#Article 1: ಅ (164 words)


ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ:ಅ ತುಳುತ ಸುರುತ ಅಕ್ಷರ ಆತ್ಂಡ್. ಅ ತುಳುತ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ಕನ್ನಡೊದ ನಾಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲೆಡ್ ಅ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಸೇರುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊದಸವರ್ಣದೀರ್ಘ ಸಂಧಿಡ್ ಅ ಅಕ್ಷರೊದ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು. ಸಂಧಿಕಾರ್ಯದ ಲೋಪಸಂಧಿಡ್ ಅಕಾರೊದ ಲೋಪ ಸಂಧಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಅಯನ+ಊರು=ಅಯನೂರು ಆಪುಂಡು. ಪಂಡ ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯೊಡು ಅ+ಊ=ಊ ಆಪುಂಡು.

ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆದ ಸುರೂತ ಅಕ್ಷರೊ ಆಯಿನ ಅಕಾರೊದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ರೂಪೊನು ಪ್ರ. ಶ.ಪೂ. 3 ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿದ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ.  ಆ ಕಾಲೊದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಡ್ದ್ ಅಕಾರೊ ವಿಕಾಸೊ ಆದ್ ಇನಿತ ರೂಪೊನು ತಾಲ್ದ್‌ಂಡ್ಂದ್ ಗುಮನೊಗು ದೆತೊನೊಡು.  ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಡ್ ಉಂದು ಮೂಜಿ ರೇಖೆಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದ್, ಈಗಿನ ರೂಪೊಡ್ದ್ಉ ಬೇತೆನೆ ತೋಜುಂಡು.  ಪ್ರ. ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸಾತವಾಹನೆಎರ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಲು ಗಮನಾರ್ಹೊ. ಅಕ್ಷರೊದ  ತಿರ್ತಮೆಯಿಟ್ ಕೊಡಿಕುಲು ಬಗ್ಗುಂಡು.  ಮಿತ್ತ ಮೆಯಿಟ್ ಕದಂಬ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರೊದ ಕೊಡಿಕುಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  5ನೆಯ ಶತಮಾನೊ ಪ್ರ. ಶ. 5ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಕದಂಬೆರೆ ಲಿಪಿಡ್ ಚೌಕಾಕಾರೊದ ತರೆಕಟ್ಟೊನು ಗುಮನೊಗು ದೆಪ್ಪೊಲಿ.  ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊದ ಬಾದಾಮಿಚಾಳುಕ್ಯೆರ 6ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಶಾಸನೊಡು ಉಂದು ಅಗೆಲೊ ಆದ್ ಇತ್ತೆದ ರೂಪೊಗು ಸಾದಿ ಮಲ್ತ್‌ ಕೊರ್ಪುಂಡು.  ಪ್ರ. ಶ.9ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ರಾಷ್ರ್ಟಕೂಟೆರ ಶಾಸನೊಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕೊ ರೇಕೆಲು ಮಾಯಕ್ಕಾದ್ ತೊಡಿಡ್ದ್ ಅಕೇರಿ ಮುಟ್ಟೊ ಚಕ್ರಾಕಾರೊಡು ಒಂಜೇ ರೇಕೆ ಉಂಡಾಪುಂಡು.  ಉಂದು ಇತ್ತದೆ ರೂಪೊಗು ದಿಂಜ ಕೈತಲಾದ್ ತೋಜುಂಡು.  ಉಂದೇ ರೂಪೊ ಸ್ತಿರೊ ಆದ್ದೆ ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊಲೆಡ್ ನಾನಲಾ ಉರುಂಟಾದ್ ಇತ್ತೆದ ರೂಪೊನು ಪ್ರ.ಶ. 18ನೆದ ಶತಮಾನೊಡು ಆಪುಂಡು.

ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲೆನ್ ಸವರ್ಣೊಲುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 2: ಅಗೆಲ್ (150 words)


ಉಂದು ಬೂತೊಲೆಗ್ ನರಮಾನಿಲು ತನ್ಕುಲೆನಾ ಅಸೆಲೆನ್ ಪಂಡೊಂತು ಅವು ತಿರ್ಂಡ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಮೂನೆತ ಸಮ್ಮನ. ಅಂಚನೆ ಗುರು ಹಿರಿಯೆರೆನ್ ನೆನೆವರಿಕೆ ಮಾಂತುದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ.

ಅಗೆಲ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕ್ರಮೊ, ಬಾರೆ ಇರೆಟ್ಟ್ ತನ್ಕುಲು ತಿನ್ಪಿ ತೆನಸ್ ಉನುಪ್ಪು, ಕೋರಿ, ಮೀನ್‌‌ನ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಬಳಸುನ. ಕುಟುಮ್ಮೊದಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಬೂತೊಗು ಬಲಸುನ ಕ್ರಮೊ. ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನವು ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು. ಕೋಲೊ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಅಯಿಜಿಂಡಲಾ ಅಗೆಲ್ ಕೊರಂದೆ ಇಪ್ಪುಜೆರ್. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಕೋರಿ ತಮ್ಮನೊ ಆಪುಂಡು.

ಅಗೆಲ್ ಪಂಡ ವಿಶೇಷ ಆಡಿಗೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್‍ ಬೂತೊಲೆಗ್ ಬಲಸುನೆಕ್ಕ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್‍, ಆರಿತ್ತ ಪುಮಡಿ, ರೊಟ್ಟಿ, ಕೋರಿ, ಕಾಯಿಕಜಿಪು ಇಂಚ ತರತರತ್ತ ಅಡಿಗೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಬಲಸುವೆರ್.

ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬಲಸುನೆ ಕ್ರಮೊ - ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಬೂತೊಗುಲಾ ನೆಲೆಯಾಯರ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲ್‌ ಪಾಡುವೆರ್. ಆ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದ್ ಇಂಚಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಲ್ಲ್ ಪಾಡಂದಿನಕುಲು ಇಲ್ಲಡ್ ಭೂತದ ಮಣೆ ಇತ್ತಿ ಕೋಣೆಲೆಡ್‍ಲಾ ಬಲಸುವೆರ್.

ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನೆಕ್ಕ್ ದಿನೊ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಅಂಗಾರೆ, ಸುಕ್ರಾರೊ, ಅಯ್ತಾರೊ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸ್ಯೆರ ಎಡ್ಡೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಈ ದಿನೊಕುಲು ಕಡ್ಪೊ ದಿನೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ದಿನೊತಾನಿ ಬೂತೊಗು ಉಗ್ರೊ ಏರುಂಡುಗೆ. ಅನಿ ಅಗೆಲ್ ಕೊರ್ಂಡ ಬೂತೊ ತಿನ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಪನೊಲಿಬೈಲ್‍ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿಗ್ ಏಪೊಲಾ ಅಗೆಲ್ ಉಂಡು. ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮುಲ್ಪ ಅಗೆಲ್ ಇದ್ದಿ.

ಆಟಿದ ಅಗೆಲ್ ಸೋಣದ ಕೋಲ.




#Article 3: ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (112 words)


ರಡ್ಡನೇ ತೀರ್ಥಂಕರೆ ಅಜಿತನಾಥಸ್ವಾಮಿನ ಬಗೆಟ್ ಬತ್ತ್‌ನ ೧೨ ಆಶ್ವಾಸೊಲೆನ ಬೂಕುದ ರಚನೆಕಾರೆ ಮಹಾಕವಿ ರನ್ನೆ. ಇಂದೆನ್ ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ 'ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ' ಪುದರ್‍ದ ಜೈನ ಶ್ರಾವಕಿ ರನ್ನಡ್ದ್ ಬರೆಪಾಯಳ್. ದಾನ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಕನ್ನಡೊದ ಮಹಾಕವಿ ರನ್ನನ ಕಾಲೊಡು ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನಾಳ್. ಮಲ್ಲಪ ಪನ್ಪುನಾಯಗ್ ಐನ್ ಅಣ್‍ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು. ಪೊಣ್ಣುಜೋಕ್ಲೆಡ್ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ -ಗುಂಡಮಬ್ಬೆ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಜನೊನ್ಲಾ ನಾಗದೇವಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆನ ಮಗೆ ಅಣ್ಣಿದೇವ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಬಾಲೆ ಆದಿಪ್ಪುನಗ ನಾಗದೇವೆ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೈಪೆಗೆ. ಅಪಗದ ಕಾಲೊಡು  ಮಲ್ಪಂದೆ ಅಣ್ಣಿದೇವನ್ ತೂವೊನಿಯಾರಂದ್ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಬದ್ಕ್‌ವಳ್. ಅಪಗ್ ಆಳ್ ಜೈನಧರ್ಮೊನು ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊನುವಳ್. ಜೈನೊ ಧರ್ಮೊದ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಪಿದಾಡುವಳ್. ಆಳ್ ರನ್ನಡ್ದ್ ನು ಬರೆಪ್ಪಾಯಳ್. ಆಳ್ ನ ಶಾಂತಿಪುರಾಣೊ ಬೊಕ್ಕ ೧೫೦೦ ಜಿನಬಿಂಬೊನು ದಾನಮಂತಲ್‍ಗೆ. ಇಂಚ ಜೈನಧರ್ಮೊನು ಪ್ರಚಾರ ಮಂತಲ್ಂದ್ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಆಳ್ ಜೀವಿಸವೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಾಲೊಡು ಉತ್ಸರ್ಪಿನಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವಸರ್ಪಿನಿ ಪನ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಸಂದರ್ಭೊ ಉಂಡಾಂಡ್. ಕಾಲ ಅತ್ತಾಂದಿ ಕಾಲೊಡು ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುನೆ ಪುಣ್ಯವಂತೆರ್ ಇತ್ತಿನಲ್ಪಂದ್ ಆ ಕಾಲೊಡು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಂಡ್.




#Article 4: ಅತ್ಯಾಸೆ ಗೆತಿಕೇಡ್ (126 words)


ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ತಾ ಪಾತೆರಾ. ನಾಯಿ ಒಂಜಿ ಸಾಂಕುನ ಪ್ರಾಣಿ. ಈ ಕತೆ ತುಳುಟತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಡೊದ ಪಂಚತಂತ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಕತೆಲಾ ಪಂಚತಂತ್ರೊದ ತುಲು ರೂಪೊಂದು ಪನೊಲಿ. ಭಾರತೊದ ಪುರಾಣೊಲೆಡ್, ಐತಿಹ್ಯೊಡು, ಸ್ಥಳಪುರಾಣೊಡು, ಬುದ್ದನ ಕತೆಟ್ ಇಂಚ ನಾಯಿದ ಮಸ್ತ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಅತ್ಯಾಸೆ ಗೆತಿಕೇಡ್ಂದ್ ತುಳುಟೊಂಜಿ ನಾಯಿದ ಜನಪದ ಕತೆ ಉಂಡು. ಆ ನಾಯಿಗ್ ತೂಯಿನವು ಪೂರ ಎನ್ನವು ಆವೊಡು ಪನ್ಪುನ ಆಸೆ. ತೂಯಿನೆನ್ ಪಡೆವೊನೊಡುಂದು ಕೈಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನೆನ್ ಬುಡ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕಾತ್ರೊ ಆಸೆನೇ ದುಕ್ಕೊಗು ಕಾರಣೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಆಸೆ ಮಲ್ಪುನವು ಎಡ್ಡೆತ್ತ್. ಆಸೆನ್ ಬುಡೊಡು ಪನ್ಪೆರ್.

ಆ ನಾಯಿದ ಎಲ್ಯ ಕತೆ ಇಂಚ ಉಂಡು : ಒಂಜಿ ನಾಯಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಕ್ಕೊರೊ ಒಂಜಿ ಎಲು ಅಗಿಯರ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಅಯಿನ್ ತುಚ್ಚೋಂದ್ ನಾಯಿ ದೂರೊ ಪೋಂಡ್. ಪೋನಗ ಒಂಜಿ ತೋಡು ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ತೋಡುದ ಬರಿಟ್ ಉಂತುದ್ ಬಗ್ಗ್ಂಡ್. ನೀರ್ದ ಉಲಾಯಿಡ್ ನಾಯಿಗ್ ನಾನೊಂಜಿ ನಾಯಿ ತೋಜಿಂಡ್. ಆ ನಾಯಿನ್ ತೂಯಿನ ಈ ನಾಯಿಗ್ ಕೋಪೊ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಬೌಬೌಂದ್ ನೀರಿದುಲಾಯಿದ ನಾಯಿನ್ ತೂದ್ ಕೊರೆತ್ತ್ಂಡ್. ಕೊರೆತ್ತ್ ಪೆಟ್ಟಗ್ ನಾಯಿದ ಬಾಯಿಡಿತ್ತಿನ ಎಲು ನೀರ್ಗ್ ಬೂರುಂಡು. ಬೊಲ್ಲೊಡು ಪೋಂಡ್. ನಾಯಿಗ್ ನಿರಾಸೆ ಆಂಡ್. ಸೋತಿನ ಮೋರೆಡ್ ನಾಯಿ ಪಿರಾನೆ ಪೋಂಡ್.




#Article 5: ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನ (211 words)


ಕುಂಬಳೆದ ಜಯಸಿಂಹ ಪನ್ಪಿ ರಾಜೆ ಸುಮಾರ್ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಅನಂತಪುರೊಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಸನೊ ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನಂದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ತುಳುತ್ತ ತಿಕ್ಕ್ ನ ಸುರುತ್ತ ಶಾಸನೊ. ತುಳುಲಿಪಿಟ್ಟೇ ಉಪ್ಪುನವು ಈ ಶಾಸನದ ವಿಶೇಷೊ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲ್ ಡ್ ಶಾಸನದ ಪಾಠ ಇಂಚ ಉಂಡು.(೫ ಬೊಕ್ಕ ೬ನೇ ಸಾಲ್ ಓದಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ):

ದುಂಬುದವು ಓದಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ಥ ಇಂಚ ಉಂಡು: ಮೀನೊಡು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಉಂತಿನ ಸಿಂಹ ಮಾಸೊದ ವೈಕಿಂದೇವನ ಆಸ್ತಿಗ್ ಪರಕ್ಕೆ ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕ ಮುಗರೈರ ಗ್ರಾಮೊದ ಮಾತಾ ತಡ್ಯೊ ಪರಿಹಾರೊನ್ಲಾ ಜಯಸಿಂಹೆ ರಕ್ಷಿಪ್ಪೆ. ಮುಗೈರೆರೆ ಗ್ರಾಮೊನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಂಕೇತೊನು ರಕ್ಷಿಪ್ಪೊಡು. ಅವೇ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ಏರಾಂಡಲಾ ಒರಿ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಾನೆಂಡಲಾ ಪಂಡ್ಂಡ ಅವು ಒಂಜಿಲಾ ಈ ಗ್ರಾಮೊಗು ಲೆಕ್ಕೊಗು ಇಜ್ಜಿ. ಅಥವಾ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆನಕುಲು ಗ್ರಾಮೊಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಈ ಸಂಕೇತೊನು ಉಂತಾಯರ ಆವಂದಿನಾಯೆ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ. ಗ್ರಾಮೊದ... ಸಾಕ್ಷಿ...

'ವೆಂದಿಕಾರ್ಯ' ಪಂಡ್ಂಡ ಅಗತ್ಯೊದ ಬೇಲೆ. 'ವೈಕಿಂದೇವ' ಪಂಡ್ಂಡ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಲ್ತಿನ ದೇವವಿಗ್ರಹೊ. 'ಆಯಿಡಿ ಕರ್ತಾವು' ಪಂಡ್ಂಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ಪಿನಾಯೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಅರ್ಥೊ. ಈ ಶಾಸನೊಡು ಜಯಸಿಂಹ ರಾಜೆನ ಬಿರುದು ಬಾವಲಿ ಒಂಜಿಲಾ ತೋಜುಜ್ಜಿ. ದಾನ ಮಲ್ತಿನವು ವಾ ದೇವೆರೆಗ್ಂದ್ ಲಾ ಇಜ್ಜಿ. 'ವೈಕಿಂದೇವ'ಂದ್ ಮಾತ್ರನೇ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಅತ್ತಂದೆ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆನ ಎದುರು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾವರೊ 'ಗಣಪತಿ' ದೇವೆರ್ಂದ್ ಎಣ್ಣೊಲಿ. ಶಾಸನೊಡು ಉಲ್ಲೇಖ ಆಯಿನ ಮುಗೈರರ ಗ್ರಾಮ, ಅನಂತಪುರತ್ತ ಪಡ್ಡೈಡುಪ್ಪುನ ಕಣ್ಣೂರು ಸುದೆತ್ತ ಬಡಕ್ಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಮೊಗರಾಲು ಗ್ರಾಮ ಆದುಪ್ಪೊಡು.

ತಳಂಗರೆತ್ತ ಶಾಸೊನೊಡ್ ಲಾ ಒರಿ ಜಯಸಿಂಹ ರಾಜೆ ಮೊಚ್ಚಬ್ಬೆ ಪನ್ಪಿ ರಾಣಿಗ್ ಕನ್ಯಾದಾನವಾದ್ ಬೂಮಿನ್ ಉಂಬಳಿ ಕೊರಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಉಂಡು. ಆ ಬೂಮಿ ಮೊಗರಾಲು ಪುತ್ತೂರು ಆದುಂಡು. ರಾಜೆ ಸ್ವಂತ ಪಣವು ಖರ್ಚು ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಿಂಜ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೆದು ಕಟ್ಟಾಪೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ನ್ ಸಮತಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್, ತೋಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮುಟ್ಟೊಡೇ ಉಪ್ಪುನ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಕಟ್ಟ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಸಾಯೊಗು ತಿಕ್ಕುವಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನೊಡು ಉಲ್ಲೇಖ ಆಯಿನ ಮುಗರೈರ ಗ್ರಾಮ ಉಂದುವೇ ಆದುಪ್ಪೊಡು.




#Article 6: ಅಬ್ಬಯ ದಾರಯ (235 words)


ನ ಮಗಲಾಯಿನ ಸೊನ್ನೆನ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು ಅಬ್ಬಯದಾರಯನಕುಲು.
ಆಬ್ಬಯ ದಾರಯೊನು ಆಬ್ಬಗೆ ದಾರಗೆ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಮೊಕುಲು ಪರಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಜೋಕುಲು. 

ಸೊನ್ನೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡಲಾ ಆಲ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೋವು ಆದಿತ್ತ್ಜಲ್.
ಅಪಗ ಆಲ್ ತಾನ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಯೆಂಡ ತೊಟಿಲ ಬಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಪುಂಡಿ ಪಣವು ಪರಕೆನ್ ತಾನ್ ನಂಬ್ದಿನ ಉರಿಬೆರ್ಮೆರ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಪರಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚ ಆರ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಪೆರ್. ಒಂತೆ ಸಮಯೊ ಪೋನಗ ಬಂಜಿನಾರ್ ಆದ್ ಅಬ್ಬಯ ದಾರಯ ಪನ್ಪಿ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪೆದ್ದುವೆರ್. ಜೋಕುಲು ಎಲ್ಯೆ ಪೋದು ಮಲ್ಲೆ ಆನಗ ಅಕ್ಲೆನ ಪರಕೆನ್ ಮದತ್‍ದ್‍ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಮದಿಮೆದ ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಡೆರಿಕಾರ್ಲದ ಬೊಲಿಯ ಸಂದ್ರಾಮು ಸೆಟ್ಟಿನ ಜೋಕುಲು ರಾಮ ಲಕಣೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆದ ನಿಶ್ಚಯ ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮದಿಮೆದ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಪೋನಗ ತಾದಿಡ್ ಉರಿಬೆರ್ಮೆರ್ ಬೆರಮಣ ಮಾನಿನ ರೂಪೊಡು ಬತ್ತ್‍ದ್‍ ಜೋಕುಲೆನ ಪರಕೆ ದೀದ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲರಾಂದ್ ಕೇನುವೆರ್. ಅಪಗ ಸೊನ್ನೆ ಎಂಕುಲು ಪರಕೆ ಪನ್ನಗ ಈ ಇತ್ತನ ಬೆರಮಣಾಂದ್ ಕೇನುವೊಲು. ದುಂಬು ಪೋಪೊಲು. ಅಲ್ತ್ ಪಿದಾಡಿ ಬೆರಮಣ ಮಾನಿ ಸೀದ ಉರ್ಕಿದೊಟ್ಟುದ ಅರಮನೆಗ್ ಬತ್ತ್‍ದ್ ಅಬ್ಬಯ ದಾರಯ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಚೆನ್ನೆಮಣೆಡ್ ನಿಕುಲು ಬಾರಿ ಬಿರ್ಸೆರ್ಂದ್ ಕೇನ್ದೆ. ನಿಕುಲು ಒಂಜಾಟೊ ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬುಲೆಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಂಚ ಬಾಲೆಲು ಕಲೆಂಬಿಡ್ ದೀತಿ ಚೆನ್ನೆದ ಮಣೆನ್ ದೆತ್ತ್‍ದ್‍ ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಸುರೂತ ಗೊಬ್ಬುಡು ಮೆಗ್ದಿ ಗೆಂದುವಲ್. ರಡ್ಡನೆ ಗೊಬ್ಬುಡುಲಾ ಮೆಗ್ದಿಯೇ ಗೆಂದುವಲ್. ಮೂಜೆಟ್ಲಾ ಮೆಗ್ದಿ ಗೆಲ್ಪುನಗ ಪಲಿಗ್ ಪಿಸ್ರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಏಲ್ ಏಲ್ ಲೋಕೊದ ಕೋಪೊ ಕೋಪಿತ್‍ದ್‍ ಮಣೆ ದೆರ್ಪುವಲ್ ಒಂಜಿ ಪೊಲಿ ಮೆಗ್ದಿ ತರೆಕ್ಕ್ ಹಾಕ್ಬಲ್. ಅಂಚ ಮೆಗ್ದಿ ದಾರಯ ಸೈಪಲ್. ಆಲೆನ್ ಉರ್ಕಿದೊಟ್ಟುದ ಗುವೆಲ್ಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ತಾನ್ಲಾ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಲಾಗಿದ್ ಪ್ರಾಣೊ ಕಳೆವೊನುಬೆರ್.ಇಂಚ ಪಲಿ ಮೆಗ್ದಿನ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯ ಆಪುಂಡು. ಇನಿಕ್ಕ್ಲಾ ಉರ್ಕ್ಕಿದೊಟ್ಟುಡು ಅಬ್ಬಯ ದಾರಯರೆನ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ದರಿಪ್ಯೆರೆ ಅಮರ್ ಮೆಗ್ದಿ ಪಲಿಯೇ ಆವೊಡುಂದು ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಇನಿಕ್ಕ್ಲಾ ಅಬ್ಬಯದಾರಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಆರಾಧನೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಅಬ್ಬಯ ದಾರಯನಕ್ಲೆನ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯೊ ಚೆನ್ನೆದ ಮುಲಕೊ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರೊ ಮೆಗ್ದಿ ಪಲಿ ಇನಿಲಾ ಒಟ್ಟುಗೆ ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ನಿಷೇಧ ಉಪ್ಪಿನೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ನಮೊ ತೂವೊಲಿ. ಅಂಚಾದ್ ಮೆಗ್ದಿ ಪಲಿ ಒಟ್ಟುಗು ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬುಜೆರ್.




#Article 7: ಅಮಾಸೆ (267 words)


ಪಂಚಾಂಗೊದ ಆಧಾರೊಡು  ಪನ್ಪೆರ್.

ನಿಘಂಟ್ ಕಾರೆರೆ ಪ್ರಕಾರೊ,

ಪಂಡಿತೆರ್ ಪಂಚಾಂಗೊದ ಆಧಾರೊಡು ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲುನು ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಚಂದ್ರಗ್ರಹೊದ ಮಿನ್ಕುನ ಭಾಗೊನು ಚಂದ್ರಕಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಸೊನ್ನೆ ಆಪುಂಡು. ಆನಿಗ್ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರೆರೆನ ರೇಖಾಂಶೊ ಸಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಪುಣ್ಣಮೆಡ್ದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ಪಡ್ಡೋಯಿ ಮೋರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪೆ. ಇಂಚ ಚಂದ್ರೋದಯ ಒಂಜಿ ಬಯ್ಯಡ್ದ್ ಮನತ್ತಾನಿದ ಬಯ್ಯಗ್ಮುಮಟ್ಟ ತಗ್ಗೋಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಅಪಗ ಚಂದ್ರಕಲೆಲಾ ತಗ್ಗೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಚಂದ್ರೆ ಮೂಡಾಯಿಡ್ದ್ಡ ಬೊಳ್ಳು ಹಚ್ಚ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ. ಇಂಚ ಜಾಸ್ತಿಯಾವೊಂದು ಪೋಪುನ ಪದಿನೈನೆನೆ ದಿನೊಕ್ಕು ಪುಣ್ಣಮೆ ಆಪುಂಡು. ಕುಡಾ ಚಂದ್ರನ ಕಲೆ ಕಮ್ಮಿಯಾವೊಂದು ಪದಿನೈನ್ ದಿನೊಕು ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರೆರ್ ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ ಪಂಡ ಸೊನ್ನೆ ಡಿಗ್ರಿಡ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಆನಿ ಅಮಾಸೆ ಆಪುಂಡು.

ಅಮಾಸೆ ಪಂಡ ವೃತೊ ಮಲ್ಪುನೆ. ಅಮ್ಮೆ ಸೈತಿನಾಯೆ ಅತ್ತಂಡ ಆಳ್ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ವೃತೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಮಾಸೆ ಆಚರಣೆ ಪಂಡ ಪಿತೃಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನೆ. ಪಿತೃಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಒವ್ವೇ ಸೂತಕೊಡು ಅಸುದ್ದೊಡು ಇಪ್ಪಿಯರ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಮಾಸೆ ವೃತೊ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಬೊಲ್ಪುಡುದೇ ಒವ್ವೇ ತೆನಸ್ ದೆನುಜೆರ್. ಮಧ್ಯಾಹ್ನೊಗು ಮೀದ್ ಬೊಳ್ದು ಕುಂಟುನು ತರೆಕ್ಕ್ ಮೇಲ್ಗ್ಣ ಸುತ್ತೊನುವೆರ್. ಮೀದ್ ಬನ್ನಗ ಒಂಜಿ ಚೆಂಬುಡು ನೀರ್ ಕೊನರುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್‌ದ ಚಾವಡಿಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮೂಡಾಯಿ ಮೋನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಬಸ್ಮೊನು ದೆತೊಂದು ಮುಂಡೊಗು, ಕೈಕ್, ಎದೆಕ್ಕ್, ಬೆರಿಕ್ಕ್ ಪೂಜೊನುವೆರ್. ಮುಂಡೊಗೊಂಜಿ ಗಂಧೊದ ಬೊಟ್ಟು ಪಾಡೊನುವೆರ್. ಅಮಾಸೆದ ದಿನೊ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಅಂಬಿ ಅಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಸುದ್ದೊ ಮಲ್ತಿಪ್ಪುವೆರ್. ಆನಿದ ಅಡಿಗ್ಗೆ ಮಲ್ಲಪುನಕುಲುಲಾ ಸುದ್ದೊಡು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಒನಸ್ಗ್ಡ ರಡ್ಡ್ ಇರೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಇರೆ. ನಾನೊಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಇರೆ. ಅಮಾಸೆದಾನ ಮಾಸೊದ ಒನಸ್ ಆವೊಡೆ. ಸುರುಕು ಮಲ್ಲ ಇರೆಕ್ ಉನುಪ್ಪು ಕಜಿಪ್ಪು ಬಲಸ್ಸುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಮುದ್ದೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಎಲ್ಯ ಇರೆಟ್ಟ್ ದೀಡುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ಮ ಬುಕ್ಕೊ ಚೆಂಬುದ ನೀರ್ನ್ಲ ಬಲತ್ತ ಕೈಯಿಟ್ಟ್ ಪತ್ತೊಂದು ತರೆಕ್ಕ್ ೩ ಸುತ್ತು ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ಎಲ್ಯ ಇರೆತ್ ಕೊಡಿಕ್ಕ್ ಮೈಪುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ಕ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿತೃಲೆನ್ ಮನಸ್ಡೆ ಸುಗಿತೊಂದು ಒನಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒನಸ್ಸ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ಇರೆನ್ ಇಲ್ಲ ಕೈತಲ್ದ ಬಸೆಲೆ ಚಪ್ಪರೊಡೊ, ಮಣೊಳಿ ಚಪ್ಪರೊಡೊ ದೀಡುವೆರ್. ಅಯಿನ್ ನಾಯಿ, ಪುಚ್ಚೆ, ಕೋರಿ, ಪಂಜಿ ತಿನಂದಿನಂಚನೆ ಎತ್ತೊರೊಡು ದೀಡುವೆರ್. ಅಂಚ ದೀಡ್ನಂ ಉನುಪ್ಪುದ ಮುದ್ದೆನ್ ಕಕ್ಕೆ ತಿನೊಡುಂದು ನಂಬುವೆರ್. ಕೆಲವರ್ ಪರಪ್ಪುನ ನೀರ್ಡ್ತ ಬೊಲ್ಲೊಗು ಬುಡುಪ್ಪೆರ್. ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಅಮಾಸೆ ಉನ್ಪುನಕುಲು ಕಕ್ಕೆ ಎಂಕ್ಲೆನ ಪಿತೃನ ಕಡೆತಕುಲುಂದು ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನೊ ಒನಸ್ಸ್. ರಾತ್ರಿ ಪಲಾರೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಲಾರೊಗು ಉನುಪ್ಪು ಅತ್ತಂದಿನ ಒವ್ವೇ ತೆನಸ್ಸ್ ರೊಟ್ಟಿ, ದೋಸೆ, ಸಜ್ಜಿಗೆ, ಪಲಾವು ಇಂಚ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಇಂಚ ತಿಂಗೊಲುಗೊಂಜಿ ಅಮಾಸೆ ವೃತೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉನ್ಪೆರ್.




#Article 8: ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ (139 words)


ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಉಂದೊಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್ದ ವಿಸೇಸ ಸಂದರ್ಬಲೊಡ್ ಮಲ್ಪುನ ತಂಪುದ ತಿಂಡಿ. ಪೊಸತ್ ಅರಿ ವನಸ್ ಮಲ್ತಿನ ಮನದಾನಿ ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ತದ್ ತಿನ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊ ತುಳುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ಉಡಲ್ನ್ ತಂಪು ಮಲ್ಪುನ ತಿನಸ್ಲಾ ಅಂದ್.

ಅರಿ, ರಾಗಿ, ಕುವೆ,  ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನೆಯ್ಮೆನೊದ ಪೊಡಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತೆನಸ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ಬಾಲೆಗ್ ತಿನೆರೆ ಕೊರ್ಪುನ ತೆನಸ್ ಮಣ್ಣಿ. ದಂಜ ಬೆಯಿತ್‍ನ ಗಂಜಿಗ್ ಮಣ್ಣಿ ಆತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಅರಿನ್ ದೆಕ್ಕ್ದ್ ನೆನೆತ್ ದೀದ್ ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ತಾರಾಯಿಲಾ ಪಾಡುದು ಕಡೆಪುನು. ಅಯಿಟ್ದ್ ಬೊಕ್ಕಾ ಮಲ್ಲ ಬಾಜೊನೊಡು ಈ ಬಂದೊನು ಮಸ್ತ್ ತೆಲ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ಅಡಿ ಪತ್ತಂದಿ ಲೆಕ್ಕ ಮಗೊತೊಂದೇ ಇತ್ತ್‌ದ್ ದಪ್ಪ ಪಾಯೊಸೊದ ಲೆಕ್ಕ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ಡ್ ಕೈ ಮುರ್ಕಾದ್ ಐನ್ ಮುಟ್ಟುನಾಗ ಬೆರೆಲ್ಗ್ ಬಂದ ತಾಗಜಿಂದಾಂಡ ಬೆಯ್ತಂಡ್ಂದ್ ಅರ್ತ. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ತಡ್ಪೆದ ಉಲಾಯಿ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮರ್ಸಣದ ಇರೆನ್(ಬಾರೆತ ಇರೆಲಾ ಅಪುಂಡು) ಅಡಿ ಮಿತ್ತ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಣ್ಣಿದ ಗಸಿನ್ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ತಮೆತ್ದ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಒಂಜೆ ಲೆಕ್ಕ ಬುಡ್ಪಾವೊಡು. ರಾತ್ರೆಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಉಂದೆನ್ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ತುಂಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿನೊಲಿ. ತೀಪೆ ಮಣ್ಣಿ ಬೋಡಾಯಿನಕುಲು ಕೊದಿಪಾವೊನಗ ಬೆಲ್ಲೊನು ಬೊಡಾಯಿನಾತ್ ಪಾಡೊಲಿ. ಉಪ್ಪುನಲ್ಲಾ ರುಚಿಗ್ ತಕ್ಕೊ ಸೇರಾವೊಡು. ಬಡವುದ ಪೊರ್ತುಡು ಉಡಲು ತಂಪು ಮಲ್ಪುನ ತುಳುವೆರೆನ ತಿನಸು ಉಂದು.




#Article 9: ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (6170 words)


ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸರಕು ಬುಕ್ಕ ಸೇವಲು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಕೊರ್ಪುನೆ ಬುಕ್ಕ ಬಲಕೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾದಿ ಬಳಸುನ ಒಂಜಿ ಅಪೇಕ್ಷೆಗ್ ಬದ್ಧವಾತ್, ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಟ್ ತಡವಾತ್ ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಟ್ ಹೊರಹೊಮ್ಮ್ತ್. ಆಧುನಿಕೊ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮಸ್ತ್ ನಿರೂಪಿಸುನ ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊ ಲಾಯನಲ್ ರಾಬಿನ್ಸ್‌ರೆನ ಒಂಜಿ ೧೯೩೨ರ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿದೆ: ಮಾನವೀಯ ವರ್ತೆನೆಟ್ ಪರ್ಯಾಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಬುಕ್ಕ ಮಿತಿಲು ದುರ್ಲಭವಾದ ಸಾಧನಗಳ ನಡುಟ್ ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನಮಾಲ್ಪುನ ವಿಜ್ಞಾನೊ. ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲು ಪೂರಾ ಬೊಡಾಯಿನೆನ್ನ್ ಬುಕ್ಕ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ ನೆರವೇರಿಸಲು ಯಾರಾಪುಜ್ಜಿ. ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಕೊರತೆ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ಬುಕ್ಕ ಲಭ್ಯವಾಯಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪರ್ಯಾಯ ಉಪಯೋಗೊ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಒವೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾತ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾಲ್ಪುನ ವಿಷಯ ಆಯ್ಕೆಲು (ರ‍್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಥೀಯರಿ) ಅಧ್ಯಯನೊನ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳೆನ್ ಬುಕ್ಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆತ ಎಂಚ ಕೆಲಸವಾಪುಂಡು ಬುಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಭಾರಿ ಎಂಚ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಸ್ಪಷ್ಟಮಾಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅಲ್ಪ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಮಾಜತ ಪ್ರತಿ ಅಂಶೊಲು ಪ್ರಯೋಗಾಪುಂಡು, ವ್ಯಾಪಾರ ಬುಕ್ಕ ಹಣಕಾಸಿಟ್ ಆಂಚ ಅಪರಾಧಟ್ ಕೂಡ, ಶಿಕ್ಷಣಟ್, ಕುಟುಂಬಟ್, ಆರೋಗ್ಯಟ್, ಕಾನೂನನ್ಟ್, ರಾಜಕೀಯಡ್, ಧರ್ಮಡ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಲು, ಬುಕ್ಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಮಿತ್ತ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊತ ಈ ಅಧಿಕಾರಯುತ ಪ್ರಭಾವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪೀರಿಯಲಿಸ಼ಮ್)  ವಿವರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಒಂಜಿ   ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ, ಧನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಪಾಸಿಟಿವ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್)  ಬುಕ್ಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ಒತ್ರ (ನಾರ್ಮಟಿವ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) (ಒವು ಇಪ್ಪೊಡ್  ಬೋಡ್ ಬುಕ್ಕ ವಾದಿಸುವ) ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) (ಮಸ್ತ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ) ಬುಕ್ಕ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಹೆಟರಡಾಕ್ಸ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) (ಮಸ್ತ್ ತೀವ್ರಗಾಮಿ) ನಡುಟ್ ಇಪ್ಪುನ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕತ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ, ಕಾರ್ಯಭಾರಿಲು (ಏಜಂಟ್) (ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆನ್ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ) ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ತನೆನ್ ಪರಿಶೀಲೆನೆಗ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ (ಮಾಯ್ಕ್ರೊಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) (ಎಲ್ಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ಹಣಕಾಸು ಬುಕ್ಕ ಆದಾಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ವಿಷಯೊನ್ ಬಗೆತ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತೆರಿಂಟಾ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತ (ಮ್ಯಾಕ್ರೊಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) (ಮಲ್ಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ) ನಡುಟ್. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ, ವಿರಳತೆ ಬುಕ್ಕ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆನ್ ಇಂಚಿನ ಸಂವಹನೊ ಕಡೆಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ಪುನ. ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒಂಜಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾತ್ ಇಪ್ಪುನ, ತಾಜಾ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳಕ್ಕಾತ್ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ಅಂಚಾಟ ಒಂಜಿ ಉತ್ಪಾದನೆತ ಅಂಶೊತ ಸೇವೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆಟ್ ಕಟ್ಟುನ ಬೆಲೆಕ್ಕಾತ್ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ಇತ್ತಂಟಾ.  ಸಿದ್ಧಾಂತೊ, ಒಂಜಿ ಏಕಾಂಶೊತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಸಂಭವನೀಯ ಬೆಲೆಗ್ ಖರೀದಿದಾರೆಟ್ ಕೋರಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಬುಕ್ಕ ಮಾರಾಟಗಾರೆನ್ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಲ್ತನ ಪ್ರಮಾಣ ಮೊತ್ತೊನ್ ಪರಿಗಣನೆಗ್ ದೆಪ್ಪುವೇರ್. ಮಾರುಕಟ್ಟೆತ್ತಾ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಎಂಚ ಸಮಸ್ಥಿತಿನ್ ಮುಟ್ಟೊಡ್ ಇಜ್ಜುಯಾಂಟ ಸಮಯ ಬದಲಾಯಿನ ಲೆಕ್ಕೊಡ್ ಅಪುಂಡು ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಇಂಚ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರೊಲಿಂದು ವಿವರಕೊರೊಯಾರ,  ಸಿದ್ಧಾಂತೊ ಉಂದೇನ್ ಪೂರ್ತಿ ಒಟ್ಟಾಗ್ ಜೋಡಣೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಸ್ಥೂಲವಾತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ಪೂರೈಕೆ (ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಡ್ ಸಪ್ಲಾಯ್) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿ (ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಕಾಂಪಿಟಿಷನ್) ಬುಕ್ಕ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿನ್ಯಾಸೊನ್ ವರ್ತನೆ ಬುಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಫಿಷನ್ಸಿ) ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಕಾತ್ ಪರಿಶೀಲನೆ  ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಮಸ್ತ್ವೇಳೆ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಇತರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ವರ್ತನೆಗ್ ಸಂಬಂಧೊಲ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪಿರಾವುತಾ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಚಾಂಟ ಆಂಶಿಕ ಸಮಸ್ಥಿತಿ (ಪಾರ್ಷಿಯಲ್ ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಮ್) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಪನ್ಪುನ ಸರಳಗೊಳಿಸಿದ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಥಿತಿ (ಜೆನರಲ್ ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಮ್) ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಆಸ್ಪದನೀಡುತ್ತದೆ ಬುಕ್ಕ, ಸಮತೋಲನತ ದಿಕ್ಕ್ಟ್ ಅಯಿನ್ ಚಲನೆಗ್ ಬುಕ್ಕ ಸಂವಹನೊನ್ ಸೇರಾತ್ಯಿಂಡು, ಎಲ್ಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾತ್.
ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊ ಬುಕ್ಕ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊತಾ ನಡುಟ್. ಒಂಜಿ ಸ್ಥೂಲವಾತ್ ಲಕ್ಷಣ ವರ್ಣನೆ, ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವೈಚಾರಿಕತೆ-ವೈಯಕ್ತಿಕತ ವಾದ-ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪರ್ಕತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಬುಕ್ಕ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು-ಚರಿತ್ರೆ-ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ ಸಂಪರ್ಕತ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ವಿವರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡ್, ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೂಡುವಳಿಗಳನ್ (ಇನ್‌ಪುಟ್) ಹುಟ್ಟುವಳಿಗಾತ್ (ಔಟ್‌ಪುಟ್) ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಉಂದು ವಿನಿಮಯಮಾಲ್ಪಯಾರ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುನ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪಯರ ಒಂಜಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಉಂದು ತಯಾರಿಕೆ, ಶೇಖರಣೆ, ಹಡಗು ಮೂಲಕ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ, ಬುಕ್ಕ ಡಬ್ಬೀಕರಣನ್ (ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್) ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ್ ಸ್ಥೂಲವಾಗತ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬುಡ್ತ್ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ ಅಂತಿಮ ಖರೀದಿ ವಸ್ತುನ್ ಬುಡ್ತ್ ಉರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆನ್ ಒವೆ ಸ್ವರೂಪತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾತ್ ತುವೆರ್.
ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಬುಕ್ಕ ಸೂಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಕಾಲ ಬುಕ್ಕ ಸ್ಥಳತ ಕಡೆಮುಟ್ಟ ಸಂಭವಿಸೊಂತ್. ಅವು ಒಂಜಿ ಹರಿವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (ಫ಼್ಲೋ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್) ಆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಲೊತ ಅವಧಿಟ್ ಆಗುವಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾತ್ ಅಳತೆಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುನ ಪ್ರಮಾಣ, ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಸರಕಿನ ರೂಪ ಬುಕ್ಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಯಿನಾ ವ್ಯಾಪಾರತ ವಸ್ತುತ ಕಾಲಸೂಚಕ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿತರಣೆತ ಉಳಾಯಿ ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗ್ ಮೂಜಿ ಅಂಶ.
ಅವಕಾಶ ವೆಚ್ಚತ (ಆಪರ್ಟೂನಿಟಿ ಕಾಸ್ಟ್) ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿನ್ ಆಯ್ಕೆಗ್, ವಾಸ್ತವ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚ ಮುಟ್ಟತಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಕಾಶ  ಎಣಿಕೆನ್ ನಿರೂಪಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಆಂಚಂಟಾಲಾ ಪರಸ್ಪರವಾತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ (ಮ್ಯೂಚುಯಲಿ ಇಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್) ಕ್ರಿಯೆದೊಟ್ಟ್ಗ್ ಉಳಾಯಿಟ್ ಆಯ್ಕೆಲೆನ್ ಮಾಲ್ಪೊಡ್. ಉಂದು ವಿರಳತೆ ಬುಕ್ಕ ಆಯ್ಕೆ ನಡುಟ್ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಬಂಧನ್ ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಲ್ಪಾಯರಾ ಅಪುಂಡು. ವಿರಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲು ಸಮರ್ಥವಾತ್ ಬಲಕೆ ಅಪುಂಡು ನಿಶ್ಚಿತ ಅಪುಂಡು, ಅವಕಾಶತ ಕಲ್ಪನೆ ಒಂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾತ್, ಅವಕಾಶತ ವೆಚ್ಚಲು ವಿತ್ತದ ಅತ್ತಾಂದೆ ಹಣಕಾಸು ವೆಚ್ಚಲೆಗ್ ಸೀಮಿತವಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು:  ಹುಟ್ಟುವಳಿ (ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಫ಼ೋರ್‌ಗಾನ್) , ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿನ ಕಾಲ, ಸಂತೋಷ, ಅತ್ತಾಂಟ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಒವೆ ಬೇತೆ ಸಹಾಯತ ವಾಸ್ತವಿಕ ವೆಚ್ಚೊನ್ (ರಿಯಲ್ ಕಾಸ್ಟ್) ಕೂಡಲಾ ಪರಿಗಣನೆ ಬೊಡು.

ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಟ್ ಬಳಸುನ ಹಿಡುವಳಿನ್ ಅತ್ತಾಂಟ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಂಶಲು ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಿಡುವಳಿನ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾತ್ ಆಜಿ ವರ್ಗಗ ಅತ್ ಗುಂಪು ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಈ ಅಂಶೊಲು:

ಅಲ್ಪಕಾಲಟ್ (ಶಾರ್ಟ್-ರನ್), ದೀರ್ಘಕಾಲಕ್ಕ್ (ಲಾಂಗ್-ರನ್) ವಿರೋಧವಾತ್, ಈ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಂಶೊಡ್ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಒಂಜಿಯಾಂಟ ಅಂಶ ಸ್ಥಿರವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉದಾಹರಣೆನ್ ಸಲಕರಣೆ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗೊನ್, ಸೂಕ್ತವಾಯಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಪ್ರದೇಶ, ಬುಕ್ಕ ಬಹುಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿನ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಾ ಒಂಜಿ ಬಳಕೆ ಪ್ರಮಾಣೊನ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ ಅಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಬದಲಾಯಿನ (ವೇರಿಯಬಲ್) ಉತ್ಪಾದನ ಅಂಶೊಂದು ಪಣುವೇರ್. ಉದಾಹರಣೆಗ್ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಬಳಕೆ, ಸಾಗಣೆ ಸೇವೆಲು,ಬುಕ್ಕ ಬಹುತೇಕ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಹಿಡುವಳಿನ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲಡ್, ನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಲಿಡ್ತ್ ಈ ಪೂರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಂಶೊನ್ ಸರಿಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಅಲ್ಪಕಾಲಡ್, ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆನ್ ಗಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಲ್ಪನ ಹುಟ್ಟುವಳಿನ್ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ನಿರ್ಧರ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ, ಆಂಚಾಂಟ ದೀರ್ಘಕಾಲೊಡ್, ಒವೆ ಪ್ರಮಾಣ ಇತಿಮಿತಿಲು (ಸ್ಕೇಲ್ ಲಿಮಿಟೇಶನ್) ಇಜ್ಜಿ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬುಕ್ಕ ಅಲ್ಪಕಾಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಟ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆ, ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ವರ್ಗತ ಹಿಡುವಳಿಗ್ ಬುಕ್ಕ ಲಭ್ಯವಾತ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಡತ್ತ್ ಗರಿಷ್ಠ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಹುಟ್ಟುವಳಿನ್ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎತ್ ಸಮರ್ಪಕವಾತ್ ಸೃಷ್ಟಿವಾತ್ಂಡು ನಿರೂಪಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಹಿಡುವಳಿನ್ ಬದಲು, ಅತ್ತಂಟಾ ಬೇತೆ ರೀತಿಟ್ ಪಣೊಡಾಂಟ, ಘರ್ಷಣೆ ಅತ್ತಂದೆ ದುರುಪಯೋಗತ ಪರಿಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಲ್ಪುನಗ, ಮಸ್ತ್ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾತ್ ಫಲದಾಯಕತೆ ಸುಧಾರಿತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ಒಂಜಿ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇತೆ ಯಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಹಿತ ಮಾಡದ ಹೊರತು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದಾಗ ತಲಪುವ, ಪಾರೇಟ್ ಫಲದಾಯಕತೆಗಾತ್ (ಪಾರೇಟೊ ಇಷನ್ಸಿ) ತೂವೇರ್.
ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆ ಮಸ್ತ್ ಸಂಖ್ಯೆಟ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಕೆಲವೊಂಜಿ ವಿಷಯೊನ್ ಪಾಲನೆ ಮಾಳ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಆರ್ಥಿಕವಾತ್ ಫಲದಾಯಕಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್:

ಫಲದಾಯಕತೆತಾ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾತ್ ಸಮಾನಲ್ಲ. ಆಂಚಾಂಟ, ಅವುಪೂರ ಲಭ್ಯವಾಯಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಟ್ ಮಸ್ತ್ ವಾ ಒಂಜಿ ಸಾಧಿಸಾಯರ ಅಪುಜ್ಜಿ ಉದ್ದೇಶಟ್ ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಉಂಡು.

ತಜ್ಞತೆಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆಗ್ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾತ್ ಪರಿಗಣನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ದಾಯೆಪಂಡ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಅತ್ತಾಂದೆ ದೇಶಲು ವಿಭಿನ್ನ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲನ್ (ಕಂಪ್ಯಾರಟಿವ್ ಅಡ್ವ್ಯಾಂಟಿಜ್) ಪಡೆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ದೇಶ ಇತೆರ ದೇಶಲು ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ಒಂಜಿ ಅಪರಿಮಿತ ಅನುಕೂಲ (ಆಬ್ಸಲೂಟ್ ಅಡ್ವ್ಯಾಂಟಿಜ್) ಪಡೆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಇತ್ತ್ಂಟ ಹೋಲಿಕೆ ಕೊರ್ತ್ ಇಪ್ಪುವೇರ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾತ್ ಅನುಕೂಲ ಇತ್ತಂಟ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆಯೊಲಿ, ಬುಕ್ಕ ಅಂಚಾತ್ ಅಪರಿಮಿತ ಅನುಕೂಲ ಇಪ್ಪುಂಡು ದೇಶದೋಟ್ಟ್ಗ್ ವ್ಯಾಪಾರಮಾಲ್ತ್ ಲಾಭ ಪಡೆಯೋಲಿ. ಉದಾಹರಣೆ, ಒಂಜಿ ದೇಶ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನತ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನೊನ್ (ನಾಲೆಜ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್) ಉತ್ಪಾದನೆಟ್ ನಿಷ್ಣಾತ ಇಪ್ಪುವೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶೊಲು ಇಪ್ಪುನಂಚನೆ, ಬುಕ್ಕ ಅಗ್ಗವಾತ್ ಬುಕ್ಕ ಹೇರಳವಾತ್ ಬೆಲೆತಗ್ಲ್ ಇಪ್ಪುನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶದೊಟ್ಟಗ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬುಕ್ಕ ಸರಕುಗ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಸಿದ್ಧಾಂತೊತ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ರೀತಿಟ್ ದೇಶೊಲು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕ ಕೆಳದರ್ಜೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನತ ಉತ್ಪನ್ನೊನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ  ಇಪ್ಪುನ ದುಂಬು ಮಸ್ತ್ ಸಮಗ್ರ ಉತ್ಪನ್ನೊನ್ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಯೋಜನೊನ್ ಸಾಧನೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲತ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗ್ ಮಾದರಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರತ ಲಾಭೊಡ್ ನಂಬಿಕೆಗ್ ಆಧಾರ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಲು, ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಲು, ತಯಾರೆಕೆರ್, ಸೇವೆ ತಿಕ್ಕೊಂತ್ ಇಪ್ಪೊಡ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ಅನ್ವಯ ಅಪುಂಡು. ಈ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿಟ್ ಇಪ್ಪು ತಿರ್ತ್ ತೂಲೆ:

ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್‌ರೆನ ದ ವೆಲ್ತ್ ಆಫ಼್ ನೇಷನ್ಸ್ (೧೭೭೬) ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್ ವಿಭಜನೆನ್ ಅಯಿತ್ತಾ ಪ್ರಯೋಜೊನೊನ್ ಚರ್ಚೆ ಮಾಲ್ಪುಂಡು. ಸ್ಮಿತ್, ಒರುಯೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಯಿನ ಲಾಭೊನ್ ಪಡೆಯರ ಒಂಜಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ಉದಾಹರಣೆಗ್, ಭೂಮಿ  ಬುಕ್ಕ ಬೆಲೆತಾಯೆನ್, ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚಾತ್, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪೂರ ಬಳಕೆನ್ ಒಂಜಿ ಸಮಾನವಾಯಿನ ಪ್ರಮಾಣತ ಆದಾಯ ಇಪ್ಪುಂಡು (ಪ್ರತಿ ಉದ್ಯಮತ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಪಾಯತ ಸ್ಥಿತಿಗ್ ಸರಿಮಾಲ್ತಿನ). ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಅತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಲ್ಪನೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತೊತ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಬುಕ್ಕ ಜ್ಯಾರ್ಜ್ ಸ್ಟಿಗ್ಲರ್ ಬರೆಯಿನ, ಬುಕ್ಕ ಉಂದು ಇದ್ದೆನ್ ಆದಾಯ ವಿತರಣೆಯ ಪರಿಮಿತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಮಾರ್ಜನಲ್ ಪ್ರಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಥೀಯರಿ ಆಫ಼್ ಇನ್ಕಮ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಬ್ಯೂಶನ್) ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅನ್ಸ್‌ತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಟಿರ್ಗೋ ೧೭೬೬ಟ್ ಅವೇ ತೆರನಾತ್ ವಿಷಯೊನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಲ್ತೆ.
ಮಸ್ತ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಶಬ್ದೊಟ್, ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಆತ್ ಬೆಲೆಲು ಬುಕ್ಕ ಲಾಭದಾಯಕ ಹಿಡುವಳಿನ್ ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲತ ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ತೇಜನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಂಶಲು ಪಾಲನ್ ಆರಿಸಿತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಾಪುಂಡು, ಅಂಚಾಂಟ, ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಕಾರತ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಅವಕಾಶದ ವೆಚ್ಚೊನ್ ತಿರ್ತ್ ಪತ್ತ್ತ ದಿಯೆರೆ (ತುಲನಾತ್ಮಕವಾತ್) ಅಲ್ಪ-ಬೆಲೆ ಹಿಡುವಳಿನ್ ಬಲಕೆ . ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಒಟ್ಟ್ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಒಂಜಿ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನತ ರೂಪಟ್ ಅತ್ತಾಂದೆ ರಚನೆತ ಮೂಲಕ ಮಸ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಂಚಿನ ತಜ್ಞತೆ ವ್ಯಾಪಾರತ ಆಪುನ ಲಾಭೊಲು ಅವಕಾಶೊನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಅತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕ ಅಯಿಡ್ತ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯಜಮಾನೆರ ಇತೆರೆ, ಮಸ್ತ್ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯತ ಸರಕುಲು ಬದಲಾತ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾರತ ಹುಟ್ಟುವಳಿನ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಲ್ತ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಯೋಜನ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ತಜ್ಞತೆ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರತ್ ಮಸ್ತ್ ಹುಟ್ಟುವಳಿ (ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾತ್, ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಹಕ ಹೆಚ್ಚಳ ಕನ್ಸೂಮರ್ ಸರ್‌ಪ್ಲಸ್ ಬುಕ್ಕ ಉತ್ಪಾದಕ ಲಾಭ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ), ವ್ಯಾಪಾರೊಡ್ಡತ್ ಆಪುನ ಲಾಭೊಲು ಒಂಜಿ ಪರಿಮಾಣ. 

ಪೂರೈಕೆ ಬುಕ್ಕ ಬೇಡಿಕೆ ವಿನ್ಯಾಸವು ಉತ್ಪನ್ನದ ಉಪಲಬ್ಧತೆ ಬುಕ್ಕ ಬೇಡಿಕೆ ನಡುವಣ ಒಂಜಿ ಸಮತೋಲನತ ಪರಿಣಾಮವಾತ್ ಕಾಸ್ ಎಂಚ ಬದಲಾತ್ ಇಪ್ಪ ಉಂಡು ವಿವರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ರೇಖಾಚಿತ್ರೊ ಪೂರೈಕೆ ವಕ್ರರೇಖೆತ  ಮೇಲೆ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಬಿಂದುನ್ ಮುಟ್ಟಡಾಂಟ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನ ಕಾಸ್ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣತ ಹೆಚ್ಚಳದ ಜೊತೆಗ್ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಜಿ ಹೆಚ್ಚಳೊನ್ (ಅಂದರೆ, ಬಲಗಡೆಯ ಬದಲಾವಣೆ) ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.ಬೇಡಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ಪೂರೈಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮಾರಾಟವಾಯಿನ ಸರಕುಗ್ ಕಾಸ್ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣೊನ್ ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಟ್ ಅಯಿಡ್ತ್ ಅಪುನ ಬದಲಾವಣೆನ್ ವಿವರಿಣೆ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂಘಟನ ಸೂತ್ರ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಒಂಜಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾತ್ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ಉಂದು ಕಾಸ್  ಬುಕ್ಕ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ನಿರ್ಧಾರತ ಕುರಿತು ಪಣಪ್ಪೆರ್. ಇದು ಇತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿನ್ಯಾಸೊನ್ ನಿರೂಪಣೆ ಬುಕ್ಕ ಇತರ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ರೀತಿಗಳಿಗ್ ಒಂಜಿ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಗವಾತ್ ಕೆಲಸಮಾಲ್ತ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಸ್ತುನ್ ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗ್, ಬೇಡಿಕೆಯು ಪೂರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಖರೀದಿದಾರೆರ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ  ಕಾಸ್ಗ್ಡೆತೊನ್ವೆರ್ ಸಿದ್ಧವಿರುತ್ತಾರೆ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣೊನ್ ತೋಜಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬೇಡಿಕೆನ್ ಹಲವುವೇಳೆ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಕೋರಿದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸುವ ಒಂಜಿ ಕೋಷ್ಟಕ ಅತ್ತಂದೆ ಒಂಜಿ ರೇಖಾಚಿತ್ರೊನ್ ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವು (ಡಿಮಾಂಡ್ ಥೀಯರಿ) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಹಕೆರ್ ನಿಶ್ಚಿತ ಆದಾಯ, ಬೆಲೆಗ್, ರುಚಿಗ್, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟವಾಯಿನ  ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಸರಕ್‌ತ ಪ್ರಮಾಣೊನ್ ವಿವೇಕಯುಕ್ತವಾತ್ ಆಯ್ಕೆಮಾಲ್ಪೆರ್ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕ್ ಒಂಜಿವ  'ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸೌಲಭ್ಯ ಗರಿಷ್ಠೀಕರಣ' (ಕಂಸ್ಟ್ರೇಯ್ನ್‌ಡ್ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಮಾಯ್ಜ಼ೇಶನ್) (ಬೇಡಿಕೆತ ಮಿತ್ತ ಆದಾಯತ ನಿರ್ಬಂಧ ಇರುವಂಥ) ಅಂಚನೆ. ಮೂಳ್, ಸೌಲಭ್ಯ ಶಬ್ದೊ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಹಕರ (ಪರಿಕಲ್ಪಿತ) ಇಷ್ಟ ಸಂಬಂಧೊತ (ಪ್ರೆಫ಼ರನ್ಸ್ ರಿಲೇಶನ್) ಮಿತ್ತ ಪಣುವೆರ್. ಆಯಿತ್ ಮಿತ್ತ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಆದಾಯೊನ್, ಕೋರಿದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪ್ರಭಾವ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಪರಿಕಲ್ಪಿತ ಲಕ್ಷಣೊನ್ ಪಣವೇರ್. ಬೇಡಿಕೆತ ನಿಯಮ (ಲಾ ಆಫ಼್ ಡಿಮಾಂಡ್), ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್, ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ಮೌಲ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಕೊರಿಯರ ಪ್ರಮಾಣ ವಿಲೋಮವಾತ್ (ಇನ್ವರ್ಸ್‌ಲಿ) ಸಂಬಂಧಿತ ಇಪ್ಪುಂಡು,  ಪಣುವೇರ್. ಬೇತೆ ರೀತಿಟ್ ಪಣೋಡಾಂಟ, ಒಂಜಿ ಉತ್ಪನ್ನತ ಬೆಲೆ ಮಸ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಜನ ಅರೆನ್ ಕಡಮೆ ಪ್ರಮಾನೋಡ್ ದೆತೊಣೀಯರಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಪ್ಪುನಗ್ಲು ಬುಕ್ಕ ಸಿದ್ಧ ಇಪ್ಪುವೆರ್ (ಬೇತೆ ವಿಷಯಲು ಬದಲಾಂಟ). ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಾರತ ವಸ್ತುನ್ ಕಅಸ್ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಒಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುನ ಶಕ್ತಿ (ಪರ್ಚಿಸಿಂಗ್ ಪವರ್) ಕಡಿಮೆ ಇಪ್ಪುಂಡು (ಆದಾಯ ಪ್ರಭಾವ ಇನ್ಕಮ್ ಇಫ಼ೆಕ್ಟ್)ಬುಕ್ಕ ಗ್ರಾಹಕೆರ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾತ್ ಕಡಮೆ ದುಬಾರಿಯಾತ್ ಸರಕುನ್ ಕಡೆಗೆ ವಾಲುತ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್ (ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಭಾವ ಸಬ್‌ಸ್ಟಿಟೂಶನ್ ಇಫ಼ೆಕ್ಟ್). ಬೇತೆ ಸಂಗತಿಲು ಕೂಡ ಬೇಡಿಕೆತ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು; ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಆದಾಯಟ್ ಒಂಜಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಬೇಡಿಕೆ ವಕ್ರರೇಖೆನ್ (ಕರ್ವ್) ಉಗಮಕ್ಕೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾತ್ ಪಿದಾಯಿಗ್ ಪೊಪುಂಡು.ಪೂರೈಕೆ ಒಂಜಿ ಸರಕ್ತ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಆ ಬೆಲೆಗ್ (ಉತ್ಪಾದಕರಂತಹ) ಪೂರೈಕೆದಾರೆರ್ ಲಭ್ಯವಾಯಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ. ಪೂರೈಕೆನ್ ಮಸ್ತ್ ವೇಳೆ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಪೂರೈಕೆ ಅಯಿನ ಪ್ರಮಾಣೊನ್ ಸಂಬಂಧಿಸುವ ಒಂಜಿ ಕೋಷ್ಟಕ ಅತ್ತಂದೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರೊನ್ ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದಕೆರ್ ಲಾಭೊನ್ ಗರಿಷ್ಠಕ್ಕೇರಿಸುವವರೆಂದು (ಮ್ಯಾಕ್ಸಮೈಜ಼ರ್) ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ದಿವೋಲಿ, ಅಂಚನೆ ಅರ್ ತಮಗೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಲಾಭ ಇಪ್ಪುನ ಸರಕು ಪರಿಮಾಣ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನದಿವೋಲಿ. ಪೂರೈಕೆನ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾತ್ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಲ್ತನ ಪ್ರಮಾಣ ನಡುವಣ ಒಂಜಿ ನೇರ ಅನುಪಾತ (ಡಿರೆಕ್ಟ್‌ಲಿ ಪ್ರಪಾರ್ಶನಲ್) ಸಂಬಂಧವಾತ್ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೆ). ಬೇತೆ ಶಬ್ದೊಡ್ ಪಣೊಡಾಂಟ, ಸರಕನ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಲ್ಪುನ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಉತ್ಪಾದಕರು ಅಯಿನ್ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರೈಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿದ ಬೆಲೆ ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಉಂಟುಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಸಮಸ್ಥಿತಿ ತಿರ್ತ್ತ ಒಂಜಿ ಬೆಲೆಗ್, ಬೇಡಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಹೋಲಿಸಿಕೆ  ಪೊರೈಕೆ ಮಾಲ್ತನ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂಜಿ ಕೊರತೆಯಾತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬೆಲೆತ ಮಿತ್ತ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಥಿತಿನ್ ಮೀರಿನ ಒಂಜಿ ಬೆಲೆಗ್, ಬೇಡಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ ಹೋಲಿಕೆ ಇತ್ತಂಡಾ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂಜಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಬೆಲೆನ್ ತಿರ್ತ್ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೂರೈಕೆ ಬುಕ್ಕ ಬೇಡಿಕೆ ವಿನ್ಯಾಸವು ನಿಶ್ಚಿತ ಪೂರೈಕೆ ಬುಕ್ಕ ಬೇಡಿಕೆ ವಕ್ರರೇಖೆಗ್, ಪೂರೈಕೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣೊನ್ ಬೇಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ ಸಮ ಮಾಲ್ಪುನ ಬೆಲೆಗ್, ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಇಪ್ಪುಂಡು ಮುನ್ನುಡಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಮದು ಬೇಡಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ಪೂರೈಕೆ ರೇಖಾಕೃತಿ ರಡ್ಡ್ ವಕ್ರರೇಖೆಗ್ ಪ್ರತಿಚ್ಛೇದನ ಇಪ್ಉಂಡು (ಇಂಟರ್‌ಸೆಕ್ಷನ್) (ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಮ್).ಒಂಜಿ ಸರಕಿ ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕ್, ಬೇಡಿಕೆ ವಕ್ರರೇಖೆ ಮಿತ್ತ್‌  ಮೌಲ್ಯ ಬಿಂದು (ಪ್ರಾಯ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್) ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಆ ಏಕಾಂಶಕ್ಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗ್ ಮೌಲ್ಯ, ಅತ್ತಂದೆ ಪರಿಮಿತ ಪ್ರಯೋಜನ (ಮಾರ್ಜನಲಿಸ಼ಮ್) ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಉಪಾಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ (ಮಾರ್ಜನಲ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್) ಬಳಕೆ. ಉಪಾಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಆ ವರ್ಗತ ಸರಕು ಅತ್ತಂದೆ ಸೇವೆ ಒಟ್ಟು ಮಹತ್ವತ, ಅತ್ತಂದೆ  ಒವೆ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಪನೆ ವಿರೋಧವಾತ್, ಒಂಜಿ ಸರಕು ಅತ್ತಂದೆ ಒಂಜಿ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಪರಿಮಿತ ಪ್ರಯೋಜನ ಉಪಾಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಖಚಿತವಾಯಿನ ಪ್ರಧಾನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಆಂಚನೆ ಉಪಾಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನಾವಾದಿಗಳು (ಮಾರ್ಜನಲಿಸ್ಟ್) ಆಲ್‌ಫ಼್ರೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್‌‌ ಹಾದಿನ್ ಅನುಸರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ದುಂಬು ಪರಿಮಿತ ಭೌತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ (ಮಾರ್ಜನಲ್ ಫ಼ಿಸ಼ಿಕಲ್ ಪ್ರಡಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ಬೆಲೆ ತಮ್ಮ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾತ್ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು; ಬುಕ್ಕ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಉಪಾಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ನೀಯೊಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಪದ್ಧತಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾತ್ ಸೌಲಭ್ಯತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ತ್ಯಜಿಸಿತು ಬುಕ್ಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಮಿತ ದರಗ್ (ಮಾರ್ಜನಲ್ ರೇಟ್ ಆಫ಼್ ಸಬ್‌ಸ್ಟಿಟೂಶನ್), ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಟ್ ಒಂಜಿ ಮಸ್ತ್ ಮೂಲಭೂತ ಪಾತ್ರೊನ್ ಕೊಟ್ಟಿತು.ಮಾರುಕಟ್ಟೆಲು
ಉತ್ಪಾದನಾ-ಸಾಧ್ಯತೆ ರೇಖೆ, ಅವಕಾಶ ವೆಚ್ಚ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲು. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್, ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಿಡುವಳಿನ್ (ಇನ್‌ಪುಟ್) ಹುಟ್ಟುವಳಿಗಳಾಗಿ (ಔಟ್‌ಪುಟ್) ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಉಂದು ವಿನಿಮಯಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಸ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊನ್ ಬಳಸುವ ಒಂಜಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಉಂದು ತಯಾರಿಕೆ, ಶೇಖರಣೆ, ಹಡಗು ಮೂಲಕ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ, ಬುಕ್ಕ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್  ಸೆರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ್ ಸ್ಥೂಲವಾತ್ ಬಳಕೆನ್ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ ಅಂತಿಮ ಖರೀದಿ ವಸ್ತುನ್ ಬುಡ್ತ್ ಉಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆನ್ ಒವೆ ಸ್ವರೂಪ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾತ್ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಒಂಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಬುಕ್ಕ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಇದು ಕಾಲ ಬುಕ್ಕ ಸ್ಥಳದ ಕೊನೆತನಕ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂಜಿ ಹರಿವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (ಫ಼್ಲೋ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿತ ಪ್ರಮಾಣ ಅಳತೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಪಾರತ ವಸ್ತುತ ಪ್ರಮಾಣ, ಸೃಷ್ಟಿವಾಯಿನ ಸರಕಿನ ರೂಪ ಬುಕ್ಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತು ಕಾಲಸೂಚಕ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿತರಣೆ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯಗ್ ಮೂರು ಅಂಶಗ್.ಅವಕಾಶ ವೆಚ್ಚವು (ಆಪರ್ಟೂನಿಟಿ ಕಾಸ್ಟ್) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯ್ಕೆಗೆ, ವಾಸ್ತವ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚ ಸಮೀಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ಎಂಬ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಆದರೂ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ (ಮ್ಯೂಚುಯಲಿ ಇಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್) ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಳಗಿನಿಂದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಇದು ವಿರಳತೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯ ನಡುವಣ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿರಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆಂದು ನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅವಕಾಶದ ಕಲ್ಪನೆ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವಕಾಶದ ವೆಚ್ಚಗಳು ವಿತ್ತದ ಅತ್ತಂದೆ ಹಣಕಾಸು ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ: ಬಂದುಹೋಗಿರುವ ಹುಟ್ಟುವಳಿ (ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಫ಼ೋರ್‌ಗಾನ್) , ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಕಾಲ, ಸಂತೋಷ, ಅಥವಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಬೇರೆ ಸಹಾಯದ ವಾಸ್ತವಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು (ರಿಯಲ್ ಕಾಸ್ಟ್) ಕೂಡ ಪರಿಗಣನೆ ಮಾಲ್ಪೋಡ್.

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಉಳಿದವುಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೈಫಲ್ಯತ ಕುರಿತು ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಒಂಜಿ ಉದಾಹರಣೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಒವೆ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯಾಮಕ ಅತ್ತಂದೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯ. ಪರಿಸರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಎನ್ವಾಯ್ರನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಹಿತ (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ಯಾಡ್) ಕುರಿತು ಇಪ್ಪುಂದು. ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಆಯ್ಕೆಲು, ಬೆಲೆ-ಲಾಭ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಕಾಸ್ಟ್-ಬೆನಫಿಟ್ ಅನ್ಯಾಲಸಿಸ್) ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ನಿಬಂಧನೆಲು ಅತ್ತಂದೆ, ಉತ್ಸರ್ಜನ ಶುಲ್ಕಗಳು (ಇಮಿಶನ್ ಫೀ) ಅತ್ತಂದೆ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಲು ಪುನರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತಹ, ಉತ್ತೇಜನ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸೆರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು...
ಬಹುತೇಕ ಪರಿಸರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾತ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆತೆರ್. ಅರ್ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆನ್ ವಿವರಣೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾಧನೆನ್ ಪ್ರಯೋಗ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಅಂಚನೆ-ಲೆಪ್ಪುನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೈಫಲ್ಯಗ್ (ಒವೆ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾಣದ ಕೈ ಇನ್‌ವಿಸಬಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಅವಿಶ್ವಸನೀಯವಾಗುತ್ತದೆಯೋ) ಸಂಬಂಧ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಬಹುತೇಕ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನಿನಕ್ಕಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆತ್ ಇಪ್ಪೆರ್, ಆವೆ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಬುಕ್ಕ ಸೇವೆಲು ಮಿತ್ತ್ ಮನುಷ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಅರೆನ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪ್ರಭಾವೊನ್ (ಬುಕ್ಕ ವಿಪರ್ಯಯ ಪ್ರಭಾವ) ಪರಿಗಣನೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್ ಇನಕ್ಲೆನ ಬೆಲೆತಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ವಿಸ್ತಾರ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಒಂಜಿ ನಿಖರವಾಯಿನೆ ಉಪಕ್ಷೇತ್ರ ಅಯಿನೆ ಆಧಾರ ಪ್ರಮೇಯವಾತ್ ಬೊಡಾಪುಂಡು. ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಸ್ತ್ ಬಹುತತ್ತ್ವವಾದಿ (ಪ್ಲೂರಲಿಸ್ಟಿಕ್) ಹಾದಿ ಬೊಡಾಪುಂಡು ಕೆಲವು ಸಲ ವಿವರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಪರಿಸರತ ನಿರಂತರತೆ ಬುಕ್ಕ ಗಾತ್ರೊದ ವಿಷಯಲು ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾತ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮಾಲ್ಪಯಾರ. ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರ ಬುಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಊರ್ಜಿತವಾಯಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಅವು ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒರಿನ ಭಾಗದ ಮಿತ್ತ್ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರತ ಪ್ರಭಾವದ ಅಧ್ಯಯನ. ಅದು, ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಪಂಚ ಜಟಿಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನ್ ಪ್ರಯೋಗಮಾಲ್ಪುನ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಕಾರಣ, ಮಸ್ತ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿನ ಕಾರಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರ; ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಅಪಾಯ ಬುಕ್ಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಪಾತ್ರ, ಕುಟುಂಬತ್ತಾ ವರ್ತನೆ ಬುಕ್ಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಲು ಬುಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನ ನಡುವಣ ಸಂಪರ್ಕೊಲು. ಮಸ್ತ್ ಇತ್ತೀಚೆಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕುಲು ವ್ಯಾಪಾರ ಬುಕ್ಕ ಪರಿಸರದಂಚಿನ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಒತ್ತುಕೊರ್ಪೆರ್.

ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಒಂಜಿ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನ ಹಲವಾರು ಉತ್ಪಾದಕರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು, ಬುಕ್ಕ ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬೆಲೆ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವರಾಗಿಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು. ಆಂಚನೆ ವಾಸ್ತವವಾಗತ್, ಜನರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅರ್ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಲು ಮೂಲಕ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಬುಕ್ಕ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಗಮ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ನ್ಯಾಸ, ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರ. ರಾನಲ್ಡ್ ಕೋಸ್‌ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾತ್ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಮಾಲ್ಉನ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಕಡಮೆಯಾದಾಗ ಜನ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಲು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಲು ದುಡಿಮೆ ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಜತೆಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ,ಬುಕ್ಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಿಂತ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಿತವ್ಯಯಗಳನ್ನು.
ಕಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಲೇಬರ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬುಕ್ಕ ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾ-ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಬೆಲೆತಗ್ಲು ಬುಕ್ಕ ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಸಂವಹನದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಲು ಪೂರೈಕೆದಾರೆ (ಕೆಲಸಗಾರರು), ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಲು ಬೇಡಿಕೆದಾರೆ (ಉದ್ಯೋಗದಾತರು) ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂಚನೆ ವೇತನ ಅಂಚನೆ ಇತರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಆದಾಯ ಬುಕ್ಕ ಉದ್ಯೋಗ ಬುಕ್ಕ ನಿರುದ್ಯೋಗಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದ ಬಳಕೆಲು, ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಉದ್ಯೋಗದ (ಫ಼ುಲ್ ಎಂಪ್ಲಾಯ್‌ಮಂಟ್) ಸೂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸಂಘಟನೆಯು ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೌಶಲಯುತ ವರ್ತನೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ರಚನೆಲು ಅಂಚನೆ ಅವು ಸಂವಹನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಪಯಾರ. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಪುನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ರಚನೆಲು, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿ, ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಪೈಪೋಟಿ (ಮನಾಪಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಾಂಪಿಟಿಶನ್), ಅಲ್ಪಾಧಿಕಾರ (ಆಲಿಗಾಪಲಿ) ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಲು, ಬುಕ್ಕ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆನ್ ಸೆರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಹಣಕಾಸು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಫ಼ಾಯ್‌ನ್ಯಾನ್ಷಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಮಸ್ತ್ ವೇಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಹಣಕಾಸು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖ, ಒಂಜಿ ಅನಿಶ್ಚಿತ (ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕರ) ಸನ್ನಿವೇಶಟ್ ಹಣಕಾಸು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾತ್, ಅಯಿನ್  ದೃಷ್ಟಿ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕ್ರಿಯೆ, ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರ, ಬುಕ್ಕ ಕಂಪನಿಲು ಹಣಕಾಸು ರಚನೆಗಳ ಮಿತ್ತ್.
ನಿರ್ವಾಹಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಮ್ಯಾನಿಜೀರಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆ ಅತ್ತಂದೆ ಇತರೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯಗ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆನ್ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು, ಖಚಿತತೆ ಬುಕ್ಕ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆ (ಆಪರೇಶನ್ಸ್ ರೀಸರ್ಚ್) ಬುಕ್ಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣದಂತಹ (ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್) ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ (ಕ್ವಾಂಟಿಟೇಟಿವ್) ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಬುಕ್ಕ ನಿವರ್ತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ರಿಗ್ರೆಶನ್ ಅನ್ಯಾಲಸಿಸ್) ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ (ಸ್ಟಟಿಸ್ಟಿಕಲ್) ವಿಧಾನ ಬಲವಾತ್ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ . ನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆ ಗುರಿಲು ಬುಕ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಂಚನೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ಬಂಧಗ್, ಏಕಾಂಶ ವೆಚ್ಚದ (ಯೂನಿಟ್-ಕಾಸ್ಟ್) ಕನಿಷ್ಠೀಕರಣ (ಮಿನಮಾಯ್‌ಜ಼ೇಶನ್) ಬುಕ್ಕ ಲಾಭತ ಗರಿಷ್ಠೀಕರಣೊನ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಣಯೊನ್ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ (ಆಪ್ಟಮಾಯ್‌ಜ಼್) ಪ್ರಯತ್ನ, ಒಂದು ಏಕೀಕರಿಸುವ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪೈನಾನ್ಸ), ಒಂಜಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಘಟಕತ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಸರ್ಕಾರ, ವರಮಾನಲು ಬುಕ್ಕ ಖರ್ಚು ಆಯವ್ಯಯ ತಯಾರಿಕೆ ಬಗೆಟ್ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಈ ವಿಷಯ, ತೆರಿಗೆ ಭಾರ (ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇನ್ಸಿಡನ್ಸ್) (ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಾರು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ), ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬೆಲೆ-ಲಾಭ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಬುಕ್ಕ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಖರ್ಚು ಅಂಚನೆ ತೆರಿಗೆ, ಬುಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಆದಾಯ ವಿತರಣೆಅಂಚನೆ ಸಂಗತಿ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಕೊನೆಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಥೀಯರಿ) ಒಂಜಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ಬುಕ್ಕ ಸ್ವಾರ್ಥಪರ ಮತದಾರರು, ರಾಜಕಾರಣಿಲು, ಬುಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಸಂವಹನೊನ್ ಸೆರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹೋಲುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರತ ವರ್ತನೆ ಮಾದರಿ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ,ಬುಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ ವಿವರಿಸಲು ಅಂಚನೆ ಮುನ್ನುಡಿ  ಇಪ್ಪುಂಡು. ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಆರ್ಥಿಕವ ಏನು ಒಳ್ಳೆಯದು ಬುಕ್ಕ ಕೆಟ್ಟದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಮಾಜಕಲ್ಯಾಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ವೆಲ್‌ಫೇರ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಒಂಜಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಳಾಯಿ ವಿಂಗಡಣೆಯ ಫಲದಾಯಕತೆ (ಅಲಕೇಟಿವ್ ಎಫಿಸಿಯನ್ಸಿ) ಬುಕ್ಕ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆದಾಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಏಕಕಾಲಿಕವಾತ್ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ತಂತ್ರನ್ ಬಳಸುವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಶಾಖೆ. ಅವು ಸಮಾಜ  ಸೆರುನ ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಅಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಥೂಲವಾಯಿನ ಪರಿಮಾಣ ಬುಕ್ಕ ಅವು ಸಂವಹನೊನ್ ಮಿತ್ತ್ಡ್ ತಿರ್ತ್  (ಟಾಪ್-ಡೌನ್) ವಿವರ ದಿಯರ, ಅಂಚಾಟ ಸಾಮಾನ್ಯ-ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಒಂಜಿ ಸರಳವಾಯಿನ ಸ್ವರೂಪೊನ್ ಬಳಸಿ, ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಮಗ್ರವಾತ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಿನ ಪರಿಮಾಣಲು, ದೇಶೀಯ ಆದಾಯ ಬುಕ್ಕ ಹುಟ್ಟುವಳಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣ, ಅಂಚನೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ಬುಕ್ಕ ಒಟ್ಟು ಬಳಕೆ ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಲೆಕ್ಕೊ ಉಪಪರಿಮಾಣಲು ಬುಕ್ಕ ಅವು ಅಂಗೊನ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅವು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ (ಮಾನಿಟೆರಿ ಪಾಲಸಿ) ಬುಕ್ಕ ಆದಾಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿಲು (ಫ಼ಿಸ್ಕಲ್ ಪಾಲಸಿ) ಪರಿಣಾಮೊನ್ ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲನೆ ದಿವೋಲಿ. ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ೧೯೬೦ ದಶಕದಿಂದೀಚಿಗ್, ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರೆರ್ ತರ್ಕಬದ್ಧತೆ (ರ‍್ಯಾಷನಲ್ ಎಕ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಶನ್ಸ್), ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಹಿತಿಲು ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆ, ಬುಕ್ಕ ಅಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿನ್ (ಇನ್‌ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಕಾಂಪಿಟಿಶನ್) ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿ ರಚನೆಯಂಥ, ಮುಂದುವರಿದ ಸಮನ್ವಯತ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಣೆ ದಿವೋಲಿ. ಉಂದು ಇದ್ದೆ ವಿಷಯತ ಅಸಮಂಜಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬಗೆಗ್ ಒಂಜಿ ಬಹು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳವಳೊನ್ ಬಗೆಹರಿಸಿದೆ. ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪತ್ತಿನ್ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಮಟ್ಟ ಬುಕ್ಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಾಧಿಸುವ ಸಂಗತಿನ್ ಕೂಡ ಪರಿಗಣನೆ ದಿವೋಲಿ. ಅಂಚಿನ ಸಂಗತಿಲು, ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಣೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಬುಕ್ಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮೂಹ (ಲೇಬರ್ ಫ಼ೋರ್ಸ್) ಬೆಳವಣಿಗೆನ್ ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಗ್ರೋತ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿವರತ ಅಂಶಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ – ದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿ ಒಂಜಿ ದೇಶತ ತಲಾ ಹುಟ್ಟುವಳಿಟ್ ಹೆಚ್ಚಳ. ಅವೆ ಅಂಶಲು ದೇಶ ನಡುಟ್ ತಲಾ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಮಟ್ಟತ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊನ್ ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸೊಲಿ. ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಪುನ ಅಂಶಲು, ಹಣಹೂಡಿಕೆ ದರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವೃದ್ಧಿ, ಬುಕ್ಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರೂಪಟ್ (ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾದರಿಅಂಚನೆ ಎಕ್ಸಾಜನಸ್ ಗ್ರೋತ್ ಮಾಡಲ್) ಬುಕ್ಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಲೆಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಟ್ (ಗ್ರೋತ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್) ನಿರೂಪಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಹಣ ಬಹುತೇಕ ಬೆಲೆ ಪದ್ಧತಿ (ಪ್ರಾಯ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಟ್ ಸರಕ್ ಒಂಜಿ ಅಂತಿಮ ಪಾವತಿಯ ಸಾಧನ ಬುಕ್ಕ ಬೆಲೆನ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾತ್ ನಮೂದು ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಬಳಸೊಲಿ ದಾಖಲೆತ ಏಕಮಾನ (ಯೂನಿಟ್ ಆಫ಼್ ಅಕೌಂಟ್). ಅವು ಬ್ಯಾಂಕುನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಯರಾ ಜನತೆ ಪಡೆಯಿನ ಚಲಾವಣೆ (ಕರನ್ಸಿ) ಬುಕ್ಕ ಚಾಲ್ತಿ ಠೇವಣಿ ಖಾತೆನ್ (ಕರಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್) ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನ್, ಭಾಷೆ, ಬಹುಮಟ್ಟಗ್ ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನೆಡ್ತ್ ಒರಿಯೆಗ್ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ವಿವರಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನವಾತ್, ಹಣ ವ್ಯಾಪಾರೊನ್ ಸುಗಮವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯೆನ್ ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ (ಬಾರ್ಟರ್) (ಹಣಕಾಸೇತರ ವಿನಿಮಯ) ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಯಿನ ಸರಕುಲು ಒಂಜಿ ತರಹೇವಾರಿ ವ್ಯೂಹೊನ್ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯವು, ಏನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ, ಸೇಬಿನ ಹಣ್ಣು ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ಒಂಜಿ ಗುರುತು ದಿಯರ ಕಷ್ಟ ಇಪ್ಪುನ ಅಗತ್ಯ ಇಮ್ಮಡಿ ಕಾಕತಾಳೀಯತೆ (ಡಬಲ್ ಕೋಇನ್ಸಿಡನ್ಸ್ ಆಫ಼್ ವಾಂಟ್ಸ್) ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಹಣವು ಅಯಿನ್ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯ ಕಾರಣ ವಿನಿಮಯತ ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚನ್ (ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಯಾಕ್ಷನ್ ಕಾಸ್ಟ್) ಕಡಿಮೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಆಪಗ, ಖರೀದಿದಾರೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬದಲಾತ್, ವಿನಿಮಯಟ್ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಮಾರಾಟಗಾರಗ್ ಕಡಮೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಪುಂಡು.
ಒಂಜಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಟ್ಟಟ್, ಒಟ್ಟು ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ಒಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿ ವಾಸ್ತವವಲ್ಲದ ಮೌಲ್ಯ (ನಾಮನಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯು) ಅಂಚನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಲೆಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧದೊಂದಿಗೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬುಕ್ಕ ಪುರಾವೆ ಸಮಂಜಸವಾಯಿನ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾತ್, ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಒಂಜಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾತ್ಂಡ್.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಲೆಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್) ಒಂಜಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆನ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಒಂಜಿ ವಿಧಾನ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಂಥ ಮಾಹಿತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿ ಸೂಚ್ಯ ಪರಿಮಾಣಮೊನ್ ಒದಗಿಸುವ ಇಮ್ಮಡಿ ದಾಖಲೆಯ ಹಣಕಾಸು ಲೆಕ್ಕ (ಡಬಲ್ ಎಂಟ್ರಿ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು. ಇವು, ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಧನಮೌಲ್ಯ (ಮನಿ ವ್ಯಾಲ್ಯು) ಬುಕ್ಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಅತ್ತಂದೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆದಾಯಗ್ ಅಂದಾಜುನ್ ಒದಗಿಸುವ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ಕಮ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್ ನೀಪಾ), ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೀಪಾ, ವ್ಯಾಪಾರ ಆವರ್ತ ಮೂಲಕ ಅತ್ತಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅದ್ಯಂತ ಒಂಜಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬುಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ಅಂಗ ಸಾಧನೆನ್ ಗುರುತಿಸಲು ಆಸ್ಪದನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆ ಮಾಹಿತಿಯು ವಾಸ್ತವವಲ್ಲದ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಪರಿಮಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದ ಮಾಲ್ಪಯರ ಸಾಧ್ಯ ಅಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ, ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಪುನ ಬೆಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗ್ ಹಣ ಮೊತ್ತೊನ್ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕ ದಾಖಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮಾಪನ, ಒಂಜಿ ದೇಶತ ಸಂಪತ್ತು, ಬುಕ್ಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂಡವಾಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೆರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಸರಕುಲು-ಬುಕ್ಕ-ಸೇವೆಲು ಚಲನ ನಿರ್ಣಯ ಸಾಧನ (ಡಿಟರ್ಮನಂಟ್) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಒಡು. ಅವು ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದಾಗುವ ಲಾಭಗಳ ಗಾತ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಿತರಣೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಉಪಯೋಗ್, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಮದು ರಫ್ತು ಸುಂಕ (ಟ್ಯಾರಿಫ಼್) ದರ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪರಿಣಾಮ ಅಂದಾಜು ಮಾಲ್ಪುನ ಸೆರುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಬಂಡವಾಳ ಚಲನೆ, ಬುಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ದರ (ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ರೇಟ್) ಮಿತ್ತ ಈ ಚಲನೆ ಪ್ರಭಾವೊನ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ದೇಶ ಮಧ್ಯೆ ಸರಕು, ಸೇವೆಲು ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ಅಂಚನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾಗತೀಕರಣ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ.

ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಡಿವೆಲಪ್‌ಮಂಟ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ತುಲನಾತ್ಮಕವಾತ್ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತನೆ (ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ ಚೇಂಜ್), ಬಡತನ, ಬುಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮಿತ್ತ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತ ವಿಧಾನ ಮಿತ್ತಡ್ತ್‍ ಮಿತ್ತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಶೊಲು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್), ಸಮಾಜ ಒವೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲತ ಒಡೆತನ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಬುಕ್ಕ ವಿಂಗಡಣೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೋ ಅಂಥ, ವಿಧಾನಲು ಬುಕ್ಕ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಪುನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಖೆ. ಒಂಜಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂಜಿ ಸಮಾಜ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆತ ಘಟಕ. ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಸಂಘಟನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಎಲ್ಲೆಟ್, ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ, ಬುಕ್ಕ ಅಯಿಟ್ ಬಹುತೇಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅನುಕ್ರಮವಾತ್ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬುಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಟ್ ಆಪುಂಡು. ಅವು ನಡುಟ್ ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಮಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಇಕಾನಮಿ). ಸ್ಥೂಲವಾತ್ ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ಪೊ, ಆರ್ಥಿಕ ಬುಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಸಂವಹನ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಶವಾತ್ಂಡ್. ತುಲನಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಕಂಪ್ಯಾರಟಿವ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್), ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ತಂದೆ ಪದ್ಧತಿ ತುಲನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬುಕ್ಕ ವರ್ತನೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಪೆರ್.

ಸೂಮರ್‌ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯಲು (ಸಿಟಿ ಸ್ಟೇಟ್), ಆರಂಭಟ್ ಯವೆ (ಬಾರ್ಲಿ) ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ತೂಕವಾಗಿದ್ದ, ಶೆಕಲ್‌ನ ದ್ರವ್ಯ ಧನ (ಕಮಾಡಿಟಿ ಮನಿ) ಮಿತ್ತ್ ಆಧಾರ ಉಂದು ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಬುಕ್ಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಾಪುಂಡು, ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ ಬ್ಯಾಬಲೋನಿಯಾದಾರ್ ಬುಕ್ಕ ಅರ್ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯತ ನೆರೆ  ಬುಕ್ಕ, ಒಂಜಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಾಂಟ ವಿವಿಧ ಸರಕುಗಳ ಒಂಜಿ ಮಾಪನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಸೂಮರ್‌ ದುಂಬುತ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಾವಳಿನ್ ದುಂಬು (ಲಿಖಿತ ರೂಪದ) ಆರ್ಥಿಕ ಸೂತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು, ಬುಕ್ಕ ಉಂದು ಇತ್ತೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಬೆಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಕೆಟ್ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣ ಇಪ್ಪುಂಡು... ಉದಾಹರಣೆಗ್ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗ್ ಹಣ ಸಂಕೇತೀಕರಿಸಿದ ಮೊತ್ತಲು (ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು), 'ತಪ್ಪುನಡತೆ'ಗ್ ಹಣತ ರೂಪಟ್ ದಂಡಲು, ವಂಶಾನುಕ್ರಮ ನಿಬಂಧನೆಲು, ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿನ್ ಎಂಚ ತೆರಿಗೆಗೊಳಪಡಿಸಬೇಕು ಅತ್ತಂದೆ ಪಾಲು ಮಾಲ್ಪೊಡು ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯಿನ ಕಾನೂನು, ಇತ್ಯಾದಿಲು. ಆಂಚನೆ, ಇಬನ್ ಖಾಲ್ದೂನ್‌ರ ಮುಕಾದ್ದಿಮಾ ಶೋಧನೆತಾ ಬುಕ್ಕ, ಶೂಂಪೇಟರ್‌ರು ಇಬನ್ ಖಾಲ್ದೂನ್‌ರ್ ಆಧುನಿಕೊ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪ ಹರಿಕಾರ ಅತೆರ್, ದಾಯೆ ಪಂಟ ಅರ್ ಮಸ್ತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ ಮುಟ್ಟ ಯೂರೊಪ್ ಪರಿಚಯ ಇಜ್ಜಯಾಂಡ್.
ಇತರೆ ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪುಲು, ಆಯಿಡ್ಡತ್ತ್‌ 'ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅನುಯಾಯಿಲು' (ಮರ್ಕಂಟಿಲಿಸ್ಟ್) ಬುಕ್ಕ 'ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನುಯಾಯಿಲು' (ಫ಼ಿಸ಼ಿಯಕ್ರ್ಯಾಟ್) ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಈ ವಿಷಯ ಬುಕ್ಕ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ನೇರವಾತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪು ಯೂರೊಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ಼ಮ್) ಬುಕ್ಕ ಆಧುನಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಉನ್ನತಿಯೊಡಟ್ಟಗ್ ಸಂಬಂಧ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಮರ್ಕಂಟಿಲಿಸ಼ಮ್), ೧೬ರಿಂದ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ ಮುಟ್ಟ, ವರ್ತಕೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ರಾಜಕಾರ್ಯನಿಪುಣ ಒಂಜಿ ವಿಪುಲ ಕರಪತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವ ಒಂಜಿ ಆರ್ಥಿಕ ತತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಅವು, ಒಂಜಿ ದೇಶತ ಸಂಪತ್ತು ಅರ್ ಚಿನ್ನ ಬುಕ್ಕ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಶೇಖರಣೆ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿಸಾತ್ ಉಂಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯಲಾ ಉಂಡು. ಗಣಿ ಬಳಕೆತ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತ ದೇಶಲು, ಪಿದಾಯಿತ ದೇಶಗ್ ಸರಕ್ ಕೊರ್ತ್ ಬುಕ್ಕ ಚಿನ್ನ ಬುಕ್ಕ ಬೊಳ್ಳಿನ್ ಬುಡ್ಡತ್ತ್ ಬೇತೆ ಆಮದುನ್ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ, ವ್ಯಾಪಾರಡ್ತ್ ಚಿನ್ನ ಬುಕ್ಕ ಬೊಳ್ಳಿನ್ ಪಡೆಯೊಲಿ. ಈ ತತ್ವತ ಪ್ರಕಾರೊ, ರಫ್ತುಮಾಲ್ಪುನ ಸರಕ್ ತಯಾರಿಕೆಗ್ ಬಳಕೆಗ್ ಅಗ್ಗವಾತ್ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿನ್ ಆಮದು ಮಾಲ್ಲುನ ಆವಶ್ಯವಾತ್ಂಡ್, ಬುಕ್ಕ ವಿದೇಶೀ ತಯಾರಿಕೆ ಸರಕುಲು ಮಿತ್ತ್ ರಕ್ಷಣೆ ದಿಪುನ ಬುಕ್ಕ ಆಮದು ರಫ್ತು ಸುಂಕೊನ್ ಪಾಡಿಯರ ಬುಕ್ಕ ವಸಾಹತು ತಯಾರಿಕೆನ್ ನಿಷೇಧಮಾಲ್ಪಯಾರ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆವಶ್ಯಕವಾತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.
ಪ್ರಕೃತಿ ಸಿದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳು (ಫ಼ಿಸ಼ಿಯಕ್ರ್ಯಾಟ್), ಒಂಜಿ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನತ ಫ಼್ರಾನ್ಸ್‌ ಚಿಂತಕೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಲೇಖಕೆರ್ನ ಗುಂಪು, ಒಂಜಿ ಆದಾಯ ಬುಕ್ಕ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಚಲನೆಯ ರೂಪಟ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಚಾರೊನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಲ್ಪುನ. ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್, ಅವು ಪೂರ ಅಪೂರ್ಣತೆಯೊಟ್ಟ್‌ಗ್ ಆ ವಿಷಯತ ಮಿತ್ತ್ ಬಹುಶಃ ಇತ್ನೆಮುಟ್ಟ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿನ ಸತ್ಯಕ್ಕ್ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛ ಸಾಮೀಪ್ಯಇಪ್ಪುನವು ಅವು ಪದ್ಧತಿನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಾಲ್ಉಂಡು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಅನುಯಾಯಿಲು ಕೇಲ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಅತ್ತ್ಂಡ್, ಬುಕ್ಕ ಈ ಪ್ರಕಾರೊ ಕೃಷಿ ಪೂರ ಸಂಪತ್ತಿ ಆಧಾರಂದು ನಂಬುತೆರ್. ಇಂಚನೆ, ಆಮದು ರಫ್ತು ಸುಂಕ ಸಹಿತ, ಕೃಷಿಗ್ ಬಾಧಕ ಉಂದು ತಯಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪುನ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ ಧೋರಣೆನ್ ಅರ್ ವಿರೋಧ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಈ ಪದ್ಧತಿತ ಅನುಯಾಯಿಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾತ್ ದುಬಾರಿಯಾಯಿ ತೆರಿಗೆ ಸಂಹಿತೆ ಬದಲಾತ್ ಭೂಮಾಲೀಕೆರ ಮಿತ್ತ್ ಆದಾಯತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆರಿಗೆ ಬರೊಡು ವಾದ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಅಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಭೂತೆರಿಗೆತ ಮಿತ್ತ್ ಮಾರ್ಪಾಟುನ್, ತೆರಿಗೆ ವರಮಾನತ ಒಂಜಾತ್ ತುಲನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ವಿಕಾರಿ (ನಾನ್-ಡಿಸ್ಟಾರ್ಶನರಿ) ಮೂಲವಾತ್, ಅನಂತರ (ಒಂಜಿ ಶತಮಾನತ ನಂತರ ಹೆನ್ರಿ ಜ್ಯಾರ್ಜ್ ಸಹಿತ) ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಸಮೃದ್ಧ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಬಂಧನೆಲು ವಿರುದ್ಧವಾಯಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸಿದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಯಾಯಿಲು, ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕನಿಷ್ಠಸಾಧ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪೊನ್ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ಪುನ, ಸರಕಾರದ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿ (ಲಸೆ-ಫ಼ೇರ್) ಒಂಜಿ ಧೋರಣೆ ಪರ ವಾದಮಾಲ್ತೆರ್.

೧೭೭೬ರಲ್ಲಿ ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್‌ರ ದ ವೆಲ್ತ್ ಆಫ಼್ ನೇಷನ್ಸ್‌ತ ಪ್ರಕಟಣೆನ್, ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ ಆತ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜನನ ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್ . ಈ ಬೂಕುನು ಭೂಮಿ, ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್, ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ಉತ್ಪಾದನೆತ ಮೂಜಿ ಅಂಶಲು ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿ ದೇಶತ ಸಂಪತ್ತ್ ಪ್ರಮುಖೊ ಕೊಡುಗೆಂದು  ಗುರುತು ಮಾಲ್ಪೆರ್.
ಸ್ಮಿತ್‌ ದೃಷ್ಟಿಟ್, ಆದರ್ಶ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ನರಮಾನಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಗತ್ಯೆನ್ ಸಹಜವಾತ್ ಈಡೇರಿಸುನ ಒಂಜಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾತ್ಂಡ್. ಅರ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್,ಎನ್ಕಲಾ ಸ್ವಂತೊ ಆತ್ಮಹಿತಲು ಅನ್ವೇಷಣೆಟ್ ಸೇರ್ತ್ ಪೂರ ನರಮಾನಿಲೆನ್ ಸಮೊಗ್ರ ಸಮಾಜಕ್ಕಾತ್ ಮಸ್ತ್ ಭಾರಿ ಲಾಭೊನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೊತ್ ಒಂಜಿ ತೊಜಾಂತ್ ಕೈಂದು ವಿವರ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಸ್ಮಿತ್, ಸರಕಾರತ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸಿದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಯಾಯಿಲೆನ್ ಕೆಲೊವು ಕಲ್ಪನೆನ್ ನಮ ಸ್ವಂತ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಟ್ ಸೇರತ್ ಉಂಡು, ಆಂಚನೆ ಕೆಲ ಕೃಷಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾತ್ ಕಲ್ಪನೆ ತಿರಸ್ಕರ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ.
ಎನ್ಕಲೊ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಣದ-ಕೈ ಸಾದೃಶ್ಯಟ್, ಸ್ಮಿತ್ ಅಂಚನೆ llತೊಜುಂಡು, ಮಸ್ತ್ ಸಂಕುಚಿತ ಸ್ವ-ಹಿತಟ್ ಪ್ರಚೋದಿತವಾತ್, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಶಾಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿನ್ ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತವಾತ್, ವಿರೋಧಾಭಾಸ (ಪ್ಯಾರಡಾಕ್ಸ್) ವಿಚಾರೊನ್ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಸ್ಮಿತ್ ಶುರುಮಾಲ್ತ್ನ ಸಿದಾ ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನೊನ್ ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಎಕಾನಮಿ) ಬುಕ್ಕ  ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್)ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅವು, ಸುಮಾರ್ ೧೭೭೦ಟ್ ೧೮೭೦ಮುಟ್ಟ ತೊಜುಂಡು, ಥಾಮಸ್ ಮ್ಯಾಲ್ಥಸ್, ಡೇವಿಡ್ ರಿಕಾರ್ಡೊ, ಬುಕ್ಕ ಜಾನ್ ಸ್ಟೂಅರ್ಟ್ ಮಿಲ್‌ರಂಚಿನ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಸೇರ್ತ್ತು ಇತ್ತೆರ್.
ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್ ಆದಾಯತ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ದಿತೇರ್, ಡೇವಿಡ್ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಭೂಮಾಲೀಕೆರೆಗ್, ಬೆಲೆತಾರೆಗ್,ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಲ ನಡುಟ್ ಆದಾಯತ ವಿತರಣೆತ ಮಿತ್ತ್ ಕೇಂದ್ರಿಕರಣ ಮಾಲ್ತೆರ್. ರಿಕಾರ್ಡೊ, ಒಂಜಿ ಕಡೆ ಭೂಮಾಲೀಕೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳತಾರ್ ನಡುಟ್ ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿರೋಧೊನ್ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಅರ್, ಜಮೀನ್ತಸ ಒಂಜಿ ಸ್ಥಿರವಾದ್ ಪೂರೈಕೆತಾ ಎದುರ್ ಕೊರತೆಯಿಪ್ಪುಂಡು, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬುಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ವೃದ್ಧಿ ಬಾಡಿಗೆನ್ ಮಿತ್ತ್ ತಳ್ಳುತ್ ಬುಕ್ಕ ವೇತೊನೊನ್ ಅಂಚನೆ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಲ್ಥಸ್ ಎಲ್ಯ ಅಪುನ ಅಂಶೊಲು ಪ್ರತಿಫಲತ ವಿಚಾರೊನ್ ಕೆಳದರ್ಜೆತ ಜೀವನ ಮಟ್ಟನ್ ವಿವರ ಕೊರಿಯರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್, ಸಂಕಲನಾತ್ಮಕವಾತ್ (ಅರಿಥ್ಮೆಟಿಕಲಿ) ಜಾಸ್ತಿ ಅಪುನ ಆಹಾರತ ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ಮೀರ್ತ್, ಗುಣಾಕಾರವಾತ್ (ಜಿಯಮೆಟ್ರಿಕಲಿ) ಜಾಸ್ತಿ ಅಪುಂಡು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಅರ್ ವಾದ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಜಮೀನ್ತ ಒಂಜಿ ಸೀಮಿತ ಪರಿಮಾಣತ ವಿರುದ್ಧ ಒಂಜಿ ತ್ವರಿತವಾತ್ ವೃದ್ಧಿಯಾಪುನ ಜನಸಂಖ್ಯೆತ ಬಲತ ಅರ್ಥ ಕಾರ್ಮಿಕರೆಗ್ ಎಲ್ಯ ಅಪುಂಡು ಪ್ರತಿಫಲಲು. ಇದ್ದೆತಾ ಪರಿಣಾಮ ಮಸ್ತ್ ಕಡಮೆ ವೇತನ ಅರ್ ಸಾಧನೆ ಮಾಲ್ತೆತ್, ಬುಕಗಕ ಉಂದು, ಬಹುತೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಜೀವನ ಮಟ್ಟೊನ್ ಕನಿಷ್ಠಸಾಧ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಮಟ್ಟನ್ ಮೀರ್ತ್ ಅಯಿನ್ ತಡೆ ಮಾಲಪೊಡು.
ಮ್ಯಾಲ್ಥಸ್, ಸಮೃದ್ಧ ಉದ್ಯೋಗೊನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಲ್ಪುನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆತ (ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಇಕಾನಮಿ) ಒಂಜಿ ಸಹಜವಾತ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿನ್ ಕೂಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಅರ್ ನಿರುದ್ಯೋಗನ್, ಅತಿ ಮಸ್ತ್ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಲ್ತ್ ಎನ್ನ ಖರ್ಚನ್ ಸೀಮಿತವಾಯಿನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೂಷಣೆ ಮಾಲ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಒಂಜಿ ವಿಷಯೊನ್ ಜಾನ್ ಮೇಯ್ನರ್ಡ್ ಕೇನ್ಸ್ ೧೯೩೦ರ ದಶಕೊಟ್ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮಾಲ್ತೆರ್.
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆಟ್ ಲಾಸ್ಟ್ಗ್ ಬತ್ತುತ್, ಜಾನ್ ಸ್ಟೂಅರ್ಟ್ ಮಿಲ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾತ್ ಆದಾಯತ ವಿತರಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ವಿಚಾರವಾತ್, ದುಂಬುತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಒಟ್ಟ್ಗ್. ಮಿಲ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆತ ರಡ್ಡ್ ಪಾತ್ರೊನ್ ನಡುಟ್ ಒಂಜಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾತ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ದಿತ್ ಗಮನ ಪೊತ್ಂಡ್: ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವಿಂಗಡಣೆ ಬುಕ್ಕ ಆದಾಯತ ವಿತರಣೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊನ್ ಹಂಚಿಕೆಟ್ ಸಮರ್ಥ ಇಪ್ಪೊಡು ಆಂಚನೆ ಆದಾಯೊನ್ ಹಂಚಿಕೆಟ್ ಸಮರ್ಥೆರ್ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ, ಬುಕ್ಕ ಈ ಕಾರಣಟ್ ಸಮಾಜತ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶ. ಇಪ್ಪುಂಡು ಅನಿವಾರ್ಯ ವಾತ್ ಇಪ್ಪು ಅರ್ ಬರೆಯಿನ.
ಮೌಲ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ವ್ಯಾಲ್ಯು ಥೀಯರಿ) ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಟ್ ಪ್ರಮುಖವಾತ್. ಒಂಜಿ ವಸ್ತುತ ವಿರಳತೆಟ್ ಪ್ರಭಾವಿತವಾತ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ವಸ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯ ... ಅಯಿನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಲ್ಪೊಡು ಪರಿಶ್ರಮ ಬುಕ್ಕ ಕ್ಲೇಶವಾತ್ ಸ್ಮಿತ್ ಬರೆತೆರ್. ಬಾಡಿಗೆ ಬುಕ್ಕ ಲಾಭತೊಟ್ಟ್ಗ್, ವೇತನ ಒಟ್ಟಗ್ ಇತರೆ ವೆಚ್ಚಲು ಕೂಡ ಒಂಜಿ ಸರಕ್ತ ಬೆಲೆ ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಸ್ಮಿತ್ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇತರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ್ ಸ್ಮಿತ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತತ ಬೇರೆ ಭೇದೊನ್ ತೋಜಾತ್ ಕೊರ್ತೆರ್, ಇಯಿನ್ 'ಮೌಲ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ' (ಲೇಬರ್ ಥೀಯರಿ ಆಫ಼್ ವ್ಯಾಲ್ಯು)ಉಂದು ಪುದಾರ್ ದಿತೆರ್. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಮಸ್ಥಿತಿಟ್ ಚಲಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮಿತ್ತ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು

ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಪುಟ್ಟಿನವು. ಅವು ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗ್ರಂಥಟ್ ಉಂಡು. ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಗ್ರಂಥವಾಯಿನ ದಾಸ್ ಕಾಪಿಟಾಲ್‌ತ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟೊನ್ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ೧೮೬೭ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್, ಬಂಡವಾಳತ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್ ಶೋಷಣೆಯೆಂದು ಅರ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತತ ಮಿತ್ತ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಮೌಲ್ಯತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಒಂಜಿ ಪದಾರ್ಥ ಮೌಲ್ಯತಾ ಅವ್ ಉತ್ಪಾದನೆಟ್ ವ್ಯಯವಾತ್ ದುಡಿಮೆಟ್ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಡು. ಉಂದು, ಒಂಜಿ ವಸ್ತುತ ಮೌಲ್ಯತ ಅಯಿನ್ ಪಡೆರಾ ಒರಿಯೆ ಒವೆ ಒಂಜಿನ್ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾತ್ ಉಳ್ಳೆರ್ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾತ್ ಉಂಡು ಇನಿಟ್ ತಿಳಿವಳಿಕೆ  ಭಿನ್ನವಾತ್ ಉಂಡು.
ಸಿದ್ಧಾಂತ ಒಂಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗ, ಅಯಿತ್ ಮಿತ್ತ್ 'ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ' ಅತ್ತಂದೆ 'ಉಪಾಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ' ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಕೊರ್ತ್ ಇಪ್ಪುನ, ಸುಮಾರಗ ೧೮೭೦ರಿಂದ ೧೯೧೦ರ ದಶಕ ಮುಟ್ಟ ರಚನೆ ಮಾಲತ್ತೆರ್. 'ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ' ಪದೊ ಆಲ್‌ಫ಼್ರೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ರಂಚಿನ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, 'ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ'ಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಮಾನಾರ್ಥ ಪದವಾತ್, ಬುಕ್ಕ ದುಂಬುತ ಬುಕ್ಕ ವಿಶಾಲವಾತ್ 'ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಪದದ ಒಂಜಿ ಬದಲಿ ಪದವಾತ್, ಜನಪ್ರಿಯ ವಾತ್ಂಡು. ಇದು ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನಟ್ ಬಳಕೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರತ ವಿಧಾನಲು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆ ಯಾತ್ುಂಡು. ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪೂರೈಕೆ ಬುಕ್ಕ ಬೇಡಿಕೆನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಸ್ಥಿತಿಟ್ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣತ ಜಂಟಿ ನಿರ್ಣಯ ಸಾಧನವಾತ್ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾತ್, ಬುಕ್ಕ ಉಂದು ಹುಟ್ಟುವಳಿಯ ವಿಂಗಡಣೆ ಬುಕ್ಕ ಆದಾಯತ ವಿತರಣೆ ರಡ್ಡ್ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅವು, ಬೇಡಿಕೆ ಕಡೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮೌಲ್ಯ ಪರಿಮಿತ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬುಕ್ಕ ಪೂರೈಕೆ ಕಡೆ ಒಂಜಿ ಮಸ್ತ್ಜಾಸ್ತ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಬೆಲೆನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬೆಂಬಲವಾತ್, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಬತ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತನ್ ತ್ಯಜಿಸೊಡ್.
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್, ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ನಿರ್ಣಯ ರಚನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆನ್ (ಡಿಸಿಝ಼ನ್ ಮೇಕಿಂಗ್) ನಿರ್ದೇಶನ ಕೋಎfಪೆರ್ ಉತ್ತೇಜನಲು ಬುಕ್ಕ ವೆಚ್ಚೊನ್ ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಿನ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಅಂಶವಾತ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೆಲೆನ್ (ವೆಚ್ಚಗಳಾಗಿ) ಬುಕ್ಕ ಆದಾಯಟ್ ಕೋರ್ತ್ ಪ್ರಮಾಣತ ಮಿತ್ತ್ ಎಂಚ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೇಡಿಕೆ ಗ್ರಾಹಕ ಸಿದ್ಧಾಂತನ್ (ಕನ್ಸೂಮರ್ ಥೀಯರಿ) ಇಂದೆನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಉದಾಹರಣೆಯಾತ್. ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಉಂದು ಕೇನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದೊಡ್ಡಗ್ ಒಂಜಿ ಮುಂಚಿತವಾತ್ ಬುಕ್ಕ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮನ್ವಯವಾತ್ (ನೀಯೊಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸಿಂಥಸಿಸ್) ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊನ್ ಅಯಿನ್ ವಿಮರ್ಶಕರಾತ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋಜಾತ್ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾತ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಉಂದು ಉದ್ಧರ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಆಧುನಿಕ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊನ್ ಆಧಾರವಾತ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್, ಆಂಚನೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಪನ ಪದ್ಧತಿ (ಇಕಾನಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್), ಕೌಶಲಯುತ ಸಂವಹನ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಗೇಮ್ ಥೀಯರಿ), ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೈಫಲ್ಯ ಅಂಚನೆ ಅಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಬುಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರ್ತ್ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬದಲಾಗುವ ಅಂಶೊನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಅಂಚನೆ, ದುಂಬುತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆನ್ ವರ್ಧಿಸುವ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸುವ ಹಲವು ಪರಿಷ್ಕರಣ.

ಕೇನ್ಸ್ಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಕೇನ್‌ಜ಼ಿಯನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾತ್ ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕ್ ದಾರಿತೋಜಾತ್, ಜಾನ್ ಮೇಯ್ನರ್ಡ್ ಕೇನ್ಸ್‌ ಸಾದಿ ತೊಜಾತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್, ವಿಶೇಷವಾತ್ ಅರೆನ ಬುಕುಲು ದ ಜೆನರಲ್ ಥೀಯರಿ ಆಫ಼್ ಎಂಪ್ಲಾಯ್‌ಮಂಟ್, ಇಂಟರಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಮನಿಯಿಂದ (೧೯೩೬). ಈ ಬುಕುಲು ಅಲ್ಪಕಾಲಟ್ ಬೆಲೆಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾತ್ ಬದಲಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಟ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಟ್ ನಿರ್ಣಯ ಸಾಧನೊಲು ಮಿತ್ತ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವಾಸ್ತವಿಕ ಬೇಡಿಕೆಟ್ (ಇಫ಼ೆಕ್ಟಿವ್ ಡಿಮಾಂಡ್) ತಗ್ಗಿದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಕಾರ್ಮಿಕ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆಟ್ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಏಕೆ ಸ್ವಯಂ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ ಬುಕ್ಕ ಬೆಲೆತ ನಮ್ಯತೆ ಅಂಚಮೆ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಸಹ ಏಕೆ ನಿಷ್ಫಲವಾರತ ಇಪ್ಪುಂಡು, ವಿಸ್ತಾರವಾತ್ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿವರಟ್ ಅರಿವು ಕೊರೊಲಿ ಕೇನ್ಸ್ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆತ ಮಿತ್ತ್ ಅರ್ ಮಹತ್ವ ಪ್ರಭಾವಟ್ ವಿಚಾರವಾತ್ ಈ ಬುಕುಲು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂಚಪಂಡ ಪದೊನ್ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೆರ್.
ಕೇನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ರಡ್ಡ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಲ್ತಂಡು. ಕೇನ್ಸ್ ತರುವಾಯತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವೂ (ಪೋಸ್ಟ್-ಕೇನ್‌ಜ಼ಿಯನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸೂತ್ರನೇಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರತ ಮಿತ್ತ್ ಸಂಶೋಧನೆನ್, ಸರಳವಾತ್ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಪುನ ವಿನ್ಯಾಸೊನ್ ಬದಲಾತ್, ನಿಜಜೀವನಟ್ ಬಳಕೆನ್ ಆಧರಿಸಾತ್ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಅಯಿನ್ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಬುಕ್ಕ ಜೋನ್ ರಾಬಿನ್‍‍ಸನ್‌ತ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕ್ ಸಂಬಂಧ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೂತನ ಕೇನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತ (ನ್ಯೂ-ಕೇನ್‌ಜ಼ಿಯನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಕೇನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತ ಶೈಲಿಯಂಚನೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಗುಂಪಿನೊಟ್ಟಗ್ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರೊನ್ ಬುಕ್ಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವರ್ತನೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವ, ಆಂಚನೆ ಬೆಲೆ ಬುಕ್ಕ ವೇತನೊನ್ ಅನಮ್ಯತೆಯಂಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯತಾ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕುಚಿತ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್, ವಿನ್ಯಾಸೊಲ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯೊನ್ ಇತರೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೊಟ್ಟ್ಗ್ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಪ್ರವೃತ್ತರಾತ್ ಇತ್ತೆರ್. ಕರಿನಾ ಕೇನ್ಸ್ ಶೈಲಿನ್ ಅಂಚನೆ ನೇರವಾತ್ ಭಾವಿಸೊಲಿ ಬದಲಾತ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಇಂದೆನ್ ವಿನ್ಯಾಸೊನ್ ಅಂತರ್ಲಕ್ಷಣವಾತ್ ನಿರೂಪಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾಯಿನ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞೆರ್ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಗುಂಪುಟ್ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯ ಪಡೆಯೊಂತೆರ್ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಕವಾತ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೈಲಿನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಲ್ತ ಇತರೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಿನ ಪಂಥಲು ಅತ್ತಂದೆ ಚಿಂತನೆತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಲು,   ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಪಂಥ (ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್), ಶಿಕಾಗೋ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಥ (ಶಿಕಾಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ಼್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಫ಼್ರಾಯ್‌ಬೂರ್ಕ್ ಪಂಥ (ಫ಼್ರಾಯ್‌ಬೂರ್ಕ್ ಸ್ಕೂಲ್), ಲೋಸ಼್ಯಾನ್ ಪಂಥ (ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ಼್ ಲೋಸ಼್ಯಾನ್) ಬುಕ್ಕ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಪಂಥನ್ (ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಸ್ಕೂಲ್) ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಮಕಾಲೀನ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವಾತ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಮ್.ಆಯ್‌.ಟಿ,ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಲ್ಟ್‌ವಾಟರ್, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಬುಕ್ಕ ಶಿಕಾಗೋ, ಅತ್ತಂದೆ ಫ಼್ರೆಶ್‌ವಾಟರ್, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದೊಟ್‌ಗ್, ಸಾಹಿತ್ಯಟ್ ಅವು ಆವಿಷ್ಕರಣ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮಟ್ ದುಂಬುತ ಲೆಕ್ಕೊನೆ; ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೇನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮನ್ವಯ, ಕೇನ್ಸ್ ತರುವಾಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಣಕಾಸು ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತ (ಮಾನಿಟರಿಸ಼ಮ್), ನೂತನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ನ್ಯೂ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ-ಕಡೆಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಸಪ್ಲಾಯ್-ಸಾಯ್ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್). ಪರ್ಯಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆನ್, ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟೂಶನಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ವಿಕಾಸವಾದಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಎವಲೂಶನರಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಪಾರತಂತ್ರ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಡಿಪೆಂಡನ್ಸಿ ಥೀಯರಿ), ರಚನಾತ್ಮಕ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲಿಸ್ಟ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ವಿಶ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಥೀಯರಿ), ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಥರ್ಮೊಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಭೌತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಇಕಾನೋಫ಼ಿಸ಼ಿಕ್ಸ್) ಬುಕ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರಭುತ್ವನ್ (ಟೆಕ್ನಾಕ್ರಸಿ) ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಈ ವಿಷಯತ ಮಿತ್ತ್ ಸ್ನಾತಕ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮೊನ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಟ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಯಿನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತ ವೃತ್ತೀಕರಣ (ಪ್ರಫ಼ೆಶನಲೈಜ಼ೇಶನ್) ಸರಿಸುಮಾರ್ ೧೯೦೦ ಇಂಚಿಗ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಪ್ರಮುಖೊ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂದು ಬದಾಲಾವಣೆಂದು ಪಣಪ್ಪೆರ್. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಲು ಬುಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಕಾಲೇಜುಲು, ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಉದ್ಯಮ, ಅತ್ತಂದೆ ವೃತ್ತಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾತ್, ಈ ವಿಷಯಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದವಿನ್ ಕೊರ್ಪುನ, ಒಂಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಠ್ಯ ವಿಷಯ, ಬೋಧನಾಂಗ, ಅತ್ತಂದೆ ವಿಭಾಗೊನ್ ಪಡೆತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪಾರಿತೋಷಕತ (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ) ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಮಹೋನ್ನತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪಾರಿತೋಷಕ. ಖಾಸಗಿ ವಲಯಟ್, ಕುಶಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಸಲಹಾಕಾರರಾತ್ ನೇಮಕ  ಬುಕ್ಕ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂಚನೆ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಸೆರಾತ್ ಉಳ್ಲೆರ್, ಉದ್ಯಮಟ್ ಕೂಡ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಲು ಬುಕ್ಕ ದಳ್ಳಾಳಿ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಕೂಡ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಜಾನೆ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ ಇಲಾಖೆ

ಒಂಜಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ನಿರೂಪಣಾ (ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಮಾಡಲಿಂಗ್) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾತ್ ಸಮಕಾಲೀನ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರನ್ ಗಣಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್)ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅದು ಕಲನ (ಕ್ಯಾಲ್‌ಕ್ಯುಲಸ್), ರೇಖಾ ಬೀಜಗಣಿತ (ಲೀನಿಯರ್ ಆಲ್ಜಬ್ರಾ), ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ ಶಾಸ್ತ್ರ (ಸ್ಟಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್), ಕೌಶಲಯುತ ಸಂವಹನ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಬುಕ್ಕ ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನತಾ ಸಾಧನೊನ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ವೃತ್ತಿನಿರತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ್ ಈ ಸಾಧನಟ್ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪೂರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆತ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್, ಕೆಲವೆರ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಪನ ಪದ್ಧತಿ ಅಂಚನೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನಟ್ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯ ಪಡೆತ್ ಇಪ್ಪೆರ್ ಅಂಚನೆ ಇತರೆರ್ ಕಡಮೆ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯ ಪಡೆತ್ ಇಪ್ಪೆರ್. ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕ್ ಕಡಮೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್, ಅಂಚನೆ ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್ ಬುಕ್ಕ ಜೋಸಫ಼್ ಶೂಂಪೇಟರ್‌ರೆನ್ ಸೆರ್ತ್, ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಮುಖ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಗಣಿತಜ್ಞೆರ್ ಅತ್ಜ್ಜಿ. ಆರ್ಥಿಕ ತರ್ಕಸರಣಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ವಿಷಯವಾತ್ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟನ್ ಸೆರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಪರಿಣಾಮನ್ ನಟ್ಟ್ತೆರ್ ಘಟ್ಟದವರೆಗ್ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಣೆ ಕೊರಿಯರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಲ್ತೆರ್

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮಸ್ತ್ ವಿಜ್ಞಾನದೊಟ್ಟ್‌ಗ್ ಒಂಜಿ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಗೋಳ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫ಼ಿ), ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಯ್ಕೆ, ಶಕ್ತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಎನರ್ಜಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಬುಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಸೆರ್ತ್, ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರತ ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರನ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್.
ಕಾನೂನು ಬುಕ್ಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಅತ್ತಂದೆ ಕಾನೂನಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಕಾನೂನಿಗ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಕಾನೂನು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ. ಅವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆ ಪ್ರಭಾವೊನ್ ವಿವರಣೆ ಮಾಲ್ಪುನಗ,ಒವೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಲು ಆರ್ಥಿಕವಾತ್ ಫಲದಾಯಕಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್, ಬುಕ್ಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಲು ಎಂಚಾತ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪಂಡ ಮುನ್ನುಡಿಟ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬಳಕೆನ್ ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ರಾನಲ್ಡ್ ಕೋಸ್‌ ಒಂಜಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಲೇಖನ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾತ್‍ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಸಮಸ್ಯೆನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಾಲ್ಪುಂಡು ತೊಜಾತ್‍ ಕೊರ್ಪುನಾ.
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ನಡುಟ್ ಸಂಬಂಧ ಸಂಕೀರ್ಣವಾತ್. ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ಒವೆ ಅಗತ್ಯಲು ಅತ್ತಂದೆ ಬೇಕು, ಅತ್ತಂದೆ ಸಮಾಜಕ್ಕ್ ಎಂಚಾಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಅಂಟಾ ಅಯಿನ್  ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಯ್ಕೆಲು ಬುಕ್ಕ ಮೌಲ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪಿದಾಯಿಂಡ್‍ತ್ ರಾಜಕೀಯ ಅತ್ತಂದಂದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಂದು ಪರಿಗಣನೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಒರಕ್ಕ್ ಒರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂದೆ ಸರ್ಕಾರತ ಗುರಿ ಒಂಜಿ ವರ್ಗೊನ್ ದೃಢಪಡಿಸಾತ್ ಮಿತ್ತ್, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟಟ್ ಅವುನ್ ಹೇಗೆ ಸಾಧನೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ ಒಳನೋಟೊನ್ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದು.
ಇತರೆರ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಭಾವ, ಆಧುನಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಆಧಾರವಾತ್, ಅರ್ ಒಪ್ಪುನ ಅತ್ತಂದೆ ಒಪ್ಪಿಯರಾ ಅಪುಜ್ಜಿ, ತಾತ್ವಿಕ ನಂಬಿಕೆನ್ ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಪದ್ಧತಿನ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅಂಚನೆ, (ಉದಾಹರಣೆಗ್, ಗಿರಾಕಿ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಬುಕ್ಕ ಕೊಳ್ಳದಿರುವಿಕೆ ದಿನ ಬಾಯ್ ನಥಿಂಗ್ ಡೇ ನೋಡಿ.) ಕೆಲ ಚಿಂತಕೆರ್‍ನ ಪ್ರಕಾರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ನೈತಿಕತಾ ವಾದತ (ಮಾರಲ್ ರೀಸ಼ನಿಂಗ್) ಒಂಜಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸಹ ಆತ್, ಅತ್ತಂದೆ ಪರೋಕ್ಷವಾತ್ ಅಯಿನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಸೂಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರೊನ್ ಮಾಲ್ಪುನಗ, ಹಣಕಾಸು ಬುಕ್ಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರದೊಟ್ಟಗ್ ಜೊತೆ, ನೈತಿಕ ಬುಕ್ಕ ಪಾರಿಸರಿಕ ಕಳವಳನ್ ಒರಿಯೆ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುಬರ್ ನೈತಿಕ ಗಿರಾಕಿ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ (ಎಥಿಕಲ್ ಕನ್ಸೂಮರಿಸ಼ಮ್) ಆಧಾರವಾಕ್ಯವಾತ್ಂಡ್.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಬುಕ್ಕ ಸುರಕ್ಷಿತೆಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಪರಿಮಿತವಾತ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವಿವೇಚನೆಡ್‍ತ್ ಕೂಡ್‍ತ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಸಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರವಾತ್. ಆರೋಗ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಸುರಕ್ಷಿತತೆ, ಪರಿಸರ, ನ್ಯಾಯ, ಅತ್ತಂದೆ ಆಪತ್ತ್, ನೆರವು, ಧ್ಯೇಯ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊನ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಲ್ಪಾಯಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನೊನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದಿರುವುದು ಒಂಜಿ ಬಗೆಟ್ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕ ಅಜ್ಞಾನಂದು ಕೆಲವೆರ್ ಸೂಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕ ಇದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಅತ್ತಂದೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬಾಧೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಅರ್ಥಟ್, ಅಂಚನೆ ವಿಷಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶೊನ್ ವಿಮರ್ಶಿಸದಿರುವುದು ಅನೈತಿಕವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವಾಸ್ತವವಾತ್, ಅಮೇರಿಕಟ್ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸೇರ್‍ತ್, ವಿಶ್ವಟ್ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಲು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಆ ದಿಕ್ಕಿಟ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಅಧ್ಯಯೊನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.
ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಕ್ತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜಟ್ ಶಕ್ತಿಯ ಪೂರೈಕೆ ಬುಕ್ಕ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯೊನ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂಜಿ ವಿಶಾಲವಾತ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಕ್ಷೇತ್ರವಾತ್. ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಟ್ ಭೌತವಸ್ತು, ಶಕ್ತಿ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತಾ ಮಾನ (ಎಂಟ್ರಪಿ), ಬುಕ್ಕ ಮಾಹಿತಿನ್ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಉಂದುವಾದಮಾಲ್ಪೆರ್. ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಪಾತ್ರೊನ್ ಉಷ್ಣಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಎರಡನೆಯ ಸೂತ್ರ ಮುಖಾಂತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಬುಕ್ಕ ತೆರಿಯೊಡ್ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆನ್ ಆಧರಿಸಿದೆ ಆಂಚನೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಫಲದಾಯಕತೆ, ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಮುಖವಾತ್ ಜೀವರಾಶಿ ಬೆಳೆಸಲು ಬುಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಮಾಲ್ಪಯಾರಾ ಲಭ್ಯವಾತ್ ಶಕ್ತಿನ್ ಸೆರೆಪತ್ತ್‌ ಬುಕ್ಕ ಬಳಕೆ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊನ್ ಬೆಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಲಾಭಗಳಂಥ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾತ್ರ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹಲವುವೇಳೆ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಚರ್ಚೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್, ಬುಕ್ಕ ಅವು ಸ್ವತಃ ನಿರಂತರತೆ (ಸಸ್ಟೇಯ್ನಬಿಲಿಟಿ) ಅಂಚನೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯೀ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ಸಸ್ಟೇಯ್ನಬಲ್ ಡಿವೆಲಪ್‌ಮಂಟ್) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯಿನವು.
ಜಾರ್ಜೆಸ್ಕು-ರೋಜೆನ್ ಉಷ್ಣಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತಾ ಮಾನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಮರುಪರಿಚಯ ಮಾಲ್ತೆರ್ (ನ್ಯೂಟನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಟ್ ಬತ್ತಿನ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲತತ್ವ ಬೇರೆಯಾತ್) ಬುಕ್ಕ ನಂತರ ವಿಕಾಸವಾದಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗೊನ್ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಅರ್ ವ್ಯಾಸಂಗೊ ಪ್ರಮುಖವಾತ್ ಜೀವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಬಾಯೋಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಬುಕ್ಕ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕ್ ಸಹಾಯ ಮಾಲ್ತೆರ್.
ಕ್ರಿಯೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಾನ (ಎಕ್ಸರ್ಜಿ) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆನ್ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ (ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಕಾಲಜಿ) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಶಕ್ತಿನ್ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಅಂಚನೆ ನಡಪುವೆರ್. ಕ್ರಿಯೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಟ್ ಮಾನ ಪದವು ಜ಼ಾರಾನ್ ರ‍್ಯಾಂಟ್‌ಟ್ ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆಂಚನೆ ಅಯಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಜೇ. ವಿಲರ್ಡ್ ಗಿಬ್ಸ್‌ ವಿಕಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಟ್, ಕ್ರಿಯೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಪಯೋಗ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಹೊರಗಡೆ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಂಡಲ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ (ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಕಾಲಜಿ), ಬುಕ್ಕ ಶಕ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನ (ಎನರ್ಜೆಟಿಕ್ಸ್) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ವಿಸ್ತರನೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.

ನಿರುತ್ಸಾಹದ ವಿಜ್ಞಾನ (ಡಿಸ಼್ಮಲ್ ಸಾಯನ್ಸ್) ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕ್ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆ ಥಾಮಸ್ ಕಾರ್ಲಾಯ್ಲ್‌ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಟ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಅಯಿನ ಒಂಜಿ ಅವಹೇಳನಾತ್ಮಕ ಪರ್ಯಾಯವಾಯಿನ ಪುದರ್. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ನಿರುತ್ಸಾಹತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಹಾಸತ ಪುದರ್ನ್, ಯೋಜಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವೃದ್ಧಿ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣೊಡ್ ಮೀರ್ಂಟ ಉಪವಾಸ ಇಪ್ಪು ಕಠೋರವಾತ್ ಮುನ್ನುಡಿತ, ೧೮ನೇ ಶತಮಾನಟ್  ಲಾಸ್ಟಗ್ ಮಾನ್ಯ ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಲ್ಥಸ್‌ ಬರಹಗ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾತ್ ಕಾರ್ಲಾಯ್ಲ್ ಕೊರ್ತೆರ್ ಅಂಚ ಪಣ್ಪೆರ್. ಮ್ಯಾಲ್ಥಸ್‌ ತತ್ವಬೋಧನೆಲು ಮ್ಯಾಲ್ಥಸ್‌ ವಿಷಾದಕ ಸೂತ್ರ (ಮ್ಯಾಲ್ಠಸ್' ಡಿಸ಼್ಮಲ್ ಥೀಯರಮ್) ಅನ್ವಯ ನುಡಿಗಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾದವು. ಅರೆನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಲು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಫಲದಾಯಕತೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸುಧಾರಣೆ ಭಗ್ನಗೊಂಡವು; ಆದರೂ, ಮಾನವನ ಪೊಸ ಕಲ್ಪನೆಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವೃದ್ಧಿ ಸರಿಸಮವಾತ್ ಪಡೆಯರ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆಂದು ಊಹಿಸಿದರೆ, ಅರ್ ಸೂಚಿಸಿದ ನಿಸ್ತೇಜ ಅಂತ್ಯವು ಒಂಜಿ ವಿವಾದಿತ ಭವಿಷ್ಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾತ್ ಸೆರಾತ್ ಉಂಡು.
ಜಾನ್ ಸ್ಟೂಅರ್ಟ್ ಮಿಲ್ ಅತ್ತಂದೆ ಲೇಯಾನ್ ವಾಲ್ವಾರಂಚಿನ ಕೆಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ಸಂಪತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಯಿನ್ ವಿತರಣೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಾರದೆಂದು ಸಮರ್ಥನೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಪಗ ದುಂಬುತಾರ್ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಬುಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆತಾರ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಬುಕ್ಕ ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗ್ ಅಧಿಕಾರ ಬುಕ್ಕ ರಾಜಕಾರಣ ಒಂಜಿ ವಿಷಯ.
ದ ವೆಲ್ತ್ ಆಫ಼್ ನೇಷನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಚರ್ಚೆ ಬುಕ್ಕ ವಿವಾದ ವಸ್ತುವಾತ್ಂಡ್ ಅನೇಕ ವಿಷಯಲು ಮಿತ್ತ್ ಕೇಂದ್ರಿಕರಣವಾತ್ಂಡ್. ತಮ್ಮ ಆದೇಶಗ್ ವಿಧೇಯವಾತ್ ಒಂಜಿ ಸರ್ಕಾರೊನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಗುಂಪುಲು ಸ್ಮಿತ್ ಬುಕ್ಕೊಲಾ  ಟೀಕೆ ಮಾಲ್ತೆ. ಸ್ಮಿತ್‌ರ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಇವನ್ನು ಒಳಗುಂಪುಗಳೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆಂಚನೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕರುಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟಗಳು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಲ್ಪಾಧಿಕಾರಗಳು, ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಒಂದು ಪದವಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ವಸ್ತುತಃ, ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ನಿರ್ಧಾರಕರ್ತೃ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಕೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತುಜ್ಜಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಕಾರರು ಅಥವಾ ಇತರ ಜನರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲ ಉನ್ನತವಾದ ಪದವಿಯ ಸ್ಥಾನೊನ್ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಲು, ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಅಂಚನೆ ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ವ್ಯಾಲ್ಯು ಸಿಸ್ಟಮ್) ಸಮರ್ಥಿವಾಯಿನ ಸಾಧನವಾತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಲು ಬುಕ್ಕ ಭಾಷಣಕಲೆ ಯಥೇಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣೊನ್ ನಿರಂಕುಶವಾತ್ ಬತ್ತನಾವು ತೆರಿಯಾಂದ್, ಬುಕ್ಕ ಅರೆನ ಹೇಳಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಬದ್ಧವಾಯಿನ ವಿಷಯ ಸೀಮಿತ ವಾಪುಂಡು. ರಾಜಕಾರಣದೊಟ್ಟಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬುಕ್ಕ ಆಚರಣೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರಾಡಂಬರದ ಸ್ವಂತಿಕೆಯುಳ್ಳೊ ತತ್ವೊಲು ತೊಜುಜ್ಜಿ ಅತ್ತಂದೆ ತಿರುಚಬಹುದಾದ ವಾದವಿವಾದದ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾತ್, ಬುಕ್ಕ ಇದೆನ್ ಆಪಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಬುಕ್ಕ ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂದು  ಭ್ರಮಿಸುವೆರ್.
ಸ್ಟೆಡಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಮನ್ ಡೇಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮಿತ್ತ್ ದಿವುನ ಮಹತ್ವ ಬುಕ್ಕ ನಮ್ಮ ಎದುರ್ಗ್ ಶಕ್ತಿ ಅಂಚನೆ ಪಾರಿಸರಿಕ ವಾಸ್ತವತೆ ನಡುವಣ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಸಮಂಜಸತೆ ತೋಜುಂಡು. ಫ಼್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಸಾಡಿ, ಉಷ್ಣಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರತ ಮೂಲತತ್ವಲು ಬದಲು ಹಣಕಾಸು ಚಲನೆದೊಟ್ಟಗ್ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಭೋಗ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು, ಬುಕ್ಕ ನಿರಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕವಾತ್ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದೇ, ಸದ್ಧರ್ಮವಾಗಿ ಅಂಚನೆ ನೈತಿಕವಾತ್ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವೆಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಂಬಿಸಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆಂದು ಡೇಲಿ ವಾದಿಸತೆರ್. ವೆಲ್ತ್, ವರ್ಚುಅಲ್ ವೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ಡೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, (ಜ್ಯಾರ್ಜ್ ಆಲನ್ ಮತ್ತು ಅನ್ವಿನ್ ೧೯೨೬), ಫ಼್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಸಾಡಿ ತಮ್ಮ ಗಮನೊನ್ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಶಕ್ತಿ ಪಾತ್ರದತ್ತ ತಿರ್ಗಾತ್. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹಣಕಾಸು ಚಲನೆ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಅರ್ ಟೀಕಿಸಿದರು, ಬುಕ್ಕ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಭೌತಿಕ ಸರಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿಜವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವು ಬರುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಸಾಡಿಯವರ ಆರ್ಥಿಕ ಬರಹನ್ ಅರ್ ಕಾಲೊಡ್ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗ್ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆಂಚನೆ ಮಿತ್ತ್ ಜೀವ ಭೌತಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಬಾಯೊಫ಼ಿಸ಼ಿಕಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಬುಕ್ಕ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕ ಒಟ್ಟಗ್ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಟ್ಟ ಜೀವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಕಾಸಕ್ಕಾತ್ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು.
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕತ ಕಾರ್ಯನೀತಿಲು ಬುಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ತ ಮಂಡಲಾಧಿಕಾರಿ ಭಾಷಣ ಡಾಂಭಿಕ ಎನಿಸುವ ಶೈಲಿ ಅಂಚನೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಲು, (ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿ) ಆಧಾರವಾಕ್ಯಗಳಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ವಾದವಿವಾದ ಮತ್ತು ಟೀಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿವೆ.
ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾತ್ ವರದಿ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಡಿಯರ್‌ಡ್ರ ಮಕ್ಲಾಸ್ಕಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಬುಕ್ಕ ಅವರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಪದ್ಧತಿಯು ಸುಧಾರಿಸಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವರು ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವನ್ ಜ಼ಿಲಿಯಾಕ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡನೆಯ ವಿಷಯವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.

ಅವಾಸ್ತವಿಕ, ಅಸಮರ್ಥನೀಯ, ಅತ್ತಂದೆ ಮಸ್ತ್  ಸರಳವಾಯಿನ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನೊನ್ ಅವಲಂಭನೆ,ಬುಕ್ಕ ಕೆಲ ಸನ್ನಿವೇಶೊಡ್ ಈ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನೊನ್ ನಾಜೂಕಾತ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರತ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಬರುತ್ರ್ಪುಂಡು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಟೀಕೆಗ್ ಒಳಾಯಿ ಅತ್ಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗ್, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ (ಪರ್ಫ಼ಿಕ್ಟ್ ಇನ್‌ಫ಼ರ್ಮೇಶನ್), ಲಾಭ ಗರಿಷ್ಠೀಕರಣ (ಪ್ರಾಫ಼ಿಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಮಾಯ್ಜ಼ೇಶನ್) ಬುಕ್ಕ ವಿವೇಕಯುಕ್ತ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸೆರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವಷ್ಟು ಸಮಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾಹಿತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ವರ್ತನಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಬುಕ್ಕ ಸಂಕೀರ್ಣತಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಇಂಚಿನ (ಕಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಟಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಬೆಳಕಿಗ್ ಬರುತ್ತ್ ಉಂಡು ಉಪ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯಲು ಮೂಲಕ ಈ ಸಮಸ್ಯೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ  ಮಿತ್ತ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ, ಬುಕ್ಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಇಪ್ಪುನ  ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಟ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆನ್ ಜೆಫ಼್ರಿ ಹಾಜ್‌ಸನ್ ಮುಂದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇನ್ಸ್ ಬುಕ್ಕ ಜಾಶ್‌ಕಾವ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತೆರ್ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೊಟ್ಟ್ಗ್, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವಾತ್ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕತ ಬದಲು ಪರಿಕಾಲ್ಪನಿಕವಾತ್ಂಡು, ಬುಕ್ಕ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕವಾತ್ ಮಾದರಿನ್ ರೂಪಿಸಲು ಅಂಚನೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾತ್ ಕಷ್ಟವಾತ್ಂಡು ಗಮನ ದಿಪೆರ್. ಅಲ್ಪಾಧಿಕಾರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಚರ್ಚೆ, ಆಚರಣೆ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಚಾರ ಶೀಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕೆಗ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾತ್ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶೊನ್ ಆಧರಿಸಿದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸನ್ ಬಳಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ೧೯೭೫ರೆಟ್ ಪಾಲ್ ಜಾಶ್‌ಕಾವ್ ತೋರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಪಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸವು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತೆಂಬ ಒಂದು ದೃಢ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಜಾಶ್‌ಕಾವ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಮಾದರಿಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾರಿಜ್ಜಿ, ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿಂದಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶವಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅರ್ ವಾದಿಸಿದರು.
ಈ ಕಳವಳ ಪಿರಲಾ, ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಸ್ನಾತಕ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮಲು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚಾತ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬುಕ್ಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಅದಾರ ವಾತ್ ಉಂಡು. ಇತಿಹಾಸೊಡ್ ಅತ್ಯಂತ ನವ್ಯ ವಿಚರಧಾರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಸ್ತ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರತ ಬದಲಾತ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ಸೆರಾತ್ ಉಂಡು, ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಡ್ ಒಂಜಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರ ಬಂಧೊನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಾಲ್ಪಯಾರಾ ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿನ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಅಮೂರ್ತವಾಯಿನ ಬುಕ್ಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ದೊಟ್ಟಗ್ ಕೆಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು ಭ್ರಮನಿರಸನ, ಫ಼್ರಾನ್ಸ್‌ ೨೦೦೦ಡ್ ಆರಂಭವಾಯಿನ, ಅವಾಸ್ತವತೆ ಬುಕ್ಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಪೋಸ್ಟ್-ಆಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಚಳವಳಿಗ್ ದಾರಿ ತೋಜುಂಡು.
ಸಂಕೀರ್ಣತಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒರಿಯೆ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಯಿನ ಡೇವಿಡ್ ಕೊಲ್ಯಾಂಡರ್‌, ಶಿಕಾಗೋ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕ್ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾತ್, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಎಮ್ಆಯ್‌ಟಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕ್ ಅರ್ ಸಂಬಂಧ ಇಪ್ಪುನ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನಗ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾತ್ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊರ್ಪೆರ್ (ಆದಾಗ್ಯೂ ಶಿಕಾಗೋ ಪಂಥೊನ್ ಸಹ ಇತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ  ಪುಟ್ಟುಂದು ಪಣಪುಜ್ಜೆರ್). ಶಿಕಾಗೋ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜನಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜನಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವನತಿಗೆ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಮಾದರಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ನಿರಾಕರಣೇ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿನ್ ಎನ್ಕಲೊ ತೂತೊ ಅರ್ ಗಮನ ದಿತೆರ್,ಬುಕ್ಕ ಮಾದರಿಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿನ್ ಸೀಮಿತವಾತ್ ಇತ್ತಂಡು ಅರ್ ನಂಬುವೆರ್. ಆಂಚಟಲಾ ಮಸ್ತ್  ಇಂಚಿಪೊದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಒಂಜಿ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜನಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊನ್ ಪಡೆತ್ತಂಡ್ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಗಣಿತಜ್ಞರೊಟ್ಟಗ್  ಬುಕ್ಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಡು ಅರ್ ಬರೆತ್ದಿತೆರ್. ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂಜಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಯಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ನಿರೂಪಣಾ ಕ್ರಿಯೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ,  ಅರ್ ಬರೆತ್ತೆರ್,ಬುಕ್ಕ ಬೇಡಾಯಿನ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಬದಲಾತ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ . ಸಂಸ್ಥೆಲು ಅತ್ತಂದೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಯಿನ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎತ್ತಿ ತೋಜಾತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಕೆಲ ವಿಷಯಲು, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬೆಲೆನ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಾತೆರ್, ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಟ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸೊಲು ಮೂಲಕ ಇತ್ತೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಉದಾಹರಣೆಗ್, ನೂತನ ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವ (ನ್ಯೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟೂಶನಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಬಹುಮಟ್ಟಿಗ್ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿನ ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮಸ್ತ್ ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತೆ, ಸಂಸ್ಥೆಲು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.
ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಥವಾಯಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದೊಂಟ್ಟುಗ್ ತಮ್ಮ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಾತ್ ಪರಿಚಿತರಾಯಿನ ಫ಼್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಹಾಯೆಕ್, ಎನ್ಕಲೊ ೧೯೭೪ರ  ಭಾಷಣೊಡ್, ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ವೈಫಲ್ಯಗ್ ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನೊನ್ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಒಂಜಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಬುಕ್ಕ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ಆರೋಪ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಮಸ್ತ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ ಕೂಡ ಅಂಚಿನ ವಿಧಾನೊನ್ ದುಂಬೆ ದಿತೆರ್ ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿರೂಪಟ್ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾತ್ ಮಸ್ತ್ ಜಟಿಲವಾಯಿನ ಅರ್ ವಾದಮಾಲ್ಪೆರ್. ಜೊತೆಗ್, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬುಕ್ಕ ಮಾಹಿತಿಗ್  ಹಲವು ವೇಳೆ ಮಸ್ತ್ ನಿಖರವಾತ್ ಬುಕ್ಕ ಕೇವಲ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಬದಲಾವಣೆನ್ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಒದಗಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅರೆನ ಗಾತ್ರಕ್ಕತ್. ಭಾಗಶಃ ಟೀಕೆ ಕಾರಣವಾತ್, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವ ೧೯೪೦ ಇಂಚಿಗ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬುಕ್ಕ ವಿಧಾನಗ್ ಒಂಜಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸಂಚಿತ ವಿಧ್ಯುಕ್ತೀಕರಣ (ಫ಼ಾರ್ಮಲೈಜ಼ೇಶನ್) ಬುಕ್ಕ ವಿಶದೀಕರಣಕ್ಕ್ ಒಳಗಾಗಿದೆ, ಬುಕ್ಕ  ಕೆಲವು ವಾಸ್ತವಿಕ ಪ್ರಪಂಚ ವಿದ್ಯಮಾನ ವಿವರಿಸಾಯಿರ ಕಲ್ಪಿತ-ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನ (ಹಾಯ್ಪಥೆಟಿಕೋ-ಡಿಡಕ್ಟಿವ್ ಮೆಥಡ್) ಬಳಸುವಿಕೆ ದಿಕ್ಕಿಟ್.




#Article 10: ಅಲೆವೂರು (117 words)


ಅಲೆವೂರ್ ಉ೦ದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒ೦ಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮ. ಅಲೆವೂರು ಉ೦ದು ಗ್ರಾಮಪ೦ಚಾಯದ ಅಡಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒ೦ಜಿ ಗ್ರಾಮ. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ರಡ್ಡ್ ಆ೦ಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಾಮ ಶಾಲೆ, ಒ೦ಜಿ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಾಮ ಶಾಲೆ, ಒ೦ಜಿ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ ಉ೦ಡು.
ಮುಲ್ಪ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉ೦ಡು. ಮುಲ್ಪದ ಈ ದೇವಿ ದೇವಸ್ತಾನ ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪೊತಿನ.

ದು೦ಬುದ ಕಾಲದ ಜನೊಕುಲು ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಕೊಲ್ಲುರುಡ್ದ್ ಕೊನವರೆ ನಿಗ೦ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಕೊನನಗ ದೇವಿ ಪ್ರಥಿಜ್ನೆ ಮಲ್ಪುವೊಲ್ ಎನನ ಕೊನನಗ ಪಿರ ತಿರ್ಗದ್ ತೊವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪ೦ಡದ್ ಆ೦ಡ ಮೊಗುಲ್ ಪಿರ ತಿರ್ಗ್ದ್ ತೂಪೆರ್ ಅಪನಗ ದೇವಿ ಅಲ್ಪನೆ ಉನ್ಥುವೊಲು. ಉ೦ದೆನ್ ತೂಯಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಬೇಡೊ೦ಬೆರ್ ಒನ್ಥೆ ಮುಟ್ಟೊಡ್ ಉ೦ತರೆ. ದೆವಿ ಉ೦ದೆಕ್ ಒಪ್ಪುದು ಮುಟ್ಟೊಗು ಬರ್ಪೊಲ್. ಅಲ್ಪನೆ ಅಲ್ನ ವಾಹನ ಆನೆ ಅಲ್ಪನೆ ಗುಡಿತ ಒಲಾಯಿಡ್ ಬ೦ಡೆ ಕಲ್ಲ್ದ ರೂಪಡು ನೆಲೆಸು೦ಡು. ಮುಲ್ಪ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುಡು ಮಾರ್ನೆಮಿ ಉತ್ಸವ ನಡಪು೦ಡು. ಅ೦ಚನೆ ಮುಲ್ಪ ಚೌತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿನ್ ಊರುದ ಸ೦ಘದಗುಲು ಸೆರ್ದ್ ತು೦ಬ ಪೊರ್ಲುಡ್ ನಡಪಾವೆರ್.




#Article 11: ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ (336 words)


ಉಂದು ಒಂಜಿ ನಮೂನೆತ ಕಾರ್‌ಬಾರ್‌ದ ಅಧಿಕಾರೋ, ನೆಟ್ಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮಲ್ಲ ಪಲಿ ಯಜಮನ್ತಿ.

ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್ ಎಂಚ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕತೆ ಉಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯ ಪನ್ಪುನ ಒಕ್ಕೆಲ್ಮೆ ಅರೆಸು ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆಂತಿನಯೆ, ಧರ್ಮಬೀರು ಆದಿತ್ತೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಕುಲೆನ್ ಸೊಂತೊ ಜೋಕ್ಲೆನ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆ. ಆತೊಂಜಿ ಗುಣೊತ್ತಾಯೆ ಆದಿತ್ತೆ. ಇಂಚಿ ಇತ್ತಿನ ಅರಸುನ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಸುದೆ ಏಪೊಲಾ ದಿಂಜಿದೇ ಪರತ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನೈಡ್ದಾವರ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಕಡಪ್ಪುನಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಂಕಟೊನೇ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಜನೊಕ್ಲು ಪುಡ್ಡಿಯಾಡ್‌ದ್ ಅರಸುಲೆಡ ಕೇಂಡೊನ್ನಗ ಅರಸು ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡಿಗ್‌ಲ ಬಾರೀ ಬಂಜಿ ಕರಗ್ಗುಂಡು. ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸಮಾಧಾನ ಸಂತೋಸ ಆಪಿನೈನೇ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಪಾಂಡಿಗ್ ಈ ಒಂಜಿ ಭಂಗೊನ್‌ಲಾ ಸರಿ ಮಲ್ಪೊಂಡುಂದಾಂಡ್. ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಪಾತೆರೊ ಕೊರ್ದು ಸೀದಾ ಅರಮನೆಗ್ ಪೋಪೆ.

ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಘಲಿಗೆ ತೂದು ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಮರ ಒಂಜೈನ್ ಕಡ್ಪಾದ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಓಡ ಕೆತ್ತಾವೆ. ಬಾರೀ ಮಲ್ಲೆ ಓಡೊ ಬಾರೀ ಬೇಗೊಡೆ ಕೆತ್ತ್‌ದಾಪೂಂಡು. ಬೇಲೇ ಪೂರಾ ಆದಿತ್ತಿನ ಓಡೊನು ಎಡ್ಡೆ ಘಲಿಗೆ ತೂದು ನೀರ್‌ಗ್ ಜಪುಡಾವುನ ಕೆಲಸೊಗು ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕಾತ್ರ ಬಾರೀ ಜನ, ಊರುಗು ಊರೇ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಓಡೊಗು ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಜಪುಡಾವೆರೆ ತೂನಗ ಅವು ಒಂಜಿ ಚೂರು ಪಂದರೆನೆ ಪಂದುಜಿ. ಬೋರ್ಲೆಡ ಒಯಿಪ್ಪಾಂಡ್, ಆನೆಲೆಡ ಒಯಿಪ್ಪಾಂಡ್ ಎಂಚಿನ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಓಡ ನೀರ್‌ಗ್ ಜಪ್ಪುಜಿ. ವಾ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಓಡ ಪಂದುಜಿ.

ಉಂದೆಟ್ಟ್ ದಾಯ್ತನೋ ತಡೆ ಉಂಡುಂದ್ ತೆರಿದ್ ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡಿಯೆ ಜೋಯಿಸೆರೆಡ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಪೋಪೆ. ಮರಕಡ್ಪುನಗ ಅಯಿಟ್ಟಿತ್ತಿನ ಭೂತರಾಜೆ ಕೋಪ ಮಲ್ತೊಂದೆ. ಆಯಗ್ ನರಬಲಿ ಕೊರಂದೆ ಸಾಂತ ಮಲ್ಪೆರೆಗೆ ಆವಂದ್. ನರಬಲಿಯೇ ಬೋಡುಂದ್ ಆಯೆ ಕೇಣುವೆ, ಪಂಡೆರ್‌ ಜೋಯಿಸೆರ್‌. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ನರಬಲಿ ಕೊರಂದಿತ್ತ್ಮಡ ಊರುಗೇ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ವೇಂದ್‌ಲ ಭೂತರಾಜೆ ಕಮೋಪೊಡುಲ್ಲೆಂದ್ ಜೋಯಿಸೆರ್‌ ಪಂಡೆರ್‌. ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡಿಗ್ ದಿಕ್ಕ್ ತೋಜಂದಿಲೆಕ್ಕೊನೇ ಆಂಡ್.
ನರಬಲಿ ಪಂಡ ಏರೆನ್ ಕೊರ್ಪುನು? ಬಲಿಯಾವೆರೆ ಏರ್ ತಯಾರುಲ್ಲೆರ್? ಅರಸು ಸೀದಾ ತನ್ನ ಬುಡೆದಿನ ಕೈತಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್, ನಂಕಿಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಜೋಕ್ಲೆಡ್ ಒರಿಯನ್ ಭೂತರಾಜಗ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಕ ಅಂದ್ ಕೇಣುವೆ. ಆಂಡಾ ಈ ಪಾತೆರೊಗು ರಾಣಿ ಒಪ್ಪಂದೆ ಕಂಡನಿನ ಸಂಬಂಧನೇ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್ ತನ್ನ ಜೋಕ್ಲೆನ್ ಪತೊಂದು ಸೀದಾ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗೇ ಪೋಪೊಲು. ಸುದ್ದಿ ತೆರಿನ ಅರಸು ತಂಗಡಿ ಪಲಯನಡೆಗ್ ಬಾರೀ ಬೀಸೊಡೆ ಬರ್ಪೊಲು. ಆಲೆಗಿಪ್ಪುನ ಒರಿಯೇ ಒರಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆನ್ ಪಲಯೆ ಅರಸುನ ಕೈಕ್ಕ್ ದೀದ್,ಈ ಬಾಲೆನ್ ಭೂತರಾಜಗ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ದು ಊರುಗು ಬೈದ್ದಿನ ಕಂಟಕೊನು ದೂರ ಮಲ್ಪುಲಣ್ಣಾ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕೈ ಮುಗಿಪೊಲು. ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡಿ ವಾ ತರೊಟ್ಟು ಪಂಡ್ಂಡಲಾ ತಂಗೆಡಿ ಕೇನುಜೊಲು. ಪಲಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಊರುದ ಕ್ಷೇಮೊನೆ ಯೆನ್ನ ಕ್ಷೇಮ, ಸಂತೋಸ ಅಂದ್ ಪಣ್ಪೊಲು.

ಅರಸು ತನ್ನ ಖಾಸಾ ಅರ್ವದನ್ ಬಲಿ ಕೊರಿಯರೆಂದ್ ತಟ್ಟೊಂದು ಪೋಪೆ. ಬಾಲೆನ್ ಜೆಪುಡಾದ್ ನನ ದಾನೆ ತರೆ ಕಡ್ಪುನುಂದಾನಗ ಭೂತರಾಜೆ ‘ಬಾಲೆದ ತರೆ ಕಡ್ಪೊಡ್ಚಿ, ಬಿರೆಲ್‌ದ ಕೊಡಿತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತ್ತ್ಂಡ ಯಾವು, ಯಾನ್ ಸಂತೋಸೊಡು ಗೆತೊನುವೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಭಯ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಆಪತ್ತ್‌ಡ್ ಬೆರಿಸಹಾಯೊಗು ಬತ್ತಿನ ತಂಗಡಿನ ಈ ಒಂಜಿ ಮನಸ್‌ಗಾತ್ರ ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯೆ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್ ಪದ್ದತಿನ್ ಜ್ಯಾರಿ ಕೊಂಡ್ರುವೆ. ಬುಡೆದಿನ ಕಡೆತ್ತ ಸಹಾಯ ತಿಕ್ಕಂದೆ ಸೋದರ ತಂಗಡಿನ ಸಹಾಯ ಗೆತೊನೊಡಾಯಿನ ಕಾರಣೊಗಾತ್ರ ಮಿತ್ತ್‌ಗ್ ಕುಟುಂಬೊ ಸಂಸಾರೊಡು ಸಂಬಂದೊಲೆಗ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆ ಮುಖ್ಯ ಆಪೆರ್ಂದ್ ತಾಕೀತ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್ ಪದ್ದತಿ ನಡತ್ತೊಂದು ಬೈದ್ದ್ಂಡ್.




#Article 12: ಆ (101 words)


ಆ ತುಳುತ್ತ ರಡ್ಡನೆತ ಅಕ್ಷರ ಆತ್ಂಡ್. ಆ ತುಳುತ್ತ ದೀರ್ಘಸ್ವರ. ಕನ್ನಡೊದ ನಾಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲೆಡ್ ಅ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಒಂಜಾದ್ ಸೇರುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊದಸವರ್ಣದೀರ್ಘ ಸಂಧಿಡ್ ಆ ಪನ್ಪುನ ದೀರ್ಘ ಅಕ್ಷರೊದ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು.

ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಅಕ್ಷರಾದ್ ಕ್ರಿ,ಪೂ. ಮೂಜನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಡ್ ಬೇತೆನೆ ರೂಪೊನು ತಾಲಂದೆ, ಆಕಾರೊಗು ದೀರ್ಘೊನು ಸೂಚಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ರೇಕೆನ್ ಮಾತ್ರೊ ಸೇರೊಂದುಂಡು.  ಈ ರೂಪೊನೇ ಶಾತವಾಹನ, ಕದಂಬ, ಗಂಗ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆ ಕಾಲೊಡು ದುಂಬರಿಂಡ್.  ಈ ಕಾಲೊದ ರೂಪೊಲೆಡ್ ದೀರ್ಘಸೂಚಕೊ ರೇಕೆ ಡೊಂಕಾವೊಂದು ಪೋದ್, ಅಕೇರಿಗ್ ಹೊಯ್ಸಳೆರೆ ಕಾಲೊಡು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೊಂಡಿ ಆಕಾರೊನು ಪಡೆಂಡ್.  ಕ್ರಿ.ಶ ಹದಿನೈದನೆನೆ ಶತಮಾನೊದ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲೊದ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ಈ ಕೊಂಡಿ ಅಕ್ಷರೊಗು ಸೇರೊಂಡ್.  ಈ ರೂಪನೇ ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊಲೆಡ್ ದುಂಬರಿದ್ ಇತ್ತದೆ ಆಕಾರೊ ಆತುಂಡು.

ಈ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಉಚ್ಚಾರೊ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊನುಲಾ ಈ ಪಟ್ಟಿಡ್ ತೂವೊಲಿ

ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲೆನ್ ಸವರ್ಣೊಲುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 13: ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನು (161 words)


ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಕಂಡನಿಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತಿನ ಪೊಣ್ಣು ಸುರುತ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುನು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಕರಿಪುನ ಒಂಜಿ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಂದೆನ್ ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಮದಿಮಯ-ಮದಿಮಾಲ್ ಶಾರೀರಿಕವಾದ್ ಒಂಜಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಅಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪೊಣ್ಣನ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುವೆರ್.

ಆಟಿ ಕಷ್ಟದ ತಿಂಗೊಲು. ಅಪಗ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆ ಮುಗಿ ದುಪ್ಪುಂಡು. ಕೊಳಕೆ ಮಲ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಾತ್ರ ಅರಿ-ಬಾರ್ ಒರಿದುಪ್ಪುಂಡು. ಸುಗ್ಗಿ ಮಲ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಒಂತೆ ಉಪ್ಪು. ಅವ್ವೇ ಒಂಜೇ ಬುಲೆ ಮಲ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಕರಿ ವರ್ಸೊ ಏಣೆಲ್‌ದ ಅರಿ ಪೂರಾ ಕಾಲಿಯಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿಡ್ ಕೆರೆಂಗ್, ತೇವು, ತಜಂಕ್, ಮೂಂಡಿ, ಉಪ್ಪಡಚ್ಚಿಲ್, ಸಾಂತಣಿ ಇಂಚಿನ ಸೊತ್ತುಲೆನೇ ತಿಂದ್‌ದ್ ದಿನ ಕರಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಬಂಙನ್ ಪೊಸ ಮದಿಮಲ್ ಅನುಭವಿಸುನ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುನ ಕ್ರಮ ಸುರು ಆದುಪ್ಪು.

ಆಟಿಡ್ ಸೀಕ್- ಸಂಕಟ ಜಾಸ್ತಿ. ಅಂಚಾದ್ ಪೊಸ ಮದಿಮಲ್ ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಆಲೆಗ್ ಮನಸ್‌ಗ್ ನೆಮ್ಮದಿ ತಿಕ್ಕು. ಅಂಚನೆ ಉಪಚಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಪ್ಪೆಲಾ ತಿಕ್ಕುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಬಂಙ ಇತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಕಷ್ಟೊಡುಲಾ ಕುಸಿಡುಪ್ಪುವಲ್. ಮದಿಮೆದ ಸುರುಟೆ ಕಷ್ಟೊದ ಸಮಯೊಡು ಮಾಮಿ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತಲ್‌ಂಡ ಆಲೆನ ಮನಸ್‌ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಜಾರ್ ಆವು ಪನ್ಪಿನ ಕಾರಣೊಗಾದ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಕಡಪುಡುದು ಕೊರ್ಪಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದುಪ್ಪೆರ್. ಆಟಿದ ದಿರಿಕೂಟ ಬೊಲ್ಲೊಗು, ಜಡಿ ಬರ್ಸೊಗು ಪೊಸ ಮದಿಮಲ್ ಮಾನಸಿಕವಾದ್ ಜಗ್ಗುನ ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶಲಾ ಉಂದೆತ ಪಿರವುಡುಪ್ಪು.




#Article 14: ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ (132 words)


ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಲಿಕೆ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ದೈವಸಾನೊ, ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್, ಗ್ರಾಮೊದ ಇಲ್ಲ್‌ಲೆಗ್ ಪೋದ್ ನಲಿಪುನ ನಲಿಕೆನ್ ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ ಅತ್ತಂಡ ಆಟಿಕಳೆಂಜನ ನಲಿಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಜನ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆಟಿ ಪಂಡ ತುಳುಟು ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್. ಕಳೆಂಜೆ ಪಂಡ (ಕಳೆ ದೆಪ್ಪುನಾಯೆ) ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು ಪಂಡ ಕರ್ಕಟಕ ಮಾಸ. ದುಂಬು ಬಾರಿ ಬಂಗದ ದಿನೊಕುಲು ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಇತ್ತ. ಕೀರಿಕುಟುದು ಬರ್ಪಿ ಬರ್ಸ. ಇಲ್ಲ್ ಪಿದಡೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡ್ ಬರ್ಪಿ ಕಷ್ಟ ದುಃಖ ರೋಗ ರುಜಿನೊನು ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಗ್ರಾಮೊದ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ ನಲಿತೊಂದ್ ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮಾಂತ್ರಿಕ ನಲಿಕೆನೇ ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ. 

ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡ್ ಊರುದ ಮಾರಿ ಕಳೆಯೆರೆ ನಲಿಕೆ/ಮೇರ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ನಡಪಾವುನ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ. ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಆಣಗ್ ಮೋನೆಗ್ ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್‍ದ್ ಸೊಂಟೊಗ್ ತಿರಿ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕೈಟೊಂಜಿ ತತ್ರ ಕೊರ್ ದ್ ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟ್ ದ್ ಪಂಡಿ ಪಾಡ್ದನ್‍ಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ನಲಿಪಾವುನೆ. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪಗೆಲ್‍ದ ಪೊರ್ತುಗು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ನಲಿತೊಂದು ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ ಬರ್ಪುನವು ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡು. ನರಮಾನ್ಯಗ್, ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಜಿಗ್ ಬರ್ಪುನ ತೊಂದರೆನ್ ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ ತನ್ನ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಡ್ ಕೊಂಡೊದು ಪೋಪುನ ತಾಕತ್ತ್‌ನ್ ಪಡೆವೊಂದೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ತುಳುವೆರಡ ಉಂಡು.




#Article 15: ಇ (132 words)


ಉಂದು ತುಲುತ ಒಂಜಿ .
ಇ ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆತ ಮೂಜನೆ ಅಕ್ಷರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಇ ತುಳುತ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರ ಅಕ್ಷರೊ. ಇ ಬುಕ್ಕ ಈ ಜತೆ ಸೇರಾತ್ ಅಕ್ಷರೊ. ಅಂಚಾದ್ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯೊಡು ಇ ಅಕ್ಷರೊದ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು.

ಇ ಕಾರ ಅಕ್ಷರೊ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂಜನೆತ ಶತಮಾನೊತ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿತ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರೊದ ಮೂಜಿ ಬಿಂದುಲೆ ರೂಪೊಡಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ರಿ.ಶ. ರಡ್ಡನೆದ ಶತಮಾನೊತ ಶಾತವಾಹನೆರೆ ಕಾಲೊಡು ರೂಪೊಡು ಇಸೇಸೊ ಬದಲಾವಣೆಲು ಆಯಿಜಂಡಲಾ ಬಿಂದುಲು ಮಲ್ಲೆ ಆಂಡ್. ಐನ್ನೆತ ಶತಮಾನೊಗ್ ಕದಂಬೆರೆ ಕಾಲೊಡು ಒಂಜಿ ಬಿಂದು ಮಾಯಾದ್ ಸೇರೊನುನ ರಡ್ಡ್ ವೃತ್ತೊಲೆ ತಿರ್ತ ಮೈಟ್ ರಡ್ಡ್ ಬಿಂದುಲು ದುಂಬರಿಂಡ್. ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊಡು ಈ ವೃತ್ತೊಲು ಅಗೆಲೊ ಆಂಡ್. ಒರ್ಂಬನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರೆ ಕಾಲೊಡ್ ಬಲತ ಮೈಟ್ ವೃತ್ತೊದ ತಿರ್ತ್‍ ಮುಟ್ಟ ಪರತ್ತ್‌ದ್ ಅಕ್ಷರೊಗು ಒಂಜಿ ಪೊಸ ರೂಪೊ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ರಡ್ಡ್ ಬಿಂದುಲು ಮಾತ್ರೊ ಅಂಚನೆ ದುಂಬರಿಂಡ್. ಪತ್ತೊಂಜನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯೆರ್ ಲಿಪಿಡ್ ಈ ರಡ್ಡ್ ಬಿಂದುಲಾ ಬಲತ್ತ ಮೈತ ವೃತ್ತೊಗು ಸೇರ್ದ್ ತಿರ್ತ ಕೋಡಿದ ಒಂಜಿ ಕೊಂಡಿದ ಆಕಾರೊನು ಪಡೆಂಡ್. ಪದಿಮೂಜಿನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಸಮಯೊಗು ಅಕ್ಷರೊದ ಆಕಾರೊ ತಿರೊ ಅಂಡ್. ಬಲತ್ತ ಮೈತ ಕೊಂಡಿದ ಕೊಡಿ ತಿರ್ತ್ ಬಗ್ಗ್‌ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಇಸೇಸೊ ಬದಲಾವಣೆಲ್ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಉಂದೇ ರೂಪೊಡು ದುಂಬರಿಂಡ್.




#Article 16: ಇಡ್ಲಿ (236 words)


ಇಡ್ಲಿ ಅರಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ತಿನಸ್. ಉಂದು ತಿನಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ, ಚೆನೈ, ಕೇರಳ,ಮೂಲದವು ಪನ್ಪಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಡು. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಡ್ಲಾ ಸಿಕ್ಕುಂಡು.
ಉರ್ದುಗ್ ಅರಿನ್ ಬೆರೆಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಕಡೆದ್ ಬಂದ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆ ಇಜಿಂಡ ಒಂಜಿ ಪಗೆಲ್ ಉರ್ಗೆರೆ ದೀವೊಡು. ಉರ್ಗುದಿನ ಬಂದೊನು ಇಡ್ಲಿದ ವಾಟಿಗ್ ಮೈತ್ ದ್  ತೊಂದುರುಡ್ ದೀದ್ ಬೇಯ್ಪಾಂಡ ಸಿಕ್ಕುನವೆ .ತುಳುನಾಡೂದ, ಚೆನ್ನೈದ, ಕೇರಳದ ಜಾಗೊಡು ಇಡ್ಲಿ, ಸಾಂಬಾರ್ ಪಂಡ ಮಾತೆರುಗ್ಲಾ ಗುರ್ತ ಇತ್ತಿನವು.

ಆರಿನ್‍ (ಬೊಲಂತೆ/ ಉರ್ಪೆಲ್‍ಲಾ ಆಪುಂಡು) ನೀರ್‍ಡ್‍ ಲುಂಬುದು ಕಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ನಿರ್ಮಲ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಸುಮಾರ್‍ ೬ ಗಂಟೆ ನೆನೆವೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಆರಿತ್ತ ಕಾಲ್‍ವಾಸಿ ಉರ್ದುಲಾ ಆಂಚೆನೆ ನೆನೆವೆರೆ ದೀವೊಡು. ಕಲ್ಲ್, ಮಿಕ್ಸಿ, ಗ್ರೈಂಡರ್‍ಡ್‍ ಕಡೆವನಗ ರಡ್ಡೆನ್‍ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ದ್  ಗರಿಗರಿ ಕಡೆವೊಡು. ಉರ್ದು, ಆರಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆಲಾ ಕಡೆಪೆರ್‍, ಒಟ್ಟುಗುಲಾ ಕಡೆಪೆರ್‍. ಕಡೆವನಗ ರುಚಿಕ್‍ ತಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಕಡೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ನೆಕ್ಕ್ ಬಂದ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಕಡೆದ್‍ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ  ಕೈಟ್ ಹಾಕ್ ದ್ ಸರಿ ಕಲತ್‍ದ್‍ ಕುಡ ಆಜಿ ಗಂಟೆ ದೀವೊಡು.ಆಪಗ ಬಂದ ಉರ್ಗುದು ಕರೊಟ್ಟು ಕಾಲ್‍ವಾಸಿ ಇತ್ತಿನ ಕರ ನಿಲಿಕೆ ಅಪುಂಡು. ಆಂಚಾದ್‍ ಬಂದ ಉರ್ಗೆರೆ ದೀನಗ ಕರೊಟ್ಟು ಕಾಲ್‍ವಾಸಿದಾತ್‍ ಮಾತ್ರ ಬಂದ ಉಪ್ಪೊಡು. ಸರಿ ಉರ್ಗೆರೆಗಾದ್‍, ಕಡೆವನಗ ಕಲಿ, ಈಸ್ಟ್, ನುಪ್ಪು, ಬಜಿಲ್‍, ಪೊರಿ ಬಿರಕಾದ್‍ ಕಡೆಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಉರ್ಗುಂಡು. ಕರ ನಿಲಿಕೆ ಅನಗ ತೂವೊಂದುಪ್ಪೊಡು. ಸರಿ ಉರ್ಗಿ ಬೊಕ್ಕ ತೊಂದುರುಡು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್‍ ನೀರ್‍ ಪಾಡ್ದ್ ಬಂದೊನು, ಆಲ್ಮಿನ್‍ದ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಸ್ಟೀಲ್‍ದ ತಟ್ಟೆಗ್‍ ಚೂರು ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ನೆ ಒರೆಸ್ದ್‍  ಐಕ್‍ ಮುಕ್ಕಾಲ್‍ ವಾಸಿದಾತ್‍ ಬಂದ ಪಾಡ್ದ್‍ ತೊಂದುರುದ ನೀರ್‍ ಕೊದಿನಗ ಐತ ಆಟ್ಟಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚುದು ಆರ್ದ ಗಂಟೆ ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೆಯ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಟ್ಟಲ್‍ಡ್‍ ನೀರ್‍ ಪಾಡ್ದ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಚಂಡಿ ಕುಂಟುದ ಮಿತ್ತ್ ತಟ್ಟೆನ್‍ ದೀದ್‍ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತುಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತಟ್ಟೆಡ್ದ್ ಇಡ್ಲಿನ್‍ ದೆತ್ತ್ ದ್  ಬೇತೆ ಬಾಜನೊಡು ದೀದ್‍ ತೆಲ್ಪು ಕುಂಟು ಪಾಡ್ದ್‍ ಮುಚ್ಚೊಡು. ಆರಿ ಕಡೆವಂದೆ ಆರಿತ್ತ ಪೊಡಿಟ್ಟ್ಲಾ ಇಡ್ಲಿ ಮಲ್ಪರೆ ಅಪುಂಡು. ಅಂಡ ನೆಕ್ಕ್ ಉರ್ದು ಕಡೆದ್‍ ನೆನೆತಿ ಆರಿತ್ತ ಪೊಡಿನ್‍ ಕಡೆತಿ ಉರ್ದುನು ಬೆರೆಕಾದ್‍ ಉರ್ಗೆರೆ ದೀದ್‍ ಇಡ್ಲಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ತೊಂದುರು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಇಡ್ಲಿದ ಕುಕ್ಕರ್‍ ಬೈದ್ಂಡ್‍. ಹೋಟೆಲ್‍, ಹಾಸ್ಡೆಲ್‍ಲೆಡ್‍ ಇಡ್ಲಿನ್‍ ಸ್ಡೀಮ್‍ಡ್‍ ಬೆಯ್ಪಾವೆರ್‍.




#Article 17: ಇಲ್ಲ್ (163 words)


ತುಳುಟು ಇಲ್ಲ್ ಪನ್ಪುನೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು  ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್‍ (ಹೌಸ್‍ ಹೋಮ್‍)  ಪನ್ಪೆರ್. ನರಮಾನಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಪುನ ಜಾಗೆಗ್‍ ಇಲ್ಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡು ನರಮಾನಿಲು ದೊಂಬು ಬರ್ಸೊನು ತಡೆಪರೆ ಮಾಟೆಲೆಡ್‍/ಗುಹೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್‍ಡ ಬೊಕ್ಕ ಮರತ್ತ ಕಂಬ ಪಾಡ್ದ್ ಮಾಡ್‍ಗ್‍ ಒಲಿ, ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಇರೆಕ್ಕುಲೆನ್‍ ಪಾಡ್ದ್‍ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಗುಡ್ಚಿಲ್‍ ಮಲ್ತ‍್‌ದ್‍ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಐಡ್ದ್‍ ಬೊಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್‍ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟ್‌ದ್‍ ಮಾಡ್‍ಗ್‍ ಬೆದ್‍ರ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕಂಗ್‍ ಪಾಡ್ದ್‍ ಮುಲಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬೈ ಬೇತ್‍ದ್‍ ಇಲ್ಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಾಯೊಲೆಡ್‍ ಮುರ ಕಲ್ಲ್ ಕಡ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಇಲ್ಲದ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟ್‌ದ್‍ ತಾರೆ, ತಾರಿ, ಬೆದುರು, ಮರತ್ತ ಪಕ್ಕಾಸ್‍ ರೀಪು ಪಾಡ್ದ್‍ ಓಡು ಪಾಡ್ಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಆರ್ದ ಪೈಪುದಂಚಿನ ತಿಪ್ಪಿ ಓಡುನು ಮಣ್ಣ್‌ಡ್‍ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್‍ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೫ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನ್‍ದಕುಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿ ಓಡುಲೆನ್‍ ಪಾಡ್ಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊರಿ ನರಮಾನಿಗ್ಲಾ ಬೊಡಾಪಿನಿ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ್. ನರಮಾನಿಲೆನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗ್ ಅನುಕೂಲ ಆಯಿನ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುವೆರು. ಈ ಇಲ್ಲಡ್ ಗುಡಿಸಲ್ದ ಇಲ್ಲ್, ಒಡಿಲ್ದ ಇಲ್ಲ್, ಅರ್. ಸಿ. ಸಿದ ಇಲ್ಲ್, ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಇಲ್ಲ್ ಪನ್ದ್ ಮಸ್ತಗ ಇದೊ ಉಂಡು. ಕಾಡ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜನಕುಲ್ ಮರತ ಇಲ್ಲದ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೆಲವು ಜನಕುಲ್ ಬೋಟ್ದ ಇಲ್ಲಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾತೆರೆಗ್ಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೆತೊನರೆ ದಿಂಜ ಆಗತ್ಯೊ ಇಲ್ಲ್. ಬರ್ಸಡ್, ಚಳಿಟ್, ದೊಂಬುಡ್ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಈ ಇಲ್ಲ್ ಗು ಸಮ. ಇಲ್ಲ್‌ನು ಸುಚಿ ಮಲ್ತ್ತ್ ದೀವೊನೊಡು.




#Article 18: ಈಶ್ವರ (159 words)


ನಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರೋ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಶಿವೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಜನಕ್ಕುಲ್ ನಂಬುವೆರ್. ಲಿಂಗಾಯದ ಧರ್ಮಡ್ ಶಿವೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ನಂಬೆವೆರ್. ಬ್ರಹ್ಮೆ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರೆ ಪನ್ಪಿ ಮೂಜಿ ದೇವೆರೆಡ್ ಶಿವನ ಬೇಲೆ ಲಯ. ಸೃಷ್ಟಿದ ಬೇಲೆನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಮಲ್ತೆರ್ಂಡ, ಪಾಲವುನ ಬೇಲೆ ವಿಷ್ಣುನ. 

ಮೂಲದ ಭಾಷೆಡದ ಶಿವೆನ ಶೆನ್, ಶಿನ್ ಪನ್ಪುನ ಬೀಜ ಶಬ್ಭದ ಅರ್ಥದ ಉಲ್ಲೇಕೊ. ಕಂಪು ರೂಪಡ್ ತೋಜುನ ದೇವರ್. ಶಿವನ ಬುಡೆದಿ ಪಾರ್ವತಿ. ಪಾರ್ವತಿಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಗಣಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೆ. ಶಿವನ್ ನಮ ಪರಶಿವೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವ. ದೇವತೆಲೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ರಕ್ಕಸೆರ್ ಸಮುದ್ರನ್ ಕಡೆನಗ(ಸಮುದ್ರ ಮಥನ) ಆಯಿಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಹಾಲಹಲ ವಿಷನ್ ಶಿವೆ ಪರ್‌ಪೆ ಅಪಗ ಪಾರ್ವತಿ ಶಿವನ ಕಂಠೆಲ್‌ಡ್ ಪತ್ತುವಲ್ ಅಪಗ ವಿಷ ಕಂಠೆಲದ‍ಡೇ ಉಂತುಂಡು. ಅಂಚದ್ ಶಿವೆ ನೀಲಕಂಟೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ದೆತೊನುವೆ. ಅಮ್ಬತನ್ ದೇವತೆ ನಕುಲ ಪರ್‌ಪೆರ್. ಶಿವಗ್ ರಡ್ ಕಣ್ಣ್ ಅತ್ತಂದೆ ನನೊಂಜಿ ಕಣ್ಣ್ ಮುಂಡಾಡ್ ಉಂಡು. ಶಿವೆ ಮೋಜಿನೆ ಕಣ್ಣ್ ಬುಡ್ಂಡ ಉರೂಡು ಪ್ರಲಯ ಅಪುಂಡು. ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಭಕ್ತರೆಗ್ ಬೇಗ ದರ್ಶನೊ ಕೊರ್ಪೆರ್. 

ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವ. ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ ಇಲ್ಲ್ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತೊಡು. ಮಸ್ತ್ ಜನ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತೊಗು ಅರೆನ (ಶಿವ) ಲಿಂಗದ ದರ್ಸೊನೊಗು ಪೋಪೆರ್.

ಡ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೀ ವಿಶ್ವೊಡೇ ಶಿವನ ಭಕ್ತೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈಶ್ವರನ ತರೆಟ್ ಗಂಗೆ ಕುಲ್ಲ್‌ದಲ್. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ ಗಂಗೆ ಪರಪುನಗ ಇಡೀ ದೇಸೊನೇ ನೀರಡ್ ಪೂರಾ ಪೋಪಂದೆ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಂದ್ ಶಿವೆ ಗಂಗೆನ್ ತರೆಟ್ ಕಟ್ಟೊಂದ್‍ನಿ ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಉಂಡು.




#Article 19: ಉಂಬುರು (618 words)


ಉಂಬುರು ಒಂಜಿ ನೆತ್ತೆರ್ ಪರಪಿನ ಜುವ. ಉಂದು ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜೀವಿ. ಉಂದು ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ನರಮಾನಿಲೆನ ನೆತ್ತೆರ್ ಪರ್‌ದೇ ಬದುಕುನವು.

ಉಂಬುರುನು ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ ಜಿಗಣೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಂಬಳ ಪಂಡ್ಂಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಬಾಸೆಡ್ (ಲೀಚ್) leech ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಅನೆಲಿಡ ವಿಭಾಗೊದ ಹಿರುಡೀನಿಯ  ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಅಕಶೇರುಕ (ಲೀಚ್). ಭಾರತ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾಇಂಚಿತ್ತಿ ದೇಸೊದ ಉಷ್ಣಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಚೀಪೆ ನೀರ್‌ದ ಪಳ್ಳ, ಕೆದು, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶೊ ಬೊಕ್ಕ ನಿಧಾನವಾದ್ ಪರಪುನ ತೋಡು, ಪಳ್ಳಲೊಡ್ ಉಂದು ಬದುಕುಂಡು. ನೀರ್‌ಡ್ ತನ್ನ ಮಾಂಸಲವಾಯಿನ ದೇಹೊನು ಅಲೆತ್ತಲೆಕೊ ಬಳುಕಿಸವೊಂದು ಮೀಂದುಂಡು. ಆಹಾರಾರ್ಜನೆಗಾದ್ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್‌‍ಲಾ ಬರುಪುಂಡು. ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದೇಹೊದ ರಡ್ಡ್ ಕೊಡಿಕುಲೆಡ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಹೀರುಬಟ್ಟಲ್‌ದ ಸಕಾಯೊರ್ದು ದೇಹೊನು ಕುಣಿಕೆದಂಚ ಬಗ್ಗದ್ ದುಂಬು ಪೋಪುಂಡು. ಉಂಬುರು ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ಬಹಿರ್ ಪರತಂತ್ರ ಜೀವಿ; ಉಂದು ಬದುಕುನ ನೆಲೆತ್ತ ಬರಿಕ್ಕ್ ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಬರ್ಪುನ ಕಶೇರುಕಲೆನ ನೆತ್ತೆರ್ನ್ ಹೀರ್‌ದ್ ಬದುಕೊಂದು ನೀರ್‌ಡೇ ಬದುಕುನ ಮೀನ್, ಏಮೆಲೆನ ಪರಾವಲಂಬಿಯಾದ್ ಬದುಕುನವುಲಾ ಉಂಡು. ಮಾತ ಉಂಬುರುಲುಲಾ ನೆತ್ತೆರ್ ಒಯಿತ್ತ್‌‍ದ್ ಬದುಕುನ ಪರಾವಲಂಬಿಲ್‍ ಅತ್ತ್. ಕೆಲವು ಬಸವನ ಹುಳು, ಕೀಟೊಲೆನ ಡಿಂಬ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಲೆನ್‍ ತಿಂದ್‌ದ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನರಮಾನಿಗ್ ಕೇಡ್ ಮನ್ಪುನ ಉಂಬುರು ಹಿರುಡಿನೇರಿಯ ಜಾತಿದವು. ಭಾರತೊಡು ನಾಲ್ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಂಡು. ೧. ಹಿ. ವಿರಿಡಿಸ್, ೨. ಹಿ. ಜಾವನ್ಷಿಯ, ೩. ಹಿ. ಮ್ಯಾನಿಲೆನ್ಸಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ೪. ಹಿ. ಗ್ರ್ಯಾನುಲೋಸ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪ್ರಭೇದೊ ಪಂಡ ಗ್ರ್ಯಾನುಲೋಸ.

ಅನೆಲಿಡ ವಿಭಾಗೊದ ಇತರ ಜೀವಿಲೆಡ ಉಪ್ಪುನಂಚನೆ ಉಂಬುರುದ ಮಾಂಸಲ ದೇಹ ಮಸ್ತ್ ಖಂಡೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗವಾದ್ ಉಂಡು. ಗ್ರ್ಯಾನುಲೋಸ ಪ್ರಭೇದ ವಿಸ್ತಂತಾವಸ್ಥೆಡ್ 12 ಉದ್ದ ಉಂಡು. ದೇಹ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ್ ತೋಜಿಂಡಲಾ, ಬೆರತ್ತ ಬಾಗೊ ಕಮಾನ್‌ದಂಚ ಉಬ್ಬುದುಂಡು. ಮಿತ್ತ್ ಗಾಢವಾಯಿನ ಪಚ್ಚೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಡಿತ್ತ ಭಾಗೊ ಮಂಜಲ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದವು ಬೆರಿತ್ತ ಭಾಗದ ಮಿತ್ತ್ ಮಂಜಲ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಲು ಉಂಡು. ದೇಹೊದ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಟ್ಟ್‌‍ಲಾ ಹೀರು ಬಟ್ಟಲ್‍ಲ್ ಉಂಡು. ಎದುರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಹೀರು ಬಟ್ಟಲ್‌ದ ತಗ್ಗ್‌ದ ನಡುಟ್ಟು ಬಾಯಿದ ಒಟ್ಟೆ ಉಂಡು. ಪಿರವುದ ಪುಡೆಟ್ಟ್‌ ಉಪ್ಪುನ ಹೀರುಬಟ್ಟಲ್ ಬಟ್ಟಲ್‍ದ ಆಕಾರೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಎದುರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಹೀರುಬಟ್ಟಲ್‌ರ್ದ್‌ಲಾ ಎಚ್ಚ ಅಗೆಲವಾದ್ ಉಂಡು. ದೇಹೊಡು ಒಟ್ಟು 33 ಖಂಡೊಲು ಉಂಡು. ಒಂಜೊಂಜಿ ಖಂಡಲಾ ಆನ್ಯುಲೈ ಪನ್ಪುನ ಉಪಖಂಡೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗ ಆದ್ ಉಂಡು. ಆನ್ಯುಲೈಲು ದೇಹದ ಪಿದಯಿದ ಭಾಗೊಡು ಅಡ್ಡಜಾಡುಲೆದಂಚ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡಲಾ ದೇಹದ ಉಲಯಿದ ಭಾಗೊಡು ಗೋಚರ ಅಪುಜಿ. ಒಂಜೊಂಜಿ ಖಂಡೊಡುಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ 5 ಆನ್ಯುಲೈಲು ಉಂಡು. ಆಂಡ ಸುರುತ 5 ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆತ 9 ಖಂಡೊಲೆಡ್‌ ಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆದ ಆನ್ಯುಲೈಲು ಉಂಡು. ಸುರುತ  5 ಖಂಡೊಲೆಡ್‍ ಪ್ರತಿಖಂಡೊದ ಸುರುತ ಆನ್ಯುಲಸಿನ ಊಧ್ರ್ವಭಾಗೊಡು ಒಂಜೊಂಜಿ ಜೊತೆ ಅರೆಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಆಯಿನ  ಕಣ್ಣುಲು ಉಂಡು. ಮಾತ ಆನ್ಯುಲಸುಲೆನ ಊಧ್ರ್ವ ಬೊಕ್ಕ ಅಧೋಭಾಗೊಲು ರಡ್ಡೆಟ್‌ಲಾ ಆನ್ಯುಲರ್ ಗ್ರಾಹಕಾಂಗಲು ಉಂಡು. 6 ರ್ದ್ 22 ನೆತ ಖಂಡೊ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಖಂಡದ ಕಡೆತ ಆನ್ಯುಲಸ್‍ದ (ಪಂಡ್‍ಂಡ 5ನೆತ ಆನ್ಯುಲಸ್‍ದ) ಅಧೋಭಾಗೊಡು ಒಂಜೊಂಜಿ ಜೊತೆ ನೆಫ್ರೀಡಿಯ ತೆರಪುಲು ಉಂಡು. ಒಂದೆತ್ತ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿದ ಶುದ್ಧೀಕರಣಾಂಗಲಾಯಿನ ನೆಫ್ರೀಡಿಯಲು ಪಿದಯಿ ದೆಪ್ಪುಂಡು. ಖಂಡಗ್ರಾಹಕಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಆನ್ಯುಲರ್ ಗ್ರಾಹಕಾಂಗೊಲೆನ ಉಂಬುರುದ ಸಂವೇದನಾಂಗೊಲು. ಸುರುತ ಖಂಡೊದ ಎದುರುದ ಬಾಗೊಡು ಪ್ರೋಸ್ಟೋಮಿಯಮ್ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಚನೆ ಉಂಡು. ದೇಹೊದ ಎದುರುದ ಪುಡೆಟ್ಟ್‌ ಉಪ್ಪುನ ಹೀರುಬಟ್ಟಲ್ ಸುರುತ 3 ಖಂಡೊಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಿಸುಂಡು. ಉಂಬುರು ಉಭಯ ಲಿಂಗಿ. ಆಂಡ ಆಣ್ ಬೊಕ್ಮ ಪೊಣ್ಣು ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ತೆರಪುಲು 10 ಬೊಕ್ಕ 11ನೆತ ಖಂಡೊಲೆಡ್ 5 ಆನ್ಯುಲಸುಲೆನ ಅಂತರೊಡು ಆಯಾ ಖಂಡೊಲೆನ 2 ಬೊಕ್ಕ 3ನೆತ ಆನ್ಯುಲಸಿನ ನಡುತ್ತ ಜಾಡುಡು ಪಿದಯಿಗ್ ದೆಪ್ಪುಂಡು. ಉಂಬುರು ಬಾಹ್ಯ ಪರಾವಲಂಬಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್‌‍ದಾವರ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಲೆನ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸವುಂಡು. ನೆತ್ತೆರ್‌ನ್ ಹೀರ್‌ನಗ ಆತಿಥೇಯ ಪ್ರಾಣಿನ ದೇಹೊಗು ಬಿಗಿಯಾದ್ ಅಂಟೊಂದು ಹೀರುಬಟ್ಟಲ್‌ದ ಸಹಾಕಯೊಡು. ಬಾಯಿದ ಒಟ್ಟಡ ಬೆರಿಟ್ಟ್ ಮಾಂಸಲವಾಯಿನ ಮೂಜಿ ದವಡೆಲ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಸಹಾಯೊಡು ಆತಿಥೇಯ ಜೀವಿದ ದೇಹೊಡು ಗಾಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನೆತ್ತೆರ್‌‍ನ್ ಹೀರುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್‌ ಆತಿಥೇಯೆ ತಿಕ್ಕುನೆ ಅಪರೂಪವಾಯಿನೆರ್ದ್ ತಿಕ್ಕ್‌ನಪಗ ಆಯಿನಾತ್‍ ಎಚ್ಚ ನೆತ್ತೆರ್‌‍ನ್ ಹೀರೊಂದು ಶೇಖರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದಿವೊಂದು ಬುಡುಪುಂಡು. ಇಂಚ ಎಚ್ಚ ಆಹಾರೊನು ಕೂಡ್‌ದ್ ದಿವೊನುನ ಸಲುವಾದ್ ಅನ್ನನಾಳೊಡು ಎಲೆಸಂಚಿ ಪನ್ಪುನ ರಚನೆಲು ಉಂಡು. ಉಂದೆರ್ದ್ ಆದ್ ಒರ ನೆತ್ತೆರ್‌‍ನ್ ಹೀರೊಂಡ 6 ತಿಂಗೊಲು ಮುಟ್ಟ ಪಿರ ಆಹಾರೊನು ಸೇವಿಸವಂದೆ ಬದುಕ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಎಚ್ಚ ನೆತ್ತೆರ್‌ನ್ ಹೀರ್‌ದಾನಗ ದೇಹೊ ದಪ್ಪ ಅಪೊಡಾಯಿನೆರ್ದ್‌ ದೇಹಭಿತ್ತಿಡ್ ಅಡ್ಡ ಬೊಕ್ಕ ಲಂಬ ಸ್ನಾಯುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಉದಗ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಓರೆ ಸ್ನಾಯುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತೆರ್ ದಿಂಜಿನ ಅನ್ನನಾಳದ ಭಾಗೊನು ರಕ್ಷಣೆ ಮನ್ಪುನೆಹಾದ್‍ ಉಂದೆತ್ತ ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಬಾಟ್ರಾಯಿಡಲ್ ಪನ್ಪುನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಗಾಂಶ ಉಂಡು. ಆತಿಥೇಯ ಪ್ರಾಣಿರ್ದ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ನ್ ಹೀರ್‌ನಪಗ ಪೆರ್ಪು ಕಟ್ಟುನೆನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಒಂಬುರುಲು ಜೊಲ್ಲು ಗ್ರಂಥಿಲೆನ ಹಿರುಡಿನ್ ಪನ್ಪುನ ಪದಾರ್ಥೊನು ಸ್ರವಿಸವುಂಡು. ನೆತ್ತೆರ್‌ನ್ ಹೀರಿಯೆರೆ ನೆರವು ಅಪುನಂಚ ಫ್ಯಾರಿಂಕ್ಸ್ ಭಾಗೊ ಮಾಂಸಲವಾದ್ ಉಂಡು. ಉಂಬುರುದ ವಾಸಸ್ಥಳೊಕುಲುಲಾ ಆಹಾರಾರ್ಜನೆಗ್ ಅನುಕೂಲವಾದ್ ಉಂಡು. ಚೀಪೆನೀರ್‌ದ ಪಳ್ಳಕೊಳ್ಳೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಬದುಕುನೆರ್ದ್  ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಬತ್ತ್‌‍ನ ಕಶೇರುಕಲು ಸುಲಭವಾದ್ ಉಂದೆಕ್ಕದ ಆಹಾರೊನು ಒದಗಿಸವುಂಡು.

ಉಂಬುರುದ ದೇಹೊಡು ನಕೃದ  ದೇಹೊದಲೆಕೊ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿನ ಕ್ಲೈಟೆಲಮ್ ಭಾಗ ಇಜ್ಜಿ. ಆಂಡ ಪ್ರಜನನ ಕಾಲೊಡು 10, 11, 12ನೆತ ಖಂಡೊಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ್ ಕ್ಲೈಟೆಲಮ್ ಭಾಗೊದಂಚ ವರ್ತಿಸಾದ್ ಪ್ರಜನನೊಡು ನೆರವು ಅಪುಂಡು.

ಉಂಬುರುದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದೊಲು ನರಮಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಕುನಪ್ರಾಣಿಲೆನ ನೆತ್ತೆರ್ ಒಯ್ತ್‌ದ್ ಉಪದ್ರ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೆಲವು ನರಮಾನಿಗ್ ಉಪಕಾರಿಲ್ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿರುಡೊ ಮೆಡಿಸಿನ್ಯಾಲಿಸ್ ಪನ್ಪುನ ಪ್ರಭೇದದ ಉಂಬುರುಲೆನ್ ಹುಣ್ಣು/ಗಾಯ, ಕುರಿ ಇಂಚಿತ್ತ್ ನೆರ್ದ್ ಬೊಡ್ಚಂದಿನ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ನಕುಲು ಗಲಸುವೆರ್. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ನ್ ಒಯಿಪ್ಪುನಗ ನರಮಾನಿಗ್ ಬೇನೆ ಅವಾಂದಿನೆರ್ದ್ ಈ ವಿಧಾನೊನು ಅನುಸರಿಸಾವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಉಂಬುರುಲೆರ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕೊಲೆನ್ ನೆತ್ತೆರ್ ಗಟ್ಟಿ ಅಪುನೆನ್ ಉಂತಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. (ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ) ಪಿಡುಗುಲಾದ್ ನರಮಾನಿಗ್ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೀಟೊಲು ಡಿಂಬೊಲು, ಹುಳುಕುಲು, ಮೃದ್ವಂಗಿಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಉಂಬುರುಲು  ಆಹಾರವಾದ್ ಬಳಸುನೆರ್ದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ ನಾಶ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನರಮಾನಿಗ್ ಉಪಕಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು.




#Article 20: ಉಪ್ಪಡ್ (339 words)


ಉಪ್ಪಡ್ ಪಂಡ ವನಸ್ತೊಟ್ಟುಗು ರುಚಿಗಾತ್ರ ಒಂಜಿ ಖಾದ್ಯ. ಇಂದೆನ್ ಪರ ಕಲಾರ್ದೆ ಮಂತ್ತೊಂದ್ ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡಾ ಉಪ್ಪಡ್ನ್ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಉಪಯೋಗ ಮಂಪೋಲಿ . ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಸೃಷ್ಠಿ ಆಪುನೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಉಪ್ಪಡ್ನ್ ಮಾತ್ರ ನಮಕ್ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ದೆತ್ ದಿಯೆರ ಅವೊಂದಿತೀನಿ . ಉಂದು ದಾಲ ಹಲವೊಂದಿಜ್ಜಂಡ್ . 

ಉಪ್ಪಡ್ ಗ್ ಕನ್ನಡೊಡು  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ () ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಉಪ್ಪು ಇರುವ ಕಾಯಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಆಂಡ್. ಉಪ್ಪುದ ಕಾಯಿ ಅವು ಉಪ್ಪಡ್ ಆಂಡ್. ಕುಕ್ಕು, ಕಾಯಿಪೆಲಕಾಯಿ, ಅಂಬಡೆ, ಲಿಂಬೆ, ಕ್ಯಾಬೆಜ್, ತರಕಾರಿ ನೆಟ್ಟ್ ಮಾತಾ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಾಡ್ವೆರ್. ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಾರಣ ದಾನೆಂದ್ಂಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ದಿನಾಲ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯ ಇಜ್ಜಿ, ಜೋಪಾನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಿಡ್ಜ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಅವೆನ್ ಉಪ್ಪುಡು ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವನೇ ಮುಂಚಿ ಕಡೆದ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉನ್ಯರೆ ತಿನಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಒಣಸ್ ದ ಪೊರ್ತುಗು ಕಜಿಪು ಇಜ್ಜಿಡ ಉಪ್ಪಡ್ ಡ್ ಉನ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಗಂಜಿದೊಟ್ಟುಗು ಕೊಜಪು ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಉನಿಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.  ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪನಗ ಹಾಳಾತಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪಾಡಂದೆ, ಚೌಲಿ ನೀರ್ ದ ಪಸೆ ತಾಗಾವಂದೆ ನಿರ್ಮಲೊಡು ಮಲ್ತ್ಂಡ ವರ್ಷ ಇಡೀ ಅವೆನ್ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ದೀವೊಲಿ, ನರಮಾನಿ ಸೃಷ್ಟಿಡ್ ಆಯಿ ಕಾಯಿ ಪರ್ಂದ್ ಲೆನ್ ವರ್ಷ ಇಡೀ ಬಳಕೆಗಾದ್ ಆಹಾರ  ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದ್ದತಿಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಒಣಸ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಕಜಿಪುದೊಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಒಣಸ್ ಹೆಚ್ಚ ಸೇರುಂಡು. ಗಂಜಿ ಉನ್ಪಿನಗಲು ಕಾಲಿ ಉಪ್ಪಡ್ಡ್ ಉನ್ಪೆರ್. ನಮ ಎನ್ನುನಿ ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ ಕುಕ್ಕುಡುಪಂಡ್ದ್. ಆಂಡ ಉಪ್ಪಡ್ನ್ - ಕುಕ್ಕುದ ಅತ್ತಂದೆ, ತರಕಾರಿ, ಕರ್ಂಡೆ, ನೆಲ್ಲಿ, ಲಿಂಬೆ, ಗುಜ್ಜೆ, ಮನೋಲಿ, ಬಿಂಬುಳಿ, ದಾರೆಪುಳಿ, ಬಂಬೆ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಲಿ, ಶುಂಠಿ, ಎಟ್ಟಿ, ಮೀನ್, ಬಲ್ಯಾರ್, ಳೆಡ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗಡಿ ಉಪ್ಪಡ್, ಮುಡಿ ಉಪ್ಪಡ್, ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು ಉಂಡು.ಉಪ್ಪಡ್ಡ್ ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಉಂಡು. ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್ನ್ ಬಿಂಬುಳಿ, ದಾರೆಪುಳಿ, ಲಿಂಬೆಪುಳಿ, ಅಂಬಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪುಳಿತ್ತ ಕಾಯಿಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರಚ್ಚೆ, ಬಂಬೆ,ಅರ್ತಿಕಾಯಿ, ಕುಕ್ಕುಸೂಂಟಿಡ್ದ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಒವ್ವಾಂಡಲಾ ಪುಳಿತ್ತ ಕಾಯಿಲೆನ್ ಪಾಡೊಡು. ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪರೆ ಸುಲಭ, ನೀರ್, ಉಪ್ಪು, ಕಾಯಿಮುಂಚಿ, ಸೂಂಟಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುಡ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗಂಜಿ ಉನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಆಂಡ ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪರೆ ಒಂತೆ ಬಂಗ. ಪುಳಿ ಇತ್ತಿ ಕಾಯಿಳೆನ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ಉಪ್ಪುಡು ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನುಂಗೆಲ್ ಮುಂಚಿ, ಜೀರ್ದರಿ, ದಾಸೆಮಿ, ಇಂಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆದ್ ಬೆರಕಾದ್ ದಾಸೆಮಿದ ಎಣ್ಣೆ, ಬೇಸೊಪ್ಪುಡು ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರ್ದು ಬರಣಿಡ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀವೊಡು. ಉಪ್ಪಡ್ ಗ್ ಪಂಡ್ದೇ ಎಡ್ಡೆ ಕುಕ್ಕು ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಕುಕ್ಕುಡು ಮುಡಿ ಕುಕ್ಕುದ, ಗಡಿಕುಕ್ಕು ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ಅಂಬಡೆಡ್ಲಾ ಕೊರಂಟ್ ಆತಿನ ಅಂಬಡೆದ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ದ ಉಪ್ಪಡ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಉಪ್ಪಾದ್ಹ್ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗಳ ಉಂಡು .ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಇತಿನಕುಲೆಗ್ ಉಪ್ಪಡ್ ತಿನ್ಪುನೆರ್ದ್ ಆ ಕಾಯಿಲೆ ಒಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು ಆಂಡ  ಮಸ್ತ್ ಉಪ್ಪು ಇಥಿನ  ಉಪ್ಪಡ್ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಎಡ್ಡೆ  ಅತ್ .ಅಲ್ಸರ್ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡ್ ಉಪ್ಪಡ್ರ್ಧ್ .ನಮ್ಮ ಲಿವರ್ ಹಾಲಪ್ಪುನೆರ್ದ್ಲ್ಯಾ ಕಪಾಡುಂಡ್ .




#Article 21: ಉಲ್ಲಿ (105 words)


ಶತಶತಮಾನೊಡು ಸಂಬಾರ ಪದರ್ಥಡು ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿನ ವಸ್ಥು ಉಲ್ಲಿ ನೆಕ್ಕು ಕನ್ನಡೊಡು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಇನ್ತಿಫಡು ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಿನಿಕ ಪುದರ್ . ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ತುವರೆಗ್ ಬೊಲ್ಧು ಉಂಡು ನೆಟ್ಟು ಮಸ್ಥ್ ಎಸಲು ಉಪ್ಪುಂಡು

ಉಂದು ಸಾಂಬಾರ್ ಮಲ್ಲಪನಗ ಬೊಡಾಪುಂಡು. ಉಂದು ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡರೆಗ್ ಬೊಡು .ಉಂದೆತ್ ಮಸ್ಥ ಮರ್ಧುದ ಗುಣ ಉಂಡು. ರೋಗ ನಿರೋದಕ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು. ದೇಹದ ಕೊಬ್ಬುನು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪಂಡು ನೆತ್ತೆದ ಒತ್ತಡ ಸಮತೊಲನಡ್ ದೀವರೆ ಸಹಾಯ ಅಪ್ಪುಂಡು
ಉಪಯೊಗಲ್

ಉಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಫಂಗಲ್ ವಿರೋದಿ ಗುಣ ಉಂಡು ಉಂದೆಟ್ ಜಿವಿಲೆನ್ ವಿರೋದಿಸವ್ವನ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನೈಕ್ ಉಲ್ಲಿನ್ ಶತಮನೊಡ್ದು ಬಲಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್ ಉದೆಂಟ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದರ್ಥ ಉಂಡು ಉದೆಂಟ್ ಅಲ್ಸಿನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡಾ ಅಲ್ಪಿಕನ್ಸ್ ಶೀಲಿಂದ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆನ್ ತಡೆಗಟ್ಟುಂಡು

ದೇಹೋಡು ಇಪ್ಪುನ ಕೊಬ್ಬುನು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಉಂದೆಟ್ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಯಿನ ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಉಂಡು ಅಪದಮನಿದ ಉಲಾಯಿ ಆಪಿನ ಹಾನಿನ್ ತಡ್ದೆಗಟ್ತುಂಡು ಉಂದು ಮದುಮೆಹ ಇತ್ತಿನಗಲೆಗ್ ಎಡ್ದೆ ಅಪ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಶುಗರ್ ನಿಯಂತ್ರಣಡ್ ದಿಪ್ಪುಂಡು




#Article 22: ಉಳ್ಳಾಲ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಲ್ಯ (224 words)


ಉಳ್ಳಾಲ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಲ್ಯ (ಅತ್ತ೦ಡ ಶೀನಪ್ಪ ಮಲ್ಯ) ಮೇರ್ ಆಧುನಿಕ ಕೆನರಾ ಪ್ರಾ೦ತ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ೧೮ ವರ್ಷ ಸ೦ಸತ್ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲ ಒಟ್ಟಾರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಪುಣೆಯಿನಾರ್ ಮೇರ್.

೨೧ ನವೆ೦ಬರ್ ೧೯೦೨ ಟ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ : ಶ್ರೀ ಮ೦ಜುನಾಥ ಮಲ್ಯ ಅಪ್ಪೆ: ಶ್ರೀಮತಿ ಸರಸ್ವತಿ ಅಲಿಯಾಸ್ ರುಕ್ಮಾ ಬಾಯಿ. ಮೇರ್ನ ಪಲಯೆ ದಿವ೦ಗತ ಡಾ|ಯು. ಪದ್ಮನಾಭ ಮಲ್ಯ. ಎನ್ಮನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಸೈ೦ಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಬುಕದ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ನೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಮೇರ್ ಗವರ್ನಮೆ೦ಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್.

೧೮ ನೇ ವರ್ಷೊಗು ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗ್ ಸೇರ್ನ ಮೇರ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯಾದ್ ಸುಮಾರ್ ಸರ್ತಿ ಜೈಲ್ ವಾಸ ಅನುಭವಿಸ್ ಯೆರ್.ಹೋರಾಟೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ದೇಶದ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ನಾಯಕೆರ್ನ ಪರಿಚಯ ಮೆರೆಗ್ ಆ೦ಡ್. ಮೇರ್ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಗ್ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಸೇರ್ಯೆರ್. ಮೇರ್ನ ಬುದ್ಧಿವ೦ತಿಕೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಒ೦ಜಿ ಕೆಲಸನ್ ಪತ್ತ್೦ಡ ಬುಡ೦ದೆ ಪನ್ಪುನ ಛಲ ಮೇರೆನ್ ಪಕ್ಷೊಡ್ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನೊಗ್ ದೆತೊ೦ದು ಪೋ೦ಡು.

ಸುರುಕು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಕಮಿಟಿದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಬುಕ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಕಮಿಟಿದ(ಎ.ಐ.ಸಿ.ಸಿ) ಸದಸ್ಯೆರಾಯೆರ್. ಮೇರ್ ದೇಶೊದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಯಿನ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರುಗ್ ಆಪ್ತೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೫೧ ಡ್ ನೆಹರು ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾಯಿನಿಗ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಮೇರೆನ್ಲ ಎ.ಐ.ಸಿ.ಸಿ ದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೪೭ ಟ್ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಸ೦ವಿಧಾನ ಸಭೆ ಕ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನ ಮೇರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಬಾಬು ರಾಜೇ೦ದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ನೆಹರು, ವಲ್ಲಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್, ಮೌಲಾನ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಮ್ ಅಝಾದ್ ಬುಕ ಅ೦ಬೇಡ್ಕರ್ ಮೆಕುಲ್ನೊಟ್ಟುಗು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್.

ಮಲ್ಯೆರ್ ಆರ್ನ ತನು ಮನ ಧನ ನ್ ದೇಶೊಗ್ ಅರ್ಪಿಸಾಯೆರ್. ನಿಜವಾಯಿನ ದೇಶ ನಾಯಕೆರ್ ಆರ್. ಆರ್ನ ನೆನಪು ಕುಡ್ಲದಕ್ಲೆ ಮನಸ್ಸ್ ಡ್ ನನಲಾ ಉ೦ಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ ಸುಮಾರ್ ದಿಕ್ ಡ್ ಆರ್ನ ಪುತ್ಥಳಿಲು ಉ೦ಡು - ಕುಡ್ಲದ ಪುರಭವನದ ಎದುರು, ಕದ್ರಿಡ್, ನವಮ೦ಗಳೂರು ಬ೦ದರ್ ದ ಎದುರು ಬುಕ ಕೆ.ಆರ್.ಇ.ಸಿ ದ ಎದುರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಕುಲು ಮೇರೆಗ್ ಸದಾ ಋಣಿಕುಲು.




#Article 23: ಎ ಪಿ ಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ (328 words)


ಭಾರತ ದೇಸೊದ ೧೧ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ . ಇಂಬೆರ್ ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೨ ಡ್ದ್ ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ಗ್ ಮುಟ್ಟೊ ೫ ಒರ್ಸೊಗ್ ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರೆನ ಪೂರ್ತಿ ಪುದರ್ ಅವುಲ್ ಫಕೀರ್ ಜೈನುಲಬ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಇಂಬೆರೆನ ಜನನ:೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೧. ಮರಣ:೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೧೫. ಇಂಬೆರ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಲೆಯಿನೆ ತಮಿಳುನಾಡ್ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಮೇಶ್ವರಡ್. ಇಂಬೆರ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪದವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನೊಡು ಡಿಪ್ಲೊಮ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಧ್ಯಯನೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ೪೦ ವರ್ಸೊ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಡ್(ಡಿ.ಅರ್.ಡಿ.ಓ) ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಡ್(ಇಸ್ರೋ)ವಿಜ್ಞಾನಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೊದ ನಾಗರಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆಡ್ ಆರೆನ್ ತೊಡಗಿಸವೊಂಡೆರ್. ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉಡಾವಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿದ ಅಧ್ಯಯನೊಡ್ದ್ ಇಂಬೆರ್ ಭಾರತೊದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾನವ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್‍ಡ್ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೮೮ಡ್ ನಡತ್ತಿನ ಭಾರತೊದ ಪೋಖ್ರಾನ್-೨ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಸಾಂಸ್ಥಿಕವಾದ್, ತಾಂತ್ರಿಕವಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕೀಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊ ವಹಿಸಯೆರ್. ಉಂದು ೧೯೭೪ಡ್ ನಡತ್ತಿನ ಮೂಲ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಡತ್ತಿನ ಸುರೂತ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.

೧೯೩೧ಡ್ ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಡ್ ಪುಟಿದಿನ ಒರಿ ಸಮಾಜ ಚಿ೦ತಕೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ್ ಇಸ್ರೋದ ಸ೦ಸ್ಥೆಗೆ ಬೆನಿನ ಕಲಾ೦ ರಾಕೆಟ್ ರಾಪವುನ ಬಿ‍ರ್ಸೆ ಆದ್, ಕ್ಷಿಪನಿ ರಟ್ಟಾವುನ ಬೂವಾಜಿ ಆಯೆರ್. ೧೯೯೮ ಆರ್ ಭಾರತ ದೇಸೊ ಅಣು ಬಾ೦ಬು ಪುಡಪುನ ಬೇಲೆನ್ ಗೆ೦ದಿಯೆರ್. ಇ೦ಬೆರೆಗ್ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ತೆರ್.

ಕಲಾಂ ೨೦೦೨ಡ್, ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಈ ರಡ್ಡ್ ಪಕ್ಷೊಗ್‍ಲೆ ಬೆಂಬಲೊಡು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೫ ಒರ್ಸೊ ಅವಧಿಗ್ ಮುಗಿತ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬರವಣಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಡ್ ಆರೆನ ಜೀವನೊಗು ಪಿರ ಜಾರಿಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ಭಾರತೊದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಭಾರತ ರತ್ನ ಸೇರ್‍ನಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆದ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲು ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಅವುಲ್ ಫಕೀರ್ ಜೈನುಲಬ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮೆರ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಮೇಶ್ವರಡ್ ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೧ಗ್ ತಮಿಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆ ಪುದರ್ ಜೈನುಲಬ್ದೀನ್, ಆರ್ ಓಡೊದ ದನಿಕುಲಾದಿತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಶಿಮಾ ಒರ್ತಿ ಗೃಹಿಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.

ಡಾ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಮೇರ್, ಜುಲೈ ೨೭, ೨೦೧೫ ದಾನಿ ಬಯ್ಯಗ್ ೬.೩೨ಗ್ ಮೇಘಾಲಯೊದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‍ಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸೊ ಕೊರೊಂದಿಪ್ಪುನ ಸಮಯೊಡು ಎದೆಕ್ ಪೆಟ್ಟ್(ಹೃದಯಾಘಾತ)ಆದ್ ಬೂರಿಯೆರ್‍. ಅಯಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ್ ಆಸ್ವತ್ರೆಗ್ ಸೇರಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಆರೆನ ಆರೈಕೆಗ್ ಪಲೊ ತಿಕ್ಕಂದೆ ತೀರ್‍ಯೆರ್‍. ೩೦ ಜುಲೈ, ೨೦೧೫ ದಾನಿ ೧೧.೩೦ಗು ಡಾ.ಕಲಾಮೆರ್ ಪುಟ್‍ದ್ ಬುಲೆಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ರಾಮೇಶ್ವರಂ ಊರುಡು ಆರೆನ ಅಂತ್ಯೊ ಕ್ರಿಯೆನ್ ಸಮಸ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮನೊದೊಟ್ಟುಗೆ ನಡತ್ಂಡ್.

ಕಲಾಮೆರೆನ ಇತ್ತೆ ನಿರ್ನಾಮೊ ಆಯಿನ ಧನುಷ್ಕೋಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಮೇಶ್ವರ ನಡುಟೆ ಓಡೊಡು ಹಿಂದು ಭಕ್ತೆರೆನ್ ಲೆತೊಂದ್ ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕಲಾಮೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನೊ ಅಣ್ಣನಕುಲು ಒರ್ತಿ ಅಕ್ಕ ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆರ್ ಕುಟುಮ್ಮೊಡು ಮಾತೆರ್‍ಗ್‍ಲಾ ಎಲ್ಯರ್. ಆರ್ ಬಡಪತ್ತ್ ಕುಟುಮ್ಮೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್. ಅಂಚಾದ ಆರ್ ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಬಂಙಗ್ ಬೆರಿಸಾಯೊ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರೆನ ಕಸ್ಟೊಗ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಾಲೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸೂದ್ದಿನ್ ಕಲಾಮೆರೊಟ್ಟುಗೆ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೇಪರ್ ಪಾಡುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಚ ಇಂಬೆರೆನ ಬಾಲ್ಯೊ ಮಸ್ತ್ ಬಡಪತ್ತ್‌ಡ್ ಸಾಗ್ಂಡ್.




#Article 24: ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್ (172 words)


ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್ ಭಾರತದ ಪತ್ರಕರ್ತೆರೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್.

ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದಾರ್ ೧೯೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಏಳ್ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ವಿಠಲ ಕಾಮತೆರ್ ಮಲ್ಲ ವಕೀಲೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಉಡುಪಿದ ಸಂತ ಸೆಸಿಲ್ಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಡ್, ಉಡುಪಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲುಡು, ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲುಡು, ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತೆರ್ ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ತೀರ್ ಪೋಯಿನ ದಿನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯, ೨೦೧೪.

ಇಂಬ್ಯೆರೆನ ಸುರುತ್ತ ಲೇಖನ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್.

ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತೆರೆಗ್ ಕೊಂಕಣಿ,ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಮರಾಠಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಪಾತೆರೆರೆ, ಬರೆಯೆರೆ ತೆರಿದುಂಡು.
ಆರ್ ಬೊಂಬಾಯಿದ ಟರ್ಕಿ-ರೆಡ್ ಡೈ ವರ್ಕ್ಸ್ ಡ್ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರಾದ್ ಐನ್ ವರ್ಸ ಬೆಂದ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪ್ ಎಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ ಸೇರಿಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಜತ್ತೆರ್. ಪ್ರಿ ಪ್ರೆಸ್ ಬುಲೆಟಿನ್, ಭಾರತ್ ಜ್ಯೋತಿ, ಪ್ರಿ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಲೆನ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್ ಬೆಂದೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೇರ್ದ್ ೧೯೫೫ಡ್ದು ೧೯೫೮ ಮುಟ್ಟ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಡ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಯುರೋಪ್-ಅಮೇರಿಕಾಲೆಡ್ ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದಿತ್ತ್ ದ್ ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ದಿ ಸಂಡೆ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ದಿ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಲೆಡ್ ಬೆಂದ್ ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕಲಾ ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತ್ ದ್ ಬಾರೀ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್-ಪಂಡ ಪ್ರತಿವಾರ ಭಾರತದ ಪತ್ತ್ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಲೆಗ್ ಅಂಕಣ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಎಂ.ವಿ. ಕಾಮತೆರ್ ೪೫ಕ್ಕ್ ಲಾ ಎಚ್ಚ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್, ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.




#Article 25: ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿ (109 words)


ಎಡ್ಡೆ ಮುನ್ಚಿ ಒಂಜಿ ಸಂಪಾರ ಮುನ್ಚಿ.

ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿಗ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ 'ಪೆಪ್ಪರ್' ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪದತ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಪಿಪ್ಪಲಿ' ಪದ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಬುಲೆಪುಂಡು.

ಉಂದೊಂಜಿ ಬೂರುಡ್ ಬುಲೆಪಿನ ಕಾಯಿ. ಬಿತ್ತ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೂರುದ ಕಡ್ಡಿರ್ದ್ ದೈ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕಂಗ್, ಕುಕ್ಕು ಇಂಚಿನ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಮರೊಕ್ಲೆಗ್ ಈ ಬೂರುನ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಬೂರುದ ಬೇರ್ ನೆಲೊಕ್ ತಾರುಂಡು. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಸುತ್ತುದಿನ ಮರನೇ ಪತ್ತುಂಡು. ಮರೊಕು ಪತ್ತ್ದಿನ ಬೇರುಲು ಮರೊರ್ದ್ ತನ್ನ ತೆನಸ್ ಒಯ್ತೊನುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ನಾಲೈನ್ ವರ್ಸ ಆನಗ ಬೂರು ಪಲ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಸಾದಾರಣವಾದ್ ಲತ್ತ್ ಇರೆಕ್ಲೆನ ಅಡಿಟ್ ಪೂ ಪೋಪುಂಡು.ಪೂ ಬುಲೆದ್ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ದ ಕಾಯಿ ಕೆಂಪು ರಂಗ್ ಆನಗ ಕಾಯಿ ಕೊಯ್ಯೊಲಿ. ಕೊಯ್ತಿನ ಕಾಯಿನ್ ದೊಂಬುಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗವೊಡು. ಒಂಜಿ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ದೊಂಬು ಬೂರ್ನಗ ಕಾಯಿ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ಆಪುಂಡು.

ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿನ್ ಭಾರತೊಡು ಬಾರೀ ಪುರಾತನೊಡ್ದೆ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕೇರಳೊದ ಮಲಬಾರ್‌ದ ಕಡೆಟ್ ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿ ಸುರೂಕ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.




#Article 26: ಎಡ್ಡೆಂದಿನ (568 words)


ನಾಗೆ/ಎಡ್ಡೆಂದಿನ ನಾಗರಹಾವು ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಉಚ್ಚು (ಹಾವು).

ರೆಪ್ಟೀಲಿಯ ವರ್ಗೊ ಸ್ಕ್ವಮೇಟ ಗಣ ಇಲ್ಯಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬಲೆಗ್ ಸೇರ್‌ನ ವಿಷಪೂರಿತ ಉಚ್ಚು (ಕೋಬ್ರ). ನಾಜ ನಾಜ ಉಂದೆತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್. ಉದ್ರೇಕ ಆಯಿನಪಗ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ದ ಭಾಗೊದ ಪಕ್ಕೆಲಬುಲೆನ್ ಮಿತ್ತ್‌ಗ್ ದೆರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ದ ಸುತ್ತ ಸಡಿಲವಾದ್ ಅಂಟೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಚೊಲಿನ್ (ಚರ್ಮವನ್ನು) ಅಗೆಲವಾಯಿನ ಜಿಡೆ (ಹೆಡೆ)ಯಾದ್ ಪರಡುನ ಲಕ್ಷಣೊನು ಈ ಉಚ್ಚುಡ ತೋಜುಂಡು. ಉಂದುವೇ ಲಕ್ಷಣ ನಾಗನ ಕೈತಲ್‍ದ  ಸಂಬಂಧಿಲಾಯಿನ ಕಾಳಿಂಗಸರ್ಪೆ (ಓಫಿಂಯೋಫಾಗಸ್ ಹನ್ನ), ಆಫ್ರಿಕದ ಕಪ್ಪುನಾಗೆ (ನಾಜ ನೈಗ್ರಿಕಾಲಿಸ್) ಇಂಚಿತ್ತಿ ಉಚ್ಚುಲೆಡಲಾ ಉಂಡು. ಮಾಂಬಾ, ಬೂಮ್‍ಸ್ಲಾಂಗ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಉಚ್ಚುಲೆಡ ಈ ರೀತಿದ ಜಿಡೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ  ಉಂದು ಶ್ವಾಸನಾಳ ದಪ್ಪ ಆಪುನೆರ್ದ್ ಅಪುಂಡು. 

ಸುಮಾರ್ ಪತ್ತ್ ಜಾತಿದ ನಾಗೆ/ಎಡ್ಡೆಂದಿನೆತ ಉಚ್ಚುಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಪೂರ ಉಷ್ಣವಲಯದ ನಿವಾಸಿಲು. ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್ ದ್ವೀಪೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಬಾರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಲೇಖನೊಡು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಭಾರತೊದ ನಾಗೆ/ಎಡ್ಡೆಂದಿನೆತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ವಿವರ ಉಂಡು.

ನಾಗೆ/ಎಡ್ಡೆಂದಿನವು ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕಾಡ್‍ಲೆಡ್‍, ಬಯಲು ಸೀಮೆಲೆಡ್ ಇಂಚ ಮಾತ ರೀತಿದ ಪರಿಸರೊಡು ಉಂದು ಬದುಕುಂಡು. ಶುಷ್ಕಪ್ರದೇಶೊಡು ನೀರ್‌ಗ್ ಆಯಿನಾತ್ ಕೈತಲ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು; ಅರೆಗಾಲೊಡುಲ ಅಂಚನೇ. ಉಂದು ಪೊರ್ಲುಡೇ ನೀರ್‌ಡ್‍ ಮೀಂದುಂಡುಲಾ. ನಿಶಾಚರಿ ಆಯಿನ ಉಂದು ಪೊರ್ತುಕಂತೊಂದು ಬನ್ನಗ ಎಚ್ಚ ಚುರುಕಾದ್ ಆಹಾರಾನ್ವೇಷಣೆಗ್ ಪಿದಡುಂಡು. ಎಲಿ, ಕಪ್ಪೆ, ಪಕ್ಕಿಲೆನ ತೆತ್ತಿಲು ಉಂದೆತ್ತ ಪ್ರಧಾನೊ ಆಹಾರ.

ನಾಗೆ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ ಉಚ್ಚು ದಾಲ ಅತ್ತ್. ಉಂದೆತ್ತ ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದ 1.3-2 ಮೀ. ಅಪೂರ್ವವಾದ್ 2.5-3 ಮೀ. ಉದ್ದೊಗು ಬುಲೆಪ್ಪುನೆಂದ್ ಉಂಡು. ಮೇಲ್‍ದ ಬಣ್ಣೊ ಮಣ್ಣ್‌ದ (ಕಗ್ಗಂದು). ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ  ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣ ಮಿಶ್ರ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ನಾಗೆರೆನ್ ಕರಿನಾಗೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೇ ಬಂಗಾರ್‌ದ (ಹೊಂಬಣ್ಣದ) ನಾಗೆಲಾ ಉಂಡು. ನಾಗರಹಾವುದ ಹೆಡೆತ್ತ ಪಿರವುದ ಭಾಗೊಡು ಎಚ್ಚ ಕಮ್ಮಿ ಕನ್ನಡಕೊದಂಚ ತೋಜುನ ಗುರ್ತ ಉಂಡು. ಅಸ್ಸಾಮ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್‍ ಬರ್ಪುನ ನಾಗರಹಾವುದ ಹೆಡೆಟ್ಟ್ ಈ ಗುರ್ತ್ ಕನ್ನಡಕೊದಂಚ ಉಪ್ಪುಂದೆ ಉಂಗಿಲದಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಂಜಾಬ್ ಕಡೆಕುಲೆಡ್ ನಾಗರಹಾವುಲೆನ ಹೆಡೆತ್ತ ಕನ್ನಡಕೊದ ಗುರ್ತದ ತಿರ್ತ ಬಾಗೊ ಅಪೂರ್ಣವಾದ್ ರೂಪ ಆತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೇ ವಾ ಗುರ್ತಲಾ ಇಜ್ಜಂದೆ ಉಪ್ಪುನ ಜಿಡೆತ್ತ ನಾಗರಹಾವುಲುಲಾ ಉಂಡು. ಜಿಡೆತ್ತ ಉಲಯಿದ ಭಾಗೊಡು ರಡ್ಡ್ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜಿಡೆತ್ತ ಮುದೆಲ್‍ದ ಭಾಗೊಡು ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಮೂಜಿ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟೆಲ್ ಉಂಡು. ಜಿಡೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕನ್ನಡಕದ ಗುರ್ತ ಉಪ್ಪಡ್ ಬುಡಡ್ ಈ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟೆಲು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತ್‌ದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ರಾಜಸ್ಥಾನೊದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ಬಿಳಿಚ (ಆಲ್‍ಬೈನೊ) ನಾಗೆಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್.ಉಂದೆನ್ ಅಲ್ಪದ ಸ್ಥಳೀಯೆರ್ ವಾಸುಕಿ ನಾಗೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ನಾಗರಹಾವುದ  ಬಾಯಿದ ರಡ್ಡ್ ದವಡೆಲೆಡ್‌ಲಾ ಎಲ್ಯ ಕೂಲಿಲು ಉಂಡು. ಮಿತ್ದ ದವಡೆದ ಎದುರುದ ರಡ್ಡ್ ಕೂಲಿಲು ಸುಮಾರ್ 0.5ಸೆಂಮೀ. ಉದ್ದ ಇತ್ತ್‌ದ್ ವಿಷತ್ತ ಕೂಲಿಲ್ ಆದ್ ಉಲ್ಲ. ಒಂಜೊಂಜಿ ವಿಷತ್ತ ಕೂಲಿಲ್‍ಲಾ  ಚೂಪಾಯಿನ ಕೊಳವೆದಲೆಕ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಎದುರುಡು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕಾಲುವೆ ಉಂಡು ಈ ಕಾಲುವೆಗ್‍ಲಾ ಬಾಯಿದ ಪಿರವುಡು ಸ್ಥಿತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಷತ್ತ ಗ್ರಂಥಿಲೆಗ್‍ಲಾ ಸಂಪರ್ಕೊ ಉಂಡಾದ್ ಗ್ರಂಥಿಲೆಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುನ ವಿಷ ವಿಷತ್ತ ಕೂಲಿದಂಚಿ ಸಾಗ್‍ದ್ ಬರ್‌ಪುಂಡು. ವಿಷತ್ತ ಕೂಲಿಲೆನ ಮುದೆಲ್‍ಡ್ ಮೊಳಕೆ ರೂಪೊದ ಪೊಸ ವಿಷತ್ ಕೂಲಿಲು ಉಂಡು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ ವಿಷತ್ತ ಕೂಲಿಲು ಬೂರ್‌ದ್ ಪೋಂಡ ಈ ಮೊಳಕೆ ಕೂಲಿಲ್ ಮಲ್ಲೆ ಅವುಂಡು(ಹಲ್ಲುಗಳು ವರ್ಧಿಸುವುವು). ನಾಗರಹಾವುದ ವಿಷ ತೆಳುಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಸ್ನಿಗ್ಧ ದ್ರವತ್ತ ಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೊಂಬುಗು ಪತ್ತ್ಂಡ ಒಂತೆ ಬಗ್ಗಡ ಆಪುಂಡು. ಒಂಲಿ ಸರ್ತಿಗ್ ಒಂಜಿ 
ಉಚ್ಚುರ್ದು ಸುಮಾರ್ 0.2 ಗ್ರಾಮ್ (ಒಣತೂಕ) ವಿಷ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಬೇಸಗೆಡ್ ವಿಷತ್ತ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎಚ್ಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವಯಸ್ಕ ನಾಗರಹಾವು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಮರಿನಾಗಲೆಡ್‍ಲಾ -ಅವು ತೆತ್ತಿ ಪುಡಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತ್‌ನ ದಿನೊರ್ದು ಪತ್ತ್‌ದ್ -ವಿಷ ಉಂಡೇ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಉಂದೆತ್ತ ಮೊತ್ತ ಕಮ್ಮಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಾಗರ ಹಾವುದ ವಿಷ ಆಮ್ಲೀಯ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನವು. ಉನ್ಂಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೂಜಿರೂಪದ ಹರಳುಲು ಆಪುಂಡು. ನೀರ್‌ಡ್ ಕರಗುಂಡು. ಉಂದು ಹಲವಾರ್ ಕಿಣ್ವಲೆನ ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿಲೆನ ಮಿಶ್ರಣ. ಕಿಣ್ವಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಫಾಸ್ಫಾಟಿಡೇಸ್, ಪ್ರೋಟಿಯೇಸ್, ಎರೆಪ್ಸಿನ್, ಕೋಲಿನ್ ಎಸ್ಪರೇಸ್, ಹೈಯಾಲ್‍ಯುರಾನಿಡೇಸ್, ರೈಬೊನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಸ್, ಡಿಆಕ್ಸಿರೈಬೊನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಫಿಯೊ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್.

ಕೋಪ ಬನ್ನಗ ನಾಗರಹಾವುಲು ತನ್ನ ದೇಹೊನು ಮಿತ್ತ್‌ಗ್ ದೆರ್ತ್‌ದ್, ಜಿಡೆನ್ ಅಗೆಲ್‍ಪಾದ್ ಬುಸುಗುಟ್ಟ್‌ದ್ ಆಯಿತ್ತ ಎದುರಾಳಿಲೆಗ್ ಹಾಕುಂಡು. ಅಂಚ 
ತುಚ್ಚನೆರ್ದ್ ಉಂಡಾಪುನ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನವು ಇಂಚ ಉಂಡು: 

ನಾಗೆ ತನ್ನ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿದ ಪೊರ್ತು ಮೇ-ಜೂನ್ ತಿಂಗಳುಲು. ಆಣ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಸೇರ್‌ನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು 12-30 ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ದೀಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ತೆತ್ತಿಲೆನ ಕೈತಲ್‌ಡೇ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿನ್ ಕಾಪುಂಡು.  ಸುಮಾರ್ 60 ದಿನೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತೆತ್ತಿಲು ಪುಡಾದ್ ಕಿನ್ನಿ ಉಚ್ಚುಕು ಪಿದಯಿ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅಪುಂಡು. ಮರಿನಾಗೊಲೆಡ್ ಸರಿಯಾದ್ ರೂಪು ಪಡೆಯಿನೆಕ್ ಜಿಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಆಯಿತ್ತ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮರ್ದ್ ಎಚ್ಚ  ಆಕ್ರಮಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಪ್ಪುನವು. ಪುಟ್ಟ್‌ನಗನೇ 20-25 ಸೆಂಮೀ. ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ 75 ಸೆಂಮೀ. ಉದ್ದ ಬುಲೆಪುಂಡು. ನಾಲ್ ವರ್ಸೊಡು 2 ಮೀ. ಉದ್ದ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊಗು ಬನ್ನಗ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆನ್ ಪಡೆಪುಂಡು.

ಭಾರತೊಡು ನಾಗರಹಾವುನು ಪೂಜನೀಯ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಾದೆರ್. ನಾಗರಪಂಚಮಿ (ಜುಲೈ ತಿಂಗೊಲುಡು) ಬೊಕ್ಕ ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿದಪಗ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು) ನಾಗರಹಾವುದ ಪೂಜೆನ್ ನಡಪಾವೆರ್.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡು ನಾಗರಹಾವುನು ದೇವತೆ ಪಂಡ್‍ದ್ (ನಾಗದೇವತೆ/ ನಾಗಪ್ಪ) ಪರಿಗಣಿಸಾದೆರ್.

ನಾಗರಹಾವು - ಎಲಪಿದೇ ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್‌ನ ವಿಷಪೂರಿತ ಉಚ್ಚುಲು.

ಪ್ರಭೇದ:	ನಜ ನಜ

ವಾಸಸ್ಥಾನ:	ಭಾರತೊ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ

ಸ್ವಭಾವ:	ವಿಷಕಾರಿ. ಇದರ ವಿಷ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನ್ಯೂರೋಟಾಕ್ಸಿನ್‍ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಷ ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಉಸಿರು ಅಥವಾ ಹೃದಯಾಘಾತದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಆಹಾರ:	ಎಲಿ, ಮೊಲ, ಕಪ್ಪೆ, ಪಕ್ಕಿಲೆನ ತೆತ್ತಿಲು, ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಕಿನ್ನಿಲ ಇಂಚಿನವು ಪೂರ




#Article 27: ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ (156 words)


ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ (ಜನನ: ನವೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೭೩) ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾ ನಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಡೆಲ್. ೧೯೯೪ ಟ್ ಭಾರತಸುಂದರಿ ಪಂಥೊನ್ ಗೆಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವ್ವೇ ವರ್ಷ ವಿಶ್ವಸುಂದರಿ ಪಂಥೊನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್.

ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ತುಳುನಾಡ್ದ ಕುಡ್ಲಡ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೃಷ್ಣರಾಜ್ ರೈ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಬೃಂದಾ ರೈ. ಮುಂಬೈ ನಗರಡ್ ಡಿ ಜಿ ರೂಪಾರೆಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಯ ವಿದ್ಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಓದಿನ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಒರ್ಮ್ಬನೆ ತರಗತಿಡ್ ಉಪ್ಪುನಗನೆ ಕ್ಯಾಮೆಲಿನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಜಾಹೀರಾತುಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತಿನ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಪ್ರಪಂಚಸುಂದರಿ ಇನಾಮುನು ಗೆಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಆಯೆರ್. ಉಂದೆತ ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಜಾಹಿರಾತುಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮೆರೆನ ಸುರುತ ಚಿತ್ರ ಮಣಿರತ್ನಂ-ನಿರ್ದೇಶಿತ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಇರುವರ್ (೧೯೯೭). ಈ ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿ ಆಯಿಜಿ. ೨೦೦೦ಡ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಕಂಡುಕೊಂಡೇನ್ ಕಂಡುಕೊಂಡೇನ್ ಯಶಸ್ವಿ ಅಂಡ್. ಐಶ್ವರ್ಯಾ ನಟನೆ ಮಲ್ತಿನ ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೊಲು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆದವು. ಕೆಲವು ತಮಿಳು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಬೆಂಗಾಲಿ ಚಿತ್ರೋಡುಲ ನಟನೆ ಮಲ್ತುದೆರ್. (ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರೆರ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಚೋಕೆರ್ ಬಾಲಿ). ಹಾಲಿವುಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'ಡ್ ನಿರ್ಮಾಪಣೆ ನಡತಿನ ಬ್ರೈಡ್ ಎ೦ಡ್ ಪ್ರೆಜುಡೀಸ್ (೨೦೦೪) ಪನ್ಪಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಿತ್ರೋಡುಲ ನಟನೆ ಮಲ್ತುದೆರ್.
ಇಂಬೇರ್ನ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಕೆಲವ್ ಪಂಡ ದೇವದಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಮ್ ದಿಲ್ ದೇ ಚುಕೇ ಸನಮ್.

ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸ್ ಡ್ ಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಿತಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತುದಿನ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯೆ.




#Article 28: ಓಣಮ್ (211 words)


ಓಣಮ್/ಓಣಂ  ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ  ರಾಜ್ಯಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುಪುನ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬ. ಈ ಪರ್ಬನ್ ಮಲಯಾಳೀ ಪಂಚಾಂಗದ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು ಚಿಂಗಮ್ (ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಟೆ ಆಯಿನ ಮಹಾಬಲಿ ಇಲ್ಲಡೆ ಪಿರ ಬರ್ಪುನ ಕುರುಹುಗಾದ್ ಸಂಭ್ರಮೊಡು ಪರ್ಬನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪತ್ತ್ ದಿನೊ ಈ ಪರ್ಬನ್ ಬಾರಿ ಸಡಗರೊಡು ನಡಪುನ ಈ ಪರ್ಬ ಕೇರಳದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿದೊಕುಲು ಸೇರೊಂದ.  

ಕೇರಳದ ರಾಜೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ ನ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅರೆನ ಪ್ರಜೆಕುಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಬೂಮಿಗ್ ವರ್ಸೊಗೊರ ಬರ್ಪುನ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಈ ಪರ್ಬನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಚಕ್ರವರ್ತಿಲು ಊರುಗು ಬರ್ಪೆರ್ ಪಂದ್ ಓಣಮ್ ಪರ್ಬೊನು ಕೇರಳ್ದ ಮಾತ ಜಾತಿದಕುಲುಲಾ ಮಲ್ತತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕೇರಳದ ಜನಕುಲು ಪತ್ತ್ ದಿನ ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‍ಡ್ ಪೂತ ರಂಗೋಲಿ ಬುಡ್ಪವೆರ್. ಓಣಮ್ ಪರ್ಬೊದಪಗ ಕೆಲವು ನಮೊನೆದ ಕಜಿಪ್ಪುಲು, ಪಾಯಸೊಲು, ಬಾರೆದ ಇರೇಟ್ ಮಲ್ತಿನ ಗಟ್ಟಿ, ಬೊಕ್ಕ ಕೈರೊಟ್ಟಿ, ಕಲಿಲ ಬಲಸುವೆರ್. ವರ್ಸೊಗೊರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಲು ತನ್ನ ಪಾದೊನು ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ದೀವೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್ಂದ್ ನಂಬೊಂದು ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
 

ಬಾರಿ ಬಂಙದ (ಕ್ಲಿಷ್ಟ) ವಿನ್ಯಾಸದ ಪೂತ(ಪುಷ್ಪ) ಚಿತ್ತಾರೊಲು, ಬಗೆ ಬಗೆತ ಭಕ್ಷ್ಯಲು, ಉಚ್ಚು ಓಡ ಗೊಬ್ಬುದ ಪಂತೊಲು (ದೋಣಿಯಾಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು), ಕೈಕೊತ್ತಿಕಲಿ ನೃತ್ಯ - ಉಂದು ಪೂರ ಈ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಲ್.   
ಈ ಪರ್ಬೊಗಾದ್ ಮುಲ್ಪದ ಜನಕುಲು ಪೊಸಕುಂಟುಲೆನ್ ಪಾಡುನವು ವಾಡಿಕೆ. ಆಣ್‍ಜೆವುನಕುಲು ಅಂಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಡು (ಪಂಚೆ) ಧರಿಸಿದರೆ, ಪೊಣ್ಜೆನಕುಲು ಅಂಚಿನವೇ ಮುಂಡುದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಬಂಗಾರ್ ದ ಬಣ್ಣೊದ (ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ) ನರಿಯತ್ತು  ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಮಿತ್ತ್ ದ ಅಂಗಿ (ಮೇಲಂಗಿ)ನ್ ಪಾಡೊಂದು ಸಂಭ್ರಮ ಪಡೆಪೆರ್. ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಪಾವಡ ಪನ್ಪಿ ಲಂಗ, ಆಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ರವಕೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಬಾರಿ ಸಡಗರೊಡು ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೋವೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.  

ಓಣಂ ಕೇರಳದ ಸುಗ್ಗಿದ ಪರ್ಬೊಲ ಅಂದ್. 

ಕೇರಳೊಡು ಮಹಾಬಲಿನ ಆಳ್ವಿಕೆನ್ ಸುವರ್ಣಯುಗ ಪಂಡ್‍ದೇ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಓಣಂದ ದಿನೊಟ್ಟು ಈ ಗೀತೆನೇ ಎಚ್ಚಾದ್ ಮಾತ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಲಾ ಪನ್ಪುನೆನ್ ನಮ ಕೇನೊಲಿ:
(ಅನುವಾದ)




#Article 29: ಕಂಡಿ (125 words)


ಕಂಡಿ ಪಂಡ ಬೊಲ್ಪು ಬೊಕ ಗಾಳಿ, ಶಬ್ದ ಪೋವೆರೆಗ್ ಯೆಡೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಗೊಡೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನಾ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ. ಕನ್ನಡೊಡು ಕಿಟಕಿ ಪಂಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ ನೆಕ್ಕ್ Window . ಕಂಡಿ ತುಲುಟ್ಟು ಅಲಪುನ ಮಾನೊಲ ಅಂದ್. 

ಕಂಡಿಲೆಡ್ ತೋಜುನಂಚಿನಾ ಕುಪ್ಪಿತ ಬಾಕಿಲ್ ಬೊಕ ತೋಜಂದಿನಂಚಿನಾ ಮರತ ಬಾಕಿಲ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಬಲ ಕೊರ್ರೆಗ್ ಚೌಕಟ್ಟುಲ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಪೂರಾ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್ ನಗ ಅವು ಮುಲಿತ್ತವು ಆದಿಪ್ಪಡ್, ಓಡುದ ಆದಿಪ್ಪಡ್ ಟ್ಯಾರೆಸ್ ದ ಆದಿಪ್ಪಡ್ ಅವೆನ್ ಕಟ್ಟನಗ ಕೋಣೆ, ಬಾಕಿಲ್, ಎಂಚನ ಕಂಡಿ ಬೋಡೆ ಬೋಡು. ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಬರಿಯೆರೆ ಕಂಡಿ ದೀಪಿನಿ. ಮುಲಿತ್ತ ಇಲ್ಲಡ್ ಬೆದ್ರ್ ದ ತಲಕೆಡ್, ತಾರಿದ ತಲಕೆಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಕಂಡಿ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಓಡುದ ಇಲ್ಲ್ ಆನಗ ಮರತ್ತ ಕಂಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದೀವರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ. ಕರ್ಬದ, ಅಲುಮಿನದ ಕಂಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಂಡಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಪಿರವುಡು ಐಕ್ ಮುಚ್ಚರೆ ಪಲಯಿದ ಬಾಕಿಲ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಕಂಡಿಗ್ ಕುಂಟು (ಕರ್ಟನ್) ಪಾಡುನೆಡ್ದ್ ಮರತ್ತ ಪಲಯಿದ ಬದಲ್ ಕನ್ನಡಿ ಪಾಡುವೆರ್. 

ಸುಮಾರ್ ೨೫೦ಕಿಲೊ ತೂಕೊ ಇಪ್ಪುನೆನ್ ಒಂಜಿ ಕಂಡಿ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆನ್ನ್ ಇರ್ವ ಮಣೊ ತೂಕಲ ಅತುಂಡು.

ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಬಜ್ಜೆಯಿನ್ ಮಾತ್ರೊ ಕಂಡಿಡ್ ಅಲಪುಪೆರ್.




#Article 30: ಕಂಡೇವು ಮೀನಬೋಂಟೆ (180 words)


ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಹಳೆಯಂಗಡಿ ಕೈತಲ್ದ ಕಂಡೇವು ಕರಿಯಡ್ ವೊರ್ಸೊಗೊರ ನಡಪಿ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆನ್ ಕಂಡೇವು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಹಳೆಯಂಗಡಿ ಕೈತಲ್ ನಂದಿನಿ ತುದೆ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಕಂಡೇವು ಕರಿಯಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಏರ್ಲಾ ಮಿನ್ ಪತ್ತಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿ ನಿಷೇಧ ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಕಂಡೇವುದ ಪ್ರಧಾನ ದೈವೊ ಆಯಿನ ಉಳ್ಳಾಯೆ ಮೀನ್ ಪತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮುಲ್ಪ ಒರಿನಕುಲು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ನಿಷೇಧೊ.ವೊರ್ಸೊದ ಒಂಜಿ ದಿನೊ ವೃಷಭ ಸಂಕ್ರಾಂದಿದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಊರುದ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ಈ ತುದೆಕ್ಕ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಮಿನ್ ಪತ್ತುವೆರ್. ಸರ್ವೆರೆಗ್ಲಾ ಸಮಪಾಲ್ ಸಮಬಾಳ್ ಪನ್ಪಿ ಆಶಯೊಡು ಈ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಂಡು. ತುಳುಭಾಷೆಡ್ ಉಳ್ಳಾಯೆ ಪಂಡ ಒಡೆಯೆಂದ್ ಅರ್ಥ. ಇಂಬ್ಯೆ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಒಡೆಯೆಲಾ ಅಂದ್. ಅಂಚಾದ್ ಕಂಡೇವು ಕರಿಯದ ಮೀನುಲುಲಾ ಉಳ್ಳಾಯನ ಅದಿನೊಡು ಉಂಡುಂದು ಜನೊ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದೇ ಉಳ್ಳಾಯನ ಅಧೀನೊಡು ಉಪ್ಪಿ ಮೀನ್ಲೆನ್ ಉಳ್ಳಾಯ ದೈವೊದ ಒಪ್ಪಿಗೆಡ್ ಸಮುದಾಯೊಗು ವೊರ್ಸೊಗೊರೊ ಒಪ್ಪಿಸಾವುನ ಕೆಲಸೊ ನಡಪುಂಡು.ಈ ತುದೆಕ್ಕ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತೊಡಾಂಡ ಉಳ್ಳಾಯ ದೈವೊದ ಪ್ರಸಾದೊ ಕನತ್ದ್ ಸುರುಟು ಪಾಡುವೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಕದಿನೊ ಪುಡಪಾವೆರ್. ಅಪಗ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ತುದೆಕ್ಕ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಾಧನೊಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ದ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುವೆರ್. ಉಂದು ದೈವೊದ ಪ್ರಸಾದೊ ಪನ್ಪಿ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಇಂದೆನ್ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ನಡಪಿ ಜಾತ್ರೆಲೆಡ್ ಕಂಡೇವು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವೊ ಉಂಡು. ಎರ್ಮಾಳ್ ಜಪ್ಪು ಕಂಡೇವು ಅಡೆಪ್ಪು ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆದಲೆಕೊ ಕೊಡಿ ಏರ್ದ್ ಆಪಿ ಜಾತ್ರೆಲೆಡ್ ಎರ್ಮಾಳ್ದ ಜಾತ್ರೆ ಸುರುತವು. ಕಂಡೇವುದ ಅಕೇರಿದವು. ಕಂಡೇವು ಜಾತ್ರೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಏರ್ದ್ ಓಲುಲ‍ ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಜಿ.




#Article 31: ಕಂಸಾಳೆ (232 words)


ಕಂಸಾಳೆ ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತೆರಾಯಿನ ದೇವರೆಗುಡ್ಡೆರ್ ಉಪಯೋಗಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಇಸೇಸ ಬಗೆತ ತಾಳೊ. ಇಂದೆನ್ ಮೈಸೂರು, ಚಾಮರಾಜನಗರೊ, ಮಂಡ್ಯ, ಬೆಂಗ್ಳೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಕೋಲಾರೊ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ಲೆ ಕೆಲವು ಬಾಗೊಡು ಆಚರಣೆಡ್ ಉಂಡು. ಮಹದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯೊನು ಈ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೆಕ್ಲ್ ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಬೆಂಗಳ್ಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ನಿಲೆ ಆತೆರ್. ಕತಾ ರೂಪೊಡು ಶಿವೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶರಣೆರೆ ಮೈಮ್ಮೆನ್ ವಂಸ ಪರಂಪರ‍್ಯವಾದ್ ಪಂಡೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದೆರ್.

ಕಾಂಸ್ಯತಾಳ ಪನ್ಪುನ ಸಬ್ದೊಡ್ತು ಕಂಸಾಳೆ ಪದೊ ಪುಟ್ಂಡ್‍ಗೆ. ಕಂಚು+ತಾಳೊನೇ ಕಂಸಾಳೆ ಆತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊ ಉಂಡು. ಇಂದೆಕ್ ಕೇಶಿರಾಜನ ಸಮರ್ಥನೆ ಎಂಚಿನ ಪಂಡ ಪೂರ್ವ ಪದಾಂತೊಗು ದೀರ್ಘೊ ಉತ್ತರ ಪದಾದಿಗ್ ಲೋಪ ಆದ್ ಕಾಂಸ್ಯತಾಳೊಗು ಕಂಸಾಳಂ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ಇವರೊನು ಕೊರಿಯೆರ್. ಪರಕನ್ನಡೊ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ಕಂಸಾಳೆದ ಬಗೆಟ್ ತೋಜಿದ್ ಪರ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ಪಂಡ ಹರಿಹರನ ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣೊ ಬುಕ್ಕೊ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಪಂಡಿತನ ಚನ್ನಬಸವ ಪುರಾಣೊಡು ’ಕಂಸಾಳ’ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ರಾಘವಾಂಕನ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ಕಾಂಸ್ಯತಾಳೊದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು. ಕೈಸಾಲೆ, ಕೌಸಾಳೆ, ಕೈತಾಳ, ಬಟ್ಲು ಇಂಚ ಬೇತೆ ಪದೊಕುಲುಲಾ ತಿಕುಂಡು. ಚಾಮರಾಜನಗರ ಬಾಗೊಡು ಕಂಸಾಳೆಗ್ ಬಿರುದು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಕಂಸಾಳೆ ಬಾರಿಸವುನಕ್ಲೆನ್ ಮಲೆತ ಮಾದೇಸ್ವರನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದಕುಲು ಪಂಡ್‍ದ್ ಗುರ್ತೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾದೇಸ್ವರನ ದೀಕ್ಸೆ ಪಡೆಯಿನ ಬಕ್ತೆರೆನ್ ಗುಡ್ಡೆರ್ಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಗುಡ್ಡೆರ್ ಶಿವನ ಅವತಾರೊಂದು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದಕ್ಲೆಡ ಬಾವನೆ ಉಂಡು. ಮೆಕ್ಲ್ ಮಾದೇಸ್ವರನ ಕಾವ್ಯೊನು ಪಂಡೊಂದು ಪ್ರಚಾರೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊನು ಏಳು ಸಾಲುಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆತ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸಾಲ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಥನೊ ಕಾವ್ಯೊ.

ಕಂಚಿದ ತಟ್ಟೆಡ್ ಮೆಕ್ಲ್ ಒಣಸ್ ಮಲ್ಪುಜೆರ್. ಕಾರಣೊ ಮೆಕ್ಲ್ ಕಂಚಿನ್ ಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಂಸಾಳೆಂದ್ ತೆರಿತೆರ್. ಮೆಕ್ಲ್ ಜೋಡು ಪಾಡುಜೆರ್. ಸೋಮಾರೊ, ಶುಕ್ರಾರೊ, ಅಮಾಸೆ ದಿನೊತಾನಿ ಕ್ವಾರಣ್ಯೊನು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ಬೊ, ಉಚ್ಚಯೊದ ದಿನಕ್‍ಲೆಡ್ ಮಾದೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನೊನು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಗುಡ್ಡೆರ್ ದೀಕ್ಷೆನ್ ದೆತೊಂಡಲಾ ಅಕ್ಲ್ ಮದಿಮೆ ಆವೊಲಿ.

ಮಾದೇಶ್ವರನ ಪೂರ್ತಿ ಕತೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಪರ್ಬೊ, ಉಚ್ಚಯೊದ ದಿನೊಟು ಮಾದೇಶ್ವನ ದರ್ಶನೊನು ದೆತೊಂದು ಸೇವೆನ್ ಸಂದಾವೆರ್.

ಈ ಕಾವ್ಯೊನು ಪೂರ್ತಿ ಪನೊಡಾಂಡ ಮಸ್ತ್ ರಾತ್ರೆಲು ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಮೇಲೊಡು ಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಪದೊ ಪನ್ನಗ ಕಂಸಾಳೆ ದಮ್ಮಡಿನ್ ಬಳಕುವೆರ್. ಕಂಸಾಳೆ ಮೇಳೊಡು ಮೂಜೆಡ್ದ್ ಎನ್ಮೊ ಜನೊ ಸೇರ್‍ಬೆರ್.

ಏಳ್ಮಲೆ ಹೆತ್ತಯ್ಯ ನಮ್ಮಪ್ಪಾಜಿ ಮಾಯ್ಕಾರ ಮಾದೇವ ನಿನ್ನ ಪಾದವೇಗತಿ ಕಣಪ್ಪ ಶರಣು ಶರಣಾರ್ತಿ




#Article 32: ಕಕ್ಕೆ (196 words)


ಕಕ್ಕೆ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊದ ಈ ಪಕ್ಕಿ ದೇಸೊ ವಿದೇಸೊಡುಲಾ ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡ್. ಕಕ್ಕೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೋರ್ವಿಡೇ ಪಕ್ಷಿ ಸಂತತಿಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ಈ ಪಕ್ಕಿಲು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣೊ ಭಾಗೊ ಬುಕ್ಕೊ  ಬುಡುಂಡ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಂತ ಕಡೆಟ್‍ಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್‌ಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕೊ, ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕೊ,  ಬುಕ್ಕೊ ಏಷಿಯಾಡ್ ಕಕ್ಕೆಲು ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಕ್ಕೆಲೆಡ್ ಕ್ರೋ(ಭಾರತದ ಕಾಗೆ), ರೂಕ್, ಜಾಕ್ ಡಾ, ಜೇ, ಮ್ಯಾಗ್ ಪೈ, ಟ್ರೀ ಪೈ ಇಂಚ ಒಟ್ಟು ನೂತ್ತಿರುವೊ ಪ್ರಭೇದೊಲುಂಡು. ಪ್ರತಿ ಡು ಸುಮಾರ್ ಪತ್ತ್ ಪ್ರಭೇದೊಲು ತೋಜಿಂಡ, ದ ಮೇಲ್ಭಾಗೊದ ಪಕ್ಕಿಲೆ ತಾನೊ ರೆವೆನ್‍ಡ್ ೪೦ಗು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಪ್ರಭೇದೊಲು ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೊ. ಕಕ್ಕೆಲೆನ್ ಜಗತ್ತಡೇ ಅತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪಕ್ಕಿಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಪ್ರಾಣಿ ಜಗತ್ತ್‌ಡೇ ಅತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಒಂಜಾತಂಡ್. ಉಂದು ಇಡೀ ವರ್ಸೊ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ.

ಕಕ್ಕೆಲೆ ತೆನಸ್ ವೈವಿದ್ಯೊ. ಪಕ್ಕಿದ ಕಾರಿಡ್ದ್ ಪಕ್ಕಿದ ಕಿನ್ನಿ, ಕೋರಿದ ಕಿನ್ನಿ, ಎಲಿ ಇಂಚ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್, ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಸೈತಿನ ಪಕ್ಕಿ, ಪ್ರಾಣಿ, ತರಕಾರಿ, ಬೊಡ್ಚಾಂದಿ ವಸ್ತುಲು ಇಂದೆನ ತೆನಸ್. ಒಟ್ಟುಡು ಕಕ್ಕೆ ತಿನಂದಿ ತೆನಸ್ ಇದ್ದಿ. ಕಕ್ಕೆ ಹಾಲ್ ಮೂಲ್‍ನ್ ತಿಂದ್‍ದ್ ಇಲ್ಲ ಸುತ್ತುನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಲ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ.
]

ಕಕ್ಕೆಲು ಮಾಂತ ಮರಟ್ಟ್‌ಲಾ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುಂಡು. ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುಂಡು. ಕಕ್ಕೆ ೩-೮ ಕೆತ್ತಿ ದೀಡುಂಡು. ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ಆಣ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಕಕ್ಕೆ ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಸೇರ್ದ್ ಸಾಂಕುವೊ.

ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಗೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈಸೋಪನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಗಡಿಗೆ(ಹೂಜಿ) ಕಥೆ). ಕಾಗೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾವೆನ್ ಗಳು ಜಾಣ್ಮೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.

ಇಸ್ರೇಲಿನ ಕಾಡು ಕಾಗೆಗಳು ಮೀನುಗಳ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ರೊಟ್ಟಿ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಾಗೆಗಳು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯೆ ಹಾರುವಾಗ ಸಹ ತಮ್ಮ ಸಮತೋಲನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.




#Article 33: ಕಜಂಬು (152 words)


ಕಜಂಬು ದಕ್ಷಿನ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕೇಪು ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ನಡಪಿನ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿನ ಜಾತ್ರೆನ್ ಕಜಂಬುಂದು ಪನ್ಪೆರ್.
ಕೇಪು ಗ್ರಾಮೊದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ. ಈ ದೇವೆರೆಗ್ ಧನು ಸಂಕ್ರಾಂದಿದಾನಿ ಕೊಡಿ ಏರ್ದ್ ನಡಪಿ ಜಾತ್ರೆನೇ ಕೇಪು ಕಜಂಬು. ಈ ಜಾತ್ರೆದಾನಿ ದೇವೆರೆಗ್ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆನ್ ಒಪ್ಪಿಸಾದ್ ಬುಕೊ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪೊಡು ಪಡೆವೊನುನವು ಈ ಜಾತ್ರೆದ ವಿಧಿ. ಈ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾದ್ ಎಲ್ಯ ಐತಿಹ್ಯ ಉಂಡು. ಸುಮಾರ್ ವೊರ್ಸೊಗು ಪಿರಪ ಇಟ್ಟೇಲ್ದ ಅರಮನೆಡ್ ಎಲ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ದ ಅಬ್ಬೆರ್ಲು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ. ಕೇಪುದ ಇತ್ತೆ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಉಪ್ಪಿ ಜಾಗೆ ಈ ಅರಮನೆದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ನಿಧಿ ಉಂಡುಂದು ತೆರಿನ ಅಬ್ಬೆರ್ಲು ತನ್ಕುಲೆನ ನಲ್ಪಮಂದಿ ಆಳುಲೆನ್ ಕಡಪುಡ್ದು ಈ ನಿಧಿನ್ ಒಕ್ಕಾಯೆರ್ಗೆ. ಅಪಗ ಆ ನಿಧಿನ್ ಕಾತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ವನದುರ್ಗೆನ್ಪಿ ದಯಿವೊದ ಕಾರಣಿಕೊಡು ಅಕುಲು ಮಾಯಕ ಆಯೆರ್ಗೆ. ಇಂದೆನ್ ತೆರಿದ್ ಅಬ್ಬೆರ್ಲೇ ಸ್ವತಃ ಆಡೆಗ್ ಬನ್ನಗ ಅಕುಲುಲಾ ದಯಿವೊದ ಕಾರಣಿಕೊಡು ಮಾಯಕ ಆಯೆರ್ಂದ್ ಕತೆ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ತಪ್ಪು ಮಂತಿ ಕೆಲಸೊಗು ಇಟ್ಟೆಲ್ದ ಅರಮನೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಬಾಲೆಲೆನ್ಲಾ ಈ ದೇವೆರೆಗ್ ಒಪ್ಪಿತ್ತ್ದ್ ಪಿರ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪೊಡು ಪಡೆವೊನುಡು ಪನ್ಪಿನ ಕಟ್ಟ್ನ್ ಆಕಾಲೊದ ಅರಸೆರ್ ಕಟ್ಟಪ್ಪಣೆ ಮಂತ್ದಿತ್ತೆರ್ಗೆ. ಆಂಚ ಸುರುಟು ಇಟ್ಟೆಲ್ ಅರಮನೆದ ಬಾಲೆಲೆಗ್ ಮಾತ್ರೆ ಇತ್ತಿನ ಈ ಕಜಂಬುದ ವಿಧಿ ಬುಳೆದ್ ಸಮಾಜೊದ ಮಾತ ವರ್ಗದಕ್ಲೆಗಲಾ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇನಿ ಬಾಲೆಲೆನ ಆರೋಗ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಎಡ್ಡೆ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ದ ಆಶಯೊಡು ಉಂದು ನಡಪುಂಡು.




#Article 34: ಕಜಂಬುದ ಮದಿಮೆ (110 words)


ಜೋಕುಲೆನ ಕುಜಲ್ನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯೋ ಪ್ರಕಾರವಾದ್ ಸುರುಟು ದೆಪ್ಪುನೆಕ್ ಕಜಂಬುಂದು ಮದಿಮ್ಮೆಂದ್ ಪುದರ್.

ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲೆನ ಸುರುಟು ಕುಜಲ್ ದೆಪ್ಪೊಡಾಂಡ ಅವೆಕ್ಕ್ ಕೆಲವು ವಿಧಿಕ್ಕುಲು ಉಂಡು. ಸುರುಟು ಜೋಕುಲೆನ ಕುಜಲ್ ದೆಪ್ಪಿಯೆರೆಗಾದ್ ಬಲ್ಯಾಯಡ ಮೂರ್ತ ಕೇನೊಡು. ಆಯೆ ಕೊರ್ದಿನೊ ಮೂರ್ತೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಕೆಲೆಸಿಗ್ ತೆರಿಪ್ಪಾವೊಡು. ಆ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಊರುಗು ಹೇಲಿಕೆ ಕೊರೊಡು.

ಸುರೂಟು ದೇವೆರೆಗ್ ಬೊಲ್ಪು ಪೊತ್ತಾದ್, ಸುತ್ಯೆ ದೀದ್ ಪಣವುಲ್ಲ ಕಾನಿಗೆ ದೀವೊಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಜಾಲ್ಡ್ ಮಣೆ ದೀದ್ ಬಾಲೆನ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಕೆಲೆಸಿ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಬುಕ ಊರುದಕ್ಲೆಡ ಬಾಲೆಗ್ ಕಜಂಬು ಮನ್ಪುವೆಂದ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕೇಣೊಂದು ಬಾಲ್ನ್ ಮುಟ್ಟಾವೆ. ಕುಜಲ್ ದೆಪ್ಪುವೆ. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಬಾಲೆನ್ ಮೀಪಾದ್ ಪೊಸ ಕುಂಟು ಪಾಡ್ದ್ ಜಾಲ್ಡ್ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ದೇಸೆ ಪಾಡ್ದ್ ದುಡ್ಡು ದೀಪೆರ್.ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಕೋರಿಮೀನ್ದ ಒನಸ್ ಉಂಡು. ಕೆಲೆಸಿಗ್ ಅರಿತಾರಾಯಿ ಒಂತೆ ದುಡ್ಡು ಕೊರ್ಪೆರ್.ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ಆನಿಯೇ ಬಾಲೆದ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನ ಕೆಲಸೊಲಾ ಆಚಾರಿಡ್ದ್ ನಡಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕುಜಲ್ ದೆಪ್ಪುನ ಬುಕ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನ ರಡ್ಡೆನ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ಕಜಂಬುದ ಮದಿಮೆಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 35: ಕಟ್ಟೆ ಅಮ್ಮ (103 words)


ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಶಿವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಓಂಜಿ ಊರು ಕಕ್ಕುಂಜೆ. ಆ ಊರುದ ಒಂಜಿ ದೇವಸ್ತಾನ ಕಟ್ಟೆ ಮಹಾದೇವಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ತಾನ. ಕಕ್ಕುಂಜೆ ಊರುದ ಭೂತೊಲೆನ ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂದು. ಈಂದೆಟ್ ಪಂಚ ದೂಮಾವತಿ, ಬಂಟೆ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ದೈವೊಲೆನ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಕೋಲೋತ್ಸವ ಪನ್ಪಿನ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಪುಂಡು. ಆ ಸಮಯೊಡು ಊರುದ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಕೈಕ್ ಕೈ ಕೊರ್ದು ಅಗಲ್ನ ಅಗಲ್ನ ಜಾತಿನ್ ಮದತ್ ದ್ ಕಜ್ಜೆಡ್ ಒಂಜಾಪೆರ್. ಕೋಲದ ದಿನ ಕುದುರು ಚಾವಡಿಡ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಭಂಡಾರ ಕೋಲ ನಡಪುನ ಬಲ ಭಾಗೊಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆ ದಿನ ಬಯ್ಯಗ್ ಕೋಲೋತ್ಸವ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ಕಾರ್ಣೀಕದ ಜಾಗ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುದ ಜನೊಕುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಅಕುಲು ಪಂತಿನ ಪರಕೆನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಂದಾವೆರ್. ಕೋಲದ ಮನತಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಬಾಲ್ ಭಂಡಾರೊನ್ ಮೆರವಣಿಗೆದೊಟ್ಟು ಚಾವಡಿಗ್ ಕಡಪವೆರ್. ಪ್ರತಿವಾರದ ಶುಕ್ರವಾರ ನೆಟೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಪುಂಡು. ನವರಾತ್ರಿದ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಪತ್ತ್ ದಿನತ ಪೂಜೆ ಬಾರಿ ಗೌಜಿಡ್ ನಡಪುಂಡು.




#Article 36: ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ (135 words)


ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕದ್ರಿ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗ್ ಸಂಬಂಧ ಉಪ್ಪುನ ಕಂಬುಲನ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಗ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಆ ಜಾಗೆಗ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬರಿಯೆರೆ ಕಾರಣ ಅವುಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಂಬುಲನೇ ಕಾರಣ. ಕುಡ್ಲದ ಮಸ್ತ್ ಚರಿತ್ರೆ ಇಪ್ಪುನ, ಸುಮಾರ್‍ ವರ್ಸೊಡ್ದಿಂಚಿ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ದೇವೆರೆ ಕಂಬುಲೊ. ಈ ರಸ್ತೆಗ್‍ ಕದ್ರಿ ಕಂಬಳ ರಸ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲೊದ ಜಾಗೆ ಬೆನ್ನಿ ಆಪಿನ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕಂಡೊಡು ಡಿಸೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಲ್‍ ಸಮಯೊಡು ಕಂಬಲ ನಡತೊಂದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬಲೊ, ದೇವೆರ ಕಂಬಲೊ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍.  ಕಂಬುಲೊ ಜನಕುಲೆನ ಪ್ರೀತಿದ ಗೊಬ್ಬು.  ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಸುಮಾರ್ ಜಾರ್ದೆ ತಿಂಗಳುದ್ಡು ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗಳೂ ಮುಟ್ಟ ನಡೆಪುಂಡು.  ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲನ್ ಕಂಬುಲ ಸಮಿತಿನು ಸಮಾರ್ ಈರುವ ಮುಪ್ಪ ವರುಷಡ್ದು ನಡೆಪೊಂದ್ ಬರೆಂದುಲೆರ್. ಸುರುಸುರುಕು ಕಂಬುಲ ಗೆಂದಿನ ಎರುಕುಲೆಗ್ ಇನಾಮಾದ್ ಬೊಂಡ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಇತ್ತೆ ಐತ ಬದಲ್ ಬಂಗಾರ್‍ದ ಬೊಳ್ಳಿದ ಪಣವು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಂಬುಲೊಡ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಸ್ಪರ್ದೆಲು ಉಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಕನೆ ಪಲಾಯಿ, ಮಲ್ಲ ಬಲ್ಲ್, ಎಲ್ಯ ಬಲ್ಲ್ ಪಂದ್ ಪಟ್‍ದೇರ್. ಇತ್ತೆ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಿ.




#Article 37: ಕನಕದಾಸ (309 words)


ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸೆರ್ (೧೫೦೯-೧೬೦೯) ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ೧೫-೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿನಂಚಿತ್ತಿನ  ಪಂತೊದ ಹರಿದಾಸರೆಡ್ ಒರಿಯೆರ್. ದಾಸ ಪರಂಪರೆಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಮಸ್ತ್ ದಾಸೆರೆಡ್ ಕನಕದಾಸೆರ್ ಶೂದ್ರದಾಸೆರಾದಿತ್ತೇರ್ ಆಂಡಲ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೀರ್ತನಕಾರರಾದಿತ್ತೆರ್. ರೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಕಾರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಿತೊದ ಮೂಲಭೂತ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಗು ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ಮೆಕ್‍ಲ್ ಇರ್ವೆರೆನ್ ದ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆರ್ ಪಂ‍ಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೇರ್ ಮಲ್ಲ ದಂಡನಾಯಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಯುದ್ದೊಡು ಸೋತಿ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಜೀವನೊಡು ದಾಲ ಇಜ್ಜೀಂದ ತೆರಿದ ಹರಿಭಕ್ತೆ ಅಯೆರ್. ವ್ಯಾಸರಾಯೆರ್ ಮೇರೆನ ಗುರುಕುಲಾದಿತ್ತೆರ್.

ಕನಕದಾಸೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಾಡ ಗ್ರಾಮೊಡು ೧೫೦೯ಡು ಕುರುಬ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನ ಬಚ್ಚಮ್ಮ ಮತ್ತು ಬೀರಪ್ಪ ಪನ್ಪಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಮಗೆಯಾದ್ ಪುಟ್ಯೇರ್.

ಕನಕದಾಸೆರ್ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಯರೆನ ಪಟ್ಟ ಶಿಶ್ಯೆರ್. ವ್ಯಾಸರಾಯರೆಡ್‍ದ್ ಮಧ್ವ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊನ್ ಕಲ್ತದ್ ಆರ್ ಉಡುಪಿದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರೆನ ಪರಮಭಕ್ತೆರಾಯೆರ್. ಕಾಗಿನೆಲೆ ಆದಿಕೇಶವೆನ ಭಕ್ತರಾಯಿನ ಆರ್ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿದ ವಿರುದ್ಧ ಪಾತೆರ್ಯೆರ್. ಮೇರ್‍ನ ಕೀರ್ತನದ ಅಂಕಿತನಾಮ ಕಾಗಿನೆಲೆ ಅದಿಕೇಶವರಾಯ.

ಕನಕದಾಸೆರೆಗ್ ಉಡುಪಿ ದೆವಸ್ಥಾನೊದ ಉಲಾಯಿ ಪೊಗ್ಯೆರೆ ಬುಡಂದಿಪ್ಪುನಗ , ದೆವಸ್ಥಾನೊದ ಪಿರವು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪದಪನ್ರೆ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್ (ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು ಕೊಡೊ ಹರಿಯೆ)ಅಪಗ ಅವು ಗೋಡೆ ಪುಡದ್ ಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಉಂತುಂಡು. ಇತ್ತೆಲಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ್ ಇಂಚ ತೂವೊಲಿ. ಇತ್ತೆ ಅವುಲೊಂಜಿ ಕಂಡಿನ್ ಕಟ್ಟಾದ್ ಅಯಿಕ್ 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದಾರ್ ದೀತೆರ್.

ಕನಕದಾಸೆರ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರೊದ ಕೀರ್ತನೆಲು, ಸುಳಾದಿಲು, ಉಗಾಭೋಗಲು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ದೆರ್.ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚಗ್ ಆರ್ನನೇ ಆಯಿನ ಕೊಡುಗೆನ್ ಮುಂಡಿಗೆದ ರೂಪೊಡು ಕೊರ್ತೇರ್.ಸುಮಾರ್ 316 ಕೀರ್ತನೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಾತ್ರ . ಆರೆನ ಐನ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾವ್ಯಕೃತಿಲು ಇಂಚ ಉಂಡು:

ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿನ್ ಕನಕದಾಸೆರ್ 42 ಸಂಧಿಲೆನ್ ಕೂಡಾದ್ ಸಾಂಗತ್ಯ ಚಂದಸ್ಸಡ್ ಬರೆತೆರ್. ನೆಟ್ ಒಟ್ಟುಗ್ 2700 ಪದ್ಯೊಲುಂಡು. ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿಡ್ ಕನಕದಾಸೆರ್ ಕೃಷ್ಣಚರಿತ್ರೆನ್ ಪನೊಂದ್ ಆರೆನ ಅಧಿರಾಜ ಆಯಿನ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ದೆರ್. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜವೈಭವ, ರಾಜಸಭೆ, ರಾಜಪರಿವಾರೊದ ಸರಸ ಸುಮ್ಮಾನ, ಶೃಂಗಾರ ಜೀವನ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ನವರಾತ್ರಿ, ವಿಜಯನಗರೊದ ಪುರರಚನೆ, ಉದ್ಯಾನವನ, ಪ್ರಜೆಲೆನ ವೇಷಭೂಷಣ, ರಾಜ್ಯೊದ ಯುದ್ಧ ವಿಧಾನ ಇತ್ಯಾಲೆನ್ ಈ ಕೃತಿಡ್ ಬಣ್ಣಿಸಾದೇರ್.

ನಳಚರಿತ್ರೆ 9 ಸಂಧಿಲೆಡ್ ಉಂಡು. 481 ಪದಲು ಕನ್ನಡದ ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಡ್ ರಚನೆ ಅತ್‍ಂಡ್.ಮಹಾಭಾರತೊದ ನಳ ದಮಯಂತಿಲೆನ ಪ್ರೇಮ ಕಥಾಪ್ರಸಂಗ ಉಂದು.

ನಳಚರಿತ್ರೆದ್ ಶೃಂಗಾರ ಬೊಕ್ಕ ಕರುಣಾರಸೊಗ್ ಆಧ್ಯತೆ ಕೊರ್ತೆರ್.

ಕನಕದಸೆರ್ 316 ಕೀರ್ತನೆಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಆರೆನ ಭಕ್ತಿನ್ ಆರೆನ ಕೀರ್ತನೆಡ್ ತೂವೋಲಿ. ಶ್ರೀಹರಿನ್ ಆರೆನ ಧಣಿಯಾದ್, ಇನಿಯಾದ್, ಅಣೋರಣೀಯಾದ್, ಮಹತೋಮಹೀಯಾದ್ ಆರ್ ತೂಯೆರ್.
ಆರೆನ ಕೆಲವು ಕೃತಿಲು:

ನೀ ಮಾಯೆಯೊಳಗೋ ನಿನ್ನೊಳು ಮಾಯೆಯೋ

ತೊರೆದು ಜೀವಿಸಬಹುದೆ ಹರಿ ನಿನ್ನ ಚರಣಗಳ

ಡಾ. ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಮೇರ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮೆಕೆಡ್ 'ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ' ಚಲನಚಿತ್ರೊನು 1960ರಡ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿ. ಈ ಚಿತ್ರೊಡು ಅಳವಡಿಸಾಯಿನ ಕನಕದಾಸರೆನ ಕೀರ್ತನೆಲೆನ್ ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಮೇರ್ ಪದ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ 2008ರೆಡ್‍ದ್ ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿನ್ ಆಚರೆಣ ಮಲ್ಪೆ‍ರ್. ಆನಿ ಸರ್ಕಾರಿ ರಜೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಕನಕದಾಸರೆನ ಪುದಾರ್‌ಡ್ ಕನಕ-ಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕನಕಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕೊರ್ಪುಂಡು.




#Article 38: ಕನೊ (129 words)


ಕನೊ ನರಮಾನಿ ಜೀವನೊಡು ಕಡೀರ್ದ ಜಾಗೆಡ್ ತೂವೊಲಿ, ಕನ ಇಜ್ಜಂದಿ ನರಮಾನಿ ಇಜ್ಜಿ.

ಕನ/ಕನೊನು ಕನ್ನಡೊಡುಕನಸು ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ/ಕನೊ ಪಂಡ್ಂಡ ಒರಿ ನರಮಾನಿ ನಿದ್ರೆಡ್ ಅನುಭವಿಸುನ 'ಕಥೆ'. ಉಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ್ ಉಪ್ಪುನವು ಅಂಡಲಾ ನಿಜ ಜೀವನೊಗು ಬಾರಿ ಕೈತಲ್‍ದ ಸಂಬಂಧ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನವು. ಕೆಲವು ಕನಕುಲು ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಕುಸಿ/ಮುದ ಕೊರ್ಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಕೈಪೆ ಅನುಭವನು ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವೆರೆಡ ಉಂದು ಎಚ್ಚರಿಗೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕಲಾ ನೆನೆಪುಡು ಜ್ಞಾಪಕಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಕೆಲವುದಕ್‍ಲೆಗ್ ಅರೆಬರೆ ನೆನೆಪುಡು / ಜ್ಞಾಪಕಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಕನತ್ತ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು ೫ ರ್ದ್ ೫೦ ನಿಮಿಷ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು. ಒರಿ ನರಮಾನಿ ತನ್ನ ಜೀವನಾವಧಿಡ್ ಸುಮಾರ್ ೧,೦೦,೦೦೦ರ್ದ್‌ಲಾ ಎಚ್ಚ ಕನ/ಕನೊಕುಲೆನ್/ಲು ತೂಪೆ/ಕಟ್ಟುಂಡು.
ಸ್ಪಷ್ಟ ಕನ/ಕನೊ ಪಂಡ, ಕನಕುಲು ಕಟ್ಟ್ಂಡ/ತೂನಗ ಕನ ಕಟ್ಟೊಂದು ಉಂಡು ಪನ್ಪುನವು ಆ ನರಮಾನಿಗ್ ತಾನ್ ಕನ ತೂವೊಂದು ಉಲ್ಲೆ ಪನ್ಪುನವು ಗೊತ್ತಿಪುಂಡು.

೧. ನಮ ವಾ ವಿಷಯದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಎಚ್ಚ ಆಲೋಚನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅತ್ತ್ಂಡ ಯೋಚನೆ/ಚಿಂತೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ವಿಷಯ ನಂಕ್ ತೆರಿಯಂದೆನೇ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಉಲಯಿ ಮುಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಅಂಚಾದ್ ಅವು ಕನ/ಕನೊಟ್ಟು ಬರ್ಪುಂಡು. 
೨. ಕನ/ಕನೊನು ನರಮಾನಿನ ಜೀವನೊಡು ದುಂಬುಗು ಬರ್ಪುನ/ನಡಪುನ ಕಾರ್ಯದ/ಕೆಲಸೊದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಲಾ ಆದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು.




#Article 39: ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ (637 words)


ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ

ತುಳು ಭಾಷೆನ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆಪಿನ ರೂಡಿ ಪಿರಾಕ್‍ದವು. ಕಲ್ಲ್ ದ ಶಾಸೊನೆಳೆಡ್, ಕಡತೊಳೆಡ್, ತಾಳೆ ಗರಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ತುಳು ಬರೆತಿನ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್‍ ದಾಖಲೆಲು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್‍ ಕಾಕಜಿ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬರವಣಿಕೆಲು ಮಸ್ತ್‍ ತಿಕ್ಕುವ. ಈಗ್‍ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವು ಬೊಲ್ಪುಗು ಬತ್ತ್‍ಜಿ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಆತ್‍ನೆಟ್ಟ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮುದ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತ್‍ಜಿ. 1834ನೇ ಇಸವಿಡ್ದಿಂಚಿ ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್ದ ಬಾಸೆಲ್ ಪನ್ಪಿ ಊರೂಡ್ದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಭಾರತ ದೇಶೊಗು ಬತ್ತಿ ಮಿಶನರಿನಕುಳು ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ವ್ಯವಹಾರ ಮಳ್ಪರೆ ತುಳು ಭಾಷೆ ಮುಖ್ಯದವು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುಭಾಷೆ, ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿಳೆನ್ ಅಕುಳು ಕಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ದೇಶೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆ ಸಹಾಯೊಡ್ದು ಬೇಗನೇ ತುಳು ಭಾಷೆ ಕಲ್ತೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಯಾರ್ ಮಳ್ಪುನಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಗ್‍ಲಾ ಜತ್ತೆರ್. ಧಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ 1841 ಮುಟ್ಟ ಮುದ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದ್ ಮಿಶನರಿನಕುಳು ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬೋಡಾಯಿ ಕರಪತ್ರೊಳೆನ್ ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಳ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿ ಬೂಕುಳೆನ್ ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್‍ಡ್ದ್‍ ಕಲ್ಲಚ್ಚಿಡ್ ಅಚ್ಚಿ ಮಳ್ತ್‍ದ್ ಕನವೊಂದಿತ್ತೆರ್. 1841 ಟ್ಟ್ ಭಾರತೊಗು ಮಿಶನರಿ ಆದ್ ಬತ್ತಿ ಜಿ. ಎಚ್ ವೇಗಲ್ (G. H. Wiegle) ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ದ್ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣದ ಒಂಜಿ ಯಂತ್ರೊನು ಪತ್ತೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದರ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಆಯಿನ ತುಳುಭಾಷೆಗ್ ಮಿಶನರಿನಕುಕಲು ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಶಸ್ಯ ಕೊರಿಯೆರ್. ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಖಡಲಾ ಅವು ಹೆಚ್ಚ ಬಳಕೆಡ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಳ್ತ್‍ದ್ ಬರೆಪುನ, ಓದುನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವು ಹೆಚ್ಚ ಬೊಳ್ಪುಗು ಬರಂದೆ, ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ದಾಂತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮಿಶನರಿಳೆನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹೊಡು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೇಲೆ ತರ್ಜುಮೆಡ್ದ್ ಸುರು ಆಂಡ್. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರೊಗು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಸುರುಟ್ಟು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ಭಾಗೊಳೆನ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಗ್ರೇನರ್ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ತರ್ಜುಮೆ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡನೇ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಮತ್ತಾಯೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಬೂಕು 1841ಟ್ಟ್ ಸುರುಟ್ಟು ಮುದ್ರಣ ಆದ್ ತುಳು ಮುದ್ರಣ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. 1854 ಮುಟ್ಟ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡೇ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಬೂಕುಲು ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬೋಡಾಯಿ ಕರಪತ್ರೊಲು, ಬೂಕುಲು, ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಲು, ಚೆನ್ನಬಸವ ಪುರಾಣ, ಬಸವ ಪುರಾಣ, ರಾವಣ ದಿಗ್ವಿಜಯ ತುಳು ಸತ್ಯವೇದ, ಕನ್ನಡ ಸತ್ಯವೇದ, ದಾಸರ ಪದಗಳು, ಯಾತ್ರಿಕನ ಸಂಚಾರವು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಡದ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಆಯಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರಲಾ (1843) ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡೇ ಅಚ್ಚಿ ಆತ್ಂಡ್.

ತುಳುಡು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರೊ ಉಂಡು.ಅಯಿಕ್ಕು ತುಳು ತಿಟ್ಟುಂದ್ದು ಪಣುವೇರ್‍ ಕೆಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆ,ಸತ್ಯಾನ ಪರತ್ತಾ ಸಿರಿ,ಕೊರ್ದಬ್ಬುಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಉಳ್ಳೊ.

ಸತ್ಯವೇದದ ಕಥೆಕ್ಕುಳೆನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಪರ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಕಥೆಲು(1962),ದೇವೆರೆ ವಾಕ್ಯದ ಕಥೆಳು(1876), ಯೇಸು ಮಲ್ತಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರಸಂಗ (1900), ದೇವೆರೆ ರಾಜ್ಯದ ಮುತ್ತುಳು(1934)ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಳು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂದಡ್.ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರೊಳು ವಿಭಾಗೊಡು ದಿನದಿನತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಳು(1869, ದೇವೆರೆ ವಾಕ್ಯದ ಬೋಧನೆದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ(1885) ದೃಡೀಕರಣದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ(1885)ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಜೋಕುಳು ಕಲ್ಟೊಡಾಯಿ ವಚನಲಾ ಗೀತಲಾ (1901)ದೇವಾರಾಧನೆದ ಕ್ರಮ (1859) ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಳಡ್. ನೀತಿ ಬೋದನೆದ ವಿಭಾಗೊಡು ಕಳುವೆ ವೀರಪ್ಪನ ಮಾನಸಾಂತರ (1909) ಯಾನ್ ಅಳೆಗ್ ಪಗೆ ಬೂಟಂದೆ ಕುಳ್ಳಯೆ (1909) ದೆತೊಣುನೆಡ್ದ್ ಕೊರ್ಪಿನವೇ ಎಡ್ಡೆ (1909) ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಕಲಿ ಗಂಗಸರ ಮಳ್ತ್ದ್ ಮಾರುನವು ಸಮಾದುಂಡಾ (1878), ಸ್ವರ್ಗಯಾತ್ರೆ (1901) ಪ್ಲಟಿಕ್ ದೊರೆ ಬರೆದ್ ಕೊರಿ ಸಂಸಾರದ ಕ್ರಮೊಳು(1902)ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂುಡ್. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ತುಳು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೇಲೆಲಾ ಮಲ್ಲದವು ಆದುಂಡು.ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಎಂಚ ಸತ್ಯವೇದ ಗ್ರಂಥ ಮುಖ್ಯನಾ ಅಂಚೆನೇ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕಲಾಮಲ್ಲ ಸ್ಥಾನೊಡು ಪಡೆದುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಸತ್ಯವೇದ ಎಂಚ ಉಂಡಾ ಅಂಚೆನೇ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕಲಾ ಉಂಡು. ದೇವಾಲಯೊಳೆಡ್ ತುಳು ಸಂಗೀತ ಮಳ್ಪುನತ್ತಂದೆ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ಲಾ್ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಳ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆಬಳಕೆಡುಪ್ಪು ತುಳು ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ ಸುರುಟದ್ಟು ಪ್ರಕಟ ಆತಿನಿ 1874ಡ್. ಅವು ಪರಿಸ್ಕøತ ಆದ್ ಇತ್ತೆ 216 ಪುಟತ್ತ ಮಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕ ಆದ್ ಐಟ್ 251 ತುಳು ಸಂಗೀತೊಳು ಇತ್ತ್ದ್ತ ಸತ್ಯವೇದದ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಎಂಚ ಮಲ್ಲ ತುಳುಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥನಾ ಅಂಚನೇ ಉಂದು ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ತುಳು ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ ಆದುಂಡು. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಜೋಕುಳೆ ಗೀತೊಳು (1878) ನಮ ರಾಗೊಳು (1858) ಸುವಾರ್ತಾ ಸೇವಾ ಸಂಗೀತಗಳು ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ(1953) ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಗೀತಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ರಾಗಗಳು(1865) ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪುಸ್ತಕೊಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂತಡ್.

ಭಾಷಾ ಪ್ರಕಾರೊಡು ನಿಘಂಟ್ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಕರಣ, ಪಠ್ಯ, ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗಮಳ್ಪೊಲಿ.ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ನವ ತುಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟ್(1886) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತುಳುನಿಘಂಟ್(1888) ಆರ್. ಟಿ. ಮಾಬೆನ್ರೆಅನ ಕನ್ನಡ ತುಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಮಂಜರಿ(1905) ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್ನ ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ (1872)ತುಳುನಾಡ್ಡ್ಿ ತುಳು ಪಠ್ಯೊನು ಜಾರಿಗ್ ಕನವೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಮಿಶನರಿನಗುಳು ತಯಾರ್ ಮಳ್ತಿನ ತುಳು ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ (1890)ತುಳು ಪಾಠೊಳೆ ದುಂಬುದ ಪುಸ್ತಕ (1862) ತುಳು ಪಾಠೊಳೆ ರಡ್ಡನೇ ಪುಸ್ತಕ (1962) ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂ9ಡ್.

ಸಂಸ್ಕøತಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಪಾಡ್ಡನ, ಭೂತಾರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಾದೆಳು ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಲು. ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿದ ಪುಸ್ತಕೊಳೆಡ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಗಲ್ನ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ತಯಾರ್ ಆಯಿನ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲು ಸಂಶೋಧನೆದ ಮಹತ್ವೊನು ಪಡೆದ್ ಚರಿತ್ರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಳ್ತಿನ ಬೂಕುಲು ಆದುಂಡು. ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ನಸ ಪಾಡ್ದನೊಳು (1886) ಪನ್ಪಿ ತುಳು ಪಾಡ್ದನ ಸಂಗ್ರಹ ಸುರುತ್ತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಸಾರಾಳ ಜುಮಾದಿ, ಜಾರಂತಾಯ, ಕಾಂತುನೆಕ್ರಿ ಭೂತ, ಮಗ್ರಂದಾಯ, ಕಲ್ಕುಡೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪೊಸ ಭೂತ, ಪೊಸ ಮಹಾರಾಯೆ, ಅತ್ತಾವರ ದೈಯೊಂಗುಳು, ಮುಡದೇರ್ ಕಾಳ ಬೈರವೆ, ತೊಡಕಿನಾರ್,ದೇಯಿಬೈದೆದಿ, ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆ, ಧೂಮಾವಿ ಭೂತ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಇಂಚ

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಅತಿನ ಎ. ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ನ “ಡೆವಿಲ್ ವರ್ಷಿಪ್ ಆಫ್ ತುಳುವಾಸ್” ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂಟಿಕ್ವೇರಿ ಪನ್ಪಿ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ 1894–1897 ಮುಟ್ಟ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂನಡ್. ಮ್ಯಾನರ್ನಫ ಪಾಡ್ದನ ಸಂಗ್ರಹದ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನಿ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಬಗೆಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್- ಪ್ರಕಟ ಆಯಿನ ಮಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕ ಅದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ 26 ಭೂತೊಲೆ ಪಾಡ್ದನೊನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ಧ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ಡನೊಳೆ ತುಳು ಮೂಲೊನು ರೋಮನ್ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆದ್ ಐತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದೊಳೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಮಳ್ತಿನ ಭೂತಾರಧಾನೆದ ಸಂಗ್ರಹ ಅತ್ತಂದೆ ಮಸ್ತ್ ವಿಚಾರೊಳು ಉಂಡು.




#Article 40: ಕಬಿತೆ (117 words)


ತುಳುನಾಡ್ ದ ಕೃಷಿತ ಪೊರ್ತುಡು ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಕಬಿತಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಬಾರ್‌ದ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆ ವರ್ಸೊಗು ಮೂಜಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಬೆನ್ಪೆರ್. ಎಣೆಲ್, ಸುಗ್ಗಿ, ಕೊಳಕೆಂದ್ ಉಂದೆಕ್ ಪುದರ್. ಈ ಬೆನ್ನಿದ ಪೊರ್ತುದ ಬಚ್ಚಾಟಿಗೆನ್ ಮದಪೆರೆ ಬೆನ್ಪಿನಾಕುಲು ಕಬಿತೊಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್. 

ಕಂಡೊಡು ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ ಪೊಂಜೊವುನಕುಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ 'ಕಬಿತೊ'.

ಈ ಕಬಿತೊಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಷಯೊಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ತೊನ್ನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಅವೆನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ದೆರ್:

ರಾವೋ ರಾವು ಕೊರುಂಗೋ ರಾವಂದೇನ್ ದಾನ್‌ಬಿ, ಮುಪ್ಪೊದಿನತ್ತ ಬಾಲೆ ಆಲ್, ಪಾಡ್ಯರಲಿಂಗ ಕೇಂಡಾಲೇ, ಎಲ್ಯಾಲ್ ಎಲ್ಯಬಾಲೆ ತೆಲಿಕೇದಾ ಮೋನೆದಾಲೇ, ಪೊಣ್ಣು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ, ಅಲ್ಯೇರಕ್ಕೇರ್ ಆಲ್ಯೇರ್ ನೆರೆಟೊಂಜಿ ಮದ್ಮೆಂದಾಲ್ಯೇರ್ ಡಿಂಬಿಸಾಲೆ ಇ ಕಬಿತೆಲೆಟ್ ಗೋಧಿಮಾಲೆ, ಬುಲಾಕ್, ಬುಗುಡಿ, ರಾಕುಟಿ, ಬೋರಿಸರ, ಮೋನುಮಾಲೆ, ತಿರುಪ್ಪುದಪೂ, ಜಡೆಕೊಂಡೆ, ಬಂಗಾರ ಕೇದಗೆ, ತಾರ್, ಕಾಪಿಸರ, ಕೊಪ್ಪುಸರಪೊಳಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದ್ದೋಯಿತ ಪುದರ್ ಬರುಪುಂಡು.

ಹರಿನಾರಾಯಣ ಗೋವಿಂದಾ’, ಸತ್ಯನಂಗಡಿ ದೇಲಗುಡು. ದುಂಬಾಂಡಣ್ಣೆರೆ ಪಿರವಾಂಡಾ, ‘ಅರಿಕಡೆಪ್ಪಲ್ ಸಾಂಬಲಾ’, ‘ಗಿಜಿಗಿಜಿ ಕೆಮ್ಮಾಲೂ ತೇರಂಟೆ ಮಗಲ್ ಕೊಟ್ಯಾನ್ ನೂರ್ಯಲೋಯಾ’, ‘ಗೋವಿಂದ ಬದನೆ

ಮಾಲ್‌ಂಡ್‌ಮರ ಮಾಲ್‌ಂಡ್ ಸೇಕೇ ಸೇಕ್ ಬಡೆಕ್ಕಿಯಿ ಜಾಯಿನ ಮರ ಕೊಚ್ಚಿನರೇ, ಲೇಲಲೇಲೆಲೇಗಾ ಉರಿಕುಡುಪ್ನೆಲಾ ದಿಕ್ಕಾ




#Article 41: ಕರ್ಂಗೋಲು (315 words)


'ಕರ್+ಕೋಲು' ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಸೇರ್‍ದ್ ಕರ್ಂಗೋಲು, ಕರಂಗೋಲು ಆದಿಪ್ಪು. ಕರ್ಂ ಪಂಡ ಕಪ್ಪುದಂದ್ ಅರ್ಥೊ. ಅಂಚಾದ್ ಕಪ್ಪುದ ಕೋಲು ಕರ್ಂಕೋಲುಕರ್ಂಗೋಲು ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಕರ್ಂಗೋಲು ನಲಿಪುನಕ್ಲೆ ಕೈಟ್ ಕರಿಯನೆಕ್ಕಿದ ಕೋಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ ನಿಕ್ಕಿದ ಕೋಲು ಪತೊಂದು ನಲಿಪುನ ಒಂಜಿ ಕುಣಿತ ಕರ್ಂಗೋಲು ಕುಣಿತ.

ಕರ್ಂಗೋಲು ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಕುಣಿತದ ಪುದರ್. ಸುಗ್ಗಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ ಮೀನಮಾಸದ ಪುಣ್ಣಮೆದ ದುಂಬುನಾನಿ ಪಂಡ ಪೂವೆದಾನಿ ಸುರುವಾದ್ ಒಂಜಿವಾರೊ(ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರೂತ ವಾರೊ)ಕರ್ಂಗೋಲು ಕುಣಿತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸುಳ್ಯೊ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೋಕುಲೆಡ್ ಈ ಕರ್ಂಗೋಲು ಕುಣಿತೊ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಕುಣಿತನ್ ಆದಿದ್ರಾವಿಡೆರ್ ಪನ್ಪಿ ಮನ್ಸಜನಾಂಗೊಗು ಸೇರಿನಕುಲು ನಲಿಪುವೆರ್. ಮೆಕ್ಲ್ ಪಿರಾಕಡ್‍ದೇ ಬೇಸಾಯೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾಯಿನೆಡ್‍ದಾವರ ಕೃಷಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಈ ಜನಾಂಗೊದಕ್‍ಲೆಗ್‍ಲಾ ಕೈತಲ್‍ದ ಸಂಬಂಧೊ ಉಂಡು.

ಗ್ರಾಮ ಸಂಚಾರದ ಅವಧಿಡ್ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಶುದ್ದೊಡು ಉಪ್ಪೊಡು. ಗುಂಪುದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಡ್ ಉಂತುದು 'ಪೊಲಿದೆತ್ತೊಂದು ಬತ್ತೋ' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ, ಅಪಗ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಅಕ್ಲೆಗ್ ಬೊಲ್ಪುದ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ನಲಿಪೆರೆ ಅನುಮತಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಗಂಟೆಮನಿನ್ ಜೊರಾದ್ ಬೊಟುದು ಪದ್ಯದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಲಿಕೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಲಿಪುನಕುಲು ರಡ್ದ್ ಸಾಲ್ಡ್ ಉಂತುದು ಒಂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಎದುರು ಒಂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಪಿರವು ಪಂದ್ ರಡ್ದ್ ಕೈತ ನೆಕ್ಕಿದ ಸೂಡಿನ್ ಎದುರು ಪಿರವು ಬೀಜಾವೊಂದು ನಡಪುವೆರ್ ಎದುರು ಪೋದು ದಿಕ್ಕ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ಪುನಗಲ ಕ್ರಮ ಅವ್ವೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒರಿಯೆ ಪದ್ಯ ಪನೊಂದು ಡೋಲು ಬೊಟೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟ್ಯರೆ ಬೇತೆ ಜನಲ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪರಬೆನ ವೇಷ ದಾಯೆ ಕೋಲುನು ನೆಲಕ್ ಬೊಟೊಂದು ನಲಿಪುನಕ್ಲೆನ ಅನ್ಚಿಂಚಿ ಪೊವೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಕೊರಗ ಬೊಕ್ಕ ಮದಿಮಾಯೆ ಮದಿಮಾಲೆನ ವೇಷ ದಕುಲು ಇಂಚೆನೆ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್ದ್ ನಲಿಪುವೆರ್.ಪದ್ಯ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಒಂಜಿ ಸಾಲ್ನ್ ಪಂದ್ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಒರಿದಿನಕುಲು ' ಪೊಲಿಯೋ ಪೊಲ್ಯರೆಪೋ ಪುವ್ವೆ ಪೋಂಡುಲ್ಲಯಾ 'ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಚ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋದು ನಲಿಪುವೆರ್, ಮುಕ್ಲೆಗ್ ಅರಿ, ಭಾರ್, ಪನವು ಸಂಭಾವನೆಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೊದು ನಲಿಪುನ ನಲಿಕೆ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲದಕುಲೇ ತೂಪುನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್. ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಈ ನಲಿಕೆ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟಡ್ ಮಾತ್ರ ನಡಪುಂಡು.

ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆದ ಸಂಚಾರ ಮುಗಿನ ಬೊಕ್ಕ ಕರಂಗೋಲುದ ಗುಂಪು ಒಂಜಿ ಕಾಯೆರ್ ಮರದ ಮುದೆಲ್ದಡೆ ಬರ್ಪೆರ್. ರಂಗ್ ದೆತ್ದ್, ವೇಷೊನು ದೆಪ್ಪುನ ವಿಧಿಲಾ ಈ ಮರತ ಮುದೆಲ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. ರಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ವೇಷನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ಕಾಯೆರ್ ಮರತ ಏಳ್ ಇರೆನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಸಾಲಾದ್ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿ ಅರಿ ಪಾರ್ದ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ನೆಕ್ಕಿದ ಸೊಪ್ಪುದ ಸೂಡಿನ್ ಅವುಲೆ ಬುಡ್ದು ಪೋಪೆರ್. ಉಂದು ಪೂರ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೀದ್ ಉಪಹಾರ ದೆತೊನುವೆರ್. ಇಂಚೆನೆ ಒಂಜಿ ವಾರ ಈ ನಲಿಕೆ ಆಪುಂಡು.

ಕಾನದ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಟದ ಪನ್ಪಿನ ಕುಲದೈವೊಲೆಗ್ ಕರಂಗೋಲು ನಲಿಕೆದ ಕಡೆತ ದಿನ ಅಗೇಲ್ ಬಲಸ್ದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆನ್ ಸಂದಾವೊನುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು. ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಅರಿ,ಭಾರ್,ಪನವುಡ್ದು ನುಪ್ಪು ರೊಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೋರಿದ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ಪಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಅಂಗಲೊಡು ಬಲಸುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರಂಗೋಲು ನಲಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆಕ್ ಮಾತ ಪಟ್ದ್ ವೊನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
.




#Article 42: ಕರ್ಗಿಶೆಡ್ತಿ (243 words)


ಕರ್ಗಿಶೆಡ್ತಿ ಒರ್ತಿ ಅನುಭವಿ ಸಿರಿ ದರ್ಸನ ಪಾತ್ರಿಣಿ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಅಳದಂಗಡಿ ಬಡಕಾರಂದೂರು ಗ್ರಾಮೊದ ಒಬ್ಬೊದೊಟ್ಟುಡು ಉಪ್ಪಿನಾರ್ ಕರ್ಗಿ ಶೆಡ್ತಿ. ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತ್ದ್ ಬದ್ಕುನಾರ್. ಕರಿನ ಸುಮಾರ್ ನಲ್ಪತೈನ್ ಒರ್ಸೊಡ್ದಿಂಚಿ ಅತ್ರಿಜಾಲ್ ಆಲಡೆಡ್ ಮೂಲ ಸಿರಿ ದರ್ಸನ ಪಾತ್ರಿಣಿ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೇರೆನ ಪದ್ರಾಡನೆ ಒರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅತ್ರಿಜಾಲ್ಗ್ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ ತೂಯೆರೆ ಇಲ್ಲದಕ್ಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಪೋಯಿನಾರೆಗ್ ಸಿರಿನ ಸೂಕೆ ಸುರು ಆಂಡ್ಗೆ. ಆ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಆರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಸುರುಟು ಕಂಡನಿ ಉಂದು ನಿಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಕುಲೆತ್ತ ಉಪದ್ರಂದ್ ಪಿರಿಪಿರಿ ಪಂಡ್ನಲಾ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಅತ್ರಿಜಾಲ್ದ ಮೂಲ ಕುಮಾರೆ ಉಂದು ಎನ್ನ ಅಪ್ಪೆರ್. ಮೇರೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರಡೆ ಪಂಡಿಬುಕ್ಕ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಗೌರವೊಡು ತೂಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಗೆ. ಮೇರ್ ಸುರುಟು ದಲಿಯೊಗು ಉಂತಿನೆನೇ ಅತ್ರಿಜಾಲ್ಡ್. ಅಲ್ತುಡ್ದು ಇನಿಮುಟ್ಟ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಏತೇತೋ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಕ್ ದಲಿಯೊ ಕೊರ್ತೆರ್.

ಮೇರ್ ಮಲ್ಲ ಪಾಡ್ದನಗಾರ್ತಿಲಾ ಅಂದ್. ಮೇರೆ ಮನಸ್ಸ್ದ ಉಗ್ರಾಣೊಡು ಸಿರಿ, ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯ, ದೇವುಪೂಂಜ ಸಂಧಿಲತ್ತಂದೆ ಬಾರಿ ಕೆಲಸೊದ ಪದಕುಲುಲ್ಲ. ಮೇರ್ ಪಂಡಿನ ಸಿರಿನ ಸಂಧಿನ್ ಉಡುಪಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆಕ್ಕುಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರೊದ ಸಂಶೋಧಕೆರಾಯಿನ ಡಾ.ಆಶೋಕ ಆಳ್ವೆರ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಸಿರಿಕಾವ್ಯ ಲೋಕ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಾದೆರ್. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿನ ಸಿರಿ ಪಠ್ಯಲೊಡ್ ಈ ಕಾವ್ಯೊಗು ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವೊ ಉಂಡು. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಮೇರ್ ಮಲ್ಲ ರೀತಿದ ನಾಟಿವೈದ್ಯೆಲಾ ಅಂದ್. ಮೇರೆ ಅನುಭವೊಡು ಇದಮುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿದ ಪಾಪೊದ ಸುಮಾರ್ ಐನೂದೆಡ್ದ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚ ಪೊಂಜೆನಕ್ಲೆಗ್ ಪೆದ್ಪಾವುನ ಕೆಲಸೊನು ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾದ್ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪೆದ್ಪತ್ತ್ ಬುಕೊ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್ಡ್ ಮೇರೆನವು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್. ಮೆರ್ ಸಾಲೆಗ್ ಪೋತಿನಿ ರಡ್ಡನೆ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಮೇರ್ ಆಕರ್ಸನೆಗ್ ಒಳಗಾಯಿನಿ ನಟ್ಟಿದ ಪದೊಕ್ಕುಲೆಗ್. ಅಂಚಾದ್ ಸಾಲೆ ಕಲ್ಪಂದೆ ನಟ್ಟಿದ ಪದೊ ಕಲ್ತೆರ್. ಮೇರೆ ಸಾಧನೆಗ್ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಮೂಲ ಕಾರಣೊ. ಮೇರೆನ ಮಾನಸಿಕ ಪಠ್ಯೊಡು ಇನಿ ಸುಮಾರ್ ನೂದೆಡ್ದ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚ ಗಂಟೆದ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಮೇರೆನ ಸಿರಿಕಾವ್ಯ ಲೋಕ ಪುಸ್ತಕ ಉಡುಪಿದ ಆರ್ ಆರ್ ಸಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟೊ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಸಮಾಜೊ ಮೇರೆನ್ ಒರ್ತಿ ಮಲ್ಲ ಸಿರಿ ಕಲಾವಿದೆಂದ್ ಗುರುತಿಸಾಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರೆನ ಸಾದನೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕೇಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪುರಸ್ಕಾರದಂಚಿನ ಮಹತ್ವದ ಮಾನಾದಿಗೆಲು ತಿಕ್ದ. ಮೇರೆಗ್ ನನಲಾ ಒಂಜಾತ್ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲೊ ತಿಕಡ್ಂದ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ನಮ್ಮ ಆಶಯೊ.




#Article 43: ಕರ್ತವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ (128 words)


ಕರ್ತವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಕರ್ತನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರೇಯರ್ (lord's prayer) ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರೆ. ಉಂದು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡನೇ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಆದುಂಡು. ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರೆ ಶಿಷ್ಯೆರ್ ನಕುಲು ಯೇಸುಡ ಎಂಕುಲು ಎಂಚ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಎಂಕಲೆಗ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಕಲ್ಪಾಲ ಪಂಡಿನೆಕ್ಕ್ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರ್ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆನ್ ಕಲ್ಪಾಯೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ದೇವೆರೆನ್ ಸುಗಿಪುನವು ಅತ್ತಂದೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಲೆಕ್ಕ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಲಾ ಆವಡ್ ಎಂಕಲೆಗ್ ಉನಿಯೆರೆ ಕೊರ್ಲ, ಹಾಳ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪಂದೆ, ಬಾಕಿದಾಯಗ್ ಮಾಪು ಮಲ್ಪುಲ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥೊನು ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ದೇವಾಲಯಲೆಡ್, ಇಲ್ಲಲೆಡ್, ಸ್ಮಶಾನೊಡು,ಆತ್ತಂದೆ ಓಲು ದೇವೆರೆನ್ ಸುಗಿಪುನ ಗಳಿಗೆ ಉಂಡಾ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಪರಲೋಕೊಳೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಯೆಂಕುಳೆ ಅಮ್ಮಾ! ನಿನ ಪುದರ್ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆವಡ್, ನಿನ ರಾಜ್ಯ ಬರಡ್, ನಿನ ಚಿತ್ತ ಪರಲೋಕೊಡು ಆಪಿಲೆಕ್ಕನೆ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತಲಾ ಆವಡ್, ಬೋಡಾಪಿನವು ಯೆಂಕುಳೆ ರೊಟ್ಟಿನ್ ಯೆಂಕುಳೆಗ್ ಇನಿ ಕೊರ್ಲ, ಯೆಂಕುಳೆ ಸಾಲದಾಕುಳೆಗ್ ಯೆಂಕುಳುಲಾ ಬುಡುಪಿಲೆಕ್ಕನೆ ಯೆಂಕುಳೆ ಸಾಲೊಳೆನ್ ಯೆಂಕುಳೆಗ್ ಬುಡುಲ, ಯೆಂಕುಳೆನ್ ಶೋಧನೆಡ್ ಸೇರಾವಂದೆ, ಕೇಡ್ ಗ್ ಯೆಂಕುಳೆನ್ ತಪ್ಪಾಲ; ದಾಯೆಗಂದ್ಂಡ ರಾಜ್ಯಲಾ ಬಲಲಾ ಮಹಿಮೆಲಾ ಸದಾಕಾಲೊಗು ನಿನ್ನವು ಆದುಂಡು. ಆಮೆನ್.




#Article 44: ಕಲ್ಕುಡ (208 words)


ಕಲ್ಕುಡೆ ತುಲುನಾಡ್‍ದ ಆನ್ ಬೂತೊ. ಅಣ್ಣೆ ಕಲ್ಕುಡೆ ತಂಗಡಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ. ಮೊಕುಲು ಇರ್ವೆರ್ ಜೋಡಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊನುವೆರ್.
ಕಲ್ಕುಡೆ ಭೂತೊಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿ ಭೂತೊ. ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಕಲ್ಕುಡೆ ಒರಿ ಶಿಲ್ಪಿ. ಇಂಬ್ಯನ್ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೇಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬ್ಯನ ಅಮ್ಮೆ ಸಂಬು ಕಲ್ಕುಡೆ, ಮಲ್ಲ ಸಿಲ್ಪಿ. ಕಾರ್ಕಲದ ಬಯಿರರಸನ ಅರಮನೆಡ್ ಇಂಬ್ಯೆ ಮಲ್ಲ ಕೆತ್ತನೆದ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಆಂಡ ಈ ಕೆತ್ತನೆಡ್ ತನ್ನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೆನೇ ದೊಸೊ ತೋಜಾಬೆ. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಅಮ್ಮೆ ಅವಮಾನೊಡು ಸಯಿಪೆ. ಬುಕೊ ಮಗೆನೇ ಅಮ್ಮನ ಕೆಲಸೊನು ಮುಂದುವರಿಸಾವೆ. ಬಸದಿದ ಕೆತ್ತನೆದ ಕೆಲಸೊಲು, ಗೊಮ್ಮಟನ ಬೇಲೆ ಮಾತ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮುಗಿಪುವೆ. ಇಂದೆನ್ ತೂದು ಕುಸಿ ಆಯಿನ ಬಯಿರರಸೆ ಎಲ್ಲೆ ಎನ್ನ ಅರಮನೆಡ್ ನಿಕ್ಕ್ ಸೇಜಪಾಲ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಲೆಪುಡಾಬೆ. ಅಲ್ಪ ನನ ದುಂಬುಗು ಬೇತೆ ಏರೆನಲ್ಪಲಾ ಈಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ಲುದ ಕೆತ್ತನೆದ ಕೆಲಸೊ ಮಲ್ಪಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಕಲ್ಕುಡನ ಒಂಜಿಕಯಿ ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿಕಾರ್ ಕಡ್ಪುವೆ. ಇಂಚ ಸಯಿತ್ತ್ದ್ ಕಲ್ಕುಡೆ ಬೂತೊ ಆದ್ ಬಯಿರರಸಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪೆ. 

ಕಲ್ಲ್ ಕುಟ್ಟಿ ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಕಲ್ಕುಡ ಆಂಡ್. ಕಲ್ಲ್ ಕುಟ್ಟುನ ಬೇಲೆದಕುಲಾಯಿನ ಕಲ್ಕುಡ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಜೋಡಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್

ಕಲ್ಕುಡೆ ತುಳುನಾಡ್ದ ಭೂತೊಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿ ಭೂತೊ. ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಕಲ್ಕುಡೆ ಒರಿ ಶಿಲ್ಪಿ. ಇಂಬ್ಯನ್ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೇಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬ್ಯನ ಅಮ್ಮೆ ಸಂಬು ಕಲ್ಕುಡೆ, ಮಲ್ಲ ಸಿಲ್ಪಿ. ಕಾರ್ಕಲದ ಬಯಿರರಸನ ಅರಮನೆಡ್ ಇಂಬ್ಯೆ ಮಲ್ಲ ಕೆತ್ತನೆದ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಆಂಡ ಈ ಕೆತ್ತನೆಡ್ ತನ್ನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೆನೇ ದೊಸೊ ತೋಜಾಬೆ. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಅಮ್ಮೆ ಅವಮಾನೊಡು ಸಯಿಪೆ. ಬುಕೊ ಮಗೆನೇ ಅಮ್ಮನ ಕೆಲಸೊನು ಮುಂದುವರಿಸಾಪೆ. ಬಸದಿದ ಕೆತ್ತನೆದ ಕೆಲಸೊಲು, ಗೊಮ್ಮಟನ ಬೇಲೆ ಮಾತ ಮಂತ್ದ್ ಮುಗಿಪುವೆ.ಇಂದೆನ್ ತೂದು ಕುಸಿ ಆಯಿನ ಬಯಿರರಸೆ ಎಲ್ಲೆ ಎನ್ನ ಅರಮನೆಡ್ ನಿಕ್ಕ್ ಸೇಜಪಾಲ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಲೆಪುಡಾಬೆ. ಅಲ್ಪ ನನ ದುಂಬುಗು ಬೇತೆ ಏರೆನಲ್ಪಲಾ ಈಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ಲುದ ಕೆತ್ತನೆದ ಕೆಲಸೊ ಮಲ್ಪಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಕಲ್ಕುಡನ ಒಂಜಿಕಯಿ ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿಕಾರ್ ಕಡ್ಪುವೆ. ಇಂಚ ಸಯಿತ್ತ್ದ್ ಕಲ್ಕುಡೆ ಬೂತೊ ಆದ್ ಬಯಿರರಸಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪೆ

ಕಲ್ಕುಡೆ




#Article 45: ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆ (199 words)


ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆ ಪನ್ಪುನವು ಅಮರ್ ದೈವೊಲೆ ಪುದರ್. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ವೀರೆರಾದ್ ಪುಟ್ಟುದು ದೈವದ ಪಟ್ಟೊಗು ಸೇರೊಂಡಿ ಕೆಲವು ಅಮರ್ ಭೂತೊಳೆ ಚರಿತ್ರೆಲು ಉಂಡು. ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಗ್ಗೆರ್ಕಳ, ಕಿನ್ನಿಮಾಣಿ ಪೂಮಾಣಿ, ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗೆ ಇಂಚ ಕೆಲವು ದೈವೊಲು ಉಂಡು.
ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆ ಮುಲ್ಕಿದ ಕೈತಲ್‌ ಉಪ್ಪುನ ಎಳಿಂಜೆ ಗ್ರಾಮೊದ ಕೊಲ್ಲೂರು ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಕಾಂತಬಾರೆಬೂದಬಾರೆನಕ್ಲೆನ ಜನ್ಮಕ್ಷೇತ್ರ ಉಂಡು. 
ಕೊಲ್ಲೂರು ತಿರ್ತಗುಡ್ಡೆದ ಮಲ್ಲ ಜಾಗೆಡ್ ಬಾರೆನಕುಲು ಪುಟ್ಟಿನಪಗ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಿ ತಾಕೊಡೆದ ಮರ, ನ್ಯಾಯಚಾವಡಿ, ಅಕುಲು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ಥಾನ, ಬೆರ್ಮೆರೆಗುಂಡಿ, ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ, ಗರಡಿ, ಬಾರೆ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟಿನ ತಿರ್ತಗುಡ್ಡೆ, ರಸಮಯ ಗುವೆಲ್, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲು ಉಂಡು.
ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟುದು ಬಳತ್ತ್‌ದ್ ಮಾಯಕಾದ್ ನಂಬಿನಕಲೆಗ್ ಆರಾದ್ಯ ದೈವೊಲಾದ್ ಮೂಲ್ಕಿ ಸೀಮೆಡ್ ಮೆರೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕುಲು ಪುಟ್ಟಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆ, ಅಕುಲೆನ ದುತ್ತೈತೊಲು, ಅಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಲು ಕತೆ ಪನ್ಪಿನತ್ತಾಂದೆ ಆನಿಡ್ದ್ ಇನಿ ಮುಟ್ಟ ಆರಾಧನೆ ನಡತೊಂದುಂಡು.

ಮೊಕಲ್ನ ಚರಿತ್ರೆದ ಬಗ್ಗೆ ಆ ಜಾಗೆ ಮಾತ್ರ ಕತೆ ಪನ್ಪಿನತ್ತಾಂದೆ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯೊಡ್ದು ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಬತ್ತಿ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಐತ ಕತೆ ಪನ್ಪುಂಡು.
ಸುಮಾರ್ ನಾನ್ನೂದು ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪಿರವುಡು ತುಳುನಾಡ್ದ ಮೂಲ್ಕಿ ಸೀಮೆನ್ ಸಾವಂತರಸೆರ್ ಆಳೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಕಾಲ. ಅರಸೆರೆ ತಂಗಡಿ ಪುಲ್ಲಪೆರ್ಗಡ್ದಿ ಉಳ್ಳೋಡಿಗುತ್ತು ಪೆರ್ಗಡೆ ಚಂದ್ರಾಯ ಬಲ್ಲಾಲೆರೆ ಬುಡೆದಿ. ಮದ್ಮೆ ಆದ್ ಕೆಲವು ವರ್ಸೊ ಕರಿದ್ಂಡ್. ಸಂತಾನದ ಭಾಗ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿ ಬೇಜಾರ್ ಪೆರ್ಗಡೆರೆಗ್ಲಾ, ರಾಣಿ ಪುಲ್ಲ ಪೆರ್ಗಡ್ದಿಗ್ಲಾ. ಅಕ್ಲೆನ ಒಕ್ಕೆಲ್ ದಾಯೆ ಆದಿತ್ತಿ ಮಂಜಣ್ಣೆ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ತಾನ್ ನಡ್ದ್ ಬುಲೆಪಾಯಿ ತಾರೆದ ಸುರುತ್ತ ಫಲೊನು ಅರಮನೆಗ್ ಕಾಣಿಕೆ ಆದ್ ಕೊರ್ನಗ ಬೇಜಾರ್ಡ್ ಕುಲೊಂದಿತ್ತಿ ಪೆರ್ಗಡ್ದಿನ್ ತೂಪೆ. ಪೆರ್ಗಡ್ದಿನ ಬೇನೆನ್ ತೆರಿಯೊಂಡಿ ಮಂಜಣ್ಣೆ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆದ ಒಂಜಿ ಪಾತೆರೊನು ಅಗಲೆಡ ಪನ್ಪೆ. ಅಪ್ಪೇ.. ಕಾಶಿಡ್ ವಿಶ್ವನಾಥೆ, ಪುರಿ ಪನ್ಪಿವವುಲು ಜಗನ್ನಾಧ ದೇವೆರ್ ಎಂಚ ಮಲ್ಲೆನಾ ಅಂಚನೇ ಕದ್ರದ ಮಂಜುನಾಥೆ ನಂಬಿನಕಲೆ ಇಂಬು ಕೊರ್ಪಿ ದೇವೆರ್. ಕದ್ರದ ದೇವೆರೆಗ್...




#Article 46: ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿ (160 words)


ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವುನು ಭೂತೊಲೆಡ್ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಕೇ

ಪಾಡಿದ ಘಟ್ಟ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಬತ್ತ್ದ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆ ಆರಾದನೆ ಪಡೆದ್ ಕಡೆಕ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಕುಡಲದ ಪಣಂಬೂರುಡು ನೆಲೆವೂರಿನ ದಯಿವೊ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿಂದ್ ತೆರಿಯುಂಡು. ಈ ಭೂತೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತ್ತಿಲಾ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವು ದಾದ ಪಂಡ ದುಗ್ಗಣಕೊಂಡೆ ಪನ್ಪಿ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಇತ್ತೆ. ಆಯನ್ ಸುಲಬೊಡು ಗೆಲ್ಪೆರೆ ಏಣೂರುದು ಅಜಿಲ ಅರಸೆರೆಗ್ ಆಯಿಜಿ. ಅಪಗ ಆರ್ ದೇವುಪೂಂಜೆ ಪನ್ಪಿ ಒಕ್ಕೆತ್ರಿ ವೊಂಸೊದ ಬಾರಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಡ ಪನ್ಪೆರ್ . ದುಗ್ಗಣ ಕೊಂಡೆನ ತರೆಗಂಡಿಯಂಡ ನಿಕ್ಕ್ ಏಣೂರುದ ಎನ್ನ ಬೂಮಿಡ್ದ್ ಏಲದೆ ಭೂಮಿ ಬುಡು ಕೊರ್ಪೆಂದ್. ಅಂಚ ದೇವುಪೂಂಜೆ ಈ ಕೆಲಸೊಗು ತಯಾರಾಪೆ. ತಾನ್ ನಂಬುದಿನ ದಯಿವೊ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪೋದು ದುಗ್ಗಣ ಕೊಂಡೆನ್ ಸೋಪಾಬೆ. ಆಯನ ತರೆಗಂಡಿದ್ ಕೊನಪೆ. ಆಂಡ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊದಲೆಕೊ ಏಣೂರುದ ಅರಸೆರ್ ನಡತ್ತೊನುಜೆರ್. ಪಂಡಿಲೆಕೊ ಭೂಮಿ ಕೊರ್ಂಡ ಎನ್ನ ಭೂಮಿ ಒರಿಯಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಂಚ ಕೋಪಿತ್ತ್ದ್ ದೇವುಪೂಂಜೆ ಏನ್ ಮಾತ್ರೆ ಅತ್ತ್ ನನಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಏಣೂರುದ ಊರುಡು ಎನ್ನಂಚಿನ ಒಕ್ಕೆತ್ರಿ ವೊಂಸೊದಕ್ಲೇ ಉಂತಾಯೆರ್ಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಬರ್ಪೆ. ಕಡೆಕ್ ಪೋದು ಸೂಳೆ ಸಿದ್ದುನ ಸಹವಾಸೊಡು ಬೂರ್ಬೆ, ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿನ ಪರಕೆನ್ ಮರಪ್ಪುಬೆ. ಭೂತೊದ ನೇಮೊಗು ಬರಂದೆ ಸೂಳೆ ಸಿದ್ದುನ ಸಂಗೊಡೇ ಇಪ್ಪುವೆ. ಇಂದೆನ್ ತೆರೆಯೊಂಡಿ ದಯಿವೊ ಆಯಗ್ ಮರಣೊದ ಬೂಳ್ಯೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಸಾಹಸಿ ದೇವು ಪೂಂಜನ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ಕಾಂತಣ ಅತಿಕಾರಿಯೇ ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿ ಆತ್ನೆ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರೊ ಉಂಡು.




#Article 47: ಕಾರ್ನಿಕೊದ ದೈವೊಲು (137 words)


ತುಲುನಾಡ್ಡ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಭೂತೊಲೆನ್ ದೈವೊಲೆಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಭೂತೊಲು ತೋಜಾವುನ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿನ್ ದೈವೊಲೆ ಕಾರ್ನಿಕಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಕಲ್ಕುಡ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಭೂತೊಲೆನ ಚರಿತ್ರೆನ್ ತೂನಗ ಕಾರ್ಲದ ಭೈರರಸನ ಆಸ್ಥಾನೊಡು ಗೊಮ್ಮಟನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಕೆತ್ತಿನ ಕಲ್ಕುಡಗ್ ಸೇಜಿಪಾಲ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಲೆತ್ತ್ದ್ ಆಯನ ಬಲತ್ತ ಕೈ ಎಡತ್ತ ಕಾರ್ ಕಡ್ಪಿನ ಇಚಾರ ಉಂಢು. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಕಲ್ಕುಡೆ ಏಣೂರುಗು ಪೋದು ಅಲ್ಪಲಾ ಗೊಮ್ಮಟನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಕೆತ್ತುವೆ. ಸುಮಾರ್ ಕಾಲೊಡ್ದು ಕಲ್ಕುಡೆ ಬರಂದಿನ ಅಣ್ಣನ್ ನಾಡೊಂದು ಮೆಗ್ದಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪೋಪಲ್ . ಕಾರ್ಲಗ್ ಬನ್ನಗ ಅಣ್ಣಗಾಯಿನ ತೊಂದರೆ ಗೊತ್ತಾದ್ ಆಲ್ ಏಣೂರುಗು ಬಲಿತೊಂದೆ ಪೋಪಲ್. ಅಲ್ಪ ಅಣ್ಣನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೂದು ಬೇಜಾರ್ ಮಲ್ತೊನುವಲ್. ಇಂಚ ಜೋಗೊಡು ತನ್ಕುಲೆಗಾಯಿನ ತೊಂದರೆಗ್ ಅಣ್ಣೆಮೆಗ್ದಿ ಮಾಯಕಾದ್ ಮಾಯೊಡು ಕಾರ್ಲದ ಭೈರರಸನ ಮಿತ್ತ್ ಸೇಡ್ ತೀರಿಸಾವೊನುಬೆರ್. ಅಣ್ಣೆಮೆಗ್ದಿ ಆಯಿನ ಕಲ್ಕುಡೆ ಕಲ್ಕುರ್ಟಿ ಮಾಯಕಾದ್ ಭೂತೊಲಾದ್ ಕಾರ್ನಿಕ ತೋಜಾಬೆರ್ . ಅಂಚ ಕಲ್ಕುಡ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿನ್ ಕಾರ್ನಿಕೊದ ದೈವೊಲುಂದು ಲೆಪ್ಪೊಲಿ. ತುಲುನಾಡ್ದ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರ್ಲಾ ತನ್ಕುಲೆಗಾಯಿನ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್ದ್ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಲ್ತ್ದ್ ದೈವೊಲಾಯಿನಕುಲು. ಮೊಕುಲೆನ್ಲಾ ಕಾರಣಿಕೊದ ದೈವೊಲುಂದು ಲೆಪ್ಪೊಲಿ. ಕೋಡ್ದಬ್ಬು ದೈವೊಲಾ ಇಂಚನೆ ಆಯಿನವು. ಭೂತೊಲೆನ ಆರಾಧನೆ ಪನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ನಂಬಿಕೆದ ಜಗತ್ತ್. ಮುಲ್ಪ ನಂಬುನಾಯಗ್ ಇಂಬು ತಿಕುಂಡು. ನಂಬದ್ನಾಯಗ್ ಭೂತೊಲು ಅಂಬುಡು ಉತ್ತರೊಕೊರ್ಪೊ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನೊಕುಲೆನವು.ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಉಳ್ಳಾಕುಲು ದೈವ.




#Article 48: ಕುಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ (238 words)


ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಪಿದಯಿದ ಅಂಗಣೊರ್ದು ಉಳಯಿದ ಅಂಗಣ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನಗ ನಡೆತ್ತ ಎಡಭಾಗೊಡು ಬಲ್ಲಾಳರಾಯೆ ಪನ್ಪುನ ಕಲ್ಲ್‌ದ ವಿಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಈ ಮೂರ್ತಿದ ಕುರಿತಾದ್ ಒಂಜಿ ಐತಿಹ್ಯ ಉಂಡು 

ದುಂಬು ಮಧ್ವ ಮೂಲ ವಿಷ್ಣು ತೀಥ೯ರ್ ಸಂಸ್ಥಾನರ್ದ್ ಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತೊಗು ತಪಸ್ಸಿಗ್ ಪಿಡಡ್‍ದ್ ಪೋನಗ ಮದ್ವೆರೆರ್ದ್ ದತ್ತವಾಯಿನ ಸಂಪುಟೊನು ಕೊಂಡೊದು ಪೋಯೆರ್. ಅಪಗ ನನ ಒರಿ ಸ್ವಾಮಿ ಅನಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಥೆರೆಗ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಎಲ್ಲೆ ಈ ಹರಿದ್ಯಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ಈ ಅಪೇಕ್ಷಿಸ್ನಪಗ ಸಂಪುಟೊನು ಕುಮಾರಧಾರೊಡು ತೇಲೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು ನನೊಂಜಿ ಕನ್ನಡಿ ಸುದೆಟ್ಟ್ ತೇಲೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಕುಮಾರಧಾರೊಡು ಬರ್ಪುನೆನ್ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ನನೊಂಜಿ ಸ್ಥಾನೊಗುಲಾ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ಹಾಗೆ ಬಂದ ಸಂಪುಟವು ಅನಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಥಿರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ವಿಚಾರವು ಊರವರಿಗೆ ತಿಳಿದು ಒಂದನ್ನು ಅವರೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡುದಾಗಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಪುಟ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆಂದೂ ಬಲ್ಲಾಳನಲ್ಲಿ ದೂರು ಹೇಳಿದರಂತೆ. ಆಗ ಆಗ್ರಹ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಂದ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ತಾವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಪುಟವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಬಲ್ಲಾಳ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದು ನನ್ನಲಿರುವುದು ಗುರುಗಳ ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರವೆಂದು ಅನಿರುದ್ದ ತೀರ್ಥರು ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಿಕಂಡರು. ಬಲ್ಲಾಳ ಕೇಳಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಸಂಪುಟ ಪಡಕೊಂಡ ಬಲ್ಲಾಳ ಅದರ ಮುಚ್ಚಳ ತೆಗೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು ಸೋತು ಪಟ್ಟದಾನೆಯ ಕಾಲಿನಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ. ಆನೆಯ ಮೈ ಉರಿ ತಾಳಲಾರದೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತಿತ್ತು. ಆನೆ ಸತ್ತ ಸ್ಥಳ ಆನೆಗುಂಡಿಯೆಂದಾಯಿತು. ಬಲ್ಲಾಳರಾಯನಿಗೂ ಮೈ ಉರಿಯಿಂದ ಗುಳ್ಳೆಗಳೆದ್ದವು. ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವರೆದುರಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನನಿರತನಾದ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವರು ನೀನು ಗುರುದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ್ದಿ,ಈಗ ಶರಣದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗಬೇಕಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೈಯುರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕದರೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸು,ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ನಿನಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಬೆಣ್ಣೆ, ಹತ್ತಿ, ಸಾಸಿವೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹರಕೆಯಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವರು ಅದನ್ನು ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಅಲ್ಲದೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತಂತೆ.

ಆ ಪ್ರಕಾರೊ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಲ್ಲಾಳನ ಸಂಕಟ ನಿವಾರಣೆ ಆಂಡ್. ಆ ಸಂಧರ್ಭೊಡು ದೇವರೆನ ಎದುರು ಭಾಗೊಡು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಾಯಿನ ನಿಗ್ರಹನೇ ಇನಿಕ್‍ಲಾ ಉಂಡು. ಈ ವಿಗ್ರಹೊನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ನಿಷೇಧ ಉಂಡು. ದೇಹೊದ ಮೇಲ್‍ದ ಮಿತ್ತ ಬೊಕ್ಕೆ ನಿವಾರಣೆಗಾದ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್‍ನಕ್‍ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಾಯಿನ ವಸ್ತುಲೆನ ಈ ವಿಗ್ರಹೊಗು ಅರ್ಪಿಸವುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.

ಕುಡ್ಲದ್ ೧೦೫ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ದೂರೋಡ್ ಇಪ್ಪುನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಉಂದೆನ್ ಶೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ




#Article 49: ಕುಡ್ಲ (117 words)


ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ  ಪಡ್ಡಾಯಿ  ಕರಾವಳಿದ   ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕೇಂದ್ರ ಮಂಗಳೂರು ನಗರೊಗು ತುಳುವೆರ್ ಪಿರಾಕ್ ಡ್ದೇ  ಕುಡ್ಲ  ಇಜ್ಜಿಂಡ ಕುಡಲ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಕುಡಲ/ಕುಡ್ಲ ಆದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಡ್ಡಾಯಿದ ಕುಡ್ಲದ ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರ್ ಭಾರತದ ಒ೦ಜಿ ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ೦ದರ್. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಕಾಫಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೋ೦ಕುದ ಬೀಜದ ರಫ್ತುಡು 75%  ರಫ್ತು ಮುಲ್ತುಡ್ದ್ ಆಪು೦ಡು.

ಅಂಚೆನೆ ಮಂಗಳೂರು/ಕುಡ್ಲ ನಗರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ  ತಂತ್ರ  ಜ್ಞಾನೊಲೆಡ್ ಸುರುತ ಸಾಲ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ನಗರ. ಈ ಊರುಗು ತುಳುಟು ಕುಡ್ಲಾ/ಕುಡ್ಲ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಕೊಂಕಣಿ ಪಾತೆರುನಕುಲು ಕೊಡಿಯಾಲ ಪನ್ಪೆರ್, ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ ಪಾತೆರುನಕುಲು  ಮೈಕಾಲ ಪನ್ಪೆರ್.  ಮಲಯಾಳಂ  ಪಾತೆರುನಕುಲು ಮಂಗಳಾಪುರ ಪನ್ಪೆರ್. ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಕಾಲೊಡು  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಡ್ ಮ್ಯಾಂಗಲೋರ್ () ಇಂದ್  ಪಣೊಂದಿತ್ತಿನ  ಪುದರುನು,  ಇಂಚೊಗು  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ   ಪಂಡ್ದ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್.

ಕುಡಲದ ಇತ್ತೆದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸರೊಡು ಊರುದ ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆ

...




#Article 50: ಕುಡ್ಲದ ಆಕಾಶವಾಣಿ (161 words)


ತುಳು ಬಾಸೆ, ಸಾಹಿತ್ಯೊ, ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪ್ರಸಾರ, ಪ್ರಚಾರ, ಸಂವರ್ಧನೆಗಾದ್ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ಡ್ ಬೆನ್ದಿನ ಕುಡ್ಲದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ ೧೯೭೬ ನೇ ಇಸವಿದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ ದಾನಿ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯ ಸುರುಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಇತ್ತೆ ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಎಫ್.ಎಂ.100.3Mhz ಬೊಕ್ಕ ಮರುಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಬ್ರಹ್ಮಾವರೊಡ್ದ್ MW 1089Khz ಮೀಡಿಯಂ ವೇವ್ ತರಂಗಾಂತರೊಡ್ ಪ್ರತಿದಿನೊ ಸುಮಾರ್ ೧೬ ಗಂಟೆದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರನೊಲೆನ್ ಪ್ರಸಾರ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು.

ಕುಡ್ಲದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ವಾರೊಡು ೫ ಮಿನಿಟ್ ದ ತುಳುವಾರ್ತಾಪ್ರಸಾರೊದ ಒಟ್ಟುಗು ವಾರೊಡು ಒಟ್ಟು ೯೦ ಮಿನಿಟ್ ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ ಪ್ರಸಾರ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಭಾಷಣ, ಸಂದರ್ಶನ, ನಾಟಕೊ, ರೂಪಕೊ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂದರ್ಶನ ಆಧರಿತಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ, ಜೋಕ್ಲೆನ-ಜವನೆರೆನ-ಪೊಂಜೆನಕ್ಲೆನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲಾ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಭಾವಗೀತೆ, ಚಿತ್ರಗೀತೆಲಾ ಪ್ರಸಾರ ಆಪುಂಡು.

ತುಳುಟ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆಪಿನ ಸಾವಿರೊಡ್ದು ಮಿತ್ತ್ ಜನಕ್ಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾಯಿನವು ಕುಡ್ಲದ ಆಕಾಶವಾಣಿ. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸೇರಿಗೆಡ್ ಒಂಜಿ ವಾರ ಕಾಲೊದ ತುಳು ನಾಟಕ ಬರೆಪಿನ ಕಜ್ಜಕೊಟ್ಯನ್ ಡಾ. ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ ಇಂಬೆರೆನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೫ ತುಳು ಪ್ರಸಾರ ನಾಟಕೊಲು ಬರಿಯರ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸೇರಿಗೆಡ್ 'ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ತುಳು ಕತೆಕ್ಕುಲು', ಕುಪ್ಪಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೊಂದು 'ಇಂಚಿಪೊದ ತುಳು ಕಬಿತೆಲು' ಇನ್ಪಿ ಕಬಿತೆದ ಬೂಕುನು; 'ಸೊರಗೆ' ಇನ್ಪಿ ಲೇಖನೊದ ಕೋಪೆನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್ (ಮೂಜೆದ ಸಂಪಾದಕೆರ್: ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ).

ಕುಡ್ಲ ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್ದಾತ್ರೊ ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ತುಳುಟ್ಟ್ ದಿಂಜ ಕವಿಕ್ಕುಲು, ಲೇಖಕೆರ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಬರಿಯರ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ದಿಂಜ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಪುಟ್ಟಿಯ. ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ




#Article 51: ಕುದುರೆಮುಖ (187 words)


ಕುದುರೆಮುಖ: ಉಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕುದ  ಒಂಜಿ ತೂಪಿನ  ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ. ಈ  ಪರ್ವತಸಾಲ್ (ಶ್ರೇಣಿ) ತೂವೆರೆಗ್  ದ ಮೊನೆದಲೆಕ್ಕ ಉಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಮಸ್ತ್ ಕಾಡ್ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಡ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ ಪ್ರಾಣಿಲು ಉಲ್ಲ.ಈ ಕುದುರೆಮುಖ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕರ್ಬದ ಅದಿರು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಉಂದೆನ್ ಗೆಪ್ಪೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಈ ಕರ್ಬದ ಅದಿರ್ನ್ ಇರಾನ್ ದೇಸೊಗು ರಫ್ತು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ನೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಗ್ ಹಾನಿ ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಇತ್ತೆ ಗುಡ್ಡೆ ಅಗೆಪುನ ಕೆಲಸ ಉಂತಾದೆರ್. ಈ ಕುದುರೆಮುಖದ ವಿಶೇಷತೆ ೩೬೫ ದಿನಲಾ ತಂಪಾಯಿನ ವಾತಾವರಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಇಡೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಬರೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ಕುದುರೆ ಮುಖ ಜಿಂಜ ಬೊಲ್ಪುಗು ಬತ್ತಿನಿ ೧೮೭೬ಡ್‍ದ್ ಬೊಕ್ಕ. ೧೯೧೩ಡ್, ಮೈಸೂರು  ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್  ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟಿಡ್   ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದಿತ್ತಿನ, ಸಂಪತ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್  ಇನ್ಪಿನಾರ್  'ಕುದುರೆ ಮುಖ  ಬೆಟ್ಟೊ' ಡ್  ಕರ್ಬದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆನ್  ನಾಡ್ದ್  ಪತಿಯೆರ್. ೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಅದಿರ್‍ ತಿಕ್ಕುಂಡುಂದು  ಅಂದಾಜಿ  ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ  ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಿನರಲ್ ಡೆವೆಲಪ್ ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ೧೯೬೫ಡ್  ಗಣಿ ಕೆಲಸ ನಡಪಾದ್, ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ೨೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಕರ್ಬೊದ  ಅದಿರು ದೆತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಮೋಸ ಆವಂದ್ ಪನ್ಪುನ ವರದಿ ಕೊರ್ದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ೧೯೭೫ಡ್ ಭಾರತ-ಇರಾನ್ ನಡುಟು ಅದಿರ್ ರಫ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೊ ಒಪ್ಪಂದೊಗು ಸಹಿ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಮೈಸೂರು ಸರಕಾರೊದ ಆಡಳಿತೊಡು  ಬಾರೀ ಗಣಿ ಸಂಸ್ಥೆದ ಕುದುರೆಮುಖ ಐರನ್ ಓರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ೧೯೭೬ನೆ, ಏಪ್ರಿಲ್  ೨ದಾನಿ  ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್‌ಂಡ್.  ವಾರ್ಷಿಕ  ೭೫ ಮಿಲಿಯನ್  ಟನ್  ಕರ್ಬೊದ ಅದಿರ್ ದೆಪ್ಪುನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು  ಸ್ತಾಪನೆ ಆಯಿನ  ಕುದುರೆಮುಖೊಡು    ೪,೬೦೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್  ಭೂಪ್ರದೇಸೊನು ಸರಕಾರೊಡುದು  ಗುತ್ತಿಗೆ  ಪಡೆವೊಂಡೆರ್.  ಕುದುರೆಮುಕೊಡ್ದು ೯೯ ಕಿಲೋಮೀಟರ್  ದೂರೊದ  ಕುಡ್ಲದ    ಪಣಂಬೂರುದ ನವಮಂಗಳೂರು ಬಂದರುಡು  ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುನು ಊಂಚಿದ (concentrated)  ಗೋಲಿ (pellet) ಮಲ್ತುದು ರಪ್ತು ಮಲ್ಪುನ ಕಾರಖಾನೆ   ಆಂಡ್.




#Article 52: ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ (158 words)


ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಡ್ಲದ ಕುದ್ರೋಳಿ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಗೋಕರ್ಣನಾಥನ ರೂಪೊಡು ಸುಗಿಪುವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಬಿಲ್ಲವೆರೆಗ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಅಂಗಣೊಗು ಪೋದು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಾಂಡ್  . ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಮಲ್ಲವು ಬಿಲ್ಲವೆರ್ನವು. ಎಕ್ರೆ ಎಕ್ರೆ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಳಿ,ಗುತ್ತು ಬರ್ಕೆದ ಇಲ್ಲುಲು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬಿಲ್ಲವೆರೆಗ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇಜ್ಜಂದಿ ಕಾಲ ಅವು. ನಾಗಾರಾಧನೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿ ಬಿಲ್ಲವೆರೆಗ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪಾಲ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. 

ಕುಡ್ದ ಹ್ಯೊಗೆಬಜಾರ್ಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಬಿಲ್ಲವ ಮನೆತನೊಟ್ಟು ಪುಟ್ಟುದಿ ಕೊರಗಪ್ಪೆರ್ 1908ಗು ಕೆಲವು ದೋಸ್ತಿಯಾಡ್ಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣನೂರುಡು ಇತ್ತಿನ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಸ್ವಾಮಿನ್ ಬೇಟಿ ಮಲ್ತ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರಿಯೆರ್. ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡೆರೆನ ಲೆಪ್ಪುಗು ಬೊಕ್ಕ ಬಿಲ್ಲವೆರೆ ಬಯಕೆನ್ ಪೂರ್ಣ ಮಲ್ಪರೆ 1912ಕ್ಕ್ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಸ್ವಾಮಿ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಕುದ್ರೋಳಿಡ್ ಗೋಕರ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಪನ್ಪುನ ಸಮಾಜ ಸೇವಕೆರ್ ಉಂದೆನ್ ತೂದು ಅಕ್ಲೆಗಾತ್ರ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಕಟ್ಟಯೆರ್. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊ ಇತ್ತೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ಡ್ ಜಗತ್ತ್ ಇಡೀ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆತ್ತ್ಂಡ್. ಇನಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪ೦ದ ಇದಿ ಲೋಕದೆ ಪ್ರಸಿದ.

ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮುಲ್ಪ ಗಣಪತಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ, ಕಾಳ ಭೈರವ, ನವಗ್ರಹ,  ಅಂಚೆನೆ ಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರೆನ್ ಸುಗಿಪುವೆರ್. ಸಾಹುಕಾರ್ ಕೊರಗಪ್ಪ ಉಂದು ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಸುರೂತ್ತ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಸೋಮಸುಂದರ ಅಂಚೆನೆ ಜನಾರ್ಧನ ಪೂಜಾರಿ ಉಂದು ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂತೆರ್.




#Article 53: ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿ (112 words)


ಕುಪ್ಪಳಿ – ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿ. ಕನ್ನಡೊದ ರಡ್ಡನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿಯೆರಾಯಿನ ಕುವೆಂಪು ಇಂಬೆರೆನ ಊರು ಕುಪ್ಪಳಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪ್ರಸಿದ್ದೊ ಆತ್ಂಡ್. ಕುಪ್ಪಳಿಡ್ ತೂವೊಡಾಯಿನ ಮಸ್ತ್ ಜಾಗೆಲು ಉಂಡು.

ಕವಿನ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮೊಡೆಂಕಿಲ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಗ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿದ ಉದ್ದೋಗು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಂಟಪೊಲುಂಡು. ಗುಡ್ಡೆನ್ ಮುಟ್ಟುನಗ ಕವಿನ ದೂಪೆ ತಿಕುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆದ ಸುತ್ತೂಲ ಪಜಿರ್‍ ಬುಲೆಪ್ಪಾದೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಮಲ್ಲ ವೃತ್ತಾಕಾರೊಡು ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸೊಡು ಉಂತಾಯಿನ ಶಿಲಾ ಸ್ಮಾರಕೊಲುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ದಾಂಟ್‍ದ್ ನಡಪ್ಪುನಗ ಗುಡ್ಡೆದ ನೆತ್ತಿಡ್ ಎಲ್ಯ ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್‌ಲು, ಅಯಿತ ಮೇಲ್‌ಡ್ ಟಿ.ಎಸ್.ವಿ, ಬಿ.ಎಮ್.ಶ್ರಿ , ಕುವೆಂಪು, ಪೊ.ಚ.ತೆ ಪನ್ಪುಪನ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ ಕೆತ್ತನೆ ಆತ್‌ಂಡ್. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿ ತೂನಗ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ಸಾಲ್, ಪಚ್ಚೆಪಜಿ ರಾಶಿ, ನೀಲಿದ ಆಕಾಸೊ ತೂದ್ ಕುಸಿಯಾಪುವನ ದೃಸ್ಯೊ ಉಂಡು. ಬೊಲ್ಪುಗು, ಬೈಯಗ್, ಮಧ್ಯಾನಗ್, ಅರ್ಧರಾತ್ರೆಗ್ ಇಂಚ ದಿನವೊಂಜೆಗ್ ಕವಿ ಮುಲ್ಪ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಬರೆಯಿನ ಜಾಗೆ ಉಂದು. ಇಂದೆಕ್ಕೇ ಕವಿ ಕೊರ್‌ನ ಪುದರ್ ಕವಿಶೈಲ. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ತೂವೊಲಿ. ದೂರೊದ ಕುಂದಾದ್ರಿ ಕೊದಚಾದ್ರಿನ್‌ಲಾ ತೂವೊಲಿ.

ಈ ದೄಶ್ಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ




#Article 54: ಕುರಲ್ ಪರ್ಬ (560 words)


ಉಂದು ಕಂಡದ ಕೆಯ್ಯಿ ಬುಳೆದ್ ಕೊಯ್ಯನಗ  ಮಲ್ಪುನ ಪರ್ಬ, ಉಂದು ಇಲ್ಲ್ ನ್ ದಿಂಜಾವುನ ಪರ್ಬೋ,ಏಣೆಲ್ ಬೆನ್ನಿದ ಕುರಲ್ ಕಂಡೊಡು ತೆಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತು ಸಾಮನ್ಯವಾದ್ ಕುರಲ್ ಬುಲೆಪುನ ಪೋರ್ತುಗು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಚೌತಿ , ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೋರ್ತುಗು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಕದಿರು ಹಬ್ಬ,  ತೆನೆ ಹಬ್ಬ, ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಕೊರಲ ಪರ್ಬ,ಕೊರಲ್ ಕಟ್ಟುನ ಪರ್ಬ, ಪೊಸತ್ ಉನ್ಪಿನ ಪರ್ಬ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.  

ಕುರಲ್ ಪರ್ಬಒಂಜಿ ಪ್ರಕೃತಿದ ಅರಾಧನೆ, ಭೂಮಿಡ್ ಬುಲೆಯಿನ ಫಲೊಕ್ಕುಲೆಗ್ ಕೋರ್ಪಿ ಮಾನಾದಿಗೆ. ಫಲೊಟ್ಟ್ ದೇವೆರೆನ್ ತೂಪಿನ ತುಳುವೆರೆ ಆರಾಧನೆ.

ಚೌತಿದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಜಾಲ್‌ಗ್ ಅಂಬಿ ಅಡ್ತ್‌ದ್ ಸೋಕು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಸುತ್ತ ಅಂಬಿದ ನೀರ್ ತಲ್ತ್‌ಂಡ ಇಡೀ ವಟಾರೊನೇ ಸುದ್ದ ಆಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ದೈವೊಲೆಗ್ ಪರ್ವ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಂಡೊಗು ಪೋದು ಕುರಲ್ ಕನಪೆರ್. ಅವೆನ್ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆದಲ್ಪ ದೀದ್ ದೂಪ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಾಂಟ್ಯಡ್ ಕುರಲ್‌ನ್ ದೀದ್, ಅಯಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಮೂಜಿ ಬಗೆತ ತಪ್ಪು(ಕುಕ್ಕು, ಪೆಲ, ಉರ್ಕಿ) ದೀದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಯಜಮಾನೆ ಆ ಕಾಂಟ್ಯನ್ ತುಂಬೊಂದು ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆ. ಅಪಗ ಮಾತೆರ್ಲ ಪೊಲಿ ಪೊಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪೊಲಿ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಲಯಿ ಕನತ್‌ನ ಕುರಲ್ ದೇವೆರೆನ ಕೋಣೆಡ್ ದೀದ್ ದೇವೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಕುರಲ್‌ಗ್‌ಲಾ ಪೂಜೆ ಆಪುಂಡು. ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮಾತೆರ್ಲ ಕುರಲ್‌ಗ್ ಪೇರ್ ಮಯ್ತ್‌ದ್ ಪೊಲಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಕೇರಿಗ್ ಆ ಕುರಲ್‌ನ್ ಇಲ್ಲ್‌ಡ್, ದೇವೇರೆ ಕೋಣೆಗ್, ಕಿದೆಟ್ಟ್, ಗುವೆಲ್‌ದ ಕಂಬೊಡು, ದೈವಸ್ಥಾ ನೊಡು ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್.

ಪೊಸ ಕುರಲ್‌ದ ಅರಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ನುಪ್ಪು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪಾಯಸೊಗು ಪಾಡುವೆರ್, ಇಜ್ಜಿಂದ ಅಯಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್, ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದ್ ಗಂಜಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಚೇವು- ಪದ್ಪೆ, ತೌತೆ, ತೆಕ್ಕರೆ ತಲ್ಲಿ, ತಿಮರೆ ಚಟ್ನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಾತೆರ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಏಣೆಲ್‌ದ ಅರಿ-ಬಾರ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ಅವ್ವೇ ಅರಿಟ್ ನುಪ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನೆಲಾ ಉಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಉಪ್ಪು ಕೆತೊಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಸೆಪ್ಪಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ೮ನೇ ತಾರಿಕ್ ದಾನಿ ಕುರಲ್ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ೮ನೇ ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಆಯಿ ಮರಿಯಮ್ಮನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬಲಾ ಅವ್ವೇ ದಿನ ಆದುಂಡು. ಈ ಪರ್ಬ ಆಚರಣೆದ ಒಂಜಿ ವಾರ ದುಂಬು ಬೈಯಗ್ ಇಗರ್ಜಿಡ್ ನಡಪು ಪೂಜೆದ ಸಮಯೊಡ್ದು ದುಂಬು ಇಗರ್ಜಿದ ಎದುರುಡು ಉಪ್ಪು ಮರಿಯಮ್ಮನ ಮೂರ್ತಿದ ಎದುರುಡು ಆ ಇಗರ್ಜಿಗ್ ಸಂಭಂದ ಪಡೆಯಿ ಮಾತ ಕೆತೊಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ದ್ ತನ್ಕುಲೆ ತೋಟೊಡ್ದು ಬುಲೆಯಿ ನಿರೆಕರೆತ್ತ ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಲೆಡ್ ಬುಲೆಯಿ ಪೂಕ್ಕುಲೆನ್ ಹರಿವಾಣೊ ಇಜ್ಜಾಂಡ, ಬುಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಕನತ್ ದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪೂ ಪಾಡುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಇಗರ್ಜಿಡ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಇಂಚ ವಾರ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ೮ನೇ ತಾರಿಕ್ ದಾನಿ ಪೂಜೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಕುರಲ್ ನ್ ಮರವಣಿಗೆಡ್ ದೇವಾಲಯದ ಉಲಯಿ ಕನಪೆರ್. ಮೆರವಣಿಗೆ ಬನ್ನಗ ಸಾದಿ ಇಡೀ ಪೂ ಬಿರ್ಕೊಂದು ಪೊಸ ಕೊರಲ್ನ್ ಸ್ವಾಗತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಗರ್ಜಿ‍ಡ್ ಪೂಜೆ ನಡತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿತ್ತಿ ಮಾತೆರೆಗ್ ಕೊರಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಂರ್ಬು ಪಟ್ಟುವೆರ್. ಮಾತೆರೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಗಮ್ಮತ್ ಒಣಸ್ ಆಪುಂಡು ಹೆಚ್ಚಾದ್,ತರಕಾರಿದ ಒಣಸೇ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಕಂಚಲ, ಕುಂಬುಡ, ಪೀರೆ, ಲತ್ತಂಡೆ, ಬೆಂಡೆ, ಪದ್ಪೆ, ಪಾಯಸ, ಇಂಚ ೫, ೭, ೯, ೧೧, ೧೩ ಬಗೆತ್ತ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಾಯಸೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಇಗರ್ಜಿಡ್ ಕೊರಿನ ಕುರಲ್ದ ಬಾರ್ದ ಅರಿ ದತ್ತ್ ಪಾಯಸೊಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಬೆನ್ನಿದಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್ಡ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನಿಯೆರೆ ಬರ್ಪಿ ಬೇಲೆದಕಲೆನ್ ಮಾತೆರೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿರೆಕರೆತ್ತಕಲೆನ್ ಒಣಸ್ಗ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಒವ್ವಾಂಡಲಾ ಐತಾರ ಈ ಕುರಲ್ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆನ್ನಿ ಇತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡಿತ್ತಿ ದೇವಾಲಯೊಡು ಬಾರ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಆನಗ ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಮೊಗುಲು ಕುರಲ ಪರ್ಬೊನು, ಬುಳೆ ಪರ್ಬ, ಬುಳೆತ್ತ ಪರ್ಬ, ಬೆಳೆಕಾಣಿಕೆ ಪರ್ಬ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೊಗಲ್ನ ಪರ್ಬದ ಪೂಜೆ ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಒವ್ವಾಂಡಲಾ ಒಂಜಿ ಐತಾರ ಕಾಂಡೆ ನಡಪುಂಡು. ಆನಿ ದೇವಾಲಯೊನು ಈಂದ್ ಕೈ, ಬೊಕ್ಕ ತೋರಣೊಲೆಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿನಕುಲು ತನ್ನಕುಲು ಬುಳೆಯಿ, ಬಾರ್, ಅರಿ, ತರಕಾರಿ, ತಾರಾಯಿ, ತನ್ಕುಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪು ವಸ್ತುಲು, ಕೋರಿ, ಏಡ್, ಉಂದೆನ್ ಕನಪೆರ್. ತೋಟ ಇಜ್ಜಾಂದಿನಕುಲು ಅಂಗಡಿಡ್ ಕನತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮಿಶನ್ದ ಒಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಇತ್ತಿ ಬೇತಿ ಧರ್ಮದಕುಲುಲಾ ತನ್ಕುಲು ಬುಳೆಯಿ ಫಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕನತ್ ಕೊರ್ಪಿ ಕ್ರಮೊಲಾ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಉಂಡು. ದೇವಾಲಯೊಡು ಪೂಜೆದ ಅರಂಭೊಡು ಕುರಲ್ನ್ ಮೆರವಣಿಕೆಡ್ ಕನಪೆರ್. ಆರಾಧನೆ ಮಾತಾ ಕರಿಬೊಕ್ಕ. ಮಾತೆರೆಗ್ ಕೊರಲ್ ಪಟ್ಟುವೆರ್. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಂರ್ಬು ಪಟ್ಟುವೆರ್. ಭಕ್ತೆರ್ ಕನತಿ ಫಲವಸ್ತುಲು, ಬಾಕಿ ಸಾಮಾನ್ ಲೆನ್ ಎಲಂ ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಗುರ್ಕಾರ್ರುನಕುಲು ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಕೂಡಾಯಿ ಕಾಸ್ ನ್ ಬಂಗದಕಲೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪರೆ, ಬೊಕ್ಕ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಕಿ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಖರ್ಚಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲಡ್ ತರಕಾರಿದ ಗೌಜಿದ ಒಣಸ್ ಆಪುಂಡು ಕನತಿ ಬಾರನ್ ಪಾಯಸೊಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಬೆನ್ನಿದಕುಲು ಪೊಸ ಅರಿಟ್ಟೇ ಪಾಯಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ತರಕಾರಿ ಒಣಸೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದುಲಾ ಫಲ ಪಂಡ್ದ್ ಕೋರಿ ಅಡ್ಡಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಆನಿ ಮದ್ಯಾಹ್ನ ೩ ಘಂಟೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಮಾತಾ ಜನೊಕ್ಕುಲೆಗ್ ದೇವಾಲಯದ ಬಿತ್ತ್ ಲ್ಡ್ ಬಯ್ಯಮುಟ್ಟ ಗೊಬ್ಬುದ ಪಂತ ನಡಪುಂಡು. ಗೆಂದಿನಕಲೆಗ್ ಇನಾಮುಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ಖರ್ಚಿಗ್ ಸಭೆತ್ತಕಲ್ದನೇ ವಂತಿಗೆ ದೆತೊನುವೆರ್. ಕೆಲವು ಸಭೆಕ್ಕುಲೆಡ್ ಮಾತಾ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಒಣಸ್ ದ ಗಮ್ಮತ್ತ್ ಮಲ್ಪಂದೆ ದೇವಾಲಯೊಡೇ ತರಕಾರಿ ಒಣಸ್ದ ಲೇಸ್ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಗೆ ಬಗೆತ್ತ ತರಕಾರಿ ಒಣಸ್ ದ ಗಮ್ಮತ್ತೇ ಉಪ್ಪುಂಡು.




#Article 55: ಕುರುವಾಯಿ (317 words)


ಬೆನ್ನಿದ ಪರಪುಡು ಕಿದೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೈ ಕಂಜಿಲೆನ್ ಕಾಪುನ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆದ ಕಟ್ಟ್. ಜನಪದೆರ್ ಕೈ ಕಂಜಿಲೆನ್ ತಾಂಕೋಂದಿತ್ತಿನೆಡ್‌ದಾತ್‍ರ ಅವೆನ್ ಕಾಪೆರೆ ಒಂಜಿ ದೈವೊನು ನಂಬೋಂತ್ತೆರ್. ತುಳುವೆರ್ನ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಡ್ ಜನಕುಲ್‍ನ ರಕ್ಷಣೆದೊಟ್ಟುಗು ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಖ್ಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಕಾತ್ರ ಮಸ್ತ್ ಸುಲಭದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಕ ಪೆತ್ತ ಎರ್ಮೆನ್ ಕಾತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಕುರುವಾಯಿ ದೀದ್ ಆರಾಧಿಸುವ ಆದಿದೈವ,ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನಡ್ ಬರ್ಪಿ ಸಿರಿನ ದಾಸಿ ಆಯಿನ ದಾರು. ಆರ್ ಕಿದೆಟ್ ಕಂಜಿ, ಕೈ ಕಂಜಿಲೆನ್, ಸಂಪತ್ತುನು ಕಾಪುವೆರ್ ಪಂದ್ ಜನಕುಲು ನಂಬುವೆರ್.

ಮಸ್ತ್ ಸುಲಭದ ಈ ಕೂಡ್-ಕಟ್ಟ್‌ನ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪಿನಕುಲು ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದೆರ್. ಒಂಜಿ ಪಾವು ಉರ್ಪೆಲರಿ ಪಾಡ್ದ್, ಪೊರ್ತು ಕಂತುನ ಪೊರ್ತುಗು ಕಡೆದ್ ತೆಲ್ಲಾವು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯೆತ ಒಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೀನ್‍ದ ರೆಸನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊರ್ತು ಕಂತುನ ಪೊರ್ತುಗು ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‍ಡ್ ಒಂಜಿ ಮನೆನ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ ತಿರ್‍ಗಾದ್ ದೀದ್ ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರೆದ ಕೊಡಿ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಅಡಿಕ್ ಚೂರು ನುಪ್ಪು ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ತೆಲ್ಲಾವು ಬಲಸ್‍ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಮೀನ್‍ದ ತುಂಡುಲ ರೆಸಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಇರೆತ್ತ ಕೊಡಿಕ್ ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಮೀನ್‍ನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ತಿಬಿಲಡ್ ದೀಪ ದೀದ್ ಅಯಿನ್ ತಡ್ಪೆದ ಮಿತ್ತ್‌ ದೀದ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕುರುವಾಯಿಗ್ ಕಯ್ ಮುಗಿವೆರ್. ಒಂಜಿ ಚೊಂಬು ನೀರ್ ನ್ ಈ ಇರೆತ್ತ ಎದುರುಡು ದೀಪೆರ್. ನೇನ್ ಬಲಸಿನ ಹಿರಿಯೆರ್ ತಡ್ಪೆನ್ ಪತ್ತೊನುವೆರ್. ಅಕಲ್ನ ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುನ ಇಲ್ಲದ ಜೋಕುಲು ಬಾಲೆಲು ಮಾತೆರ್‍ಲಾ ಸೇರ್‍ದ್ ಆ ಕುರುವಾಯಿನ್ ಪತ್ತೊಂದು ಕಿದೆತ್ತ ಪಿರವು ಪೋಪೆರ್. ಕಿದೆತ ಪಿರವುಡು ನೀರ್ ತಲ್ತ್‍ದ್ ಮನೆ ದೀದ್ ತಡ್ಪೆನ್ ದೀಪೆರ್. ಬಲಸ್‍ದಿನ ಹಿರಿಯೆರ್ ಜಾಲ ಬೈ ಕೊರತಿ ಇಜ್ಜಾಂಡಾ ದಾರುಗು ಕೈ ಮುಗಿದ್ ನೆನೆತ್ತೊಂದು ನುಡಿಕಟ್ಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಿದೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಎರು ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿ ಮಾತೆನ್ ಪೋಯಿನಲ್ಪ ಬತ್ತಿನಲ್ಪ ಕಾಪೊಡು ಇಸೊನು ಕಡಪ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಾಡೊಡು, ಅಮೃತೊನು ಕೈ ಸೇರಾವೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತೆಪ್ಪುಡು ಇತ್ತಿನ ಗೆಂಡೊಗು ಕೊಡಿ ಬಿರೆಲ್‍ಡ್ ಎಣ್ಣೆ ಸೆಡ್ಡಿದ್ದ್, ಪುಗೆತ್ತ ಲೋಬನ ಪಾಡ್ದ್ ಆರತಿ ದೆರ್ಪುವೆರ್. ಕುರುವಾಯಿ ದೀದ್ ಕಿದೆತ್ತ ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿಲೆಗ್ ಕಾಡ ಮುರ್ಗೋಲೆಡ್ದ ತೊಂದರೆ ಆವಂದಿನಂಚ ಅವೆಕ್ ಸೀಕ್ ಸಂಕಡ ಬರಂದಿನಂಚ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್.

ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಲಸ್‍ದಿನ ಕುರುವಾಯಿಗ್ ಬೆರಿ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುವೆರ್. ದಾದ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜ ಅವು ಪೂರ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಕಟ್ಟು ಕಥೆಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉದಾಹರಣೆಗ್, ಗೋಕುದ ಮರಟ್ಟ್ ಪೆಲಕಾಯಿ ನೇತಾಡೋಂದುಂಡು, ಕುಕ್ಕುದ ಮರಟ್ ತಾರಾಯಿ ತೋಜೋಂದುಂಡು, ಬಾನೋಡು ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರೆರ್ ಒಟ್ಟುಗು ಉಲ್ಲೆರ್. ಬರಿತ ಇಲ್ಲದ ಅಜ್ಜಿ ಪಕ್ಕಿಲ್‍ಡ ಪಾತೆರೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಟ್ಟು ಕಥೆಕುಲೆನ್ ಪಂದ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಭ್ರಮೆತ್ತ ಲೋಕೊಗು ಕೊನೊಪೆರ್. ರಡ್ಡ್ ನಿಮಿಷ ಕರಿನೆ ಬಲಸ್‍ದಿನ ಇರೆನ್ ತಿರ್‍ಗಾದ್ ಕೊಡಿ ಇರೆತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಂಡುನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಬಲಸ್ದಿನ ಪೂರಾ ತಿನಿಯೆರೆಲಾ ವಂತೆ ವಂತೆ ಆ ತುಂಡುದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ನೀರ್ ತಲ್ತ್‌ದ್ ಶುಧ್ಧ ಮಲ್ತ‍ದ್ ವರಿನ ತಿನಿಯೆರೆನ್‍, ಮಣೆ ಬೊಕ್ಕ ತಡ್ಪೆ ಪತ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‍ಗ್ ಪಿರ ಬರ್ಪೆರ್. ತಿಪ್ಪಿನ್ ಅವುಲೇ ಬುಡ್ದು ಬರ್ಪೆರ್. ಬಲಸ್‍ದ್ ಒರಿನನ್ ಪೂರಾ ಜೋಕುಲು ಪಟ್‍ದ್ ತಿನ್ಪೆರ್‍. ಇಡೆಗ್ ಕುರುವಾಯಿ ಆಚರಣೆ ಮುಗಿಯುಂಡು.




#Article 56: ಕುಲೆ ಮದಿಮೆ (138 words)


ಕುಲೆ ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕುಲೆಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಪುನೆ. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡು ಮದಿಮೆಯಾವಂದೆ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯಿನ ಆಣು ಪೊಣ‍್ಣು ಪ್ರೇತೊಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ. ನರಮಾನ್ಯೆ ಜೂವೊಡಿತ್ತೆಂಡ ಆಕ್ಲೆಗ್ ಮದಿಮ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಪ್ರಾಯೊ ಬರಿಯರಾಯಿನ ಬಾಲೆ ಸೈತ್ಂಡ ಅವು ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಇತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಕುಲೆ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಮದಿಮ್ಮೆ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಕೇನುಂಡು. ಅಂಚಿತ್ತಿ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಅಂಚನೇ ಸೈತಿನ ಬಾಲೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅಂಚಿನ ಬಾಲೆದ ಕುಲೆನ್ ನಾಡ್ದ್, ರಡ್ಡ್ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಸಂಸಾರೊಲಾ ಸೇರ್ದ್, ಹಿರಿಯೆರ್ ಒಪ್ಪೊಂದು ಕುಲೆಕ್ಕ್ ಮದಿಮ್ಮೆ ಮಲ್ಪುನವು ತುಳುವೆರೆಡ ಇನಿಕ್ಕ್ ಮುಟ್ಟ ನಡತ್ತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ  ಉಂಡು. ಇಜ್ಜಂಡ ಈ ಪ್ರೇತೊಲು ಮದಿಮೆ ಆತಿನ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಕೊರ್‍ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

ಬಂಟ, ಪೂಜಾರಿ, ಗೌಡ, ಮೊಗೇರ, ಕೊರಗ, ಇತ್ಯಾದಿಲು

ತೀರ್ದ್ ಪೋಯಿನ ಆಣ‍್ ಪೊಣ್ಣುನು ನಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ದಿನತಾನಿ ಬಿನ್ನೆರ್ ಪೊಣ‍್ಣನ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಸೇರುವೆರ್. ಅರಿನ್ ಕಡೆದ್ ಅಯಿಡ್ದ್ ಆಣ್ ಪೊಣ್ಣನ ಗೊಂಬೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆನ್ ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ಆಣನ ಕಡೆತಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ‍್ಣನ ಕಡೆತಕುಲು ಕುಲೆತ ಪುದರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜಾಯಿನ್ ಪಗಪುವೆರ್. ಕರಿಮಣಿ, ಕಾಜಿ, ಸೀರೆನ್ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಧಾರೆ ಮೈಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಪಿದಯಿ ಕಂತ್‍ದ್ ಮರಿಯಾಲ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ನೀರ್‌ಡ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಇಜ್ಜಂಡ ಕೌಂಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕೋರಿನ್ ಕೆರ್ಪೆರ್. ಆಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೆರ್ಲಾ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 57: ಕುಸ್ತಿ (1890 words)


ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಒರಿಯೆ ಪಿರೊರ್ಯನ ಮಿತ್ತ್ ದೈಹಿಕವಾಯಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪೆರ್ ತೂಪೆ. ಜಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಗೊಬ್ಬು ಉಂದು. ಮಹಾಭಾರತೊಡು ನೆತ್ತ ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊಡ್ಲಾ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೈಸೂರುಡ್ ದಸರಾದ ಸಮಯೊಡು ಆಪಿನ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯೊಲು ಭಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.

ಕುಸ್ತಿ ಪಂಡ ಆಯುಧೊಲೆನ್ ಗಲಸಾಂದೆ ಒರಿಯನೊಟ್ಟುಗು ಒರಿ ಉರ್ಡುದು ಗೆಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಬಗೆ. ಉಂದೆಟ್ಟ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಯುಕ್ತಿಲು ಪ್ರದರ್ಶನೊಗು ಬರ್ಪ. ಭಾರತೊಡು ಕುಸ್ತಿ ಅಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಲಿಖಿತ ಚರಿತ್ರೆರ್ದ್ ಲಾ ಪುರಾತನವಾಯಿನವು. ಮುಲ್ಪದ ಪುರಾಣಕತೆಕುಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್‌ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಉಂಡು. ರಾಮಾಯಣ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯೊಲು ಕುಸ್ತಿಪಟುಕುಲೆನ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಯಿನ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಲೆರ್ದ್ ಜಿಂಜಿದ್ ಉಂಡು. ಹನುಮಂತೆ, ವಾಲಿ, ಸುಗ್ರೀವೆರ್ ಮೊಕುಲು ಏರೆಗ್‍ಲಾ ಸಗ್ಗಂದಿನ ಕುಸ್ತಿಪಟುಕುಲು ಆದ್‍ ಇತ್ತೆರ್‌. ಭೀಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಜರಾಸಂಧೆ ಮೊಕುಲೆನ ನಡುಟ್ಟು ನಡತ್‍ನ ಕುಸ್ತಿ ಒಂಜಿ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಯಿನವು. ಹನುಮಂತೆ ಭಾರತೊಡುಪ್ಪುನ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಕುಲೆನ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾದ್ ಉಲ್ಲೆ. ಕುಸ್ತಿಗ್ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ, ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ಭಾರತೊಡು ಕುಸ್ತಿ ಕಲೆ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡೆಲೆಡ್‍ ಪೂರ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಕುಸ್ತಿ ಶರೀರೊದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆಗ್‍ಲಾ ವ್ಯಾಯಾಮ ಒದಗಿಸಾದ್, ದೇಹೊನು ಸಮಪ್ರಮಾಣೊಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಾದ್, ಮಾಂಸಖಂಡೊಲು ದಿಂಜುನಂಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ದೇಹೊನು ತೂಯೆರೆ ಪೊರ್ಲು ಅಪುಲೆಕೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. (ಅಂದವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ) ಜೊತೆಕ್ಕ್ ಧೈರ್ಯ,ದುಂಬು ಪೋಪೊನ(ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ) ಶಕ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ದ್ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸೊನು ಬಲಪಡಿಸಾವುಂಡು. ಉಂದು ಗುರುಭಕ್ತಿನ್ ಎಚ್ಚಿಸುವುನ ಕ್ರೀಡೆ. ಬೇತೆ ವಾ ಕ್ರೀಡೆಡ್‌ಲಾ ಇಂಚಿನ ಗುರುಭಕ್ತಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಶಿಷ್ಯೆ ಆಯಿನಾಯೆ ಗುರುಕುಲೆನ ಕಾರ್‌ಗ್ ಬೂರುನ ಪದ್ಧತಿ ಇನಿಕ್‍ಲಾ ಗರಡಿಲೆಡ್‍ ರೂಢಿಡ್ ಉಂಡು.

ಕುಸ್ತಿಡ್‍ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸರ್ತಿಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜನತ್ತಲೆಕೊ ಜಟ್ಟಿಲು ಅಖಾಡೊಗು ಜತ್ತ್‌‍ದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಿಗದಿಯಾಯಿನ ಕಾಲಮಿತಿಟ್ಟ್ ಒರಿ ನನೊರಿಯನ್ ಚಿತ್ತು ಮಲ್ಪೊಡು; ಪಂಡ್‍ಂಡ ಸೋಲ್ಪವೊಡು. ಸೋಲ್ತ್‌ನಾಯೆ ನೆಲಕ್ಕ್ ಬೂರ್ಂಡ ಯಾವಂದ್. ಆಯನ ರಡ್ಡ್ ಭುಜಕುಲುಲಾ ಒರೊನೇ ಮಣ್ಣ್‌ಗ್ ತಾಗುನಂಚ ಆಯೆ ಅಂಗಾತವಾದ್ ಬೂರೊಡು. ಇಂಚ ಕುಸ್ತಿದ ಸೋಲು ಗೆಲುವುಲು ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು.

ಕುಸ್ತಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಲೆಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಯಿನವು. ಬಲಿಪುನ (ಓಡುವ) ಪಂದ್ಯಲೆಡ್‍ ಸ್ಪರ್ಧಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ, ಬಲಿಪುನ ರೀತಿ, ತಾನ್ ಅಡೆಮುಟ್ಟ ಮಲ್ತ್‌ನ ಅಭ್ಯಾಸಲೆನ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ತನ್ನ ಪಾಡ್‍ಗ್ ತಾನ್, ಕೈಯಿಟ್ಟ್ ಆಯಿನ ಪ್ರಯತ್ನೊನು ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಬಲಿತ್ತ್‌ದ್ ಜಯಗಳಿಸಾವೊನುವೆ. ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯೆಲಾ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶಕ್ತಿ, ತನ್ನ ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ, ಬಳಸುನ ಪಟ್ಟುಲು, ಮಲ್ತ್‌ನ ಸಾಧನೆ - ಉಂದೆತ್ತ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಜಯಗಳಿಸುನೆ ಅಂಡಲಾ ಉಂದೆತ್ತ ಪೂರೆತ ಒಟ್ಟುಗೆ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿನ ಶಕ್ತಿನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು ಪಾಡ್‍ನ ಪಟ್ಟ್‌ಗ್ ಆಯಾಗ್ ಮುಳು ಆಪುನಂಚ ತೋಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಎದುರಾಳಿನ್‍ ಸೋಪಾದ್/ಬೂರಾದ್ (ಕೆಡವಿ) ಜಯಗಳಿಸಾವೆ.

ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯೆ ನಾಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಗಮನೊಡು ದೀವೊನೊಡು: 1 ಶಕ್ತಿ, 2 ದಮ್ಮುಕಸ್ತು (ದಮ್ಮು ಮುರಿಯುವುದು), 3 ಪಟ್ಟುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಡಾವುಲು, 4 ಚತುರತೆ. ಈ ನಾಲ್ ಅಂಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಇಜ್ಜಂದೆ ಪೋಂಡಲಾ ಜಯಗಳಿಸಯೆರೆ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು. ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯಗ್ ದಮ್ಮುಕಸ್ತು ಬಾರಿ/ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನವು. ದಮ್ಮನು ಪೊಲಿಪೆರೆ (ಮುರಿಯಲು) ಅಂಗಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಎತ್ ಪೊರ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಏದುಸಿರು ಬರಂದಿಲೆಕೊ ಮಲ್ತೊನೊಡು. ಇಂಜಿದಾಂಡ ಅಖಾಡೊಗು ಜತ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ನಿಮಿಷೊಲೆಡೆ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಸೋತ್‍ದ್ ಪೋವೊಡಪುಂಡು(ವ್ಯಕ್ತಿ ಸುಸ್ತು ಬೀಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ). ಮೈಸೂರು ದೇಶದ ಅರಸೆರಾಯಿನ ಕಂಠೀರವ ನರಸಿಂಹರಾಜ ಒಡೆಯೆರೆನ್ ಮುಲ್ಪ ನೆನೆಪು ಮಲ್ತೊನೊಲಿ. ಆರ್ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುನಕ್‍ಲೆಗ್ ಆಶ್ರಯದಾತೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಸ್ವಯಂ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಲು ಆದ್‍ ಇತ್ತ್‌ದ್‍, ದಮ್ಮು ಪೊಲಿಪೆರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೊಲ್ಪುದ ಪೊರ್ತುಡು ಪುಗೆಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಎರ್ಮೆದ ಕಂಜಿನ್ ತುಂಬೊಂದು (ಕರುವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು) ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟೊನು ಬಡತ್‍ದ್‍ ಜತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಕುಸ್ತಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಟ್ಟಿನ್ ಪೊಗ್ಗುನೆಕ್ ದುಂಬು (ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು), ಪೊಸತ್ತ್‌‍ದಾಯೆ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಅಂಗಸಾಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ದಮ್ಮು ಪೊಲಿತ್ತ್‌‍ದ್, ತನ್ನ ದೇಹದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಎಚ್ಚ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕನೇ ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಟ್ಟಿದ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉಂದೆಕ್ಕಾದ್ ಬಸ್ಕಿದೆಪ್ಪುನೆ, ದಂಡೆ ದೆಪ್ಪುನೆ, ಬಲಿಪುನೆ,ಮೊಟ್ಟುಲೆನ್ ಬಡತ್‌ದ್ ಜಪ್ಪುನೆ (ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವುದು), ದಿನ್ನೊದ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕೈಯಿಟ್ಟ್ ಪತೊಂದು ತಿರ್‌ಗವುನೆ. ಮಟ್ಟಿನ್ ಕುರಾಯಿಸವುನೆ, ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಬಲಬರಿಯೆರೆ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ತಿರ್‌ಗವುನೆ, ಪೆಟ್ಟ್ ತಿನ್ಪುನೆ ಬೊಕ್ಕ ತುಡೆಕುಲೆಗ್ ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಗಿ ಬರಿಯೆರೆ ಕಂಬ ಕಟ್ಟುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಅಂಗಸಾಧನೆಲೆನ್ ಅಳವಡಿಸವೊನೊಡು. ಮಾತ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುನಕುಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಕಾಲೊಡು ಮೇಲ್‍ಗ್ ದಾಸೆಮಿದ ಎಣ್ಣೆ(ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ) ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಣ್ಮೆದ ಎಣ್ಣೆ (ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ) ಪಾಡ್‌ದ್ ಮೇಲ್‍ನ್ ಉರ್ದೊಂಡು (ಮೈಉಜ್ಜಿಕೊಂಡು) ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪವೆರ್. ಉಂದು ದೇಹೊದ ಮಾಂಸಖಂಡಲೆನ್ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಾದ್, ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪರೆ ಅನುಕೂಲನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ, ಚರ್ಮೊನುಲಾ ಮೆತ್ತನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ (ಮೃದುಗೊಳಿಸಿ), ಕಾಂತಿಯುಕ್ತವಾದ್ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಗರಡಿದ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮಟ್ಟಿ ಕೆಂಪುಮಣ್ಣ್‌ರ್ದ್ ಕೂಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಕುಂಕುಮ ಕೇಸರಿಲೆನ್‍ ಅತ್ತ್ಂದೆ ನನಲಾ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್‌ದ(ಔಷಧ) ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್  ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಆಯಿನ ಮಣ್ಣ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಮಣ್ಣು ಪೂತಿನಾಶಕವಾದ್‍ಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. (ಆಂಟಿಸೆಪ್ಟಿಕ್). ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಗ, ವಾ ಪೈಲ್ವಾನಗ್‌ಲಾ ಕೈ, ಕಾರ್, ಮಂಡಿ ಗಾಯ ಆಯಿನ ಜಾಗೆಲೆಗ್ ಆ ಮಣ್ಣ್‌ನೇ ಮೆತ್ತುವೆರ್. ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಮಟ್ಟಿನ್ ಗುಂಡಿ ತೋಡ್‌ದ್‍ (ಆಳವಾಗಿ ತೋಡಿ), ಅಯಿತ್ತ ಉಲಯಿ ಜೆತ್ತ್‌‍ದ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಮುಟ್ಟ ಮಲಗಿ ಮಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚೊಂದು ಮೋನೆದ ಭಾಗೊನು ಮಾತ್ರ ಪಿದಯಿ ಬುಡ್‍ದ್ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು ಕಲೆಪೆರ್. ಇಂಚ ಜೆಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಅಯನ ದೇಹದ ಬೆಚ್ಚ (ಕಾವು) ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮೀಪಾಟಿಕೆದ (ಸ್ನಾನದ) (ಮಡ್ ಬಾತ್) ಮಾತ ಉಪಯೋಗೊಲು ಅಯಿರ್ದ್ ಆಯಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯಗ್ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನೆ ಏತ್ ಅವಶ್ಯಕನೋ ಅಂಚನೆ ಉಚಿತವಾಯಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಲಾ ಆತೇ ಅವಶ್ಯಕ ಆಯಿನವು. ಶ್ರಮಪಡ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧನೆಗ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಪುಷ್ಟಿಕರವಾಯಿನ ಆಹಾರೊನು ದೆತೊಂಜಿಂಡ, ದೇಹದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಆಪುಜಿ. ಶಕ್ತಿ ಕುಂದುಂಡು. ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಂತೂ ಪುಷ್ಟಿದಾಯಕವಾಯಿನ ಆಹಾರ ಬೇಡೇ ಬೋಡು. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಯಿನಕ್‍ಲೆಗ್‍ ಉರ್ದುದ ಅಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಆಹಾರೊ, ಪೇರ್, ಬಾದಮಿ, ಪಂರ್ದ್, ನೈಯಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಪೂರ ದೆತೊನೊಡು. ಮಾಂಸಹಾರಿಲು ಮಾಸ, ತೆತ್ತಿ, ಮೀನ್, ಪಂರ್ದ್, ಪೇರ್ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನವು ಪೂರ ದೆತೊನೊಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ಗರಡಿದ ಇಲ್ಲಲ್ ಬಾದಾಮಿ, ಗಸಗಸೆ, ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ, ಬಡೇಸೋಪು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪೂರ ಅರೆತ್ತ್‌ದ್, ಪೇರ್‌ಡ್ ಸೇರಾದ್ ತಂಡ ಪನ್ಪುನ ಪಾನೀಯನ್ 
ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಪೈಲ್ವಾನ್ವೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನ ಪಾನೀಯ.

ದುಂಬು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣ್‌ರ್ದ್ ಚಚ್ಚೌಕದ ಕಣನ್ ನಿರ್ಮಿಸಾದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕುಸ್ತಿದ ಅಖಾಡ ಪಂಡ್‌ದ್‌ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಅಖಾಡೊಡು ಉಂತುದು ಪೈಲ್ವಾನೆರ್ ಕಾದೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇಂಚಿಪ್ಪದ ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೆತ್ತೆಲೆರ್ದ್ ಅಖಾಡ ನಿರ್ಮಿಸವೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಮೆತ್ತೆದ ಉದ್ದ 2 ಮೀಟರ್, ಅಗೆಲ 1 ಮೀಟರ್, ದಪ್ಪ 10 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ 4 ಅಂಗುಲ. ಇಂಚಿಪ್ಪೊಗು ಈ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಫೋಮ್ ರಬ್ಬರ್‌ರ್ದ್ ನಿರ್ಮಿಸವೆರ್. ಇಂಚಿನ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬೊಕ್ಕ 6 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಚಚ್ಚೌಕದ ಕಣೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಅಖಾಡ ನಿರ್ಮಿಸವುನಪಗ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬೊಕ್ಕ 6 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಚಚ್ಚೌಕದಕಣವೊಂಜೆನ್ ಏರ್ಪಡಿಸವೆರ್. ಈ ಕಣತ್ತ ಸುತ್ತಲ 2ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ, 2 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲೊಡು ಉಂದುವೇ ರೀತಿದ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಚಚ್ಚೌಕ ಕಣೊದ ಮಿತ್ತ ಭಾಗನೊ ಮೆತ್ತನೆದ ಪೊದೆಪುಡು ಮುಚ್ಚಿದ್ಹೊ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ರೀತಿದ ಅಖಾಡೊನು ಎತ್ತರವಾಯಿನ ವೇದಿಕೆಯೊಂಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪುನೆತಾವರೊ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ತೊಂದರೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಪಂದ್ಯೊನು ತೂವೊಲಿ (ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು). ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚ (ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್) ಈ ಅಖಾಡದ ಸುತ್ತ ಕಂಬೊಲೆನ್ ನಡ್‍ದ್ (ನೆಟ್ಟು) ಸುತ್ತಲಾ ಬಲ್ಲ್‌ರ್ದ್ ಒಯಿತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊದ ಅಖಾಡೊನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ರೀತಿಡೇ ನಿರ್ಮಿಸವೆರ್. ಉಪ್ಪುನ ಒಂದೇ ಒಂಜಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪಂಡ ಅಖಾಡದ ಉದ್ದ ಬೊಕ್ಕ ಅಗೆಲೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸ್‍ನವು. ಈ ಅಖಾಡೊದ ಉದ್ದ 8 ಮೀಟರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಗೆಲ 8 ಮೀಟರ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಸುತ್ತಲಾ 2 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬೊಕ್ಕ 2 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲೊಗು ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ಕುಸ್ತಿಲ್ ಪೂರ ಜಟ್ಟಿಲೆನ ತೂಕದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್‌ಡೇ ನಡಪುಂಡು. ಪೈಲ್ವಾನೆರೆನ್ ತೂಕದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ವಿಂಗಡಿಸಾದ್ ಜೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ತೂಕ ವಿಂಗಡಣೆಲು ಇಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಉಂತುನ ರೀತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಡುನ ಪಟ್ಟುಲು ಗಮನೀಯವಾಯಿನ ಅಂಶೊಲು. ಜಟ್ಟಿ ಉಂತುನ ರೀತಿರ್ದೆ, ಅಯೆ ಎಡ್ಡೆ ಕುಸ್ತಿಯ ಪಟು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿರ್ಧರಿಸೊಲಿ. ಕುಸ್ತಿಡ್ ಉಂತುನ  ರೀತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತವು. ಉಂದೆಟ್ಟ್‌ ಪೂರ ಭಾರತೊಡು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ರೀತಿ ಪಂಡ ಪವಿತ್ರರೀತಿ (ಕ್ಲೋಸ್ ಸ್ಟಾನ್ಸ್). ಈ ರೀತಿಡ್‍ ಜಟ್ಟಿ, ಒಂಜಿ ಕಾಲರ್ ಪಿರ ಪಾಡ್‌ದ್, ತನ್ನ ಶರೀರೊದ ದಿಣ್ಣೊನು ಕಾರ್‌ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಸರಿಸಮವಾದ್ ಬೂರುನಂಚ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂತುವೆ. ಅಂಚನೇ ಜಟ್ಟಿಗ್ ಪಟ್ಟುಲೆನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಡಾವುಲೆನ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಡಾವುಲೆಡ್ ಹಲವಾರ್ ವಿಧೊಕುಲು ಉಂಡು.

ಎದುರು ಬದುರು ಉಂತ್‍ನಗ ಕುಸ್ತಿ ಮನ್ಪುನಗ, ಜಟ್ಟಿ ಡಾಕ್ ಹಾಕುನೆ, ಏಕಲಾಂಗ್ ಹಾಕುನೆ, ದೋಬಿ ಶಾಟ್ ಹಾಕುನೆ, ಸಖೀ ಹಾಕುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಂಚನೇ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿನ ಪಿರವು ಬತ್ತ್‌ದ್‍,  ಸೊಂಟಪತ್ತ್‌ದ್, ಉಖ್ಖಾಡು ದೆರ್ಪುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಎದುರಾಳಿ ತನ್ನ ಸೊಂಟ ಪತ್ತ್‌‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿಗ್, ಒಳಟಾಂಗ  ಹಾಕುನೆ, ಹೊರಟಾಂಗ ಹಾಕುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ.

ಕುಲ್ಲುದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿ, ತಿರ್ತ್‌ದ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗ್ ಒಂಟಿಗಾಲು ಸವಾರಿ, ಜೋಡಿಗಾಲು ಸವಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಿವುಡುಕಾಲು ಸವಾರಿ (ಕ್ರೌಚ್ ಲಿಫ್ಟ್) ಬೊಕ್ಕ ನೆಲ್ಸನ್ ಮುರಿತ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಸಿವುಡುಕಾಲು ಸವಾರಿಗ್ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚನೆ ತಿರ್ತ್ ಕುಲ್ಲ್‌ನ ಜಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿಗ್ ಬಗಲಿ ಹಾಕುನೆ(ಹೊಡೆಯುವುದು), ಗದ್ದಾಲೋಡ್ (ಒಂದು ಕೈ, ಒಂದು ಕಾಲು ಹಿಡಿದು ಮೂಟೆಯಂತೆ ಹಿಂದೆ ಉರುಳಿಸುವುದು), ರೂಮು ತಿರುಗವುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಒರಿಯನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ನ್ ನನೊರಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನವು ಉಂಡತ್ತ. ಉಂದೆಕ್ಕ್‌ ಕಾರಣ ಪಂಡ್ಂಡ ಒರಿನ ಅಂಗಾಂಗೊಲೆಗ್ ಹೋಲಿಸಾದ್ ತೂಂಡ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ದುರ್ಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದೇ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಅಕುಲಕುಲೆನ ಎದುರಾಳಿಲೆನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ನೇ ಆಧಾರವಾದ್ ದೀವೊಂದು ಹಲವಾರ್ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ.  

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿದ ಡಾವುಲೆನ್‍ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮೂಜಿ ಭಾಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ: 1 ಭೀಮಸೇನೀ ಡಾವುಲು (ಈ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಶಕ್ತಿದ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು). 2 ಹನುಮಂತೀ ಡಾವುಲು (ಈ ಬಗೆತ್ತ ಯುಕ್ತಿದ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು) 3. ಜಾಂಬವಂತೀ ಡಾವುಲು (ಈ ಬಗೆಟ್ಟ್‍ ಕೈಕಾರ್‌ಲ್‍ ಪೊಲಿಪುನ ಸಂದರ್ಭೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು).

ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡು ಕುಸ್ತಿರ್ದಾದ್‌ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್‌. ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನಕುಲೆಡ್ ಏರ್ ಅಂಡಲಾ ಒರಿ ಸೈಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ದಿನಕುಲು ಕರಿನ ಲೆಕೊನೇ ಕುಸ್ತಿದ ಉದ್ದೇಶೊಡುಲಾ ಮಾರ್ಪಾಡಾಂಡ್. ಅಪಾಯ ಉಂಡುಮಲ್ಪುನ ಡಾವುಲೆನ್ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್.

ಇನಿ ವಾಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕುಸ್ತಿದ ಬಗೆಕುಲು ಮೂಜಿ. 1. ಭಾರತೀಯ ಮಾದರಿ, 2. ಸ್ವಚ್ಛಂದ (ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕ್ಯಾಚ್ ಆ್ಯಸ್ ಕ್ಯಾಚ್ ಕ್ಯಾನ್) ಮಾದರಿ, 3. ಗ್ರೀಕೋರೋಮನ್ ಮಾದರಿ.

ಈ ಬಗೆತ್ತ ಕುಸ್ತಿ, ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ನಡಪುನಂಚಿನವು, ಭಾರತದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆಡ್‍ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ ಉಂಡು. ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಬಿಗಿಯಾದ್ ಕಾಚೊನು ಕಟ್ಟ್‌ದ್, ಅಯಿತ್ತ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಹನುಮಾನ್ ಚಡ್ಡಿನ್ ಪಾಡೊನುವೆರ್. ಅನಧಿಕೃತವಾದ್ ನಡಪುನ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಲೆಡ್ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಮೇಲ್‌ಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜೊಂದು ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತನ್ನ ತರೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ (ನುಣ್ಣನೆ) ಬೋಳಿಸದ್‍ ಉಪ್ಪುವೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮೇಲ್ ಕೈ ಕಾರ್‌ದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಕುಜಲನ್ ದೆಪ್ಪಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆ. ಅಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ಎದುರಾಳಿಗ್ ಹಿಡಿತ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪಂಡ್‍ದೇ ಜಟ್ಟಿಲೆನ ಭಾವನೆ. ಜಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಒರಿ ತಿರ್ತ್‍ಗ್ ಬೂರ್‌ದ್‍ ಅಯನ ರಡ್ಡ್ ಭುಜುಕುಲುಲಾ ಒರೊನೆ ನೆಲಕ್ಕ್ ಸೋಂಕ್ಂಡ ಆಯೆ ಸೋಲ್‍ತ್ತ್‌ನಂಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಕ್ಕ. ಏರ್‌ಲಾ ಬೂರ್‌ಜೆರ್ಂಡ ಬೊಬ್ಬು/ಕುಸ್ತಿ ಸಮ ಆಟೊಡು ಮುಗಿಪುಂಡು.(ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಬೀಳದಿದ್ದರೆ ಪಂದ್ಯ ಸಮ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ). ಈ ಬಗೆತ್ತ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಹನುಮಾನ್ ಚಡ್ಡಿನ್ ಪತ್ಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಭಾರತದ ಜಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಕಲೆಟ್ಟ್ ಪರಿಣಿತೆರಾದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಭಾರತೀಯ ರೀತಿದ ಕುಸ್ತಿ ಸಂಘದಕುಲು ನಿಯಮೊಲೆನ್‍ ಒಂತೆ ಬದಲಿಸಾದ್, ಕುಸ್ತಿದ ರೀತಿಡೇ ಪೊಸತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಅಳವಡಿಸಾದ್. ಭಾರತೀಯ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಸಂಘದ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಲೈಟ್‍ವೇಟ್ ವಿಭಾಗೊಗು 10 ನಿಮಿಷೊಲು ಮಿಡ್ಲ್‍ವೇಟ್ ವಿಭಾಗೊಗು 15 ನಿಮಿಷೊಲು ಲೈಟ್ ಹೆವಿ ಬೊಕ್ಕ ಹೆವಿವೇಟ್ ವಿಭಾಗೊಲೆಗ್ 20 ನಿಮಿಷೊಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಂದ್ಯಡು ಏರ್‌ಲಾ (ಯಾರೊಬ್ಬರೂ) ನಿಗದಿಯಾಯಿನ ಕಾಲಾವಧಿಡ್ ಸೋಲ್‌ತ್ತಿಜಿಂಡ, ಇಡೀ ಕುಸ್ತಿ ನಡತ್ತಿನ ಕಾಲಾವಧಿಡ್, ವಾ ಜಟ್ಟಿ ಉತ್ತಮವಾದ್ ಕಾದ್ಯೆ, ಉತ್ತಮ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ತೆ, ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿ ಮಲ್ತ್‌ನ ಡಾವುಲೆಗ್ ಪ್ರತಿಯಾದ್ ತೋಡುಮಾಡಿ ಎದುರಾಳಿ ಮಲ್ತ್‌ನ ಡಾವುರ್ದು ತಪ್ಪವೊಂದುನ, ಮುಕ್ಕಾಲ್‍ಭಾಗ ಕುಸ್ತಿ  ಆಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟ ಏತ್‍ ಸರ್ತಿ ಚಿತ್ತುಮಲ್ತ್‌ದೆ, ಎದುರಾಳಿಯೊಡ್ಡ್‌ನ ಇಂಚಿನ ಅಪಾಯೊರ್ದು ಎಂಚ ಪಾರಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತೆ - ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಾತ ಅಂಶೊಲೆನ್‍ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್, ವಾ ಜಟ್ಟಿ ಎಚ್ಚ ಪಾಯಿಂಟ್ (ಅಂಕ)ಗಳಿಸವೊಂಡೆ ಪನ್ಪುನ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್, ಅಖಾಡದ ಸುತ್ತ ಕುಲ್ಲ್‌‍ದ್‍ನ ಮೂಜಿ ಜನ ತೀರ್ಪುಗಾರೆರ್ದ್ ಜಟ್ಟಿನ ಸೋಲು ಗೆಲುವುಲು ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು.

ಭಾರತೊದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕುಸ್ತಿಪಟುನು ಆರಿಸಾಯೆರೆ ಹಿಂದ್ ಕೇಸರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆನ್ ಪ್ರತಿವರ್ಸೊಲಾ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಭಾಗಹಿಸಿಯೆರೆ ಭಾರತದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆರ್ದ್‌‍ಲಾ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಬರ್ಪೆರ್. ಈ ಪಂದ್ಯ ಒಂಜಿ ಗಂಟೆದಾತ್ ಪೊರ್ತು ನಡಪುಂಡು. ಈ ತಿರ್ತ್ ತೋಜಾಯಿನಕುಲು ಹಿಂದ್ ಕೇಸರಿನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯಿನಕುಲು: 1. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರಾಮಚಂದ್ರ, 2. ಮಹಾರಾಷ್ಟದ ಶ್ರೀಪತಿ ಕಂಚಿನಾಳ್ 3. ಪಂಜಾಬಿನ ಕರಣ್‍ಸಿಂಗ್ 4. ಡೆಲ್ಲಿದ ಚಾಂದ್‍ಗಿ ರಾಮ್, 5. ಮಹಾರಾಷ್ಟದ ಮಾರುತಿ ಮಾನೆ 6. ರಾಜಾಸ್ತಾನದ ಮೆಹರುದ್ದೀನ್.

ಈ ಮಾದರಿದ ಕುಸ್ತಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಸಂಘದಕುಲೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಮಿತಿರ್ದ್ ಅಂಗೀಕಾರ ಆತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ 8 ಅಧಿಕೃತ ತೂಕಲೆನ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು. ಮೆತ್ತೆಲೆರ್ದ್ ನಿರ್ಮಿಸಾಯಿನ 8 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬೊಕ್ಕ 8 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಅಖಾಡೊಡು ಪಂದ್ಯ ನಡಪುಂಡು. ಜಟ್ಟಿಲೆನ್ ತೂಕದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ವಿಂಗಡಿಸಾದ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡಪಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಎಣ್ಣೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜಿಡ್ಡ್ ಪದಾರ್ಥೊಲೆನ್ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಪೂಜೊನುನಂಚ ಇಜ್ಜಿ. ಅಖಾಡೊಗು ಬನ್ನಗ ಹಾ, ಹೂ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡೊಂದು, ಅರ್ಭಟೆ ಕೊರೊಂದು ಬರ್ಪುನೆನ್ ನಿಸೇದ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಕುಸ್ತಿಡ್‍ಲಾ ತೂಕದ ವಿಭಾಗೊಗುಲಾ ಕಾಲಾವಕಾಶೊನು ನಿಗದಿಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಅಪಾಯ ಉಂಡು ಮಲ್ಪನಂಚಿನ ಉಂಗಿಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಓವ್ವೇ ಬಗೆತ್ತ ಒಡವೆ ವಸ್ತುಲೆನ್‍ ಪಾಡೊಂದು ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ನಿಗದಿ ಆಯಿನ ವೇಷನ್ ಪಾಡೊಂದು, ಕಾರ್‌ಗ್ ನಿಗದಿ ಆಯಿನ ಶೂಸ್ ಪಾಡ್‍ದ್‍, ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪೊಡು. ಕಾಲಾವಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳಿಸುನ ಪದ್ಧತಿಡ್‍ ಕ್ರಮವಾದ್ ಬದಲಾವಣೆಲು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿ ಈ ತಿರ್ತ್‌ದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ನಡಪುಂಡು.

ಕೊರ್‌‍ನ ಕಾಲಾವಧಿ ಆಯಿನ 11 ನಿಮಿಷೊಡು ಪ್ರತಿ ಮೂಜಿ ನಿಮಿಷ ಕಾದೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ದೆತ್ತೊನಿಯೆರೆ ಒಂಜಿ ನಿಮಿಷ ಬಿಡುವು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪಂಡ್ಂಡ ಕುಸ್ತಿ ನಡಪುನೆ ಒಟ್ಟು 9 ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ. ಕುಸ್ತಿ ನಡಪುನ ಈ 9 ನಿಮಿಷಪಡು ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಪೊಕ್ಕಡೆ ಕುಲ್ಲ್‌ನಲ್ಪ ಕುಲ್ಲಂದೆ, ಉಂತ್‌ನಲ್ಪ ಉಂತಂದೆ,ದಾದಂಡಲಾ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು. ಅಂತೂ ರಡ್ಡ್‌ ಜನಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಡ್ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಭಾಗವಹಿಸೊಡು. ವಾ ಡಾವುನ್‌ಲಾ ಮಲ್ಪಂದೆ, ಉಂತ್‍ನಲ್ಪನೇ ಉಂತ್‍ನಂಚನೇ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುಲ್ಲ್‌ನಲ್ಪನೇ ಕುಲ್ಲ್‌ನಲ್ಪನೇ ಒರಿಯಗೊರಿ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ, ಒರಿಯೊರಿಯಗ್ ರೆಫರಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್‌ಂಡಲಾ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕೆಬಿ ಕೊರಂದೆ ಪಿರ ಅವ್ವೇ ರೀತಿಡ್ ತುಚ್ಚೊಂದು ಅತ್ತ್ಂಡ ನಿಯಮೊಗು ವಿರುದ್ಧವಾದ್ ಡಾವುಲೆನ್‌ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಂಡ ಅಖಾಡೊದ ಸುತ್ತ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಜನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಲೆನ ಸಲಹೆ ದೆತೊಂದು ರೆಫರಿ ಅಕ್‌ಲೆನ್ ಪಂದ್ಯೊರ್ದು ಪಿದಯಿ ಕಡಪುಡೊಲಿ. ಈ ಮಾದರಿದ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಜಟ್ಟಿನ ರಡ್ಡ್ ಭುಜಕುಲುಲಾ ಇಕೆಳಕ್ಕೆ ತಗಲಿದಾಗ, ರೆಫರಿ ಒಂದು ಎಣಿಸಿ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಬಡಿದ ಮೇಲೆ ಪಂದ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರೆಫರಿ ಕೈತಟ್ಟುವವರೆಗೂ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಕುಲು ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ, ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌‍ಡು ಈ ಮಾದರಿದ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಾದ್, ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟೊಡು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದೆರ್. ದೇಶೊಗು ಖ್ಯಾತಿ ಕನತ್ತ್‌ನ ಜಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಕೆಲವೆರೆನ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ಪುದರ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್:

ಈ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಯೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಡಾವುಗಳನ್ನೂ ಸೊಂಟದ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಜಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾವಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1964ರಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಕುಸ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಸಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಎರಡೇ ಎರಡು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹೊಸಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಾಮ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದು, ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯಲಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಇಡೀ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ತನ್ನ ಎದುರು ನಿಂತು 5 ನಿಮಿಷ ಹೋರಾಡಿದವರಿಗೆ 15 ಪೌಂಡ್ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ. ಇವನ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮೊದಲ ದಿವಸ ಮೂರು ಜನ ಪೈಲ್ವಾನರು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಗಾವi ಈ ಮೂರು ಜನರನ್ನೂ ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಒಳಗೇ ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿಸಿದ. ಅದರ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಇವನನ್ನೆದುರಿಸಲು ಬಂದ 12 ಜನ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳಿಗೆ ಅದೇ ಗತಿ ಕಾಣಿಸಿದ. ದಿಗ್ಬ್ರಮೆ ಹಿಡಿಸುವಂತೆ ಜಯದ ಮೇಲಿನ ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಗಾಮನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲೇಬೇಕಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಗಾಮ 1910ನೆಯ ಇಸ್ವಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರಂದು, ಹೆಸರಾಂತ ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲ್ವಾನ್ ಇ. ರೋಲರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಿಂತನಲ್ಲದೆ ಆತನನ್ನು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಸೋಲಿಸಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಪ್ರೆಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ವುಂಟುಮಾಡಿದ. ಇದಾದ ಅನಂತರ ಅಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಜಿಬಿಸ್ಕೊನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದು, ಯಾರೂ ಸೋಲದ ಕಾರಣ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿವಸಕ್ಕೆ ದೂಡಲಾಯಿತು. ಅಂದು ನಡೆದ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಗಾಮನದೇ ಮೇಲುಗೈಯಾಗಿತ್ತು. ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದ್ದರೆ ಅಂದೇ ಗಾಮನಿಗೆ ಜಯ ದೊರಕಬೇಕಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಗಾಮ ಕೊಂಚವೂ ಸಹನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾರನೆಯ ದಿವಸ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿದ. ಆದರೆ ಅವನ ಎದುರಾಳಿ ಹಿಂದಿನ ದಿವಸದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈಮೂಳೆ ಮುರಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಿಶ್ಚೇತಸನಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಗೈರುಹಾಜರಾದ. ಅಂದೇ ಗಾಮ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಭಾರತದ ಕೀರ್ತಿಪತಾಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ.

ಇದಾದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅನಂತರ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ದೇಶದ ಜನತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಜಿಬಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತೆ ಗಾಮನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಈ ಸಾರಿ ಗಾಮ, ಕೇವಲ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನೆಂದು ಕೀರ್ತಿ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡ.

ಗಾಮ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಕಿಕಾರ್‍ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಂ-ಇವರ ಹೆಸರು ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿತ್ತು. ಲಾಹೋರಿನ ಸತಾರ-ಎ-ಹಿಂದ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ದೊ ಪೈಲ್ವಾನನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಮ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದುದು ಬಹುಷಃ ಈತನೊಬ್ಬನಿಗೇ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಈತ ಗಾಮನಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ, ಅನಂತರ ಬಂದ ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಕೆಲವು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳೇಂದರೆ-ಭೂಲರ್, ಗೊಂಗಾಬಲಿವಾಲ, ಹರ್‍ಬಾನ್‍ಸಿಂಗ್, ಗುಟ್ಟಾಸಿಂಗ್, ಇಮಾಂಬಕ್ಷ್, ಗರ್ದಾವರ್, ಹಮೀದಾ, ಗಂಧಾಸಿಂಗ್, ಹಕೀಮ್, ಮಾಧೋಸಿಂಗ್, ವುಸ್ತಾದ್‍ಕರೀಮ್‍ಬಕ್ಷ್, ಪಲೇರ್‍ವಾಲ, ಗೋಬರ್‍ಬಾಬು, ಕಲ್ಲು, ರಹೀಂಸುಲ್ತಾನಿವಾಲಾ, ದಾರಾಸಿಂಗ್, ಜೋಗಿಂದರ್‍ಸಿಂಗ್-ಮುಂತಾದವರು. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರು. ಹೀಗೆ ಭಾರತ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕುಸ್ತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.




#Article 58: ಕೃಷ್ಣ ಮಠ (399 words)


ಕೃಷ್ಣ ಮಠ - ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ ಉಡುಪಿಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ದೇವಾಲಯನ್ ಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರತಿಮೆನ್ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕುಲು ಉಂಡು.

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜೆನ್ ಉಡುಪಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲು ತೂವೊನುನು. ಪ್ರತಿ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಗೊರ ಒಂಜಿ ಮಠರ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ಮಠಕ್ಕ್ ಕೃಷ್ಣ ಮಠತ್ತ ಪೂಜೆನ್ ಕೈ ದೆರ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್(ಹಸ್ತಾಂತರ ಅಪುಂಡು). ಈ ಸಂದರ್ಭೊನು ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬಾರಿ ವೈಭವೊಡು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜನವರಿ ೧೮ತ ಬೊಲ್ಪುಗು ನಡಪುನ ಈ ಉತ್ಸವನ್ ಮೈಸೂರುದ ದಸರ  ಪರ್ಬದ ಮಾದರಿಡ್ ವಿಜ್ರಂಭಣೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒರ ಪರ್ಯಾಯ ಪೂರೈಸಯಿನ ಮಠೊಕ್ಕು, ನನೊರ ಕೃಷ್ಣ ಮಠತ್ತ ಪೂಜೆದ ಅಧಿಕಾರ ತಿಕ್ಕಿಯೆರೆ ಪದಿನಾಲ್ (೧೪) ವರ್ಸೊಲು ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ನ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಇನಿ ಮುಟ್ಟ ಚಾಚೂ ತಪ್ಪಂದೆ ದುಂಬುವರಿಯೊಂದು ಪೊವೊಂದು ಉಂಡು.

ಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಪ್ರಾಂಗಣೊಡು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣೆ, ಗರುಡೆ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ನವಗ್ರಹೊಕುಲೆನ ಗುಡಿಕುಲು ಉಂಡು.

ಉಡುಪಿದ ಕೃಷ್ಣನ್ ದ್ವಾಪರ ಯುಗೊಟ್ಟು ದ್ವಾರಕೆದ ರುಕ್ಮಿಣಿರ್ದ್ ಪೂಜೆ ಅವೊಂದು ಇತ್ತಿನವು ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮರ್ದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನವು.

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠನ್ ವೈಷ್ಣವೆರೆ ಸಂತೆ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಶಾಲೆದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಲಾ ಅಂದ್. ಮಧ್ವರೆಗ್ ಗೋಪಿಚಂದನೊಡು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅರೆನ ತಂತ್ರಸಾರ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಮಧ್ವೆರೇ ಪಂಡಿಲೆಕೊ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿ ಪಶ್ಚಿಮಭಿಮುಕವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲೆಡ್‍ಲಾ ದೇವೆರನರ ಮೂರ್ತಿಲ್ ಪಶ್ಚಿಮೊಗೇ ಮೋನೆ ಪಾಡ್‍ದೇ ಉಂಡು. ಭಕ್ತೆರ್ ದೇವೆರೆನ ದರ್ಶನೊನು ಉಲಯಿದ ನವಗ್ರಹ ಕಿಂಡಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಿದಯಿದ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿದ ಮೂಲಕಲ ಪಡೆವೊಲಿ. ಮಠ ಬೊಲ್ಪುಗು ೫:೩೦ಕ್ ಬಾಕ್‍ಲ್ ದೆಪುಂಡು. ದೇವರೆಗ್ ೯ ಒಟ್ಟೆಲುಪ್ಪುನ ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಿಂಡಿರ್ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನವು ಮುಲ್ಪದ ವಿಸೇಸ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬರ್ಪುನ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಒಣಸ್‍ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲುಂಡು. 

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಶಿಷ್ಯೆರ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅಕ್‍ಲೆಡ್ ಸುರುತಾರ್ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯ ತೀರ್ಥೆರ್. ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲೆನ್ ಬುಡ್‍ದ್ ಒರಿನ ಮಾತ ಮಠೊಕುಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯಿನೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ತೀರ್ಥೆರ್. ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲೆನ ಆಡಳಿತೊಗು ಒಳಪಡ್‍ಸೆರ್ದ್ ಅರೆನ ಶಿಷ್ಯೆರೆಗ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಓವ್ವೇ ಅಧಿಕಾರ ಇಜ್ಜಂಡ್.

ಮಠತ್ತ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರೊಲೆನ್ ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲು ತೂವೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ಮಠೊಕ್ಕುಲ ೨ ವರ್ಸೊಗೊರ ಆವರ್ತಿಕ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೃಷ್ಣ ಮಠೊ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ದತಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರ, ದ್ವೈತ ಬೊಕ್ಕ ತತ್ವವಾದ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊಗು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಜಾಗೆ. ಉಡುಪಿರ್ದ್ ಪುಟ್ಟ್ ನ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲೆ ಉಂಡು. ಮಠೊತ್ತ ಕರ್ಚಿವೆಚ್ಚೊಲೆನ್ ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಭಕ್ತರೇ ಸ್ವತಃ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತೆರಾದ್ ತೂವೊನುವೆರ್. ೧೯೭೫ತ ಭೂ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆದ ಅನುಷ್ಠಾನೊರ್ದು ಮಠ ತನ್ನ ಮಸ್ತ್ ಭೂಮಿಲೆನ್ ಕಳೆವೊಂಡು. ಕೃಷ್ಣ ಮಠೊತ್ತ ಪೌಳಿನ್ ನವೀಕರಿಸಾದ್ ಮೇ ೧೮, ೨೦೧೭ಟ್ ಅಯಿತ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವನ್ ವಿಜೃಂಭಣೆಡ್ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮುಖ್ಯ ದೇವೆರ್- ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ 

ಭೇಟಿ ಕೊರಿಯೆರೆ ಸರಿ ಅಯನ ಪೊರ್ತು - ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ, ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೊರ್ತು - 4pm.

ಸುರುತ ಸೇವೆ -ಉದಯಸ್ಥಮಾನ ಸೇವೆ - 5am.

ಕಡೆತ ಸೇವೆ - ಏಕಾಂತ ಸೇವೆ - 9.30pm.

ವಿಳಾಸ- ಕಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ತೆಂಕಪೇಟೆ, ಮಾರುತಿ ವೀಥಿಕ, ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಪಿನ್-576101

೨ ವರ್ಷಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವದಂದು ಮಠದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮಠಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಠಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಪರ್ಯಾಯವು ೨೦೦೮,೨೦೧೦,೨೦೧೩ ರಂತೆ ಸಹ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ರಥಸಪ್ತಮಿ, ಮಧ್ವ ನವಮಿ,ಹನುಮಾನ ಜಯಂತಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ, ನವರಾತ್ರಿ ಮಹೋತ್ಸವ, ವಿಜಯ ದಶಮಿ, ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ಗೀತಾ ಜಯಂತಿ ಅಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಮಠವು ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ.




#Article 59: ಕೆರೆಂಗ್ (101 words)


ಕೆರೆಂಗ್ ಬಟಾಟೆದ ಅಂಚನೆ ಭೂಮಿತ ಉಲಯಿ ಅಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಕಂಡೆ. ಕನ್ನಡದಕುಲು ಗೆಣಸು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ದುಂಬು ಚಾತ ಬಾಯಿಗ್ ಕಿರೆಂಗ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡಿತ್ತಿ ಕೆಂಡೊಗು ಪಾಡ್ದ್ ಕಾಯಾದ್, ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್, ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ಉಪ್ಪುಕರಿ ಮಲ್ತ್, ಬೆಯ್ಪಾದ್ ತಾರೆದ ಪೇರ್ದ ಒಟ್ಟುಗು( ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದ್) ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೋಡು ಹೊಟೆಲ್ಗ್ ಪೋದು ತಿನ್ಯರೆ ಎಂಚಿನ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಕೇಂಡ. ಕಡ್ಲೆ ಬಜಿಲ್, ಪದೆಂಗಿ ಬಜಿಲ್, ಕಿರೆಂಗ್ ಬೆಯ್ಪಾದಿನ, ಕಿರೆಂಗ್ ಉಪ್ಪುಕರಿ ಇಂಚ ತಿಂಡಿದ ಪುದರ್ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಹೋಟೇಲ್ ಡ್ ಪೋಡಿದ ರೂಪೊಡು ಕಿರೆಂಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.
ಉಂದೆನ್ ಹಪ್ಪಳ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಬಳಸುವೆರ್.ಕೆರೆಂಗ್ ದ ಪೋಡಿ,ಚಿಪ್ಸ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತೆನಸ್ ಲೆನ್  ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಯ್ಪಾದಿ ಕಿರೆಂಗ್ ನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾದ್ ಮರಿಯಲೊಡು ತಿನ್ಪೆರ್ ನೆಕ್ಕ್ ಸಾಂತನಿ, ಕೆರೆಂಗ್ ದ ಸುಂಟಾಯಿ ಪಂಡ್ದ್  ಪನ್ಪೆರ್.

ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ ಕೆರೆಂಗ್ ಡ್ ೯೫೦ಮಿ.ಗ್ರಾಂ.ನಾತ್ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಇಪ್ಪುಂಡು




#Article 60: ಕೊರತಿ ದೈವ (183 words)


ಕೊರತಿ ತುಳುವೆರೆ ಒಂಜಿ ದೈವೊ. ಈ ದೈವ ಇಲ್ಲ್‌ನ್ ಕಾಪುನ ದೈವ. ಇಲ್ಲಲ್ ಇಸೆಸದ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ ದೈವದ ಪಲಯಿಡ್ ದೀದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಮ ಗಲಸುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
ಈ ದೈವನ್ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಉಂದ್ ತೆನಸ್ ವಸಸ್‌ನ್ ಕಾಪುನೆತ್ತರ ಇ ಪುದರ್ ಬತ್ತುಂಡು.

ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ವಿಧ್ಯೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಭೂಮಿಗ್ ಕಿರಾತ ವೇಷೊಡು ಭೂಮಿಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಅರ್ಜುನ ಪಂಜಿಗ್ ಬಾಣ ಬುಡ್ಪೆ ಅವೆನ್ ಕಿರಾತೆ ಪಂಜಿ ತನ್ನ ಬಾಣೊಗ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪಂಜಿ ಆಯೆನಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಮೂಲು ಪಾರ್ವತಿಲಾ ಕಿರಾತಿನಿ ಆದ್ ಭೂಮಿಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಅರ್ಜುನನ ಶೂರತನ ತೂದ್ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಪಾಶುಪತಾಶ್ತ್ರ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಿರಾತಿನಿ ಆಯಿನ ಪಾರ್ವತಿಗ್ ಮಲೆ ಕೊರತಿಯಾದ್ ಭೂಮಿನ್ ಕಾಪೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಡಿ ಪನ್ನಾಗ ಕೊರತಿ ಈರ್ ಶಾಂತಪ್ಪ ದೇವೆರೆ(ಈಶ್ವರ) ಬೆರಿ ಪತೊಂದು ಬತ್ತಿನಾರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪಂಡ್ಂಡಾ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಭಾರಿ ಸಂತೊಷು ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್.

ಕುರುವಾಯಿ ದೀದ್ ಆರಾಧಿಸುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮೊ, ಕಿದೆತ ಪಿರವುಡು ನೀರ್ ತಲ್ತ್‍ದ್ ಮನೆ ದೀದ್ ತಡ್ಪೆನ್ ದೀಪೆರ್. ಬಲಸ್‍ದಿನ ಹಿರಿಯೆರ್ ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಇಜ್ಜಾಂಡಾ ದಾರುಗು ಕೈ ಮುಗಿದ್ ನೆನೆತ್ತೊಂದು ನುಡಿಕಟ್ಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಿದೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಎರು ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿ ಮಾತೆನ್ ಪೋಯಿನಲ್ಪ ಬತ್ತಿನಲ್ಪ ಕಾಪೊಡು ಇಸೊನು ಕಡಪ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಾಡೊಡು.

ವಾರಡ್ ಒರ ಅಗೆಲ್‌ಲ, ಬೊಕ್ಕ ಸಂಕ್ರಾಂದಿಗ್ ಅಗೆಲ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು ಐತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಟ್ರ್ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು ವರ್ಸಡ್ ಒರ ಕೋಲ ಬೊಕ್ಕ ಪಟ್ಡೆ ಇಡೀ ಕುಟಂಬದಕಲ್ ಸೆರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನಾ ಪರ್ವ.
ಅಗೆಲ್‌ಗ್ ಬಲಸುನಾಗ ಲಾಕಿ ಕೋರಿದ ಕಜಿಪು, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೊರಿ ಬಜಿಲ್ ಬಲಸುವೆರ್, ಪನಿಯಾರ ದೀಪೆರ್. ವರ್ಷದ ಪರ್ವದಾನಿ ಕಜೆ ಅರಿತ ನುಪ್ಪು ಪರ್‌ಂದ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತ್‌ದೇ ದೀವೊಡು.
ಕೋಲದಾನಿ ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿ ಉಪ್ಪೊಡು.




#Article 61: ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ (632 words)


ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ವೀರ ಪುರುಷೆರ್. ಅಕುಲು ಧೀರೆರ್. ಮೊಕುಲು ವಿಸೇಸ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನ ಜವನೆರ್. ಕೋಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು. ಈ ಜೋಕ್ಲೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ದೇಯಿ ಬೈದಿತಿ. ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರೆ ಪುದರ್ಡ್ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ 220 ಮುಟ್ಟ ಗರೊಡಿಲು ಉ೦ಡು.

ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಮಾ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಬಿರ್ಸೆರ್, ಮೊಕುಲೆನ್ ದೈವೊಲು ಪಂದ್ ನಂಬುದು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸತ್ಯೊಗ್ ಪುದರಾಯಿನ ಅಮರ್ ಬೊಳ್ಳಿಲು ಈ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್.ದೈವ ಭಕ್ತೆರಾಯಿನ ಜೋಕುಲಿಜ್ಜಂದಿನ ಬ್ರಾಣೆರ್ ಬೆರ್ಮ ದೇವೆರೆಗ್ ದಿನಾಲ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್,ಅಕ್ಲೆನ ಪೂಜೆಗ್ ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವೆರ್ ಕೇಂಜವೆ ಪಕ್ಕಿದ ತೆತ್ತಿಡ್ ದೇಯಿ ಪನ್ಪುನ ಪೊನ್ನು ಬಾಲೆನ್ ಉಂಡ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬಾಲೆ ಇಜ್ಜಂದಿ ಕೊರಗ್‍ನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಆ ಬಾಲೆ ಇಲ್ಲದಕ್ಲೆನ ಮೋಕೆಡ್ ಬುಲೆದ್ ಮಲ್ಲ ಅಪುಂಡು, ಮದ್ಮೆ ಆವಂದೆ ಪೊಂಜವ್ ಆಯಿನೆದ್ರಾವರ ಅಪಗದ ಕ್ರಮತ ಲೆಕ್ಕ ಅಲೆನ್ ಕನ್ನ್ ಗ್ ಕುಂಟ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ತರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಕನಕ್ ದ ಕಟ್ಟ ದೀದ್ ಕಾಡ್ಗ್ ಬುಡ್ಯೆರ್. ಅವ್ಲ್ ಅಲೆಗ್ ಪಲಯೆ ಲೆಕ್ಕ ಸಾಯನೆ ತಿಕ್ವೆ,ಆಯೆ ಅಲೆನ್ ಮೋಕೆಡ್ ತಾಂಕದ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆ ಅಲೆಗ್ ಕಿನ್ನಿದಾರು ಪನ್ಪುನ ಪೊನ್ನು ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟುಂಡ್,ಅಲೆಗ್ ಮಲ್ತ್, ಬುಕ್ಕ ಪಾಕ ಸಮಯರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಪಲ್ ಅಪಗ ಅಲ್ನ ಕಂಡನಿ ತೀರ್ ಪೋಪೆ ಒರ್ತಿಯೆ ಬಂಜಿಡ್ ಬಾಲೆ ದೀವೊನ್ದ್ ಸಾಯನ ನ ಇಲ್ಲಲ್ ದಿನ ದೆಪ್ವಲ್ ಅಪಗ ಆ ಊರ್ದ ಅರಸಗ್ ಕಾರ್ಗ್ ಮುಳ್ಳು ತುಚ್ಚಿದುಪ್ಪುಂಡ್ ಯೇರ್ನ ಮರ್ದ್ ಲಾ ಪಲಿತಿಜಿ, ಅಪಗ ದೇಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಮರ್ದ್ ಮಾತ್ರ ಪಲಪು ಕೊರ್ಂಡ್ ಅಂಚಾದ್ ಅರಸೆ ಅಲೆನೆ ಲೆತೊಂದ್ ಬಲೆಂದ್ ಪನ್ಪೆ ಆಲ್ ಜಿಂಜಿ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಅಲೆಗ್ಲಾ ಅಲ್ನ ಬಾಲೆಗ್ಲಾ ಅರಸೆ ಅರ್ದ ಬೂಮಿ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ದುಪ್ವೆ,ಅರಸಗ್ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ತ್ ಪಿದಡ್ನಗ ಸಾದಿಡ್ ಬೇನೆ ಬರ್ಪುಂಡ್ ಅಂಚ ಬಂಜಿಗ್ ಕೈ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಸಾದಿಡ್ ಉಂತ್ವಲ್, ಅಪಗ ಅವ್ವೆ ಸಾದಿಡ್ ಬತ್ತಿನ ಊರುದ ಬುದ್ಯಂತೆ ಯಾನ್ ಬರ್ಪುನೆನ್ ತೂದ್‌ಲಾ ಸಾದಿಡ್ ಅಡ್ಡ ಉಂತೆರೆ ಏತ್ ದೈರ್ಯಂದ್ ಕೆನ್ವೆ,ಅಪಗ ಆಲ್ ಬಂಜಿಡ್ಲಾ ಬೆರಿಟ್ಲಾ ತಡೆಯಡರೆ ತೀರಂನದಿನ ಬೇನೆ ಬರೊಂದುಂಡ್ ಪನ್ಪಲ್ ಅಪಗ ಆಯೆ ನಿನ್ನ ಬಂಜಿಡ್ ಕೇರಿ ದ ಕಿನ್ನಿ ಉಪ್ಪುನ ಅತ್ತ್ ಮರಿತ ಕಿನ್ನಿ ಉಪ್ಪುನಾಂದ್ ಕೆನ್ವೆ, ಅಪಗ ಆಲ್ ಕೋಪಡ್ ಕೇರಿ ಆಂಡ ಮಲೆ ಮಿತರು, ಮರಿ ಆಂಡ ತಿರ್ಗ್ದದ್ ಕೊಡಪುಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಅರಸುಲ್ನ ಕೊಟ್ಯಡ್ ರಡ್ಡ್ ಅಮರ್ ಜೋಕ್ಲೆನ್ ಪೆದ್ವಲ್,ಈ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲೇ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಪೆದ್ದ್‌ದ್ ಪದಿನಾಜಿ ದಿನಟ್ ದೇಯಿ ಅರ್ದೆರೆಂದ್ ಪೋನಗ ಅವ್ಲ್ ಗೆಂದಲಿ ತಾರೆದ ಮಡಲ್ ಬೂರ್ದ್ ತೀರ್ ಪೋಪಲ್,ಈ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲ್ ಅರಸುಲೆನ ಆಶ್ರಯಡ್ ಬುಲೆಪೆರ್, ಎಲ್ಯೆಡೇ ಬುದ್ಯಂತನ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಮುಕುಲೆಗ್ಲಾ ಆದ್ ಬರೊಂತಿಜಿ ಮಲ್ಲಾದ್ ಬುಕಲಾ ಕೋಪಗ್ ತಿರ್ಗ್ಂಡ್,ಮುಕುಲೆನ ಬಿರ್ಸಾದಿಗೆನ್ ತೂಯೆರೆ ತೀರಂದಿನ ಬುದ್ಯಂತೆ ಮುಕ್ಲೆಗ್ ಗಡಿ ಗಡಿ ಉಪದ್ರ ಕೊರೊಂತೆ,ಈ ಅಮರ್ಲೆಡ್ ಕೋಟಿನವು ಪಾಪದ ಗುಣ,ಚೆನ್ನಯಗ್ ಕೋಪ ಜಾಸ್ತಿ,ಬಿರುವೆರಾಯಿನ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಅರಸುನಲ್ಪ ಉಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಪಂಡ್ನ ಬುದ್ಯಂತನ ಪಾತೆರ ಕೇನ್ನ ಅರಸುಲು ಅಕ್ಲೆನ್ ಸಾಯನನಡೆ ಕಡಪುರ್ವೆರ್,ಅವ್ಲು ಮುಕುಲು ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ವೆರ್ ಬುದ್ಯಂತನ ಕಂಡಲ ಮುಕ್ಲೆನ ಕಂಡಲ ಒಟ್ಟೊಟ್ಗೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬುದ್ಯಂತೆ ಒಂಜಿ ದಿನ ಆಯೆನ ಕಂಡದ ನೀರ್‍ನ್ ಮಾತ ಮುಕ್ಲೆನ ಕಂಡಗ್ ಬುರ್ದ್ ಬುಲೆ ಹಾಲಾಪು ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆ. ಕೋಟಿ ವರಿಯನೇ ಉಪ್ಪುವೆ ಚೆನ್ನಯೆ ಮರಟ್ ಮುರ್ತೆ ಮೂರೊಂದುಪ್ಪುವೆ. ಕೋಟಿ ದಾಯೆ ಬುದ್ಯಂತರೆ ಇಂಚ ಮಲ್ತರ್‍ಂದ್ ಕೇನೆಕ್ಕ್ ಬುದ್ಯಂತಗ್ ಕೋಪ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆಯೆ ಕೋಟಿಗ್ ಸರಿ ನೆರ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ಪುವೆ. ಈ ಲಡಾಯಿ ಜೋರಾದ್ ಮರಟ್ ಇತ್ತಿನ ಚೆನ್ನಯನ ಕೆಬಿಕ್ ಬೂರುಂಡು ಮುಂಗೋಪದ ಚೆನ್ನಯೆ ಕೋಪಡ್ ಸೀದಾ ಬತ್ತ್ದದ್ ಬುದ್ಯಂತನ್ ಕೆರ್ಪೆ ನೇರ್ದ್ ಅರಸುಲೆಗ್ ಕೋಪ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮುಕ್ಲೆನ್ ಊರು ಬುರ್ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್,ಮುಕುಲ್ ಅಕೇರಿಗ್ ಆವುಂದ್ ಒಪ್ಪ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಪಂತಿನ ಪಾತೆರ ಲೆಕ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಂತಿನ ಜಾಗೆನ್ ಮಾತ ಕೊರ್ಲೆಂದ್ ಕೇನ್ವೆರ್ ಆಂಡ ಅರಸೆ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಮೋಸ ಮಲ್ಪ್‌ವೆ ಜಾಗೆ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಒಪ್ಪುಜೆ,ಮುಕುಲು ಕೋಪಡ್ ಊರು ಬುರ್ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಪಿದಡ್ವೆರ್ ಅಪಗ ಉರುದ ಜನಕುಲ್ ಪೋವೊರ್ಚಿಂದ್ ದಮ್ಮಯ ಪಾಡ್ವೆರ್,ಅಕೇರಿ ಗ್ ಪಿರ ಯಾಪ ಬರ್ಪರ್ಂದ್ ಕೆನ್ನಗ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಕಪ್ಪು ಕಕ್ಕೆ ಬೊಲ್ದಾನಗ,ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಕೋಡು ಬನ್ನಗ ಬರ್ಪಾಂದ್ ಪಂಡ್ದ್,ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡಿನ ಪರಕೆ ಸಂದಾಯೆರೆ ಬೆರ್ಮೆರೆ ಗುಡಿತಡೆ ಪೋಪೆರ್,ಅವುಲು ಮುಕುಲು ಪೋನಗ ಬಾಕಿಲ್ ಪಾರ್ದುಪ್ಪುಂಡ್ ಪೂಜಾರಿಡ ಬಾಕಿಲ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಯೇತ್ ಪಂಡಲಾ ಆಯೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಒಪ್ಪಂದೆ ಸೀದ ಪೋಯೆ,ಅಪಗ ಬೇಜಾರ್ಡ್ ಎಂಕುಲು ಸತ್ಯಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಜೊಕುಲಾಂಡ ಬೆರ್ಮೆರ್ ಬಾಕಿಲ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ನ ದರ್ಸನ ಕೊರೊಡುಂದ್ ಬೇಡ್ವೆರ್ ಮುಕುಲೆನ ಸತ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಗ್ ಒಲಿಯಿನ ಬೆರ್ಮೆರ್ ಬಾಕಿಲ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ದರ್ಸನ ಕೊರ್ಪೆರ್,ಅವ್ವಾದ್ ಬುಕ್ಕ ಪಲಿನ್ ನಾಡೊಂದ್ ಪೋಯಿನ ಮುಕುಲೆಗ್ ಪಲಿ ಕಿನ್ನಿದಾರು ತಿಕ್ವಲ್ ಮೆಗ್ಯೆನಕ್ಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಕಾತೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಿನ್ನಿದಾರುಗ್ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಸಂತಸ ಆಪುಂಡ್ ಅವ್ವೇ ಸಂತಸಡ್ ಆಲ್ ಎಕ್ಕಸಕ ಪದ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮೆಗ್ಯನಕಲೆಗ್ ಬೊಂಡ ಪೇರ್ ಮೀಯೆರೆ ನೀರ್ ಮಾತಾ ಕಾಯಿತ್‍ದ್ ಅಕಲೆನ ಚಾಕರೆ ಮಲ್ಪುವಲ್. ಅವೇ ಊರುಡು ಬುದ್ಯಂತನ ಪಲಯೆ ಅರಸೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುವೆ. ಮೆಗ್ಯನ್ ಕೆರ್ನಿ ಮೊಕುಲೆಂದ್ ತೆರಿನ ಆಯೆ ಕಿನ್ನಿದಾರೆನ ಕಂಡನಿಡ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅಕಲೆನ್ ಮಂಗಟ್ಟಾದ್ ಕತ್ತಲೆ ಕೋಣೆಗ್ ಪಾಡುಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆ, ಗಾಳಿ ಬೊಲ್ಪು ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಂದಿನಲ್ಪ ಮೊಕುಲ್ ಬೆರ್ಮೆಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಗಾಳಿ ಬೊಲ್ಪು ಬರ್ಪಾದ್ ಎಂಚಾಂಡಲಾ ಅಲ್ತ್ ತಪ್ಪಾದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಊರು ಸೇರುವೆರ್,ಅವುಲುಲಾ ಮೊಕುಲು ಒಂಜಿ ಅರಸನ ಆಶ್ರಯಡ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಮಾತೆರ್‍ನಲಾ ಕಷ್ಟಗ್ ಆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕರಿಗ್ ತಂಕ್ಲೆನ ಕೊನೆಕಾಲ ಬತ್ತ್ಂಡ್‍ಂದ್ ತೆರಿಯಿನ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರೆಡ್ ಕೋಟಿ ಪನ್ಪೆ ಯಾನ್ ಸುರು ಪೋಂಡ ಅಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಗುವೆಲ್‍ಡ್ ಕಪ್ಪು ಕಕ್ಕೆ ಆದ್ ನಲಿಪುವೆ ಅಂಚೆನೆ ಚೆನ್ನಯೆ ಪನ್ಪೆ ಯಾನ್ ಸುರು ಪೋಂಡಾ ಬೊಲ್ದು ಕಕ್ಕೆ ಆದ್ ನಲಿಪುವೆ. ಅಂಚೆನೆ ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ಮಾಯ ಆದ್ ಗುವೆಲ್‍ದ ದಂಡೆಡ್ ಕಪ್ಪು ಬೊಲ್ದು ಕಕ್ಕೆ ಆದ್ ತೋಜುವೆರ್.

ಇಂದೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಕುಲೆನ್ ಜನಕುಲ್ ದೇವೆರ್ಂದ್ ನಂಬ್ವೆರ್, ನೇಮ ಪೂಜೆ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಮುಕುಲೆಗ್ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಗರಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್, ನಂಬುನಕ್ಲೆಗ್ ಇಂಬು ಕೊರ್ದ್ ಸತ್ಯ ಗೆಂದಾದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರೆನ್ ನಂಬಿನಕ್ಲೆಗ್ ಯಾಪಲಾ ಸೋಲಿಜ್ಜಿ.

ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರೆ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕಟಪಾಡಿದ ಮುದ್ದು ಸುವರ್ಣೆರ್ ಸುರುಟ್ಟು ಸಿನೆಮಾ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವು ಕಪ್ಪು ಬೊಲ್ದುದವು.  ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ತುಳು ಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು ಬತ್ತ್೦ಡ್.




#Article 62: ಕೋರಿ (148 words)


ಕೋರಿ ಉಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ಇಂದೆನ್ ಪೊರ್ಲುಗಾತ್ ಬುಕ್ಕ ಕಜಿಪುಗು ಸಾಂಕುಬೆರ್. ಕೋರಿಕಟ್ಟಗಾದ್ ಸಾಂಕುಬೆರ್. ಕೋರಿಗ್ ರೆಂಕೆ ಉಂಡುಡಲಾ ದಿಂಜ ದೂರ ರಾಪುಜಿ, ಬಲಿಪುಂಡು ಇಜಿಂಡ ನಡಪುಂಡು. ಭಾರಿ ಅಗತ್ಯ ಬೂರಿನಲ್ಪ ಒಂತೆ ರಾಪುನ ಪಕ್ಕಿ.
ಆಣ್ ಕೋರಿ ಪೊಣ್ಣ ಕೋರಿಡ್ದ್ ತೂಯರೆಗ್ ಪೊರ್ಲು. ಕೋರಿದ ಕೊಟ್ಟು ತರೆತ ಜುಟ್ಟುದಲ್ಪ ಇತ್ತಿನವು. ಎಲ್ಯ ಕೋರಿದ ಕಿನ್ನಿಗ್‍ ಲಾಕಿ ಪನ್ಪೆರೆ್‍. ಮಲ್ಲ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಆಣ್ ಕೋರಿಗ್‍ ಪೂಂಜೆ,ಪೊಣ್ಣು ಕೋರಿಗ್‍ ಪೆರಡೆ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಆಣ್‍ ಕೋರಿನ್(ಪೂಂಜೆ) ತುಳು ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆಡ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ನೆಕ್ಕ್ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೋಡೇ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಉಂಡು. ಕಂಬಳ, ಕೋಲ, ಜಾತ್ರೆದಲ್ಪ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ನಡಪುಮಡು.

ಎಲ್ಯ ಕೋರಿಗ್ ಪೂಂಜಲಾಕಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೂಂಜಲಾಕಿಗ್ ಎಲ್ಯೆಡ್ದೆ ಕೊಟ್ಟು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪೂಂಜಲಾಕಿ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿನಂಚನೆ ಕೆಲೆಪ್ಯರೆ ಸುರುಮಲ್ಪುಂಡು. ಕೊಕ್ಕೊಕೋ..ಕೋ..... ಪಂಡ್‍ದ್ ಕೆಲೆಪುಂಡು. ಆನ್ ಬೂತೊಗು ತರೆ ಕೊಯ್ಯರೆ ಪೂಂಜ ಕೋರಿ ಬೋಡು. ಗುಳಿಗ್ಗೆ, ಬೈರವೆ, ಸಿರಾಡಿ, ರುದ್ರಾಂಡಿ, ಧರ್ಮೊದೈವೊ ಇಂಚ ಮಾತ ಬೂತೊಲು

ಪೆರಡೆಲಾಕಿ - ಪೊಣ್ಣುಕೋರಿ ಲಾಕಿಯಾದುಪ್ಪುನಗ ಕೊಟ್ಟು ಇಪ್ಪುಜಿ. ಮಲ್ಲೆ ಆಪುನಂಚನೆ ಪೆರಡೆಲಾಕಿ ನರಕುಂಡು. ಕೆತ್ತಿದೀಡುನ ಸಮಯೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ನರಕುಂಡು. ಕೋ...ಕೋ....ಕೋ..... ಪಂಡ್‍ದ್ ನರಕುಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಬೂತೊಲೆಗ್ ಪೆರಡೆ ಕೋರಿ ಬೋಡು. ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಾಸನೊ ಮೂರ್ತಿ ಇಂಚಪೂರ ದೈವೊಲು ಕುಲೆಕ್ಲ್ (ಗುರುಕಾರ್ನೆರ್, ರಾವುಕುಲೆ) ಪೆರಡೆದ ತಮ್ಮನೊ. ಬೂತೊಗು ಕರಿಪು ಕೊರ್‍ನಗ ಕೊರ್‍ನ ಪೊಣ್ಣುಲು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಾಗ್ ಪೋನಗ ಪೆರಡೆ ಲಾಕಿ ಕೊನೊಪುನೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಕ್ರಮೊ.




#Article 63: ಕೋರಿಕಟ್ಟ (899 words)


ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಕೋರಿದಕಟ್ಟ. ಆಜಿನೆ ಶತಮಾನದ ಬೃಹತ್ಸಂಹಿತೆದ ೫೩ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಡ್ ಕೋರಿದ ಲಕ್ಷಣಲೆನ್ ವಿವರಿತ್‌ದೆರ್. ಈ ಬೂಕ್ ಬರೆಯಿನ ವರಾಹಮಿರೆ ಪುಂಜೆರ್ ಮಲ್ಪುನ ಲಡಾಯಿ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಖುಷಿ ಕೊರ್ಪಾಂದ್ ಬರೆತೆ. ಪೊನ್ನೆ ಶಾಂತಿ ಪುರಾಣದ ಒಂರ್ಬನೆ ಅಧ್ಯಾಯಡ್ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟದ ವಿವರ ಕೋರ್ಪೆ. ರಾಘವಾಂಕೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯೊಡ್ ‘ಕೋಳಿ ಕೋಳಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವಲ್ಲದೆ ನೊಳಿದು ರಾಜಹಂಸಯಂ ನೊಲ್ಪುದೇ?’ ಪಂದ್ ಪಂತಿನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಅಂಚನೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶೆ, ಚೆನ್ನ ಬಸವ ಪುರಾಣ ಬರೆಯಿನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಪಂಡಿತೆರ್, ಗೋವಿಂದ ಪೈಕುಲು ಇಂಚನೆ ಪಂಡೊಂದು ಪೊಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆಡ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬರೆತ್ತ್‌ನೆನ್ ತೂವೊಲಿ.

ಭಾರತ, ಚೀನ, ಪರ್ಷಿಯಾ ದೇಶೋಡ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ಬಾರಿ ಪ್ರಚಾರೊಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೫ನೇ ಶತಮಾನೊಡ್ ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್, ಸಿಸಿಲಿ ದೇಶೊಡ್,ಪಿರಾಕ್ ದ ಗ್ರೀಸ್, ರೋಮ್ ದೇಶೊಡ್ ಜನಕ್‌ಲೆನ ಬಾರೀ ಪ್ರೀತಿದ ಕ್ರೀಡೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಕೋರಿದಕಟ್ಟ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ದ ೮ನೇ ಹೆನ್ರಿ(೧೪೮೧-೧೫೪೭) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ದ ವೈಟ್‌ಹಾಲ್‌ಡ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟದ ಒಂಜಿ ಕಲನ್ ಕಟ್ಟದಿತ್ತೆಗೆ. ಸುರೂತ ಜೇಮ್ಸ್ (೧೫೬೬-೧೬೨೫) ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (೧೬೩೦-೧೬೮೫) ವಾರೊಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ನಡಪಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಅಂಚನೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಲೆಡ್ ಚರ್ಚ್‌ದ ಪಿದಾಯಿ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಚರ್ಚ್‌ದ ಉಳಯಿಲಾ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ನಡಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಆಯಿತ್ತಾರದಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆನ ಪರ್ಬದಪಗ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ ಪಂದ್ ಅಕ್‌ಲ್ ಎನ್ನಿದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಇಂಚಿನೆ ಮಸ್ತ್ ಉಲ್ಲೇಖಲ್ ಕೋರಿದಕಟ್ಟದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ನಂಕ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ದಕ್ಷಿಣದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗೊಡುಪ್ಪುನ ತುಳುನಾಡ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟಡ್ ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಊರು. ದೊಂಬು, ಬರ್ಸ, ಕಾಡ್‌ಮಯವಾದುಪ್ಪುನ ಜಾಗ್, ಕಂಗ್, ಬಾರೆ, ತಾರೆಲೆನ ನಾಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆಂದ್‌ದ್ ಬಂಙ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ಪೋರ್ತುಗು ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ರಂಜನೆ ಪಡೆವೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಬಯ್ಯದ ಪೋರ್ತುಗು ಪತ್ತ್ ಜನ ಸೇರ್‌ದ್ ನಡಪುನ ಕ್ರೀಡೆನೇ ಕೋರಿಕಟ್ಟ. ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಬೊಕ್ಕ ಮೈತ್ತ ಬೇನೆ ಬೇಜಾರ್‌ನ್ ಕಳೆಯೆರೆ ಈ ಕ್ರೀಡೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಬೈದೆರ್. ದುಂಬು ಇಂಚ ಇತ್ತಿನ ಕ್ರೀಡೆ ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲನೆ ದೂದ್‌ದ ಕಲವಾದ್, ಗಂಗಸರದ ಜಾಗ್ ಆದ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟಗ್ ಪೋಪುನ, ಪೋವಂದಿನ ಜನಕ್‌ಲೆಗ್ ಬೇಜಾರ್ ಕಳೆವುನ ಕಲ ಬೇಜಾರ್ ಕನಪುನ ಕಲವಾದ್ ಬದಲಾಯೆರೆ ಶುರುವಾಂಡ್. ಈ ಕಾರಣೊರ್ದ್ ಕೆಲವು ಇಲ್ಲ್‌ಲ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಇಲ್ಲ್‌ಲ್ ತಾದಿ ಬೀದಿಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ಕಾರಣವಾಂಡ್ ಅಂಚಾದ್ ಸರಕಾರ ಇಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕ್ ದುಂಬರಿಯೆರೆಲಾ ಕಾರಣಾಂಡ್. ನಂಕ್ ಉಂದೆತ್ತ ಚರ್ಚೆ ಮುಖ್ಯತ್ತ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ಎಂಚ ನಡಪುಂಡು ಅಯಿತ್ತ ವಿಸೆಸ ದಾದ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೂಕ. ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ನಡಪುನಂಚಿನ ಕೋರಿಕಟ್ಟಡ್ ಆಸಕ್ತಿ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಮಾತ ಜನಕ್‌ಲ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪ್ಪೆರ್. ಆಯಿಕ್ಕ್ ಬ್ಯಾರಿ, ಪೋರ್ಬು, ಬಂಟೇ, ಪೂಜಾರಿ, ಗೌಡೇ, ಮೂಲ್ಯೆ, ನಾಯ್ಕೆ, ಮೇರೆ, ಮನ್ಸೆ, ಮುಗೇರೆ, ಕೊರಗೆ ಪನ್ಪಿ ವಾ ಒಂಜಿ ಬೇದಭಾವ ಇಜ್ಜಿ. ಕೋರಿ ಉಂಡ, ಮನಸ್ಸ್ ಉಂಡ ಕೋರಿಕಟ್ಟೊಲಿ. ಕೆಲವು ರೀತಿದ ಮರ್ಲೆರ್ ನಮ್ಮವುಲ್ ಉಲ್ಲೆರ್ ಆಯಿಟ್ಟ್ ಆಟದ ಮರ್ಲೆ, ಕೋರಿಕಟ್ಟದ ಮರ್ಲೆ, ಕಂಬುಲದ ಮರ್ಲೆ- ಇಂಚಿನ ಮರ್ಲೆರ್ ಓಲೇ ಕಟ್ಟ ಆವಾಡ್, ಅಟ ಆವಾಡ್, ಕಂಬುಲ ಆವಾಡ್ ಅಡೇ ಪೋದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೆ, ಭೂತಸ್ಥಾನದ ಕೋಲ, ನೇಮ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್ ಭೂಮಿಗ್ ಬೂರುನ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಬಿಂದು ಗಣಕ್‌ಲೆಗ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ನಡಪೆರ್ಂದ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ದೇವೆರ್ ನ ಪುದರ್ ಡ್ ನಡಪ್ಪುನ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟದ್ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಯಿನ ಕಾನೂನುದ ರಕ್ಷಣೆ ಉಂಡು. ಜಾತ್ರೆಗ್ ಬರಂದೆ ಬಜೀ ಕಟ್ಟಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಜನಕ್ಕ್ ಲ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತುವೊಲಿ. ಕಟ್ಟಗ್ ಬರ್ಪುನೆಕ್ ವಾ ಜಾತಿ ಧರ್ಮಲಾ ಅಡ್ಡಿ ಬರ್ಪುಜಿ. ಮಾಸ ತಿನ್ಪುನ ಜನಕ್ ಲ್ ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟಗ್ ಪೋವೊಲಿ.

ದುಂಬು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೆ, ಭೂತಸ್ಥಾನದ ಕೋಲ, ನೇಮ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ದೈವ ದೇವೆರೆನ ಪುದರ್‌ಡ್ ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಟ್ಟ ವರ್ಸೋಡು ಓರ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಯಿಟ್ಟ್ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ನೆಮ್ಮದಿ ತಿಕ್ಕುನ ಯಾವುಜಿ ಪ್ಂಡ್‌ದ್ ಗಡಂಗ್‌ದ ಬಾಕಿಲ್‌ಡ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ಶುರು ಆಂಡ್. ಇಂದೆಟ್ಟ್ ಗಡಂಗ್‌ದ ಯಾಜಮಾನಿಯಗ್ ಮಸ್ತ್ ಲಾಭ ಉಂಡು. ಕೋರಿಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗೆಂದ್ಂಡ್‌ಲಾ ಬಾಜೆಲ್ ಸೋತ್ಂಡಲಾ ಬಾಜೆಲ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿತ್ತ ಲಾಭ ಗಡಂಗ್‌ದ ಯಾಜಮಾನ್ಯಗ್. ಅಂಚಾದ್ ಎಚ್ಚ ಎಚ್ಚ ಕೋರಿಕಟ್ಟಲೆನ್ ಗಡಂಗ್ ದ ಯಾಜಮಾನಿಲ್ ನಡಪಾಯೆರೆ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಆಪಿನ ಕೋರಿಕಟ್ಟಡ್ ಕೋರಿಗೂಂಟ, ಕಲಪತ್ತುನೆ, ಕೋರಿ ಒಡ್ಡಾವುನೆ, ಬಾಳ್ ಕಟ್ಟುನೆ, ದೂದು ಕಟ್ಟುನೆ, ಕೋರಿ ಬುಡುಪುನ, ಆರೈಕೆ, ಸೋಲ್ ಜಯೊ – ಇಂಚ ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

ಕೋರಿಗೂಂಟ ಪಂಡ ಒವೇ ಒಂಜಿ ಜಾತ್ರೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಡಪುನ ಕೋರಿ ಕಟ್ಟದ ಸುರುತ ವಿಧಿಯಾದ್ ಇಂದೆನ್ ಮಲ್ಪ್‌ವೆರ್. ಬೊಳ್ಪುಗು ಗುರಿಕಾರೆ, ಮಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಯಿಕ್ಕ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಊರುದ ಜನಕ್ಕ್‌ಲ್ ಸೇರ್‌ರ್ದ್ ಈ ಆಚರಣೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೋರಿಗೂಂಟದ ವಿಧಿಲಾ ಬಾರಿ ಗೌಜಿಡ್ ಅಪುಂಡು. ಈ ವಿಧಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ಸುರು ಆಪುನೆ. ಏತ್ ಗೂಂಟ ಪಾಡುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಏತ್ ದಿನತ್ತ ಕೋರಿಕಟ್ಟ ಪನ್ಪಿನ ನಿಶ್ಚಯ ಆಪುಂಡು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಅವು ದುಂಬೆ ನಿಗಂಟ್ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಕಲ ಪತ್ತುನೆ, ಪತಿ ಮಲ್ಪುನೆ, ದೂದು: ಕೋರಿದಕಟ್ಟಗ್ ಬತ್ತಿನ ಜನಕ್ಕ್‌ಲ್ ಆಕ್‌ಲೆನ ಕೋರಿನ್ ಪತೊಂದು ಒಂಜಿ ಕಲಪತ್ತ್‌ದ್ ಕುಳ್ಳುವೆರ್. ಕಲಪತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಏರೆನ ಕೋರಿದೊಟ್ಟುಗು ಆಕ್‌ಲೆನ ಕೋರಿನ್ ಕಟ್ಟೊಲಿಂದ್ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಲಪತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪತಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಕೋರಿದ ದಿನ್ನ, ಎತ್ತರ, ಧೈರ‍್ಯ, ಪ್ರಾಯ ಉಂದೆನ್ ಪೂರಾ ತೂಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಂಡ ಮಾತ್ರ ಪತಿ ಸರಿಯಾಪುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಕೋರಿನೇ ಪತಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿ ನಿಯಮ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಕೋರಿದ ಯಾಜಮಾನಿಲೆಗ್ ಖುಷಿ ಆಯಿನ ಕೋರಿದೊಟ್ಟುಗು ಪತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪತಿ ಮಲ್ಪುನಗ ದೂದುದ ಬಗೆಟ್ಟ್‌ಲಾ ಪಾತೆರ ಅಪುಂಡು. ಕೋರಿಕಟ್ಟೆರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಂಡ ‘ದೆರ್ಪುನೆ’ ಪನ್ಪಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡವೊಂಡು. ಕೋರಿಲೆನ್ ದೆರ್ಪುನೆ ಪಂಡ ಎಂಕುಲು ಕಟ್ಟೆರೆ ಒತ್ತುದ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ.

ಕೋರಿಲೆನ್ ಲಡಾಯಿಗ್ ಬುಡ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ರಡ್ಡೆನ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಎದುರು ಎದುರು ಕೊನತ್ತ್‌ದ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ತ್‌ನಂಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಇಂಚಿನ ಕ್ರಿಯೆನ್ ‘ಒಡ್ಡಾವುನೆ’ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚ ಒಡ್ಡಾನಗ ಕೋರಿಲ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ದ ಸೂಯಿನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಒಂಜೆನೊಂಜಿ ತೂದ್ ಕೊಡಪೆರೆ ತೂಪ. ಇಂಚ ಒಡ್ಡಾನಗ ಒಡ್ಡಿಂಜಿಂಡ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ತಿರ್‌ಗದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜಾಗೆ ಬದಲ್‌ತ್ತ್‌ದ್ ಒಡ್ಡಾವೆರ್. ಅಪಗ ಒಡ್ಡುವ. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕನೆ ಲಡಾಯಿಗ್ ಬುಡ್ಪೆರ್.

ಕೋರಿಲೆನ್ ದೆರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಳ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೋರಿಲೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಬಾಳ್ ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಕಟ್ಟುಜೆರ್. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಅನುಭವ ಇತ್ತಿನಕುಲೇ ಅಪೊಡು. ಬಾಳ್ ಕಟ್ಟುನಕ್‌ಲೆಗ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಸಂಭಾವನೆಲಾ ಉಂಡು. ಕೋರಿನ್ ಲಡಾಯಿಗ್ ಬುಡೆರೆಲಾ ಅನುಭವಿಲ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕೋರಿ ಇತ್ತಿನ ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಕೋರಿನ್ ಲಡಾಯಿಗ್ ಬುಡ್ಪುಜೆರ್. ಅಕ್‌ಲೆಗ್‌ಲಾ ಸರಿಯಾಯಿನ ಸಂಭಾವನೆ ಉಂಡು.

ಕೋರಿಕಟ್ಟಡ್ ಬಾಳ್ ಕಟ್ಟುನಕ್‌ಲ್, ಕೋರಿ ಬುಡ್ಪುನಕ್‌ಲ್ ಇತ್ತ್‌ನಂಚನೆ ಕೋರಿಗ್ ನೀರ್ ಪತ್ತುನಕ್‌ಲ್, ಗಾಳಿ ಪಡುನಕ್‌ಲ್ ಕೋರಿ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಪೆಟ್ಟಾಂಡ ಅಯಿಕ್ ಅರೈಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಿರ ಲಡಾಯಿಗ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಕಟ್ಟದ ಕೋರಿನ್ ಸಾಂಕುನನೇ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ. ನಿತ್ಯ ಅಯಿಕ್ ಬಾರ್-ನೀರ್ ದೀದ್, ಗಾಯ ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಆರೈಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತೂವೊನುವೆರ್.ಕಟ್ಟದ ಕಲಟ್ಟ್ ಬಾಲ್ ಕಟ್ಟಾವೊಂದು ತಾಕತ್ತ್ ತೋಜಾವುನ ಕೋರಿ ತನ್ನ ಜೀವೊದ ಅಂಗ್ ಬುಡುದು ಎದ್ರ್‌ದ ಕೋರಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡು. ಕೆಲವೆರ್ ಬಾಲ್‌ಗ್ ನಂಜಿದ ಮರ್ದ್ ಪೂಜಿದ್ ಮೋಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಬಾಲ್ ತಾಗ್‌ನ ಕೋರಿ ಎಚ್ಚ ಸಮಯ ಬದುಕುಜಿ. ಆಂಡ ಉಂದು ಗೊತ್ತಾಂಡ ಅಂಚಿನ ಮೋಸ ಗಾರೆರೆಗ್ ಕಲೊಟ್ಟು ಬಿಲೆ ಇಜ್ಜಿ. ನಂಜಿದ ಬಾಲ್ ತಾಗ್‌ನ ಕೋರಿಗ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ದ ಮಣ್ಣ್, ದೆಂಗದ ಕರಿ, ಉಪ್ಪು ಬೆರಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಚೀಯದ ನೆಯಿದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್ಡ್ ಪೂಜುವೆರ್.

ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟದ ಕಡೇತವು ಪಂಡ ಸೋಲ್ ಗೆಲ್‌ವುದ ತೀರ್ಮಾನ. ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟಡ್ ಸೋತ್‌ನ, ಬಲ್ತಿನ, ಸತ್ತಿನ ಕೋರಿನ್ ಒಟ್ಟೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಗೆಲ್‌ತ್ತಿನ ಕೋರಿಗ್ ‘ಬಂಟೆ’ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಲಡಾಯಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಕೋರಿಲಾ ಸೈತ್ಂಡ ಆಯಾಯ ಕೋರಿದ ಯಾಜಮಾನಿನಕ್‌ಲೆಗ್ ಕೋರಿ ಬೊಕ್ಕ ದೂದು ಸೇರುಂಡು. ಅವುಲ್ ಸೋಲ್‌ಗೆಲ್‌ವುದ ತೀರ್ಮಾನ ಆತ್‌ಜಿ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ಇಂಚಿತ್ತಿ ತೀರ್ಮಾನನ್ ಊರುದ ಹಿರಿಯೆರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅನುಭವಿಲ್, ಊರುದ ಯಾಜಮಾನೆರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿದ ಬಾಳ್, ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಬಾಳ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಊರುದ ಬಾಳ್, ನಾಗರ ಕೆರ್ಚಿ, ಕೆರ್ಚಿ, ಎಟ್ಟಿಮುಳ್ಳು ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪುದರ್‌ದ ಬಾಳ್‌ಲ್. ಅಂಡ ಜಾಗೆರ್ದ್ ಜಾಗೆಗ್ ಜನಕ್‌ಲೆರ್ದ್ ಜನಕ್‌ಲೆಗಾನಗ ಬಾಳ್‌ದ ಪುದರ್‌ಲ್ ಬದಲಾವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಸರ್ತದ ಬಾಳ್, ಅರೆಕೊಕ್ಕೆ, ಅಣೆಡೊಂಕು ಇಂಚ್ ಪುದರ್‌ಲ್ ಉಂಡು. ಬಾಳ್‌ಲೆನ ಕಟ್ಟ್‌ಗ್ ‘ಬಾಳ ಸೂಡಿ’ ಪಂದ್ ಪುದರ್.

ಕೋರಿಕಟ್ಟಗ್ ಪೋನಗ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕ್‌ನ ಕೋರಿನ್ ಪತೊಂದು ಪೋಪುನ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪಂಚಾಂಗ ಉಂಡು. ಅವು ಪ್ರಿಂಟ್ ಆದ್‌ಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ತಿಥಿ, ವಾರ, ಪಕ್ಷಗ್ ಅನುಸಾರವಾದ್ ವಾ ಕೋರಿ ಗೆಂದುಂಡು, ವಾ ಕೋರಿ ಸೋಲ್‌ಪುಂಡು ಪಂದ್ ಬರೆದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ್ತ ಪ್ರಕಾರ ಕೋರಿಲೆನ್ ಕಟ್ಟಗ್ ಕೊಂಡೊದ್ ಪೋಪೆರ್. ಕೋರಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ, ಜವ್ವನೆ, ಪರಬ್ಬೆ, ಮರಣ ಇಂಚ ಐನ್ ಲಕ್ಷಣ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಕೋರಿಕಟ್ಟದ ಅನುಭವಿಲ್ ಬರೆದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚಿನ ಬೂಕುನ್ ‘ಕುಕ್ಕುಟ ಪಂಚಾಂಗ’ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟದ ವಿದೊಕ್ಕುಲ್: ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ಪಂಡ್ಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕೋರಿಲ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ಪುನೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಮ ಪಂಡ್ಂಡಲಾ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ವಿದೊಕ್ಕುಲ್ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಟಿಗ್ ಕಟ್ಟುನೆ, ಒಟ್ಟೆಪಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಾಲ್ ಕೋರಿ, ಓಡಿಕಟ್ಟ, ಪಾರ್ಟಿಕಟ್ಟ, ಕದಿಕೆಕಟ್ಟ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು.




#Article 64: ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ (208 words)


ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‍ ಧರ್ಮೊನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ನ೦ಬುನಕ್ಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಧರ್ಮ. ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆ ಈ ಧರ್ಮದ ದೇವೆರ್. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದಕುಳೆನ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಬೈಬಲ್. ಬೈಬಲ್ ನ್ ಸತ್ಯವೇದ, ಪರಿಶುದ್ದ ಗ್ರಂಥ ಪಂಡ್ದ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್.ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೊಡು ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮೊಡು ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗ ಉಂಡು.ಒಂಜನೆದವು ಕೆಥೋಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯನ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯನ್ . ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜನನೊಡ್ದು ಉಂಡಾಯಿನವು ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯನ್ ಧರ್ಮ ಒಂಜೇ. ೧೫೧೭ಟ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ನ ಕಾಲೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯನ್ ಧರ್ಮ ರಡ್ಡಾದ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯನ್ ಆಂಡ್. 

ಒಂಜನೇ ಭಾಗ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ರಡ್ಡನೇ ಭಾಗ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ. ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಭೂಲೋಕದ ಸೃಷ್ಟಿ ಯೇಸು ಭೂಲೋಕೊಗು ಅವತಾರ ದೆತೊಂದು ಬರಿಯೆರೆ ಉಲ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಇತ್ತ್ಂಡ- ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್. ಯೇಸುನ ಪುಟ್ಟು, ಆಯ ಬದ್ಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಯ ಬೋಧನೆ ಅತ್ತಂದೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ ಆರಂಭ ಆಯಿನವು, ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಕಟ್ಟುಲು ಮಾತಾ ಉಂಡು. ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಲೋಕದ ಸೃಷ್ಟಿ, ನರಮಾನಿಳೆ ಸೃಷ್ಟಿ, ಪಾಪ, ಯೇಸುನ ಅವತಾರ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿಚಾರೊಳು ಇತ್ತ್ಂಡ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್. ಧರ್ಮ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ, ಕಟ್ಟ್ ಇಂಚಿನ ಮಾತಾ ಉಂಡು. ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಯೇಸುನ ಶಿಷ್ಯೆರ್ನಕುಲು ಬರೆತಿನವು. ಅಂಚಾದ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಬಗೆಟ್ ಉಂಡು.

ಪರಲೋಕೊಳೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಯೆಂಕುಳೆ ಅಮ್ಮಾ! ನಿನ ಪುದರ್ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆವಡ್, ನಿನ ರಾಜ್ಯ ಬರಡ್, ನಿನ ಚಿತ್ತ ಪರಲೋಕೊಡು ಆಪಿಲೆಕ್ಕನೆ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತಲಾ ಆವಡ್, ಬೋಡಾಪಿನವು ಯೆಂಕುಳೆ ರೊಟ್ಟಿನ್ ಯೆಂಕುಳೆಗ್ ಇನಿ ಕೊರ್ಲ, ಯೆಂಕುಳೆ ಸಾಲದಾಕುಳೆಗ್ ಯೆಂಕುಳುಲಾ ಬುಡುಪಿಲೆಕ್ಕನೆ ಯೆಂಕುಳೆ ಸಾಲೊಳೆನ್ ಯೆಂಕುಳೆಗ್ ಬುಡುಲ, ಯೆಂಕುಳೆನ್ ಶೋಧನೆಡ್ ಸೇರಾವಂದೆ, ಕೇಡ್‍ಗ್‍ ಯೆಂಕುಳೆನ್ ತಪ್ಪಾಲ; ದಾಯೆಗಂದ್ಂಡ ರಾಜ್ಯಲಾ ಬಲಲಾ ಮಹಿಮೆಲಾ ಸದಾಕಾಲೊಗು ನಿನ್ನವು ಆದುಂಡು. ಆಮೆನ್.

ಪೊಸ ವರ್ಷ,
ಪರವರ್ಷ (ಡಿಸೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಲ್‍ದ ಕಡೆ ದಿನ),
ಬುಲೆತ್ತ ಪರ್ಬ, (ಸೆಬ್ಪೆಂಬರ್‍ / ಆಕ್ಟೊಬರ್),
ಪವಿತ್ರ ಶುಕ್ರವಾರ, (ಯೇಸು ಸೈತಿ ಪರ್ಬ),
ಪುನರುತ್ಥಾನ ಪರ್ಬ(ಯೇಸು ಲಕ್ಕಿ ಪರ್ಬ),
ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‍(ಯೇಸು ಪುಟ್ಟಿ ಪರ್ಬ)(ಡಿಸೆಂಬರ್‍ 25),




#Article 65: ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ (856 words)


ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದಕುಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಪರ್ಬ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್. ಉಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪಂಡ್ಂಡ ಕ್ರಿಸ್ತಜಯಂತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತೆಪುಟ್ಟ್‌ನ ಸಂಭ್ರಮೊದ ದಿನ. ಜಗತ್ತ್‌ದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುದ ೨೫ನೇ ದಿನೊನು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಪರ್ಬವಾದ್ ಆಚರಿಸವೆರ್. ಕ್ರೈಸ್ತ ಸುವಾರ್ತೆ(ಗಾಸ್ಪೆಲ್)ದ ಪ್ರಕಾರ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತೆ ಮೇರಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಸೆಫೆರೆನ ಮಗೆ ಆದ್ ಇತ್ತೆ ಇಸ್ರೇಲ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೆತ್ಲಹೆಮ್ ಪನ್ಪುನ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆ. ಆಪಗ ಮೇರಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಸೆಫ್ ದಂಪತಿಲು ರೋಮನ್ ಜನಗಣತಿಡ್ ನೋಂದಾಯಿಸೆರೆ ಅಡೆಗ್ ಪೋದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಜುಡಾಯಿಸಮ್ದ (ಯಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ)ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರವಾದನೆಲೆನ್ ನೆರವೇರಿಸಿಯೆರೆ ಡೇವಿಡ್ನ ವಂಶೊಡು ಮೆಸ್ಸಾಯ (ದೇವೆರೆ ದೂತೆ/ ರಕ್ಷಕೆ) ಬರ್ಪೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಆ ಮೆಸ್ಸಾಯೆ ಬೇತೆ ಏರ್‌ಲಾ ಅತ್ತ್. ಸ್ವತಃ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತೆನೇ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಭಾವಿಸವೆರ್. ಗ್ರೀಕ್ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸುರುತ ಅಕ್ಷರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ದ ಎಕ್ಸ್ ದಂಚ ತೋಜುನೆರ್ದ್ ಕೆಲವೆರ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ನ್ ಎಕ್ಸ್ ಮಸ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬರೆಪೆರ್.

ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪನ್ಪಿ ಪದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ (ಕ್ರಿಸ್ತಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯಿ ಆರಾಧನೆ) ಉಂದೆತ್ತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಯಿನ ರೂಪ. ಕ್ರಿಸ್ತೆ ಪುಟ್ಟುದಿ ತಾರೀಕ್‌ದ ಬಗ್ಗೆ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯೊಲು ಉಂಡು.

ಕ್ರಿಸ್ತೆ ಪುಟ್ಟುದು 300 ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ವಾ ದಾಖಲೆಲುಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಆಂಡಲಾ ಪಿರಾಕ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಲೋಕ ರಕ್ಷಕನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕ್ರಿ.ಶ. 336ಡ್ದ್ ದುಂಬು ರೋಮ್ದ ಪೇಗನೆರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಸೂರ್ಯನ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಜೂಲಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಗೋಲದ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಡ್ದ್ ಬಡಕಾಯಿಗ್ ಪಿರ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ರೋಮನರೆಗ್ ಉಂದು ದೇವೆರಾಯಿ ಸೂರ್ಯೆ ಪುಟ್ಟುದಿ ದಿನ. ಅವೆಡ್ದಾವರನೇ ರೋಂ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆರೇಲಿಯನ್ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ತಾರೀಕ್‌ನ್ ಸೂರ್ಯದೇವೆರೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ದಿನ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯದೇವೆರ್ ತನ್ನ ಚಕ್ರಾದಿಪತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಪಾಲಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆ ಪನ್ಪಿ ಕತೆ ಉಂಡು. ಸೂರ್ಯಾರಾಧನೆ ಕೆಲವು ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಳೆಡ್ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದುಂಡು. ನರಮಾನಿಲೆನ ಐಕ್ಯತೆದ ಪರ್ಬೊಲು ಆನಿವಾರ್ಯವಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನೊನು ಕ್ರಿಸ್ತೆಲಾ ಪಡೆವೊಂಡೆ.

ಕ್ರಿಸ್ತೆ ಪುಟ್ಟಿನ ದಿನ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದೊಡು ಇಂಚಿತ್ತಿ ದಿನನೇ ಪಂಡ್ದ್ ದಾಖಲೆ ಆವಂದೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಆನುಯಾಯಿಲಾಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಕೆಲವು ವರ್ಷೊಲೆಡ್‍ ಜನವರಿ 6,ಮಾರ್ಚ್ 28, ಎಪ್ರಿಲ್ 19 ಬೊಕ್ಕ 20, ನವೆಂಬರ್ 17 ಇಂಚ ಪದಿಮೂಜಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಾರೀಕ್ಲೆಡ್ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಒಲ್ಪಲಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ಕ್ಕ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನವು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಕ್ರಿ. ಶ. 361ಟ್ಟ್ ಪೋಪ್ ಆದಿತ್ತಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ನ್ ಕ್ರಿಸ್ತೆ ಪುಟ್ಟುದಿ ದಿನತ್ತ ಆಚರಣೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 500ಟ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಜಾರಿಗ್ ಕನತ್‍ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ ಈ ದಿನೊನು ಒಪ್ಪಂದಿ ಗ್ರೀಕ್ದ ಅರ್ಥೊಡಕ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮೇರಿಕದ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬೊನು ಜನವರಿ 6 ಬೊಕ್ಕ ಜನವರಿ 18 ಗು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಆಂಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಉಪ್ಪು ದೇಶೊಲು ಬೊಕ್ಕ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರಭಾವ ಉಪ್ಪು ಮಾತಾ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ದಾನಿಯೇ ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಲಿಬಿಸಿಯಾ ಹಿಂಬಾಲಕೆರ್ ಯೇಸುನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬೊನು ವರ್ಷೊಗು 11 ಸರಿ ಅಂದ್‍ಂಡ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗೊಲೊಂಜಿ ಬುಡ್ದು ಒರಿನ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆತ್ಲೆಹೇಮ್ದ ಯೇಸು ಪುಟ್ಟಿ ಜಾಗೆಡ್ ಉಪ್ಪು ದೇವಾಲಯೊಡು ಬೇತೆ ಸಭೆತ್ತಕ್ಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್ ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ರಾಜೆರ್ನಗಲ್ನ ಬೊಕ್ಕ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯೆರೆನ ಬೆರಿಸಾಯ ತಿಕ್ಯರೆ ಸುರು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿ. ಶ. 4ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರ್ದೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬ ಅಸ್ಥಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನೊಲಿ. ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕೆರ್ ಜನವರಿ 6 ಕ್ಕ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಸೂರ್ಯನ ಪರ್ಬ ಆಯಿ ಎಫಿಫನಿಲಾ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬೊನು ನೆನೆಪುಗು ಕನಪಿನ ಪರ್ಬ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದತ್ತ ದಿನೊಲೆಡ್ ಈ ಪರ್ಬೊಲೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಆಂಡ್. ಆಂಡ ಕ್ರಮೇಣ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ಮಾತಾ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಆಚರಣೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್‍ ಈ ಪರ್ಬ ಬಾರಿ ವಿಶೇಷದವು. ಪರ್ಬದಾನಿ ಇಲ್ಲ್‍ಲೆನ್‍ ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಬಣ್ಣದ ಲೈಟ್‍ಲೆಡ್‍ ಆಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗೂಡುದೀಪ, ನಕ್ಷತ್ರೊಲೆನ್‍ ಆಕುಡಾವೆರ್, ಪಟಾಕಿ ಪುಡತ್‍ದ್‍ ಗೌಜಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‍ ಪರ್ಬೊಗು ಬೊಲ್ಪುದ ಪರ್ಬ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍ ಐಕಾದ್ ಮಾತಾ ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್‍, ಇಲ್ಲುಲೆಡ್‍ ಲೈಟ್‍ದ ಗೂಡುದೀಪೊಲೆ ಆಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ತಿಪಿಲ, ಕ್ಯಾಂಡಲ್‍ಲೆನ್‍ಲಾ ಪೊತ್ತಾವೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತಸ್‍ ಪರ್ಬ ತೀಪೆ ತಿನಸ್‍ಲೆ ಪರ್ಬ- ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‍ ಪರ್ಬೊಗು ಖರ್ಜೂರ ಆವೊಡೆ.ಇತ್ತಿತ್ತೆ ವರ್ಷ ಇಡೀ ಖರ್ಜುರ ತಿಕ್ಕ್ಂಡಲಾ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡು ಖರ್ಜೂರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮಾತ್ರ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ರ್ಂಡ್.ಇಲ್ಲ್‍ಲೆಡ್‍ ತೊಂದುರುಡು ಮಲ್ತಿ ತೀಪೆ ದೋಸೆ, ತಾರೆದ ಪೇರ್ಡ್‌‍ ತಿನ್ಪಿ ಜಪ್ಪೆ ತೊಂದುರು ದೋಸೆ ಇಲ್ಲ್‍ಲೆಡ್‍ ದುಂಬು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಇಡ್ಡಿ, ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಬಿರಿಯಾನಿ ಮಾತಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆವ್ವಂತ್ತಂದೆ ಈ ಪರ್ಬೊಡು ತೀಪೆದ ವಸ್ತುಲು ಮಲ್ಪುನು ಜಾಸ್ತಿ, ಕುಸ್ವಾರ್, ಕಲ್‍ಕಲ್‍, ನೆವುರಿ, ಗೋಳಿ, ರವೆಉಂಡೆ, ಆರಿತ್ತ ಉಂಡೆ, ಚಕ್ಕುಲಿ,ಕುಕ್ಕಿಸ್‍, ಕೇಕ್‍, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ತಿಂಡಿಲೆನ್‍ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‍ ಪರ್ಬೊನು ಉಡಿಗೆರೆ ಕೊರ್ಪಿ ಪರ್ಬ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ದೇವೆರ್ ತನ ಮಗನ್ ಲೋಕೊಗು ಕೊರಿಲೆಕ್ಕ ನಮ ವರ್ಷೊಗೊರ ಆಂಡಲಾ ಉಡಿಗೆರೆ ತಿನಸ್‍ಲೆನ್‍ ಬಾಕಿದಕಲೆಗ್‍ ಕೊರೊಡು ಪನ್ಪಿ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಬೇಲೆದಾಕುಲೆಗ್‍ ಉಡಿಗೆರೆ ನಿರೆಕರೆತಕುಲೆಗ್‍ ತೆನಸ್‍ದ ರೂಪೊಡು ಉಡಿಗೆರೆ, ದೇವಾಲಯೊಗು ಪೋಪಿ ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಕೊರ್ಪಿ ಉಡಿಗೆರೆ ಇಂಚ ಈ ಪರ್ಬ ಬಾರಿ ಗೌಜಿಡ್‍ ನಡಪುಂಡು.  

ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಒಂಜಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರಜಾದಿನಲಾ ಅಂದ್. ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಉಪ್ಪುನ ಜಪಾನ್ ದಂಚಿನ ದೇಶೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‌ನಂಚ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಕಡೆ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವರ್ಸೊದ ರಜಾದಿನ. ಜೀಸಸ್‌ನ ನಿಜವಾಯಿನ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ತಾರೀಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಹಲವು ವಾದೊಲು ಉಂಡು. ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುಟ್ಟುಪರ್ಬೊನು ನಿರ್ಧರಿಸುನ ಯತ್ನ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ರಡನೇ ಶತಮಾನೊರ್ದು ಸುರು ಆಂಡ್. ಕ್ರೈಸ್ತ ಚರ್ಚ್ ಉಂದುವೇ ಕಾಲೊಡು ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಯೆರೆ ಯತ್ನ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಪಗದ ಕಾಲದ ಸುಮಾರ್ ಮಾತ ಮುಖ್ಯ ಚರ್ಚ್‌ಲು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ತಾರೀಕ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ ಪಂಡ್‌ದ್ ಒತ್ತೊಂಡ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾತ ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬೊನು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿದ ಕೆಲವು ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಸೇರ್ಸವೊಂದು ಆಚರಿಸುವೆರ್.ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬದ ದುಂಬುದ ದಿನೊನು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಈವ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಆಚರಿಸವೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ದ ಬೊಕ್ಕದ ಪದ್‍ರಾಡ್‍ನೆ ದಿನೊನು ಎಪಿಫನಿ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಆಚರಿಸುವೆರ್. 
ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪೊಸ ವರ್ಸೊದ ಕೈತಲ್ ಬರ್ಪುನೆರ್ದ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‍ದ ಸುರುರ್ದೆ ಪೊಸ ವರ್ಸೊದ ಸುರುಮುಟ್ಟ ಹಲವು ದೇಸೊಲೆಡ್ ರಜೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಹಲವು ದೇಸೊಲೆಡ್ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆಲು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ಸ್‌ದ ಒಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‍ದ ಒಟ್ಟುಗು ಈ  ಆಚರಣೆಲು ರೂಢಿಡ್ ಉಂಡು.

ಉಡುಗೊರೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನೆ ಬೊಕ್ಕ ದೆತೊನುನೆ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ದ ವಿಶೇಷೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಉಡುಗೊರೆಲೆನ್ ಕೊನತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾಸ್ ಬರ್ಪೆ ಪನ್ಪುನವು ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬುಗೆ. ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾಸ್ ಪನ್ಪುನವು ಸಂತ ನಿಕೋಲಾಸ್ ಪನ್ಪುನೆತ ಅಪಭ್ರಂಶ. 
ಸಂತ ನಿಕೋಲಾಸ್ ನಾಲನೆತ ಶತಮಾನೊಡು ಜೀವಿಸಾದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಒರಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿ. ಜೋಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್‌‍ದ ಪ್ರೀತಿಗ್ ಸಂತ ನಿಕೋಲಾಸ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧೆ. ಅಂಚಾದ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ದಿನತಾನಿ ಆಯೆನೇ ಉಡುಗೊರೆ ಕೊನತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಮಾತ ಇಲ್ಲಲ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೃಕ್ಷೊನು ಕೊನತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತವುನವು ವಾಡಿಕೆ. ಈ ವೃಕ್ಷೊನು ದೀಪೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಒರಿನ ವಸ್ತುಲೆರ್ದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಕಡೆಕುಲೆಡ್ ಇಲ್ಲದ ಪಿದಯಿಲಾ ದೀಪೊಲೆನ ತೋರಣ ಕಟ್ಟುನವು ವಾಡಿಕೆ. ಅಂಚನೆ ಇಲ್ಲದ ಪಿದಯಿ ಹಿಮದ ಮನುಷ್ಯ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಅಲಂಕಾರೊಲು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅಂಚನೇ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬದ ಅಂಗವಾದ್ ಕೆಲವು ಪೂಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ದಯಿಕುಲು (ಅಮರಿಲ್ಲಿಸ್, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್) ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನೆನ್ ಕನಪೆರ್.

ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ್‌ನ ಆಚರಣೆಲು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುಟು ಅಡ್ವೆಂಟ್ ರ್ದ್ ಸುರು ಅಪುಂಡು. - ಉಂದು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜನ್ಮೊನು ಎದುರು ತೂಪುನ ಪರ್ಬ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ್ ಬರ್ಪವುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದ್ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್. (ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕ್ಯಾರಲ್). ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಔತಣ ದೇಶರ್ದು ದೇಶೊಗು ಬದಲಾಪುಂಡು. ಮಸ್ತ್ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬೊಗು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ತಿನಿಸುಲು ಉಂಡು. ಈ ತಿನಿಸುಲೆನ್ ಪರಸ್ಪರ ಪಟ್ಟೊನ್ನೆಟ್ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭೂತಿ ಉಂಡು.

ಅಡ್ವೆಂಟ್ ಸುರು ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನಂಚನೆ ಚರ್ಚುಲು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ಸ್‌ದ ಆಚರಣೆಗ್ ಸುರು ಮಲ್ತೊನುವ. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ಗ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಚರ್ಚ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್‍ ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಲು ನಡಪುಂಡು. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಈವ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರೊಲು ಚರ್ಚ್‌ಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪದರಡನೆ ದಿನತ್ತಾನಿ ಎಪಿಫನಿ ಆಚರಣೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕಾಲ ಮುಗಿಪುಂಡು.




#Article 66: ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ (193 words)


ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತಡ್ದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಯಿ ಧರ್ಮೊನು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಧರ್ಮದ ಜನೊಕ್ಲೆನ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವರ್. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೊದ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧ ಉಂಡು. ಒಂಜನೆದವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕೆಥೊಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್, ಮೊಕುಲೆಗ್‍ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಒಂಜೇ. ಆವು ಸತ್ಯವೇದ, ನೆಕ್ಕ್ ಬೈಬಲ್ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಧರ್ಮದಕಲೆಗ್‍ಲಾ ಧರ್ಮಗುರುನಗುಲು ಉಲ್ಲೆರ್‍. ಧರ್ಮಗುರುಕುಲ್‍ನಕುಲೆಗ್ ಕಲ್ಪರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುರು ಮಠ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗುರುಕ್ಕುಲು ಕಲ್ಪುನ ಶಾಲೆಗ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠಡ್ ಉಂಡು. ಕೆಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲೆನ ಧರ್ಮಗುರುಕ್ಕುಲು ಕಲ್ಪುನ ಶಾಲೆಗ್ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಪ್ಸ್ ಸೆಮಿನೆರಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಕುಡ್ಲದ ವಲೆನ್ಸಿಯಾಡ್ ಉಂಡು. ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನಗಲೆಗ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಪಂಡಲಾ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಕಿರಸನ್ ದಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಮಿಶನ್ ದಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. 

ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಬೈಬಲ್. ನೆಕ್ಕ್ ಸತ್ಯವೇದ, ಪರಿಶುದ್ದ ಗ್ರಂಥ, ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಸತ್ಯವೇದೊಡು ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗ ಉಂಡು. ಸುರುತ್ತವು ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಉಂದು ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅವತಾರೊಡ್ದು ದುಂಬು ಬರೆತಿನವು. ನೆಟ್ಟ್ ಲೋಕದ ಸೃಷ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಯೇಸುನ ಅವತಾರೊನು ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ರಡ್ಡ್ ಸಾರ ವರ್ಸೊಡ್ದು ದುಂಬು ಬರೆಯಿನವು. ಉಂದು ಇಬ್ರಿಯ (ಹೀಬ್ರೂ) ಬಾಸೆಡ್ ಸುರು ಬರೆಯಿನವು. ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಜರ್ಮನ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಟಿ, ಕೊಂಕಣೀ, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ಇಂಚ ಮಾತ ಬಾಷೆಲೆಡ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. 
ರಡ್ಡನೇ ವಿಭಾಗೊಗು ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆಯಿನವು. ಉಂದೆನ್ ಯೇಸುನ ಶಿಷ್ಯೆರ್ ನಗುಲು ಬರೆತಿನಿ. ನೆಟ್ಟ್ ಯೇಸುನ ಪುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಕಾರ್ನಿಕ, ಬೋಧನೆ, ಇಂಚ ಮಾತ ವಿಷಯೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾತಾ ಎಲ್ಲೆಲ್ಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ಲಾ ತರ್ಜುಮೆ ಆದುಂಡು. ತುಳುಕ್ಕುಲಾ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪಂಡ್ದ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.




#Article 67: ಗಂಜಿಗಟ್ಟೆ (102 words)


 (ಗಂಜಿ+ಕಟ್ಟೆ=ಗಂಜಿಗಟ್ಟೆ) ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಡ್ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲೂಕ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮೊ. ಗಂಜಿಕಟ್ಟೊದ ಜನಸಂಕ್ಯ ಸುಮಾರ್ ೩೦೦೦. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಡ್ ಭಾರತ ದೇಶ ಪಿನ್ ೫೭೭೫೮೧.

ಸೇರುನ ಸಾದಿ :ಬಸ್ ಮಾರ್ಗೊ:ಚಿತ್ರದುರ್ಗರ್ದ್: ಚಿತ್ರದುರ್ಗ - ಸಾಸಲು - ಬೆನ್ನೂರ್ - ಸುಳೆಕೆರೆ - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸಾದಿರ್ದ್ ಚಿತ್ರದುರ್ಗರ್ದ್ ೩೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪೋಂಡ ಮುತ್ತುಗದೂರು ಗ್ರಾಮೊ ಎತ್ತುವೇರ್. ಅಲ್ಪರ್ದ್ ಒಂಜಿ ಕಿ ಮೀ ಕಛ್ಧಾ ರಸ್ತೇದ ಸಾದಿ. ಇಜೀಂಡ ದಾವಣಗೆರೆರ್ದ್: ದಾವಣಗೆರೆ - ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ - ಹೊಸದುರ್ಗ ಮಾರ್ಗೊ. ದಾವಣಗೆರೆರ್ದ ೩೮ ಕಿ ಮೀ ಪೋಂಡ ಅಂದನೂರು ಕ್ರಾಸ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಡ್ ಎತ್ತುವೇರ್. ಅಲ್ಪರ್ದ ಒಂಜಿ ಕಿ ಮೀ ಟಾರ್ ರಸ್ತೇಡ್ದ ಸಾದಿ. ರೈಲ್ ಮಾರ್ಗೊ: ಬೆಂಗಳೂರ್‌ರ್ದ್ ದಾವಣಗೆರೆ ಮಾರ್ಗೋರ್ದ ಸ್ಟೇಶನ್ (ದಾವಣಗೆರೆರ್ದ ೩೮ ಕಿ ಮೀಟರ್‌ರ್ದ್ ೩ ಕಿ ಮೀ) 

ಅಲ್ಪದ ವಿಶೇಷಣೆ ಪಂಡ ಜನಕುಲು ಪೂರ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕುಲು. ಕೋರಿಳು ಉಂದು ಊರುಡು ಇಜ್ಜಿ ಪಂದ್ ಪನುವೇರ್.




#Article 68: ಗಟ್ಟಿ (364 words)


ಗಟ್ಟಿ ಉಂದೊಂಜಿ ಅರಿತ ತಿಂಡಿ ಗಟ್ಟಿಡ್ ಕೆಲವ್ ನಮುನಿ ಉಂಡು ಮಂಜೊಲ್ದಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ, ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ, ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ ಇಂಚೆನೆ ಕೆಲವು ನಮುನಿ ಉಂಡು. ಗಟ್ಟಿನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಪರ್ಬದ ಪೊರ್ತುಡು ಮನ್ಪುವೆರ್. ಒವು ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನಗಲ ಅರಿನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಅರ್ಕಂಜಿ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಗಂಟೆ ಮುಟ್ಟ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾಡೊಡ್. ಅರಿ ಎಡ್ಡೆ ಬೊದುಲುಡು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗಟ್ಟಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಅಗತ್ಯದ ವಸ್ತು 'ಅರಿ'. ಆಂಡ ಅರಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಾಮಾನ್‍ಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇರೆಟ್ ಪತ್ತಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಗಟ್ಟಿನ್ ೨ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ನಮುನೆಡ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

ಸೀಪೆ ಗಟ್ಟಿ:-
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ, ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ.

ಚಪ್ಪೆ ಗಟ್ಟಿ:-

(ಇರೆಟ್ ಪತ್ತಾವುನ ಗಟ್ಟಿಯಾಂಡ ಅರಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ತಯೆರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಇರೆ ಯಾವು)

ಅರಿನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ಅರ್ಕಂಜಿ ದೆತ್ತ್ ದ್ ೧ ಗಂಟೆ ಮುಟ್ಟ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್ನ್ ಮೂರುದ್ ಅರಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆವೊಡು. ಸೀಪೆ ಏತ್ ಬೋಡ್ ತೂದ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಡ್. ರಿತಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡ್. ಅದಾ ಸನ್ನ ಆನಗ ದೆತ್ತ್ ದ್ ತಾರಯಿನ್ ಒಂತೆ ಪೆರೆದ್ ಪಾಡೊಡ್. ಒಂತೆ ತಾರಾಯಿನ್ ತಿನ್ನಗ ಬಾಯಿಗ್ ತಿಕ್ಕುಲೆಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಮೂರುದ್ ಪಾಡೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿನ್ ಇಡಿಯೆ ಪಾಡೊಡ್. ಏಲಕ್ಕಿ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ಪಾಡೊಡ್. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿನ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್, ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್, ಉಪ್ಪೊಲಿಗೆದ ಇರೆಟ್ ಪತ್ತಾವೊಲಿ. ಈ ಇರೆಕ್ಲೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಒಚ್ಚಿದ್, ಒಂಜಿ ಅಂಗೈದಾತ್ ಬಂದನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಈ ಇರೆಕ್ ಪಾಡ್ ದ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತ ಇರೆನ್ ಮಡಿತ್ ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡ್. 'ತೊಂದುರ್ ಕರೊ'ಟ್ ಸಿಕೆಟ್ ೨೦ ನಿಮಿಷದಾತ್ ಪೊರ್ತು ಬೈಪಾವೊಡು.

ಅರಿ, ಉಪ್ಪು ಒಂತೆ ನೀರ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಗಟ್ಟಿ ಕಡೆವೊಡ್. ಬೆಲ್ಲನ್ ಸನ್ನ ಪೆರೆಸೆದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಡ್. ತಾರಯಿ ಪೆರೆದ್ ಬೆಲ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಯಿನ್ ಮೊರೆಪೊಡು. ಏಲಕ್ಕಿ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ಪಾಡೊಡ್. ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಒರೆಸ್ ದ್ ಐಟ್ ಕಡೆತಿನ ಅರಿತ ಬಂದೊನ್ ತೆಲುಪುಡ್ ಪೂಜೊಡ್. ನಡುಟ್ ಮೊರೆತಿನ ಬೆಲ್ಲ ತಾರಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಇರೆನ್ ಮಡ್ಪೊಡ್. ತೊಂದುರ್ ದ ಕರೊಟ್ ಸಿಕೆ ಪೋಯೆರೆ ಇಡೆ ಬುಡ್ದ್ ದೀದ್ ೨೦ ನಿಮಿಷ ಮುಟ್ಟ ಸಿಕೆಟ್ ಬೈಪಾವೊಡು.

ಚಪ್ಪೆ ಗಟ್ಟಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಪತ್ತವೊಲಿ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಪತ್ತನಗ ಆ ಇರೆಕ್ಲೆನ ಕಮ್ಮೆನ, ಮರ್ದ್ ದ ಸತ್ವೊ ತಿಕ್ಕುಂಡ್. ಸಾದಾರ್ನಾದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆ, ಉಪೊಲಿಗೆದ ಇರೆ, ಕೂವೆದ ಇರೆ, ಪೊನ್ನೆದ ಇರೆ, ಬಾದಾಮುದ ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಗಟ್ಟಿ ಪತ್ತವೆರ್. ತೇವುದ ಇರೆಟ್ಲ ಪತ್ರಡೆ ಗಟ್ಟಿ ಪೂಜುವೆರ್.
ಅರಿ, ಉಪ್ಪುನ್ ಸನ್ನ ಕಡೆದ್ ಇರೆಟ್ ತೆಲುಪು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪೂಜಿದ್ ಮಡ್ತ್ ದ್ ಸಿಕೆಟ್ ಬೈಪಾವೊಡು. ಈ ಗಟ್ಟಿನ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಸಾರ್, ಕೋರಿ ಮೀನ್ ದ ರಸೊಟ್ ಮೊರೆತ್ ತಿನೊಲಿ.

ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿನ್ ತುಲುವೆರ್ `ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ'ದಾನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಾಗದೇವೆರೆಗ್ ಮಂಜೊಲು ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೀತಿ. ಐತ ಕಮ್ಮೆನಲ ಇಷ್ಟಗೆ. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿನ್ ದೈವೊಲೆಗ್ ದೀಯೆರೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೈವ ಇತ್ತಿನ ಇಲ್ಲದಕ್ಲು ಸುರೂಟ್ ದೈವೊಲೆಗ್ ಗಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಯಿದ ಪೇರ್ ಬಲಸುವೆರ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲು ತಿನ್ಪೆರ್. ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿನ್ ತುಡರ ಪರ್ಬದಪಗಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆನಿ ಸೈದಿನಕ್ಲೆಗ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅಪಗ ಗಟ್ಟಿ, ಬಜಿಲ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು.

ಬಾರೆದ ಇರೆ, ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆ, ಬಾದಾಮ್‍ದ ಇರೆ, ಉಪ್ಪೊಲಿಗೆದ ಇರೆ, ಪೊಂಗರೆದ ಇರೆ, ಕಾಟ್‍ ಸಂಪಿಗೆದ ಇರೆ, ಪೆಲತ್ತ ಇರೆ, ಮಂಜಲ್‍ದ ಇರೆ




#Article 69: ಗಡಿ ಹಾರ (239 words)


ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುವೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ಮೈಟ್ಟುಪ್ಪುನ 'ಮಾರ್‌ನಕಟ್ಟೆ'ದ (ಮಹಾನವಮಿಕಟ್ಟೆ)ದೇವಿನ್ ಮೂಲೊಡ್‌ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮಕರ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ- ಈ ಮೂಜಿ ಸಂಕ್ರಮಣತ್ತಾನಿ ತುಳುವೆರೆನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಂಗಡೊಲು ಮಾರ್‌ನಕಟ್ಟೆದ ದೇವಿಗ್ ಸೇವಂತಿಗೆ, ಪಿಂಗಾರ, ಮುಡ್ಡೆಲ (ಲಾವಂಚ), ಕರಿಕಾಜ್ (ಕರಿಯಬಳೆ) ದುಂಬಾಯಿ ಮಾಂಗಲ್ಯಸೂಚಕ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಅರಿಯನ ನೇದ್ದೆ' (ಹರಿವಾಣ ನೈವೇದ್ಯ)ಸೇವೆನ್ ಒಪ್ಪಿಸಾವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ನಡತೊಂದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಎರುತ್ತ ಗಾಡಿ/ಬಂಡಿಡ್ ಬಾರೀ ಬಂಗೊಡು ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಸಂಕ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಓಡ-ಪಾಂಡಿಲೆಡ್ ಸುದೆ ಕಡತ್ತ್‌ದ್ ದೇವಿನ 'ತಲ' (ಸ್ಥಳ)ದರ್ಶನ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬರ್ಪೆದೆರ್.

ಇಂಚ ಪಿರವು ಬನ್ನಗ ದೇವಿನ ಪುರ್ಸಾದ ಕೈಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಮಾರ್ಗೊಡು 'ಗಂಡಗಣೊಕ್ಕುಲು' ಬೆರಿಪತೊಂದು ಬರ್ಪ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೊಲಿಗೆ ತುಳುವೆರೆಡ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡ್. ಅಯಿನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪಿ ಸಲುವಾದ್ 'ಗಡಿಹಾರ' ಪನ್ಪಿ ಸೇವೆನ್ ತುಳುವೆರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಮಾರ್‌ನಕಟ್ಟೆಡ್ ಸಂಕ್ರಮಣತ್ತಾನಿ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತಿನ ಮನದಾನಿ ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುಗು ಗಡಿಹಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ಪುನವು ಸಂಪ್ರದಾಯೊ. ಇಲ್ಲಲ್‌ದ್ ಒಂತೆ ದೂರ ಬಡಕ್ಕಾಯಿಗ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪಾಳೆದ ತೊಟ್ಟೆಡ್ ಕುರುದಿ ನೀರ್ ದೀವೊನುವೆರ್. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಒಂಜಿ ಕೋಲುನಿನೆ (ಕೋಲುತಿರಿ) ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀಪೆರ್. ಬಾರೆದ ಕೊಡಿ ಇರೆಟ್ಟ್ ದೇವಿನ ಪುರ್ಸಾದ (ಸೇವಂತಿಗೆ ಪೂ, ಮುಡ್ಯಲ, ವಿಭೂತಿ) ದೀದ್ ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿ ಪುಡಾದ್ ದೀಪೆರ್. ಒಂಜಿ ತೂಟೆನ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ಪತ್ತೊನುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕೋರಿನ್ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ತಾರಾಯಿಗ್‌ಲಾ ಕುರ್ದಿ ನೀರ್‌ಗ್‌ಲಾ ನೆತ್ತೆರ್ ಬೂರುನಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಮೈಟ್ಟ್ ದೀವೊನುವೆರ್.

ಬೊಕ್ಕ ಇಂಚ ಪ್ರಾರ್ತನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್:

'ಅಮ್ಮಾ,
ಬಡಕ್ಕಾಯಿದ ಅಪ್ಪೆ,
ಕಾಲೊಡ್ದು ಕಾಲೊಗು ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೇ,
ಕೋಡೆ ಮಕರಸಂಕ್ರಾಂತಿಗ್ ಇರೆನ ತಲೊಕು ಬತ್ತ್‌ದ್,
ಅರಿಯನ ನೇದ್ದೆ ಒಪ್ಪ್ಯಾದ್ ಸಾರ ಪೂ ಒಪ್ಪ್ಯಾದ್,
ಪೊರ್ಲುಡು ಪಿರ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲ್ ಮುಟ್ಟ್‌ದ.
ಇತ್ತೆ ಇರೆನ ಪೂ-ಪುರ್ಸಾದೊದ ಬೆರಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ಗಂಡಗಣೊಕುಲೆಗ್,
ಪುರ್ಸಾದ ಪಾಡ್‌ದ್ ಜಿವಾದಿ ಕುತ್ತುದ್ ರಕ್ತಾರ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲ.
ಕೊರಿಂಚಿತ್ತಿನ ರಕ್ತಾರೊನು ಯೆಂಕ್ಲೆನ್ ಬೆರಿ ಪತ್ತೊಂದು ಬೈದಿನ ಸಾರೊತ್ತೊಂಜಿ
ಗಂಡ ಗಣೊಕುಲಿತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಆರ (ಆಹಾರ) ಕೈಕೊಂದು ಪಿರ ತಿರ್ಗುನ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುಲೆ.
ಈ ಗಿರಾಗಿರ್ತಿನ್ ಮುಂಡಗೊಂಜಿ ಮುಂಚಿಕಲ್ಲ್‌ದಾತ್ ಆಪತ್ತ್ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ಕಾತೊಂದು ಬಲ್ಲೆ...
ಬಡಕ್ಕಯಿದಪ್ಪೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಟ್ಟೊನುವ'
\ 

ಇಂಚ ಪ್ರಾರ್ತನೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಉಂತುದು ಗಂಡಗಣೊಕ್ಕುಲೆಗ್ ಹಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪಿಯರ ಅನು ಮಲ್ತ್ ಕೊರೊಡು. ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಕೋರಿನ್ ಪತ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದುವೇ ಗಡಿಹಾರದ ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಲೆ.




#Article 70: ಗಣಕ ಯಂತ್ರೊ (264 words)


ತುಳುಟ್ಟು ಗಣಕಯಂತ್ರೊಗು ಗಣಕಯಂತ್ರಾಂದೇ ಪನೊಡಾಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಬೇತೆ ಪುದಾರ್ ಇತ್‍ನೆಟ ನಮ ಕೊರ್ತಿಜ್ಜ. ಅಂಚಾದ್ ಮೂಲುಲಾ ಗಣಕಯಂತ್ರಾಂದೇ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದೊ.

ಗಣಕಯಂತ್ರೊನು ತುಳುಟ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು ಲೇಖನ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಗಲಸೊಲಿ. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತುಲು ಬಾಸೆನ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಲಸೊಲಿ. ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ಪಿಂಚಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಬಾಸೆಲಾ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು.

ಗಣಕ ಯಂತ್ರೊಡು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನೆನ್ ಸುರೂಕು ಕಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಪಾಡುನೆನ್ ಕಲ್ಪೊಲಿ. ಎಚ್ಚ ಎಚ್ಚ ವಿಷಯೊನು ಪಾಡ್ಂಡ ತುಲು ಬಾಸೆ ಸಮೃದ್ಧಿ ಆಪುಂಡು.

 

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ (ಗಣಕ, ಗಣಕಯಂತ್ರೊ) ಪನ್ಪುನವು ದತ್ತಾಂಶದ (ಡೇಟಾ) ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆನ್ ಸುಲಭವಾಗಿಸವುನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಾಧನ. ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ತಾರ್ಕಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್ ನಡಪಾವುನ ಮೂಲಕ ದತ್ತಾಂಶೊನು ಸಂಸ್ಕರಿಸವುನ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಮೂಲಕ ತಿಕುನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಳಕೆಗಾದ್ ಉರಿಪಾದ್ ದೀಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಅಪವುನವೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. 

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಉಪಯೋಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಹೀಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯ:

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ('ಮಿಡ್‌ರೇಂಜ್') ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳದು. ಇಂತಹ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲೇ ಬಳಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಮಿಡ್‌ರೇಂಜ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳನ್ನು 'ಮಿನಿಕಂಪ್ಯೂಟರ್' ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 

ಇವು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳು. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಜೀವವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಈ ಬಗೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳದು. ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು. ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಕೃಷಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಜೀವವಿಮೆ, ಕೋರ್ಟು-ಕಚೇರಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ಮುದ್ರಣ - ಇಂಚ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾತ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಗ್‍ಲಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಆಯಿನವು. ವ್ಯವಹಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪದಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮನರಂಜನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಲು ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಉಮದೆತ್ತ ನನೊಂಜಿ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಉಪಯೋಗ.

ಕಂಪ್ಯೂಟರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ, ಅಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳನ್ನು (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್) ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಬರೆಯಲು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ದ ಸಹಾಯೊರ್ದು ರೂಪಿಸಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಅಯಿತ್ತ ಮೆಮೊರಿಡ್ ಶೇಖರಿಸಾದ್ ದೀಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. ಉಂದೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ದ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪೊಲಿ. ಮಾಹಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಈ ಮೆಮೊರಿಡೇ ಶೇಖರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.




#Article 71: ಗಣಪತಿ (365 words)


ಗಣಪತಿ ಹಿಂದುಲೆನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರೆಡ್ ಒರಿಗಣಪತಿ ಭಾರತೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪೊಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾದ್ರಪದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಚೌತಿ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹಿಂದೊ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣಪತಿ ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿನ ಮಗೆ. ಗಣಪತಿನ ಕನ್ನಡದ, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬೊಕ್ಕ ಮರಾಠಿಡ ಭಾಷೆಡ ವಿನಾಯಕ ಪಂದ್, ತಮಿಳು ಭಾಷೆಡ್ ವಿನಾಯಗರ್, ಪಿಳ್ಳಾಯರ್ ಅಂಡ, ತೆಲುಗುಡು ವಿನಾಯಕುಡು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಗಣಪತಿ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಪಂದ್ ನಮ್ಮ ಎನ್ನುವ. ಗಣಪತಿ ಪುದ್ದರಡ್ ಶ್ರೀ ಅಕ್ಷರಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಶ್ರೀ ಪಂಡ್‍ದ್ ಗಣಪತಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪೊಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ಗಣೇಶ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಲೆಡ್ ಒರಿ. ಭಾರತೊಡು ಮಾತೆರ್‍ಲಾ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವೆರ್. ಭಾದ್ರಪದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರುವ ಗಣೇಶ ಚೌತಿದ ದಿನ, ಗಣೇಶನ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಿಸವೆರ್.

ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶೆ ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿನ ಮಗೆ. ಗಣೇಶನ್ ಕನ್ನಡೊಡು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬೊಕ್ಕ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಲೆಡ್‍ ವಿನಾಯಕ ಪಂಡ್‍ದ್, ತಮಿಳು ಬಾಸೆಡ್ ವಿನಾಯಗರ್, ಪಿಳ್ಳಾಯರ್ ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ, ತೆಲುಗುಡು ವಿನಾಯಕುಡು ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ್ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ ಪುದರ್‌ದ ಒಟ್ಟುಗು ಶ್ರೀ ಪನ್ಪುನ ಅಕ್ಷರದೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬೋಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ಗಾಣಪತ್ಯೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಗಣೇಶನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊದ ಮಸ್ತ್ ನಗರೊಲೆಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಮುಂಬಯಿಡ್ ಗಣೇಶೋತ್ಸವನ್ ವಿಜೃಂಭಣೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌.

ಗಣಪತಿನ ಜುವದ ಪಿದಯಿ ತೋಜುನ ಬಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಉಂಡು, ಗಣೇಶನ ಶರೀರೊದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಅಂಗಾಂಗೊಗುಲಾ ಅಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಮೌಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ವೈಶಿಷ್ಟತೆಲು ಉಂಡು. 

ಗಣೇಶನ್ ಓಂಕಾರ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಗಣೇಶನ ದೇಹಸ್ವರೂಪ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿತ್ತ ಅಕ್ಷರದಲೆಕ ಉಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು ಗಣೇಶನ್ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದದ ಪ್ರತಿರೂಪ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್‌.  ವಿಶ್ವದ ಮೂಲೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ವಿಶ್ವಾಧಾರ,ಜಗದೋದ್ಧಾರ ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಗಣೇಶನ ವಾಹನ ಆಯಿನ ಎಲಿನ್ ಪ್ರತಿಭೆದ ಸಂಕೇತ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಪೆರ್. ಒಂಜಿ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶನ ದೈವಿಕ ವಾಹನ, ಎಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೂಷಿಕ ವಿವೇಕ ಪ್ರತಿಭೆ ಬೊಕ್ಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುಂಡು.

ಗಣೇಶಗ್ ಒರಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಲೆಗ್ ಇತ್ತ್‌ನಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್‌ಲು ಉಂಡು. ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಮೂಲಕ ಗಣೇಶನ್ ಸಾವಿರಾರ್ ಪುದರ್‌ಲೆಡ್ ಪೂಜಿಸವೆರ್. ಪ್ರತಿ ಪುದರುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅರ್ತೊನು ಪಡೆದ್ ಉಂಡು. ಗಣೇಶ, ಗಣಪತಿ, ವಿನಾಯಕ ಪನ್ಪುನೆತ ಒಟ್ಟುಗು ಗಣೇಶನಿಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಒರಿನ ಪುದರುಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು - 

ಭಾರತೊಡು ಮಾತ್ರನೇ ಅತ್ತ್, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯೆರ್ ಅಕುಲೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಪರಡ್‍ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಗಣಪತಿನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಜಾವ, ಕಾಂಬೋಡಿಯ, ಬೋರ್ನಿಯೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆಡ್ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗಣಪತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಚೀನ, ಜಪಾನ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾಲೊಡ್ ಬೌದ್ಧೆರೆನ ಪ್ರಭಾವೊರ್ದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟ್‌ನ ರೂಪೊಡು ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಇನಿಕ್‍ಲಾ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಪುಣೆದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಚಿಂಚವಾಡೊಡು ಏಳ್ ತರೆಮುಟ್ಟ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲದಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಗಣೇಶನ ಆವೇಶವಾದ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೇ ಪೂಜೆ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಮುಲ್ಪ ನೆಂಪು ಮಲ್ತೊನುನ ಆದ್ ಉಂಡು(ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿವೆ). 1810ಟ್ ಏಳ್‌ನೆತ ತರೆ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಂದೆ ಸೈತಿ ಬೊಕ್ಕಲಾ ಅಯನ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು/ಸಂಬಂಧಿಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಅಲ್ಪ ಪೂಜ್ಯ್ರೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಸುರುತ ಗಣೇಶಭಕ್ತನ ಪುದರ್‌ ಮೋರೋಭಾ. ಔರಂಗಜೇಬ್‌ಲಾ ಈ ಮನೆತನೊಗು ಎಣ್ಮ ಹಳ್ಳಿಲೆನ್ ದತ್ತಿ ಆದ್‍ ಕೊರ್ತೆ ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿಯುಂಡು. ಗಣಪತಿನ್ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಹಿಂದೂಧರ್ಮೊಡು ಅತೀ ಎಚ್ಚ ಪೂಜೆ ಪಡೆಪುನ ದೇವತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.

The majority of documentation on Ganesha is in Sanskrit. A collection of useful documents can be found . At the same site can be found some documents and translations in English .




#Article 72: ಗರ್ಗೊ (117 words)


 
ಗರ್ಗೊ ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಮರ್ದ್ ದಯಿ. ಉಂದೆನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್  ಪನ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆತ ಪೂ ಸುರುಟ್ ಬೊಲ್ದ್ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಆಪುಂಡು. ಕಂಡದ ಬರಿಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಗರುಗ ಗಿಡ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಉಂದೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಜನೊಕುಲು ತರೆತ ತಂಪುಗು ಅಂಚನೆ ಕೂಜಲ್ ದ  ಬಣ್ಣೊಗು ಬೊಡಾದ್ ತರೆಕ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಗರ್ಗೊದ ದಯಿನ್ ಗುದ್ದ್‌ದ್ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆದೊಟ್ಟುಗು ಬೆಚ್ಚ ಮನ್ತ್‌ದ್ ತರೆಕ್ ಪಾಡೊಲಿ. ತರೆಕಜೊ ನರೆವಂದೆ ಬಣ್ಣನ್ ಅಂಚನೆ ಒರಿಪಾದ್ ಕೂಜಲ್‌ನ್ ಮಂದೊಡು ಬಳಪಾವುನ ಗುನೊ ಉಪ್ಪುನ ಈ ದಯಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ಕೇಶರಂಜನ, ಕೇಶರಾಜ ಪನ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ಧ ತರೆ ಬೇನೆಗ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್ ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ ಸೂರ್ಯಾವರ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಲ ಉಂಡು. ಗರುಗದ ಎಣ್ಣೆನ್ ಕಿನ್ಯ ಬಾಲೆಗ್ ಪೂಜಿದ್ ಮಾಲಿಶ್ ಮನ್ತ್‌ದ್ ಬೆಚ್ಚನೀರ್‍ಡ್ ಮೀಪಾಂಡ ಚರ್ಮೊದ ಅರೋಗ್ಯೊಗು ಎಡ್ಡೆ.  ಉಂದೆತ ಇರೆಡ್ಡ್ ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿ ವ್ರತಟ್ ಗಣಪತಿಗ್, ನಿತ್ಯ ಸೋಮಾರೊ ವ್ರತಟ್ ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರಿಗೆ, ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ ವ್ರತಟ್ ವಿಷ್ಣುಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ  ಉಮಾ-ಮಹೆಶ್ವರಗ್ ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.




#Article 73: ಗಾಣ (129 words)


ಗಾಣ ಪಂಡ್ಂಡ ತಾರಾಯಿ, ಎನ್ಮೆ, ಕಡ್ಲೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ಒತ್ತುದು ದೆಪ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಗಾಣ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಚಕ್ರ ತಿರ್ಗುನ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್‌ದ ರೂಪೊಡು ಉಪ್ಪುನವು. ಸುರುತ್ತವು ಬೆಲ್ಲ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಂರ್ಬುದ ಪೇರ್ ದೆಪ್ಪುನವು. ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ತಾರಾಯಿ, ಎಡ್ಮೆ, ಕಡ್ಲೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆತ್ತ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪರೆಗಾದ್, ಉಂದೆನ್ ತಿರ್ಗಾರೆಗ್ ಬೋರಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಏರುಕುಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಲ್ಲ ದೆಪ್ಪುನ ದುಂಬು ಮರತ್ತವು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಕರ್ಬದ ಉಂಡು ಅಂಚನೆ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುನ ಮರತ್ತ ಕಡೆಪಿಲೆಕ್ಕ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಕರ್ಬದ ಕಡೆಪಿಕಲ್ಲ್‌ಲಾ ಬೈದ್ಂಡ್. ಕರೆಂಟ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುನೆಕ್ಕ್‌ಲಾ ಗಾಣ ಪಂಡ್ದೇ ಪನ್ಪೆರ್ ಈ ಬೆಲೇನ್ ಸಪಲ್ಯೆರ್ ಮಾನ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ತೆನ್‍ಕಯಿ ಭಾಗಡ್‍ದ್ ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‍ದ ಮೂಡಯಿ ಉಲಯಿದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತೂಯರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಗಾಣಿಗ ಜಾತಿದಕುಲು ಕೆಲಸಡ್ ಗಾಣರ್‌ದ್ ಯೆಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುನ ಬೇಲೆದಕುಲು. ಈ ಜನಕುಲು ತೆನ್‌ಕಯಿ ಕರಾವಳಿ ಉಲಯಿ ಪ್ರದೇಶ ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಉಳ್ಳಾಲ, ಅತ್ತಾವರ, ಮೂಲ್ಕಿ, ಮುಂಡ್ಕೂರ್,ಕಾರ್ಕಳ,ಉಡುಪಿ,ಮಿಜಾರು, ಎಡಪದವು, ಮಳಲಿ, ಪೊಳಲಿ, ಈ ಪೂರ ಪ್ರದೇಶಡ್ ತೂಯರೆ ತಿಕ್ಕುವೆರ್. ಈ ಊರುಡ್ ಪೂರ ಗಾಣದ ಕೊಟ್ಯ ಪುದರ್ ಏತೋ ಗಾಣಿಗ ಜಾತಿದ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಮಿಶೆನ್ ಬತ್ತಿನೆರ್‌‍ದಾವರ ದ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುನ ಕುಲಕಸುಬೇ ಉಂತುದು ಪೋತುಂಡು.




#Article 74: ಗಾದೆ ಗೊಂಚಿಲ್ (533 words)


ಬಡವು ಅಂಡಾ ಬಡೆವೆರ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೂ, ತೊಡು ಅಂಡಾ ತೋಡು ಬರಿಕ್ ಪೂ.
ಅ ಇಲ್ಲದಾಯೆ ಮು ಇಲ್ಲದಾಯನ್ ಲಪ್ಪುನು.
ಕೊರಿ ಐತಾ ಕಾರ್ ದ ಮುದೆಲ್‍ನೇ ಒಕ್ಕುನು.
ಅಗಲ್ನಗಲ್ನ ಕೈ ಅಗಲ್ನಗಲ್ನ ಮಂಡೆಗ್.
ಬಾಸೆ ದಾನ್ತಿನಾಯೆ ಊರುಗ್ ಮಲ್ಲೆ, ಮರ್ಯಾದಿ ದಾನ್ತಿನಾಯೆ  ದೇಸೊಗ್ ಮಲ್ಲೆ.
ಯೆಕ್ಕಲೆ ಬಂಜಿದಾಯೆ ವನಸ್ ಮನ್ತಿನ ಗೊತ್ತಾವಂದ್‍ , ಕೊಂಗರ್ ಕೂಲಿದಾಯೆ ಸೈತಿನ ಗೊತ್ತಾವಂದ್‍ .
ಬಡವೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಯರೆ ಬಲ್ಲಿ, ತೊಜಂಕಾದ್‍ ಕೊಡ್ಯರೆ ಬಲ್ಲಿ.
ಮಂಜೊಲ್ ಸೀಕ್‍ದಾಯಗ್‍ ಊರಿಡಿ ಮಂಜೊಲ್ ಗೆ.
ಪತ್ತ್ ಪೆದ್ದಿನಲೆಗ್‍ ಒಂಜಿ ಪೆದ್ದಿನಾಲ್ ಪೆದ್ಯರೆ ಪಂಡ್ ಕೊರಿ ಲೆಕ್ಕ ಅಂಡ್.
ಕೊರಿದ ಕಜಿಪುಗ್ ಕೊರಿಡ ಕೇನ್ದ್ ಮಸಾಲೆ ಕಡೆವೆರಾ.
ಲತಂಡೆ ಬಿತ್ತದ್‍ ಪೀರೆ ಕೊಯ್ಯೊಲ್ಯಾ   
ಪರ ತಡ್ಪೆಗ್  ಆಂಬಿದ ಬಲ, ಅಜ್ಜೆರೆಗ್‍ ದಂಟೆದ ಬಲ, ಅಜ್ಜಿಗ್ ಬಚ್ಛಿರೆದ ಬಲ.
ಬಸಲೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಒಸಲೆ ದ್ ಉನೊಲಿ ಗೆ.
ಕಂಚಲ ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಂಚಲಾ ಉನೊಲಿ ಗೆ.
ಅಪ್ಪೆ ಮನಸ್ ತಾರಯಿ, ಜೊಕುಲೆನ ಮನಸ್ ತಿಪ್ಪಿಗೆ.
ಮೊರಪ್ಪು ದ್ ಪಕ್ಕಿ ಪಾರುನ್ದ್ ಕದ್ ತ್ ತಿ ಪದ್ ದಿ, ಕಂಗುದ ಕದಪ ಲೈಪುವೆ ಪಂಡಿ ಲೆಕ್ಕ.
ಎಂಕು ಪಣಂಬೂರುಗು ಪೊಯಿ ಲೆಕ್ಕ ಅಂಡ್.
ಮನ್ ಉಪ್ಪುನಗ ದಾದೆ ಇಜ್ಜಿ ದಾದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಮನ್ ಇಜಾಂಡ್ ಪಂಜಿ ಪನ್ತ್ಂದ್ ಗೆ.
ಉರ್ಚರೆ ಬನ್ನಗ ಬಿತ್ತಿಲ್ ನಾಡಿನ ಗಾದೆ ಅಂಡ್.
ಪುಗೆಲ್ದ್ ಮಡು ದಿವೊಂದು ಊರಿಡಿ ನಾಡಿ ಲೆಕ್ಕ ಅಂಡ್.
ಬೇಲೆ ದಾನ್ತಿನ ಆಚಾರಿ ಬಾಲೆದ ಪಿಂಕನ್ ಕೆತುದೆಗೆ.
ಎಲಿ ಪೊಂಡ ಪಿಲಿ ಪನ್ತೆಗೆ ಒರಿ.
ಬೊರಿ ಲಾಗ್ಯೊಡ್ದ್ ದುಂಬು ಗೊನಿ ಲೈತ್ಂಡ್ಗೆ
ನಾಯಿ ಬೊಂಞೊದ್ ಜೆಸೊಂದ್ ದಂಡಿಗೆಡ್‍ ಪೊಪಿನ ಕನ ಕಟುಂದ್ ಗೆ.
ಮರಿ ತುಚಿನ್ಡ ಮರ್ದ್ ಉಂಡು ಆಂದಾ ಅರಿ ತುಚಿನ್ಡ ವಾ ಮರ್ದ್ ಲ ಇಜ್ಜಿಗೆ.
ವನಸ್ ಆಂಡಾ ಕೇಂಡ ಮುಂಡಾಸ್ ಮುಪ್ಪ ಮುಲ ಪನ್ತೆಗೆ.
ಪುಚ್ಚೆ ನಾಯಿಗ್ ಪನ್ತ್ಂಡ್ ಗೆ  ನಿಕ್ಕ್ ಅಷ್ಟೆಮಿ ಆಂಡ ದಾನಿ ಗುಂಡೆಮಿ ಆಂಡ ದಾನಿ ಮಡೆ ಇರೆ ನಕ್ಕು ನಾಯಿಗ್‍.
ಕಲ್ತಿ ವಿದ್ಯೆ ಮರಪರೆ ಬಲ್ಲಿ ಮಲ್ತಿ ಮರ್ದ್ ದಿಂಗ್ಯರೆ ಬಲ್ಲಿ.
ಪರ್ತಿದ ಪೂನಾಂಡಲಾ ತೂವೊಲಿ, ಬೊಲ್ದು ಕಕ್ಕೆನ್ ತೂವೊಲಿ, ಮೀನ್ ದ ಪಜ್ಜೆನ್ ತೂವೊಲಿ ಆಂಡ ಪೊನ್ನನ ಮನಸ್ ನ್  ತೆರಿಯರೆ ಸಾದ್ಯ ಇಜ್ಜಿಗೆ.
ಸನಿ ಪತ್ತ್ ದಿನಾಯೆ ಕಡಲ್ ಗ್  ಪೊನ್ದಲಾ ಗಂಟ್ ಮುಟ್ಟ ನೀರ್ ಗೆ.
ಅಂಕ ದುಂಬು ಆಂಡಾ ಸಾದನ ಪಿರ ಆಂಡ್.
ಅನ್ಗೈ ತೊಜಾದ್ ಮುಂಗೈ ನಿನ್ಗೆ.
ಪುಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜಿಗ್ ತೆಮ್ಮೊ ಲಪ್ಪರೆ ಕಲ್ಪಾಯಿ ಗಾದೆ.
ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಗ್ ಆವನ್ದಿನ ಮಗೆ ಊರುಗಾವೆನಾ.
ಬಾಲೆನ್ ತಿರ್ತ್ ದೀಂಡ ಪಿಜಿನ್ ಕೊನೊವು, ಮಿತ್ತ್ ದೀಂಡ  ಕಕ್ಕೆ ಕೊನೊವು.
ಪುಲ್ಚಟ್ಟ್ ಕುಕ್ಕುಗು ಕಮ್ಮೆನ ಹೆಚ್ಚ ದಾಲಾ ದಾಂತಿ ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಆಮ್ಸನಿ ಹೆಚ್ಚ
ರಡ್ಡ್ ತರೆ ಒಂಜಾವು ಆಂಡ ನಾಲ್‍ ಮಿರೆ ಒಂಜಾವಂದ್‍.
ಪಗ್ಗುಡು ಪದಿನೆಣ್ಮ ಪೋನಗ ಬೀಜ ಬಿತ್ತೊಡು
ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ಪಾಪ ಕಳೆ
ಕೈಕೆಸರ್ ಆಂಡ  ಬಾಯಿ ನಿಲಿಕೆ ಬೆಂಜನ
ಹದೋಟು ಬಿತ್ತಿನಾಯೆ ಬುಳೆಟ ಕೊಯ್ವೆ
ಬೇಶಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡ ಈಟ್ ಇಜ್ಯಂದೆ ಬುಳೆವು
ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಪತ್ತ್ ಪಣಿಲಾ ಬೂರ್ಯೆರೆ ಅವಂದ್
ಮೃಗಶಿರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮೃಗೊಕ್ಕುಲೆಗ್ಲ ದಾಲಾ ತಿಕ್ಕಂದ್
ಅದ್ರೆ ಬರ್ಸ ಸಮ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಜಿ ನಕ್ಷತ್ರೊಡುಲಾ ಸಮ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು
ಆದ್ರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಯಿನಾತ್ ತೂವೆ
ಆದ್ರೆಡ್ ಆಂಡ ಆಂಡ್ ಪೋಂಡ ಫೋಂಡು
ಅದ್ರ್ರೆ ನಕ್ಷತ್ರೊಡು ಬಿತ್ತ್‍ಂಡ ಅಡರ್ದಲೆಕ್ಕ ಆವು, ಪುನರ್ವಸುಡು ಬಿತ್ತ್‍ಂಡ ಪುಚ್ಚೆದ ರೋಮದ ಲೆಕ್ಕ ಆವು.
ಅದ್ರೆಡ್ ಅಡರ್ಡೆ ಒಯಿಪೊಡು
ಬೇಶಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡ ಈಡ್ ಇಜ್ಯಂದೆ ಬುಳೆವು.
ಪುನರ್ವಸು ಬರ್ಸ ಪುನೊಕ್ಕು ಸಮ
ಪುಷ್ಯೊಡ್ ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುರಿ ಪತ್ತುಂಡು
ಪುಷ್ಯೊಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆಗ್‍ಲಾ ನುಪ್ಪು ತಿಕ್ಕಂದ್
ಆಟಿಡ್ ತೆಡ್ಲ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟ ಪೊಲಿದ್ ಪೋವು ಸೋಣೊಡು ತೆಡ್ಲ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿದ್ ಪೋವು
ಆಟಿಡ್ ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟ ಪೊಲಿದ್ ಪೋವು ಸೋಣೊಡು ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ  ಸೊಂಟ ಪೊಲಿದ್ ಪೋವು
ಆಟಿಡ್ ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟ ಮುದ್ಯುಂಡು ಸೋಣೊಡು ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಮುದ್ಯುಂಡು
ದಪ್ಯರೆ ತೀರ್ಜಿಡ ತೂಯೆರೆ ತೆರಿಯಂದಾ
ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಸಬ್ಬಲ್ ಲಾ ನಿಂಗೊಲಿ
ಮೃಗಶಿರೆಡ್ ಮುಳ್ಳುಡು ಗೀರ್‍ಂಡ ಈಯಾವು
ಪೊಡಿಕ್ಕ್ ಬಿತ್ತಿನಾಯಗ್ ಬೈ ಹೆಚ್ಚ ಕೆಸರ್‍ಗ್ ಬಿತ್ತಿನಾಯಗ್ ಕೆಯಿ ಹೆಚ್ಚ. 
ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪೆಜ್ಜಿದ್ ಕೊಂಡ್ರೋಡು ನಡ್‍ಂಡ ಗೋರುದು ಕೊಂಡ್ರೋಡು.
ಕಂಡೊಗು ಪಾಡಿನ ಗೊಬ್ಬರ ಎರ್ಮೆಗ್ ಪಾಡಿ ಪುಂಡಿದ ಲೆಕ್ಕ
ಪನಿ ಸೇರ್ದ್ ಪಲ್ಲ ಕುರಲ್ ಸೇರ್ದ್ ತುಪ್ಪೆ
ಸೊರ್ಕಿನಾಯಗ್ ಕಂರ್ಬು ಸಿರ್ಕಿನಾಯಗ್ ರಾಗಿ
ಬಿತ್ತ್ ದ ಲೆಕ್ಕ ನೇಜಿ
ಕರಿಯ ಬಂಗಾರ್ ಕೆಂಡೊಡು ಪಾಡ್‍ಂಡ ಬೊಳ್ಯ ಬಂಗಾರ್ ಅವು
ಕಂಡ ಬಟ್ಟಲ್ದ ಲೆಕ್ಕ ಹದ ಮಳ್ಪೊಡು
ಆಶ್ಲೇಷಾ ಬರ್ಸೊಡ್ದು ದೊಂಬೇ ಎಡ್ಡೆ 
ಮಘೆ ಬರ್ಸ ಬುಲೆಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆ 
ಮಘೆ ಬರ್ಸೊನು ಮುಂಗೈಡ್ ದೀಲ ಪಂಡಿ ಲೆಕ್ಕ 
ಮಘೆ ಬರ್ಸದ ನೀರ್ ನ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಲಾ ಕೊರ್ಯರೆ ಬಲ್ಲಿ 
ಮಘೆಟ್ಟ್ ಮುಂಗೆ, ಹುಬ್ಬೆಡ್ ಪೇರ್, ಉತ್ತರೆಡ್ ಒತ್ತರೆ
ಚಿತ್ರೆ ಮಯ್ತ್ಂಡ ವಿಚಿತ್ರ ಆವು 
ಮತಿ ತತ್ತ್ ದ್ ಬೆನಡ ಮಿತಿ ತತ್ತ್ ದ್ ಉಣಡ
ಕಜೆ ಬಾರ್ ಬಿತ್ತ್ ದ್  ಬೊಳ್ಳ್ಯರಿ ಕೊಯ್ಯೊಲ್ಯೊ
ಎಡ್ಡೆ ಬಿತ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೈಟೇ ಕಟ್ಟೊಡು
ಅನುರಾಧೆ ಬರ್ಸ ಪಂತಿಬಾಪೆಲೆ.
ಧೋತ್ರ ತುತ್ತುನಾಯಗ್  ಕೈಕಂಜಿ ದಾಯೆಗ್
ಪುಣೆಟ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಪುಣಿ ಕಡಪಂದ್
ಪುಣಿಟ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆಗ್‍ಲಾ ನುಪ್ಪು ತಿಕ್ಕಂದ್. 




#Article 75: ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್ (349 words)


ಗುತ್ತು ಪನ್ಪುನ ಪದ ಊರ್‍ದ ಇತಿಹಾಸೊನು ಪನ್ಪುಂಡು. ಊರುದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಆ ಗ್ರಾಮೊದ ಸುರುತ ಮರ್ಯಾದಿದ ಇಲ್ಲ್ ಪಂಡಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್.

ಒಂಜಿ ಗುತ್ತು ದೈವದ ಸಾನಿಧ‍್ಯದ ಜಾಗೆ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ನೆಟ್ಟ್ ದೈವೊಲೆನದ ತೂಂಕುಜ್ಜಾಲು ಇಪ್ಪು, ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಣೆ ಮಂಚವು ಇಪ್ಪು. ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಊರುದ ನ್ಯಾಯೊ ತೀರ್ಪುನ ಜಾಗ್ ಕೋರ್ಟ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಇಲ್ಲ್ ಪಂಡ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್. ಗುತ್ತುದಾಯೆ ಪಂಡ ಆ ಊರುದ ನ್ಯಾಯ-ನೀತಿನ್ ಪನೊಂದಿತ್ತಿನ/ಕಾತೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಯಜಮಾನೆ. ಆಯಿರ್ದ್‌ ಆದ್‍ ಗುತ್ತು ಒಂಜಿ ಮರ್ಯಾದಿದ ಇಲ್ಲ್.
ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್ ತುಳುನಾಡ್ ಯಿಂದು ಯಿಪ್ಪುನು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣಡ್. ಯಿಂದು ಮಸ್ತ್ ಕಡೆಟ್ ಸ್ಕ೦ಸತಿದ ಬಿಡ್. ಯಿನ್ದೆನೆ ಕರಾವಳಿ ಪಂದೆ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಯಿನ್ದು ಅರಭಿ ಕಡಲ ದ ಕೈತ್ಹಲ್ ಡ್ ಉಂಡು .ಯಿಂದು ಮಸ್ತ್ ಶೋಕುದ ನಾಡ್ ಪಂಡ್ ಪುದರ್ ಪೊತ್ ಡ್.ಮುಲ್ಪ್ ಪುರಾ ಜನಕುಲೆಗ್ ತುಳು ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ತುಳುನಡ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ ಉಂಡು. ಇಂದು ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಜೈನ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಟ್ಸ್ ನಕುಲೆನ.ಅವೆಟ್ ಕೆಲವು ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ ಉಧ್ಯವರ ಗುತ್ತು ,ಕೊಡಿಯಲ್ಬಿಲ್ ಗುತ್ತು,ಕೊಡ್ಲೆಮುಗರ್ ಗುತ್ತು,ಬಡಿಲ ಗುತ್ತು,ಪವೂರ್ ಗುತ್ತು,ನೈಮುಗೆರ್ ಗುತ್ತು,ಈ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲದಕುಳು ರಾಜೆ ನಕುಲೆನ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಳು ಅಲ್ಪ ದಾದಾ ಸಮಷ್ಯೇ ಬತ್ತ್ಹೆಂದಲ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಗುತ್ತು‍ದ ಇಲ್ಲ್ ಡ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಒಂಜಿ ಚಾವಡಿ.ಈ ಚಾವಡಿಡ್ ಮಣೆ ಮಂಚವು ಅತ್ತ್ಂಡ ತೂಂಕುಜ್ಜಾಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಚಾವಡಿಡ್ ವಿಶೇಷ ಕೆತ್ತನೆದ ರಾಜ ಕಂಬೊಲು,ಈ ಚಾವಡಿರ್ದ್ ಒಳಮುಂದಿಲ್‍ಗ್ ಪೋನಗ ವಿಶೇಷ ಕೆತ್ತನೆದ ಬಾಕಿಲ್,ಗುತ್ತುದ ಮರತ ಕೆತ್ತನೆಲು ಇಲ್ಲ್ ದ ವಿಶೇಷ ಆಕ‍ರ್ಷಣೆ.ಈ ಒಳಮುದಿಲ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಮಾಳಿಗೆಗ್ ಪೋಯರೆ ಮುಟ್ಟು ಇಪ್ಪುಂಡ್.ಇಂಚ ಭಾರೀ ಆಕರ್ಷಕ ರೀತಿಡ್ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್ ದ ರಚನೆ ಆತ್ಂಡ್.

ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಅವೆಟ್ ಒಂಜಿ ಕೇರಳದ ಹೊಸಂಗಡಿದ ಬಾಕ್ರಬೈಲ್ಡ್ ಸುರ್ಯೇಶ್ವರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುವೆದ ಪಡ್ಪುದ ಒಂಜಿ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್ . ಅವು ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಸುಮಾರ್ ೧೮ ಕೊನೆಲು ಉಂಡು. ಅವು ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ದೈವೊಲೆನ ನಂಬುನ ಅಂಚಿನ ಸಮನುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಬಿಸು(ವಿಷು): ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಸು(ಯುಗಾದಿ) ಪರ್ಬೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂಲೆಗ್ ಪೊಸ ವರ್ಷ. ಈ ಬಿಸು ಪರ್ಬೊ ಸಮಸ್ತ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಭಾರೀ
ವಿಶೇಷ ರೀತಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಗುತ್ತುಡ್ಲ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಆಪುಂಡ್.

ಪತ್ತನಾಜೆ: ಈ ಪರ್ಬಗ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಿದುಪುನ ಪರ್ಬ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಆ ಊರ್‍ದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಆಪುಂಡು.

ಆಟಿದಗೆಲ್: ಉಂದು ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳೂಡು ಬರ್ಪುಂಡು.ಈ ಆಟಿ ತಿಂಗಳೊಡು ಗುತ್ತುಡು ತೀರಿಪೊಯಿನ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಪದಿನಾಜಿ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಉಂಡು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಪಂದ್ ತೋಜಿಂಡಲಾ, ಆಪಿನ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಳೆ.

ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವುನೆ: ಉಂದು ಸೋನ ತಿಂಗೊಳ‍್ದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಬರ್ಪಿನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಬರ್ಪಿನ ಪರ್ಬ. ಈ ಪರ್ಬ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುತ್ತುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಆಪುಂಡು.

ದೀಪಾವಳಿ(ಪರ್ಬ): ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ವಿಶೇಷ ಪರ್ಬೊಡ್ ದೀಪಾವಳಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಉಂದು ಮೂಜಿದಿನತ ಪರ್ಬ ಸುರುತಾನಿ ಮೀಪಿನ ಪರ್ಬ, ನಡುತಾನಿ ಲಕ್ಷೀಪೂಜೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಕೇರಿದಾನಿ ಬಲೀಂದ್ರಪೂಜೆ,ಗೋಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಈ ದೀಪಾವಳಿ ಗುತ್ತು ಗುತ್ತುಡ್ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಆಪುಂಡು.

ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡ್ ಸುಮಾರ್ ೧೫೦ ದೈವೊಲೆದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ಅವೆಟ್ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನಪದೆದಿನವು ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ,ಮಲರಾಯ ದೈವ ,ಕಾಳೀ ಚಾಮುಂಡಿ, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ .ಜಾತ್ರೆ ದ ಸಮಯಡ್ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲದ ಅಕುಳು ಯೆಧುರು ಉಂತುನ ಕ್ರಮ ಉ೦ಡು .ದಾದನೆ ಅವಡ್ ತುಳುನಡೆದ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಗ್ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಉಂಡು .




#Article 76: ಗುರು ನರಸಿಂಹ (135 words)


ಶ್ರೀಮದ್ ಯೋಗಾನಂದ ಗುರು ನರಸಿಂಹ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಊರುದ ದೇವೆರಾದುಲ್ಲೆರ್. ಗುರು ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಡುಪಿದ ಪೇಂಟೆರ್ದ್ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರಡ್ ಉಂಡು.

ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪುಷ್ಕರ ಕಾಂಡದ 'ಶ್ರೀ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ' ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಷಯವಾದ್ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಶಂಖ ಬೊಕ್ಕ ಚಕ್ರನ್ ಪತೊಂದಿನ ಶ್ರೀ ಗುರುನರಸಿಂಹ ದೇವೆರ್ನ ಮೂರ್ತಿ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರತ ತಿರ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಾರದ ಮುನಿಕ್ ಅಶರೀರವಾಣಿ ಕೇಂದ್ ಆ ಮೂರ್ತಿನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಶರೀರವಾಣಿ ಆ ದೇವೆರೆನ್ 'ಯೋಗಾನಂದ ನೃಸಿಂಹಾಕ್ಯಮ್' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡು.
ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಖಾಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಕದಂಬ ವಂಶದ ಮಯೂರ ವರ್ಮೆ ತನ್ನ ಬ್ರಾಣೆರ್ನ ಬೊಕ್ಕ ಸೇನೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರ್ಪೆ. ಬತ್ತಿನ ಈ ಬ್ರಾಣೆರ್ ಮಹಾಯಾಗ ಪೂರ ಮಲ್ಪುವರ್. ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವರ್ನ ಆಶೀರ್ವಾದ ಸುರುಕು ದೆತೊನುವೆರ್. ಈ ಬ್ರಾಣೆರ್ನ ಗುಂಪುದ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ರಾತ್ರೆ ಕನೊಟು ಪತ್ತ್ ಕೈತ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಶ್ರೀ ಗುರುನರಸಿಂಹ ದೇವೆರ್ನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಪುನರ್ ಪೃತಿಷ್ಟೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಊರುದ ಸುತ್ತಲ್‍ದ ಪದಿನಾಲ್ ಊರುದ ಬ್ರಾಣೆರೆಗ್ ಮೇರೇ ದೇವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುರು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಇನಿ ಮುಟ್ಟ ಈ ಪದಿನಾಲ್ ಊರುದ ಬ್ರಾಣೆರೆಗ್ ನರಸಿಂಹೆ ಗುರುವಾದುಲ್ಲೆರ್. ಈ ಬ್ರಾಣೆರ್ 'ಕೋಟ ಬ್ರಾಣೆರ್ಂದ್' ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್.




#Article 77: ಗುರುಪುರ ಸುದೆ (351 words)


ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸುದೆ. ಇಂದೆಕ್ ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆ ಇಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

ಫಾಲ್ಗುಣಿ ತುದೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಗುರುಪುರ ತುದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ತುದೆ. ಉಂದು ಪಡ್ಡಯಿ ಗಟ್ಟೊಡು ಪುಟ್ಟುದು ಪಡ್ಡಯಿ ಪರತ್‍ದ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಅರಬಿ ಕಡಲ್ಗ್ ಸೇರುಂಡು. ಉಂದು ಕುಡ್ಡಡ್ದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್ ವಾಮಂಜೂರು ದಾಂಟಿ ಬೊಕ್ಕ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಗುರುಪುರ ಪೇಂಟೆಡ್ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚನೆ ಕುಡಲದ ಕೂಳೂರುಡ್ದು ಪಣಂಬೂರುಗು ಪೋನಾಗ ಕೂಳೂರು ಸಂಕದವುಲು ತಿಕ್ಕುನ ಸುದೆಲಾ ಉಂದೆ ಗುರುಪುರ ಅತ್ತಾಂಡ ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆ. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆಕ್ ಕೂಳೂರು ತುದೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಬೊಂದೆಲುಡ್ದು  ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ -ಮಂಜಲಪಾದೆ- ಶಿವನಗರ-ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ  ರಸ್ತೆಡ್ ಪೋನಾಗ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್'ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ತುದೆಲಾ ಉಂದೇ ಗುರುಪುರ ಸುದೆ. ಮೂಡಬಿದ್ರೆ (ಬೆದ್ರ)ದ ಕೈತಲ್ ಪುಚ್ಚಮೊಗರು ಇನ್ಪಿನಲ್ಪ ಈ ತುದೆ ಪರತೊಂದು ಬನ್ನಗ ಅಯಿಕ್ ಪುಚ್ಚಮುಗೆರ್ ತುದೆ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.

ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ಕುಡ್ಲ ಪೇಂಟೆದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಗಡಿಯಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ಕುಡ್ಲ ಪೇಂಟೆದ ಉತ್ತರ ಗಡಿಯಾದ್ ಪರತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂಚೊಗು ಕುಡಲ(ಮಂಗಳೂರು)ದ ಪೇಂಟೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆವೊಂದು ಗುರುಪುರ-ನೇತ್ರಾವತಿ ತುದೆಕುಲೆನ ಗಡಿ ದಾಂಟ್'ದ್ ಬುಲೆದುಂಡು.   

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊಡು (ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲು)  ಉಗಮವಾದ್  ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಪರಪುನ ತುದೆಕುಲೆನ್  ಪಶ್ಚಿಮ ವಾಹಿನಿಲು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಪಶ್ಚಿಮ ವಾಹಿನಿ ಆದುಪ್ಪುನ ಗುರುಪುರ (ಪಾಲ್ಗುಣಿ) ತುದೆ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಪರತೊಂದು ಕೂಳೂರು - ಪಣಂಬೂರುದ  ನಡುಟು ಪರತೊಂದು ಬನ್ನಗ ತಣ್ಣೀರು ಬಾವಿ ಇನ್ಪಿನ ಕಡಲಕರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕಡಲಕರೆ ಬಜೀ ನೂದು ಮೀಟರ್'ದಾತ್  ಕೈತಲ್ಡ್  ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಈ ತುದೆ ಅವುಲು ಕಡಲ್'ಗ್ ಸೇರಂದೆ ಒರಾನೆ ಲಂಬ ಕೋನೊಡು  ತಿರ್ಗ್'ದ್, ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಪರಪುನ ಒಂಜಿ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶೇಷ  ಮೂಲುಂಡು. ಅಂಚ ತೆಂಕಾಯಿ ತಿರ್ಗಿನ ತುದೆ ಸುಮಾರ್ ಐನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಕಡಲಬರಿಟ್  ಕಿನಾರೆಗ್  ಸಮಾಂತರವಾದ್ ತೆಂಕಾಯಿ ಪರತೊಂದು ಬೆಂಗರೆ- ಉಳ್ಳಾಲ ಕೋಟೆಪುರದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ನೇತ್ರಾವತಿ ತುದೆತ ಅಳಿವೆಗ್ ಪೋದ್ ಸೇರುಂಡು. ಈ ಅಳಿವೆಡ್ ಗುರುಪುರ-ನೇತ್ರಾವತಿ ತುದೆಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಅರಬಿ ಕಡಲ್'ನ್ ಸೇರುವಾ. 

ಸುಮಾರ್  ನೂದ್ ವರ್ಷೊದ  ಪಿರಾವುಡು  ಗುರುಪುರ ತುದೆ ಇತ್ತೆದ ಲೆಕ್ಕ ಬೆಂಗರೆ-ಕೋಟೆಪುರತ ನಡುಟು ಕಡಲ್'ಗ್ ಸೇರೊಂದಿತ್ತಿಜಿ. ಅದಗ, ಗುರುಪುರ ತುದೆ ಬೊಕ್ಕಪಟ್ಟಣದ ಕೈತಲ್ ಕಡಲ್'ಗ್ ಸೇರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪದಿನೊರುಂಬನೆ ಶತಮಾನದ ಕಡೆತ ಭಾಗೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಕುಡಲ (ಮಂಗಳೂರು)ಡು ಆಡಳಿತೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅದಗದ ಮಂಗಳೂರು ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಡ್ ದಾಖಲೆ ಆತಿನ ಮಾಹಿತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಸವಿ [//tulu-research.blogspot.in/2008/02/98-changes-in-gurupur-river-mouth-1887.html 1887] ಡು ಒಂಜಿ ದಿನ ಗಾಳಿ ಬರ್ಸದ ಗೌಜಿದಾನಿ ಗುರುಪುರ ತುದೆ ಬೊಕ್ಕಪಟ್ಟಣ ಬೆಂಗ್ರೆದಲ್ಪ ಕಡಲ್ ಸೇರೋದಿತ್ತಿನವು, ಒರಾನೆ ತನ್ನ ಪರಪುನ ತಾದಿನ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತೊಂದು ತೆಂಕಾಯಿ ಪರತೊಂದು ನೇತ್ರಾವತಿದ ಅಳಿವೆದಡೆಗ್ ಪೋದ್ ಸೇರೊಂಡು ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್, ತುದೆಕುಲು ಪರಪುನ ತಾದಿಲು ಶಾಶ್ವತ ಅತ್ತ್ ; ಕಾಲಾನುಸಾರ, ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಘಟನೆಲೆಗ್ ಅನುಗುಣವಾದ್, ಬದಲಾವರೆ ಸಾಧ್ಯವುಂಡು ಇಂದ್ ಈ ಉದರ್ಮೆಡ್ ನಂಕ್ ತೆರಿಯುಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ವಿಜಯನಗರದ  ಕಾಲೊಡು ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರ್ ಪುದರ್ ಪೋದಿತ್ತ್ಂಡ್. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ (ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ: ೧೩-೧೫ ಶತಮಾನ) ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರ್ ಉಂದೆ ಬೊಕ್ಕಪಟ್ಟಣ ಬೆಂಗರೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇನ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರೊಲು ಉಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಲು ಇನ್ನಗ:

ಈ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರೊಲೆಡ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಇನ್ನಗ ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 12 ಶತಮಾನೊಡ್ದು 19ನೆ ಶತಮಾನದ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟಲಾ ಗುರುಪುರ ತುದೆತ ಅಳಿವೆ ಬೊಕ್ಕಪಟ್ಟಣ ಬೆಂಗರೆದ ಕೈತಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುರುಪುರ ತುದೆತ ಅಳಿವೆ  ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ಪಗರ್ದ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ತುದೆತ ಅಳಿವೆದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ಂಡ್.




#Article 78: ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಗೆಲಲಿ (149 words)


 (೧೫ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೫೬೪ - ೮ ಜನವರಿ ೧೬೪೨)ಮೇರ್ ಇಟಲಿದ  ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಇಟಲಿದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಗಣಿತಜ್ಙ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಙ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಸುರುಟ್ಟೇ ನ ಸುತ್ತ  ಸುತ್ತುಂಡು ಪಂಡುದ್ ಸಾರ್ದೆರು.

ಇಂಬೆರ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಡ್ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸದಿತ್ತೆರ್. ರೆನೆಸಾನ್ಸ್‌ ಕಾಲೊಡು ಉಂಡಾಯಿನ ವಿಜ್ಞಾನೊ ಪುನರುಜ್ಜೀವನೊದ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರೆಡ್ ಒರಿ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನೊದ ಆಧಾರ ಕಂಬೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಎನ್ನುನ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾರ್ಗೊನು ಅನುಷ್ಠಾನೊಗು ಕೊನತ್ತಿನ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರೊದ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌) ಮೂಲಪುರುಷೆಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತೆ. ಖಗೋಲದ ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ದೂರದರ್ಶಕೊನು ಸುರೂಕು ಗಲಸ್‍ದ್ ಆಕಾಸೊ ಕಾಯೊಲೆ ಬಗೆಟ್ ದಿಂಜ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರೊ ಇಸಯೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಯಿನ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಗು ಬೆಂಬಲ ಕೊರ್ತೆ. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಡ್ದ್ ದಿಂಜ ಕಸ್ಟೊ ನಸ್ಟೊಲೆನ್ ಅನುಬವಿಸದೆ. ಗೆಲಿಲಿಯೋ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತಿನ ದೂರದರ್ಶಕ ಬಾನದ ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರೋಲೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುಲಭ ಆಂಡ್. ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಗಡಿಯಾರೊನುಲ ನಾಡ್ದ್ ಪತಿನಾರ್ಲ ಅಂದ್.

ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್‌ನೆ 1564 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15ಗ್ ಇಟಲಿದ ಪೀಸಾ ನಗರೊಡು. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ತಂದೆ ವಿನ್ಸೆನ್ಸಿಯೊ ಗೆಲೀಲಿ. ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಸಂಗೀತಗಾರೆ. ಆಯನ ಅಭಿಲಾಸೆದಂಚ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೊ ಕಲ್ಪೆರೆ ಪೀಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗು ಸೇರಿಯೆ. ಅಂಡ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ ಕೇನ್‌ನ ಒಂಜಿ ಉಪನ್ಯಾಸೊಡ್ದ್ ಪ್ರಭಾವಿತೆ ಆದ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಆಸಕ್ತೆ ಆಯೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಗಣಿತೊದ ಗೀಳು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊನು ಬುಡ್ದು ಇಲ್ಲೆಡೆ ಬತ್ತೆ. ಆಯನ ದುಂಬುದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ ನಡತ್‍ನೆ ಇಲ್ಲಡೆಡೆ. ಬೇಗೊ ದಿಂಜ ಪಾಂಡಿತ್ಯೊನು ಸಂಪಾದಿಸದ್ ಪೀಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆ ಆಯೆ.




#Article 79: ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ (164 words)


ಪುರೋಹಿತ ಮನೆತನೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಎಂ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಶ್ಲೋಕೊಲೆನ್, ಕನ್ನಡೊಡು ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್‌. ಅಡಿಗೆರ್ ಬಾಲ್ಯೊಡು ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಲ್ಪ ನಡತ್ತ್ಂಡಲಾ ತಪ್ಪಾವಂದೆ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಆ ಪದ್ಯೊಲೆಡ್, ಮಟ್ಟ್‌ಲೆ ಕುಣಿತೊದ ಭಂಗಿಲು ಆರೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ಡ್ ಯಾಪೊಲ ರೂಪು ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್‍ಗೆ. ಈ ವಾತಾವರಣೊಡು ಯಾನ್ ಎನ್ನ ೧೩ನೆ ಪ್ರಾಯೊಡು ಪದ್ಯೊ ರಚನೆಗ್ ಕೈ ಪಾಡ್‌ನೆಂದ್ ತೋಜುಂಡು. ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ, ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ, ಕಂದ ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆಂದ್ ಆರೇ ಪನ್ತೆರ್. ಸಾಕ್ಷಿ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಸಂಪಾದಿಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಕರಿಯಿನ ಐನ್‍ ದಶಕೊಲೆಡ್ ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಬರೆಯರ ಸುರು ಮಾಲ್‌ತ್ತೆರ್. ಪ್ರಬಂದೊ, ಅನುವಾದೊ, ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ಯೊದ ಮೂಲಕೊ ಪ್ರಭಾವೊ ತೋಜುಂಡ್. ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳುವಳಿಡ್ ಬರೆಪುನ ಅಡಿಗೆರ್ ಇಂಗ್ಲ್‌ಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಬೋಧಿಸದೆರ್. ಆರ್ನ ಕಾವ್ಯೊದ ಶೈಲಿ 1957 ಪದ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆದ ಮೂಲಕೊ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಅಡಿಗೆರ್ ಕಬಿತೆ, ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಇಮರ್ಸೆ, ಪ್ರಬಂದೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.

೧೯೬೮ಡ್ ಅಡಿಗೆರೆಗ್ ೫೦ ಒರ್ಸೊ ದಿಂಜಿನ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಉಡುಪಿಡ್ ಕು.ಶಿ.ಹರಿದಾಸ ಬಟ್ರ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಜಯನಾಥ ಶೇಣೈಯೆರ್ ಇಂಚಿತಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿಮಾನಿಲು ಒಂಜಿ ಅಪೂರ್ಪೊದ ಜಂಬರೊ ಲಕ್ಕವೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಪೊಸ ಪೀಲಿಗೆದ ಮಹತ್ವೊದ ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ವಿಮರ್ಶಕೆರಾಯಿನ ಲಂಕೇಶ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ, ಎಂ.ಜಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ, ಜಿ. ಎಚ್. ನಾಯಕ, ಕಿ ರಂ. ನಾಗರಾಜ. ಗಿರಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ, ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚರ್ಯ, ಡಿ. ಎಸ್. ರಾಯಕರ್ ಇಂಚಿನಕುಲು ಸೇರ್ದಿತ್ತೆರ. ವಿಮರ್ಶಕೆ ನಿಸ್ಸಿಂ ಇಝೆಕಿಲ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ 'ಅಡಿಗೆರ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಬರೆಪ್ಪುನ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಕವಿ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಕೊಂಡಾಟೊ ಮಲ್ತೆರ್.




#Article 80: ಚಾಂಗೇರಿ (108 words)


ಚಾಂಗೇರಿ ಸಲಿಗಲಡ್ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ನನೊಂಜಿ ಪುದರ್ ಪುಳಿತಪ್ಪು. ಉಂದು ತಪ್ಪು ಪುಳಿ ಪುಳಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಸಂಸ್ಕತಡ್ 'ಆಮ್ಲ ಪತ್ರಿಕ' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಲ್ಯಾಟಿನ್ಡ್ ಉಂದೆನ್ ಆಕ್ಸಲೀಸ್, ಕಾರ್ನಿ ಕ್ಯೊಲೀಟಾ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ದ್ ಉಂದೆಕ್ ಬಿರಿಂಡ ಪನ್ಪೆರ್.

ಉಂದು ಪೊರ್ಲದ್ ಕಿನ್ನ ಕಿನ್ನ ಮಂಜೊಲ್ ಪೂ, ಕಿನ್ನ ಕಿನ್ನ ಪಚ್ಚ ಕಾಯಿ ಪುರ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಯುರ್ವೇದ ಉಂದೊಂಜಿ ಎಡ್ದೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ತಿನ್ಯ ಕರವಂದಿನೈಕ್, ಬಂಜಿಡ್ ತೂ ಬರ್ಪುನೈಕ್ ಯೆಡ್ದೆ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. 'ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ'ಡ್ ನೆತ್ತ ಮಸ್ತ್ ಗಳಸುವಿಕೆಲ್ ಉಂಡು.

ಉಂದು ತಪ್ಪುನು ಚಟ್ನಿ, ತಂಬುಳಿ ಸಾರ್ ಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಜ್ವರ ಬತ್ತ್ ದ್, ಉಣಸ್ ಸೇರಂದಿನದಗ ಉಂದ್ ತಪ್ಪುನು ತಿಂದ್ಂಡ ಉಣಸ್ಲ ರುಚಿ ಆಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ನೆಟ್ಟ್ 'ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ' ಉಂಡು. ಬಡ ಇಜ್ಜಿ ಪಂದ್ ಕುಲ್ಲುನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಉಂದು ತಪ್ಪುನು ಅದಗದಗ ಕೊರ್ಂಡ ಅಗಲ್ನ ಬಡವ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು. ಮೈಟ್ ಗುಳ್ಳೆ, ಗಂಟ್ ಆದಿಕ್ತ್ಂಡ ತಪ್ಪುನು ಮೈಕ್ ತಿಕ್ಕ್ ದ್ ಮೀಂಡ ಗುಳ್ಳೆಲ್ ಪೋಪುಂಡು. 




#Article 81: ಚಾಲಿ ಪೋಲಿಲು (122 words)


ಜಯಕಿರಣ ಫಿಲಂಸ್‍ದ ಲಾಂಛನೊಡು ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಾಂಡೇಶ್ವರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ ಕಡೀರ ತುಳು ಸಿನೆಮಾ `ಚಾಲಿ ಪೋಲಿಲು'. ಯುವ ನಿರ್ದೇಶಕೆ  ಇಂಬೆರ್ ಈ ಸಿನಿಮಾನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಉಂದು ಅರೆನ ಸುರುತ್ತ ಸಿನೆಮೊ. ಈ ಸಿನೆಮೊನು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಂತೆರ್ಲಾ ಕುಲೊಂದು ತೂವೊಲಿ. ಚಾಲಿಪೋಲಿಲು ಸಿನೆಮೊಡು ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್, ನವೀನ್ ಡಿ. ಪಡೀಲ್, ಭೋಜರಾಜ ವಾಮಂಜೂರ್ ಮೊಕುಲು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾನೊದ ಪಾತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯಿಸದೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆಗ್ ಅರವಿಂದ ಬೋಳಾರ್, ಸುಂದರ ರೈ ಮಂದಾರ ಸಾಥ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಮನರಂಜನೆಗ್ ಎಂಚಿನ ಮಾತ ಬೋಡು ಅವು ಪೂರ ಈ ಸಿನೆಮೊಡು ಉಂಡು. ಹಾಸ್ಯೊ ಬೊಕ್ಕ ಮೌಲ್ಯ ರಡ್ಡೆಕ್ಲ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊರ್ನನ್ಚಿನ ಸಿನಿಮೊ ಪಂಡ ಅವು ಚಾಲಿಪೋಲಿಲು ಅಂಚಾಯಿನ ಕಾರಣ ಈ ಸಿನೆಮೊ ನಾಲ್ನೂದು ದಿನ ಕರಿದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಸುಮಾರ್ ಆಜಿ ಪದ್ಯ ಉಂಡು. ಐಟ್ಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಪದ್ಯೊಗ್ ವೀರೆಂದ್ರೆರೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದೆರ್, ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿ ಮನೋಹರ್ ಮೆಕುಲು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಉತ್ಪಲ್ ನಾಯನಾರ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೂಲ್ ಜಯಂತ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ದಿವ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನವ್ಯ ಈ ಸಿನಿಮೊದ ನಾಯಕಿಯರಾದ್ ತೋಜಿದೆರ್. ಈ ಸಿನೆಮೊ ಸುಮಾರ್ ೫೦೦ರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ದಿನ ಟಾಕಿಸ್ಡ್ ಬಲಿತ್‍ದುಂಡು.




#Article 82: ಚೀನಾ (116 words)


 ( ಭಾಷೆಡ್ ಚೈನ; ಪಾರಂಪರಿಕ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಡ್: 中國 ; ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಡ್: 中国 ; ಕನ್ನಡೊಡು ಅಕ್ಷರಸಹ: ಜಾಂಗುಓ)  ಪುರಾತನೊ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಸಾಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಸೊ.  ಬುಕ್ಕೊದ ಕಾಲೊಡು ನಡತ್ತಿನ ಚೀನಿ ಅಂತಃಕಲಹೊದ ಪರಿಣಾಮಡ್ದ್ ಇತ್ತೆ ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ದೇಸೊ ಆದ್ ಇಂಗಡನೆ ಆತ್ಂಡ್;

ವಿಶ್ವೊದ ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಲ ನಾಗರಿಕತೆಕ್ಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ ಚೀನೊ ಆಜಿ ಸಾವಿರೊಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಪಿರಾಕ್‍ದ ರಾಜ್ಯೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ಂಡ್. ಉಂದು ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ದಿಂಜ ಕಾಲೊಡ್ದು ಏಪೊಲಾ ಗಳಸೊಂದಿಪ್ಪುನ ಬರವುದ ಭಾಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಹೊಂದ್‍ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಇಂದೆನ್ ದಿಂಜ ಅಗತ್ಯೊದ ಆವಿಷ್ಕಾರೊಲೆ ಮೂಲೊಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆತ್ಂಡ್ಪ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ್, ಚೀನೊದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಧಿ ಮೂಡಾಯ ಏಷ್ಯೊದಾದ್ಯಂತೊ ಪರಡ್‍ದ್ಂಡ್. ಚೀನೊದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ, ಪದ್ಧತಿಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಬರವಣಿಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ನೆರೆಕರೆತ ದೇಸೊಲಾಯಿನ , ಕೊರಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಯೆಟ್ನಾಂಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಸೇರಾವೊಂದ್ಂಡ್. ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮಾನವೆರ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವೊದ ಸುರೂತ ಗುರ್ತೊಲು, ಸುಮಾರ್ ೩೦೦,೦೦೦ ಡ್ದ್ ೫೫೦,೦೦೦ ವರ್ಸೊ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಬದ್‍ಕ್‍ನ ಪೀಕಿಂಗ್ ನರಮಾನಿಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ ದ ಸುರೂತ ಮಾದರಿಲು, ಝಕೋಡಿಯನ್ ಗುಹೆಟ್ ತಿಕ್ಕಿನವು.




#Article 83: ಚೀಯೊ/ತಿಗ (159 words)


ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ . ಉಂದೆತ ಕುಡೊಂಜಿ ಪುದರ್ ಕೂಂಡೆಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತೊಡ್ಡೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡ್ ಜೇನ್ನೊಣ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕವಾದ್ ಅಪಿಸ್ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಕೀಡೆ.
ನೆತ್ತ ಕುಟುಮ ಬದ್ಕ್, ಒಟ್ಟುಗ್ ಗುಂಪಾದ್ ಬದುಕುನ ಜೀವಿ. ಪಟ್ಟು/ಎದಿ ಕಟ್ಟದ್ ರಾಣಿ ಕೂಂಡೆಲ್ನ್ ಸಾಂಕುನ ರೀತಿಡ್ ಬದುಕುಂಡು. ಸೈನಿಕೆರ್, ಆಣ್ ಕೆಲಸದಕುಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಕಜ್ಜೊಡ್ ಬದುಕುನಪೂತ ನೈ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುಂಡ್. ತಿಗತ್ ನೈ ಪನ್ಪಿನ ಇಂದೆತ ಆಹಾರ ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ. ಉಂದು ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್ ಪಂಡ್ದ್ಶಾಸ್ತ್ರೊಡ್ ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು.

ಚೀಯೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಾಲ್ ಬಗೆ.

ಪ್ರತಿ ನೂದು ಗ್ರಾಂ ಚೀಯೊಡುಪ್ಪುನ ಪೋಷಕಾಂಸೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು :

ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ್ ಚೀಯೊ ಹಲವು ಸಕ್ಕರೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಇತರೊ ಸಂಯುಕ್ತೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಚೀಯೊಡುಪ್ಪುನ ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟೊಲೆ ಪೈಕಿ ಫ್ರುಕ್ಟೋಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಹೆಚ್ಚಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಒರಿನಂಚನೆ ಚೀಯೊ ಒಂತೆ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಹಲವು ವಿಟಮಿನ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಖನಿಜೊಲೆನ್ ಹೊಂದೊಂಡುಂಡು. ಒವ್ವೇ ಚೀಯೊದ ರಾಸಾಯನಿಕೊ ಸಂಯೋಜನೆ ಆ ಕೆಲೆಂಜಿಲೆಗ್ ಒದಗುನ ಪೂವುಲೆ ಜಾತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಿಮಾನೊಲೆನ್ ಅವಲಂಬಿಸದುಂಡು.

ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸೊದುದ್ದೊಗು ಚೀಯೊ ಮಲ್ಲ ಸ್ಥಾನೊ ಪಡೆದ್‍ಂಡ್. ಚೀಪೆ ಇತ್ತ್‌ನ ಮಾಂತೆನ್ಲ ಚೀಯೊಗು ಹೋಲಿಸಬುನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಚೀಯೊದ ಸಂಗ್ರಹೊ ಒಂಜಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯಾದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಹೆಚ್ಚಿದ ಮಾಂತ ಧರ್ಮಗಂಥೊಲೆಡ್ ಚೀಯೊದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.

ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್ದು ಚೀಯೊನು ಗಡಿಕ್ ಪೂಜುನೆ ಅತ್ತಂಡ ತಿನ್ಪುನೆಡ್ದ್‌ ಮರ್ದ್ ಆದ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಚೀಯೊ ನಂಜುವಿರೋಧಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಣೊನು ಹೊಂದ್‌ದ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಒರ್ಸೊದ ಬಾಲೆಗ್ ಚೀಯೊನು ಕೊರ್ಪುನವು ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್ಂದ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಲು ತೆರಿಪಾವುಂಡು.




#Article 84: ಚೂಢಿ (117 words)


ಚೂಢಿ ಕೊಂಕಣೆರ್ನ ಶ್ರಾವಣ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬ. ಅ ತಿಂಗೊಲ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ತಿಂಗೊಲ್. ಅಕುಲ್ ಮತಾ ಕಾಟ್ ಪೂನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜೆ ಕಟ್ಟ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ವಾಡಿಕೆ. ಅಂಚನೆ ಉಂದು ಇಡೀ ಶ್ರಾವಣ ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಪ್ರತೀ ಶುಕ್ರವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಆಯಿತಾರದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಚೂಢಿ ಪೂಜೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ವಾಡಿಕೆ. ಆನಿ ಮುತ್ತೈದೆನಕುಲು ಮಂಜಲ್ ನೀರ್‍ಡ್ ಮೀದ್ ರಂಗೋಲಿ ಪಾಡ್ದ್ ಈ ಚೂಢಿ ಪೂಜೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸುರೂಕ್ ತೊಲಸಿಗ್ ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಚೂಢಿ ದೀದ್ ಆರಥಿ ತೋಜಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಡ್ಡೆಗ್ ಚೂಢಿ ದೀದ್ ಆರಥಿ ತೋಜಾದ್ ಕಡೆಕ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಚೂಢಿ ದೀದ್ ಆರಥಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಚೂಢಿ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಾತಾ ಇಷ್ಟ ದೇವೆರೆಗ್ ಇಲ್ಲದ ದೇವೆರೆಗ್ ಚೂಢಿ ದೇದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಚೂಢಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಐಟ್‍ಲಾ ಖಾಲಿ ಚೂಢಿ ಕೊರ್ಪಿ ಲೆಕ ಇಜ್ಜಿ, ಐಕ್ಲ‍ಲಾ ಒಂಜಿ ವಿಧಾನ ಉಂಡು. ಚೂಢಿದೊಟ್ಟು ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೆ, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲೆವೆರ್ ಕಾಣಿಕೆಲಾ ದೀದ್ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಅಕಲ್ನ ಆರ್ಶಿವಾದ ಪಡೆಯೊನ್ವೆರ್. ಹಿರಿಯಕುಲು ಕಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಆರ್ಶಿವಾದದ ರೂಪೊಡು ಕಾಣಿಕೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಉಂದುವೆ ಚೂಢಿ ಪೂಜೆದ ವಿಧಾನ.\




#Article 85: ಚೆಂಡ್ (120 words)


ಚೆಂಡ್ ಪಂಡ ಒರೋನೆ ನಮ್ಮ ತರೆಟ್ಟ್ ಬರ್ಪಿ ಇಚಾರ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಒಂಜಿ ಸಾಧನೊ. ಆಧುನಿಕವಾಯಿನ ನಾನಾ ಬಗೆತ ಚೆಂಡ್ಲ್ ಬರ್ಪಿ ದುಂಬು ಹಳ್ಳಿದ ಜನೊಕುಲು ಬಯಿಕ್ಕ್ ಕುಂಟು ಸುತ್ತುದು ಅಥವಾ ಕಾಗಜಿ ಸುತ್ತುದು ಅಥವಾ ತೆಂಬರೆದ ಕಾಯಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ದ್ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಚರ್ಮದ ನಾನಾ ಬಗೆತ್ತ ಚೆಂಡ್ಲ್ ಬತ್ತ. ವಿಶೇಷವಾದ್ ಚೆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನಿ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ದೈವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ ನಡಪಿನ ಉತ್ಸವದ ಅಂಗವಾದ್ ನಡಪಿನ ಚೆಂಡ್ದ ಕ್ರೀಡೆ. ಉತ್ಸವೊಗು ದುಂಬತ್ತ ಅಥವಾ ಉತ್ಸವೊದ ದಿನತ್ತಾನಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಡ್ ಈ ಉತ್ಸವ ನಡಪಾಬಿ ಮೊಕ್ತೇಸರನಕುಲು, ಗುರಿಕ್ಕಾರನಕುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಚೆಂಡ್ ಪಾಡುನ ಕಂಡೊಗು ಪೋದು ಬಾಕ್ಯಾರ್ಡ್ ಈ ಚೆಂಡ್ನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಊರುದ ಜವಣೆರ್ ಈ ಉತ್ಸವೊಡು ಭಾರೀ ಉಮೇದ್ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಾಬೆರ್. ಈ ಉತ್ಸವೊಡು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೊಳಲಿಡ್ ನಡಪಿನ ಜಾತ್ರೆದ ಅಂಗವಾದ್ ನಡಪಿ ಪೊಳಲಿ ಚೆಂಡ್ ಬಾರೀ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನವು. ರಡ್ಡೂರುದ ಜವಣೆರೆಗ್ ತನ್ಕುಲೆನ ರಟ್ಟೆದ ಬಲೊನು ವೊರ್ಸೊಗೊರೊ ತೋಜಾಪಿ ಒಂಜಿ ಸಂದರ್ಭೊಲಾ ಅಂದ್. ಅವ್ವತ್ತಂದೆ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಪೂಕುಲೆನ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಮಲ್ಪಿ ಚೆಂಡ್ಲಾ ಉಂಡು. ಚೆಂಡ್ ಪಂಡ ಉರುಂಟು ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥಲಾ ಉಂಡು.




#Article 86: ಚೌತಿ ಪೂಜೆ (171 words)


ಚೌತಿ ಸಕಲ ವಿಘ್ನನಿವಾರಕೆ ಆಯಿಂಚಿ ಗಣಪತಿಗ್ ಮಲ್ಪುನ ಪೂಜೆ. 

ಗಣೇಶಚೌತಿದ ದಿನೊ ಈ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಚೌತಿಪೂಜೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ದೈವೊನು ನಂಬಿನ ಮೂಲ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಚೌತಿಪೂಜೆ ನಡಪಾವೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಗ್ರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಲಾ ಚೌತಿಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಚೌತಿಪೂಜೆದಾನಿ ಗಣಪತಿನ ಒಟ್ಟುಗು ದೈವೊಲೆಗ್‌ಲ 'ಪಸರ್ನೆ'(ಪನಿಯಾರ) ಸೇವೆ ನಡಪುನವು ವಿಶೇಷೊ.

ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ಕರ್ಂಬುದ ರೂಪೊಡು ಗಣಪತಿನ್ ದೀದ್ ಚೌತಿಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನವು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ ಆದುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕರ್ಂಬು, ಪದೆಂಜಿ, ಕಡ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಎಳ್ಳು ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಪದೆಂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಡ್ಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆಯಾದ್ ಕಾಯ್ಪೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ತರಿತರಿಯಾದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ದೀವೊನೊಡು.ಎಳ್ಳ್‍ನ್ ಲಾ ಕಾಯ್ತ್‍ದ್ ಬೇತೆ ದೀವೊನೊಡು.

ಪೊದ್ದೊಲು ಈ ಪೂಜೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಅಗತ್ಯೊದ ನನೊಂಜಿ ವಸ್ತು. ಕಾರ್ತಿದ ಬುಳೆಡ್ದ್ ಚೌತಿಪೂಜೆಗೆಂದೇ ೫ ಅತ್ತ್ಂಡ ೯ ಸೇರ್ ಬಾರ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ದೀಪೆರ್. ಚೌತಿಗ್ ರಡ್ಡ್ ದಿನ ಉಪ್ಪುನಗ ಅವೆನ್ ಪೊದ್ದೊಲು (ಹೊದಳು ಅತ್ತಂಡ ಪೊರಿ) ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವೆರೆಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ದುಂಬು ಉಂದೆನ್ ಏರ್ ಲಾ ಮಡೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.

ಒಂತೆ 'ಕೊಲ್ಲಪೂ' ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಕೊಲ್ಲಪೂ ಪಂಡ ಕುಡು ಮುಂಗೆ ಬತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಕೊಡಿತ್ತ್‍ದ್ ಬತ್ತಿನ ಪೂ.

ನೈವೇದ್ಯೊಗು ಉರ್ದುದ ದೋಸೆ, ಬಜಿಲ್, ಏಲಕ್ಕಿ, ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್, ತಾರಾಯಿ, ಬೆಲ್ಲ, ನೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜೆಗ್ ಒಂತೆ ಪಿಂಗಾರಲಾ ಬೇತೆ ಪೂಲಾ ಬೋಡಾಪುಂಡು.

ಕರ್ಂಬುನು ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರ್ಂದ್ ಎಣ್ಣೊಣುವೆರ್. ಆರತಿ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ದುಂಬು ಹಣ್ಣುಕಾಯಿ ಸೇವೆ ನಡಪುಂಡು. ಚೌತಿಪೂಜೆದಾನಿ ಕೆಲವು ಮೈಟ್ಟ್ ಹೋಮ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆಗ್ ಧೂಪಾರತಿ ಮಲ್ತಿಬೊಕ್ಕ ದೈವೊಲು ಉಪ್ಪುನ ಮಣೆಮಂಚೊಗುಲಾ ಆರತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 87: ಜಪಾನ್ (775 words)


ಜಪಾನ್ಏಷ್ಯಾಖಂಡೊದ  ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಗತಿಯಾಯಿನ ಒಂಜಿ ದೇಶರಡ್ಡ ನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲೊಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಜಪಾನುದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬೊಕ ನಾಗಸಾಕಿ ನಗರೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡಿನ ಅಣು ಬಾಂಬುಡುದಾತ್ರಾ ದಿಂಜ ನಾಶವಾಂಡಲಾ ತನ್ನ ಜನಕುಲೆನ ಅದಮ್ಯ  ಚೈತನ್ಯದ  ಬೊಕ  ಇಚ್ಛಾ ಶಕ್ತಿದ  ಬಲೊಟು  ಬುಲೆದ್  ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊಗ್ ಅಂಚನೆ ವ್ಯವಗಹಾರೊಗು  ಆಧುನಿಕ ಲೋಕೊಡು  ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಈ ದೇಶ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಸಿರಿವಂತ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.(ನಿಹೊನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ನಿಪ್ಪೊನ್,  ಇನ್ಪಿನವು ಈ ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತವಾಯಿನ ಪುದರ್ ) ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ  ಒಂಜಿ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಲೆನ ದೇಶ. ಉಂದು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ದ್ವೀಪ ( ನಡುಕಂಡೆ) ಲೆನ ಸಮೂಹ. ಈ ದೇಶದ  ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಜಪಾನೀಸ್. ಜಪಾನು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ೧೨.೭೩ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇಶ ಜಗತ್ತುದ ಪತ್ತನೆಯ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಆದುಂಡು.

ನಾಲ್  ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಲಾಯಿನ ಹೊಂಶು, ಹೊಕ್ಕಾಯಿದೊ, ಶಿಕೊಕು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯೂಶು ದ್ವೀಪೊಲು  ಸೇರ್ದ್ ಜಪಾನ್ ದೇಶ ಆತ್ಂಡ್ . ಜಪಾನ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ೧೦ನೆ ಬಾರಿ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ದೇಶ.  

ಜಪಾನು ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜ  ಬಲಬರಿತ ಚಿತ್ರೊಡು ತೋಜಾಯಿನಂಚ  ಶುದ್ಧ  ಬೊಲ್ದುದ ಆಯತಾಕಾರದ  ಧ್ವಜೊಟು ನಡುಟು ಕೆಂಪು  ಕುಂಕುಮದಂಚಿನ ಬೊಟ್ಟು.

ಜಪಾನುದೇಶದ ಪಣವುದ ಪುದರು ಯೆನ್ ಪಣುದು. ಇತ್ತೆ ಅಂದಾಜಿ  ರೂಪಾಯಿ ೦.೬೦  ಒಂಜಿ ಯೆನ್ ಗ್ ಸಮಾನವಾದುಂಡು.

ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ  ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರ. ಟೋಕಿಯೋ ಒಟ್ಟು  ಜನಸಂಖ್ಯೆ   ಬೊಕ ಆರ್ಥಿಕ  ಪ್ರಗತಿದ ದೃಷ್ಟಿಡು  ಪ್ರಪಂಚದ  ಅತೀ ಮಲ್ಲ ನಗರೊಲೆಡು  ಮೂಜನೆ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ಅಂದಾಜಿ ೩.೨ ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರ ಜಗತ್ತುದ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಮಾತೃನಗರ (ಮೆಟ್ರೋಪೋಲಿಸ್) ಇನ್ಪಿನ ಬಿರುದುಗು ಪಾತ್ರವಾದುಂಡು.

ಜಪಾನ್ದ  ಬೇತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಗರೊಲು  ಯೊಕೊಹಾಮಾ, ಓಸಾಕಾ, ಕ್ಯೋಟೊ ಬೊಕ  ನಾಗೋಯಾ ಆದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ವಿಶ್ವೊಡು   ರಡ್ಡನೆಯ ಅತೀಎಚ್ಚಿನ  ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ (ಗ್ರಾಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್= ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ) ಉಪ್ಪುನ ದೇಶ. ೨೦೦೮ ವರ್ಷದ ಅಂಕಿ ಅಂಶೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಜಪಾನದ ರಾಜಧಾನಿ ಟೋಕಿಯೋ ದ  ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ (ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ) ೧.೫ ಟ್ರಿಲ್ಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಲು ಇಂದ್ ತೆರಿಯುಂಡು.(೧ ಟ್ರಿಲ್ಲಿಯನ್ = ೧೦೦,೦೦೦ ಕೋಟಿ).

ಜಪಾನ್  ದೇಶೊತ  ಪಶ್ಚಿಮ  ಭಾಗೊಡ್  ಸೈಲೂರಿಯನ್ (೪೪೩.೮ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು) ಯುಗತ್ತ  ಶಿಲಾ ಸ್ತೋಮೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದೆರ್. ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮೊಡ್ದ್  ಪೂರ್ವೊಗು ಪೋಯಿನಂಚನೆ  ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಯತ ಶಿಲೆಕುಲು ತೋಜಿದ್  ಬರ್ಪಾ. ಪೂರ್ವದ ಭಾಗೊಲೆಡ್  ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ (೨.೫೮೮  ಮಿಲಿಯನ್  ವರ್ಷೊಡ್ದ್  ಇಂಚಿದ) ಯುಗತ್ತ ಶಿಲಾ ಕುರುಹುಲು ತಿಕ್ಕುವಾ.

೨೩ ಮಿಲಿಯನ್  ವರ್ಷೊಲೆನ  ಪಿರಾಕ್ ಜಪಾನ್  ದೇಶೊತ ಭೂಭಾಗ  ಏಸಿಯಾ ಖಂಡೊಗು ಜೋಡಣೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಕಾಲಕರಿನಂಚೆನೆ ಜಪಾನ್ ದ್ವೀಪ ಸ್ತೋಮೊಲು  ಮೂಲಖಂಡೊಡ್ದು  ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್  ನೆಲೆಯಾತಾ  ಇಂದ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬೈದೆರ್.

ಭೂತೊಗಟೆದ  ಫಲಕೊಲು  ಚಲನೆ (ಫಲಕ ವಿಬಂಧನ - ಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್) ಯಾಪಿನ  ಸಿದ್ದಾಂತದ  ಅನುಸಾರ ಜಪಾನ್  ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಅಡಿತ ಭೂಫಲಕ ಮೂಡಾಯಿಗು ಚಲನೆಯಾದ್  ಇತ್ತೆ ಇತ್ತಿನ ರೂಪೊಗು ಬೈದಾ ಇಂದ್ ತೆರಿಯೊಂದೆರ್.

ಶಾಂತ (ಫೆಸಿಫಿಕ್) ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುತ್ತ  ದಿಂಜ   ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊಲು ಅಂಚನೆ  ದಿಂಜ ಭೂಕಂಪೊಲು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದಿಪ್ಪುನ ಕುದುರೆ ಲಾಳದ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಸುಮಾರ್ ೪೦,೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ  ಪರಿಧಿ ಪ್ರದೇಶೊಗ್ ಅಗ್ನಿ ವರ್ತುಲ (= ರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಫೈರ್ ) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಜಪಾನ್ದ ಭೂಭಾಗ ಈ ಅಗ್ನಿ ವರ್ತುಲದ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪಿನೆಡ್ದಾವರ, ಜಪಾನುಡು  ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊಲು ಅಂಚನೆ ಭೂಕಂಪೊಲು  ಅದಗದಗ ಆಪಿನ ಉಂಡು. ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಜಪಾನುಡು  ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲೆನ ಬೊಕ ಭೂಕಂಪೊಲೆನ ವಿಕೋಪದ ಬಾಧೆ ಎಚ್ಚಾದುಂಡು. ಭೀಕರವಾಯಿನ ಭೂಕಂಪೊಲು ಜಪಾನುದ ಸುತ್ತದ ಕಡಲುಡು ಆಂಡಾ ಕಡಲ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದ ಮೀರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ  ಎತ್ತರ ಎತ್ತರದ  ಬಲಶಾಲಿ ಸೆರೆಕುಲು ಕಡಲುಡು ಲಕ್ ದ್ ತೀರೊಗು ದರ್ತಿದ್ ಕರೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪುವಾ. ಇಂಚಿನ ಭೀಮ ಗಾತ್ರದ ಬಲಶಾಲಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿದ  ಸೆರೆಕುಲೆಗ್ ಸುನಾಮಿ ಲು ಇಂದ್ ಜಪಾನುಡು ಪಣ್ಪೆರ್.  ೨೦೧೧ ಇಸವಿಡ್  ಟೊಹೊಕು ಪ್ರದೇಶೊನು ಪಂದಾಯಿನ ಭೂಕಂಪದ  ಜೋಡಿಯಾದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಬತ್ತಿನ ಸುನಾಮಿ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ವಿನಾಶೊಗು  ಕಾರಣವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ೨೦೦೪ ಇಸವಿದ ಚೂಟ್ಸು  ಪ್ರದೇಶೊದ ಭೂಕಂಪ ಬೊಕ ಅಯಿಡ್ದ್ ದುಂಬು ೧೯೯೫ ಇಸವಿಡ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಹಾನ್ಶಿನ್ ಭೂಕಂಪೊಲು ಮಸ್ತ್ ವಿನಾಶೊಲೆಗ್  ಕಾರಣಕರ್ತವಾದಿತ್ತಾ.

ಜಪಾನುದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲೆಡ್೫. ದಿಂಜ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಆತಿನವು  ಫೂಜಿ ಪರ್ವತ . ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಮೌಂಟ್ ಫೂಜಿ ಇನ್ಪೆರ್.  ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಡ್ ಫೂಜಿಸಾನ್ ಇಜಿಂಡ  ಫೂಜಿಯಾಮಾ  ಇನ್ಪೆರ್.   ಟೋಕಿಯೋ  ಮಹಾನಗರೊಡ್ದ್  ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕುಡು ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಹೊಂಶು  ದ್ವೀಪೊಡು ಈ ಶಂಕುದ ಆಕಾರದ  ಭೀಮ ಗಾತ್ರದ  ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತ ಉಂಡು.  ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದು  ೩೭೭೬.೨೪  ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುನ  ಉಂದು ಜಪಾನುದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು.  ಅಂಚನೆ ಈ ಪರ್ವತ  ಜಪಾನೀಯೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಲಾ ಆದುಂಡು. ಜಪಾನುದ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್, ಕವಿಕುಲೆಗ್ ನಿರಂತರ  ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪಿನ  ಒಂಜಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆ ಆದುಂಡು.  ಅಂಚನೆ ೨೦೧೩ ಇಸವಿಡ್ ಉಂದೆನ್ ವಿಶ್ವ  ಪಾರಂಪರಿಕ  ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ  ತಾಣೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಸೇರಾದೆರ್.

ಕರಿನ  ೧೭೦೭-೦೮  ಇಸವಿಡ್  ಈ  ಫೂಜಿ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತ  ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಾದಿತ್ತ್ ದ್  ಲಾವಾರಸ ಉಬ್ಬಿದ್ಂಡ್  ಇಂದ್ ದಾಖಲೆಲು ಪಣ್ಪಾ. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ ಕರಿನ ೩೦೦ ವರ್ಷೊಡು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ  ತಟಸ್ಥವಾದುಂಡು.  ಏಪ ನನೊರ  ಜಾಗೃತವಾಪುಂಡು ಇಂದ್ ದುಂಬತ್ತಾ ತೆರಿಯಂದೆ, ಉಂದೆನ್ ಸದ್ಯೊಗು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವೊತೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಸೇರಾದೆರ್.

ಮೌಂಟ್  ಫೂಜಿದ ಮೂಡಾಯಿ  ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ,  ಹೊಂಶು ದ್ವೀಪೊದ ಕಾನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು,   ಹಕೋನೆ  ಇನ್ಪಿನ  ಪ್ರದೇಶೊಡು ಒಂಜಿ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತವುಂಡು. ಉಂದು ಸುಮಾರ್ ೩೦೦೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವುಡು  ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದಿತ್ತಂ ಡ್  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.  ಅದಗ  ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತದ ಸ್ಪೋಟಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್  ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿಡ್ದ  ಪಿದಾಯಿ  ಲಾವಾರಸ ಅಂಚನೆ  ಶಿಲೆಕುಲೆನ ತುಂಡುಲು ಸೇರ್ದ್   ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಪರ್ವತದ ರೂಪು ಬತ್ತಂಡ್. ಇತ್ತೆ  ಈ  ಪರ್ವತದ  ಮೇಲ್ದ ಭಾಗೋಡ್  ಓವಾಕುಡನಿ  ಇನ್ಪಿನ ಜಾಗೊಡು ಅಗ್ನಿಜನ್ಯ  ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ , ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಚಿನ ಮಾತಾ  ಅನಿಲೊಲು ಬೊಲ್ದು  ಬಣ್ಣದ ಪುಗೆಕುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪಿನೆನ್  ತೂವೊಲಿ.  ಈ ಭಾಗೊಡು ಅನೇಕ  ಬೆಂದಿರ್ದ ಚಿಲಂಬಿಲು (ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ದ ಚಿಲುಮೆಲು) ಸಯಿತಾ  ಉಲ್ಲಾ. ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತದ  ಬಾಯಿದ ತೆಂಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು  ದಿಂಜ  ಸಮಯೊಡ್ದಿಂಚಿ ಬರ್ಸದ  ನೀರ್ ಸಂಗ್ರಹವಾದ್  ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪೊರ್ಲುದ  ಕೆದು (ಸರೋವರ)  ಆತುಂಡು. ಉಂದೆಕ್   ಆಶೀ ಸರೋವರ (ಲೇಕ್) ಇಂದ್ ಪುದರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಹಕೊನೆ ಇಜಿಂಡಾ ಆಶಿನೋಕೊ ಸರೋವರ  ಇಂದ್ಲಾ  ಪಣ್ಪೆರ್. ಈ ಸರೊವರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್  ೭೨೩ ಮೀ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೊಲೆಡ್ ಈ ಸರೋವರ ೪೩.೫ ಮೀಟರ್ ದಾತ್  ಗುಂಡಿ ಉಂಡು. ಓವಾಕುಡನಿ ಬೆಂದಿರ್ ಚಿಲುಮೆಲೆಡ್, ತೆತ್ತಿನ್ ಬೆಯಿಪಾಂಡ ನೀರಡ್ ಇತ್ತಿನ ಗಂಧಕದ ಅಂಶೊಡಾತ್ರ ತೆತ್ತಿದ ಚೋಲಿ ಕಪ್ಪಾಪಿನಿ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ. ಇಂಚಿನ ಕಪ್ಪು ಚೋಲಿದ ತೆತ್ತಿನ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಆಯಸ್ ೭ ವರ್ಷ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು ಇಂದ್ ನಂಬಿಕೆ. 

ಜಪಾನ್  ದೇಶದಕುಲು ಹಕೊನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊನು ಒಂಜಿ   ವ್ಯವಸ್ಥಿತ   ಅಂಚನೆ  ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರವಾಸೀ  ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ್  ಬುಳೆಪಾದೆರ್.  ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರೊಡ್ದ್  ಶಿಂಕನ್ಸೆನ್ (=ಬುಲೆಟ್ ಟ್ರೈನ್) ಸಹಿತ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವಿಲಾಸೀ ರೈಲುಲು,  ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸುಲೆನ ಪ್ರಯಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತ್ ದ್  ಹಕೋನೆ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಪೋದ್ ಬರಿಯರೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಾದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಹಕೋನೆ ಪ್ರದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿ ಸುತ್ತಾಟ ಮಲ್ಪರೆ, ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸುಲು ,  ಸ್ಟೀಲ್ದ ಬಲ್ಲ್ ಲೆಡ್   ನೇಲೊಂದು ಪೋಪಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಗೂಡುಲೆನ ಮಾರ್ಗ( ರೋಪ್ ವೇ), ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊದ ಕೊಡಿಡ್ದ್  ಕಂತ ತಿರ್ತ್ ಜಪ್ಪರೆ  ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸದ  ಕೇಬಲ್ ಕಾರುಲು,  ಆಶಿ ಸರೋವರದ ಉಲಾಯಿ ತಿರುಗರೆ ವಿಲಾಸೀ ನೌಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಉಂದೆನ್ ಮಾತಾ ಒಂಜಿ ಟಿಕೇಟ್ ಮಲ್ತಂಡ ಪೂರಾ ಪ್ರದೇಶೊನು ವಿವಿಧ ರೀತಿದ ವಾಹನೊಲೆಡ್  ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪಿನ  ಸಂಯೋಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲಾ ಉಂಡು.




#Article 88: ಜಲ್ಲ ಪಾಡುನಿ (145 words)


ಕಬತಾರ್ದ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆದಾನಿ ಬಾಕಿಮಾರ ಕಂಡೊಡು ಹರಿಜನ ಪಂಗಡದಕುಲು ಎದುರು ಬದ್ರಾದ್ ಉಂತುದು ಜಲ್ಲೊನು ಪರಸ್ಪರ ತಾಗಾವುನೆಕ್ ಜಲ್ಲಪಾಡುನಿಂದ್ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟಲೆ.

ಕಬತಾರ್ದ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆದಾನಿ ದೇವೆರೆ ಬಲಿ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಮೊಕ್ತೇಸರೆರ್ ಅಂಚನೆ ಊರುದಕ್ಲ್ ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಪಿದಾಯಿದ ಬಾಕಿಮಾರ ಕಂಡೊಗು ಪೋದು ಉಂತುಬೆರ್. ಅಪಗ ಹರಿಜನ ಪಂಗಡದ ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪುದಕ್ಲ್ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಡ್ದ್ ಎದುರು ಬದ್ರಾದ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಅಜಿಲೆರೆನ ಎದುರುಡು ಈ ಜಲ್ಲ ಪಾಡುನ ಕ್ರಿಯೆನ್ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಜಲ್ಲ ಪಂಡ ಬೆದ್ರ್ದ ಮಲ್ಲ ಸಪೂರೊದ ಕೋಲು ಅಥವಾ ಲೆಂಕಿರಿ. ಇಂದೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪುದ ಮುಕಾರಿನಕ್ಲ್ ಎದುರು ಬದ್ರಾದ್ ದೆರ್ತ್ದ್ ಪರಸ್ಪರ ಕೊಡಿನ್ ತಾಗಾವೊನುಬೆರ್. ಬುಕೊ ಒರಿ ಎದುರುದಾಯನ ಕೋಲುನು ಅಂಚನೆ ಮೆಲ್ಲ ಬಗ್ಗಾದ್ ನೆಲಕ್ಕ್ ತಾಗಾಬೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆ ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ನಡಪುಂಡು. ಬುಕೊ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆತಕುಲುಲಾ ಅಂಚನೆ ಪಿರ ಪೋಪೆರ್.

ಒವ್ವೇ ಒಂಜಿ ಜಾತ್ರೆದ ಅಂಗವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಗೊಬ್ಬುಲು ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ನಡಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ತೂಟೆದಾರ, ತಾರಾಯಿದ ತಪ್ಪಂಗಾಯಿ, ಅಡ್ಡಣ ಪಾರಾವುನಿ, ಅಡ್ಢಣ ಪೆಟ್ಟ್, ಅಂಬೊಡಿಗೊಬ್ಬು- ಇಂಚ ಮಾತ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಜಲ್ಲ ಪಾಡುನ ಆಚರಣೆಲಾ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಅಂಬೊಡಿ ಗೊಬ್ಬುದಲೆಕೊನೆ ತೋಜುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಪಂಗಡೊದಕ್ಲ್ ತನ್ಕುಲೆನ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ತೋಜಾಪಿ ಕ್ರಮೊತ್ತಲೆಕೊ ಈ ಆಚರಣೆ ತೋಜುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಸರಿಯಾಯಿ ಕಾಳಗೊನೇ ನಡತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡಾ ದಾನ್ನ. ಆಂಡ ಇನಿ ಬಜೀ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆ ಆದ್ ನಡಪುನೆನ್ ನಮೊ ತೂವೊಲಿ.




#Article 89: ಜಸ್ಟೀಸ್ ಕೆ.ಎಸ್.ಹೆಗ್ಡೆ (139 words)


ಜಸ್ಟೀಸ್ ಕೆ.ಎಸ್.ಹೆಗ್ಡೆ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟುದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ್ ಇತ್ತಿನಾರ್.
ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್: ಕೌಡೂರು ನಾಯರ್ ಬೊಟ್ಟು ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆ
ಅಪ್ಪೆ: ಇರ್ಮಾಡಿ ಲಿಂಗಮ್ಮ ಶೆಡ್ತಿ
ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಏಳ್ ಜನ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಮಗೆ ಆದ್ ಕಾರ್ಲ (ಕಾರ್ಕಳ)ದ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿಯಾದುಪ್ಪುನ ಕೌಡೂರುಡು ಪುಟುದು ಬುಲೆಯೆರ್. ಕಾರ್ಲದ ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲುಡು ಪ್ರೈಮರಿ ಶಾಲೆಗ್ ಪೋಯಿನ ಆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲದ ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲುಡು, ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಅಲ್ತ್ ಡ್ದ್  ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ದ ಸರಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಪದವಿ ದೆತೊಂದು ೧೯೩೩ಡು ಕಾರ್ಲಡ್ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಆಯೆರ್. ಏಳ್ ವರ್ಸೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಲ್ತಿನ ಆರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಆಯೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೫೨ಡು ರಾಜ್ಯ ಸಭೆತ್ತ ಸದಸ್ಯೆರಾಯೆರ್. ೧೯೫೭ಡು ಮೈಸೂರು ಹೈಕೋರ್ಟುದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆಕ್ಕ್ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸ್ಥಾನೊಗು ರಾಜಿ ಕೊರಿಯೆರ್.
೧೯೬೭ಡ್ ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನ ಕೆ.ಎಸ್. ಹೆಗ್ಗಡ್ರ್ ೧೯೭೩ಡು ಅಪಗದ ಸರಕಾರ ಸೇವಾ ಹಿರಿಯಾದಿಗೆನ್ ಮದತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾದ್ ರಾಜಿ ಕೊರಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆನೇ ಒರಿನ ರಡ್ಡ್ ಜನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರ್ನಕುಲುಲಾ ರಾಜಿ ಕೊರ್ನವು ಮಲ್ಲ ಸುದ್ಧಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದೆ ಆದ್, ಲೋಕಸಭೆಡ್ ಸ್ಪೀಕರ್ ಆದ್ ಬೆಂದಿನಾರ್ ಕೌಡೂರು ಸದಾನಂದ ಹೆಗ್ಡೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಊರುಡು ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪನೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಯೆರ್.




#Article 90: ಜಾಯಿಕಾಯಿ (155 words)


ಜಾಯಿಕಾಯಿ () ಉ೦ದು ಒ೦ಜಿ ಜಾತಿದ ಮರ. ಈ ಮರ ಯಾಪಗ್ಲಾ ಪಚ್ಚ ರ೦ಗ್ ಡ್ ಉಪ್ಪು೦ಡು. ಈ ಮರೊಟ್ ಮಸ್ತ್ ಇರೆ ಇಪ್ಪು೦ಡು. ೨೦ಸೆ೦.ಮೀ. ಬುಲೆವುನ ಈ ಮರೊನು ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಫ್ರಾಗ್ರನ್ಸ್ ಪ೦ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮರೊಟ್ಟು ಸಪ್ಪರ್‍ಜಲ್ಲಿದ ಅಕಾರೊಡು ಪಚ್ಚೆದ ಕಾಯಿ ಅಪುಮಡು. ಉಂದು ಬುಲೆವನಗ ಅ ಕಾಯಿ ಪುಡಾದ್‍ ಉಲಾಯಿದ ಜಾಯಿಕಾಯಿ ತೋಜುಂಡು. ಆಪಗ ಉಂದೆನ್‍ ಮರೊಡ್ದು ಕೊಯ್ದ್ ಬಾಗ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಜಾಯಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಪತ್ತ್‍ದ್‍ ಪತ್ರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನುಂಗಾದ್‍ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾರಾಟಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಉ೦ದೆಟ್ ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣೊಲಾ ಉ೦ಡು. ಉ೦ದೆಕ್ ಜಾಪತ್ರೆ ಪ೦ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉ೦ದೊ೦ಜಿ ಸಾ೦ಬಾರೊದ ಬುಲೆ. ಈ ಮರೊಟ್ ಬೀಜ ಬೊಕ ಪತ್ರೆ ಪನ್ಪಿನ ಜೋಡು ಸಾ೦ಬಾರ್ ದ ವಸ್ತುಲಾ ತಿಕ್ಕು೦ಡು. ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಮರೊಟ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೂ ಬೊಕ ಆಣ್ ಪೂ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಿಡೊಟ್ ಅರಳು೦ಡು.

ಮಸಾಲೆ ಪೊಡಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರೆ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು, ಬಿರಿಯಾರಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಐತ ಮಸಾಲೆಗ್‍ ಉಂದು ಬೋಡು. ಪತ್ರೆನ್‍ ದಾಲ್ಚೀನಿ ಕೆತ್ರೆ, ಲವಂಗ ಉಂದೆನ್‍ ಮಾತಾ ಮಾಸ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಸೀತ ಉಪ್ಪುನಗ ಉಂದೆನ್‍ ಆರೆತ್‍ದ್‍ ತಿಗತನೈಯಿದೊಟ್ಟುಗು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಹೆಚ್ಚ ಕೊರಿಯೆರೆ ಇಜ್ಜಿ, ನೆಟ್ಟ್‍ ಒಂತೆ ಆಮಲ್‍ದ ಆಂಶ ಉಂಡು.  
ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಲತ್ತ್‍ ಉಪ್ಪುನಗ ಐತ ಜೋಲಿನ್‍ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‍ದ್‍ ಉಪ್ಪುಡ್‍ ಪಾಡುವೆರ್, ನೆತ್ತ ಚೋಲಿ ಪುಳಿ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್‍ ಉಪ್ಪಡ್‍ಗ್‍ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. 

 




#Article 91: ಜಾರಂದಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೂಡು ಶೆಡ್ಡೆ. (234 words)


ಜಾರಂದಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ೧೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್ ಕುಡುಪು ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡತಿಬೊಕ್ಕ ವಾಮಂಜೂರು ಪನ್ಪಿ ಪೇಂಟೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಐತ ಪಡ್ಟಾಯಿಗ್ ಮುಡುಶೆಡ್ಡೆ ಸರಕಾರಿ ಟಿ.ಬಿ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಪೋಪಿ ಮಾರ್ಗೊಡು ದುಂಬು ಸುಮಾರ್ ೨. ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಬಸ್ಸ್ ಸ್ಟಾಪ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಲ್ತ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋದು ದತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ ತಿರ್ಗುನ ಮಾರ್ಗೊಡು ಒಂತೆ ಪೋಂಡ ಅಲ್ಪ ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಹಳ್ಳಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಮಣಿಲ್ತಾಯ ದೈವ ನೆಲೆ  ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಾರಂದಾಯ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಆಪುಂಡು.  ಮಣಿಯಲ್ತಾಯ ದೈವ ಬೊಲ್ದು ಕುದುರೆಡ್ ಕುಲ್ಲೊಂದು ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆದ ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಅಬ್ಬು ಬೈದ್ಯೆತಿನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೈದೆತಿನ ಮಗ್ಗೆ ಜತ್ತಿ ಪೂಜಾರಿ ಮೂರ್ತೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನಗ ತಾರಿದ ಮರತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನಗನೇ ಆಯಗ್ ಮೈಟ್ ಬರ್ಪಾವುಂಡು. ಇಂಚ ಈ ಇಲ್ಲಡ್ ನಿಲೆ ಆಯಿ ಕಾರಣೊಡ್ದು ದೈವೊಗು ಜಾರಂದಾಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮದ ಅರ್ಧೊಡ್ಡು ಹೆಚ್ಚದ ಬಾರಿ ಬೂಮಿ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಜಾರದ ಬಿಲ್ಲವ ಮನೆತನದ ಅಸ್ತಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆದ ಜಾರೊಡುಪ್ಪು ಕ್ಷೇತ್ರ ದೈವದ ಆದಿ ಸ್ಥಾನ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪವೊನುಂಡು. (ತುಳುನಾಡಿನ ಬಿಲ್ಲವರು-ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ-ರಮಾನಾಥ ಕೋಟೆಕಾರ್.)

ಬಾಲಬೈಲತ ಭಟ್ಟೆರ್, ದೇರೆಬೈಲ್ ತಂತ್ರಿ, ನಾಲ್ವೆರ್ ಬಟ್ಟೆರ್ ನಾಕುಳೆಗ್ ಬಿತ್ತಿಯೆರೆ ಬಿತ್ತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದಪ್ಯೆರೆ ಯೆರು ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಬುಳೆರಿ ಪುದ್ದೊಟ್ಟೊಗು ನಾಲ್ ಸಾವಿರ ಯೆರು ಕೊಂಡು ಜಯಿದೆ, ಆ ಸುದ್ದಿ ವರ್ತಮಾನ ಕೇಂಡೆರ್, ಪೊಯ್ಯೆ ನೀರ ಮಾರ್ಗದಿಲ್ಲ್ ಕಡತೆರ್, ಬುಳೆ ಆಯೆರೆ ಬದ್ದೊಟ್ಟುಗು ಬತ್ತೆರ್, ನಾಲ್ ಸಾರ ಯೆರುನು ತೂಯೆರ್, ಐಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಯೆರುಕು ಕ್ರಯ ಪಣ್ಲಾಂದ್ ದ್ ಪಂಡೆರ್, ದುಂಬುದ ಅಜ್ಜೆಗ್ ಸಾವಿರ ವರಾನ್ ಪಿರಾವುದ ಅಜ್ಜೆಗ್ ಸಾವಿರ ವರಾನ್ ಅಂದ್ ದ್ ಆಯೆ ಪಂಡೆ, ಯೆರುಕೋ ಮನುಕೊ ವೊಪ್ಪಾದ್ ಕೊರಿಯಡ ಯೆಂಕುಳೆ ಜನನ ಕಟ್ಟಳೆದ ಬೂತೊ ಯೆಂಕುಳು ಕಟ್ಟಳೆಗ್ ಮನೆ ದೇವೆರೆ ಬಲದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಮಯ್ಯೊಡು ಕೊಣೋದು ಪೂಜಿವೋ. ಯೆರುಕ್ಕುಲಾ ಮನೊಕುಲಾ ವೊಪ್ಯಾದ್ ಕೊರೆಯೆ ಬಟ್ಟೆರ್ ನಾಕುಳು ಎರಡ್ ಯೆರು ಕೊಂಡು ಬರುವೆರ್. ಪೊಯ್ಯೆ ನೀರ್ ಮಾರ್ಗದ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಬರುವೆರ್. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಳು ವೊಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಡು ಆ  ಬೂತೊನು ಪೂಜಿಯೆರ್, ಕಿಲದಿನ ಪೋದು ಬಲುಕಾಲ ಬನ್ನಗ ಸ್ಠಾನೊಗು ಪಾಣೆ ಬೋಡುಂದು ಪಂಡೆ.




#Article 92: ಜೀರಿಗೆ (106 words)


 ಒಂಜಿ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ. ತುಳುವೆರ್ ಜೀರಿಗೆನ್ ಜೀರ್ದರಿ  ಪಂದ್ ಪನ್ಪರ್. ನರಮಾನಿ ಗಳಸುನ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಮಸಾಲೆ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ಜೀರ್ದರಿಲಾ ಒಂಜಿಂದ್ ಗೊತ್ತಾತ್ಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಈಜಿಪ್ತ್‌ದ ಮಸ್ತ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಜೀರ್ದರಿ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫೦೦ಡ್ದ್ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದೆ ಈಜಿಪ್ಶಿಯನ್ನೆರ್ ಅಕುಲು ಮಲ್ಪುನ ಮಾಸೊದ ಕಜಿಪುಗು ಜೀರ್ದ್ರರಿ ಸೇರಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೫೫೦ಡ್ ಬರೆಯಿನ  ಗ್ರ೦ತೊಡು ಮರ್ದ್‍ದ ದೈಕ್‍ಲೆ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಜೀರ್ದರಿ ಸೇರ್‍ದುಂಡು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.ತ ಕಾಲೊಡೆ ದಿಂಜ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಜೀರ್ದರಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸಿರಿಯಾದ ಟೆಲ್ ಎಡರ್ನಡ್ ನಡತಿನ ಭೂ ಉತ್ಖನನೊಡು ಜೀರ್ದರಿ ಪತ್ತೆಯಾಂಡ್. ಬೈಬಲ್‍ಡ್ ಜೀರ್ದ್ರಿಗ್ ಎಂಚಿನ ಸ್ಥಾನೊ ಕೊರ್ತೆರ್ ಪಂಡ ಅವು ದುಡ್ಡುಗು ಸಮೊಂದು ತೆರಿದ್ ಸಾಲೊನು ತೀರ್ಪಿಯರ ಜೀರ್ದರಿನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್‍ಗೆ. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ರೋಮ್‍ಡ್ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಜೀರ್ದರಿತ ಪರಿಚಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಸ್‍ಡ್ ಉನಸ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಮೇಜಿದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿದ ಪೊಡಿದಂಚ ಒಂಜಿ ಡಬ್ಬಿಡ್ ಜೀರ್ದರಿತ ಪೊಡಿತ ಡಬ್ಬಿ ಇಪ್ಪೆದ್ಂಡ್‍ಗೆ. ಈ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತೆಲಾ ಮೊರಕ್ಕೋ ಪನ್ಪಿ ದೇಸೊಡು ದುಂಬರಿಯೊಂದುಂಡು. ರೋಮನ್ನೆರ್ ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿದ ಬದಲ್‍ಗ್ ಜೀರ್ದರಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ.




#Article 93: ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ (210 words)


ಟಿಪ್ಪು ಸಾಹೇಬ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೊಂದಿನ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೧೭-೧೧-೧೭೫೦ ದೇವನ ಹಳ್ಳಿ ಪನ್ಪುನ ಉರುಡ್. ೧೭೮೨ಟ್ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನನ್ ಆಳೇರೆ ಸುರುಮಲ್ತೆ. ಆ ಕಾಲಡ್ ಬ್ರಟಿಷೆರ್ನ ವಿರುಧ್ದ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತಿನೆಟ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್‍ಲ ಒರಿಯೆ. ಉಂದೆಕಾದ್ ಆಯೆಗ್ ಷೇರ್-ಎ-ಮೈಸೂರ್ ಪಂದ್ ಬಿರುದುಲ ಬೈದ್ಂಡ್.

 ಯುಧ್ಧ ತಂತ್ರನ್ ತನ್ನ ಅಮ್ಮೆರಾಯಿನ ಹೈದರಾಲಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೈದರಾಲಿನೊಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧಿಕಾರಿನಕ್ಲೆನೆಡ್‍ದ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆಗೆ.೧೭೬೭ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುಧ್ಧೊಡು ಅಶ್ವದಳದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿತ್ತ್. ಸೇನಾನಾಯಕೆ ಆದ್ ಪ್ರಸಿಧ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನಿ ೧೭೭೫-೭೯ ದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮರಾಠ ಯುಧ್ಧೊಡು.ಅಯೆಗ್ ೧೫ನ್ ವರ್ಷ ಅದುಪ್ಪುನಗ ಅಮ್ಮೆರಯಿನ ಹೈದರಾಲಿನೊಟ್ಟಿಗೆ ಸುರುತ ಮೈಸೂರು ಯುಧ್ಧೊಡು ಭಾಗವಹಿಸ್‍ದ್,ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸೇನೆಗ್ ನಾಯಕೆ ಅದ್ ೧೭೮೨ ಟ್ ಫಬ್ರವರಿ ಡ್ ಆಂಗ್ಲ ಸೇನಾನಾಯಕ ಬ್ರಾತ್‍ ವೈಟ್‍ ನ್ ಸೊಲ್ಪದಿತ್ತೆ.

ಐನ್ ವರ್ಷಡ್‍ದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೇ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ ಶುರುವಾಂಡ್. ಈ ಯುದ್ಧೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಸೋತುಂಡಲ ಅಕ್ಲೆನೆಡ್ದ್ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗ್ ತೊಂದರೆ ಉಂಡುಂದು ಟಿಪ್ಪುಗು ದುಂಬೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೭೮೨ಡ್ ಹೈದರಾಲಿ ತೀರಿ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ದುಂಬು ಬರ್ಪುನೆನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಕೈತಲ್ದ ರಾಜೆರ್‍ನಕ್ಲೆನ ಸಂಘೊನು ಮಂತ್‍ದ್ ಅಕ್ಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೆರ್‍ಪಾವೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ್ ಪಿದಯಿ ಪಡ್ಗಾಂದ್ ಆಲೋಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸುರುಕು ಮರಾಠೆರ್ನ ದೊಸ್ತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಕ್‍ಲೆಡ ದೊಸ್ತಿನ್ ಮಲ್ಪುವೆಗೆ. ಆಂಡ ಮೆಕ್ಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆದ ಸಂಘ ತುಂಡರಿನಗ ಯೂರೋಪ್‌ಡ್ ನಡಯೊಂದಿತ್ತಿನ ಏಳ್‍ವರ್ಷದ ಯುದ್ಧೊದ ಪರಿಣಾಮೊಡ್ದ್ ದುರ್ಬಲ ಆದಿತ್ತಿನ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ದಂಚಿ ತಿರುಗುವೆಗೆ.ಈ ಫ್ರಾನ್‍ಸ್ದ ಸಂಗೊಡ್ದಾದ್ ೧೭೮೯ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್‍ನ ಕೈಟಿತ್ತಿನ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಿತ್ತ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮನ್ಪುವೆ.

ಉಂದೆತ ಕಾರಣವಾದ್ ಮೂಜಿನೇ ಮೈಸೂರು ಯುಧ್ಧ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲ ಸೊಲುನ್ ಅನುಭವಿಸುಂಡು.ಉಂದುವೆ ಸಮಯಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಡ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಆರಂಭ ಆದ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶ ಟಿಪ್ಪುಗ್ ನೇರವಾಯಿಜಿ.

ಟಿಪ್ಪು ತೀರ್‌‍ನೆ ನಾಲನೇ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದ ಪೊರ್ತುಡು. ೧೭೯೮ಡ್ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ದುಂಬುಗು ಭಾರತಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಂತ್‍ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರುಗ್ ಕಾರ್ ದಿವೊಡುಂದು ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುವೆಗೆ. ಆಂಡ ಆಯೆನ ಈ ಆಸೆನ್ ನೈಲ್ ಯುಧ್ಧೊಡು ಆಂಗ್ಲ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೊರೇಷಿಯೋ ನೆಲ್ಸನ್ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ಸುಳ್ಳು ಮನ್ಪಾವೆಗೆ.




#Article 94: ಸಂಜೀವ ದಂಡಕೇರಿ (455 words)


ಮೇರ್ ಮಲ್ತಿನ ಕಲಾರಂಗದ ಸೇವೆಗಾದ್ ದಿಂಜ ಮಾನದಿಗೆ ಸಂದ್ಂಡ್

ಪರಶುರಾಮನ ಕುಡರಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ತುಳುನಾಡ್, ಆಂಚನೆ ದಾನೆ ಪೊಣ್ಣೆ ನಿನ್ನ ಮನಸೆಂಕ್ ತೆರಿಯಂದೆ ಪೋ ವಾ? ಈ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಕೇನ೦ದಿನ ತುಳುವೆರಿಜ್ಜೆರ್. ಉಂದು ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಳ್ಳಿದೋಟ ಸಿನೇಮದ ಪದೊಕುಲು . ರಂಗ ಮಲ್ಲಿಗೆಬೊಕ್ಕ ರಂಗ ಸೌರಭ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಬಿರ್ದ್ ನ್ ಪಡೆದ್ ತುಳು ರಂಗ ಭೂಮಿಡ್ ಬೆಂದಿನಾರ್ ತುಳುನಾಡ್ ದ ಪೆರ್ಮೆ ದ ಕಲಾವಿದೆ ಬೊಕ್ಕನಿರ್ದೇಶಕೆ ಡಾ.ಸಂಜೀವ ದಂಡಕೇರಿ. ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಮೇರ್ ,ಯಶಸ್ವಿ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಲಾ ಅಂದ್. ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ ನಾಟಕ ಕರಿನ ನಲ್ಪ ಒರ್ಸೊರ್ ದಿ೦ಚಿ ದೇಸೊ ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಾಯಿ ದೇಸೊಡು ಸುಮಾರ್ ಇರ್ವತ್ತಾಜಿ ಸಾರ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ್ ಮಲ್ಲ ದಾಖಲೇನೆ ಕಟ್ಟದ್ ಬುಡುಂಡು . ನೆನ್ನ ಒಟ್ಟುಗೆ ಈ ನಾಟಕ ಕನ್ನಡ ,ಮರಾಠಿ ,ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಐನೊಟ್ಟುಗೆ ಕೊಂಕಣಿಡ್ ಸಂಜೆ ಚೊಕಳೊ ರಂಗ ಭೂಮಿಡ್ ಭಾಷಾಂತರವಾಂಡ್. 1977 ಡ್ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ದ ಅಡಿಟ್ ಬೊಳ್ಳಿ ದೋಟ ಸಿನೆಮ ಬುಡುಗಡೆ ಆಂಡ್ . ಕುಡ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ರಾಮಕಾಂತಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಡ್ ಒರೊನೆ ಬುಡುಗಡೆ ಯಾದ್ ತುಳುವೆರೆನ ದಿಂಜ ದಿನದ ಸಿನೇಮ ತೂಪಿನ ಕಣ ದೂರ ಆಂಡ್. ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಸಿನೇಮ ಡ್ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತಿನಾಂಡಲಾ 1962 ಟ್ ಸುರುಕು ಬರೆಯಿನ ನಾಟಕ ಕಲ್ಪಂದಿ ತಿಮ್ಮೆ . ಶ್ರೀ ಡಾ .ಸಂಜೀವ ದಂಡಕೇರಿ ಮೇರ್ ಬರೆಯಿನ ನನಾತ್ ನಟಕೊಲು ಪಂಡ ಚಂದ್ರಿಕಾ , ಮಸಣದ ಮನೆ, ವಿಧಿಲೀಲೆ, ಒಂಜೇ ಕರ್ಲ್, ದುಡ್ದುದ ಮಾರ್ಲ್ ,ಅಕ್ಕಾ ,ಮಲ್ಲಾಯಮಗೆ ,ಪೊಣ್ಣ ಜನ್ಮ ,ಮೆಗ್ಡಿ ಪಾಲಿ,ದಲಾಲಿ ದಾಸು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ,ಬಯ್ಯಮಲ್ಲಿಗೆ ,ಕಾವೇರಿ ,ಕೋರ್ಟು ತೀರ್ಪು ,ಅಮ್ಮಾ ,ಬೊಳ್ಳಿ ಮೂಡುಂಡು, ಪುಣ್ಣಮೆ ,ಪಾದಕಾಣಿಕೆ ,ಪೂ ಪನ್ನೀರ್, ಪೂ ಮುಳ್ಳು ,ಸರಸ್ವತಿ ,ಪಾಪ ಪುಣ್ಯ ,ಗಂಗಾ-ರಾಮ್ ,ರಾಧ -ಕೃಷ್ಣ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು . ಮೇರ್ ಕಾಲೇಜಿ ಬರವುನು ಕುಡ್ಲದ ಪಡುವ ಡ್ ಮುಗಿತ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿದ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಸೀಕ್ ಸಂಕಟ ದ ಬಗೆಟ್ ದಿಂಜ ಓದ್ಯೆರ್ . ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಇಸ್ಯ ದಾದ ಪಂಡ ಮೇರ್ ನ ಪುದರ್ ದೊಟ್ಟುಗೆ “ದಂಡಕೇರಿ” ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಲಾ ಒರಿದ್೦ಡ್ . ಉಂಡು ದಲ ಆರ್ನ ಗುಟ್ಟು ಬರ್ಕೆದ ಪುದರತ್ತ್ ,ದುಂಬು ಕುಲಶೇಖರ ಜಾಗೆಡ್ ಶೇಖರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ದ ಮಲ್ಲ ರಾಜೆ ಆಲೊಂದಿತ್ತೆ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಈ ರಾಜನ್ ಸೋಲ್ಪವಾರ ಬೊಡಾದ್ ಬೇತೆ ರಾಜೇರ್ ಯೆಯ್ಯಾಡಿ ದ ಕೈತಲ್ ದಂಡು ಊರ್ದ್ ದಿಂಜ ದಿನ ಇತ್ತೆರ್ .ಈ ಕಾರಣಗಾದೆ ದಂಡಕೇರಿ ಪಂಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತಂಡ್ ಅಂಚಾದ್ ನಮ್ಮ ಸಂಜೀವ ಪಂಪಿನ ಪುದರ್ ದೊಟ್ಟುಗೆ ಸೆರೊನ್೦ಡ್ . ಇತ್ತೇ ಮೇರ್ ಒವ್ವೇ ರೀತಿದ ಸಿನೇಮಾ ಮಲ್ಪರ ಪಿದಾಡ್ ದಿಜೆರ್ . ಪೊಸ ಕಲಾವಿದೆರ್ನ ಸಿನೇಮಾ ತೂದ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಬೆರಿ ಬೊಟ್ಟೊ೦ದುಲ್ಲೆರ್ . ಮೇರ್ ಮಲ್ತಿನ ಬಯ್ಯಮಲ್ಲಿಗೆ ಸಿನೇಮಾ ದ ರೀಲ್ ನ್ ಒರಿತೊನರ ಸಾಧ್ಯ ಆತ್ ಜಿ ಆಂಡ ಬೊಳ್ಳಿ ದೋಟ ಸಿನೇಮಾದ ರೀಲ್ ಪುನ್ಯಡ್ ಓರಿತ್೦ಡ್ ಅಂಚಾದ್ ಈ ಸಿನೆಮಾನ್ ಕುಡ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತದ್ ಒಂಜಿ ದಾಖಲೆ ಗಾದ್ ದೀಪಿನಂಚಿನ ಬೀಲೆಗ್ ಕೈ ಪಾಡ್ದೆರ್ . ಬೊಳ್ಳಿ ದೋಟ ಸಿನೆಮಾದ ಪದೊಕುಲು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಆತಿನಿ ಮೆಡ್ರಾಸ್ ಡ್. ದಾನೆ ಪೊಣ್ಣೆ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊತ ಸಂಗೀತ ಕೇಂದ್ ಅಲ್ಪದ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಡ್ ಇತ್ತಿನ ತಮಿಳು ಬೊಕ್ಕ ತೆಲುಗು ಸಿನೆಮಾದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಉಂಡು ಕೇರಳ ದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ ಪಂದ್ ಕೆಂಡೆರ್ . ಆಂಡ ಸುರುಟು ಸರ್ತಿಗ್ ಅವು ಕುಡ್ಲದ ಅಶೋಕ್ ಚರಣ್ ಸಂಗೀತ ಪನ್ನಗ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಅಚ್ಚರಿ ಆದಿತ್ತ್ ೦ಡ್ . ಈ ಪದೊಕು ನಮ್ಮ ರಂಗ ಮಲ್ಲಿಗೆಲಾ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪಜ್ಜೆ ಪಾಡ್ದೆರ್. ಈ ಪದ ಎಡ್ಡೆ ಪುಗರ್ತೆ ನ್ ಲಾ ಪಡೆ೦ಡ್ ಡಾ .ಸಂಜೀವ ದಂಡಕೇರಿ ಇತ್ತೇ ದಾದ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನವು ದಿಂಜ ಜನತ ಪ್ರಶ್ನೆ . ಮೇರ್ ಇತ್ತೇ ಪೊಸ ನಾಟಕ ಬರೆವಂತೆ ಇತ್ತೆರ್ ನ್೦ಡಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಲೇಸ್ ಲೇಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆ ವೊ೦ದುಲ್ಲೆರ್ .ಅಂಚನೆ ಕಾಂಡೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಡ್ ಇತ್ತೆರ್೦ಡ ಲಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಕರ್ನ ಕಟ್ಟೆ ಡ್ ತನ್ನ ಕ್ಲೀನಿಕ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್ . ಅಂಚನೆ ರಂಗಸೌರಭ  ಬಿರ್ದ್ ನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭಾಪತಿ ಮಾನ್ಯ ಬಿ . ಎಲ್ ಶಂಕರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಲನ ಚಿತ್ರ ನಟೆ ಶ್ರೀ ಅಶ್ವತ್ ಮೇರ್ ನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಡ್ ಪುರಭವನಡ್ 31-3-2002 ದಾನಿ ಪಡೆಯೇರ್ . ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿ ದಂಚಿ ತಿರರ್ಗ್ ದ್ ತೂನಗ ಡಾ .ಸಂಜೀವ ದಂಡಕೇರಿನ ಪುದರ್ ನೆಗೆತ್ ತೋಜುಂಡು .




#Article 95: ಯು ಬಿ ಪವನಜ (112 words)


ಡಾ.ಯು.ಬಿ ಪವನಜ, ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ದ ಪವನಜ ಉಬರಡ್ಕ ಬೆಳ್ಳಿಪ್ಪಾಡಿ ಒರಿ ಇಜ್ಞಾನಿ. ಕನ್ನಡ 'ಸಾಫ್ಟವೇರ್' ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಚಿರಪರಿಚಿತೆರ್. ಕನ್ನಡೊ ಬುಕ್ಕೊ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಮಾಹಿತಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ರಚಿಸದೆರ್. ಡಾ.ಪವನಜೆರ್ ಕನ್ನಡೊಡು 'eಳೆ' ಪನ್ಪುನ ಕಾಲಂನ್ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಇಂಚಿಪ ಮುಟ್ಟೊ ಜಾಲಜಗತ್ತು ಪನ್ಪಿ ಅಂಕಣ ಬರೆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಾತ್ ಸಮಯೊ ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ 'ಗಣಕಿಂಡಿ' ಪನ್ಪುನ ಅಂಕಣ ಬರೆಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಆರ್ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆದ 'ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಲೋಕ' ಪನ್ಪುನ ಅಂಕನೊನು ಬರೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಯು.ಬಿ. ಪವನಜ ಇಂಬೆರ್ ಮುಂಬಯಿದ ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಸಂಶೋಧನಾಲಯೊಡು ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಇಂಬೆರ್ ದಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ/CISದ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ನೊಲೆಜ್ ಟೀಮ್‍ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುದ ಉಬರಡ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇರಳೊ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಗಡಿ ಬಾಗೊ ಬೊಳ್ಳಿಪಾಡಿ ಪನ್ಪುನ ಗಡಿತ ಹಳ್ಳಿದಾರ್.

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ದ್ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ, ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ದ್ ಪಿಎಚ್.ಡಿ., ಟೈವಾನ್‌ಡ್ ಉನ್ನತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.




#Article 96: ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ (107 words)


ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ ರ೦ಗೊಡು ಸದ ನೆನಪುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬೊಳ್ಳಿ ನಟಸಾರ್ವಭೌಮೆ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ . ಮೆರೆನ ದುಂಬುದ ಪುದರ್ ಮುತ್ತುರಾಜ್. ಮೆರ್ ಕಲ್ದಿನಿ ಕಮ್ಮಿ ಅಂಡಲ ನಾಟಕ ರಂಗೊಡು ಸಿನಿಮಾ ರಂಗೊಡು ಸಂಗೀತ ರಂಗೊಡು ಮಸ್ತ್ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್. ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ನಾಟಕ ತಂಡೊಡು ಪರಿಚಯ ಆದ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಜಗತ್ತ್ ಪುರ ಜಗತ್ತುಗ್ ತೋಜಿಪದ್ ಕೊರಿಯೆರ್.  ಬುಡೆತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೊಕುಲು ಶಿವರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್.

ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರ್ ‍ಡ್ದ್, ಯಶವಂತಪುರ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆಡ್ದ್ ಪ್ರಸನ್ನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಮುಟ್ಟ ರಾಜಾಜಿನಗರಗ್ ಪೋಪುನ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗ್ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ ಅಂದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್.

ಗೂಗಲ್‌ ಸರ್ಚ್‌‌‍ದ  ವಿಭಾಗದಕ್‍ಲ್ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ ನ ೮೮ನೇ ಪುಟ್ಟುಪರ್ಬದಾನಿ ( ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೧೭ ) ಅರ್‍ನ ಚಿತ್ರ ಪಾಡ್‍ದ್ ಅರೆಗ್ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸ್‍ದೆರ್. ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಬಾರತೊ ನಟರೆಗ್ ಗೂಗಲ್‌ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸವುನೆನ್ ಉಂದುವೆ ಸುರು.




#Article 97: ಡಿ.ವಿ.ಸದಾನಂದ ಗೌಡ (148 words)


ದೇವರಗುಂಡ ವೆಂಕಪ್ಪ ಸದಾನಂದ ಗೌಡ ಅಥವಾ ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡ (ಜನನೊ. ೧೮, ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೩) ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಅಗೊಸ್ತು ೩, ೨೦೧೧ ನೇ ತೇದಿ ದಾನಿ ಅಧಿಕಾರೊಗ್ ಬತ್ತೆರ್.ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. ಮೇರ್ ೧೫ನೇ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ರಡ್ಡ್ ಜಾಗೆನ್ ಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿದಿಸಾದೆರ್.

ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ೦೩ ಆಗೋಸ್ಟ್ ೨೦೧೧ – ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ಅವಧಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ೨೬ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡ್ಯೂರಪೆರ್. ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಮತಕ್ಷೇತ್ರೊ ಪುತ್ತೂರು, ಉಡುಪಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣೊ. ೨೦೧೪ನೇ ೧೬ನೇ ಲೋಕಸಭೆತ ಓಟುಡು ಬೆಂಗಳೂರುದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಗೆಂದ್‌ದ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರೊದ ರೈಲ್ವೆಮಂತ್ರಿ ಆತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರೊದ ರ್.

ಪುತ್ತೂರುದ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ದ್ B.Sc ಪದವಿ, ವೈಕುಂಠ ಬಾಳಿಗ ಲಾ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ದ್ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆವೊಂದೆರ್.

ದೇವರಗುಂಡೊ ವೆಂಕಪ್ಪ ಸದಾನಂದ ಗೌಡ ಅತ್ತಂಡ ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷೊದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ೧೬ನೇ ಲೋಕಸಭೆಡ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಷೇತ್ರೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಾದ್ ಗೆಂದೆರ್. ಅಖಂಡೊ ಭಾರತೊಡು ಸರ್ವಾನುಮತೊಡು ಗೆಂದಿನಸುರೂತ ಬಿಜೆಪಿದ ಸರಕಾರೊದ ೧೫ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಯಿನ ನರೇಂದ್ರ ದಾಮೋದರದಾಸ ಮೋದಿಯೆರೆನ ಸಂಪುಟೊಡು ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವೆರಾದ್ ಮಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಮಾನೊನು ಪಡೆತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ತುಳುಭಾಷಾಪ್ರೇಮಿ. ಎಡ್ಡೆ ಸಂಘಟಕೆ. ಅಂಚನೆ ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರೊದ ಅರೆಬಾಸೆದಾರ್.




#Article 98: ತಂಬ್ಲಿ (108 words)


ಬೆಙಣೊಡು ಇಜ್ಯಡ ಅಲೆಟ್ ಮಲ್ಪಿ ಒಂಜಿ ತುಲುನಾಡ್ ದೊ ಪದಾರ್ ಥೊ

ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಸೆಕೆಗಾಲೊಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಶೀತ, ಜ್ಡರ, ಬಾಯಿಪುಡಿ ಪುರ ಕಮ್ಮಿ ಆವರೆಗ್ ತಂಬ್ಲಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ನುಪ್ಪುದೊಡ್ಡ್ ತಿನೊಲಿ. ತಂಬ್ಲಿನ್ ಸೌತೆದೊ ಬೊಂಡ್ ಡ್, ಮೆಂತೆಡ‍್, ಸಂಬರಬಳ್ಳಿಡ್, ಎಲಸಿರಿ ಸೊಪ್ಪ್ ಡ್, ತಿಮರೆಡ್, ಎಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತಂಬ್ಲಿ ಮಲ್ಪರೆ ಕಾಯಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಉಪ್ಪು, ಪಜಿಮುನ್ಚಿ, ಬೆಙಣ,ಸಾಸ್ಮಿ, ಗಾಟಿಮುನ್ಚಿ, ಉರ್ದಬೇಳೆ ಈತ್ ಸಾಮಾನುಲು ಬೋಡಾಪುಂಡ್.

ದುಂಬತ ಕಾಯಿನ್ಲಾ ಜೀರಿಗೆನ್ಲಾ ಬೊಕ ಬೆಙಣ, ಉಪ್ಪು, ಪಜಿಮುನ್ಚಿ ಬೊಕ ವೈಟ್ ತಂಬ್ಲಿ ಮಲ್ಪೊಡುಂದ್ ಉಲ್ಲರ ಅವೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಿಕ್ಸಿಡ್ ಗ್ರಾಯಿಂಡ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಬೊಕ ಒಂತೆ ಅಲೆ ಪಾಡ್ದ್ ಸರಿಟ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಕಡೆಕ್ ಒಗ್ಗರ್ಣೆ ಕೊರೊಡು.

ಸೌತೆ ಬೊಂಡ್ ದ ತಂಬ್ಲಿ ಸೆಕೆಗಾಲೊಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.
ಸಂಬರಬಲ್ಲಿ ತಂಬ್ಲಿ ಶೀತ, ಜ್ಡರೊಕು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.
ಮೆಂತೆದೊ ತಂಬ್ಲಿ ಬಾಯಿಪುಡಿ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಎಲಸಿರಿ ಸೊಪ್ಪುದೊ ಬೊಕ ತಿಮರೆ ತಂಬ್ಲಿ ತಂಪುಗ್ ಎಡ್ಡೆ.

ಸೊಪ್ದ ತಂಬ್ಲ ಮಲಪನಗ ಅವೆನ್ ಸ್ ರ್ ಕ್ ಬಾಡವಒ.




#Article 99: ತಲವು ಲಪ್ಪುನಿ (195 words)


ತಲಬು ಪಂಡ ವೇತನ, ಸಂಭಾವನೆಂದ್ ಅರ್ತೊ. ಸಾವುದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಮರ ಕಡ್ತ್ನಾಯಗ್ ಕೊರ್ಪಿ ಸಂಭಾವನೆ ತಲವು. ಬಂಟ ಜನಾಂಗೊದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತೀರ್‌‍ದ್ ಪೋಂಡ ಸುರುಟು ಆಯನ ಸಂಬಂದೊದಕ್ಲೆಗ್ ಜನೊ ಕಡಪುಡ್ದು ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಾವೆರ್. ಅಂಚನೆ ಮೂಲೊದ ಮಾನ್ಯನಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ಜನೊ ಕಡಪುಡ್ದು ಬರಿಯೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಕುಲು ಬತ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನ್ಯಡ ಪಾತೆರ್ದ್ ಸೈತ್ನಾಯನ್ ಪೊತ್ತಾಯರೆ ಬೋಡಾಪಿ ಕುಕ್ಕುದ ಮರ ಸುರುಟು ನಾಡ್ಬೆರ್, ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಸೈತಿ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಸುರುತ ಮಗೆ ಬತ್ತ್ದ್ ಆ ಮರಕ್ಕ್ ಗಡಿ ದೀಪೆ. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಈ ಮೂಲೊದಕ್ಲೇ ಮರ ಕಡ್ತ್‌‍ದ್ ಕನಕ್ಕ್ ಮಂತ್‌ದ್ ಕಾಟ ಗೂರುವೆರ್. ಇಲ್ಲಡ್ ಮಾತ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕ ಪುಣ ಮೀಪವುನ ಕೆಲಸೊ ನಡಪುಂಡು. ಅವೆಡ್ದ ಬುಕ್ಕ ಪುನ ಐತೊ ಮಂತ್‌ದ್ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಇಲ್ಲಲ್ ಪುನತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಕೊರಿ ಬುಕ್ಕ ಪುನನ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಾಟೊಡು ದೀದ್ ಮಾತ ಆಂಜೆನಕುಲು ಪುನತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಕೊರಿ ಬುಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ಕಾಟೊಗು ತೂ ಕೊರ್ಪೆ. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಪುನ ಜೆಪುಡಾಯಿನಲ್ಪ ಒರಿದಿತ್ತಿನ ಮಾತ ವಸ್ತುಲೆನ್ಲಾ ಒಂಜಿ ತಡ್ಪೆಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತ್‌‍ದ್‌‍ ಕಾಟೊಗು ಮಗೆ ಪಾಡ್ಬೆ. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಪರ್ಕೆದಡಿತ್ತೆನ್ ಪಾಡುನೆಂದ್ ಪುದರ್. ಇಂಚ ಪುನ ಪೊತ್ತ್‌‍ದ್ ನಡು ಕೂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತ ಪಿದಡೊಂದು ಇಲ್ಲಡೆ ಬರ್ಪೆರ್. ಪರವೂರುದ ಬಿನ್ನೆರ್ಗ್ ಬೊಂಡೊದ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಇಪ್ಪುಂದ್. ಮರ ಕಡ್ತಿನ ಮೂಲೊದಕ್ಲೆಗ್ ಯಜಮಾನಿ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ಒಂಜಿ ಒಲಿತ್ತ ಪಜೆನ್ ಜಾಲ್‌‍ಡ್ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ಬಾರ್ ಪಾಡ್‌‍ದ್ ಸೇರ್ನ್ ದತ್ತ ಕೈಟ್ ಪತ್ತ್‌‌ದ್ ಸೇರ್ದ ಎದುರು ಅಂಚನೆ ಸೇರ್ದ ಪಿರವುಡು ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಲತ್ತ್‌‍ದ್ ಬಾರ್‌‍ನ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಗ್ ತಲವು ಲಪ್ಪುನಿಂದ್ ಪುದರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಕೂಲಿ ಸಲುವಳಿಲಾ ಅಂದ್.

ತಲವು ಲಪ್ಪುನು ಪನ್ಪಿ ಕಟ್ಟಳೆಯೊಂಜಿ ಕವತ್ತಾರ್ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆದ ಆರಂಭೊಡು ನಡಪುಂಡು. ಕವತ್ತಾರದ ಅಲಡೆದ ಅಡಳಿತ ಮೊಕ್ತೇಸರೆನ ಮನೆತನೊದ ಅಜಿಲೆರ ಚಾವಡಿಡ್ ಈ ವಿಧಿ ನಡಪುಂಡು




#Article 100: ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬು (123 words)


ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬು ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ರಡ್ಡ್ ಜನ ಒ೦ಜೊ೦ಜಿ ತಾರಾಯಿನ್ ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. 

ಏರ್ ನೆಲಟ್ ಬುಡಿನ ತಾರಾಯಿಪಿರೊ೦ಜಿ ತಾರಾಯಿಗ್ ತಾಗ್ ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗ ಆಪು೦ಡು ಆಯೆ ಸೋತಿಲೆಕ್ಕ. ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನೆಕ್ಕ್ ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನು ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಯರೆ ಎಲ್ಯೆಲ್ಲ ತಾರಾಯಿ ಅಪುಜಿ, ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಲೆ ತಾರಾಯಿಲಾ ಅಪುಜಿ. ಹದತ್ತ ಆವೊಡು. ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನಕಲೆಗ್‍ ಕಟ್ಯರೆಗ್‍ ಎಡ್ಡೆಂತಿನೆನ್‍ ಆಜಪೆರೆ ಗೊತ್ತುಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬುಡು ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ಆಪೆಡ್‍ ಒರಿ ಈಪೆಡ್‍ ಒರಿ 10 ಪೀಟ್‍ ದೂರೊಡ್ದು ಎದುರುಡು ಬರ್ಪಿ ತಾರಾಯಿಗ್‍ ಹಾಕೊಡು. ನೆಲಟ್ಟ್ ಪಿರೆಡೊಂದು ಬರೊಡು. (ಕ್ರಿಕೆಟ್‍ಡ್‍ ಆಂಡರ್ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‍ ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ) ಉಂದು ಒಂಜಿ ವಿದ ಆಂಡ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ವಿದ - ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ಎದುರೆದುರು ಬಗ್ಗ್ ದ್ ಕುಲೊಂಡು ತಾರಾಯಿನ್‍ ನೆಲಟ್ಟ್ ಒರೆಸೊಂದು ಗುದ್ದುನವು. ಈ ಗೊಬ್ಬು ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್‍ ಆವುಲಾ ತಾರಾಯಿ ಮಾರುನ ಆಂಗಡಿದಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು. ಕಂಬುಲ, ಕೋರಿದಕಟ್ಟ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್‍ ದೂದು ಕಟ್ಟುಲೆಕ್ಕ ಈ ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟು ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್‍ಲಾ ದೂದು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಮಸ್ತ್ ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನ ಜಾಗೆಲೆಡ್‍ ದರಿನ ತಾರಾಯಿನ್‍ ಮಾರುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 101: ತಾರೆದ ಮರ (299 words)


ತಾರೆದ ಮರೊಕ್ಕು ತಾರಾಯಿದ ಮರ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಕು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ನಂಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಬೈದಿಂಡ್

ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ದ ಪುದರುಲು

ತುಳು: ತಾರೆ,ತಾರೆದ ಮರ,ತಾರಾಯಿದ ಮರ

ಕನ್ನಡ: ತೆಂಗು,ತೆಂಗಿನ ಮರ,ನಾರೀಕೇಳ.

ಇಂಗ್ಲೀಷ್: Coconut palm

ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಪುದರು: ಕೋಕೊಸ್ ನ್ಯೂಸಿಫೆರ.Cocos nucifera ( ‍ಸಸ್ಯಕುಟುಮ: ಅರಕೇಸಿ Arecaceae - ಪಾಮ್ palm ಕುಟುಮ)

ಅಸಾಮಿ: ನಾರಿಕೊಳ್

ಬಂಗಾಲಿ:ನಾರಿಕೇಲ್,ನಾರಾಕೇಲ್,ನೀರಿಕೇಲ್

ಗುಜರಾತಿ: ನಾರಿಯಲ್

ಹಿಂದಿ: ನಾರೆಲ್, ನಾರಿಯಲ್

ಸಂಸ್ಕೃತ: ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ನಾರೀಕೇಳ,ನಾರಿಕೇರ, ಉಚ್ಛತರು,ಕರಕಟೋಯ,ಕರಕಂಬಾಸ್,ಕೌಶಿಕಫಲ,ಖಾನಮುದಕ,ತ್ರಾಣಂದ್ರುಮ,ತ್ರಾಣಂರಾಜ,ತ್ರಿನೇತ್ರಫಲ,ದೀರ್ಘ ಪತ್ರ,

ಪಾಲಿ: ನಾರೀಕೇರ

ಕಾಶ್ಮೀರಿ: ನೊರಿಲ್

ಮಲಯಾಳಂ:ನಾಲಿಕೇರಂ,ತೇಂಗ,ತೇಂಗಾಯಿ

ಮರಾಠಿ: ಮಾದ್, ನಾರಲ್, ಶ್ರೀಫಲ.

ತಮಿಳು: ತೇಂಗಾಯಿ,ತೆಂಗು,ತೆಂಕು,ತೆಂಕಾಯಿ

ತೆಲುಗು: ನಾರೀಕೇಳಂ,ತೇಂಕಾಯಿ,ಕೊಬ್ರಿಕಾಯಿ.

ಒರಿಯಾ: ನಾಡಿಯಾ

ಸಿಂಹಳಿ: ಪೊಲ್, ಪೋಲ್ಗಾ

ಅರಾಬಿಕ್: ಜಾಧಿರ್ದಾ, ಜೂಜಾಲ್ ಹಿಂದ್.

ಪರ್ಸಿಯಾ: ನಾರ್ಗಿಲಾ

ಬರ್ಮೀಸ್:ಒಂಗ್

ಹವಾಯಿ: ನಿಯು

ಹೀಬ್ರೂ: ಕೋಕಸ್

ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ: ಕೆಲಪ.

ಮಲಯ: ಕೆಲಪ,ನೈಯರ್

ಥಾಯ್: ಮಾಪ್ರೊ

ಕೊರಿಯಾ: ಕೊಕೊಸ್

ತಾರೆಡ್ ಗೆಂದ ತಾರೆ, ಅರ್ಕಂಜಿ ಗೆಂದ ತಾರೆ, ದೀವು ತಾರೆ ಪನ್ಪಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ಮರೊಟ್ಟು ಬೊಂಡ ಆಪುಂಡು. ಬೊಂಡೊಡ್ದು ದುಂಬು ಐಕ್ ತೆಂಡೆಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬುಲೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬನ್ನಂಗಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ನುಂಗುದಿ ತಾರಾಯಿಗ್ ಗೋಂಟು ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರಾಯಿ ಕಜಿಪುಗು ಆಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿ ಇಜ್ಜಿಡ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ತುಳುನಾಡ್ದಕಲೆಗ್ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ 

ತಾರಾಯಿನ್ ಪಿರೆದ್ ಐಟ್ ಪೇರ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆ ಪೇರ್ ಪಾಯಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಡ್ ಬೆಯ್ಪಾದಿ ಕಿರೆಂಗ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ತಾರೆದ ಮರೊನು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಪಂಡ್ದ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಟ್ಟು ಉಪಯೋಗ ದಾಂತಿನ ವಸ್ತುಲು ಒಂಜಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ತಾರಾಯಿ- ಕಜಿಪುಗು, ದೋಸೆ ಆಡ್ಡೆ, ಪಾಯಸದ ಪೇರ್‍ಗ್‍ ಉಪಯೋಗ, ತಾರಾಯಿದ ತಿಪ್ಪಿಡ್‍ ಕೈಲ್‍(ಸೌಟು) ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆತ್ತಂದೆ ತಿಪ್ಪಿಡ್‍ ಚಾ ಪರ್ಪಿನ ಲೋಟೆ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಅಟಿಕೆಲೆನ್‍ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ತಾರಾಯಿ ಅವೊಡ್ದು ದುಂಬು ಐತ ಪೂತ್ತ ನೀರ್‍ನ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಕಡ್ಯೊಡು ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಐಟ್‍ ಕಲಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಕಲಿಟ್ಟ್ ಆಡ್ಡೆ, ದೋಸೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಕಲಿ ಉಪಯೋಗ ಅಪುಂಡು. ಕಲಿಟ್ಟ್ ವಾಲೆ ಬೆಲ್ಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ತಾರೆದ ಮಡಲ್‍ ದೊಂಪ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಒಲಿತ್ತ ಕಡ್ಡಿಡ್ ಮೈಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ತಾರೆದ ಮರೊನು ಪಕ್ಕಾಸ್‍ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ತುಳುನಾಡ್ದ ಪುದರ್‍ಪೋಯಿನ ಫಲವಸ್ತ್ ಮರಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ ತಾರೆ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲಡ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಡು. ದುಂಬು ಆನ್ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಂದಿನಕುಲು ತಾರೆದ ದೈನ್ ಆಧಾರ ಗೋಸ್ಕರ ಬದುಕೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ನಡೊಂತ್ತೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಟ್ಟ್ ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕಲಿ ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲ ಮಲ್ಪರೆ , ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಅಮಲ್ ಗಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಲಿ ಮಾರುನ ಅಂಗಡಿಗ್ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಗುತ್ತಿಗೆಡ್ ಕಲಿ ಪರಿಯೆರೆ ಕೊರ್ಪಿ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಎಲ್ಯ ಬಾಜನೊಗು ಮುಟ್ಟಿ ಪನ್ಪೆರ್. ದೋಸೆ ಮಲ್ಪುನಗ ದೋಸೆದ ಬಂದ ಕಡೆದ್ ಕಲಿ ಬೆರೆಸ್ದ್ ಉರ್ಗೆರೆ ದೀಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಒದಗ್ ಉಂಡು'.

ತಾರೆದ ದೈನ್‍ ಕನ್ನಡೊಡು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಆಂಚಾದ್‍ ತಾರೆದ ಮರತ್ತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ವಸ್ತುಲಾ ಉಪಯೋಗ ಅಪುಂಡು.




#Article 102: ತಾಳಮದ್ದಲೆ (218 words)


ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಉಂದು ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ನನೊಂಜಿ ರೂಪೊ. ನೆಟ್ಟ್ ವೇಸೊ, ನಲಿಕೆ, ಚೌಕಿ ಇಜ್ಜಿ. ಭಾಗವತೆರೆ ಪದೊ, ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ಶ್ರುತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಥೊ ಪನ್ಪುನಕುಲೆನ ಅರ್ಥೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಬದಲ್ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಮದಿಮೆ ಮಂಗಿಲೊ ಗಮ್ಮತ್ತ್‌ತಪಗ ಯೆಪೊಲ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲೆ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮರಿಯಲೊಡುಲಾ ಬೇಸೊಡುಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಪರ್ಬದ ದಿನೊಕ್ಕುಲೆಡ್. ವಾರದ ಕಡೆ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್, ಜಾತ್ರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂದರ್ಭೊಳೆಡ್ ಉಂದು ನಡಪುಂಡು. ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ, ಒಂಜಿ, ಗಂಟೆ, ನಾಲ್ ಗಂಟೆ ಅತ್ತಂದೆ ರಾತ್ರೆಡ್ದ್ ಪುಲ್ಯ ಮುಟ್ಟಲಾ ನಡಪುನವು ಉಂಡು.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಾಳ ಮದ್ದಳೆ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಪಂಡ್‌ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾಳ+ಮದ್ದಲೆಡ್ ವೇಷಭೂಷಣೊ ಇಜ್ಜಿ. ರಡ್ಡ್ ಪಾತ್ರೊಲು ಎದುರು ಬದುರಾದ ಪಾತೆರುನೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ತಾಳ, ಶೃತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಭಾಗವತೆರ್, ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಮಾತಾ ಉಂಡು ಆಂಡ ಮುಲ್ಪ ಅರ್ಥದಾರಿಲು ವೇಷ ಪಾಡಂದೆ ನೆಲೊಟ್ಟು ಮುಂಡಾಸ್ ಪಾಡೊಂದು ಕುಲೊಂದು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾಳೊನು ಪತ್ತೊಂದಿ ಭಾಗವತೆರ್  ಮದ್ದಳೆದ ಸ್ವರೊನು ಸೇರಾವೊಂದು ಪದ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಕೇಂಡ್ದ್ ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್  ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಾರ್ಥದಾರಿಲು ಒಂಜಿ ಕಡೆ ಸೇರ್ದ್ ಒಂಜಿ ಕತೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಾತ್ರೊಳೆ ನ್ ಪದ್ಯೊಳೆ ಆಧಾರೊಡ್ದು ತನ್ಕುಳೆ ಪ್ರತಿಭೆಲೆಡ್ದ್ ಪಾತೆರೊಳೆಡ್ದ್ ಮುಡೆವೊಂದೇ ಪೋಪೆರ್. ಪಾತ್ರದಾರಿಲು ರಡ್ಡ್ ಸಾಲ್‍ಡ್ ಮೇಲ್ತಟ್ಟ್ ಡ್ ಕುಲೊಂದು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪೆರ್. ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ಭಾಗವತೆರ್ ಪಿರವುಡು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮಹಾಭಾರತದಂಚಿ ಕತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಕೌರವೆರ್ ಒಂಜಿ ಬರಿ ಪಾಂಡವೆರ್ ಒಂಜಿ ಬರಿ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆದೊಟ್ಟುಗು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಸುರು ಆಪಂಡು. ಭಾಗವತೆರ್ ತಾಳ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ್ಯ ಪನ್ನಗ ಮದ್ದಳೆದಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶೃತಿತ್ತಾರ್ ಸ್ವರ ಸೇರಾವೆರ್. ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಕೈ, ಕಣ್ಣ್ ಲೆಡ್ದ್ ಪದರ್ಶನ ಮಲ್ತೊಂದು ತನ್ಕುಲೆ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಮಂಗಳೊಡ್ದೇ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಕಡೆ ಆಪುಂಡು.

ಪುರಾಣದ ಕತೆಕ್ಕುಲೆನ್ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದ್ ಲಾ ಕೇನುನೆಡ್ದ್ ಲಾ ಪುಣ್ಯ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆದ ಮಿತ್ತ್  ಈ ಕಲೆ ಬುಲೆದ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ ಪನ್ಪೆರ್. 




#Article 103: ತಿಮರೆ (118 words)


ತಿಮರೆ ಒಂಜಿ ಬೂರುದ ದೈ. ಇಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಒಂದೆಲಗ, ಸಂಸ್ಕ್ರತಡ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಸೆಂಟಿಲ್ಲ ಎಸಿಯಾಟಿಕ. ಉಂದು ಎಲ್ಯ ಬೂರುಡು ಬುಲೆಪಿನ ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್‌ದ ದೈ. ಕಂಡದ ಪುಣಿಟ್ಟ್, ತಾರೆದ ಕಟ್ಟೆಡ್, ಪೂರ ದೈತ ಮುದೆಲ್‍ಡ್ ತೋಟೊಲೆಡ್, ತಂಪು ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಬುಲೆವುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಮಲ್ಲ ಇರೆತ್ತ ತಿಮರೆ, ಜಲ ತಿಮರೆ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆ ಉಂಡು. ತುಲುವೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಪುದ್ದರ್ದಾನಿ ಎಚ್ಚ್ಯದ್ ಗಳಸುವೆರ್. ನೆತ್ತ ಇರೆನ್‍ ತಾರಾಯಿ, ಪುಳಿ, ಕಾಯಿಮುಂಚಿ, ಬೊಳ್ಳೊಳ್ಳಿ, ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆದ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಲುವೆರ್. ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆದೊಟ್ಟುಗು ನೆತ್ತ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ ದೀದ್ ತರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದು ನೆಂಪುದ ಶಕ್ತಿ ಎಚ್ಚಾವುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬುಗೆಗ್  ಶಾಸ್ತ್ರೊ ಬಲ ಕೊರ್ಪುನ್ಡು. ವಿಶೇಷವಾದ್ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಗ್ಯಾನ ತುಲುವೆರೆಗ್ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಚಟ್ನಿನ್‍ ರಾತ್ರೆಗ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುಜೆರ್. 

ತರೆ ಕೂಜಲ್‍ ಎಡ್ಡೆ ಬರ್ಯರೆ ತಿಮರೆ ತೊಪ್ಪುನು ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೊದ್ಯಾದ್‍ ತರೆತ್ತ ಎಣ್ಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ತಾರಾಯಿದ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುನಗ ನೆತ್ತ ತೊಪ್ಪು ಪಾಡುವೆರ್. ಚರ್ಮದ ತೊದರೆಯಾಯಿನ ಸೋರಿಯಾಸಿಸ್, ಕಿರ್ಬುನಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಾಯೊಡು ರೇಶಿ ಆವಂದಿಲೆಕ್ಕ.




#Article 104: ತುಳು ಜಾನಪದೊ (503 words)


 ಪದೊನು ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್. Folk+Lore ಜನಪದೊದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಯಿನ ಅಧ್ಯಯನೊ. ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆನ ಜಾನಪದ ಆಧ್ಯಯನೊನು ತುಳುತಕುಲು ಅಂಚನೇ ಬಳಸೊಂದು ತುಳು ಜಾನಪದಅಧ್ಯಯನೊನು ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕರೈಕುಲು ಆರೆನ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ತುಳು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ಡ್ ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕೆರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು ೧೯೮೫ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್‍ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನಪದೊ ಅಧ್ಯಯನೊಗು ಪೊಸತೊಂಜಿ ಸಾದಿ ತೋಜಿಂಡ್.

ಇನಿ ತುಳುಟು ಬಾರೀ ಬೊಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಬುಲೆತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಜಾನಪದೊನು ಇಂಚ ವಿಭಾಗೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅವು ಇಂಚ,

ತುಳುತ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ಅಜ್ಜಿಕತೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಜನಪದ ಕತೆಕ್ಕ್ ತುಳುಭಾಷೆಡ್ ಅಜ್ಜಿಕತೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಜ್ಜಿ ಪುಳ್ಳಿನಕುಲೆಗ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ, ರಕ್ಕಸೆರೆನ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ರಾತ್ರಿಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಅಜ್ಜಿಕತೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಗಾದೆ ಪಂಡ ದಾಯಿತ ? ಜೀವನೊದ ಅನ್ಬೋಗೊನು ಎಲ್ಯೆಡ್ ಪನ್ಪುನ ಪಾತೆರೊ ಗಾದೆ. ಅವು ಬೇತೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಅನ್ಬೋಗೊದ ಒಟ್ಟು ವಿವೇಕೊ. ಗಾದೆ ಪತ್ತ್ ನಾಲಾಯಿದ ಪರಿಪ್ಪುದ ನಾಣ್ಯೊ. ಬಾಯಿಡ್ ಪಾತೆರಾದ ಗಾಳಿಡ್ ರಾದ್ ಪೋಪುಪುನವೇ ಗಾದೆ. ಪಂಡ ಗಾದೆನ್ ಓದುನೆ ಅತ್ತ್; ಪನ್ಪುನೆ. ಅಂಚಾದ್ ಗಾದೆ ಒಂಜಿ ಚಣೊದ ಎದುರುತ್ತರೊಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಪದೊ ಗಾದೆ ಆಪುಂಡು. ಹೋಲಿಕೆ ಇಪ್ಪುನ, ನೀತಿಪರವಾಯಿನ ಪಾತೆರೊಲು ಗಾದೆ. ಗಾದೆಡ್ ಪಾತೆರೊದ ರಸವತ್ತಾಯಿನ ರೂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬದ್ಕ್ದ ಸಂಕೇತೊಲೆನ ಜೂವೊದ ಶಕ್ತಿ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಗಾದೆ ಮೂಡುನೆ ಎಂಚ ? ಭೂಮಿಡ್ದ್ ಲಕ್ಕ್ಂಡ ? ಆಕಾಶೊಡ್ದ್ ಬೂರ್ಂಡ ? ಗಾಳಿಡ್ದ್ ಪರಡ್ಂಡ ? ಇದ್ದಿ. ಗಾದೆ ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನೊಕ್ಲೆನ ತೆರಿದ ಪಾತೆರೊ. ಬೇತೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ದ ರಸೊ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾವನೆದ ರೂಪಕೊ. ಸಮಾಕಾಲೊದ ಅನ್ಬೋಗೊಲು ಆಪಿ ಪೋಪಿನವೇ ಗಾದೆ. ದಿಂಜ ಕಾಲೊದ ಒಂತೆ ಪರಿಸರೊಡು ಪುಟ್ಟಿನವೇ ಗಾದೆ. ಗಾದೆನ್ ಗಾಹೆ, ಸುಭಾಷಿತೊ, ಸಾಮತಿ ಇಂಚಪೂರ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕ್ರಮಪ್ರಕಾರೊದ ಪಾತೆರೊ, ಪದ್ಯೊ, ಉಪಮೆಲು ಗಾದೆ ಆಪುಂಡು. ಗಾದೆ ಸೋಕುದ ಪಾತೆರೊ. ಅವು ಸಾದಿಡ್ ಕೇಂಡಿನ, ಜನೊಕ್ಲೆ ಎದುರುಡು ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊ. ಗಾದೆ ಪಿರಾಕ್ದ ಪಾತೆರೊ. ನರಮ್ಮಾನಿ ಪಳಗಿಸಾಯಿನ ಪಾತೆರೊ. ಪಂಡ ಒರಿ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರಾಂಡಲಾ ಮಾಂತೆರ್ಲಾ ಪಳಗಿಸಾಯಿನ ಪಾತೆರೊ. ಗಾದೆನ್ ಸುರೂಟ್ ಏರ್ ಪಂಡೆರ್ಂದ್ ಪನಿಯರ ಕಸ್ಟೊ. ಅವು ಅಜ್ಜೆರ್ ಪಂಡಿನವು; ಅಜ್ಜೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ಪೂರ ನಿಜೊ ಇಪ್ಪುಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಗಾದೆ ಸಾದಿದ ಜನೊಕ್ಲೆ ವಿವೇಕೊದ ಪಾತೆರೊ. ಜನಮಾನಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ ಗಾದೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವಿವೇಕಿಲು ಗಾದೆನ್ ರೂಪಿಸಬೆರ್. ಜನಮಾನಿಲು ಅಯಿನ್ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊ ನಿಜೊ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಂತೆರ್ನ ಪಾತೆರೊಲಾ ನಿಜೊ ಇಪ್ಪೊಡತ್ತೊ! ಅವು ಜನೊಕ್ಲೆ ಪಾತೆರೊ, ಜನೊಕ್ಲು ಸಿದ್ಧಿಸಯಿನ ಪಾತೆರೊ.

ಗಾದೆಲು ಪಾತೆ ಇತ್ತಿಲೆಕೊ. ಕೆಲವು ತಿಕ್ಕೊನುವೊ. ಒರಿನವು ರಾದ್ ಪೋಪೊ. ಎಡ್ಡೆ ಗಾದೆ ಕಣ್ಣ್ದ ಪುರ್ಬುದ ನಡುಟೆ ತಾಗುಜಿ. ಕಣ್ಣ್ದ ನಡುಕ್ ತಾಗುಂಡು. ಗಾದೆನ್, ಮೂರ್ಖನ್, ಸತ್ಯೊನು ಎದುರಿಸಯರ ಆಪುಜಿ. ಗಾದೆನ್ ತೆರಿನಾಯಗ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಪಾತೆರುನವು ಸುಲಭೊ. ಪಾತೆರೊನು ಉನ್ಪುನಾಯಗ್ ಗಾದೆ ಇರೆ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ. ಗಾದೆ ತೆರಿನಾಯೆ ಜಗಲೊ ಬುಡ್ಪಾವೆ. ಗಾದೆ ತೆರಿನಾಯಗ್ ಜಗಲೊ ಇದ್ದಿ. ಒನಸ್ಸ್ ತೆರಿನಾಯಗ್ ರೋಗೊ ಇದ್ದಿ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು.

ನರಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೇ ಪುಟ್ಟವೊಂಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗಾದೆ. ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ಸ್ದ ಎಡ್ಡೆಪು, ಅಕ್ಲೆನ್ ಸಾಂಕುನ ತಾಕತ್ತ್ ಗಾದೆಡುಂಡು. ಶರಣೆರೆ ಗುಣೊನು ಮರಣೊಡು ತೂಲ, ತ್ಯಾಗಿನ ಗುಣೊನು ಭೋಗೊಡು ತೂಲಾ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಜನಕ್ಲೆನ ಗುಣೊನು ಗಾದೆಡ್ ತೂಲಾಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಎಲ್ಯ ಪಾತೆರೊಲು ಪೂರಾ ಗಾದೆ ಆವಂದ್. ಆ ಪಾತೆರೊ ಜೀವನೊದ ಒಂಜಿ ಮೋರೆನ್ ತೊಜಾವೊಡು. ಒಂಜಿ ವಿಚಾರೊದ, ಒಂಜಿ ಸಮಸ್ಯೆದ, ಸಂಗತಿದ ಕೇಂದ್ರೊ ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಕೇಂಡಿನೆನೆ ಇಂದು ಸರಿಯಾಯಿನ ಪಾತೆರೊಂದು ಎನ್ನುನಂಚನೆ ಇಪ್ಪೊಡು.

ಗಾದೆಲು ವಿಚಾರೊಲೆನ ರಸರೂಪೊ. ವಿಚಾರ ಇತ್ತಿನಂಚಿನ ಸಂಗ್ರಹೊಗು ಪರಿತ್ತೊ, ಕಾರೊ ಇದ್ದಿಂಡ ರುಚಿ ಆಪುಜಿ. ಕೊಂಬಚೇಲುನು ಅಯಿನ ಮಣಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಂಚನೆ; ಉಪ್ಪಡ್ ನ್ ಉಪ್ಪು ಕಾರೊ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಂಚನೆ; ಬಾಣೊದ ಪರಿತ್ತೊಗು ಸುಯಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ; ಗಾದೆಉ ಪಾತೆರೊದ ಉಳಯಿದ ಕೊಂಡಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ. ಗಾದೆಡ್ ತತ್ವ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ವಿಚಾರೊ ವಿನಿಮಯೊ ಉಂಡು. ಚರ್ಚೆಗ್ ಚಾಲನೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಗಾದೆಲು ಚೀಯದ ಕೆಲೆಂಜಿದಂಚನೆ. ಅಯಿತ ಜೂವೊ ಎಲ್ಯೆ ಆಂಡಲಾ ಅಯಿತ ನೆಯಿತ ಚೀಪೆ ದಿಂಜ.

ಗಾದೆಂದ್ ಪನ್ಪಿನ ಗಾದೆಲು

ಗಾದೆದ ಮಯಿಮೆನ್ ಪನ್ಪಿನ ನೂತಾಜಿ ಗಾದೆಲು ಉಲ್ಲೊ. ಅವೆಕ್ಕುಲು ಗಾದೆದ ಗುಣೊನು ಪನ್ಪೊ. ಗಾದೆದ ಪ್ರಯೋಗೊದ ಅಗತ್ಯೊನು ಚರ್ಚಿಸಾಬೊ. ಗಾದೆಲು ಪುರಾಣೊ, ವೇದೊಗು ಸಮೊ. ಗಾದೆ ಸತ್ಯೊನು ಪನ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದೇ ಗಾದೆ ವೇದೊಗು ಸಮಾನೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್.

ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಗಾದೆಗ್ಲಾ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕತೆ ಉಂಡು. ಗಾದೆದ ಪಿರವುಡು ಕತೆ ದಾಯೆ ಬರ್ಪುಂಡು ? ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕತೆದ ಬೇಲೆ ನೀತಿನ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಗಾದೆದ ಪಿರವುದ ಕತೆ ಗಾದೆ ಪನ್ಪುನ ಸಮಯೊಗು ಸೇರೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಬಯಕ್ಕೆದ ವಸ್ತು ತಿಕ್ಕಂದಿಪ್ಪುನಗ ನಿರಾಸೆ ಆಪುಂಡು. ನಿರಾಸೆ ಆಯೆರ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಮುಲ್ಪದ ನೀತಿ. ಒರಿ ನರಮಾನಿ ಯಾನೇ ತೆರಿನಾಯೆಂದ್ ಹಾಂಕಾರೊಡಿತ್ತೆಗೆ. ಆಯನ ಹಾಂಕಾರೊಡ್ದ್ ಆಯೆನೆ ಸೈತೆಗೆ. ನಾನೊರಿ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಸಂಪೊತ್ತುಗು ಸಾರೋಂದಿತ್ತೆಗೆ. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಆದ್ ಆಯಡ ಇತ್ತಿನ ಸಂಪೊತ್ತುನುಲಾ ಕಳೆವೊಂಡೆಗೆ. ಇಂಚನೆ ಗಾದೆದ ಪಿರವುಡು ಕತೆ ಉಂಡು.

ತುಳುತ ಒಗಟ್‍ಲು

ತುಳುವೆರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ತುಳುತ ಆಚರಣೆಲು

ತುಳುತ ಆರಾಧನೆಲು




#Article 105: ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು (134 words)


ತುಳು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ), ಬೇಶ(ಮೇ-ಜೂನ್), ಕಾರ್ತೆಲ್(ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ), ಆಟಿ(ಜುಲೈ-ಆಗೋಸ್ಟು), ಸೋಣ(ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ, ನಿರ್ನಾಲೊ(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್‌/ಬೊಂತೆಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್), ಜಾರ್ದೆ(ನವೆಂಬರ–ದಸಂಬರ), ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ, ಪೊಣ್ಣಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ (ಜನವರಿ ವರ್ಷಾರಂಭ-ಫೆಬ್ರವರಿ), ಮಾಯಿ(ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್), ಸುಗ್ಗಿ (ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್). ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು. ಬಿಸು ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ ಪತ್ತನಾಜೆ. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ತುಳುವೆರೆಗ್ ಸುಗ್ಗಿ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. ಪಗ್ಗುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.




#Article 106: ತುಳು ನಾಟಕೊಲು (157 words)


ತುಳು ನಾಟಕೊಲು ಕುಡ್ಲದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇಷ್ಟ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಕಾರ. ತುಳು ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಹಾಸ್ಯಗು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಜಾಸ್ತಿ. ’ಒರಿಯರ್ದೊರಿ ಅಸಲ್’, ’ಆಟದ ಉಲಯಿ ಆಟ’, ’ಲಾಕಿ ಮಗಲ್’ ಉಂದು ೯೦ನೇ ದ ದಶಕಡ್ ಬತ್ತಿನ ನಾಟಕೊಲು. ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿಡ್ ಪುದರ್ ಪೊಯಿನ ಕಲಾವಿದೆರ್ - ಆನಂದ್ ಬೋಳಾರ್, ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್, ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್, ದಿನೇಶ್ ಅತ್ತಾವರ್. ಇತ್ತೆ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ ಮೂಜಿ ನಾಟಕ ಗುಂಪುಲು ಉಂಡು - ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡೆರ್ನ ’ಚಾ ಪರ್ಕ’, ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲೆರ್ನ ’ಲಕುಮಿ ಕಲಾವಿದೆರ್’ ಬುಕ್ಕ ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಕೊಡಿಯಾಲ್ ಬೈಲ್ ಮೆರ್ನ ’ಕಲಾ ಸಂಗಮ’. 
ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ತುಳು ನಾಟಕೊಲ್ನ ಪಟ್ಟಿ - *’ಪುದರ್ ದೀತಿಜಿ’, *’ಅಕ್ಕ’, *’ಗಂಗುನ ಗಮ್ಮತ್ತ್’, *’ಬಲೇ ಚಾ ಪರ್ಕ’, *’ಅಪ್ಪು’, *’ನರ್ವಸ್ ನಾರಾಯ್ಣೆ’, *’ಮದಿಮೆ’, *’ಅಂಚಿಲತ್ತ್ ಇಂಚಿಲತ್ತ್’.

ತುಳು ನಾಟಕೊಲು ಕುಡ್ಲ ಅತ್ತಂದೆ ಉಡುಪಿ, ಬೊಂಬಾಯಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಬುಕ ದುಬೈ ಡ್ಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಪುಂಡು. ಜಾಸ್ತಿ ಸರ್ತಿ ವೊವೆ ತುಳು ನಾಟಕದ ಸುರುತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕುಡ್ಲದ ಪುರಭವನಡ್ ಆಪುಂಡು.ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್ಲಾ ಅಯಿನ್ ತೆಲಿಕೆಡೆ ನಾಟಕೊನು ಕೊನೊಪಿನ ತುಳು ನಾಟಕೆಲ್ನ ವಿಶೇಷ. ತುಳು ನಾಟಕದ ದಿಗ್ಗಜೆರ್ - ನವೀನ್ ಡಿ. ಪಡೀಲ್ ಬುಕ ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್. ನವೀನೆರೆಗ್ ’ಕುಸಲ್ದರಸೆ’ ಪಂಡ್ದ್ ಬುಕ ದೇವದಾಸೆರೆಗ್ ’ತೆಲಿಕೆದ ಬೊಳ್ಳಿ’ ಪನ್ಪುನ ಬಿರುದು ಉಂಡು. ಇಂಚಿಪ ಕುಡ್ಲಡ್ ಸುರುವಾಯಿನ ’ಬಿಗ್ ೯೨.೭ ಎಫ್.ಎಮ್’ ರೇಡಿಯೊ ಡು ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ’ಬಿಗ್ ಗಡ್ಬಡ್’ ಪನ್ಪಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.




#Article 107: ತುಳು ಪಾತೆರೊ (427 words)


ಭಾರತ ದೇಶೊದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ , ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಸರಗೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಪಾತೆರುನ ಭಾಷೆ ಉಂದು. ತುಳು ಪಾತೆರುನಕ್ಲೆನ್ ತುಳುಟು ತುಳುವೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪಾತೆರೊಗ್ ಐತನೇ ಆಯಿನ ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್’ನ್ಡಾಂಡಲ, ಸಮಯ ಪೋವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕನೇ ಇಂದೆತ ಬಳಕೆ ಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಇತ್ತೆ ಆ ಲಿಪಿ ಗೊತ್ತುಪ್ಪುನಕುಲು ಭಾರಿ ಕಡಿಮೆ. ದುಂಬುದ ತುಳು ಲಿಪಿ ಒಂತೆ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿತೆಲೆಕ್ಕನೇ ಉಂಡು. 1840 ವರ್ಷ ಪಿರವುಡ್ದೇ ತುಳುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ಬರೆಪಿನ ರೂಡಿ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಮುದ್ರಣ ಅವೆರೆ ಸುರು ಆಯಿನವು 1841 ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ. ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಆಚ್ಚಿ ಅವೆರೆ ಸುರು ಅಯಿಬೊಕ್ಕ ಸಾರ ಸಾರ ಬೂಕುಲು ತುಳುಟ್ಟು ಬೈದ್ಂಡ್. ತುಳು ಬೈಬಲ್‍, ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣೊ, ಬಾಗವತೊ, ತುಳು ನಿಘಂಟ್, ತುಳು ಪಾಡ್ದನ, ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ, ಇಂಚ ಮಾತಾ ವಿಭಾಗೊಡುಲಾ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಗ್ರಂಥೊಲು ಬೈದ. ಇತ್ತೆ ತುಳು ಭಾಷೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿತ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊನ್ವೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನಡ್ ತುಳು ಭಾಷೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ಪಾತೆರೊಗ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕೊಡು ಪನ್ಪುನವು ತುಳುವೆರ್ನ ಸುಮಾರ್ ದಿನತ ಬೇಡಿಕೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗ್ರಂಥೊಲು ತಿಕ್ಜಂಡಲಾ ಇತ್ತೆ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಬುಳೆವೊಂದುಂಡು.

ಉಂದು ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಅಂಚೆನೆ ತುಳು ಪಾತೆರೊನು ತಮಿಳ್ ದಾತ್ ಪಿರಾಕ್’ದ ಬಾಷೆ ಪಂಡ್’ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ತುಳು ಪಾತೆರೊಡು ಬರೆದುಪ್ಪುನ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ಒಂತೆ ತಿಕ್ಕುದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾರ ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಏತ್ ಪರತ್ತ್ ಪಂಡ್’ದ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪುನಿ ಭಾರಿ ಕಷ್ಟ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಅಂಚೆನೆ ಕೇರಳದ ಕಾಸರ್ಗೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಜಿಂಜ ಜನಕುಲು ತುಳು ಭಾಷೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಅಯಿರ್ದಾದೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ್’ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸುಮಾರ್ 20 ಲಕ್ಷ ಜನಕುಲು ತುಳು ಭಾಷೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.

ತುಳು ಬಾರತ ದೇಸೊದ ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಪಡ್ಡೋಯಿ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇರಲೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಸ್ರೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ದಿಂಜ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ. ತುಳು ಪಾತೆರುನಕ್ಲೆನ್ ತುಳುವೆರ್ಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಬಾಸೆಲೆ ಮಿಷನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬರೋರ್ದ್ ದುಂಬು ತುಳುತ ಕೃತಿ ರಚನೆಲು ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಸಪ್ತಶತಿ'ತ ಅನುವಾದೊ 'ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ' ತುಳುಟು ಇತೋರ್ತು ತಿಕ್ಕಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ಕೃತಿ, ಉಂದೆತ ಕಾಲೊ ಸುಮಾರ್ ಕೃ.ಶ ೧೨೦೦. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ 'ಅರುಣಾಬ್ಜ' ಪನ್ಪಿನ ಕವಿ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಬರೆತಿನ 'ಮಹಾಭಾರತೊ' ಅಂಚೆನೆ 'ವಿಷ್ಣುತುಂಗ' ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದ ಕವಿ ಬರೆತಿನ 'ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ' ಲಾ ತುಳು ಭಾಷೆಡ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ಕೃತಿಕುಲು.೧೪ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೇಟ್ ಬರೆತಿನ ತುಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯೊ 'ಕಾವೇರಿ' ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊತ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಉಂಡು. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲೊಡು ಇಮ್ಮಡಿ ಹರಿಹರ(ಹರಿಯಪ್ಪ) ಬರೆತಿನ 'ತುಳು ಕರ್ಣಪರ್ವೊ' ಪನ್ಪಿನ ಕೃತಿಲಾ ಉಂಡು. ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಾಹಿತಿ 'ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ' ಪನ್ಪುನ ಆಧುನಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊನು ಬರೆತೆರ್.1841ನೇ ಇಸವಿಡ್‍ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಗ್ರಂಥ ಅಯಿನ ಸತ್ಯವೇದೊನು ತುಳು ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ದ್‍ 1847ಟ್ಟ್ ಇಡೀ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆನ್‍ ಪ್ರಟಕ ಮಲ್ತೆರ್‍. ಆಂಚಾದ್‍ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್‍ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತುಳುತ್ತ ಸುರುತ್ತ ಮಲ್ಲ ಗ್ರಂಥ ಪಂಡ ಆವು ಪೊಸ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಉಂದು ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡ್ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡು ಪ್ರಿಂಟ್‍ ಅದಿತ್ತ್ ದ್‍ ಸುಮಾರ್ 900 ಪುಟತ್ತ ಗ್ರಂಥ.

ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ತೆಂಕಯಿರ್ದ್ ಬಡಕಯಿಗ್ ಪಾತೆರುನ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಪುಂಡು. ಪಾತೆರುನ ಶೈಲಿಗ್ ಅನುಸಾರವಾದ್ ತುಳು ಪಾತೆರೊನು ಮುಖ್ಯವಾದ್ 4 ವಿಧವಾದ್ ವಿಂಗಡನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ - ಶಿವಳ್ಳಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ, ಜೈನ, ಅಂಚೆನೆ ಬುಡಕಟ್ಟು.

ಕೆಲವು ಪರತ್ತ್ ಮಲಯಾಳಂ ಕೃತಿಲು, ತುಳುನಾಡ್ ಕಾಸರ್ಗೋಡ್’ದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆರ್ದ್ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಗೋಕರ್ಣದ ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತ್’ನ್ಡ್’ನ್ದ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇತ್ತೆದ ತುಳುನಾಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ  ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ಸೀಮಿತ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳೊದ ಕಾಸರ್ಗೋಡ್ ತಾಲೂಕು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬಾಯಿ ಅಂಚೆನೆ ಥಾಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ಲಾ ಜಿಂಜ ತುಳುವೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಅಚ್ಚಾಯಿನ ಮದ್ಮೆದ ಲೆಪ್ಪೋಲೆ
ತುಳು ಪಾತೆರೊಗು ಐತನೇ ಆಯಿನ ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್’ನ್ಡಾಂಡಲಾ ಇತ್ತೆ ಈ ಲಿಪಿ ಗೊತ್ತುಪ್ಪುನಕುಲು ಬಾರಿ ಕಮ್ಮಿ. ಇಂದೆಕ್ ಕೆಲವು ಕಾರಣೊಲು -




#Article 108: ತುಳು ಬೈಬಲ್ (181 words)


ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಬೈಬಲ್. Bible ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆಕ್ ಸತ್ಯವೇದ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೈಬಲ್ಡ್ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ Old Testament ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ New Testament  ಬೊಕ್ಕ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊಲು ಉಂಡು.ಇಡೀ ಬೈಬಲ್‍ಡ್ 66 ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು. ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ 39 ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಸೃ‍‍ಷ್ಟಿ ಉಂಡಾಯಿನ ಪ್ರವಾದಿಲು, ಜಲಪ್ರಳಯ, ಯೇಸುನ ಆವತಾರ ಇಂ‍ಚಿತ್ತಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ 27 ವಿಭಾಗೊಲು ಇತ್ತ್‍ದ್ ಕ್ರಿಸ್ತೆರೆ ಪುಟ್ಟು, ಬದ್ಕ್, ಮರಣ, ಪುನರುತ್ಠಾನದ, ಬೊಕ್ಕ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರೆ ೧೨ ಶಿಶ್ಯೆರ್ ಮಳ್ತಿ ಬೇಲೆ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪುಟ್ಟು ಈ ಚರಿತ್ರೆಲು ಉಂಡು. ಬೈಬಲ್‍ ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಉಪ್ಪು ಮಾತಾ ಬಾಷೆಲೆಗ್‍ಲಾ ತರ್ಜುಮೆ ಆತ್ಂಡ್.

ತುಳು ಬಾಷೆಗ್‍ ಬೈಬಲ್‍ದ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ - ಉತ್ಪತಿ, ಹೊರಡೋಣ, ದಾನಿಯೇಲ್‍, ಕೀರ್ತನೆಳು, ಯೋನ, ನೀತಿ ವಚನೊಲು ಈ 6 ವಿಭಾಗೊಲು ಮಾತ್ರ ತುಳುಕ್ಕು ತರ್ಜುಮೆ ಅತ್ಂಡ್. ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಮಾತಾ ಬೂಕುಲು ತುಳುಕ್ಕು ತರ್ಜುಮೆ ಆತ್ಂಡ್.

ತುಳುಟ್ಟು ಸುರುಟ್ಟು ಬೈಬಲ್ ಅಚ್ಚಿ ಆಯಿನವು ೧೮೪೧ಟ್ಟ್. ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದಕುಲು ಕುಡ್ಲಡ್ ೧೮೪೧ಟ್ಟ್ ಸುರು ಮಳ್ತಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಅಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಲಡ್ ಬೈಬಲ್‌‍ದ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಸುರುತ್ತ ಭಾಗ ಆಯಿ ಮತ್ತಾಯೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ ಪನ್ಪಿ ಬೂಕು ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಉಂದೆನ್ ತುಳುಕ್ಕು ತರ್ಜುಮೆ ಮಳ್ತಿನಾರ್ ರೆವೆ. ಸಿ. ಎಲ್. ಗ್ರೇನರ್ ಪನ್ಪಿ ವಿದೇಶಿ ಮಿಶನರಿ. ಮೇರ್ ೧೮೩೪ಟ್ಟ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ದ್ ಸುರುಟ್ಟು ಬತ್ತಿನ ಮೂಜಿ ಮಿಶನರಿಳೆಡ್ ಒರಿ. ೧೮೪೭ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ತುಳು ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಅಚ್ಚಿಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ಉಂದುವೇ ತುಳುಟ್ಟು ಅಚ್ಚಿ ಆತಿನ ಸುರುತ್ತ ಮಲ್ಲ ಬೂಕು. ಉಂದೇ ತುಳು ಬೈಬಲ್‍ ಇತ್ತೆಲಾ ತುಳು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಡ ಬಳಕೆಡ್‍ ಉಂಡು. ತುಳು ಬೈಬಲ್‍ದ ಭಾಷಾಂತರ ಇತ್ತೆಲಾ ನಡತೊಂದುಂಡು.




#Article 109: ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಳೆನ ಕೊಡುಗೆ (563 words)


ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿದಕುಲೆನ ಕೊಡುಗೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ 1841 ಮುಟ್ಟ ಮುದ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದ್ ಮಿಶನರಿನಕುಳು ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬೋಡಾಯಿ ಕರಪತ್ರೊಳೆನ್ ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಳ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿ ಬೂಕುಳೆನ್ ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್‍ಡ್ದ್ ಕಲ್ಲಚ್ಚಿಡ್ ಅಚ್ಚಿ ಮಳ್ತ್ದ್ ಕನವೊಂದಿತ್ತೆರ್. 1841 ಟ್ಟ್ ಭಾರತೊಗು ಮಿಶನರಿ ಆದ್ ಬತ್ತಿ ಜಿ. ಎಚ್ ವೇಗಲ್ (ಉ. ಊ. ಘಜಚಿರಟಜ) ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ದ್ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣದ ಒಂಜಿ ಯಂತ್ರೊನು ಪತ್ತೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಆಯಿನ ತುಳುಭಾಷೆಗ್ ಮಿಶನರಿನಕುಕಲು ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಶಸ್ಯ ಕೊರಿಯೆರ್. ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕ್ಲೆಡ ಬಳಕೆಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ತುಳು ಬರವುಲು ಮಾತಾ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಇತ್ತಿ ಧಮ‍ಗ್ರಂಥೊಲು, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಮಂತ್ರ, ತಂತ್ರ, ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಮಾತಲಾ ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆದ್ ತಾಳೆಗರಿಟ್ಟೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕುಲು ಓದೆರೆಗಾವಡ್, ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾವಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತ್ಜಿ. ಆಂಡ ತುಳುನಾಡ್ ಗ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೊಡ್ದುಂಬು ಮುಲ್ಪ ತುಳುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೆಪಿನ ರೂಡಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್.    ಅಂಚಾದ್ ತುಳುನಾಡ್ ದ ಸರ್ವೆರ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿತ್ತ ತುಳುನೇ ಮಿಶನರಿಳೆ  ಪ್ರೋತ್ಸಾಹೊಡ್ದು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಸುರು ಆಂಡ್. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ  ಬೇಲೆ ತರ್ಜುಮೆಡ್ದ್  ಸುರು ಆಂಡ್. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರೊಗು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಸುರುಟ್ಟು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ಭಾಗೊಳೆನ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ತಜರ್ುಮೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಳ್ತೆರ್.

ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಗ್ರೇನರ್ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ತಜರ್ಮೆ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡನೇ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಮತ್ತಾಯೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಬೂಕು 1842ಟ್ಟ್ ಸುರುಟ್ಟು ಮುದ್ರಣ ಆದ್ ತುಳು ಮುದ್ರಣ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. 1854 ಮುಟ್ಟ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡೇ (Lithography) ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಬೂಕುಲು ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬೋಡಾಯಿ ಕರಪತ್ರೊಲು, ಬೂಕುಲು, ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಲು, ಚೆನ್ನಬಸವ ಪುರಾಣ, ಬಸವ ಪುರಾಣ, ರಾವಣ ದಿಗ್ವಿಜಯ ತುಳು ಸತ್ಯವೇದ, ಕನ್ನಡ ಸತ್ಯವೇದ, ದಾಸೆರ ಪದೊಲು, ಯಾತ್ರಿಕನ ಸಂಚಾರವು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಡದ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಆಯಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರಲಾ (1843) ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡೇ ಅಚ್ಚಿ ಆತ್ಂಡ್.

ಈ ಅಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಲಡ್ ವರ್ಷ ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕ ತುಳುಟ್ಟು ಸುಮಾರ್ 70 ಪುಸ್ತಕೊಲು ಅಚ್ಚಿಆದ್ ಪ್ರಕಟ ಅತ್ಂಡ್. ಮಿಶನರಿಳೆನ ಕಾಲದ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಭಾಷೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಡು ತೂವೊಲಿ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆತ್ತ ಕ್ರಮ, ಸತ್ಯವೇದ, ಸತ್ಯವೇದ ಆದರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರೊಳು, ನೀತಿಬೋಧೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ಪಂಡ್ದ್ ವಿಭಾಗ ಮಳ್ಪೊಲಿ. ಸಭೆತ್ತ ಕ್ರಮತ್ತ ವಿಭಾಗೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೊಡುಪ್ಪು ಸೌವಾರ್ತಿಕ ಸಭೆತ್ತ ಕಟ್ಟ್(1903)ಪನ್ಪು ಬೂಕು ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಅವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆತ್ತ ಕ್ರಮ ನಿಯಮದವು ಆದುಂಡು.

ಸತ್ಯವೇದ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ ಆದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗ ಉಂಡು. ಪರ ಒಡಂಬಡಿಡ್ 36 ಬೂಕುಲು ಇತ್ತ್ದ್ ನೆಟ್ಟ್ 6 ಬೂಕು ಮಾತ್ರ ತುಳುಟ್ಟು ತರ್ಜುಂಎ ಆದ್ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ 27 ಪುಸ್ತಕ ಇತ್ತ್ದ್ ಮಾತಾಲಾ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. 1847ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆತಿನ ಈ ಬೂಕುಡು 1040 ಪುಟ ಇತ್ತ್ದ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಡೇ ಸುರುತ್ತ ಮಲ್ಲ ಗ್ರಂಥ ಆದುಂಡು.ಸತ್ಯವೇದದ ಬೂಕುಲು ಮಾತ ತರ್ಜುಮೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ. ಸತ್ಯವೇದದ ಕಥೆಕ್ಕುಳೆನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಕಥೆಲು(1962), ದೇವೆರೆ ವಾಕ್ಯದ ಕಥೆಳು(1876) ಯೇಸು ಮಲ್ತಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರಸಂಗ (1900) ದೇವೆರೆ ರಾಜ್ಯದ ಮುತ್ತುಳು(1934) ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಳು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್.

ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರೊಳು ವಿಭಾಗೊಡು ದಿನದಿನತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಳು(1869, ದೇವೆರೆ ವಾಕ್ಯದ ಬೋಧನೆದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ(1885) ದೃಡೀಕರಣದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ(1885)ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಜೋಕುಳು ಕಲ್ಟೊಡಾಯಿ ವಚನಲಾ ಗೀತಲಾ (1901)ದೇವಾರಾಧನೆದ ಕ್ರಮ (1859) ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ನೀತಿ ಬೋದನೆದ ವಿಭಾಗೊಡು ಕಳುವೆ ವೀರಪ್ಪನ ಮಾನಸಾಂತರ (1909) ಯಾನ್ ಅಳೆಗ್ ಪಗೆ ಬೂಟಂದೆ ಕುಳ್ಳಯೆ (1909) ದೆತೊಣುನೆಡ್ದ್ ಕೊಪರ್ಿನವೇ ಎಡ್ಡೆ (1909) ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಕಲಿ ಗಂಗಸರ ಮಳ್ತ್ ಮಾರುನವು ಸಮಾದುಂಡಾ (1878) ಸ್ವರ್ಗಯಾತ್ರೆ (1901) ಪ್ಲಟಿಕ್ ದೊರೆ ಬರೆದ್ ಕೊರಿ ಸಂಸಾರದ ಕ್ರಮೊಳು(1902)ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ತುಳು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೇಲೆಲಾ ಮಲ್ಲದವು ಆದುಂಡು.ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಎಂಚ ಸತ್ಯವೇದ ಗ್ರಂಥ ಮುಖ್ಯನಾ ಅಂಚೆನೇ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕಲಾ ಮಲ್ಲ ಸ್ಥಾನೊಡು ಪಡೆದುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಸತ್ಯವೇದ ಎಂಚ ಉಂಡಾ ಅಂಚೆನೇ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕಲಾ ಉಂಡು. ದೇವಾಲಯೊಳೆಡ್ ತುಳು ಸಂಗೀತ ಮಳ್ಪುನತ್ತಂದೆ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಳ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆ ಬಳಕೆಡುಪ್ಪು ತುಳು ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ ಸುರುಟದ್ಟು ಪ್ರಕಟ ಆತಿನಿ 1874ಡ್. ಅವು ಪರಿಸ್ಕೃತ ಆದ್ ಇತ್ತೆ 216 ಪುಟತ್ತ ಮಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕ ಆದ್ ಐಟ್ 251 ತುಳು ಸಂಗೀತೊಳು ಇತ್ತ್ದ್ ಸತ್ಯವೇದದ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಎಂಚ ಮಲ್ಲ ತುಳು ಧಾಮರ್ಿಕ ಗ್ರಂಥನಾ ಅಂಚನೇ ಉಂದು ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ತುಳು ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ ಆದುಂಡು. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಜೋಕುಳೆ ಗೀತೊಳು (1878) ನಮ ರಾಗೊಳು (1858) ಸುವಾತರ್ಾ ಸೇವಾ ಸಂಗೀತಗಳು ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ(1953) ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಗೀತಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ರಾಗಗಳು(1865) ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪುಸ್ತಕೊಲು ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್.

ಭಾಷಾ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಪದೊ ಪತ್ತಾಯೊ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಕರಣ, ಪಠ್ಯ, ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗ ಮಳ್ಪೊಲಿ.

ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಪಾಡ್ಡನ, ಭೂತಾರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಾದೆಳು ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಲು. ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿದ ಪುಸ್ತಕೊಳೆಡ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಗಲ್ನ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ತಯಾರ್ ಆಯಿನ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲು ಸಂಶೋಧನೆದ ಮಹತ್ವೊನು ಪಡೆದ್ ಚರಿತ್ರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಳ್ತಿನ ಬೂಕುಲು ಆದುಂಡು. 




#Article 110: ತುಳುತ ಗಾದೆಲು (399 words)


ಗಾದೆ ಪಂಡ ಜೀವನೊದ ಅನುಭವೊನು ಎಲ್ಯೆಡ್ ಪನ್ಪುನ ಪಾತೆರೊ ಗಾದೆ. ಅವು ಬೇತೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಅನ್ಬೋಗೊದ ಒಟ್ಟು ವಿವೇಕೊ. ಗಾದೆ ಪತ್ತ್ ನಾಲಾಯಿದ ಪರಿಪ್ಪುದ ನಾಣ್ಯೊ. ಬಾಯಿಡ್ ಪಾತೆರಾದ ಗಾಳಿಡ್ ರಾದ್ ಪೋಪುಪುನವೇ ಗಾದೆ ಪಂಡ ಗಾದೆನ್ ಓದುನೆ ಅತ್ತ್; ಪನ್ಪುನೆ. ಅಂಚಾದ್ ಗಾದೆ ಒಂಜಿ ಚಣೊದ ಎದುರುತ್ತರೊಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಪದೊಲಾ ಗಾದೆ ಆಪುಂಡು. ಹೋಲಿಕೆ ಇಪ್ಪುನ, ನೀತಿಪರವಾಯಿನ ಪಾತೆರೊಲು ಗಾದೆ. ಗಾದೆಡ್ ಪಾತೆರೊದ ರಸವತ್ತಾಯಿನ ರೂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬದ್ಕ್ದ ಸಂಕೇತೊಲೆನ ಜೂವೊದ ಶಕ್ತಿ ಕೊರುದು ಬಲ ಮಾನ್ಪಂಡು.

ಗಾದೆ ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನೊಕ್ಲೆನ ತೆರಿನಕುಲೇನಾ ಪಾತೆರೊ. ಬೇತೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ದ ರಸೊ. 
ಗಾದೆನ್ ಗಾಹೆ, ಸುಭಾಷಿತೊ, ಸಾಮತಿ ಇಂಚಪೂರ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕ್ರಮಪ್ರಕಾರೊದ ಪಾತೆರೊ, ಪದ್ಯೊ, ಉಪಮೆಲು ಗಾದೆ ಆಪುಂಡು. ಗಾದೆ ಸೋಕುದ ಪಾತೆರೊ. ಅವು ಸಾದಿಡ್ ಕೇಂಡಿನ, ಜನೊಕ್ಲೆ ಎದುರುಡು ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊ. ಗಾದೆ ಪಿರಾಕ್ದ ಪಾತೆರೊ. ನರಮ್ಮಾನಿ ಪಳಗಿಸಾಯಿನ ಪಾತೆರೊ. ಪಂಡ ಒರಿ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರಾಂಡಲಾ ಮಾಂತೆರ್ಲಾ ಪಳಗಿಸಾಯಿನ ಪಾತೆರೊ. ಗಾದೆನ್ ಸುರೂಟ್ ಏರ್ ಪಂಡೆರ್ಂದ್ ಪನಿಯರ ಕಸ್ಟೊ. ಅವು ಅಜ್ಜೆರ್ ಪಂಡಿನವು; ಅಜ್ಜೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ಪೂರ ನಿಜೊ ಇಪ್ಪುಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಗಾದೆ ಸಾದಿದ ಜನೊಕ್ಲೆ ವಿವೇಕೊದ ಪಾತೆರೊ. ಜನಮಾನಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ ಗಾದೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವಿವೇಕಿಲು ಗಾದೆನ್ ರೂಪಿಸಬೆರ್. ಜನಮಾನಿಲು ಅಯಿನ್ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊ ನಿಜೊ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಂತೆರ್ನ ಪಾತೆರೊಲಾ ನಿಜೊ ಇಪ್ಪೊಡತ್ತೊ! ಅವು ಜನೊಕ್ಲೆ ಪಾತೆರೊ, ಜನೊಕ್ಲು ಸಿದ್ಧಿಸಯಿನ ಪಾತೆರೊ.

ಗಾದೆಲು ಪಾತೆ ಇತ್ತಿಲೆಕೊ. ಕೆಲವು ತಿಕ್ಕೊನುವೊ. ಒರಿನವು ರಾದ್ ಪೋಪೊ. ಎಡ್ಡೆ ಗಾದೆ ಕಣ್ಣ್ ದ ಪುರ್ಬುದ ನಡುಟೆ ತಾಗುಜಿ. ಕಣ್ಣ್ ದ ನಡುಕ್ ತಾಗುಂಡು. ಗಾದೆನ್, ಮೂರ್ಖನ್, ಸತ್ಯೊನು ಎದುರಿಸಯರ ಆಪುಜಿ. ಗಾದೆನ್ ತೆರಿನಾಯಗ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಪಾತೆರುನವು ಸುಲಭೊ. ಪಾತೆರೊನು ಉನ್ಪುನಾಯಗ್ ಗಾದೆ ಇರೆ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ. ಗಾದೆ ತೆರಿನಾಯೆ ಜಗಲೊ ಬುಡ್ಪಾವೆ. ಗಾದೆ ತೆರಿನಾಯಗ್ ಜಗಲೊ ಇದ್ದಿ. ಒನಸ್ಸ್ ತೆರಿನಾಯಗ್ ರೋಗೊ ಇದ್ದಿ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು.

ನರಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೇ ಪುಟ್ಟವೊಂಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗಾದೆ. ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ಸ್ದ ಎಡ್ಡೆಪು, ಅಕ್ಲೆನ್ ಸಾಂಕುನ ತಾಕತ್ತ್ ಗಾದೆಡುಂಡು. ಶರಣೆರೆ ಗುಣೊನು ಮರಣೊಡು ತೂಲ, ತ್ಯಾಗಿನ ಗುಣೊನು ಭೋಗೊಡು ತೂಲಾ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಜನಕ್ಲೆನ ಗುಣೊನು ಗಾದೆಡ್ ತೂಲಾಂದ್ ಪನೊಲಿ.
ಎಲ್ಯ ಪಾತೆರೊಲು ಪೂರಾ ಗಾದೆ ಆವಂದ್. ಆ ಪಾತೆರೊ ಜೀವನೊದ ಒಂಜಿ ಮೋರೆನ್ ತೊಜಾವೊಡು. ಒಂಜಿ ವಿಚಾರೊದ, ಒಂಜಿ ಸಮಸ್ಯೆದ, ಸಂಗತಿದ ಕೇಂದ್ರೊ ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಕೇಂಡಿನೆನೆ ಇಂದು ಸರಿಯಾಯಿನ ಪಾತೆರೊಂದು ಎನ್ನುನಂಚನೆ ಇಪ್ಪೊಡು.

ಗಾದೆಲು ವಿಚಾರೊಲೆನ ರಸರೂಪೊ. ವಿಚಾರ ಇತ್ತಿನಂಚಿನ ಸಂಗ್ರಹೊಗು ಪರಿತ್ತೊ, ಕಾರೊ ಇದ್ದಿಂಡ ರುಚಿ ಆಪುಜಿ. ಕೊಂಬಚೇಲುನು ಅಯಿನ ಮಣಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಂಚನೆ; ಉಪ್ಪಡ್ ನ್ ಉಪ್ಪು ಕಾರೊ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಂಚನೆ; ಬಾಣೊದ ಪರಿತ್ತೊಗು ಸುಯಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ; ಗಾದೆಉ ಪಾತೆರೊದ ಉಳಯಿದ ಕೊಂಡಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ. ಗಾದೆಡ್ ತತ್ವ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ವಿಚಾರೊ ವಿನಿಮಯೊ ಉಂಡು. ಚರ್ಚೆಗ್ ಚಾಲನೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಗಾದೆಲು ಚೀಯದ ಕೆಲೆಂಜಿದಂಚನೆ. ಅಯಿತ ಜೂವೊ ಎಲ್ಯೆ ಆಂಡಲಾ ಅಯಿತ ನೆಯಿತ ಚೀಪೆ ದಿಂಜ.

ಗಾದೆದ ಮಯಿಮೆನ್ ಪನ್ಪಿನ ನೂತಾಜಿ ಗಾದೆಲು ಉಲ್ಲೊ. ಅವೆಕ್ಕುಲು ಗಾದೆದ ಗುಣೊನು ಪನ್ಪೊ. ಗಾದೆದ ಪ್ರಯೋಗೊದ ಅಗತ್ಯೊನು ಚರ್ಚಿಸಾಬೊ. ಗಾದೆಲು ಪುರಾಣೊ, ವೇದೊಗು ಸಮೊ. ಗಾದೆ ಸತ್ಯೊನು ಪನ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದೇ ಗಾದೆ ವೇದೊಗು ಸಮಾನೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್.

ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಗಾದೆಗ್ಲಾ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕತೆ ಉಂಡು. ಗಾದೆದ ಪಿರವುಡು ಕತೆ ದಾಯೆ ಬರ್ಪುಂಡು ?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕತೆದ ಬೇಲೆ ನೀತಿನ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಗಾದೆದ ಪಿರವುದ ಕತೆ ಗಾದೆ ಪನ್ಪುನ ಸಮಯೊಗು ಸೇರೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಬಯಕ್ಕೆದ ವಸ್ತು ತಿಕ್ಕಂದಿಪ್ಪುನಗ ನಿರಾಸೆ ಆಪುಂಡು. ನಿರಾಸೆ ಆಯೆರ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಮುಲ್ಪದ ನೀತಿ. ಒರಿ ನರಮಾನಿ ಯಾನೇ ತೆರಿನಾಯೆಂದ್ ಹಾಂಕಾರೊಡಿತ್ತೆಗೆ. ಆಯನ ಹಾಂಕಾರೊಡ್ದ್ ಆಯೆನೆ ಸೈತೆಗೆ. ನಾನೊರಿ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಸಂಪೊತ್ತುಗು ಸಾರೋಂದಿತ್ತೆಗೆ. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಆದ್ ಆಯಡ ಇತ್ತಿನ ಸಂಪೊತ್ತುನುಲಾ ಕಳೆವೊಂಡೆಗೆ. ಇಂಚನೆ ಗಾದೆದ ಪಿರವುಡು ಕತೆ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ತೂಕೊ




#Article 111: ತುಳುತ ಬೂಕುಲು (171 words)


ತುಳುತ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್, ಚರಿತ್ರೆನ್, ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಜಾನಪದೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನೊನು, ವ್ಯಾಕರಣೊನು, ಶಾಸನೊಲೆನ್, ಛಂದಸ್ಸ್‌ನ್ ತೆರಿಯರಾದ್ ಏತೋ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ಮುಟ್ಟೊ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದೊ. ಅವೆನ ಎಲ್ಯ ಪರಿಚಯೊನು ನಮೊ ಮಾಲ್ತೊನುಗೊ. ಇಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಆ ಬೂಕುಲೆನ ಪರಿಚಯೊನುಲಾ, ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ್, ಕವಿಕ್ಲೆನ್, ಮಾಂತ ಬರುವುದಕ್ಲೆನ್ಲಾ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ ತುಳು ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಗ್, ತುಳುಟು ಬೆನ್ನಿ ಬೆಂದಿನ ಮಾಂತೆರೆಗ್ಲಾ ಸಂದುನ ಪುಗರ್ತೆ ಆವು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುಕು ಸಂಬಂಧೊ ಪಡೆಯಿನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಗೊ ಮಾಲ್ತೊಂದು, ತುಳುತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗೆ ಮುಲ್ಪ ತೂಯರ ಆಪುಂಡು.

ತುಳು ಭಾಷೆನ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ೧೮೪೧ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಸುರುಟು ಅಚ್ಚಿ ಅದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಬೂಕು ಮತ್ತಾಯೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ. ಉಂದು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡೆನೇ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬೂಕು. ಉಂದೆನ್‍ ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಸಿ. ಎಲ್. ಗ್ರೇನರ್ ಪನ್ಪಿ ಮಿಶನರಿ. ಉಂದು ಕಲ್ಲಚ್ಚ್ (lithography print) ಮುದ್ರಣೊಡು ಅಚ್ಚಿ ಆಯಿನ ಪ್ರೆಸ್ ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್.

ತುಳುಟು ಪಿರಾಕ್ಡೇ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬರೆಯಿನಕುಲು, ಅಕ್ಲೆನ ಬೂಕುಲು ಇನಿ ಓದ್ಯರ ತಿಕುಂಡು.

ತುಳು ಜಾನಪದೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಧ್ಯಯನೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಕಾರೊಲೆಡ್ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದೊ. ತುಳುತ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರೊಲೆನ್ ಇಂಚ ಇಬಾಗಿಪೊಲಿ.

ತುಳು ಗಾದೆ ಸುರುಟ್ಟು ಪ್ರಕಟ ಆತಿನಿ ಮಂಗಳೂರುದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್, ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್. ತುಳು ನಿಘಂಟ್ ಬರೆತಿನಾರೆ ಉಂದೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ದೆರ್.

ತುಳುನಾಡಿನ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಕಂಬಳ- ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ (ಪಿ ಎಚ್.ಡಿ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧ)




#Article 112: ತುಳುನಾಡ ಗೊಬ್ಬುಲು (506 words)


ತುಳುನಾಡ್‍ಟ್‍ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಗ್ ತುಳುನಾಡ ಗೊಬ್ಬುಲುಪನ್ಪುನಾ. ಚೆಂಡಾಟ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪುದರ್‌ಪೋತಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಜೊಕುಲೆತ್ ಪ್ರಾಯದಕುಲೆ ಮುಟ್ಟ ಮಸ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲು ಉಲ್ಲೋ.

ಕೋಟಿ- ಚೆನ್ನಯೆರೆನ ಕತೆಟ್ಲಾ ಈ ಗೊಬ್ಬುದ ವಿಷಯ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೋಟಿ- ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಊರುದ ಜವನೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು, ಮಂತ್ರಿ ಮಲ್ಲಯ್ಯ ಬುದ್ಯಂತನ ಕೂಟೊದಕ್ಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಚೆಂಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಅಕುಲು ಗೆಂದ್‌ಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಕಿಚ್ಚಿ ಮಚ್ಚರೊಡು ಮಂತ್ರಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕೋಟಿ- ಚೆನ್ನಯೆರೆನ ಕೈಡ್ದ್ ಚೆಂಡ್ ಒಯ್ತ್‌ದ್ ಕೊನೋದು ಅಟ್ಟೊಡು ಪಾಡುವೆ. ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಟಿ -ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಮಂತ್ರಿನ್ ವಧೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆಯನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ಅಟ್ಟಗ್ ಮಿತರ್ದ್ ಅವ್ವೇ ಚೆಂಡ್‌ನ್ ಕುಡ ದೆತೊನುವೆರ್.

ಚೆಂಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಮಹತ್ವೊ ಮುಲ್ಪ ತೆರಿಯುಂಡು. ಕುಟ್ಟಿ ದೊನ್ನೆ ಮುಲ್ಪದ ನನೊಂಜಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆ. ರಜೆ ಬತ್ತ್‌ಂಡ ಜೋಕುಲು ಕುಟ್ಟಿಲಾ ದೊಣ್ಣೆಲಾ ಪತೊಂದು ಇಡೀ ದಿನ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತಿನ ದಿನೊಕುಲು ಇತ್ತ.

ಬೋರು ಕಲ್ಲ್‌ದ ಗೋಲಿ ಪತೊಂದು ಅವೆನ್ ಮೂಜಿ ಗುರಿಕ್ ಪಾಡೊಂಡು ಒಂಜಿ ಗೋಲಿಗ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಗೋಲಿನ್ ಹಾಕೊನೋ.

ಮರಟ್ ನಿಲಿಕೆ ಜೋಕುಲು. ತಿರ್ತ್ ಗಲೊಟು ಒಂಜಿ ಕೋಲು. ತಿರ್ತ್‌ಡಿತ್ತಿನಾಯೆ ಮರ ಮಿತ್ತೇರ್‌ದ್ ಮರಟಿತ್ತಿನಕ್ಲೆನ್ ಮುಟ್ಟುದು, ತಿರ್ತಿಡಿತ್ತಿ ಕೋಲುನು ದೂರ ದಕ್‌ದ್ ಆಯೆ ಕೋಲುನು ಪೆಜ್ಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ದುಂಬು ಕುಡ ಮರ ಮಿತ್ತೇರೊಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ಗೌಜಿದ ಗೊಬ್ಬು. ಉಂದೆಕ್ 'ಮರಕೋತಿ' ಆಟ ಪನ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆದ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಉಂದೆತ ಪೊಲಬು ಇಜ್ಜಿ.

ಲಗೋರಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬಾರೀ ಪುಗರ್ತೆದ ಗೊಬ್ಬು. ಲಗೋರಿ ಪಂಡ ಪಿರಮಿಡ್, ಗೋಪುರ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಏಳ್ ಪಲ್ಲೆನ್ ಒಂಜೆದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಪಿರಮಿಡ್‌ದ ಲೆಕ ದೀವೊಡು. ಒಂಜಿ ಕಡೆದಕುಲು ಚೆಂಡ್‌ ನ್ ಈ ಪಲ್ಲೆದ ರಾಶಿದ ಮಿತ್ತ್ ದಕ್‌ದ್ ಪಲ್ಲೆನ್ ರಟ್ಟಾವೊಡು. ಎದ್‌ರ್‌ದಕುಲು ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತೊಡು. ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತಿನಕುಲೆನ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕಂದಿಲೆಕ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಎದ್‌ರ್ ತಂಡದಕುಲು ಪಲ್ಲೆನ್ ಕುಡ ಕಟ್ಟೊಡು. ಅಕುಲು ಕಟ್ಟೆರೆ ಮುಕುಲು ಬುಡೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಚೆಂಡ್ ದಕ್ಕ್‌ದ್ ಔಟ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಔಟ್ ಆವಂದಿಲೆಕ ಮುಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಲ್ಲೆ ಕಟ್ಟೊಡು. ಕಟ್ಟ್‌ದ್ 'ಲಗೋರಿ' ಪಂದ್ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡೊಡು. ಎಚ್ಚ ಸರ್ತಿ ಇಂಚ ಲಗೋರಿ ಕಟ್ಟಿನಕುಲು ಗೆಂದುವೆರ್. ಇತ್ತೆ ಏರ್‌ಲಾ ಲಗೋರಿ ಗೊಬ್ಬುನ ತೋಜುಜಿ.

ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಗೊಬ್ಬುಡು 'ಜುಬುಲಿ' ಎಡ್ಡೆ ಪುದರ್‌ದ. ನೆಟ್ಟ್ ಒಡು ಅನಂಡ ಸಪಾಯಿ ಎಪ್ಪುನ ಬಿಲ್ಲೆಲೆನ ನೆಲಡ್ ಪಾಡ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುನ. ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆಕ್ ಕುಂಟ ಬಿಲ್ಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.

ಕಿನ್ನಿ ಜೋಕುಲು ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕುಂಟು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು 'ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಾಲೆ'. ಮೆಯ್ ಇರ್ಮೆನ ಆಪುನ ಗೊಬ್ಬು ಉಂದು.

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬೆನ್ನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಮಾಮಲ್ಲ ಗೊಬ್ಬು ಪಂಡ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ. ಉಂದು ರಾಜ ಮಹಾರಾಜೆರ್‌ಲಾ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಬರ್ಪಿನ ಬುಳೆ, ಪೆರ್ಗ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಸಮ್ಮಂದಪಟ್ಟಿನವು. ಮೆಗ್ದಿ- ಪಲ್ದಿ ಒಟ್ಟುಗು ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಬಲ್ಲಿ, ಕಂಡನಿ- ಬೊಡೆದಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಕಟ್ಟಲೆ ಉಂಡು. ಅಬ್ಬಗ-ದಾರಗ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಅಮರ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುದು ಮಣೆಟ್ ಮಂಡೆ ದರ್ತೊಂದು ಅಗತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಕತೆ ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಪರ್ಮಲೆ ಅರಸು ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿನ ಒಟ್ಟುಗು ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುದು ಅಕೇರಿಗ್ ಕಂಡನಿ ಬೊಡೆದಿ ದೂರ ದೂರ ಆಯಿನ ಕತೆಲಾ ಉಂಡು.

ಗಜ್ಜಿಗೆದ ಕಾಯಿಡ್ ಕುಲೊಂದು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು 'ಪೊಕ್ಕು'. ಉಂದು ಮರಿಯಾಲೊಡು ಪಿದಯಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಉಲಯಿಡ್ ಪೊರ್ತು ಪೋಯೆರೆ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಇತ್ತೆ ಟಿವಿ ಉಪ್ಪುನಗ ವಾ ಗೊಬ್ಬುಲಾ ಬೊಡ್ಚಿ! ಅರೆಗಾಲೊಡು ಪಿಚ್ಚಿದ ಗೊಬ್ಬು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಇಷ್ಟ. ಒಂಜಿ ಪಿಚ್ಚಿಡ್ ನನೊಂಜಿ ಪಿಚ್ಚಿನ್ ಹಾಕ್‌ದ್ ಗೆತೊನೊಡು. ಈ ಪಿಚ್ಚಿಗ್ ರೇಟ್‌ಲಾ ಉಂಡು. ತಿನೆರೆ ಲಾಯಕ್ ಆಪುಂಡು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಗ್ 'ಮುಡ್ಕನೆ' ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಕೆಲವು ಊರುಡು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ತಪ್ಪಂಗಾಯಿ ಗೊಬ್ಬುನ್‍ ತುಳುವೇರ್‍ ಮನೊರಂಜನೆ ಆತ್‍ ಗೊಬ್ಬುವೇರ್‍.ತಪ್ಪಂಗಾಯಿ ಪಂಡ 'ತಾರಾಯಿ' ಅಯಿಕ್ಕು ಗ್ರೀಸ್‍ ಪಾಡುತ್ತು ಉಪ್ಪುವೇರ್ ಅಯಿನ್ನು ಮಿತ್ತು ದಕ್ಕುತ್ತ್‍ ಕೈಟ್‍ ಪತ್ತೊಡ್‍, ಕೈಗು ತಿಕ್ಕುನಾಯೆ ತಾರಾಯಿನ್ ಪುಡಾಪಾವೊಡ್‍. ಪುಡಾಪ್ಪುಯರಾ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲು ದಿತ್ತು ಇಪ್ಪುವೇರ್‍.ಅಯಿಕ್ಕು ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬತ್ತುತು ಪುಡಪ್ಪಾವೊಡ್‍.

ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬು ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ರಡ್ಡ್ ಜನ ಒ೦ಜೊ೦ಜಿ ತಾರಯಿನ್ ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಏರ್ ನೆಲಟ್ ಬುಡಿನ ತಾರಾಯಿ ಪಿರೊ೦ಜಿ ತಾರಾಯಿಗ್ ತಾಗ್ ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗ ಆಪು೦ಡು ಆಯೆ ಸೋತಿಲೆಕ್ಕ.ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನೆಕ್ಕ್‍ ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನು ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಯರೆ ಎಲ್ಯೆಲ್ಲ ತಾರಾಯಿ ಅಪುಜಿ, ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಲೆ ತಾರಾಯಿಲಾ ಅಪುಜಿ. ಹದತ್ತ ಆವೊಡು. ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನಕಲೆಗ್‍ ಕಟ್ಯರೆಗ್‍ ಎಡ್ಡೆಂತಿನೆನ್‍ ಆಜಪೆರೆ ಗೊತ್ತುಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬುಡು ರಡ್ಡ್‍ ವಿದ ಉಂಡು. ಆಪೆಡ್‍ ಒರಿ ಈಪೆಡ್‍ ಒರಿ 10 ಪೀಟ್‍ ದೂರೊಡ್ದು ಎದುರಡು ಬರ್ಪಿ ತಾರಾಯಿಗ್‍ ಹಾಕೊಡು. ನೆಲಟ್ಟ್‍ ಪಿರೆಡೊಂದು ಬರೊಡು. (ಕ್ರಿಕೆಟ್‍ಡ್‍ ಆಂಡರ್‍ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‍ ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ) ಉಂದು ಒಂಜಿ ವಿದ ಆಂಡ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ವಿದ- ರಡ್ಡ್‍ ಜನಲಾ ಎದುರೆದುರು ಬಗ್ಗ್‍ದ್‍ ಕುಲೊಂಡು ತಾರಾಯಿನ್‍ ನೆಲಟ್ಟ್‍ ಒರೆಸೊಂದು ಗುದ್ದುನವು.

ಉಂದು ಮಾಂತಾ ದುಂಬುದ ಗೊಬ್ಬುಲು. ಇತ್ತೆದ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲೊಡು ಈ ಮಾತಾ ಗೊಬ್ಬುನ ಮಹತ್ವ ಕಲೆವೊಂದ. ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಪುರುಸೋತ್ತೇ ಇಜ್ಜಿ. ನನೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುನಕ್ಲೆಗ್‌ಲಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಧುನಿಕ ಗೊಬ್ಬುಲು ಉಲ್ಲ.




#Article 113: ತುಳುನಾಡುದ ಬೆನ್ನಿ (439 words)


ಬೆನ್ನಿ ಪಂಡ ಕಂಡದ ಸಾಗೋಲಿದ ಬೇಲೆ, ಏನೆಲ್, ಸುಗ್ಗಿ ಸುಗ್ಗಿ, ಇಡೆಕೊಳಕೆ, ಕೊಳಕೆ, ಪಟ್ಲ, ಪಂಡ್‍ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೆನ್ನಿ (ಬೇಸಾಯ) ಮನ್ಪೆರ್.

ಕಂಡೊಡು ಏನೆಲ್ದ್ ನೇಜಿ ಪಡುನ. ನಂಬಿನ ದೈವ ದೇವೆರೆನ್ ನೆನೆತ್ತೊಂದು ಏನೆಲ್ದ ಬುಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎರ್ಲೆಗ್ ನುಗಾ ನಾಯೆರ್ ಕಟ್ಟುದು ನೇಜಿ ಪಾಡ್ಯೆರೆ ದಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದತ್ತ್ ದಾದ್ ಪಲಯಿ ಮುಟ್ಟಾದು ಕಂಜಿ ಒಯಿಪುವೆರ್. ಅಟ್ಟೊಡು ದೀತಿನ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ದೆತ್ತ್ ದು ಒಂಜಿ ದಿನ ನೀರ್‍ಡ್ ದೀದ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಅಂಬಿಡ್ ಮೊರೆಂಕಾದ್ ಈಟ್‍ದ ತಪ್ಪು ಪಾಡ್‍ದ್ ಮುಂಗೆ ಬರ್ಯೆರೆ ದೀಪೆರ್. ಮುಂಗೆ ಬತ್ತಿನ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ದಿನ ಕಂಡಡ್ ಬಿತ್ತುವೆರ್ ನೆಕ್ ನೇಜಿ ಪಾಡುನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಾಡಿನ ನೇಜಿಗ್ ಯೆರ್ನಲ ಕಣ್ಣ ದ್ರಸ್ಟಿ ಬೂರುನ ಬೊರ್ಚಿ ಪನ್ತ್ದ್ ಕಂಡದ ನಡುಕ್ ಕಾಯರ್ದ ತಪ್ಪು ಕುತ್ತುವೆರ್.

ನೇಜಿಗ್ ೨೦ ರ್ದ್ ೨೫ ದಿನ ಕಡಪುನಗ ನೇಜಿ ದೆತ್ತ್ ದು ನಡ್ಪುನ ಬೇಲೆ ಸುರುವಾಪುಂಡು ಮಾತಾ ಕಂಡಲೆನ್ ದತ್ತುದು ಅದ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ನೇಜಿ ದೆತ್ತುದು ನಡ್ಪೆರ್. ನೇಜಿ ನಡ್ಪುನ ಅಕೇರಿದಾನಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತುದು ಗಮ್ಮತ್ತ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ನೆಕ್ ಕಂಡದ ಕೋರಿ ಪನ್ಪೆರ್.

ನಿಚ್ತಿ ಅತುಂಡಾ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೊರ್ತುಗು ಕೈ ಬಲತ್ ಪಾಯಾದ್ ಬುಲೆವುಂಡು. ಕುರಲ್ ದ ರೂಪೂಡು ಧಾನ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿನ್ ನ್ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿ ಕೊನೊಪುನ ಕ್ರಮಕ್ ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವುನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಆನಿದ ದಿನ ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನ್ಯೆ ತರೆಕ್ ಮೈಕ್ ಮೀದ್ ಕಂಡದಡೆ ಪೋದು ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಮೋನೆ ಪಾಡುದು ನಂಬಿ ದೈವ ದೇವೆರೆನ್ ನೆನೆತೊನ್ದು ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿ ಕುರಲ್ ಕೈಟ್ ಎಗ್-ತ್-ದ್ ಕನತ್. ತುಲಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಎದುರು ಅರೆತಿನ ಗಂಧಡ್ ಗೆರೆ ಪಾಡಿನ ಮನೆ ದೀದ್ ಐತ ಮಿತ್ ಕೊಡಿ ಇರೆ ಪಾಡುದು ಕುರಲ್ ನ್ ದೀಪೆರ್. ಐತ ಮಿತ್ ಕುಕ್ಕು ತಪ್ಪು, ಪೆಲತ ತಪ್ಪು, ಬೆದುರುದ ತಪ್ಪು, ಹಿಟ್ಟೆವುದ ತಪ್ಪು, ಪೊಲಿಬಲ್ಲುದ ತಪ್ಪು, ದಡ್ಡಲ್ ದ ನಾರ್, ತೆಕ್ಕರೆ, ಪದ್ಪೆ, ಪುದ್ದಾರ್ ತೇವು, ಅನ್ಚೆನೆ ಇಲ್ಲಡಾಪುನ ಕಾಯಿಕಜಿಪುಲೆನ್ ಕೋಡಿ ಎದುರಾದ್ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಗಡಿ ಮಲ್ತುದು ಕುರಲ್ ದ ದತ್ತ್ ಬಲತ್ತ್ ಗ್ ದೀದ್ ಐಟ್ ನಿನೆ ದೀದ್ ಬೊಲ್ಪು ಪೊತ್ತಾವೆರ್.ಇಲ್ಲಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಳಸೆ, ಸೇರ್, ಕೊದಂಟಿಲೆನ್ ಬರಿಟ್ ದೀಪೆರ್. ಈತಾಯಿನೆ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನ್ಯೆ ಮನೆ ಸಮೇತ ಕುರಲ್ನ್ ಪತೊಂದು ಇಲ್ಲ್ ಪೊಗ್ಗುವೆರ್. ಅಪಗಾ ಬಾಕಿಲ್ದಲ್ಪ ಉಂತಿನ ಯಜಮಾನ್ದಿ ಕುರಲ್ಗ್ ಪೇರ್, ಅರಿ ಪಾಡುದು ಎದುಕೊನುವಲ್. ದೇವೆರೆನ ಎದುರುಡು ದೀನ ಕುರಲ್ಗ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಮೂಜಿ ಸಲ ಅರಿ ಪಾಡುದು ಕೈಮುಗಿವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕುರಲ್ ದೆತ್ತುದು ಕ್ರಮವಾದ್ ಹಿಟ್ಟೆವು, ಕುಕ್ಕು, ಪೆಲ, ಕುರಲ್, ಬೆದುರು, ಪೊಲಿಬಲ್ಲುದ ಇರೆ ದೀದ್ ದಡ್ಡಲ್ದ ನಾರ್ ಡ್ ಸುತ್ತುದು ದೈವ, ದೇವೆರ್, ಇಲ್ಲು, ಬೆನ್ನಿದ ಆಯುದೊಲು, ಕುಕ್ಕು ಪೆಲ ತಾರೆ ಕಂಗು ದ ಮರಕ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಪೊಗ್ಗಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಿದಾಯಿ ಪೊಪುನ ಬೊರ್ಚಿನ್ದ್ ಆನಿದ ದಿನ ಇಲ್ಲರ್ದ್ ಧನ ದಾನ್ಯ ಪಿದಾಯಿ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್.

ಪೊಲಿ ಪಂಡಾ ಸಮ್ರದ್ದಿ. ಬುಲೆಯಿನ ಕೈನ್ ಕೋಯ್ದ್ ಜಾಲ್ಗ್ ಕನತ್ ನೋತುದು ಬಾರ್ ನ್ ರಾಸಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಒಂತೆ ಬೊನ್ಯ ಪತೂನ್ದು ಬಾರ್ ದ ರಾಸಿದ ಮಿತ್ತ್ ೩-೫ ನಾಮದಲೆಕ ಗೆರೆ ಪಾಡುವೆರ್ ನೆಕ್ ಪೊಲಿ ಪಾಡುನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಅನ್ಚೆನೆ ಬೈತ ಮುಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುನಗ ಮುಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತುದು ಕದಿಕೆ ದಿಂಜಡುಂದು ಪೊಲಿ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೊಲಿ ಪೊಲಿ ಆ ಜಾಲ ಪೊಲಿ ಈ ಜಾಲ ಪೊಲಿ ಎಲ್ಪತ್ತೇಳ್ ಜಾಲ ಪೊಲಿ, ಪಂಚ ಪಾಂಡೇರ್ಕೆಲೆ ಪೊಲಿ, ನಿತ್ಯ ದೇವೇರ್ಕೆಲೆ ಪೊಲಿ. ಅಪ್ಪೆ ಬೆರಿಯೆ ಬಾಲೆಲು ಬನ್ನೆಂಗೆ ಬರೊಡು ಪೆರಡೆದ ಬೆರಿಯೆ ಕಿನ್ನಿಲು ಬನ್ನೆಂಗೆ ಬರೊಡು ಪೇರ್ ಉರ್ಕರಿನೆಂಗೆ ಉರ್ಕರೊಡು ಕಡಲಸೆರೆ ಮಗುರುನೆಂಗೆ ಮಗುರೂಡು ಬಲಿಪ ಬೀಲೋಡು ಬರೋಡು ಕುದುಕ ಕೂಲಿಡ್ ಬರೊಡು ಮದ್ಮಲ್ ಪೊಣ್ಣಗ್ ತರೆ ಬನ್ನೆಂಗೆ ಬರ್‍ಒಡು ಕೆರ್ಮೆಲ್ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಮಿರೆ ಬನ್ನೆಂಗೆ ಬರೊಡು ಎಂಕಲ್ನ ಜಾಲ್ಗೇ ಪೊಲಿ ಬರೊಡು ಪೊಲಿ ಪೊಲಿ ಪೊಲಿ

ಕದಿಕೆ ಸೇರಿನ ಬಾರ್ ನ್ ಬೈಪಾದ್ ನುಂಗಾದ್ ಕುಟ್ಟುದು ಅರಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪೊಸ ಅರಿ ಉನ್ಪುನೆಕ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕರಕ್ ಗಂದ ಪೂಜಿದ್ ಪೊಲಿಬಲ್ಲ್ ಸುತ್ತುದು ನೀರ್ ಪಾಡುದು ದಿಕ್ಕೆಲ್ಗ್ ದೀಪೆರ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಅರು ಬುಡ್ಪಿಲೆಕ ಕುಡುಪು ಕೈಸಟ್ಟಿ ದೀಪೆರ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ೩ ಸಲ ಅರಿ ಪಾಡುದು ಕೈ ಮುಗಿದು ಬೈಯೆರೆ ದೀಪೆರ್, ನಾನಾ ಬಗೆತ ಕಾಯಿಕಜಿಪು ಅಡ್ದ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್




#Article 114: ತುಳುನಾಡ್ (385 words)


ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಸರಗೋಡುಜಿಲ್ಲೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮುಕ್ಯೊ ಬಾಸೆ ತುಳು. ಬೌಗೋಲಿಕವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್ ಭಾರತದೇಸೊದ ನೈರುತ್ಯೊಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊ.

ತುಳುನಾಡ್ದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಅರಬ್ಬಿ ಕಡಲ್. ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಕೇರಳ. ತುಳು ಮುಲ್ತ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಾಸೆ. ಕನ್ನಡ, ಬ್ಯಾರಿ,ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆನ್‍ಲಾ ಮುಲ್ಪ ಪಾತೆರುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ೮,೪೪೧ km2 (೩,೨೫೯ sq mi). ೨೦೦೧ಗ್ ಮುಲ್ಪ ೩,೦೦೫,೮೯೭ ನಸ್ಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ, ಉಡುಪಿ ಮುಲ್ತ ಮುಕ್ಯೊ ನಗರ ಆದುಂಡು.

ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡು ಗೋಕರ್ಣೊಡ್ದು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತುದೆಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗೊನು ತುಳುನಾಡ್‍ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಐಟೇ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲಾ ಪುಟ್ಟುದುಂಡು.  ಪದಿನಾಜನೇ ಶತಮಾನ ಮುಟ್ಟ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್‍ ಇತ್ತ್ ಜಿ. ಕಡಲ್‍ ಮಾರ್ಗೊಡ್ದು ಬೇರೊಗು ಬತ್ತಿ ವಿದೇಶಿಯೆರ್‍ ತನ್ಕುಲೆಗ್‍ ಸುರು ತೋಜಿನ ಈ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಕೆನರಾ (canara) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್‍. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
ತುಳುನಾಡ್‍ ಪುದರ್‍ ಎಂಚ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಬಿನ್ನಪಿಪ್ರಾಯೊಲು ಉಂಡು. ಕೇರಳ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಪಿನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ತುಳುಂಬನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ ಪನ್ಪಿ ಆರಸೆ ಕೋಟೇಶ್ವರೊಡು ತನ್ನ ರಾಜದಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಈ ನಾಡ್‍ನ್ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಅಯಡ್ದ್ ಈ ನಾಡ್‍ಗ್‍ ತುಳುನಾಡ್‍ ಪುದರ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಕೇರಳೊಡು ಪನ್ಪೆರ್......

ಈ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಸೃಷ್ಟಿ ಅರಾಧನೆ ಹೆಚ್ಚ. ಭೂತಾರಾಧನೆ, ಬೊಕ್ಕ ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮೂಲು ಹೆಚ್ಚ ತೋಜಿದ್‍ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಲು ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ರಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಜನಪದ, ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗೆಟ್‍ ಹೆಚ್ಚ ಬುಲೆದುಂಡು. ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆಲಾಯಿನ ಕೋರ್ದಕಟ್ಟ, ಕಂಬಲ, ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನ ಮುಲ್ತ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆಲು. ಪಾಡ್ದನ, ಉರಲ್, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಯಕ್ಚಗಾನ, ಉಂದು ಮಾತಾ ತುಲುನಾಡ್‍ದವೇ. ನಮ್ಮ ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಕಲ್ಲ್ ದ ಬರವು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆಯಿನ ಕುಡ್ಲ‍ಡ್ ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಬೋಳೂರು ಪನ್ಪಿನ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ ಜಾಗೆಡ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬತ್‍ದ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ ಪನ್ ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೋಟೆ‍ನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತ್‌ರ್, ಅವು ಇತ್ತೆಲ ಅಲ್ಪ ಪೆರ್ಮೆ ಪಡೆದ್‍ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಇಸಯ ಪಂಡ ಅಲ್ಪ ಇತ್ತೆಲ ಅವನ್ ತುಯೆರೆ ಪರವೂರ್‍ದ ಜನಕ್‍ಲ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಆಯಿತ ಕೈತಲ್ ಮಲ್ಲ ಸುದೆಲಾ ನಮಕ್ ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಆ ಸುದೆನ್ ದಾಟ್‍ದ್ ಪೋಂಡ ಬಾರೀ ಪೋರ್ಲ ಕಡಲ್ ನಮಕ್ ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್ದ ಬಾಸೆ ತುಳು. ಐಕ್‍ ಲಿಪಿ ಉಂಡು. ಸ್ವಂತ ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ರಾಜಾಶ್ರಯ ದಾಂತೆ ಆವು ಬಳಕೆಡ್‍ ದಾಂತೆ ಪೋಂಡಲಾ ಮೂಲ ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಚರಿತ್ರೆಹೊಂದಿನ ಗ್ರಂಥೊಲು ಉಂಡು. ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಐತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡತೊಂದುಂಡು. ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ತಾಳೆಗರಿ, ತಾಮ್ರಪತ್ರ, ಕಲ್ಲ್ ದ ಶಾಸನೊಲು ಉಂಡು. 1800 ವರ್ಸೊ‍ಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಕಜಿ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್‍ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ ತುಳುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್‍ ಬರೆಪಿನ ರೂಡಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. 1841ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನರಿಲೆಡ್ದ್‍ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಒಂಜಿ ಆಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಲ್ ಸುರು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ತುಲು ಬಾಸೆದ ಬೂಕುಲು ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅಂಡ್.

ಅಂಚೇನೇ ನಮ್ಮ ತುಳು ಜನೊಕ್ಕುಲು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಹುಷಾರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೀನ್ ಪಂಡ ಕುಡ್ಲದ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟ. ತುಳುವೆರ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಿರೆ, ಕೆದು, ತುದೆ, ಕಡಲ್ ಡ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆಟ್ಟ್ ಬಾರಿ ಬಿರ್ಸೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಪೆಡ್ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರ್ ಉಂಡು. ಕಡಲ ಬರಿಟ್ಟ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಕಲೆಗ್ ಮರಕಲೆರ್ / ಮೊಗವೀರೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುದೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಡಲ್ ಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಮೀನು ಪತ್ತುನು ಮೊಕುಲು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆದ ಬೇಲೆನ ಇತ್ತೆ ಮರಕಲೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ. ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕಕುಲುಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 115: ತುಳುನಾಡ್ದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು (112 words)


ಪುರಾತನೊ ಕಾಲಡ್ದಿಂಚಿ ಜನೊಕುಲು ನಂಬೊಂದಿತ್ತಿನಾ  ದೇವಸ್ಥಾನೊನುತುಳುವೆರೆನ ಇಲ್ಲ್ ಪಂಡದ್ ಎನ್ನುವೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಮನುಷ್ಯೆರೆನ ದೇವೆರೆನ್ ಕೈತಲ್ ಬರೋಡು. ದೇವೆರ್ ಮಾನವೇರನಾ ನಡುತಾ ಸಂಬಂಧ ಭಕ್ತಿ,ಶ್ರದ್ಥೆಡ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ತಿಕ್ಕೊಡು ಪನ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶ. ತುಳುವೆರೆ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತಿನಾ ಜಾರ್ಜ ಮೈಕೆಲನಾ ವಾಕ್ಯ ಪಂಡ ತುಳುವೆರೆನ್ ಸತ್ಯದ ಧರ್ಮದ ಜಗತ್ತನ್ ತೋಜಾಪಾವುನ್ಂಚಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮನ್ನು ನಡಾಪಾವೊಡ್. ವೇದೊದ ಅರ್ಥೊಡ್ ಪನ್ಪುನಾ ೫ ಪದೋಲಾ ತುಳುವೆರ್ ಅಕಲ್ನ ನೀಜ ಜೀವನ್ಡ ಅಳವಡಿಸೊಂಡೆರಡ್.

ನಮ್ಮ ಭಾರತ ದೇಶೊಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೋಡ್ ನೇಪಾಳ ದೇಶೊಡ್ ನಂಕ್ ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುನ್ ಕಲೆ ಪಂಡ್ ನಾನಾ ತರಹದ ಶಿಲ್ಪಿ ಮಲದಿನ ಚಮತ್ಕಾರದ ಕಲೆಕುಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ ನಂಕ್ ನಮ್ಮ ತುಳುವೆರನ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿದಾ ನೆನೆಪುನ ಕೊರಪುಂಡು ಅಂಚಿಂದಾ ಪುಣ್ಯ ಭೂಮಿಡ್ ಜನ್ಮಗೆತೊನಿನ ನಮ್ಮ ಮಾತೆರಲ್ಲ ಭಾಗ್ಯವಂತೆರ್ ನಮ್ಮ ಈ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ವರಪಾವುನ್ ನಮ್ಮ ತುಳುವೆರನ್ ಕರ್ತವ್ಯ ನಮ್ಮ ತುಳವನಾಡ ನಮ್ಮ ತುಳು ಅಪ್ಪೆನ ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೋಡ್ ನಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಪಅರ ಮಹಿಮೆನ್ ವಿದುರ್ ಬರ್ಪಿನ ಪೀಡಿಳೆಗ್ ನಮ್ಮ ಸಾರ್ ಸಾರ್ದ್ ಪನಪಿನ ಮಾತ್ರ ತುಳುವೆರನ್ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ.




#Article 116: ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬರೆಪಿನ ಪೊಂಜೊವುಲು (363 words)


ಪಿರಾಕ್‌ದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಸಾಲೆಗ್ ಪೋದು ಬರವು ಕಲ್ಪುನ ಔಕಾಸ ಇತ್ತಿಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪೊಂಜೊವುಲುಲಾ ಬರೆತಿನಿ ಕಮ್ಮಿ. ಆಂಡಲ ಕೆಲವು ಪೊಂಜೊವುಲು ಇಲ್ಲದಕ್ಲೆನ ಬೆಂಬಲೊರ್ದ್ ಬರವು ಕಲ್ತ್‌ದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಪಂಡಿತ ರಮಾಬಾಯಿ,ಮುಳಿಯ ಮೂಕಾಂಬಿಕ ಅಮ್ಮ,ನೆಲ್ಲಿಕಾರು ಜೈನ ಪೊಂಜೊವು,ಸೀತಾದೇವಿ ಪಡುಕೋಣೆ,ಸುಶೀಲ ಆರ್.ರಾವ್,ಮಟ್ಪಾಡಿ ಕಮಲಾಕ್ಷಿ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಿ ಬಾಯಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಆರ್. ಸತ್ಯಭಾಮ ದೇವಿ, ವಾಸಂತಿ ಬಾಯಿ ಪಡುಕೋಣೆ, ಬೆಳ್ಳೆ ಸೀತಾರತ್ನಮ್ಮ, ಲೀಲಾಬಾಯಿ ಕಾಮತ್,ಸರಸ್ವತಿ ಬಾಯಿ ರಾಜವಾಡೆ, ಚಂದ್ರಭಾಗಿ ಕೆ.ರೈ, ಲೀಲಾ ಕಾರಂತ್, ಶಾರದಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಆನಂದಿ ಎಸ್. ರಾವ್.,ಲಲಿತಾ ರೈ ಮುಕುಲು ಪೂರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗ್ ದುಂಬೇ ಬರೆತಿನ ಪೊಂಜೊವುಲು. ಪಂಡಿತ ರಮಾಬಾಯಿ,ಮುಳಿಯ ಮೂಕಾಂಬಿಕ ಅಮ್ಮ,ನೆಲ್ಲಿಕಾರ್ ಜೈನ ಪೊಂಜೊವು,ಸೀತಾದೇವಿ ಪಡುಕೋಣೆ,ಮಟ್ಪಾಡಿ ಕಮಲಾಕ್ಷಿ,ಕೃಷ್ಣವೇಣಿ ಬಾಯಿ,ಆರ್.ಸತ್ಯಭಾಮದೇವಿ,ವಾಸಂತಿ ಬಾಯಿ ಪಡುಕೋಣೆ,ಬೆಳ್ಳೆ ಸೀತಾರತ್ನಮ್ಮ,ಲೀಲಾಬಾಯಿ ಕಾಮತ್,ಸರಸ್ವತಿ ಬಾಯಿ ರಾಜವಾಡೆ,ಚಂದ್ರಭಾಗಿ ಕೆ.ರೈ,ಶಾರದಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ,ಲಲಿತಾ ರೈ ಮುಕುಳು ಪೂರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಮಾನ್ತುತ್ತೆರ್.

ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕ್‌ದ 'ಪುಣಚ' ಗ್ರಾಮೊಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಶಾಮಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರಮ್ಮ ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್.ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಮುಳಿಯ ಕೃಷ್ಣಬಟ್ಟೆರೆನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್.ಮೆರೆಗ್ ಐನ್ ಜೋಕುಲು ಆನಗ ಕಂಡನಿ ತೀರ್ಪೋಯೆರ್. ಐತೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಡಪತ್‌ಲ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲ ಮೆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೀತಿ ಕಮ್ಮಿಯಾಯಿಜಿ. ಸೊಂತ ಶೋಭಾನೆ ಪದೊಕ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಬರೆತಿನ ಪ್ರತೀ ಪದೊಕ್ಲೆನ ಕಡೆಟ್ 'ಮೂಕಾಂಬೆ' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ನ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್ಗೆ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕ್ದ ಗುರುವಾಯನಕೆರೆ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೇಂಟೆ (ಜೈನ ಪೇಂಟೆ)ನೆಲ್ಲಿಕಾರು ಶಾಂತಿರಾಜ ಶೆಟ್ಟೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿನ್ನಮ್ಮ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಮಗಲಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಚಿನ್ನಮ್ಮ ಆಯುರ್ವೇದ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪುನಿ, ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಲಾ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮಗಲೆಗ್ಲ ಕವಿತೆ ಬರೆಪಿನ ಅಬ್ಬೆಸ ಆಂಡ್. ೧೯೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನೆಲ್ಲಿಕಾರ್ ದ ಎನ್. ಎಸ್. ಜೈನಿ ಪನ್ಪಿನಾರೆನ್ ಮದಿಮೇಯೆರ್.ಮೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಕಬಿತೆಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ಜುಗಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಮುಖ್ತಾರೆರ್ ಬರೆತಿನ 'ಮೇರಿ ಭಾವನಾ' ಪನ್ಪಿ ಕೃತಿತ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದನೇ ಆರೆನ ಸುರೂತ ಕೃತಿ.

ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಉಮಾದೇವಿ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗಲ್. ಮೆರೆನ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ ಕೊಂಕಣಿಯಾಂಡಲ ಕನ್ನಡ, ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಲೆನ್ ತೆರಿದಿತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ, ದಾಸೆರ್ನ ಪದೊಕ್ಲೆನ್ ಪನೊಂದ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಡ್ ಪದ ಪನ್ಪುನಾರಾದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊಂದಿತ್ತೆರ್. 'ಹೋಂ ರೂಲ್', 'ಮಂಡೋದರಿ', 'ಸೊಹ್ರಾಬ್ ರುಸ್ತುಂ'ಪನ್ಪಿನ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಭಿನ ಮಲ್ತ್ದಿತ್ತೆರ್.

ಒಡಿಪುದ ಕೈತಲ್ದ ಬಳಂಜಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುಟ್ಯೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ಕಲೆಯೊಂದು ಬಾರೀ ಬಂಗೊಡು ಬುಲೆಯೆರ್. ಪದಿನಾಲ್ ವರ್ಸ ಆನಗ ಅರೆರ್ದ್ ಪ್ರಾಯೊಗು ಮಸ್ತ್ ಹಿರಿಯೆರಾಯಿನ ಸಿ.ಟಿ.ವಿ.ರಾಯಶಾಸ್ತ್ರಿ ರಾಜವಾಡೆನ್ ಮದ್ಮೇದ್ ಸಿಂಗಪುರೊಗು ಪೋಯೆರ್.ಅವುಲು ಇಲ್ಲಡೆ ಕುಲೊಂದು ಸೊಂತ ಪ್ರಯತ್ನೊಡು ತಮಿಳು ಬಾಸೆನ್ ಕಲ್ತ್‌ದ್ ತಮಿಳುಡ್ ಕತೆ ಬರೆದ್ ಇನಾಮು ಗೆಂದ್ಯೆರ್. ಕಂಡನಿ ತೀರಿಬೊಕ್ಕ ಒಡಿಪುಗು ಬತ್ತಿನಾರ್ `ಸುಪ್ರಭಾತ' ಪನ್ಪಿನ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಸಂಪೊಲ್ತೆರ್. ಐಟ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಮಸ್ತ್ ಪೊಂಜೊವುಲು ಕತೆ, ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್.`ಗಿರಿಬಾಲೆ' ಪನ್ಪಿನವು ಆರ್ನ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವ್ವತ್ತಂದೆ ಆರ್ ಆರ್ನ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್ `ವಿಶಾಖ' `ವೀಣಾಪಾಣಿ' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಲೆಡ್ಲ ಬರೆಯೊಂದಿತ್ತೆರ್. 'ಕಥಾವಳಿಡ್ ಅಕ್ಕನ ಓಲೆ ಪನ್ಪಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಏಲ್ ವರ್ಸ ಮುಟ್ಟ ಬರೆಯೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಆರ್ ಸುಮಾರ್ ಕತೆ, ಪದೊಕುಲು, ನಾಟಕ, ಲೇಖೊನುಲು ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನೆದ ಬರವುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. 'ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನ' ಆರ್ ಬರೆತಿನ ಸುರುತ ಕತೆ.

ಲೇಖಕಿ, ಕಬಿ, ಬೊಕ್ಕ ಚಿಂತಕಿ. ಇಂಬೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕ್ದ ಅನಂತಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ 'ಏರ್ಯ' ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೇರ್ 'ಸರ್ವೋದಯ' 'ಜ್ಯೋತಿ', 'ನವಭಾರತಯುಗ','ರಾಯಭಾರಿ' 'ಪ್ರಪಂಚ' ಪನ್ಪಿನ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತುಲುಟು ಕಬಿತೆ ಬರೆತಿನ ಸುರೂತ ಪೊಂಜೊವು ಮೇರ್.

ಬೆಂಗಳೂರುಡು ನಡತಿನ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು `ತೂದು ಮುಗಿಯಂದ್' ಪನ್ಪಿನ ಕಬಿತೆನ್ ಓದ್ದೆರ್.

ವೈದೇಹಿ ಒರ್ತಿ ಕನ್ನಡದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿ ಲೇಖಕಿ




#Article 117: ತುಳುನಾಡ್‌ದ್ ಮೊಗೇರೆ‌ರ್ (514 words)


ಕಾಸರಗೋಡು ಸೇರ್ದಿನ೦ಚೆನೆ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೇರ್ದಿನ೦ಚೆನೆ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಒ೦ಜಾತ್ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯನು ಮುಲ್ಪದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಪ೦ಗಡೊಲು ಪಡೆದು೦ಡು. ಮೊಗೇರೆರೆನ್ ಮುಗೇರ, ಮುಗ್ಗೇರ, ಮೇರ ಪ೦ಡುದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆಟ್ ಮುಕುಲೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಗೇರ ಜಾತಿ ಸೂಚಕ ಪದ ಇ೦ಚಿಪೊಗು ಎಚ್ಚ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬತ್ತ್ದು೦ಡು. ಮೊಗೇರ ಜಾತಿಸೂಚಕ ಪದೊತ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮೇರ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊನು ಆಧರಿಸ್ದ್೦ಡ್. ಬಲಿಪ್ಪುನೈಟ್ ಬಾರಿ ಉಸಾರ್‌ದ ಮುರ್ಗೊ ಆಯಿನ ಮುಯೆರ್‌ಗ್ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮೇರ್,ಮುಯೆರ್, ಮುಗೇರ್ ಪ೦ದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಗೇರೆ ರ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದಕುಲಾದ್ ಬೋ೦ಟೆ ಮುಕುಲೆನ ಹವ್ಯಾಸೊಲೆಡ್ ಒ೦ಜಿ. ನೀರ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ನೀರ ಬೋ೦ಟೆ, (ಮೀನ್ ಪತ್ತುನು) ಕಾಡ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಕಾಡ ಬೋ೦ಟೆ (ಮುರ್ಗೊ ಬೋ೦ಟೆಡ್) ಮುಕುಲು ಬಾರಿ ಉಸಾರ್‌ದಕುಲು. ಬಿರು-ಪಗರಿ, ದುಡಿ ಮುಕ್ಲೆನ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರು‌ತು. ತುಳುನಾಡ್ದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಲು ಆಯಿನ ಮೊಗೇರೆರ್ನ ಸಾ೦ಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯ. ಡಮರ್ಗ ದಲೆಜಕ್ಕ ಉಪ್ಪುನ ಇ೦ದೆನ್ ಉಡುತ್ತ ಚರ್ಮೊಡು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇ೦ದೆಟ್ ಬರ್ಪುನ ಡಮಡಕ್ಕ ಡಮಡಕ್ಕ ಪನ್ಪುನ ಸಬ್ದ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬೆ೦ದ್೦ಡ ಉನು೦ಬ ಬೆ೦ದ್೦ಡ ಉನು೦ಬ ಪ೦ಡ್ ಕೇನು೦ಡು. ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ಮೊಗೇರೆರ್ನ ಮದ್ಮೆ ಡ್ ದುಡಿ ನಲಿಕೆಲು ಮುಖ್ಯ ಪಾಲ್ ಪಡೆದಿತ್ತ್೦ಡ್. ದಾರಿಲೊ ಪಾಡ್ದನ , ಮಲ್ಲಕ್ಕ ಪಾರ್ತನ, ತಾಲಿ ಪಾಡ್ದನ ಇ೦ಚಿನ ವಾವ್ವೇತೋ ನಲಿಕೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪ೦ಡ್ದ್ ಮೊಗೇರೆರ್ನ ದಿಬ್ಬಣೊ ನಡತೊ೦ದೆ ಪೋವೊ೦ದಿತ್ತ್೦ಡ್ಗೆ. ಸಾದಿದ ನಡಕೆದ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಗೊತ್ತಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ೦ದ್ ನಲಿಕೆಡ್ ಪೋವೊ೦ದಿತ್ತಿನೈಡ್ದ್ ಮೊಕುಲ್ನ ಮದಿಮೆಗ್ ತುಲ್ಲೆಲ್ ಪನ್ನ್ಪಿನ ಅನ್ವರ್ಥ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್೦ಡ್.ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಮುಕ್ಲೆನ ದಟಿಗೆ‌ದ ಮಾಡ್ ಡ್ ಬಿರು-ಪಗರಿ, ಬೊಕ್ಕ ಕ೦ಬೊಡು ದುಡಿ ಇಜ್ಜಿ೦ಡ ಸ೦ಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಮೊಗೇರೆರ್ ನೀರ್ ಮುಟ್ಟೊ೦ದಿಜ್ಜ೦ಡ್‌ಗೆ. ಮೊಗೇರ ದೈವೊಲ್ನ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಬಿರು ಪತ್ತಿನಾಯೆ ಬೋ೦ಟೆದ ಮೊಗೇರೆ ಪನ್ಪಿನ ಪತೆರ ಉ೦ಡು. ಮೊಗೇರೆ‌ರ್ನ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ಬೀರೆರಾಯಿನ ಮುದ್ದ-ಕಳಲ ನಕುಲು ಬೋ೦ಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಲಡಾಯಿದ ಕಳೊಟ್ಟು ಬಿರ್ಸೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪು೦ಡು.

ಮೊಗೇರೆ‌ರ್ ಇಲ್ಲಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ವೆರ್. ಕಾಸ್ರೋಡು ಡು ಅಕುಲ್ನನೆ ಆಯಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ರೂಪೊದ ಮೋಡಿ ತುಳುನು ಪಾತೆರ್ವೆರ್. ಮೂಲದ್ರಾವಿಡ ದ ಚಕಾರದ ರೂಪೊನು ಮೊಕುಲ್ನ ಮೋಡಿ ತುಳುಟ್ಟು ತೂವೊಲಿ.ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುಟ್ಟು ಬಳಕೆ ಇಜ್ಜ೦ದಿನ ಅವ್ವೇತೊ ರೂಪೊನು ಮೊಕುಲ್ನ ತುಳುಟ್ಟು ತೂವೊಲಿ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಪಯವುನೆ- ಪೆದ್ಪುನೆ, ಕೂಚಿ-ಜೋಸ್ತಿ, ಪಿ೦ಜ್ಞಣ-ಚಮ್ಚ ಇ೦ಚಿನ ಅಪೂರ್ಪದ ರೂಪೊಲು ತಿಕ್ಕ್ವ.ಮೊಗೇರೆರ್ನ ಬಾಸೆದ ನಿಲೆಟ್ಟ್ ಬಾಷಾವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನೊ ಈಡೆ ಮುಟ್ಟ ಆತ್‌ಜಿ.ಈ ಬಗೆಟ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪು೦ಡ ಆಸಕ್ತೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಅವಕಾಶ ಉ೦ಡು. ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಗು೦ಪು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಕಾಲೊನಿಲೆಡ್ ಮುಕುಲು ಬದ್ಕೊ೦ದುಲ್ಲೆರ್. ಮುಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪಟ್ಟ ದಟಿಗೆ ಪ೦ಡದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಮುಗೇರೆ‌ರ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದಕುಲು. ಜೈನ ಬ೦ಟೆರ್ನ ಮೂಲದಕುಲಾದ್ ಗುತ್ತುನು ಕಾಪುನ ಒಟ್ಟೀಗೆ ಬೆನ್ನಿದ ರಕ್ಷಣೆ ನ್ ಮಲ್ತೊ೦ದು ಬತ್ತಿನಕುಲು. ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲದ ಕ೦ಬುಲ‌ದ ಕ೦ಡೊಗು ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಮೂಲದ ಮೊಗೇರೆನೆ ಬಿತ್ತೊಡು. ಕ೦ಡದ ಪುಣಿಟ್ಟ್ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಕ೦ತ್‌ದ್ ಮೂಡಾಯಿ‌ಗ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಪೊರ್ತು ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಬಕ್ತಿಡ್ ಬೀಜೊನು ಬಿತ್ತೊಡು. ಬಾರೆ ಪಾಡುನ ಕ೦ಡೊಗು ಬಾರೆ ಪಾಡುನು, ಕ೦ಬುಲದ ಕ೦ಡೊಗು ಬಾರೆ ಪಾಡುನು ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನು ಮೂಲದ ಮೊಗೇರೆನೆ ಆವೊಡು.ಬೂಡು-ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡ್ ಕಾವೇರಿ ಸ೦ಕ್ರಾ೦ತಿ(ತುಲಾ ಸ೦ಕ್ರಾ೦ತಿ)ದಾನಿ ಪುಲ್ಯಕಾ೦ಡೆ ಮೂಲದ ಮೊಗೇರೆ ಪೊಲಿ ಲೆಪ್ಪುನ ಕಟ್ಟ್ ಉ೦ಡು. ತುಳುನಾಡ್ದ ಅವ್ವೇತೊ ಕಡೆಟ್ ಬೂತದ ಕೋಲದ ಸಮಯೊಡು ಭೂಮಿಪುತ್ರರೇ ಪ೦ದ್ ಲೆಪ್ಪು೦ಡು. ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ ಸುರೂಕು ಮೊಗೇರ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ನೇಜಿ ನಡ್ನ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದ ಪೊ೦ಜೊಲು ನೇಜಿ ನಡೊಲಿ ಪನ್ಪುನ ಕಟ್ಟ್ ಇನಿಕ್ಕ್ಲ ಉ೦ಡು. ಈ ಮಾತಾ ಅ೦ಶೊಡು ಮೊಗೇರೆರ್ ಭೂಮಿದ , ಬೆನ್ನಿದ , ಬೆನ್ನಿದ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತೆರಿನಕುಲು೦ದ್ ಪನೊಲಿ. ಭೂಮಿದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಮುಕುಲ್ನ ಸ೦ಬ೦ಧೊನು ತೂನಗ ಒ೦ಜಿ ಕಾಲೊಡು ಭೂಮಿದ ಹಕ್ಕ್‌ದಕುಲು ಆದಿತ್ತೆರ್೦ದ್ ಪನೊಲಿ. ಇನಿಕ್ಕ್ಲ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದ ಸುರೂತ ದಿನ ಆಯಿನ ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಕ೦ಡೊಗು ತಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಸಾ೦ಕೇತಿಕವಾದ್ ಮೂಜಿಸರ್ತಿ ದಪ್ಪುನಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆ ಸುರು ಆಪು೦ಡು.

ಮೊಗೇರ ಸ೦ಸ್ಕೃತಿ‌ಡ್ ಪುಟ್ಟುನಯಿಡ್ದ್ ಸೈಪುನಾಡೆ ಮುಟ್ಟ ಅಕುಲ್ನನೇ ಆಯಿನ ಸುಮಾರ್ ಕಟ್ಟ್-ಕಟ್ಟಳೆ ಉ೦ಡು. ಪೆದ್ಪುನೈಕ್ ಮೊಗೇರೆರ್ ಕು೦ದು ಪಾಡುನೆ, ಕಯವುನೆ ಪ೦ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸುರೂತ ಬಾಲೆ ಅಪ್ಪೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಆವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕಟ್ಟ್ ಮುಕ್ಲೆಡ ಉ೦ಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಬ೦ಜಿನ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಪಚಾರೊ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಪೆದ್‌ದ್ ೧೬ ದಿನ ಅಮೆ -ಸೂತಕ ನು ಮನ್ಪ್ವೆರ್. ಈ ದಿನೊಟ್ಟು ಪೆದ್ಮೆದಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆನ್ ಕುಟುಮದ ಬಾಕಿದ ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಬೇತೆನೆ ಉ೦ತಾವೆರ್. ಅಡೆಗ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಉಪ್ಪುಜಿ. ೧೬ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಪೆದ್ದಿನ ೭, ೯, ೧೧, ೧೩, ೧೬ನೇ ದಿನ ಅಮೆ (ಶುದ್ದಾಚಾರದ ಕ್ರಮೊ) ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಪಿದಯಿ ಬರೊಲಿ.ಪೆದ್ದನಗ ನ೦ಜಿನ್, ಕಜ್ಜೆಲ್ ನ್ ತಾಯಿಮಾಸು) ಇಲ್ಲದ ಕೈತಲ್ಡ್ ಒ೦ಜಿ ಗು೦ಡಿ ತೋಡುದು ಪಾಡುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಒ೦ಜಿ ಕಾಯೆರ್ದ ಗೆಲ್ಲ್‌ನ್ ದೀಪೆರ್. ದಟಿಗೆದ ಮಾಡ್‌ಗ್ಲಾ ಕಾಯೆರ್ದ ಕೆತ್ತೆನ್ ಲತ್ತ್ ಗೆಲ್ಲ್ ನ್ ದೀಪೆರ್. ೧೬ನೇ ಅಮ್ಮೆತ್ತಾನಿ ಗ೦ಜಿ-ಪೆದ್ದೊಲ್ದಿ ಮರ್ದ್‌ನ್ (ಬಾಣ೦ತಿ ಮದ್ದು)ಪೆದ್ದೊಲ್ದಿ ದೀಪೊ ಪೊತ್ತಾವೊ೦ದು ಕಜ್ಜೆಲ್ನ್ ಕವು೦ತಿನ ಜಾಗೆಗ್ ಪೋದ್ ದೀದ್ 'ಎನ್ನ ಬ೦ಜಿ ದಿ೦ಜಿಲೆಕ್ಕನೆ ನಿನ್ನಲ ಬ೦ಜಿ ದಿ೦ಜಡ್' ಪ೦ಡ್ದ್ ಬರೊಡು. ಬ೦ಜಿಡುಪ್ಪುನಗ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಬಲಕೆ ಆಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಯಿನ ಕಜ್ಜೆನ್ ೧೬ ದಿನತ್ತನಿ ನೆನೆಪ್ಪುನ ಕಿರಮ್ಮೊ ಮೊಗೇರೆರ್ರ್ಡ ಇಸೇಸ ಆದು೦ಡು.




#Article 118: ತುಳುನಾಡ್‍ದ ದೈವೊಲು (802 words)


ದೈವರಾದನೆ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸಾವಿರೊಡ್ದುಲಾ ಮಿತ್ತ್ ದೈವೊಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೂತೊಲು ಉಳ್ಳ. ಆ ದೈವೊಲೆನ್ ಇಲ್ಲದ ದೈವೊಲು, ಊರುದ ದೈವೊಲು, ಗ್ರಾಮದ ದೈವೊಲು, ರಾಜ್ಯದ ದೈವೊಲು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ದೈವೊಲೆನ ಆರಾದನೆದ ಕ್ರಮ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೂಪೊಡು ಉಂಡು. ದೈವೊಲೆನ ಪುದರ್‍ದ ಪಟ್ಟಿನ್ ಇಂಚ ಕೊರೊಲಿ.

ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ದೈವೊದ ವಿಷಯೊಡ್ ಲೇಕನ ಮೂಲುಂಡು

ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವ ದ ವಿಷಯಡ್ ಲೇಕನ ಮುಲುಂದು

 ಅಲೆರಾ ಪಂಜುರ್ಲಿ

ತುಳುನಾಡತ ಕೆಮ್ಮನ್ನು ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಕೊಡಿ ಕೊನ್ಡಲ ಬೂಡು ಇತ್ತಿಂಡಿಗೆ. ಆ ಬೂಡುಡು ಕೊಡನ್ಗೆ ಭನ್ನರ್ ಅನ್ಚೆನೆ ಆಪ್ಪೆ ಸಿರಿ ಗಿಂಡೆ ಉಲ್ಲಾಲ್ತಿ. ಬೂಡುನು ಅನ್ಚೆನೆ ವೊಕ್ಕೆಲ್ ಸಕ್ಕೆಲ್'ನ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ನದಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕ್ಲೆ ಒಕ್ಕೆಲ್ಡಿತ್ತಿ ತಿರ್ತ ಜಾತಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಕಚ್ಚೂರ ಮಾಲ್ಡಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ದ ಸತ್ಯವನ್ತೆದಿ ಪೊನ್ನು. ಅ ಮಾಲ್ಡಿ ವಿಸ್ಮಯೊಡು ಮಾಯಕೊಡ ಬನ್ಜಿನಲ್ ಆಪಲ್. ತಿನ್ಗೊಲು ಬರ್ತಿ ಆಂಡ್ ಆನ್ ಬಾಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ದು ಪರ ಲೋಕೊಗು ಸಂದುವೊಲು.

ಆನ್ಚ ಗತಿ ದಾಂತಿನ ಆ ಬಾಲೆನ್ ಕಾವನ್ಡೆರ್ ಕೊಡನ್ಗೆ ಬನ್ನಾರ್ ಬೂಡುಗು ಕೊನೊದು ,ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೀದ್, ತಿರ್ತ ಜಾತಿದಾಯೆ ಪನ್ಪಿ ಭೇದ ಮಲ್ಪಂದೆ ಪೊರ್ಲುಡೆ ತಾಂಕುದು ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಈ ಬಬ್ಬು ಬಾರಿ ಬಿರ್ಸಾದಿಗೆದ ಜವನ್ಯೆ ಆದ್ ಪೂರಾ ವಿಸಯೊಡ್ಲ ಬುದ್ಧಿವಂತೆ ಆದ್ ಬುಲೆಯೆ. ಸೀಕ್ ಸಂಕಟದಕ್ಲೆಗ್ ಗಿಡ ಮೂಲಿಕೆಡ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪಿನ್ಚಿ ಕೈ ಗುನ ಆಯಡ ಇತ್ತಿನೆನ್ ತೂದು.. ಆಯನ್ ಮಾತೆರ್ಲ ವೈದ್ಯನಾತೆ ಪನ್ಡ್'ಡ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಇಂಚೆನೆ ದಿನ ಪೋವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೆ ಕಟಪಾಡಿದ ಆರಸುಗು ಬಬ್ಬುನ ಬಿರ್ಸಾದಿಗೆದ ವಿಸಯ ಪೂರಾ ತೆರಿಯುಂಡು.

ಕಟಪಾಡಿದ ಆರಸು ಬಬ್ಬುನ ಮಿತ್ತ್ ನಂಜಿ ಕಾರೊಂದು ಉಪಾಯೊಡು, ಎಂಕ್ಲೆನ ಗೂವೆಲ್ಡ್ ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ತೊಜಾರೆಗ್ ಬಬ್ಬುನು ಬರ್ಪಾರೆಗ್ ಕೊಡನ್ಗೆ ಬನ್ನಾರೆಗ್ ಓಲೆ ಕಡಪುಡ್ ದ್ ಬಬ್ಬುನ್ ಕಟಪಾಡಿಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಟಪಾಡಿಗ್ ಪೊಯಿನ ಬಬ್ಬು'ಡ ಆರಸು ಪನ್ಪೆರ್, ಪೊಸ ಗೂವೆಲ್ ತೊಡಿನೆಟ್ಟ್ ನೀರ್ ಇಜ್ಜಿ. ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ಒಲ್ಪ ಉಂಡು ಪಂಡುದು ತೂವೊಲಿಯಾ ಕೇನುವೆರ್. ಬಬ್ಬು ನೀರ್'ದ ದಂಡ್ ತೂಯರೆ ಬಲ್ಮೆದ ಮುಕಾಂತರ ಪನ್ಪೆ. ಅದಗ ಅರಸುಲು ಉಂದು ಇಂಚ ಬಲ್ಮೆಡ್ ಪಂಡ ಯಾವಂದ್ ಈ ಗೂವೆಲ್ಗು ಜತ್ತುದು ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ತೊಜಾವೋಡು ಪನ್ಪೆರ್, ಬಬ್ಬು ಲೆಂಚಿದ ಸಾಯೊಡು ಗೂವೆಲ್ಗ್ ಜತ್ತ್ 'ದ್ ಮಾಯೋಡೆ ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ತೋಜಾವೆ ,ಬಬ್ಬುನ ಮಿತ್ತ್ ನಂಜಿ ಕಾರೊಂದಿತ್ತಿ ಕಟಪಾದಿದರಸು ತನ್ನ ಜನೋಕ್ಲೇನ್ ಕೂಡಾದ್ ಗೂವೆಲ್ಗ್ ಜಪುಡಾಯಿ ಲೆಂಚಿನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆಪ್ಪಾದ್, ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್'ಡ್ ಗೂವೆಲ್'ನ್ ಮುಚ್ಚಾವೆ. ಬಬ್ಬು ಗೂವೆಲ್'ದ ಉಲೈ ಆಪೆ .. ದಾಲ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯ ಆವಂದೆ ಗುವೆಲ್'ದ ಉಲೈ ಬಬ್ಬು ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡುವೆ, ಏನನ್ ಮಿತ್ತ್ ಒಯಿಪುಲೆ ಪಂಡೊಂದು ಕೋರಿದ ಸ್ವರೊಟ್ಟು ಕೆಲೆಪುವೆ.. ಕೈಕನ್ಜಿ ಸ್ವರೊಟ್ಟು ಅರೆದುವೆ..ಪುಚ್ಚೆದ ಸ್ವರೊಟ್ಟು ಬುಲಿಪುವೆ. ಅಪಗ ಕಾರ್ನಿಕೊಡ ದೈವೊಲಾಯಿನ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ, ಕೊಡಮಂದಾಯ.. ಡೈವೊಲೆಗ್'ಲ ಆಸಿ ಕಲ್ಲ್'ನ್ ಪನ್ಡಾಯೆರೆ ಆಪುಜಿ. ಕಾರ್ನಿಕೊದ ಕೊಟಿ ಚೆನ್ನಾಯೆರೆಗ್'ಲಾ ಆ ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್ ನ್ ಪಂದಾಯರೆ ಆಪುಜಿ.

ಆ ಪೊರ್ತುಡು ತನ್ನಿ ಮಾನಿಗ ಆ ಸಾದಿ ಬರಿಯೆ ಪೋವೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಗೋವೆಲ್ದುಲೈರ್ದ್ ಕೋರಿ ಕಿಲೆಪುನ ,ಪುಚ್ಚೆ ಬುಲಿಪುನ ಸ್ವರ ಕೇನ್ನಗ ಈ ಏರ್ ಪಂದ್ ಕೇನುವಲ್. ಆಪಗ ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪೆ,ಎನನ್ ಮೋಸೊಡು ಗೂವೆಲ್ದ ಉಲೈ ಜಪುಡಾದ್ ಮಿತ್ತ್ ಬರನ್ಡಿಲೆಕ್ಕ ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಮುಚ್ಚಿಯೆರ್ ..ಏನನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆಪ್ಪುಲೆ ಪನ್ಪೆ. ಪೊನ್ನು ಪೊನ್ಜೊವು ಆದಿತ್ತುಂಡ ತಂಗಡಿ ಪಲಿ ಪಂಡುದ್ ಎನ್ನುವೆ . ಆನ್ ಆನ್ಜೊವು ಆದಿತ್ತುಂಡ ಮೆಗ್ಯೆ ಪಲಯೆ ಪನ್ಡ್'ಡ್ ಎನ್ನುವೆ .ಎನನ್ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ಲೆ ಪಂಡೊಂದು ನಟ್ಟೊನುವೆ . ಆಪಗ ಆಪ್ಪೆ ಮಾನಿಗ ಅಲೆಡ ಇತ್ತಿ ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿಡ್ ಹಾಸಿ ಕಲ್ಲುಗ್ ಪದಿನಾಜಿ ಗೆರೆ ಗೀರ್ವಲ್. ಆ ಕಲ್ಲ್ ಸೆಲೆ ಬುಡ್ಪುಂಡು ಗೂವೆಲ್ಗ್ ಮುಚ್ಚಿ ಕಲ್ಲ್ ದರಿದ್ ಬಬ್ಬುಗು ಬೊಲ್ಪು ತೋಜುಂಡು . ಅಪಗಾನಗ ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಮಾನಿಗ ಪನ್ಪಲ್ ಬಬ್ಬುಡ ನಿನನ್ ಯಾನ್ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಿನ ತಗೆ ಪನ್ಡ್'ದ್ ಎನ್ನಿದ್ ಯಾನ್ ಎನ್ನ ತುತ್ತಿ ಸೀರೆನ್ ಜಪುಡಾವೆ. ಅವೆನೆ ಅಧಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬಲ .. ಆಂಡ ಮಿತ್ತ್ ಬನ್ನಗ ಎನನ್ ತೂವಡ, ಈ ತೂಯಾನ್ದಾಂಡ ದೋಷ ಬರು ಬಬ್ಬು ಪಂಡುದು ಮಾನಿಗ ಪನ್ಪಲ್ . ಆವು ಪಂಡುದು ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗೊ ಜಪುಡಾಯಿ ಸೀರೆನ್ ಪತೊಂದೆ ಮಿತ್ತ್ ಬರ್ಪೆ. ಮಿತ್ತ್ ಬರೊಂದಿತ್ತಿ ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗನ್ ತುಡ್ರುವ ಅಪಗ ಮಾನಿಗ ಕೋಪೊಡು..ನಿನಡ ಯಾನ್ ಪನ್ಡಿನ ಪಾತೆರೊನು ಮೀರ್'ದ್ ಪೋಯ..ಈ ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗು ಶಿಕ್ಷೆ ಆವೊಡು ಪನ್ಪೊಲು. ಆಪಗ ಬಬ್ಬು ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗೊಸ್ಕರ ಮುನ್ಡೊನು ಕೊಚ್ಚೊಂದು ನೆತ್ತೆರ್ದ ಓಕುಲಿನೆ ಜಪುಡಾವೆ. ಉಂದೆನ್ ನಮ (ಕೊರ್ಡಬ್ಬು'ನ ಕೊಲೊಡು'ಲಾ ಆಯೆ ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗು ಕಡ್ಸಲೆಡ್ ಕಟ್ಟಿ ಮಾನಿ ಮುನ್ಡ ಕೊcಚೊನ್ನ ಕಟ್ಟ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ) ಅಲ್ಪೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತಗೆ ತಂಗಡಿ ಕಾಯೊನು ಬುಡ್'ದು ಮಾಯೊನ್ ಸೇರೊಂದು ಕಾರ್ನಿಕದ ದೈವೊಲಾದ್ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಮೆರೆಯೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್.

ಬಬ್ಬುಸ್ವಾಮಿಯ ಮಂತ್ರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತ ಕೆಲವು  ದುಷ್ಟ ಜನರು ಪಡುಬಿದ್ರೆ ಕಂಚಿನಡ್ಕದಲ್ಲಿ  ಕುತಂತ್ರದಿಂದ ಬಬ್ಬು ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಸೆಳೆ ನೋಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಾವಿಗೆ ಇಳಿಸಿ ಹಾಸು ಕಲ್ಲು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಜನರು ಏನು ಮಾಡಲಾಗದೆ ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಹೆದರಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಇರುತ್ತಾರೆ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಯಾವ ದೈವಗಳಿಗೂ  ಬಬ್ಬುವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನಿಮಾನಿಗ ಎಂಬ ದೈವಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ  ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು  ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಕಾಪಾಡಿ ಎಂದು ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ  ಯಾರು ಎಂದು ಕೇಳುವಾಗ ಬಬ್ಬು ನನ್ನನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ  ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಆಗ ತನ್ನಿಮಾನಿಗ ತನ್ನ ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಸು ಕಲ್ಲು ಪುಡಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ..ಮೇಲೆ ಬರಲು ಆಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೀರೆಯನ್ನು ಬಾವಿಗೆ ಇಳಿಸಿ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ಮೇಲೆ ಬಾ ನಾನು ಅರೆನಗ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ.ಸರಿ ಎಂದು ಬಬ್ಬು ಮೇಲೆ ಬರುವಾಗ ನನ್ನನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದವರು  ಯಾರೆಂದು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದ ತನ್ನಿಮಾನಿಗ ಕೋಪ ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಬಬ್ಬು ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿ  ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ  ನೆತ್ತರನ್ನು ಬರಿಸುತನೆ (ಆದರೂ ಬಬ್ಬುವಿಗೆ ಮೇಲೆ ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಈ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಒಳ್ಳೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೋಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ )ತನ್ನಿಮಾನಿಗನನ್ನು ತಂಗಿಯೆಂದು ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿ ಇಬ್ಬರು ಕೊಡಂಕೂರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗಿ ಲಿಂಗ ಸ್ವರೂಪಿ ಆಗುತ್ತಾರೆ. 
ಇಂದಿಗೂ ಬಬ್ಬುವಿನ ನೇಮೋತ್ಸವ ಆಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಗೆ 16 ಗಡಿ ಹಾಕಿ  ನೆತ್ತರವನ್ನು ಸಭೆಗೆ ತೋರಿಸುವ ಕ್ರಮ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ  ಇದು ಬಬ್ಬುಸ್ವಾಮಿಯು  ತನ್ನಿಮನಿಗ ದೇವಿಯನ್ನು  ಅರೆನಗ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ  ನೋಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ.

ಜುಮಾದಿ

ಕುಡ್ಲ(ಮಂಗಳೂರು) ತಾಲೂಕುದ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆಡ್‍ ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಜಾರೊಡು ಬತ್ತ್‍ ನಿಲೆ ಅಯಿ ಒಂಜಿ ಬೂತೊಗು ಜಾರಂದಾಯೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಜಾರಂದಾಯ ಬೂತದ ಮೂಲ ಪುದರ್‍ ಮಣಿಯಲ್ತಾಯ ದೈವ. ಪ್ರತಿ ಭೂತದ ಕತೆಕ್ಕುಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಿನ್ನತೆನೆಡ್‍ ಕೂಡ್ದುಮಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ

ಈ ದ್ವೆವ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉದಿಪಾನ ಆದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊಂದು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಕುಡ್ಲ, ಕಂಕನಾಡಿ, ಮರವೂರು, ಬಜ್ಪೆ, ಬೈಕಂಪಾಡಿ, ಹಳೆಯಂಗಡಿ, ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರೊ ಈ ಕಡೆಟ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ದ ಮಸ್ತ್ ಜನೊಕ್ಳು ಕೊರಗ ಜಾತಿದಕುಲು. ಅಕ್ಲೆನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವೊ ಕೊರಗತನಿಯೆ. ಕೊರಗೆರ್ ಕೊರಗತನಿಯನ್ ನೀಚೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಕೊರಗ ತನಿಯೆ ಕೊರಗ ತನಿಯೆ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಆರಾಧನೆ ದೆತೊನುನ ಒಂಜಿ ದೈವ. ಈ ದೈವೊನು ಕೊರಗಜ್ಜೆಂದೇ ಎಚ್ಚಾದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತೊಟ್ಟಿಲ್ದ ಬಾಲೆಲು, ಕಿದೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪು ಬೆನ್ಪಿನ ದೈವ ಕೊರಗಜ್ಜೆ. ಕೈತಪ್ಪಾದ್ ಪೋಯಿನ ದಾದ ವಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕೊಡಾಂಡಲಾ ಕೊರಗಜ್ಜಂಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ಂಡ ಆಂಡ್. ಅವು ಬೀಡ (ಬೀಡೊಡು ಪುಗೆರೆ ಬಲ್ಲಿ/ ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಸುಣ್ಣ) ಆದುಪ್ಪು, ಕಲಿ-ಗಂಗಸರಲ ಆದುಪ್ಪು, ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುಡು ಬಸಲೆ, ಮೀನ್, ಉಪ್ಪಡ್ ಇತ್ಯಾದಿಲೆನ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ‘ಬಲಸುನ’ಲಾ ಉಂಡು. ಕೊರಗಜ್ಜನವು ಕತ್ತಲೆದ ಕೋಲ. ಬೊಲ್ಪು, ಅವ್ವುಲಾ ಕರೆಂಟ್ದ ಬೊಲ್ಪು ಪಾಡೆರೆನೇ ಬಲ್ಲಿ. ಕೊರಗ ತನಿಯ ಬೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನಾಯಗ್ ಅಣಿ ಕಟ್ಟೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ತರೆಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ, ಮೋನೆಡ್ ಗಡ್ಡ, ಸೊಂಟೊಗು ಗೆಜ್ಜೆದ ಪಟ್ಟಿ, ಕೈಟ್ ಬೆತ್ತ ಉಂದು ಈತ್ ಮಾತ್ರ ಕಟ್ಟುನಾಯನ ಏಸ. ಕುತ್ತಾರ್, ದೇರ್ಲಕಟ್ಟೆ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಈ ದೈವ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವುಂಡು.

ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ




#Article 119: ತುಳುವೆರ್ (103 words)


ತುಳು ಭಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನಕ್’ಲೆನ್ ತುಳುವೆರ್ ಪಂಡ್’ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೊಕುಲು ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಕಾಸರ್’ಗೋಡು ಅಂಚೆನೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನಕಲೆನ್‍ ತುಳುವೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೊಡಗುಡುಲ ತುಳುವೆರ್‍ ಉಲ್ಲೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೊಕುಲು ವಲಸೆ ಪೋತಿನ ಜಗತ್ತ್’ದ ಇತರ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಗೊತ್ತಾಪುನ ಮಟ್ಟ್’ಗ್ ತುಳುವೆರ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುವೆರ್. ಇಂಚಿಪ ಇರ್ವನೇ ಶತಮಾನದ ಸುರುಟು ಬೊಂಬಾಯಿಗ್, ಚೆನ್ನೈಗ್ ಅಂಚೆನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜಾಗೆಲೆಗ್ ತುಳುವೆರ್ನ ಸುರತ್ತ ವಲಸೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಣೆರ್ ತುಳುನಾಡ್’ದ ತೆಂಕಯಿಡುಪ್ಪುನ ಮೆಡ್ರಾಸ್, ಬೆಂಗಳೂರ್, ತುಮಿಳ್ ನಾಡ್, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳಗ್ ವಲಸೆ ಪೋಯೆರ್. ಬೇತೆ ತುಳುವೆರ್ ತುಳುನಾಡ್’ದ ಬಡಗಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಬೊಂಬಾಯಿ, ಬೊಕ್ಕ ಐತ ನಿರೆಕರೆತ ಜಾಗೆಲಾಯಿನ ಥಾಣೆ, ನವಿ ಮುಂಬಯಿ ಅಂಚೆನೆ ಪೂಣೆಗ್ ವಲಸೆ ಪೋಯೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮೈಸೂರು, ಧಾರವಾಡ ಅಂಚೆನೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗಗ್‍ಲಾ ತುಳುವೆರ್ ವಲಸೆ ಪೋದು ಔಲು ನೆಲೆಸ್’ದೆರ್.

ತುಳುವೆರೆಡ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತೆರ್ ಹಿಂದುಲು, ಮುಸಲ್ಮಾನೆರ್, ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್, ಉಲ್ಲೆರ್.




#Article 120: ತೆಲ್ಲಾವು (115 words)


ಉಂದು ತುಳುನಾಡುದ ಅಡ್ಯೆ. ಕುಡ್ಲ ಉಡುಪಿ ,ಕಾಸರಗೋಡು ಭಾಗೊಡ್ ಈ ತಿಂಡಿನ್ ಮಸ್ತ್ ಮನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಕಾವಲಿಡ್ ಮೈತ್ ಮನ್ಪುನಾ ಒಂಜಿ ಬಗೆತಾ ತಿಂಡಿ. ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉಪ್ಪುನಾ ತೆನಸ್.

'ತೆಲ್ಲಾವು' ನೀರ್‌ದೋಸೆತ ಪುದರ್ ತೆಲುಪು ಇಪ್ಪಿನೆತ್ತವರ ತೆಲ್ಲಾವುಂದ್ ಬತ್ತಿಪ್ಪು

ನೀರ್ ದೋಸೆ - ನೀರ್ ಟ್ ಪಾಡಿ ಅರಿನ್ ಕಡೆತ್ ಅಪಗನೆ ಕಾವಲಿಡ್ ಮೈಪುನಾ. 

ನಾಲ್ - ಐನ್ ಗಂಟೆ ದುಂಬು ಅರಿನ್ ನೀರ್ ಟ್ ಪಡುತ್ ಅವ್ವು ಬೊದುಲುನೇಟ್ ಬುಕ್ಕ ಕಡೆತ್ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಡೊಡು. ನೀರ್ ದೋಸೆತಾ ವಿಸೇಸ ಪಂಡಾ ಅಪಗ ಕಡೆತ್ ಅಪ್ಪಗನೇ ಮೈಪುನಾ. ಕಾವಲಿನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಚೆಚ್ಚ ಆಯಾರಾ ದೀತ್, ಆಯಿನಾ ಮಿತ್ತ್ ನೇಯೋ, ಎಣ್ಣೋನೋ ಪಾಡುತ್, ಕೈಲ್ ಡ್ ಬಂದ ದೆತೊಂತ್ , ಕಾವಲಿ ದಿಂಜಾ ಚೆಲ್ಲುನಾ ಲೇಕೋ ಮೈಪೊಡು. ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಸೆಕೆ ಅನಾಗ ಮುಚ್ಚಿನ ಮುಚ್ಚಲ್ ದೆತುದ್, ಸಟ್ಟುಗೋಡು ಲಕ್ಕವೋಡು. ಉರ್ದು ದಾಲ ಪೆಡರ ಇಜ್ಜಿ.

ಇಂದೆನ್ ಕೋರಿದ ಕಜಿಪುಡ್ ಇಜಿಂಡ ಚಟ್ನಿಡ್ ತಿಂದಡ ಎಡ್ಡೆ ರುಚಿ ತಿಕುಂಡ್. ಈ ದೋಸೆಗ್ ನಮ ಮಸ್ತ್ ಎಣ್ಣೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುಜ.




#Article 121: ತೋಕೂರು (233 words)


ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಊರುಲೆಡ್ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ದಾಖಲೆಡ್ ಒರಿದ್ ಬೈದಿನಂಚಿನ ಪುದರ್‍ದ ಊರು ತೋಕೂರು. ಕೂಲೂರ ಸುದೆತ್ತ ಕೈ ಈ ಮೈಟ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಬೋಡಾಯಿನಡೆ ಓಡೊಡು ಪೋಪಿನವು ಮಾಮೂಲಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.

ಚರಿತ್ರೆದ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ತೂನಗ ತೋಕೂರು ಜಾರಂದಾಯ ಸಾನೊಡು ತಿಕಿನ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ದಾನ ಶಾಸನೊಡು ಈ ಊರು ತೋಕೂರುಂದೇ ಉಂಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ದಿನೊಕ್ಲೆಗ್ ಬನ್ನಗ ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ೧೩೧೨ಟ್ಟ್ ಕರಿಯಂಗಳ ಗ್ರಾಮದ ಪಲ್ಲಿಪಾಡಿಡ್ ಪಾಡ್ದಿ ಶಾಸನೊಡು ತೋಕೂರು ಗುತ್ತುದ ಕಿಟ್ಟುಸೆಟ್ರೆನ (ಪೇಜಾರ ಶೀಮೆಯ ತೊಕುರಗುತ್ತಿನಲು ಬಾಳಿಹ ಮಾರಂಸೇಖನ ಸಂತತಿಯಲು ಮಾಸಾದಿಕ ಜಯಿನ ಕಿಟ್ಟುಸೆಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹವಾಗಿ) ಪುದರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ನಂದೊಲ್ಗೆ ಚೊಂಬುದ ಪಾಲೆಡ್ ಬರೆಯಿನ(ತಾಮ್ರ) ಶಾಸನೊಡುಲಾ ಈ ಊರುದ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಬೆದ್ರದ ಎರಮನೆತ ರಿಕಾರ್ಡ್ ಲೆಡ್ ಲಾ ತೋಕೂರ ಗುತ್ತುದ ಯಜಮಾಂಟ್ರ್ ಬೆದ್ರ ಚೌಟೆರೆ ಸೀಮೆದ ಜಬಾದಾರಿದ ನಾಲ್ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಒಂಜಿಂದ್ ಲಾ, ಅವೆತ್ತ ಜಬಾದಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಕ್ಕುಪ್ಪುನ ರಾಜಮರ್ಯಾದಿದ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‍ ಲೆನ ವಿವರೊಲು ಉಲ್ಲ.

ಜಾರಂದಾಯ ಪಾಡ್ದನ, ಜುಮಾದಿ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಡ್ ತೋಕೂರುಗು ಎಂಚ ಬೈದಿನಿ ಪನ್ಪಿನ ವಿವರೊಲು ತಿಕ್ಕುವ. ‘ಜೋಕಟ್ಟೆ’ ಪುದರ್ ಎಂಚ ಬೈದ್ಂಡ್ಂದ್ ಕೋಡ್ದಬ್ಬುನ ನುಡಿಗಟ್ಟ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ‘ತೋಕೂರ ಬದನೆಗ್ ತೊಟ್ಟಿಜ್ಜಿ’ ಪನ್ಪಿನ ಎದುರುಕತೆಲಾ ತೋಕೂರುದ ಪುದರ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಇಂಚ ಅನೇಕವು ತಿಕ್ಕುವ.

ಇತ್ತೆದ ಮಟ್ಟ್ ಡ್ ತೂನಗ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುಡು ಉಂಡು. ಈ ಗ್ರಾಮೊನು ೬೨ನೇ ತೋಕೂರುಂದು ಗುರ್ತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜೋಗಟ್ಟೆ ಈ ಊರುದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ.
ಈ ಊರುಡುಂತುಂಡ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಪನಂಬೂರ ಬಂದರ್ ಡ್ ಕಪ್ಪಲ್, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ್ ತೋಜುವ. ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆದ ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಕಡೆತ್ತ ಸ್ಟೇಶನ್ ತೋಕೂರುಡುಂಡು. ಊರ ನಡುಟು, ಬರಿಟ್ ಮಾರ್ಗೊಡು ಇತರ ವಾಹನೊಲು ಪೋಪ.
ಊರುದ ಮಲ್ಲ ತೋಕೆ ಎಂ ಆರ್ ಪಿ ಎಲ್, ಎಚ್ ಪಿ ಸಿ ಎಲ್ ದಂಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆದಡಿಟ್ ಉಂಡು. ಒರಿನ ಜಾಗೆಡ್ (ಜಾಗೆ ಪೋಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಜಾಗೆ ತಿಕ್ ದ್ ಕಟಿನ) ಇಲ್ಲುಲು ಉಲ್ಲ.
ಇತ್ತೆಲಾ ಉಪ್ಪುನ ಜಾರಂದಾಯ ಸಾನ, ಕೋಡ್ದಬ್ಬು ಸಾನ, ಮದ್ಯ ಚಾವಡಿ, ಶತಮಾನ ಕರಿನ ಪಲ್ಲಿ, ತೋಕೂರು ಚರ್ಚ್, ತೋಕೂರು ಗುತ್ತುಲು ಪರಂಪರೆದ ಪಜ್ಜೆಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವೊಂದುಲ್ಲ. ಈ ಊರುಡು ಇತ್ತೆ ಬಾರ್‌ದ ಬೆನ್ನಿ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಿ. ಪರವೂರುದಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಜನ ಈ ಊರುಗು ಬತ್ತ್ದ್ ತೋಕೂರುದಕುಲೃ ಆದುಲ್ಲೆರ್.




#Article 122: ತೋಕೂರು ಬಂಡಿ (434 words)


ತೋಕೂರು ಊರುದ ಮಲ್ಲ ಜಾತ್ರೆ – ವರ್ಸದ ಉತ್ಸವ ತೋಕೂರ ಬಂಡಿ. ಈ ಊರುದ ರಾಜಂದೈವ ಜಾರಂದಾಯಗ್ ವರ್ಸೊಗೊರ ಒಯ್ಪು ಬಂಡಿದ ನೇಮ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ತೋಕೂರ ಬಂಡಿಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಕಾಲಾದಿದಂಚ ನಡಪುನ ಈ ಬಂಡಿ ತೋಕೂರುಗುತ್ತುದ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ನಡಪುಂಡು.
ಪರಂಪರೆಡ್ ಬೈದಿನಂಚ ದೊಂದಿದ ಬೊಲ್ಪುಡು (ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿದ ಬೊಲ್ಪು ಇಜ್ಜಂದೆ) ತೋಕೂರು ಬಂಡಿ ನಡಪುಂಡು.

ದೇರೆಬೈಲ್ ಬಾರೆಬೈಲ ಬಟ್ರೆನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬತ್ತಿನ ಮನಿಯಂದಾಯೆ ಪನ್ಪಿನ ದೈವ ಶೆಡ್ಯೆದಲ್ಪದ ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಅಪ್ಪು ಬೈದ್ಯೆದಿಡ ಆರಾಧನೆ ದೆತೊಂದು ಜಾರಂದಾಯೆಂದ್ ಲೆಪ್ಪಾವೊನುವೆ. ಜಾರೊಡ್ದು ಕೂಲೂರ ಬೂಡುಗು ಬತ್ತಿಕ್ನ ಜಾರಂದಾಯಗ್ ತೋಕೂರ ಗುತ್ತುದ ಕುಂಞಾಳ್ವೆರೆ ಮುಂಡಾಸ್ ದ ಪೊರ್ಲು ತೂದು ಅರೆಡ ಆರಾಧನೆ ದೆತೊನುನ ಮನಸಾದ್ ರುಯಿತ್ತ ಕಡಪು ಕಡತ್ತ್ ದ್ ತೋಕೂರ ಊರುಗು ಬರ್ಪೆ. ಕುಂಞಾಳ್ವೆರ್ ಮಾಗಣೆ ಕೂಡಾದ್, ಕೌದೂರ ಕೋಟೆ ಸೀಗೆದ ಬಲ್ಲೆಡ್ ‘ಕುತ್ತಿ ಕಡ್ಪಾದ್ ಕುಲ ನಿಗ್ಪಾದ್, ಚಂಕೊಡು ಕಟ್ಟಾದ್, ಚೌಲೊಡು ಬೇಪಾದ್ ಸಾನ ಕಟ್ಟಾದೆರ್’. ಅಂಚ ತೋಕೂರು ಗುತ್ತು ಕೌದೂರ ಕೋಟೆ ಸಾನಂದ್ ಜಾರಂದಾಯೆ ಪನ್ಪಾದ್, ವರ್ಸೊಗೊರ ಏರಿ ಕೊಡಿ ಒಯ್ಪಿ ಬಂಡಿದ ನೇಮ ದೆತೊನುವೆ. ತೋಕೂರು ಗುತ್ತುನು ಮುಗುಲಾಯಿ ಗುತ್ತುಂದು ಪನ್ಪಾವೆ.

ಪಗ್ಗುಡು ಏಲ್ ಪೋಪಿನಾನಿ ಪೊರ್ತು ಕಂತಿ ಬೊಕ್ಕ ತೋಕೂರ ಗುತ್ತುಡ್ಡು ಜಾರಂದಾಯನ ಬಂಡಾರ ಪಿದಾಡುಂಡು. ಬಂಡಾರದ ಸಾನ ಮುಟ್ಟ ವಾದ್ಯ, ಗೌಜಿ ಗದ್ದಲ ದಾಲ ಇಜ್ಜಂದೆ ಬಂಡಾರ, ಮುಗ- ಜನೊಕ್ಲೆ ಮಂದೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬಂಡಾರದ ಸಾನೊಡು ಕೈಮುಗಿದ್ ಪಿದಾಡ್ನಗ ಗೌಜಿ ಗದ್ದಲೊಡು, ವಾದ್ಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ ಪಿದಾಡುಂಡು. ಗುಡ್ಡೆದ ಕೊಡಿಟುಪ್ಪುನ ಜಾರಂದಾಯ ಸಾನದಡೆ ಎತ್ತ್ ದ್ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತುಡು ಕೊಡಿ ಏರುಂಡು. ‘ತುಡರ ಬಲಿ’ ನಡಪುಂಡು.

ಪಗ್ಗುಡು ಎನ್ಮ ಪೋಪಿನಾನಿ (ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೨) ಬಯ್ಯಡ್ ಬಂಡಿದ ನೇಮೊಗು ಪಂಬದೆರ್ ಎಣ್ಣೆ ದೆತೊನುನ ಮೂಲಕ ಬಂಡಿದಾನಿದ ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಭಾಗ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಜಾರಂದಾಯಗ್ ಕಟ್ಟುನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೀದ್ ಬತ್ತ್ ದ್, ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟುದು ಸಂದಿ ಪಂಡಿಬೊಕ್ಕ ತೋಕೂರು ಗುತ್ತುದ ಆಳ್ವೆರ್ ‘ಎಣ್ಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್’. ಈ ಪೊರ್ತುಗು ಬಾಲೊಲಿ ಕಟ್ಟುನ, ಅಣಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಇತ್ಯಾದಿ ಬೇಲೆಲು ಆವೊಂದುಪ್ಪುವ.
ರಾತ್ರೆದ ಒಣಸ್-ಪಲಾರ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಜಾರಂದಾಯೆ- ಜಾರಂದಾಯ ಬಂಟನ ಗಗ್ಗರದೆಚ್ಚಿದ ನೇಮ. ಬೊಕ್ಕ ಮಾನ್ಯೆಚ್ಚಿ, ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಗ ಏರ್ದ್ ನೇಮ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಈತ್ ಪೊರ್ತಾನಗ ಸಾದಾರ್ನ ಮೂಜಿ ಆವು. ‘ಬದಿಕಾರದ ಬಲಿ’, ಬೊಲ್ಗುಡೆ ಪಾರಾವುನ, ಅಸುರ್ಗೊಡೆತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೋಪಿನ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡು. ನಾಲ್ ಗಂಟೆ ಸುಮಾರ್ ಗ್ ದೈವೊಲು ಬಂಡಿದ ಬಲಿನೇಮ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಬಂಡಿದ ಕಂಡದಂಚಿ ಪಿದಾಡುವ.
ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಮಲ್ಲ ಪಾಪೆ ಬಂಡಿ, ರಡ್ಡ್ ಕುದುರೆ ಬಂಡಿಲೆನ್ ಬಂಡಿದ ಕೊಟ್ಯಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಒಯ್ತ್ ದುಪ್ಪುವೆರ್. ಜಾರಂದಾಯನ ಪಾಪೆ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಬಂಡಿಡ್ ಪಾಪೆದ ರಡ್ಡ್ ಮೈಟ್ ಲಾ ದೊಂದಿದ ಬೊಲ್ಪು ಪೊತ್ತೊಂದುಪ್ಪುಂಡು. ಸುರುಕು ಪದ್ನಾಜಿ ಗುತ್ತುದಕುಲು, ಆಪಿ ಇಲ್ಲದಾಕುಲು ಬಂಡಿಗ್ ತಾರೈ ಆಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಡಿ ಒಯ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಾಪೆ ಬಂಡಿ ಮಲ್ಲ ಬಂಡಿ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಅವೆನ್ ಒಯ್ಪೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಗಟ್ಟಿದ ಜನೊಕುಲು ಉಂತುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಕುದುರೆದ ಬಂಡಿಡ್ ಮುಗ ಏರ್ದಿನ ಜಾರಂದಾಯನ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಒಯ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ್ತ ಪಿರವುಡು ಎಲ್ಯ ಕುದುರೆದ ಬಂಡಿಡ್ ಜಾರಂದಾಯನ ಬಂಟನ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಜೋಕುಲು ಒಯ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಬಂಡಿ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್ಂಡ, ಬಂಟನ ಬಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಸುತ್ತು ಎಚ್ಚಾವು- ಜೋಕ್ಲೆನ ಕುಸಿಟ್, ಬಂಟನ ಒತ್ತಾಯೊಡು.

ಬಂಡಿದ ಬಲಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ ಸಾನೊಗು ಬತ್ತ್ ದ್ ಅವುಲು ‘ನುಡಿಗಟ್ಟ್’ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಊರು ಪರವೂರುದ ಜನೊಕ್ಲೆನ ಬೇನೆ ಬೇಸರ್ ಲೆನ್ ದೈವೊಡೆ ಅರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು, ಅವೆಕ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಮದಿಪು ಮದಿಪಾವೊಂದು ಜನ ಸಮಾದಾನ ಪಡೆವೆರ್; ಗಂದ ಪುರ್ಸಾದ ದೆತೊನುವೆರ್.

ಒಂತೆ ಪೊರ್ತುಡು ಮುಗ ಜತ್ತ್ ದ್, ಜಾರಂದಾಯ-ಜಾರಂದಾಯ ಬಂಟನ ಎಚ್ಚಿಡ್ ಪಿರಿವುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಜುಮಾದಿನ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಲೆದ ನೇಮ. ಈತ್ ಪೊರ್ತಾನಗ ಬೊಲ್ಪು ಆದುಪ್ಪುಂಡು.
ತೋಕೂರುಡು ಮಾತ್ರ ಜುಮಾದಿಗ್ ‘ಮುದಲೆದ ಬಂಡಿ’. ತೋಕೂರುಗು ಬನ್ನಗ ಜುಮಾದಿ ಮುದಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲೊಂದು ಬೈದಿನ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಜುಮಾದಿನ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಬಂಡಿ ಒಯ್ತ್ ದಾದ್, ಜುಮಾದಿ ಬಂಟಗ್ ಅಂಚೆನೇ ಬಂಡಿ ಒಯ್ಪುವೆರ್. ಈ ನೇಮ ಪಿರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಜಪುಡಾದ್, ಬಂಡಾರ ಪಿರ ಪಿದಾಡುಂಡು.

ಸಾದಿಡ್ ಬನ್ನಗ ‘ಆಳ್ವೆರ್’ ತಪ್ಪಂಗಾಯಿದ ತಾರಾಯಿ ಪಾರಾದ್, ಆ ಗೊಬ್ಬುದ ಕಲೊನು ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಂಡು. ಅಂತೂ ಮುಗ-ಬಂಡಾರ ತೋಕೂರು ಗುತ್ತುಗು ಬತ್ತ್ ದ್ ಎತ್ತುಂಡು. ಇಡೆಗ್ ತೋಕೂರ ಬಂಡಿದ ಗೌಜಿ ಮುಗಿಯುಂಡು.




#Article 123: ತೋಡು (128 words)


ಕಂಡೊಡು ಉಂತ್ನ, ಗುಂಡಿಡ್ ಉಂತ್ನ, ಪಲ್ಲಡ್ ಉಂತ್ನ ನೀರ್ನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಕಣಿ ಮಾಲ್ತ್ ಪರಿಪ್ಪು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಂಚಿನ ಮಸ್ತ್ ಕಣಿತ ನೀರ್ ಒಂಜಾಂಡ ತೋಡಾಪುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಊರುಡುಲಾ ಒಂಜಿ ತೋಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಿನ ಮಸ್ತ್ ತೋಡುಲು ಸೇರ್ಂಡ ಸುದೆ ಆಪುಂಡು.

ತೋಡು ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಗುಂಡಿ ಮಲ್ಪು ಪನ್ಪುನ ಅರ್ಥ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ತೋಡ್‍ದ್ ಮಲ್ತ್‍ನವು ತೋಡು ಆದ್ ಉಪ್ಪೆರೆಲಾ ಯಾವು. ತೋಡು ಮಾತೆನ್‍ಲಾ ತನ್ನ ಪರಿಪುದ ಒಟ್ಟುಗು ತೋಡ್‍ದ್ ಕೋನೊಪುಂಡು. ತೋಡು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಅರ್ತೊಡು ನೀರ್ ಪರಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಪಂಡಲಾ, ನನೊಂಜಿ ಅರ್ತೊಡು ತೋಡ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಬಗೆತ್ತ ಅರ್ತೊಲಾ ಉಂಡು. ನುಪ್ಪು ತೋಡುನೆ, ಕಜಿಪ್ಪು ತೋಡುನೆ, ಪಾಯಸ ತೋಡುನೆ, ಬೆಂದ್ರ್ ತೋಡುನೆ. ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೆಲೆಗ್ ತೋಡುನೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊಲಾ ಉಂಡು.

ಬಂಗುಡೆ ಮದಿಮಾಯೆ ಬೂತಾಯಿ ಮದಿಮಾಲ್ ಸುದೆಟೆ ಪೋನಗ ತೋಡುಡಿತ್ತಿನ ಕೈಪೆ ತರುಕ್ಕುಲು ಮಸ್ಕಿರಿ ಮಲ್ತೊಗೆ.

ಇಂಚಿತ್ತಿನ ತೋಡುಡು ತರು ಮೀನ್ಲು ಮಸ್ತ್ ಇಪ್ಪುವೊ. ಆ ತರುಕ್ಕುಲ ಸುದೆತ್ತ ಮೀನ್ಡ್ದ್ಲಾ ಜೋರು ಇಪ್ಪುವೊ. ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪಿನಕುಲು ಕಂಡೊಗ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ತೋಟೊಗ್ ನೀರ್ ದ ತೊಂದರೆ ಆನಗ ತೋಡುಗ್ ಕಟ್ಟ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ನೀರ್ ನ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ತೋಡುಲೆನ್ ಕಡಪೆರೆ ಪಾಪು ಪಾಡುವೆರ್.




#Article 124: ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಬೊಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ (185 words)


ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಪನ್ನಗ ನೆನೆಪಾಪಿನಿ ನಂಕ್ ಶೋಕುಡ್ ಪರಡ್ದಿನ ಕಡಲ ಕರಾವಳಿ. ಅಲ್ಪ ರೈಸುನನ್೦ಚಿನ ತಾರೆ ಕಂಗ್‍ದ ಸಾಲುಲು. ಸುತ್ತೊಗು ಗೋಡೆ ಕಟ್ ನಂಚಿನ ಪಕ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಲು. ನೆತ್ತ ನಡುಟ್ ಪಲವತ್ಥಯಿನ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ. ಕಡಲ್ದ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಬೀಜುನ ತಂಪಾಯಿನ ಗಾಳಿಗ್ ಮೆಯಿಒಡ್ಡುದ್ ಬುಲೆವುನಂಚಿನ ಕಡಲ್ದ ಕರೆಡ್ದ್ ಮೀನ್‌ನ್ ಪೆಜಿದ್ ತಿನ್ಪಿನ ಪಕ್ಕಿಸಂಕುಲ. ಸೂರ್ಯೆ ಪುಟ್ಟುನಗ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ಥಮನ ಅಪಿನ ನಡುಟ್ ಆರಾಮದ ಬದ್ ಕ್ ಗ್  ಉಪ್ಪುನ ಮುಲ್ಪದ ಜನಕುಲೆನ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಮನಸ್ಗ್ ಸಮಾದಾನ ಕೊರ್ಪಿನಂಚಿನ ಮುಲ್ಪದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಳು ಮಸೀದಿ, ಚರ್ಚ್, ಒಂಜತ್ತಂದೆ ಒಂಜಿ ಬಗೆಟ್ ಪೌರನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವೈಭವನ್ ಪುರೆರ್ಗ್ ತೋಪವುನೆಟ್ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರ ವೈಸದ್ಂಡ್.

ಪೂರ ಊರು ಬುಲೆಯಿನಂಚನೆ ನಮ್ಮ ಊರು ಬುಲೆವೊಡುಂದು ಅಂಡ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಪನ್ಪುನ ಭೂತ ಐತ ಬುಲೆನ್ ಪತೊನೊಡು. ಈ ಬದಲಾವನೆಗ್ ಅಧುನಿಕ ಜನಕುಲು ಸ್ಪಂದಿಸುವೆರ್. ಅಂಡ ಅತಿ ಆಯಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಪೊರ್ಲುನು ಅಂಚನೆ ಶುದ್ದತೆನ್ ಒರಿಪೆರೆ ಅವಂದಿನಡೆಗ್ ಎತ್ತಪುಂಡು. 

ಇನಿ ಕುಡ್ಲ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ. ಎತೋ ವಾಹನಳು ಜಿಂಜಿದ್ ಪೋಥೆಂಡ್ . ಅಂಚೆನೆ ಜನಕುಲ್ ಜಿನ್ಜಿದ್ ಪೋಥೆರ್ ಅಂಚೆನೆ ತುಳುವೆರ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಥಿದ ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್ . ಮೂಲಪ ಯಿತ್ತಿನಕುಳು ಪೂರ ಒರಿಯೇಗ್ ಒರಿಯೇಗ್ ಸಹಾಯ ಮಳ್ತ್ಹೊಂದು ಉಪ್ಪಿನಂಚಿನ ಗುಣ ಈ ಕುಡ್ಲ್ ದ ಅಕುಲೆನ .

ಕುಡ್ಲದ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುದ್ರೋಳಿದ ಆಶ್ರಯೊಡು ದಸರಾ ಬಾರಿ ಗೌಜಿಡ್ ನಡಪುಂಡು. ೯ ದಿನ ದೇವಿಗ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಇತ್ತೆ ಮಸ್ತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆದ ಜಾಗ್ ಆತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲು ಎಂ.ಆರ್.ಪಿ.ಎಲ್, ನಾಗರ್ಜುನ ದಂಚಿನ ಮಲ್ಲಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ ಮನ್ಪುನ ಜಾಗೆಲ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಅವುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಲು ಅವೊಂದು ಉಂಡು.




#Article 125: ದಸರ (100 words)


ದಸರಾ ನಮ್ಮ ನಾಡ್ದ ಪರ್ಬ. ಈ ಪರ್ಬೊನು ಪತ್ತ್ ದಿನತ ಕಾಲ ಆಚರಣೆ ಮಳ್ಪುವೆರ್. ಪತ್ತನೆದ ದಿನತಾನಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಆನೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬಂಗಾರದ ಅಂಬಾರಿಡ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ದಿನೊಕ್ಕು ವಿಜಯ ದಶಮಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪರ್ಬೊನು ವರ್ಸಲ ಗೌಜಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ೩ ಸರ್ತಿ ಬಂಗಾರದ ಅಂಬಾರಿನ್ ಆನೆದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್  ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪರ್ಬೊನು ಶ್ರೀ ಕ್ರಷ್ಣದೇವರಾಯರ್ ವಿಜಯನಗರೊನು ಆಳೊ೦ದು ಇತ್ತಿನ ಕಾಲೊಡು ಆಚರಣೆ ಮಳ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಶೈಲ ಪುತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಚ೦ದ್ರಘ೦ಟ,ಕೂಶ್ಮಾ೦ಡಿನಿ,ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ,ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ, ಮಹಾಕಾಲಿ, ಮಾಹಾಗೌರಿ, ಸಿದ್ದಿಗಾತ್ರಿ,ಬೊಕ್ಕ ಆದಿಶಕ್ತಿ ದೇವಿನು ಈ ಪತ್ತ್ ದಿನ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ದಸರೊನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಸಲಾ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಉಂದೆನ್ ಮೈಸೂರ್, ಕೊಡಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗೌಜಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕುಡ್ಲ‌ಡ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಸಂಗೀತೊ, ನಾಟಕೊ, ಹಾಸ್ಯೊ, ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತು ಲೇಸುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚ ದಸರಾ ಒಂಜಿ ಗಮ್ಮತ್ತ್‌ಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಪರ್ಬ.




#Article 126: ದಿಕ್ಕ್‌ (159 words)


ದಿಕ್ಕ್ (cardinal direction) ಇನ್ನಗ ಭೂಗೋಳಸಾಸ್ತ್ರೊ (geography) ಡು  ಅಂಚನೆ ಭೂಪಟಶಾಸ್ತ್ರೊ (Cartography)ಡು  ಭೂಮಿದ ಸಹಜ ಅಯಸ್ಕಾಂತ ಗುಣತ್ತ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆದ ಜಾಗೆಲೆನೆ ಗುರುತ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಿದಾನೊ.ದಿಕ್ಕುಗು ದಿಶೆ, ಮೂಲೆ ಇಂದ್'ಲಾ ಪಣ್ಪೆರ್.

ದಿಕ್ಕ್ ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರಾಚೀನ  ಶಬ್ಧದ  ಸೂರ್ಯ,ಬೊಲ್ಪು, ತೂ ಇಂದ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಡು. ಬಹುಷಃ  ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡು ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ಮೂಲೆಗ್ ದಿಕ್ಕ್ ಇನ್ಪಿನ ಬಳಕೆ ಇಪ್ಪೊಡು. ಕ್ರಮೇಣ, ಶಬ್ಧ ಪ್ರಯೋಗೊಡು ವಿಸ್ತರಣೆ ಆದ್ ಮಾತಾ ಮೂಲೆಲೆಗ್ ದಿಕ್ಕುಲು ಇನ್ಪಿನ ಬಳಕೆ ಬತ್ತುದುಪ್ಪೊಡು. ತುಳುನಾಡುದ ಒಂಜಿ ಪುರಾತನ ಜನಾಂಗೊಗು  ದಿಕ್ಕನಕುಲು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.‍ ದಿಕ್ಕನಕುಲು ಇನ್ಪಿನ ಪದ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಾರ್ಥ ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧಕೆರ್‍  ಇಂದ್ ಆದುಪ್ಪು.

ಭಾರತ ದೇಶೊಡು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟೋಣ ಕಟ್ಟುನ ರಚನೆಲೆಗ್ ಸೂತ್ರೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವುನ ಒಂಜಿ  ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಂಪರೆಡ್  ಬಳಕೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡು ಕಟ್ಟೋಣ ಕಟ್ಟುನೆಕ್ಕ್ ಭೂಮಿದ ದಿಕ್ಕುಲು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂದು ಇತ್ತಾ. ಇಂಚೊಗುಲಾ ಮಸ್ತ್ ಜನಕುಲು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟೋಣ ಕಟ್ಟುನಗ ವಾಸ್ತು ಸೂತ್ರಲೆನ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೆಗ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊರ್ದಿಂಚಿ  ನಾಲ್  ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕ್‌ಲು ಮಾಂತ್ರೊ ಪರಿಚಯ. ಆಂಡ ತೆರಿದನಕೆಲೆಗ್ ಕನ್ನಡೊಡು  ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು, ಅಂಚನೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಪಟೊಲೆಡ್ ನಾಲ್  ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕ್‌ಲು ಬೊಕ ನಾಲ್ ಉಪ ದಿಕ್ಕ್‌ಲು ಸೇರ್ದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಎಣ್ಮ ದಿಕ್ಕುಲೆನ್ ಗುರುತು ಮಲ್ಪುನ ಪದ್ಧತಿ ಉಂಡು. ಭೂಪಟ ರಚನೆಗ್ ಪದಿನಾಜಿ ದಿಕ್ಕುಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾವುನ ಪದ್ಧತಿಲಾ ಉಂಡು.

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾರೂಪೊಡು ಭೂಮಿದ ನಾಲ್ ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕುಲು ಇಂಚ ಉಲ್ಲಾ:

ಕನ್ನಡೊ/ಸಂಸ್ಕೃತೊದ   ನಾಲ್ ಉಪದಿಕ್ಕುಲೆನ್ ತುಳುಟು ಕನ್ನಡೊಡು ಲೆಪ್ಪುನಂಚನೆ ಗಳಸುವೆರ್.




#Article 127: ದೇಯಿ ‍ಬೈದ್ಯೆತಿ (1096 words)


ತುಳುನಾಡ್ದ ಅವಳಿ ವೀರ ಪುರುಷೆರ್ ಪಂಡ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರ್. ಆ ವೀರ ಪುರುಷೆರ್ನ ಅಪ್ಪೆನೇ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ.

ಕೇಂಜವ ಅಣ್ ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿಲು ಅಕ್ಲೆನ ರೆಕ್ಕೆಲೆನ್ ಜೋಡ್ಸಾದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಅಕ್ಲೆನ ತೆತ್ತಿನ್ ದೀದ್ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವೆರೆಗ್ ಅರ್ಪಿಸಾಯೆರೆಂದ್ ಪೋನಗ ಅವು ಜಾರ್ದ್ ನೀರ್‌ಗ್ ಬೂರುಂಡು. ಆ ತೆತ್ತಿ ಭಟ್ರೆಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆರ್ ಅಯಿನ್ ಕನತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಡ್ ದೀಪೆರ್, ಅವು ತೆತ್ತಿರ್‌ದ್ ಪಿದಯ್ ಬತ್ತಿನಾಲೆ ದೇಯಿ. ಪೆಜನಾರ್‌ ಬ್ರಾಣೆ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಜೋಕುಲು ಉಪ್ಪುಜಿ ಅಕುಲು ತೆತ್ತಿರ್‌ದ್ ಪಿದಯ್ ಬತ್ತಿನ ಬಾಲೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬಾಲೆಂದ್ ಯೆನ್ನಿದ್ ಅಲೆಗ್ ಸುವರ್ಣ ಕೇದಗೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್.

ಕಾಲ ಪೊವೊಂದು ಇತ್ತಿಲಕನೆ ಸ್ವರ್ಣ ಕೇದಗೆ‌ಗ್ ೧೦ ವರ್ಷ ದಿಜುಂಡು. ಒಂಜಿ ದಿನ ಕಬೆತಿ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್ ಬೊರಿಯರೆ ಪೋತಿನ ಕೇದಗೆ ಪೊನ್ನು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಪಲ್. ಬೇನೆನ್ ತಡಯರೆ ಆವಂದೆ ಅಪ್ಪೆನ್ ಲೆಪ್ಪುನಗ, ಅಪ್ಪೆಗ್ ಕೇದಗೆ ಪೊಂಜೊವು ಆಯಿನ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ಅಲೆನ್ ಉಲೈ ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಮೀಪಾದ್ ಸುದ್ದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆತಾನಗ ಪಿದಯ್ ಪೊದು ಬತ್ತಿನ ಪೆಜನಾರ್‌ರೆಗ್‌ಲಾ ವಿಷಯ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆಗ್ ಯೆತೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಬ್ರಾಣೆರ್‌ನ ವರ್ಗೊಡು ಪೊನ್ನ‌ನ್ ಪೊಂಜೊವು ಆಪಿನೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರೊಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಮದಿಮೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಪೊಂಜೊವು ಆಯಲ್ಂಡ ಅಲ್ನ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕುಂಟು ಕಟ್‌ದ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡೊಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಪೊನ್ನು ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕಲ ಆ ಪೊನ್ನನ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ತಾಂಕ್ಯೆರ್ಂಡಾ ಅಕ್ಲೆನ್ ಜಾತಿಡ್‌ದ್ ಪಿದಯಿ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಪೋಡಿದ್ ಮಗಲೆನ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ತಮ್ಮಲೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಯರೆ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಸುಳ್ಳು ಪಂದ್ ಅಲೆನ್ ಕಾಡ್‌ದಂಚಿ ಅಮ್ಮೆರ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ನಡತ್ ನಡತ್ ಸುಸ್ತಾಯಿನ ಕೇದಗೆ ಚೂರು ಪೊರ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೆತೊನುಗ ಪಂದ್ ಪನ್‌ಪಲ್. ಅನ್‌ಚೆನೆ ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಗೋಲಿದ ಮರತ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಅಮ್ಮೆರ್‌ನ ಕಾರ್‌ಡ್ ಜೆತೊನುವಲ್, ಅಲೆಗ್ ಗಟ್ಟಿ ನಿದ್ರೆ ಬತ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಅಲೆನ ಕಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಯಿನ್ ಕುಂಟುಡು ಕಟ್‌ದ್ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿಡ್ ಪಿರ ಪೋಪೆರ್. ಕೇದಗೆ‌ಗ್ ಎಚ್ಚರ ಆನಗ ಅಲೆನ ಕೈತಲ್ ಯೇರ್‌ಲಾ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ತೂದು ಬುಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವಲ್. ಇಂಚೆನೆ ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆ ಕಳೆಯುಂಡು.  

ಗಿಳಿ ಪರ್ವತದ ಮುದೆಲ್ದ ಸಂಕಮಲೆತ್ತ ಗಡಿಟ್ಟ್ ಕಲಿ ಜಪುಡಾವೆರೆಗಾತ್ರೆ ಮರ ಮಿತರ್‌ದಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ‌ಗ್ ದೂರಡೊಂಜಿ ಪೊನ್ನು ಮಗಲ್ ಗೋಲಿದ ಮರತ್ತ ಅಡಿಟ್ ಬುಲ್‌ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನೇನ್ ತೂದು ಅಲ್ನ ಅಂಚಿ ಪಜ್ಜೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಆಲ್ ಯೇರ್,ಅಲೆನ್ ಇಡೆಗ್ ಬುಡ್ನಿ ಯೇರ್ ಪಂದ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇನುವೆ. ನೆಕ್ಕ್ ಆಲ್ ಸುರುಕು ಈರ್ ಯೆನನ್ ತಂಗಡಿಂದ್ ಯೆನ್ನಿದ್ ಯೆಂಕ್ ಕಟ್‌ದಿನ ಕುಂಟು ದೆಪ್ಪುಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಯಾನ್ ಪೂರ ಪನ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಅಲೆಗ್ ಕಟ್‌ದಿನ ಕುಂಟು ಗಿಚ್ಚಾದ್ ಸಿರಿ ಪೊನ್ನೆದ ಮರತ್ತ ನಿರೆಲ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಅಲೆಡ ಪೂರ ವಿಷಯನ್ ಕೇನುವೆ. ಕೇದಗೆ ಅಲೆಗ್ ಗೊತ್ತಿತಿನ ಪೂರಾ ಪಂದ್ ಅಲೆನ್ ಅಲ್ನ ಇಲ್ಲಡೆ ಬುಡಿಯರೆ ಪನ್ಪಲ್. ಬ್ರಾಣೆರ್‌ನ ಕಟ್ಟ್‌ನ್ ತೆರೆಯೊಂದಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಅಲೆಗ್ ನಡತಿನ ವಿಷಯ ಪನ್ಪೆ. ದುಂಬುಗಾದ್ ಯಾನ್ ನಿನ‌ನ್ ತಂಗಡಿಯಾದ್ ತಾಂಕುವೆ ಪಂದ್ ಅಲೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆ. ನಡತೊಂದು ಪೋನಗ ತನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ‌ರ್‌ನ ಮಿತ್ತ್ ತಿರಸ್ಕಾರ ಪುಟ್ಟುಂಡು ಜಾತಿ ಧರ್ಮ‌ಗ್ ಬೊಡಾದ್ ಮಗಲೆನೆ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡಿಯೆರ್ ಅತ ಪಂದ್ ಬೇಜಾರ್ ಆಪುಂಡು. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಕೇದಗೆಗ್‌ನ್ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋದು ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿ ಸಾಮುಗ್ ಕೇದಗೆನ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರಾ ವಿಷಯನ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆ. ದುಂಬುಗಾದ್ ಕೇದಗೆ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಬುಲೆಯೊಂದು ಪೋಪಲ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯಗ್ ಕೇದಗೆ‌ಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಆಲೋಚನೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಂಗಡಿಯಾಯಿನ ದೇಯಿನ್ ಕಂಗ್ ಬಿತ್ತ್‌ಲ್ ಕಾಂತಣ್ಣಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆ. ದೇಯಿ ಒಂಜಿ ಪೊನ್ನು ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದುನ ಪೊರ್ತುಗು ತೀರ್ ಪೋದು ಉಪ್ಪುವಲ್. ಆಲ್ ಪೆದ್ದಿನ ಬಾಲೆ ಕಿನ್ನಿದಾರು. ಆಲ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನಗನೆ ಅಲೆನ್ ಎಣ್ಮೂರುದ ಪಯ್ಯ ಬೈದ್ಯೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಕೇದಗೆ‌ನ್ಲಾ ಕಾಂತಣ್ಣ‌ಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ಪಿರೊರ ಸಂಭದನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ಆಸೆಡ್ ಇತ್ತೆ. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಬಿರ್ವೆರ್ ಕುಲತಾಯೆ, ಮುಕ್ಕುಲು ಅರ್ಚಕೆರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಮುಕ್ಲೆನ್ ಪೂಜಾರಿಲು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಕ್ಲೆನ ಮೂಲ ಕಸುಬು ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನ ಅವ್ವು ಅತ್ತಂದೆ ನಾಟಿವೈದ್ಯೆ‌ರ್‌ನ ಬೇಲೆಲ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಅಯಿಡ್ದ್‌ದಾವೆರೆ ಮುಕ್ಲೆನ್ ಬೈದ್ಯೆರ್ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ವೈದ್ಯ ಕಸುಬು‌ನ್‌ಲ ಗೊತ್ತಿತಿನಾಯೆ. ತನ್ನ ವೈದ್ಯ ಕಸುಬುನು ಕೇದಗೆ‌ಗ್‌ಲಾ ಕಲ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಕೇದಗೆಲಾ ಮರ್ದ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತ್‌ಲ್. ಬೈದ್ಯೆ ವೃತ್ತಿದ ಕೇದಗೆನ್ ಕಾಂತಣ್ಣೆ ಮದಿಮೆ ಆಪೆ. ಕೇದಗೆ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲ್ ಸೇರೊನುವಲ್, ತನ್ನ ಬೈದ್ಯೆದಿ ಕೆಲಸೊನು ಮೂಲುಲ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಪಲ್. ಕಾಂತಣ್ಣಗ್ ದುಂಬುದ ಬುಡೆದಿ ದೇಯಿನ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಕೇದಗೆಗ್‌ಲಾ ದೇಯಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆ. ಚೂರು ಸಮಯ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ದೇಯಿ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಪಲ್. ಏಳ್ ತಿಂಗೊಳು ದಿಂಜಿಲಕನೆ ಅಲೆಗ್ ಬಾಯಕೆ ಪಾಡ್ದಾಯಿಬೊಕ್ಕ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಪಲ್.

ಪೆರ್ಮಲೆದ ಬೂಡುಗು ಗುರಿಕಾರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರಸೆ ಕುಜುಂಬ ಮುದ್ದು ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಒಂಜಿ ದಿನ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್‌ಗ್ ಒಂಜಿ ಹಾಳ್ ಕನ ಬೂರುಂಡು. ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಬಲ್ಮೆ ಪನ್ಪಿನ ಬಲ್ಯಾಯೆ ಬೀರೆನ್ ಲೆಪುಡಾವೆರ್. ಆಯೆ ಬಲ್ಮೆ ಪಾಡ್ದ್ ತೂನಗ ಅಯೆಗ್ ತೋಜಿನ ವಿಷಯನ್ ಆಯೆ ಪನ್ಪೆ ಅವು ದಾದ ಪಂಡ  ಬಲ್ಲಾಳೆರೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ತೊಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಆಂಡ ಅಯಿಟ್ ದೇವೆರ್ ಇಜ್ಜೆರ್, ಸಾನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡ ಆಂಡ ಅಯಿಟ್ ಬೆರ್ಮೆರ್ ಇಜ್ಜೆರ್, ಇರೆನ ಹಿರಿಯೆರ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯೊನು ಈರ್‌ಲಾ ಮಲ್ಪೊಡಾತ್ರೆ ಪಂದ್ ನೆನಪುಗಾತ್ರೆ ಬೂರ್ದಿನ ಕನ. ರೂಡಿಡ್ ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿಲಕನೆ ಈರ್ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಬೋಂಟೆ ದೇರೊಡು. ಮರಕಲೆರೆನ್ ಲೆಪ್ಪಾದ್ ಮೀನ್‌ದ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ಪೊಡು, ಬೆರ್ಮೆರ್‌ಗ್ ಗುಂಡ ಕಟ್ಟಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪಾದ್, ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಮಲ್ಪಿ ಕಾರ್ಯ ಮಲ್ಪಾದ್, ಕಂಡೊಲೆಗ್ ಪೂಕರೆ ಪಾಡಾದ್ ನಾಗಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಲೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಬಲ್ಮೆದಾಯೆ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರದಲಕನೆ ಜಟ್ಟಿ ಅಂಬು ಮರಕಲೆರೆನ್ ಲೆಪ್ಡಾದ್ ಮೀನ್‌ದ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ನೆಟ್ಟ್ ಆಯೆಗ್ ಜಯ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕಾಡ್‌ದ ಬೋಂಟೆಗ್ ಮಲ್ಲುನು ಲೆಪುಡಾದ್ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಆಂಡ ಕಾಡ್‌ದ ಬೋಂಟೆ ಆತ್ ಸರಿ ಆಪುಜಿ. ಒಂಜಿ ಸಾನದಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಮುರ್ಗೊಲು ತೂಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಮಾಯ ಆಪ. ನೇನ್ ಬೋಂಟೆದ ಮಾನಿಲು ಬಲ್ಲಾಳೆರ್‌ಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಆ ಜಾಗಗ್ ಬತ್ತ್ ತೂನಗ ಅವು ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಸಾನ ಪಂದ್ ಗೊತ್ತಾದ್ ಪೊಸ ಸಾನ ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೋಂಟೆ ಸರಿಟ್ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಬೋಂಟೆ ದೇರ್ದ್ ಸುಸ್ತಾಯಿನ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಅಲ್ಪನೆ ಒಂಜಿ ಮರತ್ತ ಅಡಿಟ್ ಜೆಪ್ಪುವೆರ್. ಲಕ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಪಜ್ಜೆ ದುಂಬು ದೀನಗ ಅರ್ನ ಕಾರ್‌ಗ್ ಕಾಸರ್ಕದ ಮುಲ್ಲು ಕಂತುಂಡು. ಕಂತಿನ ಮುಲ್ಲುನು ಮಾನಿಲು ಪಿದಯ್ ದೆತ್ತೆರ್‌ಂಡಲಾ ನಡಪೆರೆ ಆವಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಕ್ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಬರ್ಪೆರ್. ದಿನ ಪೋಯಿಲಕನೆ ಬೇನೆಲ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು ಕಾರ್ ಬಾತೊಂದು ಪೋಪುಂಡು ಅಪಗ ಮಾನಿಲು ದೇಯಿ ಬೈದ್ಯೆತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪನ್ಪೆ. ಅಪಗನೆ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆನ್ ಕಡಪಾದ್ ದೇಯಿ ಬೈದ್ಯೆತಿನ್ ಲೆತೊಂದು ಬರಿಯರೆ ಪನ್ಪೆ. ಬೇಲೆದಕುಲು ದೇಯಿಡ ಪೋದು ಕೇನಗ ಆಲ್ ಬರಿಯರೆ ತಯಾರ್ ಉಲ್ಲಲ್ ಆಂಡ ಆಲ್ ದಿಂಜಿ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಇತ್ತೆ ನಡತೊಂದು ಬರಿಯರೆ ಆಪುಜಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ನೇನ್ ಬೇಲೆದಕುಲು ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಡ ಪನ್ಪೆರ್ ಅಪಗ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ದೇಯಿನ ದಂಡಿಗೆ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಲೆತೊಂದು ಬಲೆ ಪಂದ್ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ದೇಯಿ ಬೊಡಾಯಿನ ಗಿಡ ಮೂಲಿಕೆನ್, ಕಸಾಯೊಗು ಬೊಡಾಪಿನ ಸೊಪ್ಪುಲೆನ್ ಕಟ್‌ದ್ ದಂಡಿಗೆದ ಕೊಂಬುಡ್ ನೆಲ್ಪಾವುವಲ್. ಬೇಲೆದಕ್ಲೆಗ್ ಇತ್ತೆನೆ ದುನ್ನ ದಿಂಜಿ ಲಕ ತೋಜುಂಂಡು ಮರ್ದ್‌ಕೊಡಿಕುಲೆ ಈತ್ ದಿನ್ನ ಆಂಡ ನನ ದಿಂಜಿಬಂಜಿನಾಲ್ ದೇಯಿ ಕುಲ್ಲುನಗ ಯೇತ್ ದುನ್ನ ಅಪುಂಡಾ ಪಂದ್ ಪೋಡಿಯುವೆರ್. ದೇಯಿಗ್ ಅಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ ದುಲೈದ ಪೋಡಿಗೆ ಅರ್ಥ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರಸುಲು ಕುಲ್ಲುನ ದಂಡಿಗೆದ ಉಲೈ ತಾನ್ ಕುಲ್ಲುನ ಸರಿ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ದಂಡಿಗೆದ ಉಲೈ ಬಾರೆದ ಕೊಡಿ ಇರೆ ಪಾಡ್ಡ್ ಅಯಿಕ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಅರಿ , ಅರಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ತಾರಾಯಿ, ಬರಿಟ್ಟ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜಯ್ ದೀದ್ ಕೈ ಮುಗಿಯುವಲ್. ಬೇಲೆದಮಾನಿಲೆಡ ದಂಡಿಗೆ ದೆರ್ತ್‌ದ್ ಪತೊಂದು ಪೋಲೆ ಯಾನ್ ದಂಡಿಗೆದ ಕೊಂಬುನು ಪತೊಂದು ನಡತೊಂದು ಬರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ದೇಯಿ ಅರಸುಲೆನ ಬೂಡುಗು ಪೋದು ಯೆತ್ತುವಲ್ ದೇಯಿ ಬತ್ತಿನ ಗೊತ್ತಾದ್ ಅಲೆನ್ ಅರಸುಲು ಉಲೈ ಬರಿಯರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ದೇಯಿ ಅರಸುಲೆನ ಕಾರ್‌ನ್ ತೂದು ಯಾನ್ ನೇನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಅರಸುಲೆಗ್ ಮರ್ದ್‌ನ್ ಪೂಜಿವಲ್. ದಿನ ಪೋಯಿ ಲಕನೆ ಅರಸುಲೆನ ಕಾರ್‌ದ ಬಾಪು ತಗ್ಗೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ನಾಗ ಬೆರ್‌ಮೆರೆನ್ ನೆನೆತ್‌ದ್ ಅರೆನ ಕಾರ್‌ಗೊಂಜಿ ನೂಲುನ್ ಕಟ್ಟುವಲ್. ಯಾನ್ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಆಂಡ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಯಾನ್ ನನ ಪೋದು ಬರ್ಪೆ ಯೆಂಕ್ ಕೊರೊಡಾಯಿನ ಮರ್ಯಾದಿನ್ ಕೊರ್ದು ಕಡಪಾಲೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ನೆಕ್ಕ್ ಅರಸುಲು ಯಾನ್ ಮಂತ್ರಿಲೆಡ ಕೇಂದ್ ಪನ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಅಯಿಕ್ ಬೆಚ್ಚಡ್ ದೇಯಿ ಯಾನ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರಿಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಮಂತ್ರಿಲೆಡ ಈರ್ ಕೇಂಡರೆ ಅಂಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಯೆಂಕ್ ಸಂದೊಡಾಯಿನ ಮರ್ಯಾದಿಗ್ ಇರೆಗ್ ಮಂತ್ರಿಲು ದಾಯೆ ಬೋಡುಂದು ಕೇನುವಲ್. ಯೆಂಕ್ ಸದೊಡಾಯಿನ ಮರ್ಯಾದಿನ್ ಮೂಲೆ ಬುರ್ದು ಪೋಪೆ ಪಂದ್ ಬೇಜಾರ್‌ಡ್ ಪಿರ ಪೋಪಲ್. ದೇಯಿ ಚಾವಡಿ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಯಿನ ಪೊರ್ತುಗೆ ಆಲ್ ಬಲ್ಲಾಳೆರೆನ ಕಾರ್‌ಗ್ ಕಟ್‌ದಿನ ನೂಲು ತುಂಡಾದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಅರಸುಲೆಗ್ ಪಿರ ಜೋರು ಸೆಡಿಪೆರೆ ಸುರು ಆದ್ ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ದೇಯಿನ್ ಪಿರ ಲೆತೊಂದು ಬರಿಯರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೊಡೆದಿ ದೇಯಿನ್ ಪಿರ ಪೋಪಿನೇನ್ ಉಂತಾದ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಮರ್ಯಾದಿನ್ ಯಾನ್ ನಿಕ್ಕ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪಿರ ಲೆತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವಲ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ ಪಿದಡ್‌ನಗ ಅಲೆಗ್ ಕೊರೊಡಾಯಿಂತಿ ಮರ್ಯಾದಿನ್ ಕೊರ್ದು ತಮ್ಮನ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ದಿಯಂಡ ನಿಕ್ಕ್ ಕೊರ್‌ಲಕನೆ ಅಲೆಗ್ಲಾ ಬಂಗಾರ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಆನ್ ಪೆದ್ದಿಯಂಡ ವಿದ್ಯೆ ಕಲ್ಪಾದ್ ಕೃಷಿಕಾದ್ ಕಂಬುಲದ ಕಂಡ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ದೇಯಿ ಉಂದು ಮಾತಾ ಆದ್ ಪಿದಡೆರೆ ಆನಗ ಅಲೆಗ್ ಪೆದ್ದುನ ಬೇನೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಪಗ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಅಲೆನ್ ಬೆಂದ್ರ್‌ದ ಕೊಟ್ಯಗ್ ಪೆದ್ಪಾಯೆರೆ ಲೆತೊಂದು ಪೋಲೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಯಿಕ್ ದೇಯಿ ಯಾನ್ ಬೆಂದ್ರ್‌ದ ಕೊಟ್ಯಡ್ ಪೆದ್ದುಜಿ ಅಲ್ಪ ಪೆದ್ದ್ಂಡ ಯೆನ್ನ ಜೋಕುಲು ಇರ್ನ ಬೂಡುದ ಬೇಲೆಮಾನಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡಾವು ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ನೆಕ್ಕ್ ಒಪ್ಪಿದ್ ಬೂಡುದ ಬರಿಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನ ಕಾಲಿ ಇಲ್ಲನ್ ಅಲೆಗ್ ಪೆದ್ಯರೆ ಬುಡ್ದು ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅರಸುಲು. ದೇಯಿ ರಡ್ಡ್ ಅಮರ್ ಜೊಕ್ಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪಲ್. ವಿಷಯ ಸಾಯನಗ್‌ಲಾ ಕಾಂತಣ್ಣ‌ಗ್‌ಲಾ ಮುಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಕುಲ್‌ಲ ಪೆರ್ಮಲೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಅಮೆ ಕರಿದ್ ೧೬ನೆ ದಿನ ತಾನಿ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಸುರುತ್ತ ಬಾಲೆಗ್ ಕೊಡಂಗೇರಿ ಕೋಟೇಶ್ವರದ ದೇವೆರೆನ ಪುದರ್‌‌ಡ್ದ್ ಕೋಟಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಲೆಗ್ ಚೆನ್ನುದೊಟ್ಟು ಚೆನ್ನಿಗ ದೇವೆರೆನ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಚೆನ್ನಯ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್. ಆಂಡ ಜೋಕುಲು ಪೇರ್ ಪರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಗೆ ದೇಯಿ ಕಾಯ ಬುಡ್ಡು ದೇವೆರ್ನ ಪಾದ ಸೆರೊನುವಲ್.




#Article 128: ದೇವೀ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು (142 words)


ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ದೇವೀ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಎಚ್ಚ. ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಶಕ್ತಿಸ್ಥಾನೊಂದ್‍ಲಾ ಪುದಾರ್ ಉಂಡು. ಶಕ್ತಿದ ಆರಾಧನೆಲಾ ಭೂತಾರಾಧನೆಲಾ ಮೂಲೊಡು ಒಂಜೇ ಆದುಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಉಂದು ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಒಂಜೇ ನಾಣ್ಯೊದ ರಡ್ಡ್ ಮೋನೆಲು. ತುಳುನಾಡ್ ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾದ್ ಏರ್ ತಗ್ಗ್ ಕಾಡ್ ಸುದೆ ಕಡಲ್‍ದ ನಾಡ್ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೂಲು ಭಯಂಕರವಾದುಂಡು. ಅಭೇದ್ಯವಾದ್‍ಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಶಕ್ತಿದ ಆರಾಧನೆಲೆಡ್, ದೇವಸ್ತಾನೊದ ರೂಪೊಡು ಸೌಮ್ಯದೇವಿನ ನಾನಾ ರೂಪೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಳಿಕಾದೇವಿ ರೂಪೊಡು ಭೀಕರವಾದ್‍ಲಾ ತೋಜುದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ದಿಂಜ ಪೊಣ್ಣು ಭೂತೊಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದುಲಾ ಶಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪಿನೆನ್ ತೂವೊಲಿ.

ಶೃಂಗೇರಿಡ್ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಶ್ರೀ ಶಾರಾದಾಂಬೆನ್ ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪಿಯರೆ ಮೂಲ ಕಾರಣೊನೇ ಈ ಭೂಭಾಗೊಡು ಶಕ್ತಿದ ಆರಾಧನೆ ಎಚ್ಚ ಇತ್ತಿನಿ. ನಾಡ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಗು ಶಾರದೆನ್ ಪೀಠೊಡು ಕುಲ್ಲಾದ್ ಆರ್ ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಕೊಲ್ಲೂರುರ್ದು ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಟ್ಟ ಸುಮಾರ್ ಮುನ್ನೂತೈವ ದೇವೀ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಲ್ಲ. 

ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆಗ್‍ಲಾ ಮಾತೃಮೂಲೀಯ (ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ) ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್‍ಲಾ ಒಂಜಿಗೊಂಜಿ ಸಮ್ಮಂದ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉಂದೆನ್ 'ಅಳಿಯಕಟ್ಟ್' ಸಂಪ್ರದಾಯಾಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಆಸ್ತಿದ ಹಕ್ಕ್ ಕುಟುಮೊದ ಪೊಂಜೊಕ್ಲೆಗ್ ಪೋಪುಂಡು. ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಆಸ್ತಿಗ್ ಹಕ್ಕ್‍ದ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥೆರಾಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆ ಅಥವಾ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಸ್ತಾನಮಾನ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

ಪೃಕೃತಿ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆತ್ತ ಮೂಲೊಡು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ, ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆ ಎಚ್ಚ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ (ದೊಂಬುಲಾ ಬರ್ಸೊಲಾ ಹೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ) ಭೂಮಿನ್ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ದೀದ್ ಶಕ್ತಿ ದೇವತಲೆಗ್ ಮೂಲು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್.




#Article 129: ದೈವದ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು (502 words)


ದೈವದ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು ಪಂಡ ದೈವ ಲಕ್ಕುತು ಉನ್ತ್ಯರ ದುಂಬು ಬುಕ್ಕ ಬಿರಿಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟದ ಕ್ರಮೊಕುಲು. ನೆಟ್ಟು ಸುಮಾರ್ ೧೬ ನಮುನೆದ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.

ಕುಕ್ಕೆಲ್ ಪಾಳೆ ದೆಪ್ಪುನೆಟ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಿ ಬಾರೆದ ಪಂಬೆ ಬೊಕ್ಕ ತಾರೆದ ಲತ್ತ್ ತಿರಿ. ಐತ ನಡುತು ಚಂಡಿ ಮಂತ್ ನ ನಿನೆನ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀಪೆರ್. ಐನ್ ಬೂತ ಕಟ್ಟುನ ಪಾತ್ರಿ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಆಯನ ಕಡೆತ ಒರಿ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಸಮೇತ ದೆತೊಂದು ನಿನೆನ್ ಬಾಯಿಡ್ ಉರ್ತುದು ತೆಕ್ಕಾವೆರ್. ಉಂದು ನೆಲಟ್ ದೀನ ಪಾಳೆಡ್ಪೊ ತ್ತದ್ ದೀನ ನಿನೆನ್ ತೆಕ್ಕಾದ್ ಅನಿಷ್ಟ ಕಳೆವುನ ಕ್ರಮೋ.

ಪಡಿಯರಿ ಪಂಡ ಉಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಉರ್ಪೆಲರಿ ,ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿ,ಒಂಜಿ ಬಜ್ಜೆಯಿ ,ಐನ್ ಬಚ್ಚಿರೆನ್ ತಡ್ಪೆದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದುಪ್ವೆರ್. ಇಲ್ಲದ ನೇಮ ಮಲ್ಪವುನ ಯಜಮಾನಿ ದೈವ ಪಾತ್ರಿನ ಕೈತಡೆ ಬತ್ತ್ ದ್ ಗುಂಡದ ಯೆದುರುನ್ತುದು ಪಡಿಯರಿ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಪನ್ಪೆ. ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನಿ ಕೊರ್ನ ಪಡಿಯರಿನ್ ದೆತೊನುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕೂಡಿ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಸರ್ವೆರ್ಲಾ ಅಂದ್ ಪಡಿಯರಿ ಪತ್ವೆನ್ದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಸೇರ್ನ ಸಭೆಕ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಪಂಡೋಂದು ಪಡಿಯರಿ ಪತ್ವೆ. ದೈವ ಪಾತ್ರಿಗ್ ಯಜಮಾನಿ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ನಗ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಪನ್ಪೆ. ಪಾತ್ರಿ ಎಣ್ಣೆ ದೆತೊನ್ನಗಲ ಕೂಡಿ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಸರ್ವೆರ್ಲಾ ಆಂದ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ದೆತೊನ್ಬೆನ್ದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ದೆತೊನ್ಬೆ. ಮೂಳು ಬೂಲ್ಯೊಡು ೧ ಬಜ್ಜೆಯಿ ೫ ಬಚಿರೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಚ್ಚಿರೆದ ಕೊಡಿ ಕಿನ್ ಕ್ ದ್ ಕಿನ್ಕಿ ಕೊದೀನ್ ನೆಲಕ್ ಪಾಡ್ನ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಎಣ್ಣೆ ನ್ ಕಾರ್ ರ್ದ್ ತರೆ ಮುಟ್ಟ ಪೂಜಿದ್ ಮೀಯೇರೆ ಪೋಪೆ.

ಮೋನೆಗ್ ಅರ್ದಲ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಪೂಜಿನಾ. ಕನ್ನಡಿತ ಯೆದುರು ಕುಲ್ಲುದು ಪಂಬದ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ವೇಸ ಪಡಿಯಾರ ಸುರು ಮಾನ್ಪುನಾ. ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ನಲಿಕೆದಕ್ಲ್ ಲಾ ಪಾಡ್ವೆರ್. ಅಂಡ ಅವು ಒಂತೆ ಕದಕ್ಕ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಲಿಕೆದಕ್ಲೆನ ಮೋನೆ ವರ್ಣಿಕೆಡ್ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪಂಬದೆರ್ನೆಟ್ ಒಂತೆ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಂಜಲ್ದ ಅರ್ದಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಮೋನೆಗ್ ಅರ್ದಲ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಲ್ದ್ ನಿ. ಮಂಜಲ್,ಕಪ್ಪು,ಕೆಂಪು ,ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಂಜಲ್ ಕೆಲವು ದೈವೊಲ್ದ ಮೊನೆಗ್ ಇಡೀ ಪೂಜಿಂಡ ಕೆಲವು ದೈವೊಲೆಗ್ ಕಪ್ಪು ಇಡೀ ಮೋನೆಗ್ ಪೋಜಿಬೆರ್. ಇತ್ತೆ ಗುಲಾಬಿ ,ಬೋಲ್ಡು ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಲಾ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಿಲು ಪೂಜಿಬೆರ್.

ದೈವ ಪಾತ್ರಿನ ಕೈಕ್ ದೀಪುನ ದಂಡೆ ಕಾಜಿ, ಉಂದು ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಾಜಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತರೆಕ್ಕ್ ತರೆ ಪಟ್ಟಿಲ ದಿಪುನಾ.

ಕಾರ್‌ಗ್ ಗಗ್ಗರ ದೀಪುನಿ, ನೆನ್ನ್ಕ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ. ಕೈಟ್ ಗಗ್ಗರ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಅಬ್ಬರೊಡು ನರ್ತನ ಮಲ್ಪುವೆ.

ಮುಗ ದೀಪುನಿ ಪಂಡ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಅಣಿ ಕಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ದೈವ ಚಾಕಿರಿದ ಒರಿ ದೈವದ ಮುಗೊನು ಪತೊಂದು ಬತ್ತ್ ದ್ ದೈವ ಪಾತ್ರಿನ ಮೋನೆಗ್ ದೀಪೆ. ಉಂದೆನ್ ಮುಗ ದೀಪುನಿ ಪನ್ಪೆರ್ .

ದೈವದ ದುಂಬು ಉಂತ್ ನ ಗುತ್ತು ಬಾರಗೆದಕ್ಲ್ ದೈವೊಗು ಮಧು/ಪಾರಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಪೂ ಅರಿ ಪಾಡುನಿ

ದೈವ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ವಸಾಯದೊಟ್ಟುಗು ಕಡ್ಸಲೆ ದೆರ್ತ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡುಂಡು .

ದೈವ ದೈವಸಾನೊಗು ೩ ಸುತ್ತು ಬಾಲಿ ಬಲಿ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಗಡಿಸೇವೆ ಪಂಡ ದೈವೊಲು ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಗಂಡ ಗಣೊಕುಲ್ನ ಪರವಾದ್ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತೊನ್ವ ಪಂಡ ಕೋರಿದ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತೊನ್ವ. ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಗಡಿಟ್ ಉದ್ಭವ ಆಯಿನ ನೆಮ್ಪುಗಾದ್ ದೈವೊಲು ತರೆಕ್ ಕಡ್ಸಲೆಡ್ ಗಡಿ ಪಾಡೊನ್ವ. ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವ ಗಡಿ ಪಡೊಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಡಿಗಂಧ ಗುರ್ಕಾರ್ರೆಡ ಕೕಡಲಾ ದೈವದ ಪೂಜಾರಿಯೇ ಅವೆನ್ ಕೊರೊಡು. ಜುಮಾದಿ ಬಂಟಡ್ ಜುಮಾದಿ ಬಾಯಿದ್ ನುಡಿ ಕೊರುಂಡ ಬಂಟೆ ಗಡಿಟ್ ನುಡಿ ಕೊರ್ಪೆ. ಬಂಟನ್ ಆಲ್ಯೆರೆ ಆವನ್ದಿನಪಗ ಬಂಟೆ ತೊಟ್ಲ ಬಾಲೆಗ್ ,ಕಿದೆ ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಜಿಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ನಗ ಬೆಂಜನ ಪದವುಡು ಜುಮಾದಿ ದೈವ ಆಯನ ಬಾಯಿಗ್ ಬೀಗ ಪಾಡುಂಡು .

ಆವಾರ ಪಂಚಾಮೃತ ಕೆಲವು ರಾಜನ್ದೈವೊಲು ಆವಾರ್ನೆಗ್ ದುಂಬು ಕೋರಿ ಕುತ್ತಾಬಾರ ದೆತೊನುವ ಪಂಡ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತೊನುವ. ಈ ಬಾರ್ನೆಡ್ ತಡ್ಪೆಡ್ ಪೊರಿ , ಪರ್ನ್ದ್, ತಾರಾಯಿದ ಪೂ, ಬೆಲ್ಲದ ಪೊಡಿ ,ಪೆತ್ತದ ನೆಯ್, ಕಲಿ, ಗಂಗಸರ, ತಪಲೇ ನಿಲಿಕೆ ಕು‌ರ್ದಿ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು .

ದೈವ ಕೊರ್ಪಿ ಗಂಧಪ್ರಸಾದಗ್ ಬೂಲ್ಯಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಮಂತೆರೆತ್ ದುಂಬು ಪರ ಊರುದಕುಲೆಗ್, ಪರ ಜಾತಿದಕುಲೆಗ್ ಬೂಲ್ಯ ಕೋರುಪುನ. ದೈವ ಕೊಡಿ ಬಾರೆದಿರೆಟ್ ಒಂಜಿ ಬೊಂಡ ,ಒಂಜಿ ಚೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆದೊಟ್ಟುಗು ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ನ್ದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ಬೂಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಪಿನ್ಗಾರದೆಸಲ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಸ್ಸತ್ತ ಇರೆತ ಬೂಲ್ಯ, ಬಚ್ಚಿರೆದಿರೆತ ಬೂಲ್ಯ, ಪೆಲತಿರೆತ ಬೂಲ್ಯ, ನೇರಲ್ತ ಇರೆತ ಬೂಲ್ಯ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೂಲ್ಯೊಲುಪ್ಪುವ. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಚಂದನ, ಗಂಧದ ಬೂಲ್ಯಾಂಡ ಕೆಲವು ತಿಕ್ದ್ ಮಂಜಲ್ದ ಗಂಧ ನನ ಕೆಲವು ತಿಕ್ಕ್ದ್ ಕರಿ ಗಂಧ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದುವೆ ಸಮಯೋಡು ದೈವೋಡ ನಮ ಕಷ್ಥ ನಷ್ಥೋನುಲ ಪಂಡೋಂತು ಪರಿಹಾರೋ ಕನುನಾ ಅಪಗನೇ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಲೆ ನಡಪುಂಡು.




#Article 130: ದೈವಾರಾಧನೆ (163 words)


ಪರಶುರರಾಮನ ಸೃ‍‍‍‍‌‍‌‌ಷ್ಱಿಯಾಯಿನ ನಮ್ಮ ಈ ತುಲುನಾಡ್, ಭೂತಾರಾಧನೆ,ದೈವಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಉಂಡು. ಐಟ್ಲ ನಮನ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡಡ್ ಅಂತು ಈ ಪರಂಪರೆ ಅಮರವಾದುಂಡು. ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಪರಂಪರೆ ಪಿರಾಕ್‍ ರ್ದೆ ಬತ್‍ನವ್. ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿದಡ್ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನವಾದ್ ಕ್ರಮಪ್ರಕಾರ ಬತ್‍ನವ್.

ಭೂತಕೋಲಗ್ ನೇಮ,ಮೆಚ್ಚಿ, ಕೋಲ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೋಲ ಕಟ್ಟುನಕುಲ್ ಬೋಡು. ಐಕ್ಂದೆ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದಕುಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದೈವಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪರವ,ಪಂಬದೆರ್ ಮಲ್ಲ ದೈವಲೆಗ್ ಕೋಲ, ನೇಮ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಈ ಕೋಲ ಕಟ್ಟುನಕುಲ್ ಆತೆ ಪವಿತ್ರೊಡ್, ಶುದ್ದಮನಸ್ಡ್, ವೃತನ್ ಪತ್ದ್, ಶುದ್ಚಾಚಾರೋದಡ್ ಕ್ರಿಯೆನ್ ಮನ್ಪುವೆರ್.

ಭೂತಕೋಲದ ದಿನ ಕಾಂಡೆರ್ದೆ ನಂಬುಗೆ,ಶ್ರದ್ದೆಡ್ ವಿಧಿ ವಿಧಾನ ಸುರುವಾಪುಡ್. ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆಟ್ ತೋರಣ ಕಟ್ದ್ ಭೂತಕೋಲ ನಡಪುನ ಜಾಗನ್ ಶೃಂಗಾರ ಮನ್ಪ್ವೆರ್. ಭೂತ,ದೈವೊಲೆನ್ ನಂಬುನ ಜಾಗೆಗ್ 'ಸ್ಥಾನ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ಬಯ್ಯ ೬ಗಂಟೆಗ್ ವಾದ್ಯ,ತೆಂಬರೆ, ಡೋಲು, ಬ್ಯಾಂಡ್,ಪಟಾಕಿಲೆದ ಸಬ್ದೊಲು ಸುರುವಾಪುಂಡ್, ಭೂತಕೋಲ ಉಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಇಸಯ ಇಡೀ ಊರುಗೇ ಇಂಚ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು.

ಭೂತಕಟ್ಟುನಾಯಗ್ ಒಸಯೊ(ದರ್ಶನ) ಸುರುವಾಪುಂಡು,ಸೂತದೊಂದಿನ್(ಜೀಟಿಗೆ) ಪತೊಂದು, ಮುರಿಯ ಪತ್ತೋಂದು ಬೊಬ್ಬೆನ್ ಪಾಡೊಂದು, ತೆಂಬರೆದ ಸ್ವರೋಕ್ ನಲಿತೊಂದು ನರ್ತನೆ ಮನ್ಪೆರ್.ಬೊಕ್ಕ ಸುತ್ತ ಕುಲ್ದಿನ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲದ ಗುರ್ಕರದ 'ಗಗ್ಗರ'ಕಟ್ವೆ ಪಂಡ್ದ್ ಅಪ್ಪನೆನ್ ಭೂತ ಕಟ್ಟುನಾಕುಲು ಕೇನೊಂದು, ಮಾತ ಸರ್ವೆಡ್ದಲ ನಟ್ಟೋಂದು ಗಗ್ಗರ ಕಟ್ದ್ ಸುರುವಾಪುಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಶಾಂತಿ ಸಮಾದನೊಡ್ ನುದಿಕಟ್ತ್ನ್ ಪಂಡ್ದ್, ಇಲ್ಲದಕುಲೆನ ಕುಟುಂಬದಕುಲೆನ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ಪರಿಹಾರ ಕೊರ್ದು, ಕೋಲ ಸೇವೆ ಕೊರ್ನೆಕ್ ಸಂತೊಷ ಪದೆಯೊನ್ದು ಕೊರ್ನ್ಸಾ ಬಾರಣೆನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಂತೊಂದ್, ನಿಕುಲು ಮಲ್ಪಿನ ಮಾತಾ ಎಡ್ಡೆ ಕೆಲಸೊಡ್ಲ ಯಾನಿಪ್ವೆ ಪನ್ಪಿನ ಅಭಯನ್ ಕೊರ್ದು ಮಾತಾ ಕ್ರಿಯೆನ್ಲ ಪೊರ್ಲುಡು ನಡಪದ್ ಕೊರ್ದು, ಮಾತೆರೆನ್ಲ ಎಡ್ಡೆ ಆಶಯದೊಟ್ಗೆ ಭೂತಕೋಲ ಪಿರಿಪುಂಡು.




#Article 131: ದೈವೊಲೆನ ಮಣೆಮಂಚ (180 words)


ದೈವೊಲೆನಾ ಮುಗ,ಮೂ‍ರುತಿ, ಹತ್ಯಾರ್ ದಿಪಿ ಅಡ್ಡ ಪಲಾಯಿ.

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬೆನ್ನಿಬೇಸಾಯೊದ ಕುಲಕಸುಬುದ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ದೈವೊಲೆಗೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾನೊ (ಸ್ಥಾನ) ಇಜ್ಜಂಡ್. ಚಾವಡಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮದನಕೈಕ್ಕ್ ತಿಕ್ಕಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ಪಲಾಯಿದ ಮಿತ್ತ್ ಮಿಲಾವುದ ಕಡ್ಸಲೆ, ಮುಟ್ಟೊಡು ಕಂಚಿ ಅಥವಾ ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೂಜಿ- ಈತೆನ್ ದೀದ್ ಅವೆನೇ ಮಣಿಮಂಚಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅನುಕೂಲ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಜೆಮ್ಮಿದ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೈವಸಾನೊ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡ್. ಕಾಲ ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕೊನೆ ಮಣಿಮಂಚ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ ಬತ್ತ್ಂ‌ಡ್. ಮಣಿಮಂಚ ಪಂಡ್‌ಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕತ್ತೆರಿ ಕಾರ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಪಲಾಯಿ ದೀಪುನವು.

ದೈವೊಲೆನ ಸಾನೊಲೆಗ್ ಆಯ-ಪ್ರಮಾಣೊ ಇಜ್ಜಿ. ಅನುಕೂಲೊಗ್ ಬೋಡಾಯಿಲೆಕ್ಕ ಆಯತ ಚೌಕೊದ ಆಕಾರೊಡು ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೈವೊಲೆನ ಮೊಗ ಮೂರ್ತಿ ದೀಯರ ಕತ್ತೆರಿ ಮಂಚೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೈವೊಲೆನ ಮಾತ ಸೇವೆನ್‌ಲಾ ಈ ಮಂಚೊಡು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಂಚೊಗು ಒರಗಿಯರ ಪಿರವುದ ಮೈಟ್ಟ್ ಒಂತೆ ಒರ್ದೊಡು ಪಲಾಯಿ ಜೋಡಣೆ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಅಯಿತ್ತ ರಡ್ಡ್ ಮೈಟ್ಟ್‌ಲಾ ದಾರುಶಿಲ್ಪೊದ ವಿನ್ಯಾಸೊದ ಕೈ ಮಲ್ಪೆದಿತ್ತೆರ್. ಜುಮಾದಿ ದೈವೊಲೆನ ಮಂಚದ ಕೈಕ್ಕ್ ಸಿಮ್ಮೊದ ಮೋನೆ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವೊದ ಮಂಚದ ಕೈಕ್ಕ್ ಪಂಜಿದ ಮೋನೆ, ಜಾರಂದಾಯ ದೈವೊದ ಮಂಚದ ಕೈಕ್ಕ್ ಕುದುರೆದ ಮೋನೆ ಮಲ್ಪೆದೆರ್.

ಕೆಲವು ಮೈಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ಪಜ್ಜೆದಾತ್ ಎತ್ತರೊದ ಕಂಬ ನೆಡ್‌ದ್ ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಆಯತಾಕಾರೊದ ಅಥವಾ ಚೌಕಾಕಾರೊದ ಪಲಾಯಿ ಹಾಕ್‌ದ್ ಅಯಿನ್ ಮಣಿಮಂಚಂದ್ ಲೆಪ್ಪೆದೆರ್. ಎಲ್ಯ ಮಂಚೊಡು ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಈ ಮಂಚ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ್ ಗುಡಿತ್ತ ಬಲತ್ತ ಮೈಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪೊಡು. ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯ ದೈವೊ ಮಾತಾ ದೈವೊಗುಲಾ ಸುರುತ್ತ ಸ್ಥಾನಗೌರವೊನ್ ಪಡೆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಮೈಟ್ಟ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೋಡು ಪಂಜುರ್ಲಿನ್ ಬೇತೆನೇ ಮಂಚೊಡು ನಂಬುವೆರ್. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೈಟ್ಟ್‌ಲಾ ಮಾತಾ ದೈವೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಮಂಚೊಡು ನಂಬೊಂದು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.




#Article 132: ಧರ್ಮದೈವ ಗಂಗನಾಡಿ ಕುಮಾರ (ಒಡಿಲ್ತಾಯ) ದೈವ (301 words)


ತುಳುನಾಡ್ ದ ಒಂಜಿ ದೈವ ಗಂಗನಾಡಿ ಕುಮಾರೆ ಪಂಡ ಅವು ವೀರಭದ್ರ ದೆವೆರ್ನ ಒಂಜಿ ಅವತಾರ ದೇವೆರೆಗೆ ಸರಿ ಸಮಾನ ಆಯಿನ ಶಕ್ತಿ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೋಲಿಕೆ.

ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಕೈಲಾಸೊಡ್ ತಪಸ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಅರೆನ ಬೆಗರ್‌ನ್ ನೆಲಕ್ ಕುಡ್ಪುವೆರ್‌ಗೆ. ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ ಬೆಗರ್ ನೆಲಕ್ ಬೂರ್ದ್‌ ಐಟ್ ಒಂಜಿ ರುದ್ರಾಂಶದ ಶಕ್ತಿ ಉದ್ಬವೊಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಅಯನ್ ಭೂಮಿಗ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಧರ್ಮ ಕಾಪುಲ ಪಂದ್ ಭೂಮಿಗ್ ಕಡಪುಡ್ವೆರ್‌.ಇಂಚ ಉಪ್ಪನಗ ಕಾರ್ಲದ ಮರಿಗಲ್ಲ ಇಡತ್ತಡ್ಕ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಪನ್ಪಿ ಅರಸು ಉಪ್ಪುವೆಗೆ. ಕಾಲದ ಕಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ನ ಅಪ್ಪೆಲ, ಅಮ್ಮೆರ್ಲ ತೀರ್ ಪೊಪೆರ್‌ಗೆ. ಅಕಲ್ನ ಪಿಂಡೊನ್ ಬುಡ್ಯರೆಗ್‌ ಕಾಶಿಗ್ ಪೊದ್ ತನ್ನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಪಿರ ಪಿದಡ್ನಗ ಮಸ್ತ್ ದೈವೊಲ್ ಗಂಗಾ ನದಿಡ್ ಮೀಯೊಂದು ಉಪ್ಪುವಗೆ ಆಂಡ ಒಂಜಿಲ ದೈವೊಲ್ ಅಯನ ಕಡೆ ತೂಪುಜಗೆ. ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ತೂದ್ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಪಿದಡ್ನಗ ಗಂಗಾ ನದಿತ ಮಧ್ಯಡ್ ಒಂಜಿ ತಾವರೆ ತೊಜುಂಡ್‌ಗೆ.ತೊವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೆ ಆ ತಾವರೆ ಅರಲ್ದ್‌ ಐಟ್ ಒಂಜಿ ದೈವ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡುಗೆ. ಪಿದಯಿ ಬತ್ತುದ್ ಬಾನು ಸೇನವನ ಕೈತಲ್ ಬತ್ತುದ್ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಅಯ್ಯ ಯನನ್ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಭೂಮಿಗ್ ಧರ್ಮ ಕಾಪೆರೆಗ್‌ ಕಡಪುಡ್ದೆರ್‌ ಯಾನ್ ನಿನ್ನ ಒಟ್ಟುಗು ಬರೊಲಿಯ ಪಂದ್ ಕೇನುಂಡ್‌ಗೆ. ಬರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನಿನಯನ್‌ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂದ್ ಯಾನ್ ಪನಯೆ. ನಿನ್ನ ಪುದರ್ ಯೇನ ದೈವ ಪಂದ್ ಕೇನ್ವೆಗೆ ಅದಗ ದೈವ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಎಂಕ್ ಪುದರ್ ದೀತುಜೆರ್ ಪಂದ್. ಅದಗ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಗಂಗೆದ ನಾಡಿಡ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ। ದೈವಗ್ ಗಂಗನಾಡಿ ಕುಮಾರ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೀದ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೊಪೆಗೆ. ಬಾನು ಸೇನವನ ಜಾಲ್‌ಡ್ ಉಂತುದು ದೈವ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಎಂಕ್ ಒಂಜಿ ದೈವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುಲ ಪಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ತೌತೆದ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಕೊರ್ದ್‌ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಉಂದೆಟ್‌ ಬತ್ತಿನ ಸುರುತ ಬುಲೆಟ್‌ ಎನ್ನ ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಲ್ಪುಲೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಂಡ್‌ಗೆ. ಬಾನು ಸೇನವೆ ದೈವ ಕೊರಿನ ಬೀಜೊನ್ ಕಂಡೊಡ್ ಬಿತ್ತುವೆಗೆ. ತೂವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೆ ಬೀಜ ಚಿಗರ್‌ದ್ ಐಟ್ ಒಂಜಿ ಮಾಯಕದ ಬುಲೆ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬಾನು ಸೇನವೆ ಆ ತೌತೆದ ಬುಲೆನ್ ಕಾಪೆರೆಗ್ ತನ್ನ ಐನ್ ಜನ ಮರ್ಮಲೆನ್ ಉಂತವೆಗೆ. ಅಕುಲ್ ಆ ಬುಲೆನ್ ಕಾತೊಂದು ಉಪ್ಪವೆರ್ಗೆ. ಐಟ್ ರಡ್ ಜನ ಮರ್ಮಲೆಗ್‌ ಎಂಚಾಡಲ ಮಲ್ತ್ ತೌತೆದ ಮುಡಿನ್ ತಿನೊಡ್ ಪಂದ್ ಆಸೆ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಪ್ರತೀದಿನತ ಲೆಕನೆ ಬಾನು ಸೇನವೆ ತೌತೆದ ಮುಡಿನ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ಮುಡಿ ಕಮ್ಮಿ ಬರ್ಪುಂಡುಗೆ. ಉಂದೆನ್ ತೂದ್ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಅಕಿಲಾಸೆಡ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಯೇರ್ ಎನ್ನ ದೈವದ ತೌತೆದ ಮುಡಿನ್ ಕನ್ನೊಂದೆರ ಅಕಲೆನ್ ಗಂಗೆನಾಡಿ ಕುಮಾರೆನೆ ತೂವೊಂಬೆ ಪಂದ್ ಪನ್ನಗ ಅಯನ ರಡ್ ಜನ ಮರ್ಮಲೆನಕುಲು ನೆಲಕ್ಬೂ ರ್ದ್ ಜೀವ ಬುಡ್ಪೆರ್‌ಗೆ. ಅದಗ ಮಾತೆರೆಗ್ಲ ಗಂಗೆನಾಡಿ ಕುಮಾರನ ಕಾರ್ನಿಕ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡ್ಗೆ. ದೈವೊಗ್ ಒಡಿಲ್ದ ಮಾಡ್ ಕಟ್ಟಾದ್ ಒಡಿಲ್ದ ಮಾಡ್‌ಡ್ ಕುಲ್ದಿನಾಯೆನೆ ಒಡಿಲ್ತಾಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ನ್ ದೀದ್ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಗಂಗೆನಾಡಿ ಕುಮಾರನ್ ನಂಬುವೆಗೆ.




#Article 133: ನರ್ಸಣ್ಣೆ (292 words)


ತುಳುನಾಡುಡ್ ಭವಿಷ್ಯ ಪನ್ಪಿನಕುಲೆನ್ ನರ್ಸನ್ನೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಊರುಡ್ ಮೊಕ್ಲೆನ್ ಹಾಲಕ್ಕಿ, ಬುಡಬುಡಿಕೆದಾಯೆ ಪಂಡುದ್ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಮೂಲೋಡು ಮೊಗಲು ತುಳುನಾಡುದ ಜನೋಕುಲು ಅತ್ತ್. ಬಂಜಿದ ಬಡವುಗಾದ್ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಡ್ದು ತುಳುನಾಡುಗ್ ಬತ್ತುದ್ ನೆಲೆ ಆಯಿನಕುಲು. ಬುಕ್ಕ ಊರು ಊರು ಸುತ್ತುನಕುಲು.

ತರೆಕೋಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮುಂಡಾಸ್, ಕೆಂಪು ಬೊಟ್ಟು, ಕಚ್ಚೇ ಪಾಡುತೂ ಪುಗೆಲ್ ಜೋಲಿಂಗೆ, ಕೈಟ್ ಕುರುಕುರು ಮಾಮಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಾಯಿ ಬೇರಿ ಪತ್ತರ ಒಂಜಿ ಕೋಲು ಲ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಜೋಕ್ಲೇನ್ ಜೋಲಿಗೆಗ್ ದಿಂಜಾದ್ ಪತೊಂದು ಪೋಪೆಗೆ ಪಂಡುದ್ ಪ್ರಾಯದಕುಲು ಪೋಡ್ಗೆ ಗೆಟ್ಟವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ಉಂದು ಮೂಲೊಡು ಕನ್ನಡೊಟು ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಕುರುಕ್. ಕುರ್ರ್ರರ್ರ್ರ್ರರ್ರ್ರ್
ಬೈಯ್ಯಗ್ ತುಳಸಿಗ್ ದೀಪ ದೀಪಿನ ಪೋರ್ತು
ಇಲ್ಲ ಬಾಕಿಲ್ಗ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬರ್ಪಿನ ಪೋರ್ತು
ಈ ಇಲ್ಲಡ್ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಆವರೆ ಉಂಡು,
ನಾಲ್ ಜನಕ್ ಲೆತ್ತುದು ಲೇಸು ಬಳಸೆರುಂಡು,
ಎದುರು ಪುಲಿತ ಮರಾಟ್ ಇತ್ತೀ ಪ್ರೇತ ಬುಡಾoದು
ಪೀಡೆ ಬುಡಾoದು..ಪಿಶಾಚಿ ಬುಡಾoದು
ಮನಸುಡಿತ್ತಿನವೇನ್ ಇತ್ತಿಲಕ್ಕ ಪನುವೆ ..ಸುಲ್ಲಾಂಡ ಸುಳ್ಳು ಪನ್ಲೆ
ಸತ್ಯ ಆಂಡ...ಅರಿ ಬಾರ್ ಕೊರ್ಲೆ
ಈ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಒಂಜಿ ಮಂತ್ರ ಉಂಡು
ಒಂಜಿ ಮಾಟ ಉಂಡು
ಮಾಟನು ದೆತ್ತು ಕೋರುವೆ ....
ಮಂತ್ರೋನು ತಿರ್ಗ ಕೊರುವೇ
ಇಲ್ಲಡಿತ್ತಿ ಯಜಮಾನ್ತಿ ಕಣ್ಣ ನೀರುಡು ಮುರ್ಕೊಂದುಲ್ಲೆರ್
ಬಾಲೆ ಪತ್ತೆರಾವಂದಿ ಸಂಕಡ..ಉಡಾಲ್ಡ್ ಉಂಡು.
ಕುರುಕ್ಕಕ್ಕ್ಕ್ಕಕ್ಕ್ಕ್ಕ್ ಕುರುಕ್
ಸೊರಗೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಸೋರೊಂದುಲ್ಲೆರ್
ಕೂರೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಕುಸುರೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ,
ಮಲ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿಲಕ್ಕಾವಂದು...
ಪಾಡಿ ಅರಿ ಸರಿಯಾದ್ ಬೇಯಂದ್
ಅಂಗಾರೆದಾನಿ ಕುಚ್ಚಿ ದೆಪ್ಪೆರಾವಂದ್ …
ಬುದವಾರದಾನಿ ಪೋಸ ಕುಂಟು ಪಾಡೆರಾವಂದ್
ಇಲ್ಲದುಲಾಯಿ ಉಗುರು ದೆಪ್ಪೆರಾವಂದ್...
ಇಲಲ್ದೆದುರು ಮಂಡೆಗ್ ಕೈ ದೀದ್ ಕುಲ್ಯರಾವಂದ್
ತಡ್ದೆದೆದುರ್ ಕುಂಟಿ ಮೈಪು ದಕ್ಕೆರಾವಂದ್ ,ಕತ್ತೆಲೆದ ಪೊರ್ತುಗು ಕುಂಟು ಅರ್ದೆರಾವಂದ್
ಬೈಯ್ಯದ ಸಮಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬರ್ಪಿ ಪೊರ್ತುಗು ದೀಪ ತೆಕ್ಕಾದ್ ಜೆಪ್ಪೆರಾವಂದ್ ,
ಕುಬಲ್ ಮುಟ್ ಲಕ್ಕ ತೆಲಿಪೆರಾವಂದ್
ಶನಿ ಪತ್ತು ಪೊರ್ತು ಬರು , ಭಾಗ್ಯ ಪೋದು ಬಡಪತ್ ಬರು
ಗ್ರಹಚಾರ ಕೆಟ್ಟಿನ್ನಲ್ಪ....
ಪುರಿ ಬಲ್ ಮರಿಯಾದ್ ಕೊಡತೊಂದುಂಡ್
ನಂಬಿ ದೈವೊಲು..
ನಂಬಿ ಜನೊಕುಲು ಕೈ ಬುಡ್ದು...
ಕಾಪುನಾರು ನೋತ್ಹೊಂದುಲ್ಲೆರ್
ಎನಡುಂದು ಪರಿಹಾರ …
ನಾಲ್ ನೀರ್ ತರೆಕ್ ಮೀದ್
ನಾಲ್ ಮಾರ್ಗ ಸೇರುನಲ್ಪದ...ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಸ್ತಾನೋಗು
ಸುತ್ತು ಬರೋಡು ನಾಲ್ ಸನಿವಾರ ನಾಲ್ ಜನೋಕು ನುಪ್ಪು ಪಾಡ್ದು
ಅಸರ್ ದಿಂಜಾವೋಡು.
ಜೋಕುಲು ಬಾಲ್ಲೇಲ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪು ಭಾಗ್ಯ ಉಂಡು
ಇಲ್ಲೂ ಕಟ್ಟುನ ಭಾಗ್ಯ ಉಂಡು ಗುವೆಲ್ ತೋಡುನ ಭಾಗ್ಯ ಉಂಡು
ನೀರ್ ಪರ್ಪಿನ ಭಾಗ್ಯ ಉಂಡು,ನಾಲ್ ಜನಕ್ ನೀರ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಭಾಗ್ಯ ಉಂಡು
ಇರೆಟ್ ವರೆಸಿನ ಭಾಗ್ಯ ಹನೆಟ್ ಪತ್ತೆರೆ ಉಂಡು
ಕುರುಕ್ ಕುರುಕ್ಕಕ್ಕ್ಕ್ಕಕ್ಕ್ಕ್ಕ್ ಕುರುಕ್
ನರ್ಸನ್ನೇ ಪಂಡಿನ
ಸರಿಯಾಂಡ ಸರಿ ಪನ್ಲೆ
ತಪ್ಪಾಂಡ..ತಪ್ಪು ಪನ್ಲೆ
ಬರ್ಪಿ ಅಮಾಸೆ ದಾನಿ ಸರಿ ಪೊರ್ತುಗು ಪಿರ ಬರುವೆ
ಸರಿ ಆಯಿನಾಂಡ ನರಸನ್ನ ನ ಮಟ್ಟೆಲ್ ದಿಂಜಾಲೆ
ಮನಸ್ ದಿಂಜಾಲೆ
ತಪ್ಪಾಯಿನಾಂಡ ನರ್ಸನ್ನೆ ಕಜ್ಜ ಬುಡ್ಡು
ಬಡಕಾಯಿ ಮೋನೆಮಲ್ತು
ಕಲಿ ಪರೊಂದು ಗಟ್ಟ ಮಿತ್ತಾವೆ
ಕ್ರುರುಕ್ ಕುರುಕ್ಕಕ್ಕ್ಕ್ಕಕ್ಕ್ಕ್ಕ್ ಕುರುಕ್




#Article 134: ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್ (132 words)


ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್ ಮೇರ್ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟೆ, ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್, ಪಾತೆರುನಾರ್.

ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್ಮೇರ್ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದೆರ್. 

ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್‍ನ ಅಭಿಮಾನಿಲು ಮೋಕೆಡ್ ’ಕುಸಲ್ದರಸೆ’ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪಡೀಲ್ ಪಾತ್ರ ಮಂತಿನ ನಾಟಕೊಲು - ಆಟದ ಉಲಯಿ ಆಟ, ಒರಿಯರ್ದೊರಿ ಅಸಲ್, ಪುದರ್ ದೀತಿಜಿ, ಗಂಗುನ ಗಮ್ಮತ್ತ್. ಸುರುಕು ವಿಜಯ ಕುಮಾರ್ ಕೊಡಿಯಾಲ್ ಬೈಲ್ ಮೆರೆನ ನಾಟಕ ತಂಡೊಡು ಇತ್ತಿನ ಪಡೀಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೂರು ದಿನ ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ಮೆರೆನ ನಾಟಕ ತಂಡಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಕಿಶೋರ್ ಡಿ ಶೆಟ್ರೆನ ’ಲಕುಮಿ ಕಲಾವಿದೆರ್’ ಪನ್ಪಿ ನಾಟಕ ತಂಡದೊಟ್ಟುಗು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನ ನಾಟಕೊಲು - ಅಂಚಿಲತ್ತ್ ಇಂಚಿಲತ್ತ್,...ಮಲಯಾಳದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಮೆರ್ನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮಲಯಾಳ ಚಿತ್ರ ’ವಿಧೇಯನ್’ಡ್ ಮೇರ್ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಬುಲೆವೊಂದಿಪ್ಪುನ ತುಳು ಸಿನೆಮಾ ರಂಗೊಡ್ ನವೀನ್ ಡಿ.ಪಡೀಲ್ ಮೆರೆನ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ಲ. ಪುಗಾರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ತುಳು ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದೆರೆಡ್ ನವೀನ್ ಡಿ.ಪಡೀಲ್ ಮೇರ್ಲ ಒರಿ.ಇಂಚಿಪ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನ ತುಳು ಸಿನೆಮಾ ಚಾಲಿಪೋಲಿಲುಡ್ ಮೆರೆನ ಪಾತ್ರ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ಆದಿತ್ಂಡ್. ಅಂಚೆನೆ ಎಕ್ಕಸಕ್ಕ ಸಿನಿಮೊಡ್ಲ ಮೇರ್ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಈತೆ ಅತ್ತ್ ತೆರೆಕ್ ಬರೊಂದುಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಮೆರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.




#Article 135: ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ (605 words)


ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಡ್ ಉಚ್ಚುದ(ನಾಗನ) ಅರಾಧನೆ. ನಾಗ ದೇವೆರೆಗ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ, ತನು ಪಾಡುನ ಪರ್ಬ. ತುಲುನಾಡ್‍ಡ್ ಈ ನಾಗದೇವೆರ್ ಮಸ್ತ್ ನಂಬಿಕೆದ ದೇವೆರ್. ಒಂಜೊಂಜಿ ಕುಟೊಂಬಗ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬನ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿದಾನಿ ಮಾತೆರ್ಲ ಸೇರ್‌ದ್ ತನು ಪಾಡುವೆರ್. ಬೈಲ್‍ದ ಪುಂಚೊಗು ಪೇರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್‍ಲಾ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಪರ್ಬ.

ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿ/ಪಂಚಮಿ ತುಳುನಾಡ ಸುರುತ ಪರ್ಬ, ಫಲವಂತಿಕೆದ ಪರ್ಬೊಲ ಅಂದ್. ಇನಿತಲೆಕ ಈ ಪರ್ಬೊ ದುಂಬು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ್ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ತುಳುವೆರ್ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿಜ್ಜಂಡ್ ಅಪಗ ಅಕ್ಲಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್ಡಾ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಇಲ್ಲ ಕೈತಲುಪ್ಪುನ ಬನೊಟಾ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಕಂಡದ ಕೋಡಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬನತ ನಾಗನ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೇರ್ ಮೈತೊಂತೆರ್. ಅಪಗದ ಕಾಲೊಡು ನಾಗಾರಾಧನೆ ಪಂಡ ಪರಿಶುದ್ದವಾಯಿನ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕರಟ್ ನಾಗನ ಪ್ರತಿಕೃತಿನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್, ನಾಗಮುರಿ ಪನ್ಪಿ ಈ ಕರನ್ ದೀದ್ ತುಳುವೆರ್ ನಾಗ ತಂಬಿಲ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತಂಬಿಲ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕರಟ್ ಶುದ್ದವಾಯಿನ ನೀರ್ ದಿಂಜಾದೀದ್ ಅರೆಗಾಲದ ದೊಂಬುದ ಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ಉಚ್ಚುಲೆಗ್ ಬಾಜೆಲಾದ್ ಕಂಗಾಲಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಚ ನೀರ್ ದಿಂಜಾದೀತಿನ ಕರಕೊಲು ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ತಂಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರಕೃತಿ ತಂಪು ಇತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲ ಕಳೆವೊಂದು ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜಲಸಂಸ್ಕ್ರಿತಿ ದೂರಾದ್ (ಆರ್ಯೆರ್ನ ಅಗ್ನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ)ವೈದಿಕತೆ ನಮ್ಮಡೆ ಬನ್ನಗ ನಾಗ ದೇವೆರೆ ಈ ಸೇವೆನ್ ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿಯಾದ್ ಪರ್ಬೊದ ಆಚರಣೆಗ್ ಕನತೆರ್. ಕರಕ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಶಾಸ್ತ್ರೊಗು ಸರಿಯತ್ತ್ ನಾಗ ಪೂಜೆಗ್ ಮೂರ್ತಿಯೆ ಮುಖ್ಯ ಪನ್ನಗ ನಾಗಮುರಿಕುಲು ಪೊಟ್ಟುಗುವೆಲ್ ತೋಡು ಸೇರ್ಂಡ್. ಕರತ ಬದಲ್ ನಾಗನ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಆಂಡ್ ವೈದಿಕತೆ ಸುರುವಾಂಡ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಗೆ ಮಸ್ತ್ ಶುದ್ದವಾಯಿನ ದೇವೆರ್ ಅವೈದಿಕೆರ್ ನಾಗನ ಮೂರ್ತಿದ ಮುಟ್ಟ ಸುಳಿಯೆರೆ ಸಮೇತ ಆವಂದ್ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರೊಗು ಪೋಡಿದ್ ದೂರ ಉಂತುವೆರ್. ಪುಂಚದ ಪುರ್ಸದಂದ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಪುಂಚದ ಮಣ್ಣನ್ ಕಣ್ಣ‌ಗ್ ಒತ್ತೊಂದು ಮುಂಡೊಗು ಪುರ್ಸದ ಪಾಡೊಂದು ಬಂಜಿಗೊಂತೆ ದೆತೊಂದು ಇತ್ತ. ಅಂಡ ಏಪ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮಡೆ ಬತ್ತುಂಡೋ ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುಂಚದ ಪುರ್ಸಾದದ ಬದಲ್‍ಗ್ ಮಂಜಲ್ ಪೊಡಿ ಪುರ್ಸಾದ ಆದ್ ತಿಕ್ಕೆರೆ ಸುರು ಅಂಡ್.ನಾಗಬನ ಸಿಮೆಂಟ್‌ದ ಕಟ್ಟೆ ಅಂಡ್. ಬನೊಟು ಇತ್ತಿ ಮರಕುಲು ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಕಿಲೆಗ್ ಆಸರೆಯಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಅಂಚನೆ ಕಾಲ ಕಾಲೊಗು ಬರ್ಸ ಬರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ದುಂಬುದಕುಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ನಾಗ ಬನೊಕ್ಲೆನ್ ಒರಿತೊಂದು ಬೈದೆರ್.ಆಂಡ ನಮ ಇನಿ ಬನೊಕ್ಲೆನ್ ಕಡ್ತದ್ ಸಿಮೆಂಟ್‌ದ ನಾಗನ ಕಟ್ಟೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ. ಸಿಮೆಂಟ್‌ದ ಬೆಚ್ಚೊಗು ಉಚ್ಚುಲು ಖಂಡಿತ ಬದುಕುಜಿ. ಕಾಡ ಬರಿಟ್ ಪಂಚವರ್ಣದ ಶುದ್ದಬಣ್ಣೊಡು ಕಾಲಸರ್ಪನ ಮಂಡಲ ಬರೆದ್ ನಡತೊಂದಿತ್ತಿನ ನಾಗ ದರ್ಶನದ ನಲಿಕೆದ ಸೇವೆನೆ ಕಾಡ್ಯನಾಟ ಪುಂಚದ ಮಣ್ಣೆ ಪುರ್ಸಾದೊ. ಆಂಡ ತುಲುವೆರೆ ಕಾಡ್ಯನಾಟ ಮಾತ ಇನಿ ಅಧುನಿಕತೆದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‌ಗ್ ತಿಕ್ಕಿದ್ ನಾಗಮಂಡಲ ಪನ್ಪಿ ರೂಪ ಪಡೆದ್ ಬೇತೆಕುಲೆನ ಜೋಳಿಗೆ ದಿಂಜಾಪಿನ ಸೊತ್ತಾದುಂಡು.ಆಂಡ ವೈದಿಕೆರ್ ಪೊಯೆರಾವಂದಿನ, ದೂರ ದೀತಿನ ಮೇರೆ ಮೊಗೇರೆ ಪನ್ಪಿ ಜಾತಿದಕುಲು ಇತ್ತೆಲ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ನಾಗಮುರಿ ದೀದ್ ಅವೈದಿಕ ತಂಬಿಲ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಡ್ಯನಾಟದಂಚಿನ ಮೂಲ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಒರಿಪಾವೊಂದು ನಡಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್

ಕೇದಗೆ,  ಸಂಪಿಗೆ, ರೆಂಜೆ, ಪಿಂಗಾರ ಇಂಚಿನ ನಾಗಗ್ ಇಷ್ಟ ಇತ್ನ ಪೂಕುಲೆನ್ ಬಡ್ ದು ಪೇಂಟೆದ ಪೂಕುಲೆನ್ ಪಾಡೊನ್ದುಲ್ಲ.

ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿದಾನಿ ಓಲೋಲು ಪುಂಚ ತೋಜಿಂಡಾ ಅವ್ಲವ್ಲು ಪೇರ್ ಮೈಪುನತ್ತ್. ದೈವ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬರಿಟ್ ನಾಗನ ಪುಂಚ ಇತ್ತಂಡ ಅವೆಕ್ ಪೇರ್ ಮೈಪೊಲಿ.ಪೇರ್ ಮೈಪುನಗಲಾ ಲೀಟರ್ಗಟ್ಳೆ ಪೇರ್ ಮೈಪುನತ್ತ್. ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಚಂಚದಾತ್ ಮೈಪೊಡು. ತುಡರ್ ಅರ್ಲಾದ್ ಊದುಬತ್ತಿ ತೋಜಾದ್ ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರತಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಅಂಚ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಡೆಗ್ ಪೂ ಬಿರ್ಕೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಅವೆತ ಬದಲಾದ್ ಅರಿ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಬಾರ್ ಬಿರ್ಕೊಲಿ. ಬಾರ್ ಬಿರ್ಕುಂಡ ಫಲ ಜಾಸ್ತಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ನಾಗೆ ಫಲವಂತಿಗೆದ ಶಕ್ತಿ. ಭೂಮಿದ ಫಲವಂತಿಕೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ್ನೇ ನಾಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ನಾಗ ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಈ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಬರಗಾಲ ಬರಂದ್. ಅಂಡ ಸ್ರ್ ಷ್ಠಿ ಕರ್ತೆ ಬ್ರಹ್ಮೆನೆ ಬೇತೆ ನಾಗಬೇರ್ಮೆರೆ ಬೇತೆ. ಉದಲ್ದ ಪುಂಚ ನಾಗಗ್ ಬಾರೀ ಇಷ್ಟ. ಅಂಚಾದ್ ನಾಗೆ ಅವೆಟೆ ಬದುಕುನಿ.

ನಾಗನ ಕಟ್ಟೆ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರತಡಿಟ್ ಇತ್ತಂಡ ಐಕ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಈಸರ ದೇವೆರ್ ಈ ಮರಟುಪ್ಪುವೆರ್ಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಮರತಡಿಟ್ ಇತ್ತ್ನ ನಾಗನ ಕಲ್ಲ್ ಗ್ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್ ಮೈತಂಡ ಬಾರೀ ಎದ್ಡೆಗೆ. ದಾಯೆ ಪೆತ್ತದನೆ ಪೇರ್ ಮೈಪೊಡು, ಅವೆಕ್ಲ ಒಂಜಿ ಕಾರಣ ಉಂಡು. ಪೆತ್ತದ ಸರ್ರೊಡು ಮುಪ್ಪತ್ತ ಮೋಜಿ ಕೋಟಿ ದೇವತೆಲು ಉಲ್ಲೆರ್ಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್ ಅಮುರ್ತ ಸಮಾನ ಅದುಂಡು.
ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟನೊಲು ಉಪ್ಪುನವ್ಲು ನಾಗಾರಾಧನೆ ಎಂಚ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಹರಿವಾಣ ದೆತೊಂದು ಅವೆಟ್ ಬೊಲ್ಲಿದ ನಾಗನ್ ದೀದ್ ಅವೆಕ್ ಮಂಜಲ್,ಬೊಂಡ, ಪೇರ್ದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ತದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೊಲಿಗೆ. ಅವು ಬುಡ್ದು ಆ ಕಟ್ ವನೊಡು ಯೇರ್ನಂಡಲ ಇಲ್ಲಲ್ ಪುಂಚ ಇತ್ತಂಡ ಅವೆಕ್ ಪೋದು ಪೇರ್ ಮೈಪುನವು ತಪ್ಪಾಪುಂಡು.

ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿದಾನಿ ಗಾಳಿಲ ಬರ್ಸಲ ಬತ್ತದ್ ನಾಗನ ಕಲ್ಲದ ಮಿತ್ತ್ ಮೈತನ ಪೇರ್ ಕಡಲ್ ಸೇರೊಡುಗೆ. ಭೂಮಿರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಏಳ್ ಲೋಕ ಇತ್ತ್ಲೆಕನೆ ಭೂಮಿರ್ದ್ ಆಡಿಟ್ ಏಳ್ ಪಾತಾಲೊಳುಲ್ಲಗೆ. ಪಾತಾಳದ ಗುರ್ಕಾರ್ರೆ ನಾಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ನಾಗನ ಕಲ್ಲ್ಗ್ ಮೈತ್ನ ಪೇರ್ ಕಡಲ್ದ ಮುಕಾಂತರ ನಾಗನ್ ಸೇರುನ್ದುಗೆ. ಉಂದೊಂಜಿ ತುಳುವೆರ್ನ ನಂಬೊಳಿ ಗೆಯಾದುಂಡು. ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನ ತುಳುನಾಡ್ ದ ಭೂಮಿನ್ ಕಾಪುನ ನಾಗಗ್ ಬೊಂಡ ಅವುಲ ಗೆನ್ದಾಲಿ ಬೊಂಡ, ಮಂಜಲ್ ಪೂಜುನಿ, ಪೇರ್ದ ತನು ಕೊರ್ಪುನಿ ಪಂಡ ಬಾರೀ ಇಷ್ಟ. ನಾಗನ ಬಣ್ಣ ಮಂಜಲ್ ಇತ್ತ್ ನೆರ್ದಾತ್ರ ಆಯಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪೂ,ಪರ್ನ್ದ್, ಫಲವಸ್ತು, ಪುರ್ಸದ ಪೂರ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣದವೇ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಕಡು ಇಸತ ಬಣ್ಣೊಲ ಮಂಜಲ್ ಆದ್‍ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಂಜಿ ಇಸೊನು ಮಾಜಾಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಮಂಜಲ್‍ದ ಪೊಡಿಲ ಮಂಜಲೇ ಆದುಂಡು. ಕಜಿಪುಗು, ಮೋನೆದ ಪೋರ್ಲುಗ್‍ಲಾ ಮಂಜಲ್‍ದ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.

ಲತ್ತ್ ಪಿಂಗಾರದ ಮುಗ್ಗೆ ನಾಗ ದೇವೆರೆಗ್ ಇಷ್ಟೊಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ನಾಗಮಂಡಲ, ನಾಗನ ದರ್ಸನೊಗು ಪಿಂಗಾರದ ಪಾಲೆಲೆನ್ ಕನತದ್ ಅವೆಕ್ ಚೂರು ನೀರ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಪಾತ್ರಿಲು ಮೋನೆಗ್ ಉರ್ದೊನ್ವೆರ್. ಅಪಗ ಅಕ್ಲೆ ಮೋನೆ ಉಚ್ಚುದಲೆಕ ತೋಜುಂಡು.




#Article 136: ನಾಲ್ಪೊಳು (152 words)


ನಾಲ್ಪೊಳು
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕೇಪು ಕಜಂಬು ಜಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತು ಇಟ್ಟೇಲ್ ಅರಮನೆದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಲಾದ್ ಬರ್ಪಿನ ನಾಲ್ ಜನೊನು ನಾಲ್ಪೊಳು ಪನ್ಪೆರ್.
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕೇಪು ಕಜಂಬು ಜಾತ್ರೆ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಜಾತ್ರೆ. ಶಿಶುಬಾಲೆಲೆಗ್ ಕಜಂಬು ಮುಲ್ತ ಮುಖ್ಯ ಪರಕೆ. ದಶಂಬರ ತಿಂಗೊಲುದ ಪದಿನಾಜನೆ ತಾರೀಖ್ದಾನಿ ಪಂಡ ಧನು ಸಂಕ್ರಾಂದಿಗ್ ಕೊಡಿ ಏರ್ದ್ ಮನದಾನಿ ಈ ಕಜಂಬು ಉತ್ಸವೊ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಒಂಜಿ ವಾರೊ ದುಂಬು ಇಟ್ಟೆಲ್ದ ಅರಮನೆದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಲಾದ್ ನಾಲ್ ಜನೊ ವಿಶಿಷ್ಠ ಉಡುಗೆಡ್ ಕೇಪುಗು ಬರ್ಪೆರ್. ಮೊಕುಲೆನ್ ನಾಲ್ಪೊಳುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕುಲೆನ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸೊ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿನ್ ಊರುಡೆ ಪೋದು ನಡಪಾವುನ. ಅಂಚ ಅಕುಲು ಊರುಡೆ ಪೋನಗ ಜನೊ ಭಕ್ತಿ ಗೌರವೊಡು ತೂಪೆರ್. ಮೊಕುಲು ಇಂಚಿನ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಗ್ ಪೋವೊಡು. ಅಕ್ಲೆನ್ ಈ ರೀತಿಡ್ ಗೌರವಿಸಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಪರಂಪರೆಡ್ದ್ ನಡತಿ ಬತ್ತಿಲೆಕ ನಡಪುಂಡು. ಆಯಾ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಮೊಕುಲೆಗ್ ತಮ್ಮನೊಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಕಜಂಬುದಾನಿ ರಾತ್ರೆ ಮೊಕುಲು ಗರ್ಭಗುಡಿತ್ತ ನಾಲ್ ಮೂಲೆಲೆಡ್ ಕುಂಟು ಅಡಿಕ್ಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಲ್ಲುಬೆರ್. ಕಜಂಬು ಪರಕೆದ ಜೋಕುಲು ನಾಲ್ ಮೂಲೆಲೆಡ್ ಕುಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಪೊಲ್ಲೆಗ್ಲಾ ಪರಕೆ ಪಾಡ್ಬೆರ್. ಉಂದುವೇ ಅಕ್ಲೆನ ಸೇವೆಗ್ ತಿಕುನ ಸಂಭಾವನೆ. ಪಿರಾಕ್ಡ್ ನಾಲ್ ಜನೊತ್ತ ಬದಲ್ಗ್ ನಲ್ಪ ಜನೊ ಬರೊಂದು ಇತ್ತರ್ಂದ್ ತೋಜುಂಡು. ಮದಿಪುದ ಪಾತೆರೊಡು ನಲ್ಪಮಂದಿ ನಾಲ್ಪೊಲ್ಲೆಗ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ನಲ್ಪ ಜನೊತ್ತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಲಾದ್ ನಾಲ್ ಜನೊ ಮಾತ್ರೆ ಬರ್ಪೆರ್.




#Article 137: ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಬೊಕ್ಕ ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (148 words)


ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ. ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆನ್ ಲೋಕಸಭೆತ್ತ ಸಭಾಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರಾದಿತ್ತಿನ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕೌಡೂರು ಸದಾನಂದ ಹೆಗ್ಡೆರ್ ೧೯೭೯ಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಆನಗ ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಬತ್ತ್ ಡ್. ಇತ್ತೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಟ್ಟೆ, ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜುಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಶ್ರೀ ವಿನಯ ಹೆಗ್ಡೆ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ೧೫೦೦೦ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು ಕಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ೩೫೦೦ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದಕುಲು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ೨೦೦೮ ಡ್ ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಆಂಡ್. ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಇಂದೆತ್ತ ಕುಲಾಧಿಪತಿ, ಡಾ. ಎಸ್. ರಮಾನಂದ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಕುಲಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಡಾ. ಶಾಂತಾರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಸಹ ಕುಲಾಧಿಪತಿ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.
ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆದಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲು:

ಕುಡ್ಲಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಉಂದು. ಎಲ್ಯೆಡ್ ಕ್ಷೇಮಾ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪುದರುಂಡು. ಕುಡ್ಲದ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ೧೩ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ದೇರಳಕಟ್ಟೆಡ್ ಈ ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೯೯ಡ್ ಸುರು ಆಂಡ್. ಸುರುಟು ಡಾ. ಶಾಂತಾರಾಮ ಶೆಟ್ರ್ ಡೀನ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಡಾ. ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಭಂಡಾರಿ ಉಂದೆತ್ತ ಡೀನ್ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಭಾರತದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊದಲೆಡ್ದತ್ತಂದೆ, ಪಿದಯಿ ದೇಶಲೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲುಲಾ ಮೂಲು ಕಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.




#Article 138: ನಿರೊಳ್ಳಿ (187 words)


ನಿರೊಳ್ಳಿ ಒಂಜಿ ನೆಲತ ಅಡಿಟ್ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ಬುಲೆ.ಉಂದು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಅಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ . ಉಂದು ಔಶಧೀಯ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಸಸಿ.ಉಂದೆನ್ ಕೆಮ್ಮ ಬರ್ನಗ ಅಯಿಕ್  ಪಡುದ್ ಕೆಲವೆರ್  ಪಡುದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ allium cepa ಪಂದುದ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಮ್ಮ ದೆಶೊಗ್ ಧಾಳಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಕ ಆಳೆರೆ ಬತ್ತೆರ್ ಅದಗ ವಸ್ತುಲೆನ್ ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡು ಬತ್ತ್ ಮರೊನ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್ ಇಂಚದ್ ನಮ್ಮ ಜನಕುಲೂ ಉಂದೆನ್ ಬಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಥೆರ್ ಉಂದೆನ್ ವಿದೆಶೊಡ್ ಬೆತೆ ಬೆತೆ ತರೊಟ್  ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೊಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಒಂಜಿ ಕಿಲೋ ನೀರುಳ್ಳಿನ್  ಚೋಳಿ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಸಣ್ಣ  ಮೂರ್ದು ೨೦ ಮುಂಚಿ, ಒಂತೊಂತೆ ದಾಸೆಮಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರ್ದರಿ, ಮಂಜೊಲುದ ಪೊಡಿ, ಬೋಡಿತ್ತಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು, ಅರ್ದ ಕಿಲೊದಾತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು. ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಇಜ್ಜಿ. ನೀರುಳ್ಳಿದ ನೀರ್ ಆಪುಂಡು. ಕಡೆರೆ ಬಂಗ ಆಂಡ ಮಾತ್ರ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಪಾಡೊಲಿ. ಸಣ್ಣ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಇಡ್ಲಿಗ್ ಕಡೆಯಿ ಬಂದದ ಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಣಲೆಡ್ ಅರ್ದ ಕೊಂಡೆದಾತ್  ಎಣ್ಣೆ ದೀದ್ ದಾಸೆಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡು
ಬೊಕ್ಕ ಆ ಒಗ್ಗರಣೆಗ್ ಕಡೆತಿ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ನೀರ್ ಆಜ್ ದ್ ಪೋಪಿನೆಟ್ಟ ಕೊದ್ಯಾವೊಡು. ಕೊದ್ಯಾನಗ ಅವು ಮೈಕ್ ರಟ್ಟುಂಡು ಐಕಾದ್  ಎಲ್ಯ ತೂ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಾವಡಿ  ದೀದ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಕಡೆದಿ ಪಜ್ಜಿ ಬಣ್ಣ ಪೋದು ಒಂತೆ ಕೊಡಕ್ಕೆನೆ ಬಣ್ಣ ಬನ್ನೆಟ್ಟ ಕೈಪೊಡು. ಕಾಯಿನಗ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಕಮ್ಮೆನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಣಲೆನ್ ತಿರ್ತ್ ಜಾದ್ ಚಾಳಿ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಬಾಟ್ಟಿಡ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀವೊಡು. ೨-೩ ದಿನ ಪಿದಯಿ ದೀಂಡ ದಾಲಾ ಆಪುಜಿ. ಪ್ರಿಡ್ಜ್ ಡ್ ದೀಂಡ ತಿಂಗೊಲುಗಟ್ಲೆ ದೀವೊಲಿ.  ಉಂದು ದೋಸೆ ತಿನಿಯೆರೆ, ಬ್ರೆಡ್, ಚಪಾತಿ ತಿನಿಯೆರೆ, ಗಂಜಿ ಉನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡ ಆಪುಂಡು.




#Article 139: ನೀರ್ (208 words)


'
ಈ ಭೂಮಿದ ಒಂಜಿ ಜೀವಜಾಲ ಪಂಡ ಅವು ನೀರ್. ನೀರ್ ಪನ್ಪಿನವು ಪಂಚಭೂತೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಭೂಮಿಡ್ ಮುಕ್ಕಾಲ್ವಾಸಿಲಾ(೭೨%)ನೀರೆ ಉಲ್ಲಯಿನಿ. ಮಾತ ಜೀವಿಲೆಗ್ ನೀರ್ ಬೋಡಾಯಿನಂಚಿನ ವಸ್ತು. ಪ್ರಪಂಚದ ಜೀವರಾಶಿಗುಲು ಪುರಾ ನೀರ್ನ ಒತ್ತಾಸೆರೆ ಆತ. ನರಮಾನಿ ಬೊಕ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಲು ಅವ್ವೆಲೆಕ ಅವ್ವೇತೋ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಜೀವರಾಶಿಲೆ ಪುಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಯಿಪಿನ ಮುಟ್ಟ ನೀರ್ ಭಾರೀ ಅಗತ್ಯ.

ನೀರ್ ಬರ್ಪಿನ ಮೂಲೊಲೆಡ್ದ್, ಅವೆಕ್ಲೆ ನಮುನೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ಡ್ ಗುರ್ತೆ ಮಲ್ಪ್ಪೊಲಿ ಉಪ್ಪು ನೀರ್ ಪಂಡ ಕಡಲ್ದ ನೀರ್, ಚಪ್ಪೆ ನೀರ್, ಚೀಪೆ ನೀರ್, ದಪ್ಪ ನೀರ್, ಒಗರ್ ನೀರ್, ಕಾಡ ನೀರ್, ತೋಡ ನೀರ್, ಮಲೆ ನೀರ್, ಗುವೆಲ್ದ ನೀರ್, ಕೆದುತ್ತ ನೀರ್, ಪಾಯದ ನೀರ್, ಪಲ್ಲದ ನೀರ್, ತಾರ್ದ ನೀರ್, ಕಡಲ ನೀರ್, ಸುದೆತ್ತ ನೀರ್, ಒಸರ್ ನೀರ್.

ಕೃಷಿಟ್ಟ್ ನೀರ್ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪಾತ್ರವಹಿಸುಂಡು. ಕೃಷಿಗ್ಲ ನೀರ್‍ಗ್‍ಲ ಒಂಜೆಗೊಂಜಿ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು. ಪಂಡ ನೀರ್ ಇಜ್ಜಂದೆ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯನೆ ಇಜ್ಜಿ. ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕುಲೆಗ್ ಆರಂಭಡ್ದ್ ಬುಳೆ ಕೊಯ್ಪಿನ ಮುಟ್ಟ ನೀರ್ ಅಗತ್ಯ. ಸರಿಯಾಯಿನ ನೀರ್‍ದ ಪ್ರಮಾಣ ಇತ್ತ್ಂಡ ಕೃಷಿಕೆರೆಗ್ ವಾ ಸಮಸ್ಯೆಲಾ ಇಜ್ಜಂದೆ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ನೀರ್ ಮಾತಾ ಜಾಗೆಡ್ಲ ಒಂಜೇಲೆಕ ಇಜ್ಜಿ. ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಭಾರತೊಡು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಡ್ ಇತ್ತನಾತ್ ಪ್ರಮಾಣ ಉತ್ತರ ಭಾರತೊದಡು ಇಪ್ಪುಜಿ ಅಂಚಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೃಷಿಗ್ ಸಾದ್ಯಾಪುಂಡು.

ಅಂಚೆನೇ ಕಾರ್ಖಾನೆಗುಲೆಗ್ ನೀರ್ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ. ಕೆಲವು ಕಾರ್ಖಾನೆಗುಲೆಗ್ ಅತೀ ಆಯಿನ ಪ್ರಮಾಣಡ್ ನೀರ್ ಬೋಡಾವುಂಡು.ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಕಂಪೆನಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ತಯಾರಿದ ಕಂಪೆನಿ, ಗೊಬ್ಬರ, ಸಿಮೆಂಟ್, ಕರೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್, ಅಂಚೆನೆ ಬಾಕಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಲೆಗ್ ನೀರ್ ಅಗತ್ಯ. ಕಾರ್ಖಾನೆಲು ತಿರ್ತ್ ಕೊರ್ನ ಕಾರಣೊಲೆಗ್ ನೀರ್ನ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪುರ ಕಾರ್ಖಾನೆಲು ನೀರ್ನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್

ನೀರ್ನ್ ಒಂಜಿ ಜಾಗಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಜಾಗಗ್ ಸಂಚಾರೋಗುಲಾ ಉಪಯೋಗಿಸವೆರ್.ಅಂಚಾದ್ ನೀರ್ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ದೇಶದ ಮದ್ಯಸ್ತೆಯಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ನೀಂದೆರೆ, ದೋಣಿ ಸಂಚಾರ, ಮೀನ್ ಸಾಂಕೆರನೆ ಪುರ ನೀರ್ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಸಾದ್ಯನೆ ಇಜ್ಜಿ.




#Article 140: ನೀರ್ನಿರೆಲ್ (237 words)


ಸಾವುದ ಆಚರಣೆದಾನಿ ಚಾವಡಿಡ್ ಮಡ್ಯೊಲೆ ಕಟ್ಟುನ ತ್ರಿಕೋನದಂಚಿನ ರಚನೆ ಕ್ರಮೋಕ್ಕು ನೇರ್ನೆರಲ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಬೆತೆ-ಬೆತೆ ಜಾತಿಲೆಟ್ ಈ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಲು ಉಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್ದ ಒರಿ ತೀರ್ ಪೋಯಿನ ಪತ್ತೊಂಜಿ ಅಥವಾ ಪದಿಮೂಜೆನಾನಿ ಆಯನ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಬೊಜ್ಜ ನಡಪುಂಡು. ಆನಿ ಕೆಲವು ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲು ನಡಪೆರುಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಈ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ದ ಕ್ರಮೊಲಾ ಒಂಜಿ. ಪುಲ್ಯರ ಕಾಂಡೆ ಊರುಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಮಡ್ಯೊಲೆ ಬತ್ತದ್ ಸಾವುದಿಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ ಕಟ್ಟ್ಬೆ. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಮುಕ್ಕಾರ್ಂದ್ಲಾ ಪುದರುಂಡು.

ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಇಂದೆನ್ ಪಿಂಗಾರೊ ಬುಕ್ಕ ಕುಕ್ಕು ತಪ್ಪುಡು ಅಲಂಕಾರೊ ಮಲ್ಪುವೆ. ಸುರೂಟು ಐನ್ ಅಡಿ ಉದ್ದೊದ ಕಂಗ್ ಅಥವಾ ಪೊಂಗರೆದ ತಲಕ್ಕೆಲೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಗೀಸ್ದ್ ಮೂಜಿ ತಲಕ್ಕೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಸೇರ್ಸಾದ್ ಕೊಡಿ ಕಟ್ಟ್ದ್ ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಡ್ /|\ ಬುಡ್ಪಾಬೆರ್. ಅವೆನ ಕೊಡಿಕ್ಕ್ ಚೆಂಬುನು ಮುಗುಲಿದಲೆಕೊ ಕಂಕಣೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಆಕೃತಿದ ರಡ್ಡ್ ಪುಡೆನ್ ಕುಂಟುಡು ಮುಚ್ಚಿದ್ ಎದುರು ಮೆಯಿನ್ ಅಂಚನೆ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಈ ಕುಂಟುಡುಲಾ ಆಂಜೊವಾಂಡ ಬೊಲ್ದುಲಾ ಪೊಂಜೊವಾಂಡ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟೆಲಾ ಆವೊಡುಂದು ಕ್ರಮೊ. ಈ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ನ್ ಆಚಾರಿ ಮಂತ್ದ್ ಕೊರ್ಂಡ ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಕುಂಟು ಮುಚ್ಚುನ ಕೆಲಸೊನು ಮಡ್ಯೊಲೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂದೆನ ಎದುರುಡು ರಡ್ಡ್ ತಾರಯಿಲ ನೇಲ್ಪಾಬೆರ್. ಈ ಮುಕ್ಕಾರ್ನ್ ಮೂಡಯಿ ಮೋನೆ ಪಾಡದ್ ದೀಪೆರ್. ಮುಕ್ಕಾರ್ದ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಾರೆದ ಪೂ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ ಉಲಯಿ ಆಂಜೊವಾಂಡ ಆಯನ ಕುಂಟು ಅಂಗಿ, ಒಕ್ಕನೂಲು ಇತ್ಯಾದಿ ಪೊಂಜೊವಾಂಡ ಆಲೆನ ಸೀರೆರಾಕೆ ಪದ್ದೆಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಮಣೆಟ್ಟ್ ದೀಪಿ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ನನೊಂಜಿ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಕುಂಬುಡೊದ ತುಂಡು, ಒಂಜಿ ಪನ್ನೆ ಬಾರೆದ ಕಾಯಿ ದೀಪೆರ್. ಮೂಜಿನೆದ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಮಂಜೊಲು ಸುಣ್ಣೊ ಪಾಡ್ದ್ ಮಿಶ್ರಣೊ ಮಂತಿ ಕುರಿ ನೀರ್ ದೀಪೆರ್. ಒಂಜಿ ಕವುಲೆ ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಪುಗೆರೆ ದೀಪಿ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಮುಕ್ಕಾರ್ದ ುಲಯಿ ಮೆಯಿಡ್ದ್ ಕೊಡಿಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ನೂಲುನು ತಿರ್ತ್ ಜಪುಡಾದ್ ಅವೆತ್ತ ಕೊಡಿಕ್ಕ್ ಮಂಜೊಲುದ ಕೊಂಬುನು ಕಟ್ಟ್ಬೆರ್. ಈ ಕೊಂಬು ಬಟ್ಟಲ್ದ ಕುರಿನೀರ್ಗ್ ತಾಗುನಂಚ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದುವೇ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್. ಪಂಡ ಮಂಜೊಲುದ ಕೊಂಬುದ ನಿರೆಲ್ ಕುರಿನೀರ್ಡ್ ತೋಜೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನನೇ ಅರ್ತೊ. ಇಂದೆನ ಉಲಯಿಡ್ ಬೊಂಡೊನುಲಾ ಒಟ್ಟೆ ಮಂತ್ದ್ದೀದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪಾಸಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲುನಕ್ಲ್ ಬುಕೊ ಕುಟುಮೊದಕುಲು ಇಂದೆನ ಸುತ್ತು ಕುಲ್ಲುದು ಮುರಿಯೊ ಲೆಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಸಾವುದ ಮಾತ ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲಾ ಈ ನೀರ್ ನಿರೆಲ್ದ ಎದುರುಡೇ ನಡಪುನವುಂದು ಪನೊಲಿ.




#Article 141: ನೂಲಮದಿಮೆ (138 words)


ನೂಲಮದಿಮೆ ಪಂಡ ಕೊಂಕಣೆರೆಗ್ (ನಾಯಕ್), ಆಚಾರಿನಕ್ಲೆಗ್ (ವಿಶ್ವಕರ್ಮ), ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಗ್ ನೂಲಮದಿಮೆ ಆಣುಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಯಿನಂಚಿನ. ಕೆಲ ಜಾತಿಲೆಟ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ಲಾ ನೂಲಮದಿಮೆ ಉಂಡು. ಆಣುಲೆಗ್ ೯, ೧೧, ೧೩, ೧೫ ವರ್ಷಡ್ ನೂಲಮದಿಮೆ ಆವೊಡ್. ಆಣುಲೆಗ್ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರ್ಯ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಒವುಲ ಅಪವಿತ್ರ ಉಪ್ಪುಜಿ. ನೂಲಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನಂಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಕಲೆನ್ ದೇ‌ವೆರ‍್ನ ಲೆಕ್ಕ ತೂಪೆರ್ಕ.

ನೂಲಮದಿಮೆದಾನಿ ಮದಿಮಾಯೆನ ಪೊಪ್ಪ ಆ ಮದಿಮಾಯೆಗ್ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪೊನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಐತ ಅರ್ಥನ್‌ಲ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ಅಯ್ಧ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತೀ ದಿನ ಕಾಂಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಯ್ಯೊಡ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಲ್ಫೊಡು. ವಾ ಕಾರಣೊಗ್ಲ ಅವೆನ್ ಮಲ್ಫಂದೆ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ನೂಲಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ವರ್ಷದ ಪರ್ಬ ಪಂಡ ನೂಲಪುನ್ನಮೆ. ಆನಿ ಅಕುಲ್ ಅಕಲ್ನ ನೂಲ್‌ನ್ ನೀರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪೊಸ ನೂಲ್‌ನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಪೊಸ ನೂಲ್‌ನ್ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತಾ ಹಿರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಗ್ ಜನಿವರ, ಬಚ್ಛಿರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಾಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಐಟ್ ಇತ್ತಿನ ಜನಿವರೊನ್ ದೆತ್ತ್‌ಡ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಜ್ಜೆಯಿದೊಟ್ಟುಗು ಹಿರಿಯಕುಲು ಕಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಕಾಣಿಕೆನ್ ದೀದ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಆರ್ಶಿವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ನೂಲಮದಿಮೆ ಪಂಡ ಆಚಾರ್ಯೆರ್ನಡೆಗ್ ಉಪದೇಶಗ್ ಪೊಪುನೆ. ಉಂದೆಟ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಶ ಪಂಡ ಗಾಯತ್ರಿಮಂತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರ್ಯ ವೃತ ದೀಕ್ಷೆ. ನೂಲಮದಿಮೆ ಆಪಿನಕುಲೆಗ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ಉಂಡು.




#Article 142: ನೆಂಪು ಸಂಚಿ (253 words)


ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿಳೆ ಪಾತ್ರ

ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿ ಸಾಹಿತಿಳೆ ನೆಂಪುಗಾದ್ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ಮಸ್ತ್ ಗ್ರಂಥೊಳು ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಳ್ಳ. ಐವ, ಅಜ್ಪ, ಎಲ್ಪತೈನ್ ವರ್ಷದ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ನೆಂಪುದಪಗ, ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಳ್ತಿನದಗ ಈ ಸಂಚಿಳು ಅಭಿನಂದನ ಸಂಪುಟ, ಸಂಸ್ಕರಣ ಗ್ರಂಥ, ನೆನಪಿನ ಗ್ರಂಥ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಂಡು.

ಊರ, ಪರವೂರ, ಹಿತೈಷಿಳೆ, ಶಿಷ್ಯೆರೆ, ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದಕಲ್ನ ಸಹಕಾರೊಡು ಗ್ರಂಥೊನು ಪ್ರಕಟ ಮಳ್ಪು ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗ್ ಕೈ ಪಾಡುನವು ಸಾಹಸದ ಬೇಲೆ ಆಂಡಲಾ ಮದಪೆರೆ ಆವಂದಿ ಸಾಹಿತಿಳೆನ ವಿಚಾರೊನು ದಾಖಲ್ ಮಳ್ತ್‌ದ್ ಅಗಲೆಗ್ ಪುಗರ್ತೆ ಕೊರ್ಪಿನವು ಮಲ್ಲ ಸಂಗತಿ ಆದುಂಡು.

ಉಂದು ದಾಲಾ ಸುಲಭದ ಬೇಲೆ ಅತ್ತ್, ಸಂಪಾದಕೆರ್‌ನಗ್‌ಲ್ನ ಒಂಜಿ ಮಂಡಳಿನ್ ಮಳ್ತೊಂದು ಎರೆ ನೆಂಪುಗಾದ್ ಸಂಚಿ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡಾ ಅಗಲ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೆತೊನುಡು, ಅಗಲ್ನ ಪಾಸಡಿದಕಲೆನ್, ಕುಟುಂಬದಕಲೆನ್ , ನೆಂಪು ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬರವು, ಸೇವೆ, ನೆತ್ತ ಸರಿಯಾಯಿನ ಪೊಲಬು ಇತ್ತಿ ಶಿಷ್ಯ ಮಂಡಳಿನ್ ಒಟ್ಟು ಮಳ್ತೊಂದು ಎನ್ನ ಅಣ್ಣೆ , ಎನ್ನ ದೋಸ್ತಿ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿ, ಯಾನ್ ತೂಯಿಲೆಕ್ಕ, ಮದಪೆರೆ ಆವಂದಿನಾರ್, ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಪುದರ್ ಮಳ್ತಿನಾರ್ , ಅತ್ತಂದೆ ನೆಂಪು ಮಳ್ಪೊಡಾಯಿನರೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಲೇಖನೊಳು, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಎಡ್ಡೆ ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ಲೇಖನ ಅಗಲೆಡ್ದ್ ಬರೆಪಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಕಾಸ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ಬೊಳ್ಪುಗು ಕನವೊಡಾಪುಂಡು.

ಇಂಚಿತ್ತಿ ನೆಂಪು ಸಂಚಿಳೆಡ್ದ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಾಹಿತಿಳೆನ ಪರಿಚಯ ಅಗಲ್ನ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪೊರ್ಲು ಪ್ರಕಟ ಆವಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತಿರ್ಲ್ ಮಾತ್ರ ನಂಕ್ ತೆರಿವುನತ್ತಂದೆ ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜನಜೀವನ, ಪಿರವುದ ಕಾಲದ ಸ್ಥಿತಿ, ಇಂಚ ತುಳು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಾತಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಚಾರದ ಅಧ್ಯಯನ ಲೇಖನೊಳು ನೆಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲು ಬರೆಪಿನಗ್‌ಲೆಗ್, ಓದುನಗ್‍ಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊರ್ಪುನವು ಆದಿತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಉಂದೆತ್ತ ಸಂಗ್ರಹ ಮಳ್ತೊನೊಡು. ನೆತ್ತ ಸಹಾಯ ಪಡೆಪಿನವು ಮದಪೆರಾವಂದಿನಕ್ಲೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ತೊಂದು ತೆರಿವೊನ್ನವು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ನಮನ್, ನಮ ನಾಡ್ನ್ ತೆರಿಯೊಂಡಿಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು.

ಈ ಲೇಖನದೊಟ್ಟುಗು ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಕೆಲವು ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲೆ ಪರಿಚಯ ಮಳ್ತೊಂಡ ಐತ ಪೊರ್ಲು, ಐತ ಬಿಲೆ, ಐತ ವಿಚಾರ ಎಂಚಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ನಂಕ್ ತೆರಿವು .

ಕೆಲವು ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿಲು ಸಾಹಿತಿಳೆನೆ ಸಮಗ್ರ ಸಂಪುಟದ ಲೆಕ್ಕಲಾ ಬರೊಂದುಂಡು. ಅಂಚಿತಿ ಈ ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲು ಅಧ್ಯಯನೊಗು ಯೋಗ್ಯವಾದ್ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭ್ಯಾಸಿಲೆಗ್ ನೆತ್ತ ಪ್ರಯೋಜನ ಜಾಸ್ತಿ.

ನೆಟೆ ನನಲಾ ಕೆಲವು ನೆಂಪು ಸಂಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಗ್ರ ಸಂಚಿಳೆ ಪುದರ್ಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನ್ಗ.




#Article 143: ಪಂಜಿ (183 words)


ಪಂಜಿ ಒಂಜಿ ಕಾಡಮುರ್ಗೊ. ಕ‌‍ನ್ನಡೊಡು ನೆನ್ನ್ ಹಂದಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಪಂಜಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು, ಕಾಡ ಪಂಜೊ ಬೊಕ್ಕ ಊರ್ದ ಪಂಜಿ. ಕಾಡ್ದ ಪಂಜಿಲು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವು, ಊರ್ದ ಪಂಜಿಲು ಬೊಲ್ದು.

ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಕಾಡ ಪಂಜಿಲು ಉಂಡು. ಕಾಡ್ದ ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕು ಬೋಲೆ ಕಿರೆಂಗ್, ಮರಕಿರೆಂಗ್, ತುಪ್ಪೆ ಕಿರೆಂಗ್, ಗೋಂಕು, ಕುಕ್ಕು ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ತಿಂದ್ ದ್ ಬದುಕುವ. ಕಾಡ್ಡ್ ದಾಲಾ ತಿನಿಯೆರೆ ತಿಕ್ಕ್ ಜಿಡ ಊರುಗು ಬರ್ಪಿನವುಲಾ ಉಂಡು. ಕೃಷಿಕೆರೆ ತೋಟೊಲೆಗ್ ಪೊಗ್ಗುದು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪು ಒವ್ವೇ ಕೃಷಿನ್ ಬುಡಂದೆ ತಿನ್ಪ. ಊರ್ದ ಪಂಜಿಲು ಇಲ್ಲಡ್ ಬುಡಿನ, ಪಾಡಿನ ವಾ ವಸ್ತುಲೆನ್ಲ ತಿನ್ಪ. ಒಣಸ್ ಬುಡಿನ, ಗೋಂಕು, ಕುಕ್ಕು, ಕ್ಯಾಬೆಜ್, ತರಕಾರಿ ಎಂಚಿನಲಾ ತಿನ್ಪ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು ಬೊಲ್ದುಡು ಗೋವೆ ತಳಿ ಉಂಡು ಅವೆನ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ದ ಕಿದೆಟೇ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ. ತಳಿ ಬುಡ್ದುಲಾ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಐಕುಲು ಕಿರೆಂಚಿಡ್ ತಿಕ್ಕಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತಿನ್ಪ.

ಪಂಜಿ ಸಾಕಣೆ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕೆತೊಲಿಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಪಂಜಿಗ್ ದುಕೊರು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ಮಾಸ ಬಾರಿ ರುಚಿ, ಅಂಚಾದ್ ಮುಸಲ್ಮಾನೆರ್ ಬುಡ್ದು ಮಾಸ ತಿನ್ಪಿನಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲ ನೆತ್ತ ಮಾಸ ತಿನ್ಪೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಒಂತೆ ಚರ್ಬಿ ಜಾಸ್ತಿ. ಕೆಲೆವೆರ್ ಚರ್ಬಿನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಲುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್, ಕೊಡಗು, ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಪಂಜಿದ ಮಾಸದ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಪಂಜಿದೊಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಕಂಜಿಲಾ ಪೀ ತಿನ್ದ್ಂಡ್

ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ತುಳುವೆರೆ ಬದ್ಕ್‍ಡ್, ತುಳುವೆರೆ ಆರಾಧನೆಡ್ ಪಂಜಿದ ಸೇರಿಗೆ ಉಂಡು.ಪಂಜಿ ಕೃಷಿಗ್‍ ಕಾಟಕೊರೊಂದ್‍ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್ ಅಂಚ ಸುರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಜಿನ್ ತುಳುವೆರ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಆದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಂಜಿದ ಕುರ್ಲೆಪಂಜುರ್ಲಿ ಆತ್ಂಡ್.

ಜಾನಪದೊ




#Article 144: ಪಂಜುರ್ಲಿ (1265 words)


ಪಂಜುರ್ಲಿ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ದೈವೊದ ಪುದರ್. ಕುಲ ಲಾಂಛನವಾತ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪನ್ಪುನವು ಪಂಜಿದ ರೂಪೊದ ದೈವ.
ಉಂದು ತುಳುನಾಡುಡು ಕುಟುಂಬಡು ತಮ್ಮಲೆನ ಸ್ಥಾನಡು ಉಂತಿನ ದೈವ. ಗ್ರಾಮೊಡು ಮೆರೆಯೊಂದು ದೊಂಪದ ಬಲಿ ನೇಮ, ಬಂಡಿ ನೇಮ ದೆತೊನ್ನ ದೈವ,ಜಾಗ್ ಜಾಗುಡು ನೆಲೆಯಾದ್ ಮೂಡಾಯಿ ಘಟ್ಟರ್ದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ ಬರಿ ಮುಟ್ಟ ತೆಂಕಾಯಿರ್ದ್ ಬಡಕಾಯಿ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲು ಜಾಗುಡು ನೆಲೆ ಅಯಿನ ದೈವ ಪಂಡ ಅವು ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವ ಇಂಚಿನ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಉದಿಪುದ ಕಥೆ ಬಾರಿ ಪಿರಾಕುದವುಗೆ. ಒಂಜಿ ಮೂಡಾಯಿ ಕುಕ್ಕೆರ್ದ್ ಪ್ರಧಾನವಾದು ತೊಜಿಂಡ,ನನೊಂಜಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ಪಂಡುದು ಕುಡುಮರ್ದ್ ಗಣಮನಿನ ರೂಪೊಡು ತೊಜುಂಡು. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಯೆತೊ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥೆ ಉಂಡಯ.ಇನಿ ನಮ ತೂವೊಲಿ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಪೊರಪುಡು ಸಾವಿರ ರೂಪ ಪುದರ್ ಇತ್ತುಂಡಲಾ ಹೆಚ್ಚಿನಕ್ಲ್ ಕುಡುಮದ ಅಣ್ಣಪ್ಪನವೆ ಕಥೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದು ಇಪ್ಪುನ ಕಥೆನ್ ಪನ್ಪುಜೆರ್.ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಂಡ ದೈವ ಪಸರಣೆ ಅಯಿನ ಕಥೆ ಕುಪ್ಪೆ,ವರ್ಣಾರ ಬೊಕ್ಕ ನನತ್ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಕಥೆಟ್ಟ್ ಉಂಡು.ಅಂಡ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಪಂಜುರ್ಲಿನವೆ ಕಥೆನ್ ಪನ್ಪುನ ತೂವೊಲಿ.ಅಂಚದ್ ತುಳುವೆರ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿನು ಸಾರುನ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥೆಕ್ಕುಲ್ ಮಾಯ ಅವೊಂದು ಉಂಡು.  ಇನಿ ಯುವ ಪಿಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೊಲದ ಕಲಕ್ಕ್ ಪೊಂಡ ಪಾರ್ದನ ಸಂಧಿನು ಒಟ್ಟು ಮನ್ಪುನ ಬೆಲೆ ಮನ್ಪಂದೆ,ಖಾಲಿ ದೈವೊದ ನಲಿಕೆನ್ ಮಾತ್ರ ವಿಡಿಯೋ ಮಲ್ಪುನೆರುದಾದ್ ಇಂಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಲು ಉದ್ಬಗ ಅಪ.ಅಂಚದ್ ಯುವಜನತೆ ಅಯಿನತ್ ಪಾರ್ದನ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಡು.ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ದೈವ ನರ್ತಕೆ ವೊಯಿತವ ಸಂಧಿನ್ ವೊಯಿಕ ಪನ್ನಗ ನಮಕ್ ಅದಾಗ ಕೆನ್ಯರಲಾ ಅಪುಂಡು.ಅವು ವೊವ್ವ್ ದೈವದ ಸಂಧಿ ಪಂಡುದು.
ಅಂಚಿನ ಪಂಜುರ್ಲಿನ‌ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥೆಟ್ಟ್ ಈ ಕಥೆಲಾ ಒಂಜಿ.ಈ ಸಂಧಿನು ಕುಟುಂಬದ ಪಂಜುರ್ಲಿ,ವರ್ಣಾರ ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮೂಲು ಈ ಕಥೆಟ್ಟ್ ಪಾರೆಂಗಿ/ಪಾರೆಂಕಿ ಬೂಡು ಪಂಡ ಇತ್ತೆದ ಪಾರೆಂಕಿ(ಬಂಟ್ವಾಳದ ಮಡಂತ್ಯಾರು ಉಲಾಯಿ) ಪನ್ಪಿ ಜಾಗ್ ಪ್ರದಾನ ತೊಜುಂಡು.

ಪಂಜಿದ+ಕುರ್ಲೆ ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ಂಡ್. ಹಂದಿ ಪಿಳ್ಳೆ ಪಂಡ ಪಂಜಿದ ಪಿಲ್ಲೆ ಪದೊಡ್ದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪು. 

ಪಂಜುರ್ಲಿ ಕತೆನ್ ಪಾರ್ತಾನೊದ ಆಧಾರೊಡು ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ಕಾಡ್ ಪಂಜಿಲು ಒಕ್ಕೆಲ್‍ದಕ್ಲೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊನು ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುವೊ. ಈಸ್ವರ ಅತ್ತಂಡ ಬಲ್ಲಾಲೆ ಪುದರ್‍ದ ಬೇಸಾಯೊಗಾರೆ ತಾನ್ ಬುಲೆಪ್ಪಾಯಿನ ಬುಲೆನ್ ಕಾಪುನಗ ಪಂಜಿಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಡಿಮಲ್ಪುವೊ. ಅಪಗ ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯೆ ಆ ಪಂಜಿನ್ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆರ್ಪೆ. ಬೋಂಟ್‍ಡ್ ಪಂಜಿಲು ಸೈಪೊ. ಅಂಚ ಸೈತಿನ ಬೂತೊಲು ಪಂಜುರ್ಲಿ ಬೂತೊಲಾಪೊ.

ಎಗೆ ೧

ಅರ್ತೊ

ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಲಕ್ಕುದು ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೂಲ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪಾಡುದು,ಕುಂಟು ಪುಗೆಲುಗು ಪಾಡೊಂದು ತನ್ನ ಕಂಡ ಸಾಗೊಲಿದಂಚಿ ಪೊದು ಕಂಡದ ನೀರುನು ಏರಾದ್,ತಗ್ಗದು ಬೇತೆ ಕಂಡೊದಕ್ಲೆನೊಟ್ಟು ಲೊಟ್ಟೆ ಊರುದ ಯೋಗ ಕ್ಷೆಮ ಪಾತೆರೊಂದು ಬರ್ಪುನ ವಾಡಿಕೆ ಅಹ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತುಂಡು.ಅಂಚನೆ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ಲಾ ಅಲ್ಪ ಕುಕ್ಕೆಗು ಎರ್ಲೆ ಜಾತ್ರೆ ಬೈದುಂಡು ಪಂಡುದು ಸುದ್ದಿ ಕೆಂಡೆರ್)

ಎಗೆ ೨

ಅರ್ತೊ

ಪಗ್ತಲಾ ಪಂಡ ಒಂಜೆ ಸಮನೆಡು ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತುದು ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾಂತಿಡ ಎರ್ಲು ಬತ್ತಿನ ಸುದ್ದಿ ಕೆಂದು,ಸಾದಿ ಮಾರ್ಗೊಗು ಬೊಡಪಿನ ಬುತ್ತಿ ಮಲ್ಪು ಪಂಡೆರ್.ಎಲ್ಲೆಗ್ ಬೆಂದುರು ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪು ಯಾನ್ ಎರು ಕೊನಯರ ಪೊದು ಬರ್ಪೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಚ್ವಿದು ಬತ್ತುದು ಕೈಕಾರು ಬೇನೆಗು ಬೆಂದುರು ಮೀಯೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಅಹ ಕಾಲೊಡು.)

ಎಗೆ ೩

ಅರ್ತೊ

ಬಲ್ಲಾಳ್ ಇಲ್ಲಾದ ಉಲಾಯಿ ಪೊದು ಎರು ದೆತೊನ್ಯರ ದುಡ್ಡು ಕಟ್ಟುದು ಚೀಲಡು ಪಾಡುದು ಬೀಸ ಬೀಸ ಕಾರುಡು ಸಂತೆಗು ಬತ್ತೆರ್,ಅರ್ ಬನ್ನಾಗ ಎರ್ಲೆನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡೆ ಪನ್ಪುನಯೆ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಬತ್ತೆರು ಪಂಡುದು ಕುದ್ಯ ಕಾರುದ ಟೂಲ್ ಕುಲ್ಯರ ಕೊರಿಯೆ,ಅಯಿಟ್ ಕುಲ್ಲುನ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಅಯಡ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡ ನಿನಡ ಬೆನ್ನಿ ಗಾಪುನ ಎರ್ಲೆನು ಒಲ್ಪ ಬುಡ್ತ ಪಂಡುದು ಕೆನಾಗ, ಮೆಲ್ಲಡು ಯೆಲ್ಯ ನಡಕೆಗು ಪೊದು ಒಂಜಿ ಸಾಲುರ್ದ್ ತೂವೊಂದು ಪೊಲೆ ಬಲ್ಲಾಳೆ ಇರೆಗ್ ಅಪುನ ಎರ್ಲೆನ್ ತೂದು ದೆತೊನ್ಲೆ ಪನ್ಪೆ)

ಎಗೆ ೪

ಅರ್ತೊ

ಅದಾಗ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಎರ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಟುನ ಒಂಜಿ ಸಾಲುರ್ದೆ ತೂವೊಂದು ಪೊಪೆರ್,ಕಾರುರ್ದ್ ತರೆ ಮುಟ್ಟ ಎರ್ಲೆನ ಪೊರ್ಲು ತೂಪೆರ್,ಅರೆಗ್ ಮನಸ್ಸುಗ್ ಇಷ್ಟ ಅಯಿನ ರಡ್ಡ್ ಎರ್ಲೆನ್ ಅಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಅಯಿತ ಕ್ರಯ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡಡ ಕೆನಾಗ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡೆ ಬೆಲೆತ್ತ ವಿಚಾರಡು ಕಡೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ ಪನ್ಪೆ.ಎರ್ಲೆನ್ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ ಅಯಿತ ಬೆರಿಟ್ಟ್ ಉಂತುನತ್ ಪನವುಗು ಕೊರಯೆ,ಬಲ್ಲ್ ಕೊರುಂಡ ಎರ್ಲೆನ್ ಕೊರಯೆ ಪಂಡುದು. ಅದಾಗ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಅರು ನಂಬುನ ದೈವೊನ್ ಮನಸಾರೆ ಎನ್ನಿದು ಯಾನ್ ಬತ್ತಿ ಬೆಲೆ ಕೈಕೂಡುಂಡ ನಿಕ್ಕ್ ಧರ್ಮ ಚಾವಡಿಡು ಹೊಮ ನೇಮ ಕೊರ್ಪವೆ ಪಂಡುದು ಪನ್ಪೆರ್.ಅರ್ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರ ದೊಂಡೆದುಲಾಯಿ ಅವೊಡಂಡ ದೈವ ಕಾರ್ನಿಕಡು ಎರ್ಲೆಗ್ ತರೆ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡುದು ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆ.ಬಲ್ಲಾಳೆರು ಮುಂಕುದ ಬಲ್ಲು ಪಿರಾವುಡು ಬಡು ಪತ್ತೊಂದು ಎರ್ಲೆನು ದೆರೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್.)

ಎಗೆ ೫

ಅರ್ತೊ

ಬಲ್ಲಾಳ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಲೆದಾಯೆ ಎರು ದೆರೊಂದು ಬನ್ನಾಗ ಭಯಂಕರ ದೊಂಬು,ಬೆಚ್ಚ ಗಾಳಿ ಭಾರಿ ಬಿಜೊಂದು ಉಂಡು.ದೊಂಬುಗು ನನ ನಡಪ್ಯರ ಅಪುಜಿಂದು ಅಲ್ಪನೆ ಒಂಜಿ ಪೆಲತ್ತ ಮರತ್ತ ಮುದೆಲುಡು ಕುಲ್ಲುನಗ ಫಲ ಪೊಯಿನ ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ಟ್ ಪಡ್ಡಾಯಿರ್ದ್ ಬಿಜಿನ ಗಾಳಿಗ್ ಪರುಂದು ಪೆಲಕಾಯಿ ಪರಿಮಳ ಬರ್ಪುಂಡು,ಬಲ್ಲಾಳ್ ತನ್ನ ಬೆಲೆದಾಯಡ ಪರುಂದು ಪೆಲಕಾಯಿ ದೆಪ್ಪು ಪನ್ನಗ ಅಯಿಕ್ ಕಟ್ಟೊರಿ(ದೈವೊಲೆಗ್ ಸುರುತ್ತ ಕಾಯಿ ಪಂಡುದು ಕೊಡಿ ಕಟ್ಟುನ) ಉಂಡ ಕೆನುವೆ.ಅಯಿಕ್ ಪರುಂದು ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಕಟ್ಟೊರಿ ಇಜ್ಜಿ,ಕಾಯಿ ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಮಾತ್ರ ಕಟ್ಟೊರಿ ಪಂಡೆರ್.
ಪೆಲಕಾಯಿ ದೆತ್ತುದು ಪಚ್ಚಿಲುನು ಬಲ್ಲಾಳ್ ತಿಂದೆರ್,ಕೂಂಜಿ ಪೂಲ್ ರಚ್ಚೆನು ಎರ್ಲೆಗ್ ಪಾಡ್ಯೆರ್.ಅತನ ಪೊರ್ತುಗು ಒಂಜಿ ತರ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ಗ ಎರ್ಲುಲು ಒಂಜಿ ರೀತಿ ತೊಜುವ.ಅದಾಗ ಬೆಲೆದಾಯೆ ಪನ್ಪೆ ಅವು ದೊಂಬುಗು ಬತ್ತುದು ಅಂಚ ನಚ್ಚುದು ತೊಜುನಿಂದು ಪನ್ಪೆ.ಅಂಚ ಅಲ್ತು ಲಕ್ಕುದು ಎರ್ಲೆನು ದೆರೊಂದು ಬರುವೆರ್ ಬನ್ನಾಗ‌ ಕಜೆಕ್ಕಾರು ಗುತ್ತು ತಿಕುಂಡು ಅಲ್ಲ್ ಜಾಲುಗು ಲೆತ್ತುದು ಪಾತೆರ್ಪದು ಅಸರು ಬಜಾಲ್ ಕೊರಿಯೆರ್.ಅವು ಕಡತುದು ಅಂಬುಡೆಲ್ ಗುತ್ತು ತಿಕುಂಡು ಅಲ್ಲುಲಾ ಅಲ್ತ ಮಲ್ಲಕ್ಲು ಪಂಡ ಸಿರಿವಂತೆರ್ ಎರ್ಲೆನ ಪೊರ್ಲುನು ತೂಯೆರ್.ಅಲ್ತು ಸೀದಾ ಪಾರೆಂಗಿ ಬೂಡುಗು ಬರ್ಪೆರ್.ಎರುಕುಲೆಗ್ ಪೊಸ ಕರೆಂಕಿ ಪಂಡ ಕಿದೆ ಕಟ್ಟದೆರ್,ಮಡ್ಡಿ,ನೀರು ದೀಪುನ ಕಲ್ಲ ಮರಾಯಿ ಕೆತ್ತದೆರ್,ಎರುಕುಲೆನ್ ಕಟ್ಯರ ತಾರಿದ ಗುಜ್ಜಿ ಕಂಬ ನಡ್ಪದೆರ್,ಲತ್ತು ಪಜೀರು ಪೆರೆದು ಬಟ್ಟಿಡು ದೀತೆರು.ಬಲ್ಲಾಳ್ ವೂಲಾಯಿ ಚಾವಡಿಗು ಪೊದು ಪುಡ್ಯನೆ ಬುರುದು,ಪೀಠಡು ಕುಲ್ದು 
ರಡ್ಡ್ ವನಸ್ ಮಲ್ತೆರ್.ಅಂಡ ದೈವೊದ ಪರಕೆ ಮರತೆರ್.
ಅನಿದ ದಿನ ಕರಿದು ಮನದಾನಿ ಬೆಲೆದಾಯೆ ಬತ್ತುದು ಅರ್ಕಂಜಿ ದೀಯರ ಪೊನಾಗ ಕಿದೆಟ್ಟ್ ಎರ್ಲು ಇಪ್ಪುಜ.ಅಲ್ತೆ ಬೊಬ್ಬೆ ದೀವೊಂದು ಬತ್ತುದು ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ಡ ಪನ್ಪೆ.)

ಎಗೆ ೬

ಅರ್ತೊ

ಬೆಲೆದಾಯೆ ಎರ್ಲು ಇಜ್ಜಿಂದು ಬತ್ತು ಪನ್ನಾಗ ಅಚೊದ್ಯಡು ಬಲ್ಲಾಳ್ ಬಲ್ಯಾಯ ಬಲ್ಮೆ ದೀಯೆರ್,ಬಲ್ಮೆಡು ಎರು ದೆತೊನ್ನಗ ಪನ್ನ ಚಾವಡಿದ ದೈವ ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ನೇಮದ ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ತೊಜುಂಡು, ಅದಾಗ ಕೂಡೊರ ಬಂಗಾರುದ ಕೈಕಡಗ ಈಡ್ ದೀದ್ ಅಲ್ಪನೆ ಕೈಮುಗಿಪೆರ್ ಕಾಂಡೆ ಎರ್ಲು ತಿಕುಂಡ ಬಯ್ಯಗ್ ನೇಮ ಕೊರ್ಪೆ,ಬಯ್ಯಗು ಎರ್ಲು ತಿಕುಂಡ ಕಾಂಡೆ ನೇಮ ಕೊರ್ಪೆಂದು,ಈ ಪ್ರಕಾರಡು ಅರೆನ ಎರ್ಲು ತಿಕುಂಡು.ಅದಾಗ ನೇಮಗು ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.)

ಎಗೆ ೭

ಅರ್ತೊ

ದೈವೊದ ನೇಮಗು ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ನೇಮ ಕಟ್ಯರ ಯೆರು ಉಲ್ಲೆರುಂದು ಕೆನಾಗ ಪಚ್ಚೆ ಪಣಂಬೂರುಡು ವೊಡಡ್ ಪೊಂಡ ಪರವೆರೆ ಕೊಪ್ಪಡು ಕಾಂತು ಉಲ್ಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಅಯನಡೆ ಒಲೆ ಮಾನ್ಯನು ಕಡಪುಡ್ಯೆರ್.ಅಯೆ ಬತ್ತುದು ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾವೊಂದು ಬರ್ಪಯಿನ ಕಾರ್ಯ ಯೆಂಚಿನ ಪಂಡುದು ಕೆನ್ನಾಗ,ಯೆನ್ನ ಚಾವಡಿದ ದೈವ ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ನೇಮ ಕಟ್ಟುವನಂದು ಕೆನ್ನಾಗ,ಯೆಂಕ್ ಅಯಿತ ಬೀರ ತೆರಿಯಂದು,ಅಣಿ ಸಿಗಿಪರ,ಮೊಗತ್ತ ಚಿತ್ರ ತೆರಿಯಂದು,ಅಯಿತ ನುಡಿ ತೆರಿಯಂದು ಪನ್ಪೆ.ಅದಾಗ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಪನ್ಪೆರ್ .ಮೂಡಾಯಿ ಮರ್ಗಿಲುಡು ಕುಕ್ಕಲದ ಕೊಟ್ಯ ಉಂಡು(ಉಂದು ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಸಾನ,ಕುಕ್ಕಲ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪನ್ಪೆರ್) ಅಲ್ಲು ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಮೊಗ ಉಂಡು ಅಯಿನ್ ತೂದು ಪಾಲೆಡು ಮೊಗ ಮಲ್ಪುಲಾ ,ಕಡೆಪ್ಪಿಲ್ಲ ಗುತ್ತುಡು ಅಣಿತ್ತ ಅಚ್ವಿ ಉಂಡು ಅಯಿನ್ ತೂದು ತಾರೆದ ಸೀರಿತ್ತ ಅಣಿ ಮಲ್ಪುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.ಒಂಜಿ ಅಂಗಾರೆದನಿ ಬತ್ತುದು ಪಾಲೆ ಪಡಿಯರಿ ಪತ್ತುಲಾ,ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ನೇಮ ಕಟ್ಯರ ಬಲ ಪಂಡುದು ಕಡಪುಡ್ಯೆರ್.)

ಎಗೆ ೮

ಅರ್ತೊ

ಒಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ಪಾಲೆ ಪಡಿಯಡಿ ಪತ್ತುದು ಪೊಯಿನ ಕಾಂತು ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ನೇಮ ಕಟ್ಯರ ಚಾವಡಿಗು ತನ್ನ ಕೂಟೊದ ತಂಡದೊಟ್ಟು ಬರ್ಪೆ.ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲು ಕುಲ್ಯರ ಕೊರಿಯೆರ್,ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲುಡು ಕುಲ್ಲುದು ಅಸರ್,ಬಜಾಲು ಪೂರ ಪರುದು ನೇಮದ ಬೆಲೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ.ಪಂಜಿದ ಮೊಗ ಪಾಲೆಡು ಮಲ್ಪುವೆ,ಸೀರಿ ಸಿಗಿಪುವೆ,ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಅಯಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್.ಪಲಹಾರ ಮಲ್ತುದು
ಕೆದುಕ್ಕ್ ಪೊದು ಮೀದು ಬತ್ತುದು ಅರ್ದಾಳ ಪಾಡುದು ನೇಮ ಕಟ್ಟುವೆ)

ಎಗೆ ೯

ವಮಗ್ತೊಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ಪೊತುಂಡುಗೆನ ಬಲಿಮಗ ನರ್ಸಿಂಗ ಬಗ್ಗಲಾನ್ ದಾನೆ ಕೆರಿಯೆನ...

ಅರ್ತೊ

ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಕೊರಿದ ಕೆಲೆಪುಗು ದೈವೊಗು ನೇಮ ಲಕ್ಕುದು ಉಂತುಂಡು ನ್ಯಾಯ ತಿರ್ಮಾನ ಪೂರ ಸುರು ಅಂಡು.ಅಯಿಟ್ ಬಲಿಮಗೆ ಪಂಡ ಕುಸ್ತಿದ ಜಟ್ಟಿ ನರಸಿಂಗಗು,ನೇಮ ಅನಾಗ ಉಲ್ಲೆ ಅವುಲ್ ಬೀರೆ ಪನ್ಪಿ ಬಿರುದುದ ಬಿರ್ಮುನ ನ್ಯಾಯ.ಏಳ್ ಪಗೆಲ್ ಮ ರಾತ್ರೆ ಅಂಡಲಾ ದೈವದ ಅಬತಾರ ಉಂತುಜಿ.ಕಡೆಕ್ಕ್ ದೈವದ ಅಬತಾರ ತಡಯರ ತಿರಂದೆ ಎಡತ್ತ್ ಬಲತ್ತ್ ಕೈಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಜಿಗ್ ಸಂಕೊಲೆ ಪಾಡುದು ದೈವೊನು ಕಟ್ಯೆರ್.ಅಂಡ ದೈವ ಸಂಕೊಲೆನ್ ಪೊಲ್ತುದು ಗುವ್ವೆಲುಗು ಲಾಗೀಂಡು.ಅತ್ ಪೊರ್ತುಗು ಬಲ್ಲಾಳ್ ಇರ್ವೆರೆನ್ ಗುವ್ವೆಲುಗ್ ಜತ್ತುದು ದೈವ ಕಟ್ಟುನ ಕಾಂತುನು ದೆರ್ತೊಂದು ಬರಿಯರ ಪನ್ಪೆರ್.ಮುಕ್ಲ್ ಇರ್ವೆರ್ ಗುವ್ವೆಲುದಡೆ ಪೊನಾಗ ಕಾರುದ ಗಗ್ಗರ,ಕುಂಟುದ ಕೊಲ್ತಿರಿ,ತಾರೆದ ಮಡಲ್ ತೂಟೆ ಪೊತ್ತುನ ತೊಜುಂಡು. ಸುರುಕ್ಕ್ ಬಲಿಮಗೆ ನರ್ಸಿಂಗೆ ಜತ್ತೆ,ಅಯನ ಪಿರಾವುಡು ಮಿಸ್ಮೆ ಬಿರ್ದಲಿ ಬಿರ್ಮು ಜತ್ತೆ.  ಜತ್ತುದು ಎಡತ್ತ್ ಬಲತ್ತ್ ರಟ್ಟೆಡು ಪತೊಂದು ಮಿತ್ತು ಬತ್ತುದು ಚಾವಡಿದ ನಡುಕ್ಕ್ ಕೊನತುದು ಉಂತದ್,ಸತ್ಯದ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ಲ ಪಂಡುದು ನಟ್ಯೆರು,ಅತನಾಗ ದೈವ ನಂಜಿದ ತೆಲಿಕೆ ತೆಲ್ತೆ,ನ್ಯಾಯ ತಿರ್ಮಾನ ಮಲ್ತೆ.ಅಹ ನ್ಯಾಯ ತಿರ್ಮಾನಡು ಒಂಜಿ ಅಂಗಾರೆಡು ಮಿಸ್ಮೆ ಬಿರ್ದಲಿ ಬಿರ್ಮುನು ಕೆರಿಯೆ,ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ಬಲಿಮಗ ನರ್ಸಿಂಗ ಬಗ್ಗಲನುಲಾ ಕೆರಿಯೆ.ನ್ಯಾಯ ಧರ್ಮೊದ ದೈವ ಯಾನುಂದು ಪಂಡೆ.)
ಮೂಲು ನಮ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅಂಶಲೆನ್ ತೂವೊಂದು ಪೊಂಡ ತುಳುನಾಡ ಪಿರಾಕುದ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಯೆಂಚ ಇತ್ತುಂಡು ಪಂಡುದು ನಮಕ್ಕ್  ನೆಗತ್ ತೊಜುಂಡು.
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಲದ ದೈವೊಗು ಅರಾಧನೆ ಮಲ್ತುದು ಅಯಿಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಒಂಜಿ ತುಳುವನ ಇಲ್ಲದ ಅಚಾರನು ಈ ಪಾರ್ದನಡು ಅನಾವರಣ ಮಲ್ತುಂಡ ತೂಂಡ ಈ ಪಾರ್ದನ ತುಳುನಾಡದ ಒಂಜಿ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ ಇತಿಹಾಸ ಪನ್ಪುನವು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ.ಮೂಲು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಪಿರಾಕುದ ಕಟ್ಟುಲೆನ್ ತೂನಗ ಅವು ಇನಿತ್ತ ಕಾಲೊಗು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾತುಂಡು ಪನೊಲಿ.ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯ ಪ್ರಧಾನ ಅದಿತ್ತುನ ಅಹ ಕಾಲೊಡು 
ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲಗ್ ರಡ್ಡ್ ಎರ್ಲೆನ್ ಕೊನಪಿನ ಪಂಡ ಭಾರಿ ಸಡಗರ.ಭಾರಿ ವಿಶೇಷ ಪಂಡುದು ಪನೊಲಿ.
ಕುಲ್ಕುಂದ ಪನ್ಪುನ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದಲ್ಪದ ಎರು ಜಾತ್ರೆ ಅಹ ಕಾಲೊಡು ಭಾರಿ ಪುಗರ್ತೆದ ಜಾತ್ರೆ.ತುಳುವೆರ್ ವೊವ್ವೆ ವ್ಯಾಪಾರ,ವ್ಯವಹಾರ,ಸಂಬಂಧವಾದು,ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಾದು ಒಂಜಿ ಇತ್ ಕಿನ್ಯ ದಾದಂಡಲಾ ನ್ಯಾಯ ಅನ್ಯಾಯ, ಹೆಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಬತ್ತುಂಡಲಾ ದೈವೊಗ್ ಪರಕೆ,ಯೆರದ್ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರುಂದು ಪನೊಲಿ.ಅಂಚನೆ ಕೆಲವೆರ್ ಪರಕೆ ಮರತುಂಡ ದೈವ ಪೊರ್ತು ಕೊರಂದೆ ಕಾರ್ನಿಕ ತೊಜದುನ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಪಂಡುದು ಈ ಪಾರ್ದನೊಡು ತೆರಿಯೊನೊಲಿ.
ದುಂಬು ದೈವರಾಧನೆ ಯೆತ್ ಬದಲು ಇತ್ತುಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ನಮ ಈ ಸಂಧಿಡು ತೂವೊಲಿ.ದುಂಬು ಪಾಲೆಡು ಪಡಿಯರಿ ಕೊರುಂಡ,ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಡ್ಪೆಗು ಬತ್ತುಂಡು.ಯೆನ್ನ ದೈವೊಗು ನೇಮ ಕಟ್ಟೊಲಿಯ,ಬೀರ ಪನೊಲಿಯ,ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರಡ ಪಂಡುದು ಇಲ್ಲದ ಯಾಜಮಾನ್ಯೆ ಕೆನುನ ರೀತಿ,ಅಯಿಕ್ ದೈವ ನರ್ತಕೆ ಉತ್ತರ ಕೊರ್ಪುನ ಪೊರ್ಲುನು ಈ ಸಂಧಿಡು ಕೆನೊಲಿ.ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿಂಡ ಇಂಚ ಇಂಚ ಮಲ್ಪು ಪನ್ಪುನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು.
ಒಂಜಿ ಪೊರ್ತುಡು ಬನಟ್ಟ್ ಇತ್ತುನ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿವಾದ್ ಕುಟುಂಬದ ದೈವ ಅದ್ ತಮ್ಮಲೆನ ಸ್ಥಾನೊಡು ಅಂಚನೆ ಯಾಜಮಾನ್ಯನ ಸ್ಥಾನೊಡು ಕುಲ್ಲಯಿನ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್,ಅಯೆನೆ ಅಹ ಇಲ್ಲಗ್ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನಯೆ ಪಂಡುದು ಈ ಬೀರಡು ಉಲ್ಲೆಖ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಅಬತಾರ ಯೆಂಚಿನ ಪಂಡುದುಲಾ ಈ ಬಿರ ಪನ್ಪುಂಡು,ಏಳ್ ರಾತ್ರೆ,ಏಳ್ಮ ಪಗೆಲು ದೈವೊದ ಅಬತಾರ ತೂದು ಕಡೆಕ್ಕ್ ಸಂಕೊಲೆಡ್ ಕಟ್ಟುದು ಪಾಡ್ಯೆರುಂಡ ಅಯಿನ್ ಪೊಲ್ತುದು ನಂಜಿ ತೆಲಿಕೆ ತೆಲಿತುದು ಈ ಚಾವಡಿಗ್ ಕುಟುಂಬಗು ಯೆನರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಯೆರ್ಲಾ ಅತ್ತ್ ಪಂಡುದು ನ್ಯಾಯದ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರುನಯೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ.ಇರ್ವೆರ್ ಮಾನ್ಯನಕ್ಲೆನ್ ಕೆರ್ದ್ ಕಾರ್ನಿಕ ತೊಜವುನ ವಿಚಾರ ತೂಂಡ ತುಳುನಾಡುಡು ದೈವೊಲೆರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ವೊವುಲಾ ಅತ್ತು ಪಂಡುದು ತೊಜವುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಪಿರಾಕುಡು ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ಮಾತ ಇಲ್ಲಡು ರೂಪ, ಮೊಗ ಇಜ್ಜಂಡು ಪನ್ಪುನ ಈ ಸಂದಿಡು ತೆರಿಯುಂಡು.ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕೊಟ್ಯಡು ಮಾಡಡು ಗುತ್ತುಡು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತುನಂದು ಪನೊಲಿ.ದೈವದ ಚಾಕ್ರಿಗು ಬತ್ತಿನ ದೈವ ನರ್ತಕನು ಶುದ್ದಚಾರಗು ಬೊಡಡು ಮಡಲುದ ತಟ್ಟಿ ಕೊರುದು,ಅಸರು ಬಜಾಲ್ ಕೊರುದು ಸತ್ಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ವರ್ಣನೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು.ದೈವ ಮುನಿಂಡ ಅಯಿತ ಎದುರು ವೊವ್ವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪುನ ಸತ್ಯ.

ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಅಬತಾರ ಪಂಡ ಎಳ್ ರಾತ್ರೆ ಎಳ್ಮ ಪಗೆಲುಲಾ ಅಯಿನು ಪತ್ತುದು ಉಂತವರ ಅಪುಜಿ ಪನ್ಪುನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದು ಈ ಸಂಧಿ ಪನ್ಪುಂಡು.ನ್ಯಾಯ ಅನ್ಯಾಯಗು ಸರಿಯಾಯಿನ ಶಿಕ್ಷೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಕೊರ್ಪೆ ಪನ್ಪುನ ಈ ಪಾರ್ದನಡು ಗೊತ್ತಪುಂಡು.ಬೊಕ್ಕ ಶುದ್ಧ ತುಳು ಭಾಷೆ ಈ ಪಾರ್ದನಡು ಉಂಡು.ಅಂಡ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಶಬ್ದ ಅರ್ಥ ಅಪುಜಿಂದು ಇತ್ತೆದ ತುಳು ಭಾಷೆಡು ಬರೆತೆರ್.

ಪಂಜುರ್ಲಿ

ಬೊಂಟೆಗತ ಆಚರಣೆ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಪಂಜಿನ್ ಬೊಂಟೆಗಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.




#Article 145: ಪಕ್ಕಿ (643 words)


ಪಕ್ಕಿಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್ ಇತ್ತಿನವು , ತೆತ್ತಿ ದೀಪುನ ಬೆರಿಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜೀವ ಜಾತಿ. ಪಾರೆರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಪಕ್ಕೊಲು ಪಂಡ ರೆಕ್ಕೆಲು ಉಪ್ಪಿನ ಯಾಯಿನೆರ್ದಾರ ಇಂದೆಕ್ ಪಕ್ಕಿಪಂಡ್’ದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಸಂಸ್ಕೃತೊದ  ತುಳುಟು ಪಕ್ಕಿ ಆತ್ಂಡ್. ಉಂದೆತ ಜುವ್ವದ ನೆತ್ತೆರ್ ಮನುಷ್ಯೆರ್ನಲೆಕ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪಾರೆರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ರೆಕ್ಕೆ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಕಾರ್, ಉಗುರು, ಕೋಕಯಿಲು ಪಕ್ಕಿಲೆನ ವಿಶೇಷ ಗುರುತುಲು. ಪಕ್ಕಿವರ್ಗ ತೆತ್ತಿ ದೀದ್ ಕಿನ್ನಿಲೆನ ಸಂತಾನೊದ ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿ. ಪಕ್ಕಿಲೆದ ಸ್ವಭಾವ, ಗುಣೊ, ಜುವ್ವ ರಚನೆ ಕಾಲೊಡ್ದು ಕಾಲೊಗು ಬದಲಾವೊಂದು ಬೈದ್‍ನ್ಡ್.

ಅಂಸ amsa 
ಅರಕ್ಕಿ arakki 
ಅಂಗಡಿ ಪಕ್ಕಿ aṅgaḍi pakki
ಅನ್ನಪಕ್ಕಿ annapakki
ಇಂಜೀರ್ ಪಕ್ಕಿ iñjiirụpakki 
ಇಣೆ  ಪಕ್ಕಿ iṇϵ pakki 
ಇಸಿಲ್ ಗಿಡಿ isilụgiḍi 
ಇಸ್ಲುಗಿಡಿ islugiḍi 
ಉಂಬುಡೆ ಪಕ್ಕಿ umbuḍϵpakki 
ಉಪ್ಪಣಬಡ್ಡೆ uppaṇabaḍḍe 
ಊರ್ ತ ಕೊಚ್ಚೆ  uurụta koccϵ 
ಎಂಜಿರ್ ಪಕ್ಕಿ eñjirụpakki 
ಎಲ್ಯಕಾಕೆಪಕ್ಕಿ elyakaakϵpakki
ಓಂಗೆಲ್ ooṅgelụ 
ಓಡಂಪಕ್ಕಿ ooḍampakki 
ಕಕ್ಕೆ kakke
ಕಕ್ಕೆ ಚಂಡಾಲ ಪಕ್ಕಿ kakkϵcaṇḍaala pakki 
ಕಕ್ಕೆ ತಾಂಡಲ ಪಕ್ಕಿ kakkϵtaaṇḍala pakki 
ಕಕ್ಕೆ ಮೋಂಟೊಲು kakkϵmooṇṭolu 
ಕಣು kaṇu 
ಕಣು ಕರ್ಯಟೊ kaṇu karyaṭo 
ಕಪ್ಪಡೆ  kappaḍϵ 
ಕಬರ್ ಮುಡ್ಕಣೆ  kabarụ muḍkaṇϵ 
ಕಬರ್ ಬಿರು kabarụbiru 
ಕರ್o ಪಕ್ಕಿ karụmpakki 
ಕರ್o ಬುಜಾಲಿ karụmbujaali 
ಕರ್ಯಕ್ಕಿ karyakki 
ಕಪ್ಪುಗಿಡಿ kappu gidi
ಕಾಕೆ ಕುಯಿಲ್ kaakϵkuyilụ 
ಕಾಣಪುರ್ಲಿ kaaṇapurli 
ಕಾನಕೊಟ್ಟಿ kaanakoṭṭi 
ಕಾಪು kaapu 
ಕಾಳಿಂಗಪಕ್ಕಿ kaaḷiṅgapakki 
ಕಾವು ಕೊರ್ಪುನಿ kaavu korpuni 
ಕಾವೆಲ್ ದೊಂಪ kaavelụ dompa 
ಕಾಟ್ಕೋರಿ
ಕಿಣ್ಣಿ kiṇṇi 
ಕಿದೆ ಕೊಟ್ಟಿ kidϵkoṭṭi 
ಕಿಲೆಪುಪಕ್ಕಿ kilepupakki 
ಕುಕ್ಕುಂದೋಪು kukkundoopu 
ಕುಕ್ಕುಜುಲು kukkujulu 
ಕುಕ್ಕುದುರು kukkuduru 
ಕುಕ್ಕುದುಲು kukkudulu 
ಕುಕ್ಕುಸುಡ್ kukkusuḍụ 
ಕುಞ್ಞಿ kuññi 
ಕುಟ್ರುಞ್ಞ kuṭruñña 
ಕುಯೆಂಪು kuyempu 
ಕುಪುಲು kupulu
ಕೂಡ್ kuuḍụ 
ಕೆದಂಕೆ  kedaṅkϵ 
ಕೆದ್ಂ ಕ್ kedụṅkụ 
ಕೇಂಕಣ keeṅkaṇa 
ಕೇಂಕಣ್ keeṅkaṇụ 
ಕೇಂಕಣ್ಣೆ keeṅkaṇṇe 
ಕೇಂಕನ್ keeṅkanụ 
ಕೇಂಕಾಣ್ keeṅkaaṇụ 
ಕೇಂಕಾನ keeṅkaana 
ಕೇಂಜವ keeñjava 
ಕೇಂಜವೆ keeñjave 
ಕೇಂಜವೆದಿ keeñjavedi 
ಕೇನೆ ಮಂಜೊಲು keenϵmañjolu 
ಕೊಜಲೆ ಪಕ್ಕಿ kojalϵpakki 
ಕೊಟ್ರಿಞ್ಞ koṭriñña 
ಕೊಡಂದೆಲ್ koḍandelụ 
ಕೊಡಂದೇಲ್ koḍandeelụ 
ಕೊಡಪೆ koḍape 
ಕೊರಗೆರಕ್ಕಿ koragerakki 
ಕೊಲ್ಲಪಕ್ಕಿ kollapakki 
ಕೋಂದೆ  koondϵ 
ಕೋಕ kooka 
ಕೋರಿಪಲವೆ kooripalave 
ಕೋರಿಪ್ಪಲವೆ koorippalave 
ಕೋಲಂಟೆ  koolaṇṭϵ 
ಕ್ರೌಂಚ krauñca 
ಕೆಯಿಪುಂಡದೆ kaipundade
ಕಪ್ಪಲ್ ಪಕ್ಕಿ kappalụ pakki
ಕರ್ವಕ್ಕಿ karvakki
ಕಾಕೆಪಕ್ಕಿ kaakϵpakki
ಕರ್oಪಕ್ಕಿ karụmpakki
ಕಾಳಿಂಗಪಕ್ಕಿ kaaḷiṅgapakki
ಕಿಲೆಪುಪಕ್ಕಿ kilepupakki
ಕೂವ kuuva
ಕೇಂಕಣಪಕ್ಕಿ keeṅkaṇapakki
ಕೇಂಗ್ಣಪಕ್ಕಿ keeṅgṇapakki
ಕೊಜಲೆಪಕ್ಕಿ kojalϵpakki
ಕೊರುಂಗು  korungu
ಕೊನಲೆ konale
ಕೋಗಿಲೆ kogile
ಕೋಜಿಲೆ   koojilϵ 
ಕುಯಿಲ್ kuyil
ಕೊಲ್ಲಪಕ್ಕಿ kollapakki
ಕೊಟ್ರುಂಜೆ kotrunje
ಕೊಟ್ಟುಕಡ್ತಲೆ   koṭṭukaḍtale
ಖಗರಾಜೆ khagaraaje 
ಗಂಡಬೇರುಂಡಪಕಿ gaṇḍabeeruṇḍapaki 
ಗಟ್ಟಿನೋಪೆಲ್ ಪಕ್ಕಿ gaṭṭinoopelụpakki 
ಗಟ್ಟೆ ನೋಪೆಲ್ ಪಕ್ಕಿ gaṭṭϵnoopelụpakki 
ಗರುಡೆ garuḍe 
ಗೆರುಡೆ geruḍe
ಗರು garu
ಗರ್ಪೆಂತೆಲ್ garpentelụ 
ಗರ್ಪೆಲ್ garpelụ 
ಗಳ್ಪೆಲ್ gaḷpelụ 
ಗಿಜಿಗಿಜಿ gijigiji 
ಗಿಟ್ಟೆ ನೋಪೆಲೆ giṭṭϵnoopele 
ಗಿಟ್ಟೆ ಮಂಡೆಲೆ giṭṭϵmaṇḍele 
ಗುಯಿಂಗುಯಿಂ ಪಕ್ಕಿ guyiṅguyim pakki 
ಗುಮ್ಮೆgumme
ಗುರ್ಬಿ gurbi
ಗೂರ್ಮ guurma 
ಗೆಟ್ಟಿಮಂಡೆಲೆ geṭṭimaṇḍele 
ಗೆರುಡೆ geruḍe
ಗೆಂದಗಿಡಿ gendagidi
ಗೇರ್ಜ geerja 
ಗಿಲಿ gili
ಚಕೋರೆ cakoore 
ಚಾಂಡಾಅಪಕ್ಕಿ caaṇḍaaApakki 
ಚಾಣಾಂಬುರ್ಲೆ  caaṇaamburlϵ 
ಚಾಲೆ  caalϵ 
ಚೀಡಪಕ್ಕಿ ciiḍapakki 
ಚುಕ್ ಚುಕ್ ಪಕ್ಕಿ cukụcukụ 
ಚುಡಂಗೆ  cuḍaṅgϵ 
ಚೇಂಕಾನ್ ceeṅkaanụ 
ಚೇಂಕಾನ್ ceeṅkaanụ 
ಚೋಂಚಿ cooñci 
ಜೆರೆ ಜೆರೆ ಪಕ್ಕಿ jerϵjerϵpakki 
ಜೇಂಟ್ರಿ jeeṇṭri 
ಟಿಟ್ಟಿರಿ ṭiṭṭiri 
ಟಿರಿಟಿರಿ ṭiriṭiri
ಟ್ರುವೇಲೆ ṭruveele 
ತಿತ್ತಿರಿ tittiri 
ಟ್ಯೇಂಟೇ ಪಕ್ಕಿtyante pakki
ದುರ್ಜಿ durji 
ದೂವಪ್ಪ duuvappa 
ದೇವಪಕ್ಕಿ deevapakki 
ನಿಮಿಪಕ್ಕಿ nimipakki 
ನಿರ್ಕಕ್ಕೆ  nirkakkϵ 
ನೀರ್ ಕಕ್ಕೆ  niirụkakkϵ 
ನೀರ್ ಪಕ್ಕಿ niirụpakki 
ನೀರ್ಕಕ್ಕೆ  niirkakkϵ 
ನೀರ್ಪಕ್ಕಿ niirpakki 
ನಯಿಲ್ nayil
ನತ್ತಿಂಗೆ nattinge 
ನೇಲ್ಯಕಾಕೆ ಪಕ್ಕಿ neelyakaakϵpakki 
ನೋರೆ ಕಾವೆ  noorϵkaavϵ 
ಪಾತೆರುಪಕ್ಕಿ paaterupakki 
ಪಾರ್ ಪಕ್ಕಿ paarụpakki 
ಪಾಂಡವು   paaṇḍavu 
ಪುರುಲಿ puruli 
ಪುದ puda
ಪುದಜಾವಲೆ pudajaavale
ಪುದಚಾಲೆ pudacaalϵ
ಪುದಚ್ಚಲೆ pudaccalϵ
ಪುರುವೆಲ್ puruvelụ 
ಪುರ್ಲಿ purli 
ಪುರ್ಲೆ  purlϵ 
ಪುಂಡದೆ pundade
ಪುಲ್ಲಿಕುಯಿಲ್ pullikuyilụ 
ಪುಂಡು ಕೋರಿ pundu kori
ಪೆರಡೆ  ಪಕ್ಕಿ peraḍϵ pakki 
ಪೊಟ್ಟೆ poṭṭe 
ಪೊದುಂಬುಲು podumbulu 
ಪೊಪಟ್ಟೆ  popaṭṭϵ 
ಪೊಪ್ಪೊಟೆ  poppoṭϵ 
ಪೊರುವೆಲ್ poruvelụ 
ಪೊರ್ವೊಳು porvoḷu 
ಬಂಡಲಪಕ್ಕಿ baṇḍalapakki 
ಬಂಡಾರಿಪಕ್ಕಿ baṇḍaaripakki 
ಬಕ್ಕ bakka 
ಬಜಕ್ರೆ ಪಕ್ಕಿ bajakrϵpakki 
ಬಾಣಪುರ್ಲಿ baaṇapurli 
ಬಾರೆ ಪಕ್ಕಿ baarϵpakki 
ಬಿಜಕ್ರೆ ಪಕ್ಕಿ bijakrϵpakki 
ಬೀಜರಾಜೆ biijaraaje 
ಬೀಮರಾಜೆ biimaraaje 
ಬುಪ್ಪು buppu 
ಬುರುಬುರು buruburu 
ಬುರ್ಪು burpu 
ಬುರ್ರು burru 
ಬುರ್ಲೆ  burlϵ 
ಬುಲ್ಬಕ್ಕಿ bulbakki 
ಬುಲ್ಬುಲ್ ಪಕ್ಕಿ bulbulụpakki 
ಬೂತಾಯಿಪಕ್ಕಿ buutaayipakki 
ಬಾನಪಕ್ಕಿ baanapakki
ಬುಲ್ಬುಲ್ಪಕ್ಕಿ bulbulụpakki
ಬೇಡಪಕ್ಕಿ beeḍapakki
ಬೊಳ್ಳೆಪಕ್ಕಿ boḷḷϵpakki
ಬೇಂಟೆ beeṇṭe 
ಬೇಡಪಕ್ಕಿ beeḍapakki 
ಬೇರ್ಡ beerụḍa 
ಬೊಲ್ಲೆರಿಮಾನಿಗ bollerimaaniga 
ಬೊಳಾರಮಾಣಿಗೊ boḷaaramaaṇigo 
ಬೊಳಾರಮಾನಿಗ boḷaaramaaniga 
ಬೊಳ್ಯೆರೆ ಮಾನಿಗ boḷyerϵmaaniga 
ಬೊಳ್ಳರಮಾಣಿಗೊ boḷḷaramaaṇigo 
ಬೊಳ್ಳಾರ್ಮಾಣಿಕೊ boḷḷaarụmaaṇiko 
ಬೊಳ್ಳೆ ರಾಣಿಗೊ boḷḷϵraaṇigo 
ಮಂಜಲ್ಪಕ್ಕಿ mañjalụpakki 
ಮಂಡೆ ಮುಕ್ರೆ maṇḍϵmukre 
ಮಡ್ಡೆಲಪಕ್ಕಿ maḍḍelapakki 
ಮಡ್ಯೊಲಕ್ಕಿ maḍyolakki 
ಮುದುಲು mudulu
ಮರ ಓಂಗೆಲ್ mara ooṅgelụ 
ಮರ ಕೊಡಪೆ marakodape 
ಮರೆ ಕ್ಕೋಲುಬೋಂಟೆ  marϵkkoolubooṇṭϵ 
ಮಲ್ಯೆ malye 
ಮೈರೆ maire
ಮಾದಿ maadi
ಮುನಿಪಕ್ಕಿ munipakki
ಮೆನ್ಪೆ menpe
ಮೈನಾಪುರ್ಲಿ   mainaapurli 
ಮರಪಕ್ಕಿ marapakki 
ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ miñcuḷḷi 
ಮಿಣ್ಕೊಲಿ miṇkoli 
ಮೀನಂಕೊಳ್ಳಿ miinaṅkoḷḷi 
ಮೀನಂಗೊಳ್ಳಿ miinaṅgoḷḷi
ಬೊಳ್ಳೆ ರಾಣಿಗೊ   boḷḷϵraaṇigo
ಇಂಜೀರ್ಪಕ್ಕಿ iñjiirụpakki
ಇಣೆ ಪಕ್ಕಿ iṇϵ pakki
ಇರ್ಪಕ್ಕಿ irpakki
ಉಂಬುಡೆಪಕ್ಕಿ umbuḍϵpakki
ಎಂಜಿರ್ಪಕ್ಕಿ eñjirụpakki
ಎಲ್ಯಕಾಕೆಪಕ್ಕಿ elyakaakϵpakki
ಓಡಂಪಕ್ಕಿ ooḍampakki
ಸನ್ಯಾಸಿ ಪಕ್ಕಿ sanyasi pakki
ಗಟ್ಟಿನೋಪೆಲ್ಪಕ್ಕಿ gaṭṭinoopelụpakki
ಗಟ್ಟೆನೋಪೆಲ್ಪಕ್ಕಿ gaṭṭϵnoopelụpakki
ಗುಯಿಂಗುಯಿಂ ಪಕ್ಕಿ guyiṅguyim pakki
ಗುರ್ಬಿಪಕ್ಕಿ gurbipakki
ಗೇರ್ಜಪಕ್ಕಿ geerjapakki
ಚಾಂಡಾಅಪಕ್ಕಿ caaṇḍaaApakki
ಚಿಟ್ಟೆಪಕ್ಕಿ ciṭṭϵpakki
ಚಿರಿಚಿರಿಪಕ್ಕಿ ciriciripakki
ಚೀಂತಿರಿಪಕ್ಕಿ ciintiripakki
ಚೀಡಪಕ್ಕಿ ciiḍapakki
ಜೆರೆಜೆರೆಪಕ್ಕಿ jerϵjerϵpakki
ತೊಟ್ಟಿಲ್ಪಕ್ಕಿ toṭṭilụpakki
ತೋಟದ ಮಞ್ಞಣೆ tooṭada maññaṇe
ದೇರೆಪಕ್ಕಿ deerϵpakki
ದೇವಪಕ್ಕಿ deevapakki
ದೋರೆಪಕ್ಕಿ doorϵpakki
ನಿಮಿಪಕ್ಕಿ nimipakki
ನೀರ್ಪಕ್ಕಿ niirụpakki
ನೇಲ್ಯಕಾಕೆಪಕ್ಕಿ neelyakaakϵpakki
ಪಕ್ಕಿಸಲೆ pakkisalϵ
ಪಕ್ಕಿಸಾಲೆ pakkisaalϵ
ಪಾತೆರುಪಕ್ಕಿ paaterupakki
ಪಾರ್ಪಕ್ಕಿ paarụpakki
ಪೆರಡೆ ಪಕ್ಕಿ peraḍϵ pakki
ರಾವುಪಕ್ಕಿ raavupakki
ರಾವುಪಕ್ಲ್ raavupakKl
ಸಕಣಪಕ್ಕಿ sakaṇapakki
ಹಾಲ್ಪಕ್ಕಿ haalụpakki




#Article 146: ಪಗ್ಗು (160 words)


ತುಲುವೆರೆನ ಸುರೂತ ತಿಂಗೊಲು ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲು. ಸುಗ್ಗಿಡ್ ಕೊಯಿಲ್ ಮುಗಿತ್ತ್ ಪಗ್ಗುಡು ಪೊಸ ಬೆನ್ನಿದ ಆರಂಭೊ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಗೊಲು.
ತುಳು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ, ಬೇಶ[ಮೇ - ಜೂನ್], ಕಾರ್ತೆಲ್[ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ, ಆಟಿ[ಜುಲೈ - ಆಗೋಸ್ಟು], ಸೋಣ[ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ], ನಿರ್ನಾಲೊ[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ - ಅಕ್ಟೋಬರ], ಬೊಂತ್ಯೊಲ್[ಬೊಂತೆಲ್][ಅಕ್ಟೋಬರ್ - ನವೆಂಬರ್], ಜಾರ್ದೆ[ನವೆಂಬರ – ದಸಂಬರ], ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್ - ಜನವರಿ), ಪೊಣ್ಣಿ,ಪುಯಿಂತೆಲ್[ಜನವರಿ [ವರ್ಷಾರಂಭ]-ಫೆಬ್ರವರಿ], ಮಾಯಿ[ಫೆಬ್ರವರಿ - ಮಾರ್ಚ್], ಸುಗ್ಗಿ[ಮಾರ್ಚ್ - ಎಪ್ರಿಲ್]. ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು.ಬಿಸು ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ ಪತ್ತನಾಜೆ. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ತುಳುವೆರೆಗ್ ಸುಗ್ಗಿ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. ಪಗ್ಗುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.




#Article 147: ಪಜೆ (101 words)


ಉಂದೊಂಜಿ ಜೆಪ್ಪುನಗ ಅಡಿಕ್ ಪಾಡುನ ಅತ್ತೆರಿ ಸಾಧನ

ಇಂದೆನ್ ಪುಲ್ಲುಡ್, ಮುಂಡೇವುದ ಒಲಿಟ್, ಬೂರುಡ್ ನೈದ್ ಮಲ್ಪವೆರ್. ಇತ್ತೆ ಪ್ಲಾಟ್ಟಿಕ್‌ದ ಪುಲ್ಲು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಜೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಲಿಟ್ ಅಡ್ಡ ನೀಟ್ ಸಾಲ್ಡ್ ಮೊಡೆದ್, ಬೂರುಡು ಉದ್ದ ಉದ್ದ ಸಾಲ್‌ಡ್ ಮೊಡೆದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮುಂಡೇವುದ ಒಲಿಟ್ಟ್ ಮಲ್ದಿ ಪಜೆಕ್ಕುಲೆನೇ ಎಚ್ಚ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಜೆಪ್ಪುನಗ ಪಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ಕುಂಟು ಪಾಡುದ್ ಜೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಂಡು. ಅನಪತ್ಯೊಗು ಬಜಿ ಪಜೆಟ್ಪ್ ಜೆಪ್ಪುನಲ ಉಂಡು. 

ಮುಂಡೇವುದ ದೈ ಬೇಲಿಡ್ ಬುಲೆವುಂಡು. ಐತ ಒಲಿ ನಿಲಿಕೆ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಲಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಐಟಿತ್ತಿ ಮುಳ್ಳುನು ದೆತ್ತ್‌ದ್ ದೊಂಬುಡು ಒಂತೆ ಬಾಡಾದ್ ಪಜೆ ಮುಡೆಪೆರ್.

ಪಜೆ ಪಾಡಿಯೆ, ಪಜೆ ಪತ್ತಿಯೆ,  ನಾಡಿಯೆ, ಪಜೆ ಒಯ್ತೆ, ಪನ್ಪಿನ ಕೊಂಗಿನ ಪದ ತುಳುವೆರ್ ಗಳಸುವೆರ್.

ಒರಿ ಜೆಪ್ಪುನ, ರಡ್ಡ್ ಜನಜೆಪ್ಪುನ, ನಾಲ್ ಜನ ಜೆಪ್ಪುನ, ಬಾಲೆ ಜೆಪ್ಪುನ ಅಳತೆದ ಪಜೆನ್ ಮುಡೆಪೆರ್. ದುಂಂಬುದ ಇಲ್ಲ್ಲೆಡ್ ಪಜೆ ಮಡ್ತ್ ದೀಪಿನ ಲಟ್ಟಣಿಗೆಲಾ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.




#Article 148: ಪಣಂಬೂರು (137 words)


ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿ ಉಪ್ಪುನು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್. ಅವಟ್ಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕರಾವಳಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಉಂದು ನಮೊ ಇನಿ ಮಂಗಳೂರುಂದು ಲೆಪ್ಪುಬಿ ಕುಡ್ಲನೆ. ಇಂದೆನ ಕೈತಲ್ದ ಊರು ಪಣಂಬೂರು. ಪಣಂಬೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ ಆದ್ ಏತ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡಾ ಆತೇ ಪುದರ್ ಮುಲ್ತ ಬಂದರ್ಡ್ದಾದ್ಲಾ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಪಣಂಬೂರುಡು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪೊರ್ಲುದ ಕಡಲಕರೆ(ಬೀಚ್) ಉಂಡು. ದಿನ ನಿತ್ಯ ಸಾವಿರಾರ್ ಜನೊ ಈಡೆ ಬರ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ತ ನೀರ್ಡ್ ಗೊಬ್ಬುದು ತನ್ಕುಲೆನ ಸಂತೋಷ, ದುಕ್ಕೊಲೆನ್ ಮರಪುವೆರ್. ಈ ಬೀಚ್ ಎತ್ ಪೊರ್ಲ್ ಉಂಡೊ ಆತೆ ಅಪಾಯಲಾ ಅಂದ್. ಮುಲ್ಪ ಬಂದರ್ ಇಪ್ಪಿನೆಡ್ದಾವರ ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ಕಂಪೆನಿಲು ಬೈದ. ಕುಡಲದ ಎಂಆರ್ ಪಿಎಲ್, ಹೆಚ್ ಪಿಸಿಎಲ್, ಬಿಎಎಸ್ ಎಫ್, ಒಎಂಪಿಎಲ್ ಉಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನವು. ಬಂದರ್ದ ಮೂಲಕೊ ಈ ಕಂಪೆನಿಲೆಗ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ಕಚ್ಛಾತೈಲ ಬರ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೇ ಈ ನಾಡ್ಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಗ್ ಕರ್ಬೊದ ಅದಿರ್, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನೊಲು ಪೋಪ. ಉಂದು ಪಿರಾಕ್ಡೇ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬ್ಯಾರೊದ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಬುಳೆದ್ಂಡ್. ಅವ್ವತ್ತಂದೆ ಮುಲ್ಪ ರಾಸಾಯಿನಿಕ ಗೊಬ್ಬರೊದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರ (ಎಂ.ಸಿ.ಎಫ್- MCF- Mangalore Chemicals  Fertilizers Ltd)  ಉಂಡು.

ಪಣಂಬೂರುದ (ನವಮಂಗಳೂರು ಬಂದರ  ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ) ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು(Coordinates) ಡಿಗ್ರಿ-ಮಿನಿಟ್-ಸೆಕೆಂಡುಲೆಡ್ ಇಂಚ ಉಂಡು:

ಕಡಲ ಕರೆ(ಬೀಚ್)ಟ್ ನೀಂದ್ಯೆರೆ ಪೋತಿನ ಮಸ್ತ ಜೋಕುಲು ನೀರಗ್ ಬೂರ್ದ್ ಪ್ರಾಣ ಬುಡ್ಯೆರ್.




#Article 149: ಪರ್ಕೆದಡಿ (156 words)


ಪರ್ಕೆದಡಿ
ಪುನ ಜೆಪುಡಾಯಿನ ಜಾಗೆನ್ ಪರ್ಕೆದಡಿ ಪನ್ಪೆರ್.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒರಿ ಜೂವೊ ಬುಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಮಾತ ಸೇರ್ದ್ ಆಯನ ಬಾಯಿಗ್ ಈರ್ ಸೊರ್ಗೊಗೇ ಪೋಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ಪೆರ್, ಏರಾಂಡಲಾ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಮುಟ್ಟದಕುಲು ಬರಿಯೆರಾವಂದೆ ಇತ್ತೆರ್ಂಡ ಇಲ್ಲದಕುಲೇ ಆಯನ ಪುದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ಪಿ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಆಯೆ ಕೋನೆಡ್ ಪ್ರಾಣೊ ಬುಡ್ದಿತ್ತೆಂಡ ದೆರ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್ದ್ ಚಾವಡಿಡ್ ಜೆಪುಡಾವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಪುನ ತೂಯೆರೆ ಅಂಚನೆ ಪುನತ್ತ ಕೆಲಸೊ ಮನ್ಪೆರೆ ಸುಲಬೊ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ದೃಷ್ಟಿಡ್. ಮಾತೆರ್ಲಾ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಕಾಟೊ ಗೂರುದು, ಪುನ ಮೀಪಾದ್, ಪುನತ್ತ ಐತೊ ಆದ್ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ದು ಪುನನ್ ಕೊನೊ ಪೋದು ಪೊತ್ತಾಬೆರ್. ಪುನತ್ತ ನಡು ಕೂಡೊಂದು ಬನ್ನಗ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಬರ್ಪೆ. ಅಪಗ ಸೈತ್ನಾಯನ ಬುಡೆದಿ ,ಮಗಲ್, ಕೈತಲ್ದ ಕುಟುಂಬೊದ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಒಂಜಿ ತಡ್ಪೆಡ್ ಪುನತ್ತ ತರೆ ಮಿತ್ತ್ ತಾರಾಯಿದ ಗಡಿಟ್ಟ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀತಿ ದೀಫೋ , ತರೆ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದಿ ಅರಿಬಾರ್, ಊದು ಬತ್ತಿ, ಲೋಬಾನೊ ಇಂಚ ಮರಣೊದಾಡೆ ಎಂಚಿನ ಪತೊಂದು ಬತ್ತ್ದೆರಾ ಅವೆನ್ ಮಾತ ದಿಂಜಾದ್ ಈ ಮಗನ ತರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ಅವೆನ್ ಆಯೆ ತುಂಬೊಂದು ಪೋದು ಕಾಟೊಗು ಪಾಡ್ಬೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗ್ ಪರ್ಕೆದಡಿ ಪೂಜುನೆಂದ್ ಪುದರ್. ಪರ್ಕೆ ಪಂಡ ಜೆಪ್ಪಿ ಪಜೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದೇ ಪುನ ಜೆಪುಡಾಯಿ ಪಜೆತ್ತ ಅಡಿ ಪೂಜುನಿ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊ ಬತ್ತ್ದಿಪ್ಪು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇಂದೆನ್ ಪಡಿಕ್ಕೆದಡಿಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪಿ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.




#Article 150: ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ಟ (108 words)


ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಕತೆ ಕವನೊಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್.

ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡಬಿದ್ರಿ, ಪುತ್ತಿಗೆಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಪಳಕಳ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಮ್ಮೆರ್ ಈಶ್ವರ ಬಟ್ರ್ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದಾಕ್ಲು. ಸೀತಾರಾಮ ಬಟ್ರ್ ತನ್ನ ಪದಿಮೂಜನೇ ವರ್ಸೊಡು ಬರೆಯಿನ 'ಹೊಟ್ಟೆನೋವಿನ ಭೂತ' ಆರೆನ ಸುರುತ್ತ ಬರವು. ಅವು 'ಅರುಣ'ಪನ್ಪಿನ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಸುರುತ್ತ ಬೂಕು 'ಚಿಣ್ಣರ ಹಾಡುಗಳು' ೧೯೫೪ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಐತ ಒಂಜಿ ಸಾರ ಪ್ರತಿಕುಲು ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮುಗಿದ್ ಪೋಯ. ಅವೆತ್ತ ದುಡ್ಡುಡೇ 'ಕಿರಿಯರ ಕಿನ್ನರಿ ಬೊಕ್ಕ 'ಮಕ್ಕಳ ಮುದ್ದು' ಕೃತಿಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆಯ. ಈ ಮೂಜೆಕ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ೧೯೫೫ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಸರಕಾರದ ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

ಈತ್ ನೇಟ್ಟ ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಕತೆಕ್ಕುಲು ೫೯ , ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ ೩೫, ೨೪ ನಾಟಕೊಲು ಇಂಚ ಮಾತ ಬರೆದ್ ಇತ್ತೆ ಆರ್ ಬರೆಯಿನ ಒಟ್ಟು ಕೃತಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೪.




#Article 151: ಪಾಪು (126 words)


ಕಂಗ್‌ದ, ತಾರೆದ, ತಾರಿದ, ಕಲ್ಲ್‌ದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರತ ತುಂಡುನು ಅಗರ್, ಕಿನ್ಯ ತೊಡುಲೆನ್ ದಾಂಟಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಅಡ್ದ ಪಾಡುನೆ.  ಉಂದೆಕ್ ಪಾಪು (ಪಾಂಪು) ಪನ್ಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮರ, ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ದ್ ಪಾಪುನು ತಯಾರ್ ಮನ್ಪುವೆರೆ. 
ಬುಕ್ಕ

ಉಂದೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪರೆ ಕಂಗ್ ,  ತಾರೆ, ಗಟ್ಟಿ ಮರ ಉಂದೆಕ್ಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗಳಸುವೆರ್- ಉಂದೆಕ್ ಪಾಪು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.   ಬಜೀ ಎಲ್ಯ ಆಂಡ ಬೆದುರುಡ್ದ್ ಪಾಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಉಂದೆನ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಡ್ ಪಾಂಪುಂದುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತೋಡು ಮಲ್ಲೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಕ್ ಪಾಪು ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಸಾಂಗ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್.

ಕೈಸಾಂಗ್ ಪಂಡ ಪಾಪು ಕಡಪನಗ ಕೈ ಪತ್ಯರೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಅದಾರಿಪುನ ಅಡ್ಡೊ. ಅವು ಒವ್ಯೊ, ಅತ್ತಂಡ ಗಟ್ಟಿತ ಮರತ್ತ ತುಂಡು ಗಳಸುವೆರ್. ಕಯಿಸಾಂಗ್ ಪಂತೊಂದು ಪಾಪುಡೇ ದಾಲಾ ಪೋಡಿಗೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಮಲ್ಲ ತೋಡುದ ಪಾಪುನು ಕಡಪೆರೆ ಅಪುಂಡು.

ಪಾಪುದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಸಾಂದರ್ಬಿಕವಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಾಪು ಕಡಪೆರೆ ಹಳ್ಳಿಬದ್ಕ್‌ನ್ ಬದುಕುನ ಜನಪದೆರೆಗ್ ಸುಲಬೊದ ಸಂಗತಿ. ಆಂಡ ಪೇಂಟೆದಕ್ಲೆಗ್ ಕಸ್ಟೊ.  ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ನ ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಪಾಪು ಕಡಪುನ ಪ್ರಸಂಗ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನೆ ಕಾರಂತೆರ್ ಚತುಷ್ಪಾದಿ ನಡೆ ಪಂತೆರ್. 

ಏರೆನ್ಲಾ ಪಾಪಂದ್ ಪಂಡ್ಂಡ ಪಾಪುಗೊಂತೆ ಕುದ್ಯಂದ್ ಗಾದೆ ಪನ್ಪೆರ್




#Article 152: ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ ವಾಮಂಜೂರು (189 words)


ಕುಡ್ಲಡ್ದ್‍ ಸುಮಾರ್‍ 10 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಕುಡುಪು ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡತ್‍ದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಗ್‍ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್‍ ಈ ದೇವಾಲಯ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ೧೮೩೪ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಡ್‍ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನರಿಳೆಡ್ದ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಸಭೆ ಅರಂಭ ಆಂಡ್‍. ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಅಯಿಲೆಕ್ಕನೇ ಜನೊಕ್ಕುಲು ಕುಡ್ಲದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ಕ್‍ಲೆಡ್‍ ವಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಂಡ್. ಇಂಚ ಕುಡ್ಲ ಪರಿಸರೊಡು ೧೮೪೫ಟ್ಟ್‍ ಬೊಲ್ಮ, ೧೮೬೫ ಜಪ್ಪು, ೧೮೮೩ ಕುದ್ರೋಳಿ, ೧೯೫೭ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೫೭ ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೮೦ ತೊಕ್ಕೊಟ್ಟು, ೧೯೯೦ ಕೋಡಿಕಲ್, ಇಂಚ ೧೨ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್‍. ಬಲ್ಮಠ, ಕುದ್ರೋಳಿ, ಜಪ್ಪು, ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ ಈ ಸಭೆಕ್ಕುಲೆ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ವಾಮಂಜೂರು ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ಕುಡುಪು, ಪಚ್ಚನಾಡಿ, ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ, ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ, ತೊಯಿಪಕಲ್‍, ಸಂತೋಷನಗರ, ನಿರಾಲ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್‍ ಇಲ್ಲ್‍ ಮಲ್ತ್‍ದ್‍ ವಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್‍. ಮೂಲು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆಗ್‍ ದೂರದ ಕುಡ್ಲಗ್‍ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಒಲ್ಪ ೨೫ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕುಟುಂಬೊಲು ಉಂಡಾ ಆಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ದೇವಾಲಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆವಕಾಶ ಉಂಡು. ಆಂಚಾದ್‍ ೨೦೦೩ಟ್ಟ್‍ ಒಂಜಿ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೊಣೊಡು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆ ಸುರು ಅಂಡ್‍. ಸಭೆಕ್ಕ್‍ ಬರ್ಪಿ ಜನೊಕ್ಕಕುಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೋಣ ಇಯಾವಂದೆ ಬೇತೆ ಸ್ವಂತ ಜಾಗೆ ತೂವೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡತ್ಂಡ್. ವಾಮಂಜೂರು ಪೇಂಟೆಡ್ದ್‍ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಉಪ್ಪು ಬಿ.ಎಸ್‍.ಎನ್.ಎಲ್‍. ಕಛೇರಿದ ಪಿರವುಡು ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ದೆತೊಂದು ೨೦೧೧ಟ್ಟ್‍ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೊಡ ಆದ್‍ ಆಲ್ಪನೇ ಆರಾಧನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್.

ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಅರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಪ್ರತಿ ಐತಾರ ಕಾಂಡೆ 8.30 ಘಂಟೆಗ್‍ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಲಾ ಸಭೆತ್ತ ಜನೊಕ್ಲ  ಮರಿಯಲೊಡೊಂಜಿ ದಿನ, ಬಿತ್ತ್ ಲ್ ಡ್ ಒಂಜಿದಿನ, ತೋಟೊಡು ಒಂಜಿ ದಿನ, ಮರಿಯಲದ ಅಟಿಲ್ದ ಮ್ಮತ್ತ್, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕ್ಕುಉ ನಡಪುಂಡು




#Article 153: ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲ ಬಾಲೆ (181 words)


ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ
ಉಂದು ದೇವೆರೆಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪರಕೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಕಡಿರ ಪೆದ್ದುನು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಂದೇ ಪನೊಲಿ. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಏತೊ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಅನೇಕ ರೀತಿಡ್ ಜೂವೊಗು ತೊಂದರೆ ಆಪಿನೆಂದ್ಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಚ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ ಆ ಕಾಲೊಡು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಯಿನ ದಾಲ ಸವಲತ್ತುಲು ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿಜ. ಏತೋ ಪೆದ್ಮೆದಿಯಲ್ಲು ಸೈತಿ ಉದಾಹರಣೆ ಉಂಡು. ಪತ್ತ್ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಪೆದ್ಂಡ ಅವೆಟ್ಟ್ ಬದ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನಿ ರಡ್ಡೋ ಮುಜೋ. ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿ ಪೆದ್ದುನ ಪೊರ್ತುಡು ಹಳ್ಳಿದಕ್ಲೆಗ್ ದೈರಿಯೊ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪಂಡ ತಾನ್ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತಿ ದೈವೊದೇವೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋಪಲ್ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಜನೊಕುಲೆನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ದ್ನಗ ಆಲೆ ಹಿರಿಯಾಕುಲು ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೋಲೊ ಇದ್ದಿಂಡ ಅಗೆಲ್ ಸೇವೆ. ದೇವೆರೆಗ್ ಬಾಲೆದ ಕೈಟ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪಾಡಾವೆಂದ್. ಅಂಚ ಆಲ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದದ್ ಮಾತ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕ ಬಾಲೆ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಆನಗ ದೇವೆರೆ ತಲೊಕ್ಕು ಪೋದು ಈ ಪರಕೆನ್ ಸಂದಾವೊಡೇ. ಒವ್ವೇ ಕಾರಣೊಗು ಆದ್ಲಾ ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಈ ಕ್ರಮೊ ಇನಿಕ್ಲಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಿರಿ ಕುಮಾರನ್ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋನಗ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅಜ್ಜೆರ್ ಉರಿ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆ ಪನ್ಪಿ ಇಚಾರ ಸಿರಿನ ಕತೆಟ್ ಉಂಡು. ಕಡೆಕ್ ಸಿರಿಗ್ ಆಲೆನ ಕೈ ಪತ್ತಿ ಕಂಡನಿ ಕಾಂತುಪೂಂಜನ ವ್ಯಭಿಚಾರೊ ಗೊತ್ತಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ಆಯಗ್ ಬರೊ ಪಂಡ್ದ್ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅರಮನೆ ಜತ್ತ್ದ್ ಪೋಪಲ್. ಅಂಚ ಪೋಯಿನಾಲ್ ಸುರು ಮನ್ಪಿಬಿ ಕೆಲಸೊನೇ ಅಜ್ಜೆರ್ ಪಂಡಿ ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆನ್ ಬೂಟುನ ಕೆಲಸೊನು ಮಲ್ಪಿನವು.




#Article 154: ಪುಚ್ಚೆ (107 words)


ಪುಚ್ಚೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಸಾಂಕುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗದ ಫೆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಟಸ್ ವರ್ಗೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿ. ಇಂದೆಕ್  ಕನ್ನಡಡ್ ಬೆಕ್ಕು, ಹಿಂದಿಡ್ ಬಿಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಕ್ಯಾಟ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಣ್ ಪುಚ್ಚೆನ್ ಗಂಟ/ಕಂಟ ಪುಚ್ಚೆಂದ್, ಪೊಣ್ಣು ಪುಚ್ಚೆನ್ ಮಂಗುಂದುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಬೊಲ್ದು, ಕಪ್ಪು, ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಮೀಸೆ, ಬೀಲ ಉಂಡು. ಪುಚ್ಚೆದ ಕಿನ್ನಿನ್ ಪುಚ್ಚೆ ಐತ್ತ ಬಾಯಿಡ್ ದೆರ್ತೊಂದು ಕೊನೊಪುಂಡು.
ಪುಚ್ಚೆ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಲಾಯಿನಂಚಿನ ಎಲಿ, ಅರಣೆ, ಎಕ್ಕಲೆ ಇಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಜೀವಿಲೆನ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ್ತ ಕಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಬಿ ಬಾರಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ.  

ಪಿಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿಟ್ಟೆ ಪಿಲಿ (ಚಿರತೆ), ಪೂಮ ಇಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಲು ಪುಚ್ಚೆದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿಲು.
ಪುಚ್ಚೆ ಐತ್ತ ಮೈನ್ ಸ್ವಚ್ಚವಾದ್ ದೀಪುಂಡು, ಐತ್ತ ನಾಲಾಯಿಡ್ದ್  ನಕ್ಕ್ ದ್ ಸ್ವಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಂಡು. 
ಪುಚ್ಚೆ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಪೇರ್ ಪರ್ಲೆಕ, ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ತುಳು-ಕನ್ನಡದ ಗಾದೆ. 

ಪುಚ್ಚೆ ಎಕ್ಕಲೆ ತಿಂದ್ಂಡ  ಬಚ್ಚುಂಡು ಪಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.




#Article 155: ಪುಚ್ಚೆಲೆನ ಆರಾಧನೆ (127 words)


ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕುಲು ದೇವೆರ್ ಲೆಕ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೪೯೫೦ ವರ್ಷದ ದುಂಬು ಸುರೂಟು ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಶುರು ಮಲ್ತಿನ ದೇಶ ಪಂಡ್ಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಈಜಿಪ್ಟ್. ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ದೇವೆರ್ ಲೆಕ ತೂವೆರೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಪಂಡ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕುಲು ಅಕುಲೆನ ದವಸಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಪೂರ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ದೀವೊಂತ್ತೆರ್. ಅವೆನ್ ಮಾತೆನ್ ಎಲಿಕ್ಕುಲು ಬತ್ತ್ ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೋಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಪುಚ್ಚೆಲು ಎಲಿಕುಲೆನ್ ಕೆರ್ಪುನೆನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ದ ಜನಕುಲು ತೂದು ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಮರ್ಯಾದಿ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಪುಚ್ಚೆಲು ಎಲಿಕುಲೆನ್ ಕೆರ್ದ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದ   ಜನಕುಲೆನ ದವಸಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಅಕಲ್ನ  ದುಃಖೊಲೆನ್  ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ .  ಉಂದೇಡ್ದಾದ್ ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ದೇವೆರಾದ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್  ತೂವೋಂದಿತ್ತೆರ್.

ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್  ಪುಚ್ಚೆಲೆಗ್ ಅನ್ಯಾಯ ಮಲ್ತಿನಕಲೆಗ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೇರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಕುಲು ಮಲ್ತಿನ ತಪ್ಪು ದಾದ ಪಂಡ ದೇವೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು  ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಅನ್ಯಾಯ ಮಲ್ತಿನವು. ಪುಚ್ಚೆಲು ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕಲೆನ ಬದ್ ಕ್ ನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ  ಉಚ್ಚು, ಎಲಿಕುಲೆಡ್ಡ್ ಬುಡುಗಡೆ  ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಮಸ್ತ್ ವಿಷ ಇಪ್ಪುನ ಉಚ್ಚುಲು ಜನಕುಲ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಾಗ ಪುಚ್ಚೆಲು ಅವೆನ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಕೆರ್ಪುಂಡು. .




#Article 156: ಪುಣ ಪೊತ್ತಾವುನಿ (220 words)


ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದೊಡು ತೈತಿನಾಯನ್ ಪೊತ್ತಾವುನೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ ಉಂಡು, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನೊ ಉಂಡು. ದುಂಬತ್ತ ಪುಣೊನು ಮೀಪಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಪುಣತ್ತ ದೊಂಡೆಗ್ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಬುಡೊಡು. ಪುಣೊನು ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಚಟ್ಟೊಡು ದೀದ್ ಕಟ್ಟೊಡು. ನಾಲ್ ಮೈಟ್ಟ್ ನಾಲ್ ಜನ ಪುಗೆಲ್ ಕೊರುದು ಪೊತ್ತಾವುನ ಕಾಟದಡೆಗ್ ಪತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಕಾಷ್ಠೊಡು ಪುಣನ ತರೆ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬರ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಜೆಪ್ಡಾವೆರ್. ಕೈಬಿರೆಲ್, ಕಾರ್ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಕಟ್ಟಿನ ಬಂಧೊನು ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನಕುಲು ಪುಣತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಉಣಿಂಗಿನ ಮಡಲ್‌ಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ತೂಟೆನ್ ಕೈಟ್ಟ್ ಪತೊನುವೆರ್. ಕೈಟ್ಟ್ ಅರಿ ಪತೊಂದು ಇಂಚ ಪಂಡೊನುವೆರ್: 'ಇನಿ ನಮ್ಮ ಊರ್‌ದ (ಎಂಕಪ್ಪಣ್ಣೆ) ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್. ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜಾತಿಕಟ್ಟ್‌ದ ರೀತಿರಿವಾಜ್‌ಡ್ ಪ್ರಾಕ್‌ಡ್‌ದ್ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕನೆ ಕುಟುಮ ಪೊದ್ದೆ, ಇಸ್ಟೆ, ಊರು ಸೇರಾವೊಂದು ಪುಣೊನು ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮರ ಕಡ್ಪದ್, ಕಾಟ ಗೂರದ್, ಪುಣ ಮೀಪದ್, ಪುಣೊನು ಐತದ್, ಇಸೆ ಕಾಟೊಡು ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿ ಬೊಣ್ಯ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತು. ಎಂಕಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಾಯೊಡಿತ್ತಿನ 'ಕಾಲೆ' (ಪ್ರಾಣವಾಯು) ಗಾಲಿಡ್ ಸೇರೊಂದಿನವು ಇಸೆ ಪುಣೊನು ಪೊರ್ಲುಡು ಬೊಣ್ಯ ಮಲ್ಪರೆ ಬುಡೊಡು. ಅಂಚನೆ ಕುಟುಮ ಐನೆದಾನಿ ದೂಲೊಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌‌ದ್ ಕಟ್ಟುನ ದೂಪೆಡ್ ಕಾಲೆ ಸೇರೊನೊಡು. ಪದಿಮೂಜೆದ ಬೊಜ್ಜದ ದುಂಬುದಾನಿ ಕಟ್ಟುನ 'ನೀರ್‌ನಿರೆಲ್‌'ಡ್ ಬತ್ತ್ ಸೇರೊನೊಡು. ಪದಿಮೂಜನೇ ದಿನ ಕುಟುಮ ಒಟ್ಟುಸೇರ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಜ್ಜೊಡು ಕುಟುಮೊ ದೂಪೆಗ್ ಬಳಸುನೆನ್ ಸಂತೋಸೊಡು ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೊಡು. ದುಂಬಗ್ ಕುಟುಮೊನು ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಕಾತೊಂದು ಬರೊಡೂಂದು ಎಂಕುಲು ಪತ್ತ್ ಅಪ್ಪೆ ಜೊಕುಲು ಸೇರ್‌ದ್ ಪ್ರಾರ್ತನೆ ಮಲ್ತೊನುವ'.

ಈತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅರಿನ್ ಪುಣತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದಕ್ಕುಡ್ರುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಸೈತಿನಾಯನ ಮಗೆ/ಅರುವತ್ತೆ/ಮೆಗ್ಗಿಪಲೆಲೆಡ್ ಇರ್ವೆರ್ ತೂಟೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಪಿದಂಬು (ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಬತ್ತ್‌ದ್, ತರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್‌ದ ಮೈಟ್ಟ್ ಇರ್ವೆರ್‌ಲಾ ಪುಣೊಕ್ಕು ಬೆರಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಂತೊನೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಎಡತ್ತಕಾರ್‌ನ್ ಕಾಟೊದ ಕಣಕ್ಕ್‌ಗ್ ತಾಗಾದ್ ತೂಟೆನ್ ಎಡತ್ತ ಕೈಟ್ಟ್ ಪಿರವುಗಾದ್ ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಟೊಗು ತೂ ಕೊರೊಡು.

ಪುಣತ್ತ 'ನಡುಮುಜ್ಜೂನಿ' (ಪುಣತ್ತ ಸೊಂಟದ ಭಾಗ ಪೊತ್ತ್‌ದ್ ಮುಗಿಪುನಿ) ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಪಲಕೆದ ಅರಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿನ್ ಕಾಟೊಗು ಪಾಡ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಲಾಯಕ್‌ಡ್ ತರೆಕ್ಕ್ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಮೀದ್ 'ಸಾವುಗಂಜಿ' ಉಣ್ಣುವೆರ್.




#Article 157: ಪುದ್ವಾರ್ (358 words)


ಪುದ್ದಾರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪುದ್ವಾರ್ಪಂಡ ಪೊಸ ಅರಿತ ವನಸ್ ಗೌಜಿಡ್ ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮ. ಕೃಷಿಕೆರ್ ತಾನ್ ಬುಲೆಯಿನ ಬುಳೆಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪೊಸ ಅರಿನ್ ಕುಟುಮ ಸಂಸಾರದೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂಜಾದ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಬಗೆತ ಕಜಿಪುದೊಟ್ಟಗೆ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುನ ಆಚರಣೆನ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಉಂದು ನಿರ್ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪುದ್ವಾರ್‌ದ ಆಚರಣೆ ತುಳುನಾಡ್‍ ಬುಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೂರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.

'ಪುದ್ದಾರ್' ಇಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷತೆ ಉಂಡು. ಮಲಯಾಳಿ ಶಬ್ದ 'ಪುದಿಯ'(ತುಳುಟು ಪೊಸತ್) 'ಅರಿ'(ತುಳುಟು ಅರಿ) ಒಟ್ಟಾದ್ 'ಪುದಿಯರಿ' (ಪೊಸ ಅರಿ) ಪನ್ಪುನವೇ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತುಳುವೆರೆನ ಬಾಯಿಡ್ 'ಪುದ್ದಾರ್' ಆದುಪ್ಪೆರೆಲಾ ಯಾವು ಕನ್ನಡೊಟು ಹೊಸಕ್ಕಿ ಊಟಂದ್‍ ಪಣುವೆರು.

ಕಂಬುಲೊದ ಕಂಡೊಡು ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಆನಗ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುರಲ್ ಕನತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವುನ ಕ್ರಮಲಾ ನಮ್ಮಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು. ಕೆಲವೆರ್ ಅವ್ವೇ ದಿನ ಆ ಪೊಸ ಬಾರ್‌ನ್ ತೊಲ್ಲುದು ಗಂಜಿಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ದ್ ಪೊಸ ಬಾರ್ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಪುದ್ದಾರ್ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ಬಾರ್‌ದ ರಾಶಿದ ಎದ್‌ರ್ ಪೊಲಿ ಲೆತ್ತ್‌ದ್, ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಂಡೆಗ್ ಪೊಲಿ ಬಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗಂಧದ ಗೆರೆಟ್ ಸಿಂಗಾರೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಬಾರ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್, ನುಂಗಾದ್, ನಿರೆಕರೆತ ಪೊಂಜೊವುಲು ಪೂರಾ ಸೇರೊಂದು ನೆಲಕ್ಕುರಿಟ್ ಬಾರ್ ಎಡ್ತ್‌ದ್, ಕಂಚಡ್ಪೆಡ್ ಗಾಳಿತ್‌ದ್, ತಡ್ಪೆಡ್ ಪೊಡೆತ್ತ್‌ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಅರಿಯೇ ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ಪೊರ್ಲುದ ಅರಿ.

ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ನುಪ್ಪು ಬೆಯ್ಪಾಯೆರೆ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಂಡೆ. ಅಯಿನ್ ಪೊಲಿ ಬಲ್ಲ್, ಮಿಟಾಯಿ ಪೂ, ಪಾದೆ ಪೂತ ಮಾಲೆಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗಂದದ ಗೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚಾನಗ ಸುರುಟು ಇಲ್ಲದಕುಲು ನಾಲ್ ಪೊಸ ಅರಿಲಾ ತುಂಬೆದ ಪೂಲಾ ಆ ಮಂಡೆಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೈ ಮುಗಿವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆ-ಯಜಮಾನ್ತಿ ಒಟ್ಟಾದ್ ಕಾಂಟ್ಯಡ್ ಪೊಸ ಅರಿ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಮಂಡೆಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಪ್ಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಪಗ ಮಾತ್ತೆರ್‍ಟುಲಾ ಒಂಜಿ ಮಾತು ಕೇಣಿಯರ ಉಂಡು ಪುದ್ವಾರ್‍ಗ್‍ ಉಣ್ಪುಗು ಅರಿ ಪಾಡುವಂದ್‍ ೩ ಸರ್‍ತ್ತಿ ಪಣೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಪಾಡೊಡು ಅಪಗ ೫ ಜನ ಮುತೈದೆನಕುಲು ಹಾಜರಿ ಉಪ್ಪೊಡು ಅರಿ ಪಾಡುನೆತ ಬುಕ್ಕ ಎರಾಂಟಲ ಒರಿ ಅಲ್ಲು ಉಪ್ಪೊಡು.

ಪುದ್ವಾರ್ ಮಲ್ಪನ ಕ್ರಮಕ್ಕು ದುಂಬು ಮೂಲಟ್‍ ಎಂಚ ಉಂಡು.

ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ವನಸ್‌ಗ್ ಪದ್ರಾಡ್ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು ಅವೊಡು. ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಪೆಲತ್ತರಿ ಆಜಾಯಿನ, ತೆಕ್ಕರೆ ತಲ್ಲಿ, ತೇವು ಪದ್ಪೆ ಕೊದ್ದೆಲ್, ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಆತ್ ಅತ್ತಂದೆ ಉಪ್ಪು ಕರಿ, ಕುಕ್ಕುದ ಉಪ್ಪಡ್, ಕಡ್ಲೆ ಮನೊಲಿ, ಲತ್ತಂಡೆ, ಬೆಂಡೆ, ಪೀರೆ ಆಜಾಯಿನ, ತಿಮರೆ ಚಟ್ನಿ, ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ, ಪೂಂಬೆ ಚಟ್ನಿ, ತೌತೆ-ತೆಕ್ಕರೆ ಕೊದ್ದೆಲ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಶುದ್ಧ ತರಕಾರಿ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಸುಮಾರ್‍ ೭ ಬಗೆತ್ತಾ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ, ೯ ಬಗೆ ಅವುಲಾ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ, ೧೨ ಬಗೆತ್ತಾ ಕಜಿಪುಲು ಬೊಡು.

ವನಸ್‌ದ ಪೊರ್ತುಡು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಯಜಮಾನಿ ತರೆಕ್ ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಟೊಂದು ಜಾಲ್‌ಡಿತ್ತಿನ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಒಂಜಿ ಚೆಂಬು ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಅಲ್ಪನೇ ಸಾನಾದಿಗೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಬಾರೆದಿರೆಟ್ ದೀನ ಗಂದ ಪುರ್ಸಾದ ಮುಂಡೊಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಮಣೆ ದೀದ್ ವನಸ್‌ಗ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಅಂಚನೇ ದೇವೆರೆನ ಪುರ್ಸಾದ ಪಾಡೊಂದು ಮಣೆ ದೀದ್ ಅಟ್ಟೆ ಕಾರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ವನಸ್‌ಗ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಕೊಡಿ ಬಾರೆದಿರೆಟೇ ವನಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ನುಪ್ಪು, ಕಜಿಪು ಬಲಸ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಿರಿಯಾಕ್‌ಲ್ ಪೂರ ಕುಟುಮೊದ ಹಿರೆಯೆರೆಡ 'ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ'ಂದ್ ಪನಿಯೆರೆ ಉಂಡು. ಉದಾ ರ್ಮೆಗ್- ಅಜ್ಜೆರೆ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ, ಮಾಮ ಣ್ಣೆರೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ.. ಅಮ್ಮೆರೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ.. ಅಪ್ಪೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ...' ಇಂಚ.




#Article 158: ಪೆಲತ್ತ ಮರ (385 words)


ಪೆಲತ್ತ ಮರ ಮೊರಸಿಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಟೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇಂಟೆಗ್ರಿಫೋಲಿಯ () ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನ ಪೇರ್ ಬರ್ಪಿ ಮರ. ಪೆಲತ್ತ ಮರ ನಿಚ್ಚಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಮರ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋದ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್‍ ಕಡಲ ಬರಿತ ಕಾಡ್‍ಲೆಡ್‍ ಮಸ್ತ್ ಬುಲೆವುಂಡು. ಉಂದು ದಪ್ಪವಾಯಿನ ಪಚ್ಚೆ ಇರೆ ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಅಪುನ ಮರ. ಕನ್ನಡೊಡು ಇಂದೆನ್  ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡ್ , jakfruit, ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಸುಮಾರ್ ೧ಕೇಜಿ ತ್ ೫೦ಕೇಜಿ ತೂಕ ಉಂಡು. ಎಲ್ಯ ಕಾಯಿನ್ ಕಳ್ಳಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ  ಗುಜ್ಜೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪಂಡ ಬುಲೆಯಿನನ್ ಪರಂದ್ ಪೆಲಕಾಯಿಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕಾಯಿ ತುಯೆರ ತೆತ್ತಿತ ರುಪೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಪಿದಾಯಿ ಮುಳ್ಳುತಂಚಿನ ರಚನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಳಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಚ್ಚಿರ್ಲು ಇಪ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಚೀಪೆ.

ಈ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಗಟ್ಟಿ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ತಾರೊ ಇಂದೆನ್ ಬರ್ಕ ಪೆಲಕಾಯಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಈ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಮೆತ್ತೆನೆ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ತಾರೊ ತುಳುವ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್.

ಉಂದು ತಾರಾಯಿದಾತ್‍ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉರುಂಟು, ಉಂಡೆನೆ ಮುಂಡೆ ಪೆಲಕಾಯಿಂದ್ ಪುದರಾತ್ಂಡ್.

ದುಂಬು ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡ್ ಬೋದಿಕೆದ ಕಂಬೊನು ಉಂದುವೇ ಮರಟ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಲ್ಲ್‍ದ ಬಾಕಿಲ್ಡಿತ್ತಿನ ಪೇರ್ ಬರ್ಪುನ ಪೆಲತ್ತ ಮರಕ್ಕ್ ಉಳಿ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತ್ತೆಲಾ ಕೆಲವು ಕೊಡಿಟ್ ಉಂಡು.ಅಡ್ಡ ಮರಟ್ಟ್‍ ಬೊಡ್ಡೆ ನೇಲುವೆ ಪನ್ಪಿನ ಗಾದೆಲಾ ಉಂಡು.ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಗುತ್ತು ಬರ್ಕೆದ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೆಲತ್ತ ಪಲಯಿದ ಕುರ್ಸು,ಬೆಂಚಿ,ಮೇಜಿ,ಕಲೆಂಬಿ,ಸೇರ್,ಕಲಸೆ ಮಲೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಈ ಮರನ್ ಕೊಯಿದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪೂಂಡು

ಉಂದೊಂಜಿ ಬಾರಿ ಮೋಕೆದ ಅಡ್ಯೆ.ಮರಿಯಲೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನನೆ ಈ ಅಡ್ಯೆ.ಅರಿತ್ತೊಟ್ಟುಗ ಕಡೆಯಿನ ಬಂದೊನು ತೆಕ್ಕಿದ (ಸಾಗುವಾನಿ)ಇರೆಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಡ್ತ್ ದೀದ್ ತೊಂದುರುದ ಕರಟ್ಟ್ ಬೈಪವುನ.ಬೈತ್ತ್‌ದಾದ್ ಇರೆ ಬುಡ್ಪಾನಗ ಪಿದೈ ಮೈಕೆಂಪಾದಿಪ್ಪುಂಡು.ಉಂದೆನ್ನ ಅಡ್ಡೊಗು ನಾಲ್ ,ಐನ್ ತುಂಡು ಮೂರ್ದ್ ಬಟ್ಟಲ್‌ಗ್ ಪಡೊಂದು ಐತ್ತ ಮೇಲ್‌ಗ್‌ ತಾರಾಯಿದ ರೆಒನಾ,ಎಟ್ಟಿದ ಅರೆಪ್ಪಾ ಅತ್ತಂಡ ಕೋರಿದ ರೆಎಸೊನಾ ಪಡೊಂದು ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ.ಮನದಾನಿಗತ್ತ್ ಮೂಜಿ ದಿನೊಕ್ಕು ದೀಂಡಲ ಈ ಗಟ್ಟಿ ಪರಂಗುಜಿ ಹಾಲಾಪುಜಿ.ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಬಿಗತ್ತ್‌ದ್ ಅಡೇಗೆ ಪುನ್ಕೆ ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದಾಂಡ ಐನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಗೆಂಡೊಡು ಪಿರೆಲ್‌ತ್ಂಡಾಂಡ್.ಗೆಂಡೊಡು ಕಾಯಾದ್ ತಿನೆರೆ ಈ ಗಟ್ಟಿ ಬಾರೀ ರುಚಿಯಾಪುಂಡು.ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮಡ್ತ್ ದೀದ್ ಬೈಪಾಂಡ ಮಾತ್ರ ರುಚಿ.ಈ ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್ಟ್‌ಲ ರಡ್ಡಡ್ ನಮೂನೆದ ಉಂಡು.ಕೆಲವುದವು ಬೊಲ್ದಿಪ್ಪುಂಡು.ಗಟ್ಟಿ ಬೈತಿಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪಪುಜಿ.ಈ ಇರೆತ್ತ ಗಟ್ಟಿ ಒಂತೆ ರುಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಕೂಡಾ.ಬೆಚ್ಚಚ ಅರದ್ದ್‌ನ ಗಟ್ಟಿಗ್ ಆನಿದಾನಿದ ಬೊಲ್ನೈ ಪಾಡ್ದ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ.

ಉಂದೆನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಮಲ್ಪುನು.ಪಚ್ಚಿರ್‍ ಅರಿ ಮಿಶ್ರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಂದ ಕಡೆವುನು.ಐಕ್ಕೊಂತೆ ಉರ್ದು ಬೇಳೆ ಪಾಡೊಡು.ಬೊಕ್ಕ ಸೀಪೆಗ್ ತಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಡು.ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್ ಕಡೆಯಿನ ಬಂದೊನು ಕಾಯೊಂದಿಪ್ಪುನ ಎಣ್ಣೆಗ್ ಗೋಳಿಬಜೆತ್ತಲೆಕ್ಕ ಬುಡುಂಡ ಆಂಡ.ಮುಳ್ಕ ಮಾತ್ರ ಗೋಳಿಬಜೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುಬೆರ್‍.ಉಂದುಲ ತಿನೊಇಯೆರೆಎ ಬಾರೀ ಒಂಜಿ ರುಚಿತ್ತ ತಿಂಡಿ.

ಉಂದೆನ್ ಹದ ಮಲ್ತ್ ದೆತ್ತೀಪುನಲ ಆತೆ ಲಯಿಕಾವೊಡು. ಚಕೊಡಿಇಪ್ಪುನ ಈ ಕುಮಂದ್ರೊನು ಅಂಗೈದಾತಗೆಲೊಡು ಉದ್ದದ ಮೂರೊಡು.ಅಂಚ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಸೀಲ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಉಂದೆಕ್ಕ ದುಂಬು ಎಡ್ಡೆ ಮೂಂಚಿದ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತೀವೊನೊಡು.ಬೊಕ್ಕ ತಾರೈದ ಎನ್ನೆ ಬೋಡು.ಕುಮಂದ್ರೊದ ಬಂಜಿದ ಮೈಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆಮೂಂಚಿದ ಪೊಡಿನ್‌ಲ ತಾರೈದ ಎಣ್ಣ್‌ನ್‌ಲ ಉದ್ದೊಗು ಲಾಯಿಕ್ ಪೂಜೊಡು.ಪೂಜಿದಾದ್ ಉಲಮೂಕ್‌ಕೇ ಉರೂಂಟು ಮಡ್ತೊಂದು ಬರೊಡು.ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಯಕ್ಕಂಜಿ ಗಟಗಟಿ ಕಟ್ಟ ಪಾಡೊಡು.ಇಂಚನೆ ಮಾತಾ ಸಿಗೆತ್ತೆಗ್‌ಲ ಪೂಜಿದ್ ಉರೂಂಟು ಮಡ್ಪೊಡು.ಪೂರಾ ಆದ್ ಒಂಜಿ ಮುಟ್ಟ ಬಾಯಿದ ಕರಟ್ಟಟ್ ದಿಂಜಾದ್ ಬಾಯಿ ಕಟ್ಟ್‌ದೀಪುನು.ಕರಕ್ಕ್‌ ದಿಂಜಾದ್ ಉಲಾಯಿಡ್ ಐಕ್ ಬೈ ದಿಂಜಾವೊಡು.ಗಾಲಿ ಪೊಗ್ಗಂದಿಲೆಕ್ಕ,ತಂಡಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಬೈನ್ ಟೈಟ್ಟ್ ದಿಂಜದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಟುಡು ಬಾಯಿ ಬಂದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡು.ಇಂಚ ಮಲ್ತಿನೈನ್ ಉಲಾಯಿ ಅಡಿಗೆದವುಲು ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಜಂಗಡ್ ದೀವೊಡು.ಆಟಿ ಸೋಣೊಡು ಕೀರಿಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಬಾಯಿ ಚಪ್ಪೆ ಚಪ್ಪೆ ಆನಗ್ ಇ ಕುಮಂದ್ರೊನು ಗೆತ್ತ್ದ್ ಎಲ್ಲ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತಿನಕ್ದ್ಲೆಗ್ ಪಟ್ಟೊಡು.ಎಸಲ್ ಎಸಲ್ ಲಕ್ಕದ್ ತಿನರೆ ಬಾರಿಯೊಂಜಿ ರುಚಿ.ಎಡ್ಡೆ ಮಂಚಿದ ಪೊಡಿ ಪೂಜಿನೈಡ್ದಾತ್ರಖಾರ ಖಾರ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆದ ರುಚಿ




#Article 159: ಪೇರೊಳು (117 words)


 
ಪೇರೆಂಗಾಯಿ, ಪೇರೊಲು, ಪೇರೊಳು, ಪೇರಾಂಗಾಯಿ, ಪೇರಳೆ ಇಂಚ ಲೆಪ್ಪುನ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಪೇರಳೆ ಹಣ್ಣು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಸೀಬೆ ಹಣ್ಣು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ, ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಪರ್‌ಂದ್. ಉಂದೆತ್ತ ದೈ ಬಾರಿ ಗಟ್ಟಿದವು. ಬಾಯಿ ಬೇನೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಗ್ರಗ್ ಪೇರೆಂಗಾಯಿ ದೈತ್ತ ಕೊಡಿನ್ ಮರ್ದ್ ಲೆಕ ತಿನ್‌ಪೆರ್. ಇಂದೆತ್ತ ಪೂ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್‌ಲೆಗ್ ಆಪುಂಡು. ಪೇರೆಂಗಾಯಿದ ಪರ್‌ಂದ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು.
ಪೇರಳೆ ಕಾಯಿ ಪೂರಗಲೆಗ್ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತಿನ ಪರಂದ್. ಬೇತೆ ಪರ್ಂದ್‌ಲೆಗ್ ಹೋಲಿಸಾಂಡ ಒಂತೆ ಕಮ್ಮಿ ಕಾಸ್‌ಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪರ್ಂದ್. ನೆಟ್ಟ್ ನ್ ಕಾಪಾಡುನ ಗುಣ/ಅಂಶಲಾ ಉಂಡು. 

ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ psidium guajaja. ಉಂದು ಪರಬೆರೆನ ಸಹಜ ಕಾಯಿಲೆ ಆಯಿನ ಮರೆವು, ದೃಷ್ಟಿಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿನ ತೊಂದರೆ,  ಬೇನೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಮಧ್ಯಮ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಶೇ.೦.೯ದಾತ್ ಕೊಬ್ಬು, ೮೪ ಕ್ಯಾಲೋರಿ, ೬೯ ಮಿ.ಗ್ರಾಂ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಪೇರೊಲುಡು ಉಂಡು. ದಿನಾಲ ಉಂದೆನು ತಿನೊಂದಿತ್ತುಂಡ ನೆತ್ತೆರುಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ನಾರ್‌ದ ಅಂಶ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಆದ್  ಸಮಸ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನಕ್‌ಲ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಮಸ್ತ್ ಲಾಭ ತಿಕ್ಕುಂಡು.




#Article 160: ಪೊಂಗರೆದ ಮರ (111 words)


ಕನ್ನಡೊಡು ಹೊಂಗರೆ ತುಳುಟು ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೊಂಗರೆದ ಮರತ್ತ ಗು‍ರ್ತ ಐತ ಮರ ಇಡೀ ಮುಳ್ಳು. ಆಂಡ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಮುಳ್ಳು ಇಜ್ಜಂದಿ ಪೊಂಗರೆದ ಮರ ಬುಳೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.ಪೊಂಗರೆದ ಮರಟ್ಟ್ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಐಕ್ ಬಳ್ಳಿ ಬುಡಿಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಪಂಡ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿದ ಬಳ್ಳಿನ್ ಐಕ್ ಬುಡ್ಪೆರ್.

ಮುಳ್ಳು ಇದ್ಯಾಂದಿ ಪೊಂಗರೆನ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಲ್ಲ್ ಬುಡಿಯರ ಇಂದೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಳ್ಳ್ ಬುಡ್ದು ಬಚ್ಚಿರೆ ಬುಲೆಪ್ಪಾವೆರ್.

ಮುಳ್ಳು ಇಪ್ಪುನ ಬೊಂಗರೆನ್ ಆನ್ ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಬೇಲಿಗ್ ನಡಿಯರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಪೊಂಗರೆದ ಇರೆನ್ ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಳ್ಪುನಗ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ ನೀರ್ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಮೀಪಾರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಳ್ಪುವೆರ್.

ಪೊಣ್ಣು ಅಂಬೆ ಮರಟ್ಟ್ ಬಡ್ತದ್ ಪೊಂಗರೆ ಮರಟ್ಟ್ ಜಾರ್ಯಲ್. ಇಂಚ ಪಂಡ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾರಿ ಜೋರುದಾಳ್ಂದ ಅರ್ಥೊ. ಪೊಣ್ಣು ಏತ್ ಜೋರುಂದು ಹೋಲಿಕೆ.
ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಮುಳ್ಳುದ ಪೊಂಗರೆ ತಿಕ್ಕೂಜಿ. ಅವು ಅಳಿಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐತ ಬಿದೆನ್ ಒರಿಪಾರೆ ವಾಮಂಜೂರುದ ಪಿಲಿಕುಲಟ್ಟ್ ಐತ ಕೆಲವು ದ್ಯೆ ನಡ್ತೆರ್. ಐತ ಪೂವುಲ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು.




#Article 161: ಪೊಳಲಿ (178 words)


ಪೊಳಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಪ್ಪುನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುಡ್ ಕರಿಯಂಗಳ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡ್, ಫಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ ಬರೀಟ್. ಈ ಊರು ಏತ್ ಪೊರ್ಲೊ, ಪೊಳಲಿದ ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಲಾ ಆತೆ ಪೊರ್ಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಣಿಕಲ. ಈ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿ ಮಣ್ಣ್ಡ. ಈ ಮಲ್ಲ ಮೂರ್ತಿನ್ ತೂವೊಡಾಂಡ ಕುಲ್ಲುದು ಇಜ್ಜಿನ್ಡ ಬಗ್ಗ್ಧ್ ತೂವೊಡಾತೆ. ಪೊಳಲಿದ ದೇವಿನ್ ಸ್ವತಹ ರಾಜೆ ಸುರತ ತನ್ನ ಕೈಯಾರೆ ಮಲ್ಥ್ದಿನ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಐಕೆ ಮುಲ್ತ ದೇವಿಗ್ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್.

ರಾಜೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯೋನ್ ಕಳೆವೊಣ್ನಗ ಮುಲ್ತ ಕಾಡ್ಡ್ ಬತ್ದ್ ಇತ್ತೆಗೆ. ಆತ್ ಪೋರ್ತುಗ್ ಮುಲ್ತ ಕಾಡ್ಡೇ ಇತ್ತಿನ ಸುಮೇಧ ಪನ್ಪಿನ ಋಷಿಕುಲ್ ದೇವಿನ ಪೂಜೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಪಣ್ಪೆರ್ ರಾಜಡ. ಅವೆನ್ ಕೇನ್ದ್ ರಾಜೇ ಈ ಮಣ್ಣ್ಡ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಐಕ್ ತನ್ನ ಕಿರೀಟೋನ್ ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಶುರು ಮಳ್ಪುವೆಗೆ. ಮಸ್ತ್ ತಪಸ್ಸುಲ ಮಳ್ಪುವೆಗೆ. ಕಡೆಕ್ ದೇವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದೋಡ್ ರಾಜಗ್ ಆಯೆನ ರಾಜ್ಯ ಪಿರ ತಿಕ್ಕುಂಡ್. ಆ ಕಿರೀಟೋನ್ ರಾಜೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ತೂನಗ ಆಯೆಗ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಆಯಿಜೀ ಪನ್ಪೆರ್. ಆ ಕಿರೋಟೋನ್ ನಮ ಇಣಿಕ್ಲಾ ಪೊಳಲಿಡ್ ತೂವೋಲಿ.

ಪೊಳಲಿದ ಜಾತ್ರೆ ಇಡೀ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೋಳ್ಧ. ಮಾರ್ಚ್ ಬೊಕ್ಕ ಏಪ್ರಿಳ್ ತಿಂಗೋಳ್ಧ ನಡುಟ್ ನಡಪುಂಡು ಮುಲ್ತ ಉತ್ಸವ. ಈ ಪೋರ್ತುಗು ಆಪಿನ ಚೆಂಡು ಉತ್ಸವ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ. ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ರಕ್ಕಸೆ ಭಂಡಾಸುರನ ನಡುಟ್ ನಡಪುನ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರತೀಕ ಈ ಚೆಂಡು ಉತ್ಸವ. ದೇವಿ ರಕ್ಕಸೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಯೆನ ಸೈನ್ಯೊನ್ ಕೆರ್ದ್ ಭೂಲೋಕೋಡ್ ಶಾಂತಿನ್ ಪಿರ ಕನಥಿನೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಇತ್ತೆಲ ನಡಪುಂಡು ಚೆಂಡು ಉತ್ಸವ.

ಮುಲ್ಪ ಜಾತ್ರೆದ ಸಮಯೋಡು ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಆಕರ್ಷಣೆ, ದೇವಿ ರಕ್ಕಸೆರ್ಣ ತರೆನ್ ಚೆಂಡು ಗೊಬ್ಯಾಲ್ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೋಲಿಕೆ ಉಂಡು.




#Article 162: ಪೊಸಪ್ಪೆ ದೈವ (150 words)


ಪೊಸಪ್ಪೆ ತುಳುನಾಡುದ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಣಿಕೊದ ದೈವ.

ಪೊಸಪ್ಪೆ ದೈವದ ಮೂಲ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕಡಬ ನಡುಮಜಲು ಗುತ್ತು.
ದಿ. ಗುಡ್ಡಪ್ಪ ರೈ ನಡುಮಜಲು ಗುತ್ತುಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ತೆನ್ಕಾಯಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರೆಟ್ಟ್ ಅಮ್ಮು, ತಿಮ್ಮು, ದೇರು, ದೇಡು ಪನ್ಪಿ ನಾಲ್ ಜನ ಮೆಗ್ಗಿ ಪಲಯಲ್ಲು ಪಡವು ಕಟ್ಟಾವೆರ್. ಕಟ್ಟುದಿ ಪಡವು ನೀರ್ಗ್ ಜಪ್ಪುಜಿ. ಆತು ಪೊರ್ತುಗು ಅಪ್ಪೆಲೆಕಂತಿ ಸತ್ಯ ಬೆರಿಯೆ ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದಾಂಡ ರೂಪೊಡು ಬಲಿಕೊರ್ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಂಡಿನ ನಾಲಯಿ ದೊಂಡೆದುಲಯಿ ದೀವೊಡ್ಡ ಓಮ ದೀಯೆರ್, ಬಲಿ ಕೊರಿಯೆರ್, ಓಮದ ಪುಗೆ ತೆನ್ಕಾಯಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ್ ಪತ್ತಾಲ್ ತರ್ಕೆಗ್ ಪೋಂಡು. ಪಡವು ಜಾರುಂಡು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ್ಡ್ ಪುಗೆತ ಬೆರಿ ಪತ್ ಪೊಪುನ್ಡು. ಪತಾಲ್ ತರ್ಕೆಗ್ ಎತ್ತ್ನಗ ಯೇರಾ ಮೀರಾ ಆಪುಂಡು ಜನ ಕೂಡುವೆರ್ ತಂತ್ರಿಲಡೆ ಪೊಪೆರ್ ಬಲಿಮೆ ಕೇನುವೆರ್. ತಂತ್ರಿಲು ರಾಶಿ ದೀದ್ ತೂದು ದೈವ ಬೈದುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ದಾದ ಬೋಡುಂದು ಕೇನುವೆರ್ ಕಂಚಿನ್ನ ತಮ್ಮನ ಮೆಂಚಿನ್ನ ಮಾಡ, ಕಾತೊನ್ನ ತಡಮೆ ಯೆನ್ಕ್ ಬೊಡು ಪನ್ಪುಂಡು. ಓತ್ತೊಂಡೆರ್ ಜನ. ಬರ್ಪುಂಡು ಪಡವು, ಫನ್ಡಿ ಪಾತೆರದಂಚೆನೆ ದೈವ ನಂಬಿಯೆರ್ ಆಗ ಭೊಗ ಪಂಚಪರ್ವ ಕರಿಪಾಯೆರ್. ಅಪ್ಪೆಲೆಕ ಬೆರಿ ಪತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಪೊಸಪ್ಪೆ ನನಾ ಜಾಗೆಡ್ ಕಾರ್ನಿಕ ಮೆರೆದ್ ಸತ್ಯದೇವತೆ, ಪೊಸಬೂತ ಪನ್ಪಿನ ನಾನಾ ಪುದರ್ಡ್ ಲೆಪ್ಪಾದ್ ತುಳುನಾಡುಡು ಮೆರೆವೂಂದುಂಡು. ದೇವೆರೆರ್ದ್ ಏಳ್ ಮುಟ್ಟು ತಿರ್ತ್ ದೈವೊಲೆರ್ದ್ ಏಳ್ ಮುಟ್ಟು ಮಿತ್ತ್ ಯಾನ್ ಪನ್ದ್ ಮೈಸಂದಾಯನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ಕೋಲ ಬಲಿ ಪದೆಪುನ ದೈವ.




#Article 163: ಫಲ ವಸ್ತು (188 words)


ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಂದುಲು, ನೆಕ್ಕ್‍ ಫಲವಸ್ತು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಭೂಮಿಡ್‍ ಗಿಡ ಆದ್‍ ಫಲ ಅಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕೇ ಫಲವಸ್ತು ಪಂಡ್ದ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ಫಲ ವಸ್ತುಲೆಡ್‍ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಮಡು. ತಾರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ ಒಂಜಿ ನಮೂನೆದ ಆಂಡ, ಬಾರೆ, ಕುಕ್ಕು, ಗೋಂಕು ಇಂಚಿತ್ರ ಪರ್ಂದುಲು ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ವಿದೊ. ಪರ್ಂದ್‍ಲೆಡ್‍ ತೋಟೊಡು ಅಯಿನ ಬೇತೆ, ಬಾರೆತ ಪರಂದ್‍ಲ್, ಕಾಡ್‍ಡ್‍ ಅಪಿನ ಬೇತೆ, ನೆಲತ್ತ ಆಡಿಟ್ಟ್‍ ಆಪಿನ ಬಟಾಟೆ, ಕಿರೆಂಗ್‍, ಮರಕಿರೆಂಗ್‍, ನೆಲಕಡ್ಲೆ, ಸೂರನ್‍, ಕ್ಯಾರೆಟ್‍ ಬಿಟ್ರೂಟ್, ಉಂದು ತೋಟ ಮಲ್ತ್‍ ಬುಲೆಪುನ ಫಲವಸ್ತುಲಾಂಡ, ಕಾಡ್‍ಡ್‍ ಬುಲೆಪಿ, ಬೋಲೆ ಕಿರೆಂಗ್‍, ಸಾಂಬ್ರಾಣಿ, ತುಪ್ಪೆಕಿರೆಂಗ್‍ ಉಂದುಲಾ ಫಲವಸ್ತುಲೇ
ಇನಿಕೊಡೆಟ್ ನಮ ಮಸ್ತ್ ನಮುನೆದಾ ಫಲೋನ್ ತೂಪ. ಆ ಫಲಕೋಲ್ ನಂಕ್ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಎತ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರದ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನು ನಂಕ ಮಾತೆರೆಗಲೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತಿನಾ ವಿಷಯ. ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡ್ ಮಾನವೆರ್ ಖುಷಿಕುಲ್ ಪುರಾ ಹಾರ ಮಾತ ಸೇವೆನ್ ಮಲತ್ದ್ ಬದುಕೊಂದಿತೆರ್. ಇನೀತ ಪಾಶ್ಚ್ಯತ ಜೀವನ ಶ್ಶೆಲಿ ಆ ಫಲತ ಸೇವೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಆದ್ ನಾನಾ ನಮುನೆದ ರೋಗಳೊಗ್ ನಮ್ಮ ಬಲಿ ಅವೊಂದ್ ಉಲ್ಲ. ನಂಕ್ ಮರ್ದ ಕೊರಪಿನ ಡಾಕ್ಟರ್ ನಕುಲ್ ನಮಕ ಪನಪಿನ ಒಂಜೆ ವಿಷಯ ಆಯಿನಾತ್ ನೀರ್ ಪರಲೆ ಫಲ ವಸ್ತು ಸಸ್ಯಹಾರಿ ವಸ್ತುಳೆನ್ ಮಾತ್ರ ತಿನಲೆ. ನಮನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಾ ಈ ಫಲ ಉಂದು ಎಮಚ ಉದ್ಭವ ಆಂಡ್ ಪಂನಂಡೀ ಫಲಕೊಳ್ ಕೇವಳ ಒಂಜಿ ಬೀಜದ ರೂಪೊಡ್ ಮಣ್ಣಗ್ ಬುರ್ದ್ ಗಿಡ ಆದ್ ಆ ಗಿಡಕ್ ಎಲೆಕುಲ್ ಬತ್ತದ್ ಅವೆಟ್ ಪೂ ಬತ್ತದ್ ಆ ಪೂ ಪೊರುಳ್ದ ಕಾಯಿ ಆದ್ ಆ ಕಾಯಿ ಫಲತ ರೂಪೊನ್ ಗೆತ್ತದ್ ನಂಕ್ ಮಾತೆರೆಗಲಾ ಸೇವನೆಗ್ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಈ ಒಂಜಿ ಬೀಜೋಡ್ ಆಪಿನಾ ಒಂಜಿ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಷ ಪನಪಿನ ಕ್ರಿಯೆಗ್ ಮನುಷೆರೆನಲಾ ಬೊಕಾ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಮಾತ ಮಸ್ತ ಮಹತ್ವ ಆಯಿನ ಪಂಡಂದ್ ನಂಕ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು.




#Article 164: ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ (155 words)


ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಶ್ರದ್ಧೆಡ್ ಸೀಕ್‌ದಕ್ಲೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಆರ್ ಇತ್ತೆ ಇಡೀ ವಿಶ್ವೊಡೇ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿ ಪೊಂಜೊವು.

ಇಟೆಲಿ ದೇಶದ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಪನ್ಪಿ ಪೇಂಟೆಡ್ ೧೮೨೦ಟ್ ಬಾರೀ ಶ್ರೀಮಂತೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇರದಾಯನ ಮಗಲಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಇಡೀ ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡೊಡು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಬೇರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನರೆಗ್ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನಗರೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಮಗಲೆಗ್ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ಂದೇ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಬಾರೀ ಮಲ್ಲಾದಿಗೆಡ್ ಬುಲೆಯಿನ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಆರೆನ ಇಷ್ಟೊಡೇ ನರ್ಸಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನ್ ಲಂಡನ್‌ಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನರ್ಸ್ ಆಯೆರ್.

ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಕ್ರಿಮಿಯಾ ಯುದ್ಧ ರಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಟರ್ಕಿದ ನಡುಟು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆಪಗ ಟರ್ಕಿ ದೇಶೊಗು ಬೆಂಬಲ ಕೊರೊಂದಿತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯೊನು ಟರ್ಕಿದಕ್ಲೆಗ್ ಬೆರಿಸಾಯೊಗ್ ಕಡಪುಡುಂಡು. ಸೈನಿಕೆರೆ ಸಾಯೊಗಾತ್ರ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ನರ್ಸ್‌ಲೆನ ಗುಂಪುಡು ಅಡೆಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ಸೈನಿಕೆರ್ ಗಾಯೊಲು ಗಜೆಲ್ದ್ ಸೈಪಿನೆನ್ ತೂದು ಅವುಲು ನಿರ್ಮಲ ಬೋಡುಂದು ಐತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ನಿಗಾ ದೆತೊಂಡೆರ್. ಆಸ್ಪತ್ರೆದ ತೆನಸ್‌ಲಾ ಎಡ್ಡೆಡೇ ತಯಾರಾಪಿನಂಚ ತೂವೊಂಡೆರ್. ಬೇನೆ ತಿನ್ಪಿನಾಕ್ಲೆನ್ ರಾತ್ರೆ ಪಗೆಲ್ ತೂವೊಂಡೆರ್. ರಾತ್ರೆಡ್ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಲಾಟಾನ್ ಪತೊಂದು ತಿರ್ಗೊಂದಿತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಅರೆಗ್ ಲೇಡಿ ವಿದ್‌‌ದ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಪಂದ್ ಪುದರಾಂಡ್.

ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಬೆಂದಿನ ಬೇಲೆದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ದ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಗ್ ತೆರಿದ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್‌ಗ್ ಆರೊಂಜಿ ಕಾಕಜಿಲಾ ಬರೆಯೆರ್. ಕ್ರಿಮಿಯಾ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗ್ ಬತ್ತಿನ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಅವುಲು ಒಂಜಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಶಾಲೆಲಾ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಚ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಬೇಲೆಗ್ ಮರ್ಯಾದಿ ಕನತ್ತ್ ಕೊರಿನಾರ್ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್.




#Article 165: ಬದಿಕರ (121 words)


ಬದಿಕರ ಪಂಡ ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ನಡಪಾಬಿ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಭೂತಾರಾಧನೆ ೧೬ ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಕೈಲ್ ಕಡ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಪತ್ತದ್ ಬಿರಿಬೂಲ್ಯ ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ಪದಿನಾಜಿ ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ಟ್ ಬದಿಕರಲಾ ಒಂಜಿ. ಒಂಜಿ ಕರತ್ತ ಉಲಯಿ ಐರೊಲು, ಮೈರೊಲುದ ತಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಅವೆತ್ತ ಉಲಯಿ ಒಂಜಿ ತಾರಯಿ ದೀದ್ ಕರತ್ತ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚುವೆರ್. ಬದಿಕರ ಪಾರಾವುನ ಪೊರ್ತುಡು ಭೂತೊದ ಮಾಧ್ಯಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಯಿನಾಯೆ ಈ ಬದಿಕರನ್ ಪತೊಂದು ಭೂತೊದ ಎದುರುಡು ಒಂಜಿ ಕೈಡ್ದ್ ಬುಕೊಂಜಿ ಕೈಕ್ ರಾಪಾದ್ ಪತ್ತ್ಬೆ. ಒವ್ವೇ ಕಾರಣೊಗಾದ್ ಈ ಕರ ಕೈಡ್ದ್ ತತ್ತ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ಬೂರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಬೂರ್ಂಡ ಅಪಶಕುನಂದ ಲೆಕ್ಕ. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಗ್ರಾಮೊಗು ತೊಂದರೆ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಆರಾಧನೆದ ಅಕೇರಿಗ್ ದೈವೊ ಈ ಕರನ್ ಉಡೆತ್ತ್ದ್ ಅವೆಟ್ಟಿತ್ತಿನ ತಾರಾಯಿನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ಸಂದೊಡಾಯಿನ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಪಗ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ಪಂಡ ವಜ್ರೊನ್ ಉಡೆತ್ತ್ದ್ ಮಾಣಿಕ್ಯೊನು ಎನ್ನ ಗುತ್ತಗು ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಬದಿಕರದ ತಾರಾಯಿಗ್ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಬಾರಿ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ನಿಜವಾದ್ ಉಂದುವೇ ತುಳುವೆರೆನ ಬದ್ಕ್ದ ಕರ. ಅಂಚಾದೇ ಅವು ನೆಲಕ್ಕ ಬೂರುದು ಪುಡಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ.




#Article 166: ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ (117 words)


ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ ಒಂಜಿ ಪರಂದು, ನೆನ್ ಪಪ್ಪಾಯ,ಗಂಡ್ ಕಾಯಿ ಪಂಡ್ ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪ್ವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಪರಂಗಿ ಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ ಹಣ್ಣು ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದ್ ಕಾಯಿಡ್ ಪಚ್ಚ ಬಣ್ಣೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಂದ್ಡ್ ಮಂಜೊಲ್ ಬಣ್ಣೋಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ನೆತ್ತ ಉಲಯಿ ಕಪ್ಪು ಬೀಜಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಪಚ್ಚ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪ್ಂಡು.

ಉಂದು ಸುಮಾರ್ 8 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಬುಲೆವುಂಡು. ಉಂದು ಗಟ್ಟಿ ಮರ ಅತ್ತ್. ಉಲಾಯಿ ಕಾಂಡ ಟೊಳ್ಳು. ಅಂಚ್ಚಾದ್ ಬಾರಿ ಎತ್ತರ ಬುಲೆವರೆ ಬುಡ್ಪುಜೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಆಣ್ ಗಿಡ,ದೈ  ಗಿಡ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಉಲ್ಲ. ಆಣ್ ಗಿಡೊಟ್ ಕಾಯಿ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಪೊಣ್ಣ್ ಗಿಡೊಟ್ ಮಾತ್ರಾ ಕಾಯ್ ಆಪಿನಿ. ಉಂದೊಂಜಿ ದ್ವಿವಾರ್ಶಿಕ ಸಸ್ಯ. ನೆಕ್ಕ್ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಬೊಕ ಕೆ೦ಪು ಮಣ್ಣುಲ ಆಪು೦ಡ್. ನಡಿನ ದೈಯಿ ಮರ ಆವರೆ ಜಾಸ್ತಿಪ೦ಡ ಪತ್ತ್ ತಿ೦ಗೊಳ್ ಆಂಡಲ ಬೋಡು. ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ಬನ್ನೊಡ್ ಕಾಂಡದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಉಂದೆನ್ ತಿಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪಿದಯಿ ತಡ ಆಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಬಂಜಿನಗುಲ್ ತಿಂಡ ಬಾಲೆ ಪೋಪುಂಡ್ ಪಂದ್ ಮೂಡನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.




#Article 167: ಬಬ್ಬರ್ಯಗ್ ದೀಪುನಿ (281 words)


ಉಂದು ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಉಸರಿಜ್ಜಂಡ ಬಬ್ಬರ್ಯಗ್ ಕರಿಪುನ ಅಗೆಲ್. 

ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಏಪ ಅರೋಗ್ಯ ಕೆಟ್ಟುಂಡು ಪನಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಅವು ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯ ಮಲ್ಪುನಕುಲೆನ ಸಂಪತ್ತ್‌ಲಾ ಅಂದ್. ಬಾಯಿ ಬರಂದಿನ ಆ ಮೃಗೊಲೆಗ್ ದಾದ ಆಪುಂಡುಂದ್ ಪನಿಯರಲಾ ತೆರಿವುಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಕಿದೆ ಕೊಟ್ಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಬತ್ತ್‌ಂಡ, ನಡೆಕ್ಲೆನ ಆರೋಗ್ಯ ತತ್ತ್‌ಂಡ, ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೈವೊನು ಸಂತೃಪ್ತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜಾನುವಾರುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ 'ದೃಷ್ಟಿ'ನ್ ಬೇತೆ ಮೈಕ್ಕ್ ತಿರ್ಗಾವುನ ಆಚರಣೆ ತುಲುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ 'ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೀಪಿನಿ' ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ದೈವೊಲೆಗ್ಕರಿಪುನ ಸಂಬಿಲೊಂದ್ ಪನೊಲಿ. 

ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಸಂಕ್ರಮಣತ್ತಾನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಾರೆ, ಐತಾರೊ ಈ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿತ್ತ ಅಡ್ಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ (ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ನೆನೆತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆದ್, ಬೆಲ್ಲ- ತಾರಾಯಿ ಬೆರಸ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯ್‌ತ್ಂಡ ಅಡ್ಡ್ಯೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು) ತಡ್ಪೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಕೊಡಿಬಾರೆ ಇರೆ ದೀದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ನುಪ್ಪು, ಅಡ್ಡ್ಯೆ, ಮೀನ್‌ದ ಗಸಿ ಬಳಸೊಡು. ಒಂಜಿ ತಿಬಿಲೆಡ್ ದೀಪ ಪೊತ್ತಾದ್ ತಡ್ಪೆಡ್ ದೀವೊಡು. ಒಂಜಿ ಚೆಂಬುಡು ನೀರ್ ದಿಂಜಾದ್ ಅಯಿನ್ ಕೈಟ್ಟ್ ಪತ್ತೊನೊಡು. ಕಿದೆಕ್ಕ್ ಪೋದು ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ತಡ್ಪೆಡ್ ತೊರತ್ (ನಿವಾಳಿ ತೆಗೆಯುವುದು) ದೆಪ್ಪೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕಿದೆತ್ತ ಪಿರಾವುದ ಮೈಕ್ಕ್ ಪೋದು ನೀರ್ ತಳಿತ್ತ್‌ದ್ ಜಾಗೆನ್ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ತೊನೊಡು. ತಡ್ಪೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ನೈವೋದ್ಯೊನು ದೆತ್ತ್‌ದ್ ನೆಲೊಟ್ಟು ದೀದ್ ತಿಬಿಲೆನ್‌ಲಾ ಅಲ್ಪನೇ ದೀದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತೊನೊಡು

'ಸ್ವಾಮೀ ಬಬ್ಬರ್ಯ, ಅನಾದಿ‌ಡ್ದ್ ಕಿದೆ ಕೊಟ್ಟ್ಯಡಿತ್ತಿನ ನಡೆಲೆನ್ ಕಾತೊಂದುಪ್ಪುನ ಮಾಯಗಾರೆ ಈ ಆದುಲ್ಲ. ಇಂಚಪ್ಪ ನಾಲೈನ್ ದಿನೊಡ್‌ದ್ ಕಿದೆ ನಿಲಿಕೆ ನುಂಗು ಆದ್, ಪಿಜಿನ್ ದಿಂಜಿದ್, ಪೆತ್ತ ಸಮಕಟ್ಟ್ ಪೇರ್ ಕೊರೊಂದಿಜ್ಜಿ. ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಸೌಖ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಕಿದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಬೂರುದೊಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿನ್ನನ್ ನೆನೆತೊಂಡ. ಆ ಪ್ರಕಾರ ಇನಿ ಅಂಗಾರೆ ದಿನೊ, ಅಡ್ಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮೀನ್ ಅಡದ್ ಬಳಸ್‌ದ್ ದೀಯೊ. ಅವೆನ್ ಕಿದೆಟಿತ್ತಿನ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ತುರತ್‌ದ್, ಕಿದೆತ್ತ ಬೆತ್ತಡಿ ಕನತ್ತ್‌ದ್ ಬಲಸ್‌ದ್ ದೀತೊ. ಇನಿ ಮಲ್ತಿಂಚಿನ ಅಟಿಲ್‌ಡ್ ಆವಡ್, ಬಲಸಿನೈಟಾವಡ್, ದಾಲ ಎಚ್ಚ ಕಡಮೆ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡ, ಈ ಮಾಯಗಾರೆ, ತಪ್ಪುನ್ ಒಪ್ಪು ಮಲ್ತೊನ್ಲ. ಉಂದೆನ್ ಸಂತೋಸೊಡು ಕೈಕೊಂದು, ನನ ಕಿದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡಲಾ ಅವೆನ್ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ ತಿರ್ಗಾಲ. ಕಿದೆಟಿತ್ತಿನ ಮಾಂತ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಾತೊಂದು, ಚೆಂಬು ನಿಲಿಕ್ಕೆ ಪೇರ್ ಕೊರ್ಪಿ ಲೆಕ್ಕ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರ್‌ಲ ಬಬ್ಬರ್ಯ ಪಂಡ್‌ಡ್ ನಟ್ಟೊನುವ'.

ಈತ್ ಪಂ‌ಡ್‌ದ್ ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಉಂತಿ ಬೆಟ್ಟ್‌ಗೆ ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೈವ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಎಡೆನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ ತಳಿಪೊಡು. ಎಡೆಕ್ಕ್ ದೀತಿನ ಅಡ್ಡ್ಯೆನ್ ಪುರ್ಸಾದ ರೂಪೊಡು ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನಕುಲು ತಿನೊಲಿ. ನುಪ್ಪು ದುಂಬಾಯಿ ಒರಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಅಲ್ಪನೇ ಬುಡ್‌ದ್, ಚೆಂಬುಡುಪ್ಪುನ ನೀರ್‌ನ್ ಕೌಂತ್‌ದ್, ತಡ್ಪೆ ಪತ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪುನಿ.




#Article 168: ಬಯಕ್ಕೆ (548 words)


ಬಯಕ್ಕೆ ಪಂಡ  ಪೊಣ್ಣು ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಬಂಜಿನಾಲಾದ್ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಲಾನಗ ಇಜ್ಜಾಂಡ  ಪೆದ್ಯರ ದುಂಬು ಅಲೆನ ಅಸೆಲೆನ್ ತಿರ್ಸಯರೆ ಮಲ್ಪುನ ತಮ್ಮಣನ್ ಬಯಕೆ/ಬಯಕ್ಕೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ಬಯಕೆ ಪದೊನು ಕನ್ನಡೊಡು ಸೀಮಂತ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮದ್ಮೆ ಆಯಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಂಜಿನಾಲಾದ್ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಲು ಆನಗ ಅಲೆನ್ ಆಸೆಲೆನ್ ತೀರಿಸಾಯೆರೆಗಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ತಮ್ಮನೊಗು ಬಯಕೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬಂಜಿನಾಲ್ನ ಮಟ್ಟೆಲ್ ದಿಂಜಾವುನೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.  
/ಬಯಕ್ಕೆ ಉಂದು ಪೂರ ಒಂಜೇ ಅರ್ತೊನು ತೋಜಾವುಂದುಂಡು. ಬಯಕೆ ಪಂಡ ಬಯಕ್ಕುನೆ, ಕನ್ನಡಡ್ ಬಯಸುವುದು, ಆಸೆ ಪಡೆವುನೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಏಳನೆ ತಿಂಗೊಳುಡು ಬಯಕ್ಕೆ/ ಬಯಕ್ಕೆದ ಗಮ್ಮತ್ತ್ ನಡಪಾವೆರ್. ಬಯಕೆದ ಮದಿಮ್ಮೆ/ಬಯಕ್ಕೆದ ಮದಿಮೆ/ ಬಯ್ಕೆದ ಮದಿಮೆಂದ್ ಪಂಡ ಮಕ್ಕಳಕಟ್ಟ್ ಸಂತಾನೊಡು ಕಡೀರೊದ ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಲ್ ಸಮ್ಮಾನ ಮಲ್ತತ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನವು ತುಳುವೆರೆ ಕ್ರಮ. ಮದಿಮ್ಮೆದಾನಿದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಆನಗ್ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಬಣ್ಣೊಬಂಗಾರ್ ದೀಡ್ದ್, ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ತ್ ದಾರೆ ಮೈತ್ ಬಯಕ್ಕೆದ ಮದಿಮ್ಮೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಯಕ್ಕೆ/ಬಯ್ಕೆ/ ಬಯಕೆ ಪಂಡ ಒಂಜೇ ಅರ್ಥೊ. ಬಯಕೆ ಪಂಡ ಇಷ್ಟೊ, ಇಚ್ಛೆ, ಆಸೆಂದ್ ಅರ್ಥೊ. ಮದಿಮ್ಮೆ ಆದ್ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಬಯಕ್ಕೆದ ಮದಿಮ್ಮೆ ಮಲ್ಪುನವು ತುಳುವೆರೆನ ಕ್ರಮೊ. ಬಯಕ್ಕೆದ ಮದಿಮ್ಮೆಗ್ ತುಳುಟು ಬಯಕೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಯಕ್ಕೆದ ಮದಿಮೆಗ್ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ಸೀಮಂತ

ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣನ ಇಲ್ಲದಕುಲ್ಲಾ ಆನನ ಇಲ್ಲದಕುಲ್ ಇಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ಎದುರ್ ಎದುರ್ ಉಂತುದ್ ಆಣನ ಅಪ್ಪೆ ಇಜ್ಜಿಡ ಪಲಿ ಒಂಜಿ ಅರಿವಾಣಡ್ ಐತೊಗ್ ಬೊಡಾಯಿನ ಪೂ ಒಂಜಿ ಪಾಲೆ ಪಿಂಗಾರ ,ಒಂಜಿ ಸೀರೆ ,ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪೂ ಪಿಂಗಾರ   ಕೊರ್ಪಿನಿ ಪನ್ಪೆರ್, ಆ  ಪಿಂಗಾರ ಪೊಣ್ಣನ ಕಡೆತಕುಲೆ ಕನ್ಪೆರ್.

ಬಲಸರೆಗ್ ಮುಗುಳಿ ಸೊತ್ತುಲ್ ಬಲಸುನ್. ಅಗತ್ಯದ ಸೊತ್ತು ಪಂಡಾ ಪೊರಿತ ಉಂಡೆ, ಅರಿತ ಪೊಡಿ, ಚಕ್ಕುಲಿ, ಲಾಡ್, ಎಲಪ್ಪ, ಜೀಲೆಬಿ, ಮಾಲ್ಪುರಿ, ಸಾಟ್, ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪು, ಬೆಲ್ಲದ ಅಚ್ಚಿ, ಕಲಿ, ಫಲವಸ್ತು ಬೋಡಾಯಿನವು.
ಉಂದ್ ಮಾತ ಆನನ ಅಪ್ಪೆ ,ಪಲಿ ಪೂರಾ ಸೇರ್ದ್ ಬಲಸುವೆರ್ ಪೂರಾ ಬಲಸುದಾಯಿಬೊಕ್ಕ ಸುರುಕೆ ಕೊರ್ತಿನ ಪಿಂಗಾರದ ಪಾಲೆನ್ ಪೊಣ್ಣು ಕೊಂಬಬಿರೆಲ್ಡ ಕೊಡಿಟ್ ತಿಗಿತ್ದ್ ಬುಡ್ಪಾವೊಡ್ ಅಯಿರ್ದ್ ಆನ್ ಪಿಂಗಾರ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಪೊಣ್ಣನ ತರೆಕ್ ದೀವೊಡ್ ಈ ಕಟ್ಟ್ನ್ ಕೆಲೆವೆರ್ ಪೂ ಸೀರೆ ಕೊರ್ನ ಬೆರಿಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ ಐನ್ ಜನ ಮತ್ತೈಸಿನದ ಪೊಂಜೊವುಲ್ ಅರತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತುಗ್ ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಶೋಭಾನೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಎಂಚ ಮದಿಮೆದಾನಿ ಪೊಣ್ಣು ಒಚ್ಚಿದ್ ಕೊರ್ನಗ ಶೋಭಾನೆಡ್ ಬುದ್ದಿ ಪಾತೆರ ಪನ್ಪೆರ ಉಂದುಲಾ ಆ ಒರುಟೆ ನಡಪುಂಡ್.

ಈತ್ ಆಯಿನೆ ಬೊಕ ಬತ್ತಿ ಬಿನ್ನೆರ್ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲು ಪೊಣ್ಣಗ್ ಪೊರಿಕಲಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮ. ಚೀಪೆ ಕಲಿಕ್ ನಾಲ್ ಪೊದ್ದೊಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಬಂಜಿನಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಉಂದ್ ಸುರುಕ್ ಬಲಸಿದಿನಾಲೆ ಕೊರೊಡ್ ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಒರಿಯೆ ಕೊರ್ಪೆರ್,ಅಂಚೆನೆ ಬಲಸ್ ದಿ ಸೊತ್ತುದಲಾ ಒಂತೆ ಚೂರು ಮೋಕೆಡ್ ಬಾಯಿಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ ಬಂಜಿನಾಲ್ ತಂಕ್ ಬಲಸಿನೆರ್ದ್ ಜೊಕುಲೆಗ್ ಲೆತ್ತುದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಕೊರೊಡು. ಉಂದ್ ಪೂರಾ ಅಯಿಬೊಕ್ಕ ಬಲಸಿನೆನ್ ಪೊಣ್ಣನ ಇಲ್ಲದಕುಲ್ ಒಂಜೇ ಕೈಯಿಟ್ ಅವು ಜರಿಯಂದಿಲೆಕ ಬೂರಾಂದಿಲೆಕ ದೆತ್ತುದ್ ಚೀಲವುಗ್ ದಿಂಜಾವೊಡ್ ಪಂದ್ ಕಟ್ಟ್. ಆಂಡಾ ಇತ್ತೆ ರಡ್ಡ್ ಕೈಯಿಟೆ ಗೆಪ್ಫುವೆರ್. ಇಂಚ ದೆತ್ತಿನೆನ್ ಪೊಣ್ಣನ ಇಲ್ಲದಕುಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಕೊನೊವೊಡ್ . ಬೊಕ ಇಲ್ಲದ ಬರಿಟ್ ನಾಲ್ ಇಲ್ಲಗಾಂಡಲ ಪಟ್ಟೊಡ್.

ಉಂದ್ ಅಯಿನೆ ಬಲಸಿದಿನ ಇರೆಕೆ ಪೊಣ್ಣಗ್ ವನಸ್ ಬಲಸುವೆರ್. ಇಂಚ ಉನ್ನಗ ಬತ್ತಿ ಬಿನ್ನೆರೆಡ್ ಪೊಣ್ಣನ ಪಲಿಯಲ್ಲು ಏರಾಂಡ ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಲ್ಲೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬಲಸಿನ ಒನಸ್ ಡ್ ಬೊರ್ತಿನಾತ್ ತಿಂದ್ದ್ ಒಂತೆ ಒರಿಪೊಡ್ ಅವೆನ್ ಕೊರಗದಾನ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು, ಪಂಡಾ ಪೊಣ್ಣು ಒಂಜಿ ಕೊರಗ ಸಮುದಾಯದ ಪೊಂಜೊವುಗ್ ತರೆಕ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆ ಮೈತುದ್ , ತಾನ್ ತುತುದಿತ್ತಿನ ಸೀರೆ ರವಕೆ ಲಂಗ ಒಂತೆ ಪಣವು ಬೊಕ ತಿನಸ್ ದೊಟ್ಟು ಮಡೆ ಇರೆನ್ಲಾ ದಾನ ಮಲ್ಪೊಡ್ . ಅವೆನ್ ದೆತೊನ್ನ ಪೊಂಜೊವ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ತರೆ ತೊರತದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಬೊಕ್ಕ ಪೂ ಸೀರೆ ಪೆದ್ಮೆದಿನ ಮಟ್ಟೆಲ್‌ಡ್ ದೀವೊಡು. ಪೆದ್ಮೆದಿ ಅಯಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಪಕ್ಕದ ಮೈಟ್ಟ್ ದೀವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಪೆರಿಯಾಕುಲೆನ ಆಶೀರ್ವಾದ ನಟ್ಟೊನುವಲ್. ಪೊಸ ಸೀರೆ ತುತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಮುಕ್ಕಲಿಗೆದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಯಿಂಚಿ ಕೊಡಿಬಾರೆ ಇರೆಟ್ಟ್ ಬಯಕೆನ್ ಕ್ರಮಪ್ರಕಾರ ಬಳಸೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಐನ್ ಜನ ಮುತ್ತೇಸಿನಕುಲು ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಸೇಸೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಬಳಸಿನ ಮುಕ್ಕಲಿಗೆದ ತಿರ್ತ್ ದೀಪ ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀಪೆರ್. ಬಳಸಿನೆಡ್‌ದ್ ಮುಟ್ಟೆ, ತೊಪ್ಪುನುಪ್ಪು, ಖಾದ್ಯೊಲೆನ ಒಂತೆ ಭಾಗ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಒಣಸ್ ಮಲ್ಪುವಲ್.

ಉಂದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೈ ದೆಕುದ್ ಉಲಾಯಿ ಬರೊಡ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡನೆ ಇಲ್ಲದಕುಲ್ ಕಡಪುರ್ದ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ನಡಪುಂಡ್ ಉಂದೆಕ್ಕ್/ಈ ಕಟ್ಟ್‌ಗ್ ತಾತಯಿ-ಮುಂಚಿ ಕೊರ್ಪಿನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂಜಿ ಬೊಲ್ದುದ ಬೈರಾಸ್‍ಡ್ ತಾತಯಿ, ಕಾಳಜೀರಿಗೆ, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ, ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಚಿ ಸಾಮಾನ್, ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲ ಪೂರ ಗಂಟ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಪೊಣ್ಣನ ಮಟ್ಟೆಲೆಗ್ ಪಾಡುನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ. ಇಂಚ ಕೊರ್ನ ಕಟ್ಟ್‌ನ್ ಪೊಣ್ಣು ತಮ್ಮಲೆಡ ಇಜ್ಜ್ಂಡ ಪಲಯಡ ಕೊರೊಡ್. ಆ ಗಂಟ್‍ನ್ ದೆತೊನಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಯೆ ಅವೆನ್ ಪತೊಂದ್ ಪಿರ ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ತೂವಂದೆ, ತಾನ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿಡ್ ಪೋವೊಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಗಾಡಿಡ್/ಕಾರ್‌ಡ್ ಪೋದು ಕುಲ್ಲೊಡ್.

ಮಾತೆರೆನ ಒಣಸಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಜಿನಾಲೆನ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುದು ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ದೈವೊದ ಮಣಿಮಂಚೊಡು ದೀಪ ಬೆಳಗಾದ್ ದೀಪೆರ್. ಬಂಜಿನಅಲೆನ್ ದುಂಬು ಉಂತಾವೊಂದು, ಬತ್ತಿನ ಪೊಂಜೊಕ್ಲೆನ್‌ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ಉಂತಾದ್ ಪ್ರಾರ್ತನೆ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್. ಅಯಿಡ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೆದ್ಮೆದಿನ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ದಿಬ್ಬಣದ ಒಟ್ಟುಗು ಕಡಪುಡುದು ಕೊರ್ಪೆರ್.




#Article 169: ಬರಿ ಪುದರುಲು (162 words)


ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಮಾತಾ ಧರ್ಮದಕ್ಲೆಗ್ಲಾ  ಉಂಡು. ಬರಿ ಪುದರ್ನ್ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ ಪಂಡ್ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಿಲ್ಲವೆರ್, ಬಂಟೆರ್, ಮರಕಲೆರ್, ಬ್ರಾಣೆರ್, ಜೈನೆರ್, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಜಾತಿದಕಲೆಗ್ಲಾ ಬರಿ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಬಿಲ್ಲವೆರೆಡ್ ಸಾಲ್ಯಾನ್, ಅಮೀನ್, ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಕರ್ಕೇರ,ಅಂಚನ್, ಕುಂದರ್, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬರಿಪುದರುಲು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಬಿಲ್ಲವೆರೆಡ್ದ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತೊಕ್ಕು ಮತಾಂತರ ಆಯಿನಕಲ್ನ ಬರಿ ಪುದರುಲು ಬಿಲ್ಲವೆರೆ ಮೂಲೊಡ್ದು ಬೈದಿನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ಸಾಲ್ಯಾನ್- ಸಾಲಿನ್ಸ್, ಕರ್ಕೇರ- ಕರ್ಕಡ, ಅಮೀನ್- ಅಮ್ಮನ್ನ, ತಲ್ವಾರ್- ತೋಳಾರ್, ಬರಿ ಪುದರುಲೆ ವಿಚಾರೊಡು ಹೆಚ್ಚ ತೆರಿವೊನ್ರೆ ರಮಾನಾಥ್ ಕೋಟೆಕಾರ್‍ ಬರೆತಿ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲವರು ಬೊಕ್ಕ ಬಿಲ್ಲವರು ಮತ್ತು ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನ್‍ ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುನು ಓದುಲೆ

ಆಮೀನ್‍, ಕೋಟ್ಯಾನ್‍, ಸಾಲ್ಯಾನ್‍, ಬಂಗೇರ, ಸೋಯೆನ್ನ,ಕುಂದರ್‍, ಆಂಚನ್‍,ಕರ್ಕೇರ, ಜತ್ತನ್ನ, ಗುಜರನ್, ಕುಲಾಲ್,

ಹೆಗ್ಡೆ, ಶೆಟ್ಟಿ, ಶೇನವ, ಪೆರ್ಗಡೆ, ರೈ,ಆಳ್ವ,ನಾಯಕ, ಭಂಡಾರಿ, ನಾಡವ, ಬೈದ್ಯ, ಸಾಲ್ಯಾನ್, ಒಕ್ಕೆಲ್ಮೆ.

ಬಂಗೆರೆ ಬರಿ, ನಂದೆರೆ ಬರಿ, ಮೂಲ್ಯೆರ ಬರಿ,ಪೆರ್ಬನ ಬರಿ, ಚಾಲ್ವೆರ ಬರಿ, ಕಬರ್ ಬರಿ, ಗೊಲಿ ಬರಿ, ನಾಯರ್ ಬರಿ, ಸೆಟ್ಟಿ ಬರಿ, ಬಸ್ರುವೊಗರು ಬರಿ, ಬಲ್ಸನ್ನ ಬರಿ, ಕರ್ಮನ್ನಾಯ ಬರಿ. ಇಂಚ ಗೌಡೆರ್ನ ೧೨ ಬರಿ ಉಂಡು.

ಆಮ್ಮನ್ನ, ಕೋಟ್ಯಾನ್‍, ಕರ್ಕಡ, ಸಾಲಿನ್ಸ್, ಬಂಗೇರ, ಮುತ್ತು, ಸೋನ್ಸ್, ಮಾಬೆನ್‍, ಆಂಚನ್‍, ಫುರ್ಟಾಡೊ,ಕುಂದರ್‍,ತೋಳಾರ್‍, ಪಾಲನ್ನ, ಕೈರನ್ನ,ಶಿರಿ, ವಾಟ್ಸನ್‍, ವಾಟ್ಸ, ದೇವದತ್ತ, ಪುತ್ರನ್,  ಜೋಶ್ವ, ಜತ್ತನ್ನ,ಸತ್ಯಮಿತ್ರ, ದೇವಮಿತ್ರ, ಸದಾನಂದ, ದೇವಪ್ರೀಯ, ದೇವಪುತ್ರ,

ಫುರ್ಟಾಡೊ, ಪಾಯಸ್‍, ರೇಗೊ, ಕೊಯಿಲ್ಲೊ, ಕುಲಾಸೊ, ಪಿಂಟೊ, ಮಸ್ಕರೇಹ್ನಸ್‍, ಡಿ.ಸೋಜ, ಡಿ.ಕೊಸ್ತ, ಡಿ.ಸಿಲ್ವ, ವೇಗಸ್‍, 

ಆಮ್ಮಣ್ಣಾಯ, ಪದಕಣ್ಣಾಯ, ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ, ಭಟ್, ರಾವ್, ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ನಾವಡ,

ಹೆಗ್ಡೆ, ಜೈನ್‍, ಪೆರ್ಗಡೆ, ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಬಲ್ಲಾಲ್




#Article 170: ಬರ್ಸೊ (219 words)


ವಾತಾವರನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ನೀರಾವಿ ಅಲ್ಮೆನೊ ಆದ್ ಪಿರ ನೀರ್‍ದ ರೂಪೊಡು ಬೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುನ ಕ್ರಿಯೆನೆ ಬರ್ಸೊ. ಮುಘಲ್ ಲೆನ ನೀರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪನಿಯಾದ್ ಬೂಮಿಗ್ ಬೂರುಂಡು. ಎತ್ತರೊದ ಮುಗಲ್ ಡ್ದು ಬೂರುನ ಪನಿಕ್ಲು ಮಾತಲಾ ನೆಲನ್ ಮುಟ್ಟುಜಿ. ಮುಗಲ್ ಬೊಕ್ಕ ನೆಲತ ನಡುಟು ಬೆಚ್ಚ ವಾತಾವರನೊ ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಲ್ಯ ಪನಿಕುಲು ಆವಿಯಾದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಪನಿಲಾ  ಮುಟ್ಟಂದೆ ಪೋಂಡ ಅಂಚಿತ್ತಿ ಬರ್ಸೊನು '' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಇದ್ಯಮಾನೊ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಆದ್ ಬೆಚ್ಚ ಬೊಕ್ಕ ಬರಂಟಿನ  ಪ್ರದೇಸೊಡು ಆಪುಂಡು.

ಕಡಲ್ದ್ ನೀರ್ ಆವಿಯಾದ್  ಮುಟ್ಟ್‍ದ್ ಅಲ್ಪ ಮುಗಲ್ ದ ರೂಪೊಡು ಸಂಗ್ರಹೊ ಆಪುಂಡು. ಮುಗಲ್‍ದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಅಲ್ಪದ ವಾತಾವರನೊ ಅಲ್ಮೆನೊ ಆನಗ ಮುಗಲ್‍ದ ತೇವಾಂಸೊ ಪನಿಯಾದ್ ಬೂಮಿನ್ ಸೇರುಂಡು. ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಇಂಚ ಬೂರುನ ನೀರ್ ಪಲ್ಲ, ತೋಡು, ಸುದೆತ ರೂಪೊಡು  ಕಡಲ್‍ಗ್‍ ಸೇರುಂಡು. ಈ ಕ್ರಮ ಚಕ್ರೊದ ಲೆಕ್ಕ ತಿರ್ಗೊಂದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್  ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆಲತ ಮಿತ್ತ ಮರ, ದೈಕುಲು ದಿಂಜ ತೇವಾಂಸೊನು ವಾತಾವರನೊಗು ಸೇರಾಬುಂಡು.

ಆನುರಾದೆ ಬರ್ಸ ಪಂತಿಬಾಪೆಲೆ
ಮೃಗಶಿರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮೃಗೊಕ್ಲಗ್ಲಾ ಬಂಜಿಗಿಜ್ಜಿಗೆ
ಆದ್ರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ, ಆಜಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಬರ್ಸೊ ಸಮ ಬರುಗೆ
ಆದ್ರೆ ನಕ್ಷತ್ರೊಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಆಡರ್ದ ಲೆಕ್ಕ ಆಉ, ಪುನರ್ವಸುಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆದ ರೋಮದಲೆಕ್ಕ ಆವು
ಆದ್ರೆಡ್ ಆಡರ್ಡೆ ಒಯಿಪೊಡು
ಆದ್ರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಯಿನಾತ್‍ ತೂವೆ.
ಆದ್ರೆಡ್‍ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಬತ್ತ್ಂಡ್‍, ಪೋಂಡ ಪೋಂಡು
ಉಬ್ಬೆ ಬರ್ಸದ ನೀರ್‍ ಆಪ್ಪೆನ ಪೇರ್‍
ಚಿತ್ರೆ ದೊರಿಂಡ ವಿಚಿತ್ರ ಆವು.
ಪುನರ್ವಸು ಬರ್ಸ ಪುನೊಕ್ಕು ಸಮ
ಪುಷ್ಯೊಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುರಿ ಪತ್ತುಂಡು.
ಪುಷ್ಯೊಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆಗ್‍ಲಾ ನುಪ್ಪು ತಿಕ್ಕಂದ್
ಮಘೆ ಬರ್ಸ ಬುಳೆಕ್ಕ್‍ ಎಡ್ಡೆ
ಮಘೆತ್ತ ನೀರ್‍ ಮಗಕ್ಕ್‍ಲಾ ಕೊರ್ಯರೆ ಬಲ್ಲಿ
ಮಘೆಟ್ಟ್‍ ನಿನೆ, ಹುಬ್ಬೆಡ್‍ ಪೇರ್‍, ಉತ್ತರೆಡ್‍ ಒತ್ತರೆ
ಅಟಿಡ್‍ ತೆಡಿಲ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಟ್ಟ ಪೊಲಿಪೋವು, ಸೋಣೊಡು ತೆಡಿಲ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು
ಆಷ್ಲೇಷ ಬರ್ಸೊಡ್ದು ದೊಂಬೇ ಎಡ್ಡೆ
ಬೇಶಡ್‍ ಬಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡ ಈಟ್‍ ಇಜ್ಯಂದೆ ಬುಳೆವು.
ಮಘೆ ಬರ್ಸ ಬುಳೆಕ್ಕ್‍ ಎಡ್ಡೆ
ಹುಬ್ಬೆ ಬರ್ಸದ ನೀರ್‍ ಆಪ್ಪೆ ಪೇರ್




#Article 171: ಬಾಬು ಪರವ (143 words)


ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ವಿಟ್ಲದ ಕಾಪು ಮಜಲ್ದಾರ್

ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಹಿರಿಯ ಭೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಕಲಾವಿದೆರ್.
ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ವಿಟ್ಲ ಕಾಪು ಮಜಲ್ದಾರ್. ಮೇರೆನ ಹಿರಿಯೆರ್ಲಾ ಬೂತ ಕಲಾವಿದೆರೇ. ಅಮ್ಮೆರ್ ಪಕ್ರು ಪರವೆರ್. ವಿಟ್ಲ ಸೀಮೆಡ್ ಭೂತ ಕಟ್ಟುನೆಟ್ ಮೇರೆನವು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್. ರಾಜಂದೈವೊಲಾಯಿನ ಮಲರಾಯೆ, ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಇಂಚಿನ ಮಾತ ಬೂತೊಲೆಗ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕಾರಣಿಕೊನು ಮೆರೆಯಿನಕುಲು. ಮೇರೆ ಮಗೆ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ಲಾ ಅಮ್ಮೆರೆನವೇ ಪರಂಪರೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲುಕುದ ಕೇಪು, ಕೆಲೆಂಜ, ಅನಂತಾಡಿಡ್ ಮೇರ್ ಕಟ್ಟುನ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಮೆಚ್ಚಿ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಮೇರ್ ಕಟ್ಟುನ ಮಲರಾಯೆ ದೈವೊ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನವು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ, ಕುಣಿತ, ಪಾತೆರೊ,ಅಣಿ ವಿನ್ಯಾಸೊ ಉಂದು ಮಾತ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವೇ. ಪಾಳೆನ್ ವಿವಿಧ ಆಕೃತಿಡ್ ಕೊಯಿದ್ ಅಟ್ಟೆಗ್ ಒಂಜೊಂಜೆನೇ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಮಲ್ಪಿ ಬೃಹತ್ ಅಣಿ ತೂವೊಡಾಯಿನವೇ. ಇತ್ತೆದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಆಧುನಿಕತೆಗ್ ಒಗ್ಗೊಂದೆರ್ಂಡಲಾ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಮಾತ್ರ ಪರತ್ತ್ನೇ ಒರಿತ್ತೊಂದೆರ್. ಭೂತೊದ ಪಾತೆರೊಡೇ ಪನ್ಪುನಾಂಡ ಪರತ್ತ್ನ್ ನಿಗಿಪ್ಪಡ ಪೊಸತ್ತ್ನ್ ತೋಡಡ ಪನ್ಪಿಲೆಕ ಪರಂಪರೆದ ಶೈಲಿಯೇ ಮೇರೆನ ಜೀವಾಳ. ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಮೇರ್ ಬಡವೆರಾಂಡಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ ಮಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ. 

ಮೇರ್ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಾಯೊ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಭೂತೊ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆನ್ ಉಂತಯೆರ್.

ಸುಮಾರ್ ವರ್ಸೊ ಕಾಲ ಬೂತೊಲೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್.




#Article 172: ಬಾರೆತ ಪರ್ಂದ್ (116 words)


ಕದಳಿ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರತದ ಪುದರ್‌ನ್ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್ ವಾ ಕಾಲೊಡುಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ ಬನನ(banana) ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಮುಸ ಅಕುಮಿನೆಟ್(MUSA ACUMINATE). ಉಂದೆನ್ ತಿನ್ಪುನೈಕ್ ಮಾತ್ರ ಬಲಕೆ ಮಲ್ಪುಜೆರ್, ಆಂಡ ಬಾರೆ ಕಾಯಿ ಪನ್ಪಿ ಜಾತಿ ಒಂಜಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನೇಂದ್ರದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು, ಪೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ ಬೊಜ್ಜದ ಒಣಸ್ಗ್ ಬಾರೆದ ಕಜಿಪು ಆವೊಡೆ. ನೇಂದ್ರ ಪಂರ್ದ್ ದ ಚಿಪ್ಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ನೇಂದ್ರ ಬಾರೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಲ್ಪದ ಚಿಪ್ಸ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಬಾರೆದ ಕಾಯಿ, ಬಾರೆ ಪರ್ಂದ್ ಎಂಚ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ. ಅಂಚೆನೇ ಬಾರೆದ ಇರೆಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಉನಿಯೆರೆ, ತಿಂಡಿ ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ, ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ, ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಬಚ್ಚಿರೆದ ಸೂಡಿ ಕಟ್ಯರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಭೂತೊಗು, ಕುಲೆಕುಲೆಕ್ಕ್, ಕಕ್ಕೆಗ್ ನುಪ್ಪು ದೀವೆರೆ ಕೊಡಿ ಇರೆನೇ ಬೋಡು.
ಪರ್‍ಂದ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ,

ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು. ಅವು




#Article 173: ಬಾರೆಬೈಲ್ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್ (133 words)


ಬಾರಬೈಲ್ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಕರಿನ ಶತಮಾನದ ಒರಿ ವಿದ್ವಾಂಸೆ.

ಆರ್ ಕುಡ್ಲದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟ್ ದ್ ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿ.ಎ. (ಆನರ್ಸ್) ಮಲ್ಪೆರೆ ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿದ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಸುರುತ್ತ ಸ್ಥಾನಲಾ, ಐಕ್ ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕನ್ಲಾ ಪಡೆಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಡ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದೆಟ್ಟೆ ಮುಂದರಿದ್ ೧೯೨೨ಟ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿದ ಮ್ಯೂನಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಲ್ಯಂ ವೀನ್ (ನೊಬೆಲ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್) ರೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೨೫ಡ್ ಭಾರತದ ಹೈಕಮಿಶನರ್ ಸರ್ ಅತುಲ್ ಚಟರ್ಜಿ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರೆಗ್ ೧೫೦ ಪವನ್ ವಿದ್ಯಾವೇತನ ಕೊರಿಯೆರ್. ಆ ಮೂಲಕ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಲ್ತೆರ್.

ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಎಕ್ಸ್ ರೇ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕೊಗು ಪೋದುಲಾ ಅವ್ವೇ ವಿಚಾರವಾದ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದರಿತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಜಪಾನ್, ಚೀನಾ ದೇಶೊಲೆಗ್ ಲಾ ಪೋದು ಅವುಲು ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಲಾಹೋರ್ ದ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಆದ್ ವಿಜ್ಞಾನಾಚಾರ್ಯ ಪದವಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ತುಡ್ದು ಬನಾರಸ್ ದ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದ್ ಎಂಎಸ್ ಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.




#Article 174: ಬಾರ್ಕೂರು (113 words)


ಉಂದೊಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪಿರಾಕ್‍ಡೆ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಊರು. ಅಳುಪೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಆಳೊಂದಿಪ್ಪುನಾಗ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಬಾರ್ಕೂರು ಆದಿತ್ತಿಂಡ್. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರ್‍ಲಾ ಉಂದೆನ್ ಒಪ್ಪುದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಾರ್ಕೂರುಡು ಮಸ್ತ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಕಟ್ಟಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಅಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ವಿಚಾರ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸುಮಾರು 360 ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು ಪಂಡದ್ ಪರಿಶೋಧಕೆರೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಬಾರ್ಕೂರುಡು ತುಳುವೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೆಲವು ಉಂಡು. ಬಾರ್ಕೂರುದ ಚೌಳಿ ಕೆರೆ ಗಾತ್ರೊಡು ಭಾರಿ ಮಲ್ಲೆ ಕಲ್ಲುದ ಶಿಲ್ಪಿ, ಸ್ವಾಗತ ಮಂಟಪ ಈ ದಿನೊಟ್ಲಾ ತೂವೊಲಿ.

ಬಾರ್ಕೂರು ಒಂಜಿ  ಊರುದ ಪುದರ್ ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಕಾರವಾರೊಗು ಪೋಪಿನ ಮಾರ್ಗೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. 
  
ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್ದ ರಾಜದಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಅಲ್ಪ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕೋಟೆ ಇತ್ತಿ ಗುರ್ತೊಲು ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲೊಡು ೩೬೦ ಹೆಚ್ಚ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಇತ್ತ್ಗಂಡ್ ಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಐತ ಗುರ್ತೊಲು ಅಲ್ಪಲಲ್ಪ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಮುಲ್ಪ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಉಂದು ವಿಜಯ ನಗರ ಕಾಲದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬಂದರ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಚರಿತರೆ ಪನ್ಪುಂಡು.




#Article 175: ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ (234 words)


ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಕೈಪೆ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಎಣ್ಣೆ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪುಲಮರ್ದ್. ಉಂದೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ನೆತ್ತ ಪೊಲಬು ಉಂಡು. ಉಂದೆನಷ ಕೈಬೇವುದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಲಾ ಎನ್ಮೆದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ನೆಕ್ಷ್ ಪಿಟ್ಷ್ ದ ಎಣ್ಣೆ, ಕಣ್ಣ್ ದ ಎಣ್ಣೆ, ಮುಟ್ಟಾವುನ ಎಣ್ಣೆ ಪಂಡ್ದಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. 

ಸುರುಟ್ಟು ತಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಲೆನ್ ಗುದ್ದುದು ಬೇತೆ ಬೇತಿ ದೀವೊನೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ದ ಅಂಗಡಿಡ್ ಕನತಿನ ಬೇರ್ ಮರ್ದ್ಲ್ ಲೆನ್ ಸರೀ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾದ್ ಸಣ್ಣ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊನೊಡು. (ಅಂಗಡಿಡ್ ಪೊದಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್)  ಎಣ್ಣೆನ್ ಕೊದ್ಯರೆ ದೀದ್ ಐಕ್ ಸುರುಟ್ಟು ಗುದ್ದುದಿ ಸೊಪ್ಪುಲೆನ್ ಮಾತಾ ಪಾಡೊ. ನುರೆ ನುರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್ ದಷ ಗುಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು ಐಕ್ ತೊಂದುರುಡು ಕೊದ್ಯಾಂದ ಎಡ್ಡೆ, ಉರ್ಕನಗ ತೂ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉರ್ಕೆರೆ ಸುರು ಆನಗನೇ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀತಿ ಮಾತಾ ಪೊಡಿಕ್ಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕಲತ್ ದ್ ಹದಾ ತೂಟು ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸರೀ ಕೈತಿನ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು, ತೈಲದ ಕಮ್ಮೆನಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಪಗ ತೂ ತೆಕ್ಕಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕುಡೊಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ಮಲ್ಪ ಅರಿಪುನ ಕುರ್ವೆ ದೀದ್ ಐಕೊಂಜಿ ಕುಂಟು ಪಾಂಡ್ದ್ ಎಣ್ಣೆನ್ ಐಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಗಾಳಿಯೊಡು. , ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚನೇ ಗಾಳಿದ್ ದೀಂಡ ಎಣ್ಣೆ ಪೊಡಿಟ್ಟ್ ಪತ್ತೊನುಜಿ. ಎಣ್ಣೆ ಏಪಲಾ ಬೈಯಗ್ ಮಲ್ತ್ಂದ ಎಡ್ಡೆ. ಗಾಲಿದ್ ದೀನ ಎಣ್ಣೆನ್ ಮನದಾನಿ ಕುಪ್ಪಿಗ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀವೊಡು. ವರ್ಷ ಆಂಡಲಾ ಹಾಳಾಪುಜಿ. ಎಣ್ಣೆ ಕಾಯ್ಜಿಡ ಮಾತ್ರ ಜಿಡ್ಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು. 

ಪುರುಬಾಲೆಲೆಗ್‍ ಪಿಟ್ಟ್, ಬಾಲಗ್ರಹ ಪೀಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತೊಂದರೆ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ಉಂದೆನ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಇಂಚಿತ್ತಿ ತೊಂದರೆಲೆಗ್‍ ಈ ತೈಲೊನು ದಾಯೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍ ಪಂಡ- ಕೈಬೇವುದ ಎಣ್ಣೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೀಕ್‍ಲೆನ್‍ ತಡೆಪುನ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದಿನವು ಆದುಂಡು. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಬಾಲಗ್ರಹ ಪೀಡೆ ಆಜೀರ್ಣ, ಸೋಂಕು, ಫಿಟ್ಸ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸೀಕ್‍ಲೆಗ್‍ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನ  ಗಿಡಮೂಲಿಕೆದ ವಸ್ತುಲೆನ್‍ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್‍ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಉಂದು ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಆಗತ್ಯದವು ಪಂಡ್ದ್‍ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಆಜ್ಜಿನಕಲ್ನ, ಆಪ್ಪೆನಕಲ್ನ ಆಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ತೈಲೊನು ಕಜ್ಜಿ,ಗಾಯಲೆಗ್‍ ಪೂಜೆರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಎಣ್ಣೆನ್ ಗಾಳ್ಯಾದಿನ ಕೊಜಂಟಿ ಎಲ್ಯ ಪುರುಬಾಲೆಲೆಗ್ ಪುಗೆ ಪಾಡ್ನಗ ಲೋಬಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ.




#Article 176: ಬಾಲೆ (215 words)


ಅಪ್ಪೆ ಒರ್ಂಬೊ ತಿಂಗೊಲು ತುಂಬುದು ಭೂಮಿಗ್ ಜಲ್ಮೆಪುನವು ಬಾಲೆ.

ಇಂದೆನ್ ಪುರುಬಾಲೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿ ಮದಿಮೆ ಅದ್ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆದ್ ಆಲೆಗ್ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಲು ಸಿಕೆನಗ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಲ್ ಬಯಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬಾಯಿದಗ್ಗಿನ ದೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ತುಳುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಬಯಕೆದ ತಮ್ಮನೊಂದುಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಬಯಕೆದ ತಮ್ಮನೊಗಾದೆ ಬಯಕೆದ ಕಟ್ಟಲಾ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ. ಬಯಕೆ ಆದ್ ಆಲ್ ಕಡಿರ ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದುನವು ಅವು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಲೇ ಆವೊಡುಂದು ಕ್ರಮೊ. ಅಯಿಕ್ಕಾದ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಲ್ ವೀಶೇಷೊ ಕೊಟ್ಯದ ರಚನೆಲಾ ಆಪೆದ್ಂಡ್.ದಾಯೆ ಪಂಡ ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಪೆದ್ದುನ ಕ್ರಮೊ ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಇತ್ತ್ಜಿ. ಪೆದ್ದ್ದ್ ನಲ್ಪತ್ತೊಂಜಿ ದಿನೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕನೇ ಆಲ್ ಇಲ್ಲದುಲಾಯಿ ಬರೊಡು. ಇಂಚ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಬುಕೊ ಬಾಲೆಗ್ ದಾಲ ತೊಂದರೆ ಆವಂದಿಲೆಕ ಜಾಗ್ರ್ತತೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪೆದ್ಮೆದಿ ಬುಕ ಬಾಲೆ ತಾಂಕ್ಯರನೇ ಅನುಭವಿ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಇಪ್ಪೇದೆರ್.

ಬಾಲೆಗ್ ಮುಜೆನಾನಿ ಮೂಜೆನಮೆ ಕರಿತ್ತ್ದ್, ಐನೆನಾನಿ ಐನೆನಮೆ ಕರಿತ್ತ್ದ್ ಪದಿನಾಜೆಟ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆಗ ತೊಟಿಲ್ ಪಾಡುನಾನಿಯೇ ಪುದರ್ಲಾ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆಗ್ ನಾನಾ ನಮುನೆದ ಬೇರ್ ನಾರ್ ಕೊಡಿಕ್ಕಲೆನ ಮರ್ದ್ ಕೊರೊಂದು ಬಾಲೆ ಆರೋಗ್ಯೊಡು ಬುಳೆವುಲೆಕೊ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ಜಾತಗೊ ಮಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆನ್ ಏತ್ ಪೊರ್ಲುಡು ತಾಂಕೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ಬಾಲೆನ್ ಕುರಿತಾದ್ ಇಂಚ ಪನ್ಪುಂಡು. ಬಾಲೆ ಬುಲೆದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿಬುಕ್ಕ ಪೊಯ್ಯೆದ ಬರವು ಕಲ್ಪಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ಬಾಲೆಗ್ ಸುರೂಟು ನುಪ್ಪುನು ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಮಾಂಸಾಹಾರಿಲಾಂಡ ಸುರೂಕು ಆಣ್ ಬಾಲೆಗ್ ಕಾಡ ಪಂಜಿದ ಮಾಸೊ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಆಂಡ ಪುದತ್ತ ಮಾಸೊ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಕಾಡಪಂಜಿ ಶೌರಿಯದ ಸಂಕೇತ ಆಂಡ ಪುದ ಕೋಮಲತೆದ ಸಂಕೇತ. ಕಾಡಪಂಜಿದ ಮಾಸೊ ತಿಂದಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ್ ಕಯಿಪ್ಪೆದ ಬಾಲೆ ಆದ್ ಬುಳೆವಡ್ಂದ್ಲಾ, ಪುದತ್ತ ಮಾಸೊ ತಿಂದಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಕೋಮಲತೆಡ್ ಬುಳೆವಡ್ಂದ್ಲಾ ಇಂದೆನ ಪಿರವುದ ಆಶಯೊ.ಇನಿ ಬಾಲೆನ್ ತಾಂಕುನ ಸ್ವರೂಪನೇ ಬದಲಾತ್ಂಡ್. ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿದ ವಾ ಬೇರ್ ಮರ್ದ್ಲಾ ಇನಿ ಉಪಯೋಗುಗು ಬರ್ಪುಜಿ.

ಬಾಲೆ ಬುಲಿತ್ತ್ಂಡ ಹಾಕಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ತೊಟಿಲ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಾನಾವೊಡು, ಕಂಚೊಲು ಕಯಿಪ್ಪೆಂದ್ ದಕ್ಯರ ಬಲ್ಲಿ ಅಂಬಟೆ ಪಾಡ್ದ್ ಆಜವೊಡು




#Article 177: ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊ (121 words)


ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, ವೇಣೂರು, ಕಾರ್ಲ(ಕಾರ್ಕಳ), ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ಮುಟ್ಟದ ಬೆಳಗುಳ ಬೆಟ್ಟ - ಇಂಚ ಐನ್ ಮೈಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಉಲ್ಲ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊಡುಪ್ಪುನ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊ ಇಂಚಿಪೊದವು. ೧೯೬೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಉಂದೆತ್ತ ಕೆತ್ತನೆದ ಬೇಲೆ ಸುರುವಾದ್ ೧೯೭೩ ದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಜೈನೆರೆನ ಪುಣ್ಯ ಪುರುಷೆ ಆಯಿನ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರೆರೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬಾಹುಬಲಿ ಬರ್ಪುಜೆ. ಆಂಡ ಆಯನ ತ್ಯಾಗ ಬೊಕ್ಕ ವೈರಾಗ್ಯೊಡ್ದಾತ್ರ ಜೈನೆರೆಂದತ್ತ್ ಭಾರತೊದ ಮಾತ ಜನಮಾನಿಲು ಬಾಹುಬಲಿಗ್ ಎತ್ತರೊದ ಸ್ಥಾನೊ ಕೊರ್ತೆರ್.

ಜೈನೆರೆಗ್ ೨೪ ಜನ ತೀರ್ಥಂಕರೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆಡ ಆದಿತೀರ್ಥಂಕರೆ ಆಯಿಂಚಿ ವೃಷಭನ ಇರ್ವೆರ್ ಜೋಕ್ಲೆಡ ಮಲ್ಲಾಯೆ ಭರತೆ. ಎಲ್ಯಾಯೆ ಬಾಹುಬಲಿ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಬಾಹುಬಲಿ ೫೮ ಪಜ್ಜೆ ಇತ್ತ್ ಡ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದವು ೫೨ ಪಜ್ಜೆ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಕಾರ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದ ವಿಗ್ರಹೊನು ಬಯೊಟೈಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ ಖನಿಜದ ಪಟ್ಟಿಲು ಬೆರಸೊಂದುಪ್ಪುನ ಸೀಣೆ ಜಾತಿದ ಗಟ್ಟಿ ಕರ್ಗಲ್ಲ್ ಡ್ ಕೆತ್ತ್ ದೆರ್.

ಇನಿ ನಮ್ಮ ದೇಶಡುಪ್ಪುನ ಮಾತ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊಲೆಗ್ ಲಾ ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣಗ್ರಂಥ ಕ್ರಿ.ಶ.೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡಿತ್ತಿನ ಜಿನಸೇನಾಚರ್ಯೆರೆನ 'ಮಹಾಪುರಾಣ' ಗ್ರಂಥೊದ ೩೬ನೇ ಸರ್ಗೊಡು ಕೊರ್ತಿನ ವಿವರೊಲು.




#Article 178: ಬಿ. ಶಿವರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ (108 words)


ಡಾ. ಬಿ. ಶಿವರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ. ಇಂಬೆರ್ ಸಾಹಿತಿ, ತುಳು ವಿದ್ವಾಂಸೆ, ಸಂಶೋಧೆಕೆರ್, ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರ್. 
 

ಕುಡ್ಲ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುನ ಬೋಳಾರದಾರ್. ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದಾರ್ ಚೆಂದಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ.ಅಪ್ಪೆನ ಪುದಾರ್ ಸೇಸಮ್ಮ.

ಪೈಮರಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಪ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬೊಕ್ಕ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಕಾಶೀಯಾ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಗಣಪತಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಬೊಕ್ಕ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸೊಂಗೊನು ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ಮಂಗಳೂರು. ಎಂ.ಎ.ಕನ್ನಡ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸ್ನಾತಕೊತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಡ್) ಇತ್ತೆ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಿ.ಎಚ್‍ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆದ ವಿಷಯ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗೊಡು ಪ್ರಾಧ್ಯಪೆಕೆರ್ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

ಅರೆಕಾಲಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಳ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗೊಡು, ಕನ್ನಡ, ಉಪನ್ಯಾಸೆಕೆರಾದ್, ಪ್ರವಚೇಕರಾದ್, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾಯೆರ್. ೨೦೧೩-೨೦೧೬ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆದ ಅಧ್ಯೆಕ್ಷೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

ನಾಲ್ ಜನಕ್ಕುಲೆಗ್ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಲ್ತೆರ್, ನನ ಎಣ್ಮ ಜನ ಅರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.




#Article 179: ಬಿ ಕೆ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (231 words)


ಬಿ ಕೆ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಇರ್ವನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಯೋಗ ಗುರು. ಮೆರೆನ ಇಡೀ ಪುದರ್ ಬೆಳ್ಳೂರು ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯ ಸುಂದರರಾಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್.
ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ಳೂರುಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ೧೯೧೮ಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ೧೯೩೬ಟ್ಟೇ ಯೋಗ ಕಲ್ಪಾವೆರೆ ಜತ್ತಿನಾರ್. ೧೯೩೭ಟ್ಟ್ ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುನಾಕ್ಲೆಗ್ ಯೋಗ ಕಲ್ಪಾಯೆರೆಂದ್ ಪೂನಾಡ್ ಪೋದು ಯೋಗ ಕ್ಲಾಸ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ದಿಂಜ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗನ್ ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನೊಗು ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದು 'ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಯೋಗ' ಪನ್ಪಿ ಪರಂಪರೆನೇ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್.
ಜಗತ್ತ್‌ದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ವಾಯೊಲಿನ್ ವಾದಕೆ ಯಹೂದಿ ಮೆನುಹಿನ್ ನರರೋಗೊಡು ನರೆಲೊಂದುಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ೧೯೫೨ಟ್ಟ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ ನೆಹರು ಲೆತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನಾರ್ ನರರೋಗೊ ಯೋಗೊಡು ಗುಣ ಆಪುಂಡುಂದು ತೆರಿದ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರೆರೆನ ಕೈತಲ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ತನ್ನ ಬೇನೆ ಗುಣ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್ ಉಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಅಯ್ಯಂಗಾರೆರ್ ಬುಲೆಯೆರೆ ಕಾರಣೊ ಆಂಡ್.
ಬಿ.ಕೆ.ಎಸ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರೆರೆಡ್ದ್ ಯೋಗ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಿನ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ದಕ್ಲೆನ ಮಲ್ಲ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಉಂಡು: ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್, ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್, ಬಿ ಡಿ ಜತ್ತಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಸಂಗೀತಗಾರೆ ಅಮ್ಜದ್ ಆಲಿಖಾನ್,ಕ್ರಿಕೆಟ್‍ದ ಮೊಹಿಂದರ್ ಅಮರ್‍ನಾಥ್, ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್, ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್, ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ, ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಅರೆನ ಶಿಷ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್.

ಬಿ ಕೆ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬಡತನೊದ   ಕುಟುಮ್ಮೊಡು ಭಾರತೊದ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಲ್ಲೂರುಡು ಪುಟ್‍ದೆರ್.   ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಶೇಷಮ್ಮ ದಂಪತಿಲೆನ ಪದಿಮೂಜಿ ಜೋಕ್ಲೆಡ್ ಬಿ ಕೆ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪತ್ತೊಂಜೆನೆದಾರ್.  ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ೫ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊದಪಗ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬರ್ಪೆರ್.  ನಾಲ್ ವರ್ಸೊ ಕರಿದ್ ಆರೆನ ಒರ್ಂಬೊನೆ ವರ್ಸೊಡು ದ ಬೇನೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ಕಳೆವೊಂಡೆರ್.   

ಬಿ ಕೆ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬಾಲ್ಯೊಡು , , , ಅತ್ತಂದೆ   ಇಂಚಿತಿಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಬೂರುವೆರ್.   ಅಪಗ ಆರ್ My arms were thin, my legs were spindly, and my stomach protruded in an ungainly manner, ಇಂಚ ಆರೆನ ಬಗೆಟೆ ಬರೆಪೆರ್

ಬಿ ಕೆ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ೨೦-೮-೨೦೧೪ದಾನಿ ಪೂನಾಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.

ಆಚಾರ್ಯ ಬಿ ಕೆ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರೆರೆ ಬಗೆಟ್ ಬತ್ತಿನ ಬೂಕುಲು ಮಸ್ತ್.




#Article 180: ಬಿಲ್ಲವ (335 words)


ಬಿಲ್ಲವ (Billava) ಪನ್ಪುನವು ಭಾರತೀಯ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪುದರ್. ತುಳುನಾಡ್ ಬಿಲ್ಲವೆರ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಭೂಮಿಂದೆ ಪನೊಲಿ. ಜಗತ್ಡ್‍ ಒರ್ಮೆ ಪೋದ್ ನೆಲೆಯಾತಿನ ಬಿಲ್ಲವೆರ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಭೂಮಿ ತುಳುನಾಡ್. ಮೊಕುಲೆನ್ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳೊಡು ತೂವೊಲಿ. ಈ ಜನಾಂಗದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ತುಳು. ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲು.'ಬಿಲ್ಲವ' ಪನ್ಪಿ ಪದ ಬಿಲ್ಲ್ ಡ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಅಳುಪ ಅರಸೆರ್ ಅಂಚೆನೇ ಜೈನ ಅರಸೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲೊಡು ಸೈನ್ಯೊಲೆಡ್ ಬಿಲ್ಲ್ ಬುಡ್ಪಿನಕುಲಾದ್, ಬೋಂಟೆದಕುಲಾದ್(ಬೋಂಟ್ರೆರ್) ಸೈನಿಕೆರಾದ್ (ಬಂಟೆರ್) ಮಂತ್ರಿಲಾದ್, ಸೇನಾಧಿಪತಿಲಾದ್, ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ್ ಕಾಲೊಡು ಕೇರಳೊಡು ಮೊಕಲೆನ್ ತೀವೆರ್, ದುಂಬಗ್ ತೀಯೆರ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಈಳವೆರ್ ಪನ್ದ್ ಲೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮೊಕಲೆನ್ ದೀವೆರ್, ಹಳೇಪೈಕದೀವೆರ್ (ದೀವೆರ್= ದೇವೆರೆ ಜೋಕುಲು) ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಿಲ್ಲವೆರೆ ಮೂಲ ಕಸಬಯಿನ ಕೃಷಿ, ಮೂರ್ತೆ ಉಪ ಕಸುಬು. ಬಿಲ್ಲವೆರೆಗ್ ಬೈದ್ಯೆ, ಪೂಜಾರಿ ಪನ್ಪಿ ಉಪನಾಮೊಲುಲಾ ಉಂಡು. ಮೊಕುಲು ಪಿರಾಕ್‍ದ್ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ಗರೋಡಿಲೆಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲಾದ್ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಅತ್ತಂದೆ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಅಂಚಾದ್ ಮೊಕಲೆಗ್ ಬೈದೆ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜಾರಿ ಪನ್ಪಿ ಉಪನಾಮೊಲು ಬೈದ್ಂಡ್. ಬಿಲ್ಲ್‌ಗ್ ತುಳುಟ್ 'ಬಿರು' ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಮುಕ್ಲೆನ್ 'ಬಿರುವೆರ್' ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ದೈವದ ಆರಾಧಕೆರಾದ್ ನಿಷ್ಟೆಡ್ ಆ ಚಾಕಿರಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ವೈಸೊಂಡಿನ ಕಾರಣೊಡ್ದು ಅಕಲೆಗ್ ಪೂಜಾರಿಲು ಪನ್ಪಿ ಉಪ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ದೈವ ದೇವೆರುಲೆ ನೇಮ ಪರ್ವದ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಬಿಲ್ಲವೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದೇ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರೊಲು ಉಂಡು. ಎಚ್ಚದ ದೈವಸ್ಥಾನೊಳೆಡ್ ದೈವದ ಮಾನ್ಯದಿಗೆ ಸೇವೆ (ದರ್ಶನ ಪಾತ್ರಿ) ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್ ದ ಕ್ರಮತ್ತ ಲೆಕ್ಕ ಅನುವಂಶಿಕವಾದ್ ನಡತೊಂದೇ ಉಂಡು. (ಮಾಮುಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ತಂಗಡಿ/ಪಲ್ದಿ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಮರ್ಮಯಗ್ ದೈವದ ಸಮ್ಮುಕೊಡು ಅಧಿಕಾರ ಬದಲಾಪುಂಡು) ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ಭೂತಾರಾಧಕೆರ್. ದ್ರಾವಿಡ ಪದ್ದತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ ಈ ಆರಾಧನೆ ಮೊಕಲ್ನ ಮುಖ್ಯದವು ಆಯಿನ ಕಾರಣೊಗು ಕಾರಣೊಡ್ದು ಮೊಕಲೆಗ್ ಪೂಜಾರಿ ಪನ್ಪಿ ಉಪ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ದೈವೊಲೆ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಡ್ ಲಾ ಒರಿ ಬಿಲ್ಲವನ ಉಲ್ಲೇಲು ಉಂಡೇ ಉಂಡು. ದೈವೊಲೆ ಚಾಕಿರಿಗ್ ನಂಬಿಕೆ ನಿಷ್ಟೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಪೂಜಾರಿ ಪನ್ಪಿ ಬರಿ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್.

ಬೈದ್ಯರ್ ಪದ  ಬೈದಿನವೇ ವೈದ್ಯಡ್ದ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ಪುಲ ಮರ್ದ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉದಾರ್ಮೆಲು ಉಂಡು. ಬಿಲ್ಲವೆರ್. ಬೇನೆದ ಎಣ್ಣೆ, ಜೋಕುಲ್ನ ಎಣ್ಣೆ, ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್ ಮಾತಾ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪದಿತಿಯಾಡ್ಲು ಬಿಲ್ಲವೆರೆಡ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮರ್ದ್ ದ ಎಣ್ಣೆ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ಟ್ ಮರ್ದ್ ದ ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜುನೆಟ್ಟ್ ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ಬಿರ್ಸೆರ್.

ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ಪೂರ್ವಕಾಲೊಡ್ದುಲಾ ಬಿರುಪಗರಿ ಪತೊಂದು ಬೋಂಟೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೈನ್ಯೊಳಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊನುನ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ಉ ಅಕಲೆಗ್ ಬಿಲ್ಲವೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನೆಯೆರೆ ಬಗೆಟ್ ಬಿರುವೆರ್ ಇರ್ವೆರ್ ತತ್ತ್ಂಡ ಕೆರುವೆರ್ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆಡ್ ಬಿರುವೆರ್ ಪನ್ಪಿ ಪದ  ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಬಳಕೆ ಆತ್ಂಡ್. ಮಸ್ತ್ ಪಾಡ್ದೊಳೆಡ್ ಉಂದು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ಲ ಅಸಮಾನ್ಯ ಬಿಲ್ಲು ವಿದ್ಯೆನ್ ತೆರಿದಿನಕುಲಾದಿತ್ತೆರ್. ಮೊಕಲ್ನ ಕಥೆಟ್ಟ್ ಬಿರ್ಮಣ್ಣ ಬೈದ್ಯನ ಉಲ್ಲೇಖಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರೆಲೆಕ್ಕ ಮೂಲ್ಕಿ ಸೀಮೆಡ್ ಅಸಮಾನ್ಯ ಸಾಧನೆನ್ ಮೆರೆಪಾಯಿನ ಕಾಂತಬಾರೆ ಬೂದಬಾರೆಲಾ ಬಿಲ್ಲ್ ವಿದ್ಯೆಡ್ ಬಿರ್ಸೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಕುಂದಾಪುರೊಟ್ಟು ಇತ್ತೆಲಾ ಬಿಲ್ಲವೆರ್ ಬಿಲ್ಲವ ಪನ್ಪಿ ಬರಿ ಪುದರ್ ಲೆನ್ ತನ್ಕುಲೆ ಪುದರ್ ದೊಟ್ಟಿಗೆ ದೀವೊನುವೆರ್. 




#Article 181: ಬಿಸು ಪರ್ಬೊ (121 words)


ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಪೊಸ ವರ್ಸೊದ ಪರ್ಬ. ಭಾರತ ದೇಸೊಗ್ ಚಾಂದ್ರಮಾನ  ಪೊಸ ವರ್ಸೊ ಆಂಡಲಾ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬಿಸುವೆ ಪೊಸ ವರ್ಸೊ. ಯುಗಾದಿ ಕರಿದ್ ೧೫ ದಿನೊಕ್ಕು ಬಿಸು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿಲಾ ಬಿಸುಲಾ ಒಂಜೇ ಆಪುಂಡು. ಪಗ್ಗು (ಎಪ್ರಿಲ್) ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಈ ಪರ್ಬ ಬೆನ್ನಿದಕ್ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾಯಿನಂಚಿನ ಪರ್ಬ. ಪೊರ್ತು ದೇವೆರ್ ಸರ್ತ ಬರ್‌ಪುನ ದಿನೊ. ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆದ ಕಾಲಗಣನೆ ಉಂಡು. ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ. ಭೂಮಿಗ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಯೆರೆ ಚಂದ್ರಗ್ 29.25 ದಿನ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅಂಚ ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿಗ್ 12 ಸುತ್ತು ಬನ್ನಗ ಒಂಜಿ ವರ್ಸ ಆಪುಂಡು. ಈ ಸುತ್ತುನು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡೊಂದು ಮಲ್ಪುನ ಕಾಲಮಾನ ಪದ್ಧತಿನ್ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿಗ್ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆಂಡ, ಭೂಮಿ ಸೂರ್ಯಗ್ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸೂರ್ಯಗ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರೊಡಾಂಡ ಭೂಮಿಗ್ 365.25 ದಿನ ಬೋಡು. ಅವುಲಾ ಒಂಜಿ ವರ್ಸ. ನೆನ್ನ್ 12 ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ವಿಭಾಗೊಗು ಒಂಜಿ ರಾಶಿ ಪಂಡೆರ್. ಒಂಜಿ ರಾಶಿಡ್ದ್ ಕುಡೊಂಜಿ ರಾಶಿಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಭೂಮಿಗ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬೋಡು. ಈ ಪದ್ಧತಿನ್ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪೆರ್.




#Article 182: ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಣಿ (297 words)


ತುಳುನಾಡ್ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನೊ ಪ್ರದೇಶೊ. ಕೃಷಿಟ್ಟ್ ಕಂಡದ ಕೃಷಿ ಬೊಕ್ಕ ತೋಟದ ಕೃಷಿ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊ ಉಂಡು. ತೋಟದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನಕಲೆಗ್ ಕೃಷಿಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಣಿ/ಸಾಗೋಲಿ, ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಳಿ ದಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡೊನು ಸರಿ ಮಾನ್ಪುನಾ, ದಪ್ಪುನ, ನೇಜಿ ದೆಪ್ಪುನ, ನೇಜಿ ನಡುಪುನ, ನೇಜಿ ಬುಲೆದ್ ಕೇಯಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುರಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬುಲೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಯಿ ಕೊಯ್ದ್  ಬಾರ್ ಬೇತೆ ಬಯಿ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಒಟ್ಟುಗು ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಲಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡ ಇತ್ತಿನಾಯಗ್ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಳಿ ಇತ್ತಿನಾಯೆ ಪಂಡ್‍ದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
 

ತುಳುನಾಡ ಸೀಮೆಡ್ ಜನಕುಲು ಕೆಲವು ರೀತಿಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್ ಸರಿ ಸುಮಾರ್ ೩ ಬೊಕ್ಕ ೪ ನೇ ಶತಮಾನಡೇ ಶುರುವಾಯಿನಂಚಿನ ನಾಡ್ ಹಿರಿಯಾಕುಲು ಪನ್ಪಿನ ಕೇಂಡ ಈ ತುಳುನಾಡ್ ಪರಶುರಾಮ ದೇವೆರೆನ ಸೃ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‌‌‌ಷ್ಟಿದ ಈ ತುಳುನಾಡ್. ಸರಿಸುಮಾರ್ ಉಡುಪಿ ಸುರುವಾಂಡ ಬಾರ್ಕೂರು ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತಿದಿನ ಈ ತುಳುನಾಡ್ ಹಿಂದು, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಅಂಚೆನೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೂರ ಜಾತಿ, ಭೇದ, ಮತ ಪನಂದೆ ಅಣ್ಣೆ ಮೆಗ್ಯೆಲು ಲೆಕ ಬದುಕುನಂಚಿನ ಈ ತುಳುನಾಡ್. ಈ ಭೂಮಿಡ್ ಜನಕುಲು ಅಕುಲೆನ ಜೀವನದ ಬಂಜಿದ ಬಡವುಗಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೈ ಕಸುಬು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕುಲಕಸುಬುಲೆನ್  ಅಕುಲು ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. 

ತುಳುನಾಡ್ದ ಕೆಲವು ಕೈ ಕಸುಬು ಮೂಲು ತೂಕ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಳಿ, ತೋಟ, ಕೈ ಕಂಜಿ, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕರ, ನಟ್ಟಿಕ್ಕಾಯಿ, ಉಂದು ಪೂರ ತುಳುವೆರೆ ಜೀವನ ಸಾಗವುನ ಕೆಲ ಸಾದಿಲು. ಈತ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಕಿ ಕೆಲಸಲ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ತುಳುವೆ ಪನ್ನಗ ಅಯೆ ಯೇಪಲ ಕಷ್ಟೊಡು ಇತ್ತ್‌ನಾಯಗ್ ಪುಗೆಲ್ ಕೊರ್ಪಿನಾಯೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ದಾಯೆ ಪಂಡ ತುಳುವೆ ಪನ್ನಗ ಅಯೆ ಭೂತಾರಾದನೆ, ಧೈವಾರಾದನೆ, ಅಂಚೆನೆ ಅಚಾರ, ವಿಚಾರ, ನಂಬಿಕೆಲು, ಆಚರೆನೆಲು ಪೂರ ನೆಲೆವೂರಿನ ಈ ನಾಡ್.

ನಮ್ಮ ನಾಡ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಪನ್ನಗ ಭಾರೀ ಒಂಜಿ ಉಲ್ಲಾಸ ಅಂಚೆನೆ ಉತ್ಸಾಹಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಮ್ಮ ನಾಡ್‍ದ ಬೆನ್ನಿಡ್ ೩ ತರೊತ್ತ ಬುಲೆ ಉಂಡು

ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ

ಉಂದು ಮೂಜಿ ಬುಳೆಕುಲು ಹೆಚ್ಚ ಜನ ಬೆನ್ಪೆರ್. ಕೋರಿ ಕಿಲೆಪುನ ಸಬ್ದ ಕೇಂಡ್ದ್ ಕಂಡ ಮಲ್ಪುನಕುಲ ಚಳಿ, ನಿದ್ರೆನ್ ಎನ್ನಂದೆ ಎರುಕುಲೆನ್ ದೇರೊಂದು ಪದ್ಯ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪನ್ನೋಂದು ಭಾರಿ ಉಲ್ಲಸೊಡ್ ಕಂಡದ ಬರಿಕ್ ಪೋವೆರ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ತುಳುವೆರ್ ಪನಿ ಬೇಲೆಂದ್ ಪನುವೆರ್. ಆ ಕಂಡಗ್ ಏತದ ಮೂಲಕ ನೀರ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಅಂಚೆನೆ ಅವೆಕ್ ಬೋಡಾಯಿನಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬರ, ಕ್ರಿಮಿ, ಕೀಟಗುಲೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ದುಮ್ಬುದಕುಲು ಇತ್ತೆದಲೆಕ ವಿ‌‌‍ಷದಿಂಜಿನ ಮರ್ದ್ ಪಾಡುಜೆರ್ ಅಪಗ ಜೀವಾಂಶ ಇತ್ತಿನ ಮರ್ದ್ ಪಾಡೊಂದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಪಗದ ಜನಕುಲೆಗ್ ವಾ ತರೊತ್ತ ರೋಗ ರುಜಿನೊಗುಲು ಬರೋಂದು ಇಜ್ಜಂಡ್. ಆರೊಗ್ಯನೇ ಭಾಗ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರೊ ಸತ್ಯಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಕುಲು ನೂದು ವರ್ಸ ಬದುಕು ತೂಯಿನಕುಲು. ಅಕುಲೆನ ಬೇಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಅಕುಲೆಗ್ ಭಾರಿ ಆಸಕ್ತಿ, ಮೋಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲೆನ ಬೇಲೆಡ್ ವ್ಯಾಯಮ ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್.




#Article 183: ಬೆ೦ಡೆ (113 words)


ಉ೦ದು ಒ೦ಜಿ ತರಕಾರಿ .ಉ೦ದು ಕಡು ಪಚ್ಚೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಿಲಿಪಚ್ಚೆ ರ೦ಗ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪು೦ಡು.ಕೆಂಪು ಬೆಂಡೆಲಾ ಉಂಡು ಉಂದು ಊರ್ದ ಬೆಂಡೆದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಅತ್ತ್. ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಗಿಡ ಒಂತೆ ಉದ್ದ ಬುಳೆಪುಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪುದರ್ ಪೊಯಿನ ತರಕಾರಿ. ಉಂದೆನ್ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಪೆಂಟೆಡ್‍ಲಾ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

ಹಳ್ಳಿಡ್ ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ಯೆರ್ಂಡ ಪೆಂಟೆಡ್ ಗೋಣಿಡ್ ಮಣ್ಣ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು.
ನೆವಸ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಫ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಜಾಸ್ತಿ ತಿನ್ಯರ ಬಲ್ಲಿ.ಐನ ನ್ಯೊಲಿ ಆತ್ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್.
ಮರ ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ ಡ್ ಪದೆ ಪದೆ ಕಡ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಯಾರು ಬೊಡಾಯಿನತ್ ಆಫುಂಡು

ಬೆಂಡೆದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಅವೆನ್ ದೈಡ್ದ್ ಕೊಯ್ದ್ (ಹೆಚ್ಚ ಬುಲೆಯೆರೆಲಾ ಬಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚ ಲತ್ತ್ ಲಾ ಬಲ್ಲಿ) ನೀರ್ ಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ನುಂಗೆಲ್ ಕುಂಟುಡು ಒಚ್ಚೊಡು. ಅಜಾವೆರೆಗಾಂಡ ಸಣ್ಣ ಓರೆ ಮೂರೊಡು. ಸಾರ್ ಗ್ ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಇಂಚ್ ದಾತ್ ಮಲ್ಲ ತುಂಡು ಓರೆ ಮೂರೊಡು. ಕಜಿಪು ಬೆಯ್ಯನಗ ಕೈಲ್ ಪಾಡೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಅಂಟಂಟ್ ಆಪುಂಡು. 




#Article 184: ಬೇಸೊಪ್ಪು (190 words)


ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ -curry leaf
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸಪ್ಪು/ಸೊಪ್ಪು/ತೊಪ್ಪು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಬೇಸೊಪ್ಪು/ಬೇವುಸಪ್ಪು/ಬೇವು ಇರೆ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‍ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ ಕಜಿಪುಗು ಪಾಡುನೆರ್ದಾವರೊ (curry leaves) ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ, ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಲುನ ಸೊಪ್ಪು/ತೊಪ್ಪು. ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪನಗ ಬೆಯ್ಯರೆಗ್ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಗರ್ನೆಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗು ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರ್‍ನಗಲಾ ಈ ತೊಪ್ಪುನು ಬಳಸುಬೆರ್. 

ಕಜಿಪ್ಪುಮಲ್ಪನಗ ಬೆಯ್ಯರೆಗ್ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಗರ್ನೆಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಮಾಸದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಮಸಾಲೆ ಕಡೆನಗ ಬೇಸೊಪ್ಪು ಪಾಡುವೆರ್ 
ಪಚ್ಛ ಬಣ್ಣದ ಭೇಸೊಪ್ಪು ಮಸ್ತ್ ಅವ್ಶಧ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಸೊಪ್ಪು. ಕಾಂಡೇ ಲಕುದ್ ಉಂದೆನ್ ತಿಂದ್ಂಡ  ಕಪ್ಪಾಪುಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ದಲ ಬರ್ಪುಂಡ್. ಕಜಿಪುಗ್ ಒಗ್ಗರಣೇ ಪಾಡ್ರೇಗ್ ಉಂದು ಬೋಡ್. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ murraya koenigil ಬೆಸೊಪ್ಪುಡ್ ವಡೇ, ಛಟ್ಣೀ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಸೊಪ್ಪುದ ಗೊಂಛಲ್ನು ಇಲ್ಲ್ದ ಎದುರುಡೂ ಕಟೂನ್ಡಾ ನೆತ್ತ ಕಮ್ಮೆನಗ್ ಉಮಿಲ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಬೆಸೊಪ್ಪುನ್ ಡ್ ಬೆಚ್ಛ ಮಲ್ತುದ್ ಮಂಡೇ ಪಾಡೂನ್ಡಾ ಕುಜಲ್ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡ್. ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಗಿಡೋನ್ ಇಲ್ಲದ ಎದುರುಡೂ ನಡೂನ್ಡಾ ಎಡ್ಡೇ.

ಬೇಸೊಪ್ಪು ಒಂಜಿ ರೋಗನಿರೋಧಕವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸಕ್ಕರೆ ಸೀಕ್‍ದಕ್‍ಲ್ ಕಾಂಡೆ ಬಂಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಇರೆನ್ ದಿನೊಲಾ ತಿಂದ್ಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಸೀಕ್ ಹತೋಟಿಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಜಿಪುಗು ಪಾಡ್‍ನ ಬೇಸೊಪ್ಪುನು ದಕ್ಕಂದೆ ಸರಿಯಾದ ಅಗ್ಗಿದ್ ತಿನೊಡು.

ಬೇಸೊಪ್ಪುಡು ಸುಮಾರ್ ಬಗೆತ್ತ ಬೇವು ಇರೆಕುಲು ಉಂಡು. ಅಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಉಪಯೋಗೊಲು ಪೂರಾ ಒಂಜೇ

ಎಲೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: ತೇವಾಂಶ 66.3%; ಪ್ರೋಟೀನು 6.1%; ಕೊಬ್ಬು 1.0%; ಸಕ್ಕರೆ-ಪಿಷ್ಟದ ಅಂಶ 16.0%; ನಾರಿನ ಅಂಶ 6.4%; ಲವಣಾಂಶ 4.2%; ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ 810 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, 600 ಮಿಗ್ರಾಂ. ರಂಜಕ. 3.1 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕಬ್ಬಿಣ, 12,600 ಐ. ಯು ಕ್ಯಾರೋಟೀನ್ (ಎ ಜೀವಾತು ರೂಪದಲ್ಲಿ), 4 ಮಿಗ್ರಾಂ, ಸಿ ಜೀವಾತು.




#Article 185: ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ (111 words)


ಮಂಡೆ, ಗುರ್ಕೆ, ಪೆದಂಗರೊಡು, ನೀರ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆಚ್ಚ ಬೆಂದ್‍ರ್‍ ಮೀಯೆರೆ, ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ತೇಪೆರೆ, ಪರಬೆರೆಗ್ ಕಾರ ಗಂಡ್ ಕೈಗಂಟ್ ಕಾರಗಂಟ್ ಸಾಕ ಕೊರಿಯೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿದ ನೀರೇ ಆವೊಡು.

ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎಚ್ಚಿನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಗೊತ್ತು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಮಲ್ಲ ತಿಗಲೆದ ಬನ್ನಂಗಾಯಿ ತಾರಾಯಿನೊಂಜಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಕತ್ತಿಡ್ ಬೊಡ್‍ತ್ತಿನಾತ್ ಮಲ್ಲ ರಂಕ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಈ ರಂಕ ಕಡ್ಪುನಗ ತಿಪ್ಪಿ ದರಿಯಂದಿನಂಚ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದರ್ತ್‌ದಾಯಿನ ರಂಕೊನು ಪೆರದನೆದ ಉಲಾಯಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ತಾರಾಯಿನ್ ಪೂರಾ ಪೆರೆದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲಿ ಆಯಿನ ತಿಪ್ಪಿ ಬೆಂದ್‍ರ್‍ದ ಮಂಡೆಡ್ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಮೀಯೆರೆ, ಬರಕಲ್‍ಡ್ ಗುರ್ಕದ ಅರ್‍ಕಂಜಿ ತೋಡಿಯೆರೆ, ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿಯೇ ಬೋಡು.

ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿದ ಬೈಪನೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಮರಯಿಗ್ ಪಾಡಿನ ಅರ್ಕಂಜಿ ತೋಡಿಯೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ ಬೋಡು. ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ನೀರ್ ಗಲಸ್‍ದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಕನೆ ಪಾಡುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ತಿಪ್ಪಿ ಬೇಗ ಹಾಳಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಅತ್ತ, ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಬರ್ಪುಂಡು.




#Article 186: ಬೊಂಡ (307 words)


ಲತ್ತ್ ತಾರಾಯಿಗ್ ಬೊಂಡ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಟ್ಟು ಆಪಿನ ತಾರಾಯಿಗ್ ಸುರುಟ್ಟು ತೆಂಡಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಂಡ ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಟ್ಟು ತಾರಾಯಿದ ಬೇರ, ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನು, ಬೊಕ್ಕ ಬೊಂಡದ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿದೊಟ್ಟು ತಾರೆದ ಫಲ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.

ತಾರೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕಕುಲು ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಬೊಂಡೊಲೆಡ್ಲಾ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು.ಪಚ್ಚೆ ಬೊಂಡ, ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡ, ಊರ್ದ ಬೊಂಡ, ದೀವು ಬೊಂಡ, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕಕುಲು ಉಂಡು. ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬಿಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೇಡಿಕೆಲಾ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಬುಲೆಪಿನಿ ಕಮ್ಮಿ. ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡುಡು ಊರ್ದ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು.

ಬೊಂಡೂಡು ಲತ್ತ್ ಬೊಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಬುಲೆದ್ ಬೊಂಡ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ಲತ್ತ್ ಬೊಂಡೊಡು ಒಂತೆ ಬಾವೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ನೀರ್ ಪರಿಬೊಕ್ಕ ಐತ ಉಲಯಿ ಬಜಿಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸೌಂಟುಡು ತಿನೊಲಿ. ಆಂಡ ಬುಲೆದಿ ಬೊಂಡೊದ ಬಾವೆನ್ ಕತ್ತಿಡೇ ಲಕ್ಕಾವೊಡಾಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ವ್ಯಾಪಾರದಲೆಕ್ಕ ಬೊಂಡದ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿ ಕಜಿಪುಗು, ತೆನಸ್, ಹಣ್ಣ್ ಕಾಯಿ, ಎಣ್ಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾಂಡ, ಬೊಂಡ ಪರಿಯೆರೆ, ಭೂತೊಗು ದೀವೆರೆ, ನಾಗಗ್, ಶಿವಲಿಂಗೊಗು ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿದಪಗ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಬೊಂಡ ಎಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿಗ್ ಹೆಚ್ಚ ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ಡ್ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ದೀವು ತಾರೆದ ದೈಕುಲೆನ್ ಬೊಂಡೊಗಾದೆ ಬುಳೆಪಾವೆರ್.

ಅಸೌಕ್ಯ, ನಿಶಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಾಕುಲು, ಉಷ್ಷ ಪ್ರಕೃತಿದಕುಲು ಬೊಂಡ ಪರ್ಂಡ ತಂಪು ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಬೊಂಡ ಎಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಂಡದ ಬಳಕೆ ಆರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ದ ಲೆಕ್ಕ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ , ಆಸ್ಪತ್ರೆದ ಎದುರುಡು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರುಡು ಮಾತಾ ಅಂಗಡಿಡ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಕ್ಕರೆ ಪಡಿಕೆ ಸೀಕುದಕುಲು ಬೊಂಡೊನು ಗಲಸುಜೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ನೆಟ್ಟ್ ಸಕ್ಕರೆದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಉಂಡು.

ಪಿರಾಕ್ ದ  ಕಾಲೊಡು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಇಲ್ಲದ ಬೊಂಡೊನು ಪರಿಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಬೊಂಡದ ಬೇರ ಮಸ್ತ್ ನಡಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ, ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡಪು ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್, ಭೂತೊಗು ಬಲಸೆರೆ, ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪೆರೆ, ನಾಗರ  ಪಂಚೆಮಿದಪಗ, ಸಿಹಾಳಾಭಿಷೇಕದಪಗ ಬೊಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಐಕಾದ್ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಹಳ್ಳಿ, ಪೇಂಟೆ ಅತ್ತಂದೆ ದೇವಸ್ಥಾನೊಳೆ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಅಂಗಡಿಲೆಡ್ ಬೊಂಡೊಲೆನ್ ಮಾರುವೆರ್. ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ತುಳು ನಾಡ್ ಡ್ ಹೆಚ್ಚ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಡೊದ ಬಳಕೆ ಅವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಕಡೆಡ್ ಬುಳೆಪಾವೊಂದಿತ್ತಿನ ಊರ್ಧ ಗೆಂದದ ಬೊಂಡ ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬೊಂಡದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿನೆಡ್ದ್ ದೀವು ಜಾತಿದ ಬೊಂಡೊನು ಬುಲೆಪಾವೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಇಂಚಿಪ್ಪ ಇಲ್ಲ್ , ಪೇಂಟೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದು ಬತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೇ ತಾರೆದ ಮರ ಕಡ್ಪೆರೆ ಸುರು ಆದ್ ಮೂಲು ಬೊಂಡ ಗಳಸೆರೆ ಬಂಗ ಆಂಡ್. ಐಕಾದ್ ಇತ್ತೆ ಕೇರಳ, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡ್ ದ ಬೊಂಡ ತುಳು ನಾಡ್ ಗ್ ಲಾರಿಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಿರಿಯ ಆಂಡಲಾ ಪಚ್ಚೆ ಬೊಕ್ಕ ಗೆಂದದ ಬೊಂಡದ ಬೇರ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟೊಡು ನಡಪುಂಡು. 




#Article 187: ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ (309 words)


ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆನೇ ವಿಸ್‌‌ಲ್ದ ಸೊರೊಟ್ಟು ರಾಗೊಡು ಪದ ಪನ್ಪುಂಡು.  ಅವು ಬೇಲಿಡ್, ಸರಿಗೆಡ್, ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ಡ್ ಕುಲ್ಲೊಂದು ನಾಲೈನ್ ಸೊರೊಟು ಪದ ಪನ್ಪುಂಡು. ನೆನ್ನ ವೈಜ್ಣಾನಿಕ ಪುದರ್ (Copsychus saularis ). ನೆನ್ನ್ ಸುರು ಕ್ಕು ಪದ ಪನ್ಪಿ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಕೂಟ (Turdidae) ಕೂಟಗ್ ಗ್ ಸೆರದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಅವು ಪಾಂತೆ ಪತ್ತುನ ( ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್) ಕೂಟಗ್ ಸೆರಯೆರ್ . ಉಂದ್ ನೆಲ್ಲ ಟ್ ಕುಲ್ಲು ನಾ, ನೆಲ್ಲ ಟ್ ಮೆಪು ಮಾನ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ ಅತುಂಡು. 

ತುಳುತ ಜನೊ ಕುಲು ಈ ಪಕ್ಕಿ ನ್ 'ದೀಬೆರೆ ಪಕ್ಕಿ' ಪಂಡ್ ದ್ ಲಾ,'ಸ್ವರ್ಗದ ಪಕ್ಕಿ' ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡೊ ಡು 'ಮಡಿವಾಳ ಹಕ್ಕಿ' ಪಂಡ್ ದ್ ಈ ಪಕ್ಕಿ ನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲಯಾಳ ಡ್ 'ಮಣ್ಣಾತ್ತಿ ಕಿಳಿ' ಪನ್ಪೆರ್. ಮ್ಯಾಗ್ಪಿ ರಾಬಿನ್ ಪಂಡ್ ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ ನ ಈ ಪಕ್ಕಿ ಕಾಪ್ಸಿಕಸ್ ಸೌಲಾರಿಸ್ ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ನಮ್ಮ ದೇಶಡ್ ನಾಲ್ ಜಾತಿದ ಈ ಪಕ್ಕಿಲು ಉಲ್ಲಂದ್ ಪಕ್ಷಿ ತಜ್ಞೆ ಸಲೀ ಅಲಿ ಪನ್ತೆರ್. ಇಂಡಿಯನ್ ರಾಬಿನ್, ಮಲಬಾರ್ ವಿಸಿಲಿಂಗ್ ಥ್ರಷ್, ಶಮಾ ಪನ್ಪಿನ ಪಕ್ಕಿಲು ಈ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರುವ. 

ಉಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶ ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಕ್ಷಿ. ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದ ಟಕಾ ನೋಟುಡು (ಕರೆನ್ಸಿ) ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ ಪಕ್ಕಿದ ಒರು ಚಿತ್ರ ಉಂಡು.  

ಉಂದು ತೂವಾ ರ ಗುರ್ಬಿತ್ ವೊಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬಿಸ ಬಿಸ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೊವೊಂತು ಮಸ್ತ್ ಚುರುಕ್ ಇಪ್ಪುಮಡು.  ಅಣ್ ಪಕ್ಕಿ ಗ್ ತರೆತ್ ತಿಗಲೆ ಮುಟ್ಟ ಕಪ್ಪು ಬುಕ್ಕ ಅಯಿನ ಬಿಲೊ ಕೊಡಿ ಮುಟ್ಟ ಬೊಲ್ದು ಇಪ್ಪುಂಡು. 

ತರೆ, ಬೆರಿ, ರೆಂಕೆ ಡ್ ಕಡುಪ್ಪ ನೀಲಿ ದೊಟ್ಟುಗು ಕಪ್ಪುದ ಬಣ್ನ. ಬಂಜಿ ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಪೇರ್ದ ಬೊಲ್ದು. ರೆಂಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದುದ ಪಟ್ಟೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ತೋಜುಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿಗ್ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಪಗರ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣ ದ ಪುಳ್ಳಿ (ಬೊಟ್ಡ) ಉಂಡು. ಕಾರ್ದ ಬಣ್ಣೊ ಕಪ್ಪು ಅತುಂಡು.  

ಪುರಿ, ಪಲ್ಲಿ, ಚೇರೆಂಟೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಅಪೂರ್ಪೊಗು ಒರೊರ ಪೂತ್ತ ರಸ ಪರ್ಪುಂಡು. ನೆಲತ್ತಡಿಟಿತ್ತನ ನಕ್ಕ್‌ ರ್ದ ಸೊರ ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಒಕ್ಕ್‌ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು.

ಸಾದಾರ್ನ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಳುಡ್ದು ಜೂನ್ ದುಲಯಿ ಕಲ್ಲ್ ಬಂಡೆದ ಇಡೆಟ್ಟ್, ಮರತ್ತ ಮಾಟೆಡ್, ಇಲ್ಲದ ಮಾಡ್ ದ ಸಿರೆಟ್ಟ್ ಪಂತಿ, ಪರ್ತಿ, ಕಂಟುದ ಚೂರು, ಸೂಯಿ ನ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಬಟ್ಟಲ್ದ ಲೆಕೊ ಕಾರಿ( ಗೂಡು) ಕಟ್ಟುಂಡು. ಮೂಜೆಡ್ಡ್ ಐನ್ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ತೆತ್ತಿ ದೀದ್ ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಪು ಗು ಕುಲ್ಲುಂಡು. ಎಣ್ಮಡ್ದ್ ಪದಿ ನಾಲ್ ದಿನತ್ತ ಕಾಪು ಕರಿನ ಬೊಕ್ಕ ತೆತ್ತಿ ಪುಡಾದ್ ಕಿನ್ನಿಲಾಪ. 

ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ ಪಕ್ಕಿ ನಮ್ಮ ದೇಶಡು ಅತ್ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಲಂಕಾ, ಬರ್ಮಾ, ಥ್ಯಾಲೇಂಡ್, ಭೂತಾನ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ,ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಚೈನಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೇಂಡ್ ದೇಶೊಲೆಡ್ಲ ಉಲ್ಲ.

ಉಂದ್ ಪೊರ್ಲ ದನಿ ಕೊರು ತ್ ಬುಲಿಪುಂಡು. ಬೆತೆ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಬುಲಿಪುನ ಲೆಕೊಲ ಬುಲಿಪುಂಡು. ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗೊ ಬುಲಿಪುನಗ ಅಯಿನ ಬಿಲೊ ಕುತ್ತ ಲಕ್ಕುತ್ ಉಂತುಂಡು.




#Article 188: ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ (224 words)


 ಭಾರತೊದ ಜನೊಕ್ಲೆನ್ ಆಳುನ ಸರಕಾರೊದ ಮೂಲೊ ರಚನೆನ್ ದೃಡ ಪಡಿಸವುಂಡು. ಈ ಸಂವಿಧಾನೊ ದಸಂಬರ ೯, ೧೯೪೭ ಡ್ದ್ ನವಂಬರ ೨೬, ೧೯೪೯ದ ನಡುಟು ಭಾರತೊದ ಸಂವಿಧಾನೊ ರಚನಾ ಸಭೆಡ್ದ್ ರಚನೆ ಆದ್, ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦ಗ್ ಜ್ಯಾರಿಯಾಂಡ್. ಅಯಿತ ನಿಲೆಟ್ ಭಾರತೊಡು ಪ್ರತಿಒರ್ಸೊ ಜನವರಿ ೨೬ ದಾನಿ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಅತ್ತಂಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದಿನಾಚರಣೆ ಆಚರಿಸವೊಂದುಲ್ಲೊ. ೪೪೪ ವಿಧಿಲೆನ್ ೨೨ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ೧೦(ಬುಕ್ಕೊ ೧೨) ಅನುಚ್ಛೇದನೊಡು, ೧೧೮ ತಿದ್ದುಪಡಿಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದಿಪ್ಪುನ ಈ ಸಂವಿಧಾನೊ ಒವ್ವೇ ದೇಸೊದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನೊಡ್ದ್ ಮಲ್ಲವು. ಈ ಸಂವಿಧಾನೊದ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆದ ಆವೃತ್ತಿ ೧,೧೭,೩೬೯ ಸಬ್ದೊಲ್ ಉಂಡು . 1946ಟ್ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನೊದ ಕರಡನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನೆತ ಅರೆನ ಸಂಶೋಧನೆತ ಭಾಗವಾದ್, ರಾವ್ ಆರ್, ಯು.ಎಸ್.ಎ., ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ಲೆಗ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಲ್ರೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆರ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರ್, ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರಿಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನುದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.ಈ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನು 26 ನವೆಂಬರ್ 1949 ತಾನಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆರ್ದ್ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಪರಿಷ್ಕರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತಿಮವಾದ್ ಅಳವಡಿಸಾಂಡ್.  [http: // Www.thehindu.com/specials/in-depth/november-26-celebrating-constitutionday/article7918507.ece|accessdate=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 | ತಾರೀಕ್ = 26 ನವೆಂಬರ್ 2015] 

ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಲೆನ್ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುಮೇರ್ ಅರೆನ ಆಶಯೊಲೆನ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ ಡ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸ್‌ದೆರ್ :

ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಲೆನ ನಿರೂಪಣೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಭಾವ ಗಮನೀಯವಾಯಿನವು. ಆಂಡ ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊ ಪಂಡ್ಂಡ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಲೆನ್ ಕಡೆ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊಲು ಉಪ್ಪುನ ತತ್ವೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಲು, ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞ ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನನ, ಸರ್ವೋದ್ಧಾರೊಗು ಸಮಾಜೊನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಾಯೆರೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಬೇತೆ ವಾ ದೇಶೊದ ಸಂವಿಧಾನಲಾ ಈತ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ತ್‌ಜಿ ಪನ್ಪುನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊನು ಕೊರ್ತೆರ್.

ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಎಚ್ಚ ಅಧಿಕರಣ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿನ ಕೈಟ್ ಕ್ರೋಢಿಕೃತವಾದ್ ಉಂಡು. ಭಾರತೊಡು ಹಲವಾರ್ ಜಾತಿ, ಪಂಗಡ, ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲು ತಮ್ಮವೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಈ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣೊನು ಸಂವಿಧಾನಡು ಅಳವಡಿಸದ್ಂಡ್. 

ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮೊ ರೂಪ ಮಸ್ತ್‌ ಬೇತೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂವಿಧಾನೊಲೆನ ಬೇತೆಬೇತೆ ತತ್ವೊಲೆಗ್‍ ಋಣಿಯಾದ್ ಉಂಡು.

 

(ಲೇಖನ ೫೧-ಎ)

ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ (ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ)




#Article 189: ಭಾಸ್ಕರ ಭಂಡಾರಿ ಮಜಿಬೈಲ್ (167 words)


ಮಜಿಬೈಲ್‍ಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನಾರ್ ಭಾಸ್ಕರ ಭಂಡಾರಿ ಮೇರ್

ಮಜಿಬೈಲ್, ಮೀಯಪದವು, ಕೊಡ್ಲಮೊಗರು, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಕುಡ್ಲಲೆಡ್ ಶಾಲೆಗ್ ಪೋಯಿನ ಮೇರ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯೊನು ಈ ಜಾಗೆಡೇ ಕಳೆಯೆರ್.

ಮಜಿಬೈಲ್, ಮೀಯಪದವು, ಕೊಡ್ಲಮೊಗರು, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಕುಡ್ಲಲೆಡ್ ತನ್ನ ಸುರತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತಿನ ಶ್ರೀ ಭಾಸ್ಕರ ಭಂಡಾರಿ ಮಜಿಬೈಲ್ ಇಂಬೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮೈಸೂರು, ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗುಲೆಡ್ ತನ್ನ ಕಲ್ಪುನೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸ್‌ದ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಅಂಚೆನೇ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾನೂಲೆಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಲೆನ್‌ಲಾ. ಹಿಂದಿಡ್ ಪ್ರವೀಣ ಮುಟ್ಟು, ಕನ್ನಡೊಡು ರತ್ನ ಪದವಿಲೆನ್‌ಲಾ ಪಡೆಯೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ೨೦೦೫ ವರ್ಷ ವರಿಷ್ಠ ಪ್ರಬಂಧಕೆರಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಡ್ ವಕಾಲತ್ತ್‌ಲಾ ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಗೌರವ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್‌ಲಾ ಬೆಂದೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂಚನೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡೆಡ್‌ಲಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಮಸ್ತ್‌ ಲೇಖನ, ಕವಿತೆಲು ಅಪಗಪಗ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಪ್ಪುವ. ಅವತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಪುಸ್ತೊಕೊ ಬರೆತೆರ್‍. ಅಂಚೆನೇ ಅನುವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್‌ಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. 
ಇನಿ ಮುಟ್ಟು ಆರೆನ 

ಇಂಬೆರೆ ತುಳು ಕವನ ಸಂಕಲನ ‘ಗಗ್ಗರೊ’ಗು ತುಳು ಅಕಾಡಮಿದ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನೊ ಬೈದ್‌ಂಡ್. ೧೯೯೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಇಂಬೆರೆನ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ತುಳು ಕವಿಯಾದ್ ‘ದಸರಾ ಕವಿ ಸಮ್ಮೇಳನೊ’ಗು ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಗೌರವಿಸಿದೆರ್. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದಕುಲು ‘ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ಅಂಚೆನೇ ವಿಶ್ವ ಬಂಟೆರೆ ಸಮ್ಮೇಳನದಕುಲು ಸನ್ಮಾನಲಾ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಕವಿ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೂಟೊಲು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಾ ಕೂಟೊಲೆಡ್ ಅಪಗಪಗ ಭಾಗವಹಿಸೊಂದುಪ್ಪುನ ಈ ಕವಿ ನಿರಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಡ್ ತನನ್ ತೊಡಗವೊಂದೆರ್...




#Article 190: ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ (141 words)


ಕುಡ್ಲಡ್ ಪ್ರಕಾಶನ ಆಯಿನ ಸುರುತ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ- ಉಂದು ಕನ್ನಡದ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ. ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರದ ಸುರುತ್ತ ಪ್ರತಿ ೧೮೪೩ ಜುಲೈ ೧ಕ್ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡು (Lithography print) ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್‍ಡ್ ಅಚ್ಚಿ ಅಂಡ್  

ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ದಾಯೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ ಪಂಡ್ದ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು‍ಡು ಬರೆತೆರ್. ಊರುದಾಕುಲು ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಸುದ್ದಿಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಮನದಾನಿ ಆವನಗ ಬೇತೆನೇ ಸುದ್ದಿ ಆಪುಂಡು. ನಮ ಕಂಡಿ ದಾಂತಿ ಇಲ್ಲಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಳ. ಆಪೆ ಈಪೆಗ್ ದಾದ ಆಪುಂಡು ನಂಕ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ. ಐಕಾದ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಕಂಡಿಲೆನ್ ದೀದ್ ಆ ಕಂಡಿಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರು, ಸಂಗತಿಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಅಪಗಾಂಡ ಮಾತ್ರ ನಮ ಊರುದ, ಪರ ಊರುದ, ಪರ ಭಾಷೆದ ಸಂಗತಿಲೆನ್ ತೆರಿಯೊಲಿ. 

ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆ ಸುರು ಅಯಿನಾ ಕುಡ್ಲಡ್ತು.ಬಕ್ಕ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನಾ ಬಳ್ಳಾರಿಡ್ಂದ್. ವಾದ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಸಂಶಯ ಇಜ್ಜಿ. ಆಪಗ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಆಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಆವು ಕಲ್ಲಚ್ಚ್ ದವು. ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡು ಹೆಚ್ಚ ಪ್ರತಿ ಆಚ್ಚಿ ಮಲ್ಪರೆ ಅವೊಂದಿತ್ತಿಜಿ. ಆಪಗ ಬಳ್ಳಾರಿಡ್ ಇತ್ತಿ ಲಂಡನ್‍ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡ್ ಲೆಟರ್ ಪ್ರೆಸ್ ದ ಆಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಗ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಐಕಾದ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್‍ಡ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಅವೆರೆ ಸುರು ಅಂಡ್. ಆಪಗ ಐತ ಪುದರ್ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ ಪೋದು ಕನ್ನಡ ಸಮಾಚಾರ ಪಂಡ್ದ್ ಅಂಡ್.




#Article 191: ಮಂಗೆ (828 words)


ಮಂಗೆ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಪಗಣೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಮಿಯನ್ ಅಡಿಗಣೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರೈಮೇಟ್, ಪ್ರಾಚೀನೊ ವಿಶ್ವೊದ ಮಂಗೆ ಅತ್ತಂಡ ನೂತನ ವಿಶ್ವದ ಮಂಗೆ ಆತಿಪ್ಪು. ಆಂಡ ಲೆನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಾಂಡ(ನರಮಾನಿಯೆರೆನ್ ಸೇರ್‌ದ್). ಮಂಗದ ಸುಮಾರು ೨೬೦ ಪರಿಚಿತೊ ಜೀವಂತೊ ಉಳಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಮರವಾಸಿಲು ಅಂಡಲಾ ನಂಚಿತ್ತಿನ ಪ್ರಧಾನೊವಾಯಿನವು ನೆಲತ ಮೇಲ್‍ಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುನ ಉಳಜಾತಿ.

ಕೋತಿಯು ಹಾಪ್ಲೋರಿನಿ ಉಪಗಣ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಮಿಯನ್ ಅಡಿಗಣದ ಒಂಜಿ ಪ್ರೈಮೇಟ್, ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಶ್ವದ ಕೋತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ನೂತನ ವಿಶ್ವದ ಕೋತಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಏಪ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (ಮಾನವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). ಕೋತಿಯ ಸುಮಾರು ೨೬೦ ಪರಿಚಿತ ಜೀವಂತ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವೃಕ್ಷವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಬಬೂನ್‍ಗಳಂತಹ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋತಿಗಳು ಎಂದು ನಾವು ಯಾವುವನ್ನೂ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಆ ಗುಂಪು ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು, ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳನ್ನು, ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಾನರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರೂ ಇದೇ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳು. 

ಗಣ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ನ ಎರಡು ಉಪಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಣ ಮೂಗಿರುವ ಹಾಪ್ಲೊಹರ್ನಿ ಉಪಗಣದಲ್ಲಿ ಕೋತಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಂಗಗಳು ಇವೆ. ಈ ಉಪಗಳದ ಕೆಳಗೆ ಬರುವ ಟಾರ್ಸಿಫೊರ್ಮೆ ಇಂಫ್ರಾಗಣ (ಟಾರ್ಸಿಯರ್‌ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು ಹೋಮಿನಿಡೆ ಮಹಾಕುಟುಂಬ (ಇದರಲ್ಲಿ ವಾನರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು ಬರುತ್ತಾರೆ) ಇದರಡಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಗುಂಪು ಒಂದೇ ಮೂಲದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಜೀವ ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲ. 

ಕೋತಿಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಗ್ಮಿ ಮಾರ್ಮೊಸೆಟ್ ೧೧೭ ಮಿಮೀನಷ್ಟು (೪.೬ ಇಂಚು) ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಾಲವು ೧೭೨ ಮಿಮೀ (೬.೮ ಇಂಚು) ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ, ತೂಕ ೧೦೦ ಗ್ರಾಂಗಳಿಗೂ ತುಸು ಹೆಚ್ಚು. ಗಂಡು ಮಾಂಡ್ರಿಲ್ ಬಹುತೇಕ ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು (೩.೩ ಅಡಿ ಉದ್ದ), ಅದರ ತೂಕ ೩೬ ಕಿಲೊಗ್ರಾಂ ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸವನ್ನಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರವು ಸಹ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರ ಬಹುದು: ಹಣ್ಣುಗಳು, ಎಲೆಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಕರಟಕಾಯಿ (ಚಿಪ್ಪಿನೊಳಗೆ ತಿರುಳಿರುವ ಕಾಯಿ), ಹೂವು, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳು (ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಜೇಡರಗಳು).

ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೋತಿಗಳು) ಗ್ರಾಹಕ ಬಾಲ (ಪ್ರಿಹೆನ್ಸೈಲ್ ಟೇಲ್) ಇರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಐದನೆಯ ಕೈ ಯಾ ಕಾಲಿನಂತೆ ಕೆಲಸಮಾಡಬಲ್ಲದು ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಬಾಲವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳ ನಡುವೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಗು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿರುತ್ತವೆ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಕೆಳ ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ.   

ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿನ (ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಬಣ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ತ್ರಿವರ್ಣಿ (ಟ್ರೈಕೊಮೆಸಿ –ಮೂರು ಭಿನ್ನ ಕೋನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಕಣ್ಣಿನ ರೆಟಿನದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಕೋಶಗಳು ಇರುತ್ತವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ತಿವರ್ಣಿಗಳಿರ ಬಹುದು, ದ್ವಿವರ್ಣಿಗಳಿರ ಬಹುದು ಮತ್ತು ಗೂಬೆ ಕೋತಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಗಲಗೊಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಏಕವರ್ಣಿಗಳೂ ಆಗಿರ ಬಹುದು.   
ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳ ಹಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರವು  ಅಥವಾ  (ಎರಡು ಬಾಚಿಹಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ ಇಂಸಿಸರ್, ಒಂದು ಕೋರೆಹಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾನೈನ್, ಮೂರು ಪೂರ್ವಅರೆಯುವ ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಅರೆಯು ಹಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ ಮೊಲಾರ್‌ಗಳು). ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಗೊರಿಲ್ಲ, ಚಿಂಪಾಜಿ, ಬೊನೊಬೊ, ಸಿಯಮಾಂಗ್, ಗಿಬ್ಬಾನ್ ಮತ್ತು ಒರುಂಗುಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರ .

ಹಳೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ಯಾವಾಗ ಕವಲೊಡೆದವು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ಹೇಗೆ ಒಮ್ಮೆಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದವು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ಅವುಗಳ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು ಸುಮಾರು ೨೬ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಶಿಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕೋತಿಗಳಿಗಳಿಗೂ ಮೂಲವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪಳಿಯುಳಿಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೇ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾರೂ ಈ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಈ ಎರಡೂ ಖಂಡಗಳು ಸೇರಿದಾಗ ಆದ ಘಟನೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.: page 211-212 ಹೀಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂಲ ಜೀವಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಅಂದಿನ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಒಂದೂ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಸೇತುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಲಸೆ ಹೋದವು ಎಂಬ ಊಹನವನ್ನು (ಹೈಪೊತಿಸಿಸ್) ವಿವರಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳ ಕವಲೊಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ೨೬ ರಿಂದ ೫೧ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.: page 215 ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲದ ಇದನ್ನು ೪೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕಲವೊಡೆದ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ನಂತರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡವು.

ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು

  
(ಗಮನಿಸಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಿಂತ ಹೊಮಿನೊಯಿಡೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ)

ಕೋತಿಗಳನ್ನು ಮಾನವನು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು, ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಕೆಲವೆಡೆ ಕೋತಿಯನ್ನು, ಬೆಳೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವಾಗ ಪೀಡೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋತಿಗಳನ್ನು ವಿಕಲಾಂಗರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿಯೂ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  

ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾಪುಚಿನ್ ಕೋತಿಗಳನ್ನು ಸೇವೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಕೈ ಹಾಗೂ ಕಾಲುಗಳು ಲಕ್ವ ಹೊಡೆದವರ ಸೇವೆಗೆ ಇವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಸಾಮಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವುದು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮುಂತಾದವಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗ್ರಿವೆಟ್ (ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಸಿರು ಕೋತಿ) ರೆಸಸ್ ಕೋತಿ, ಏಡಿ ತಿನ್ನುವ ಕೋತಿಗಳನ್ನು (ಏಡಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಣ್ಣು, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಇದು ಸರ್ವಭಕ್ಷಿ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವನ್ಯ ಜೀವಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಕ್ಷೇಪಿಕವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಬಳಸುವ ಸಲೀಸು, ಸಾಕ್ಷೇಪಿಕವಾಗಿ ವೇಗವಾದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ (ವಾನರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ) ಮತ್ತು ಭೌತಿಕವಾಗಿ, ಮಾನಸೀಕವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮಾನವನೊಂದಿಗಿನ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಮಾನವೇತರ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರುಷ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ ೬೪.೭ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳಾದರೆ, ಶೇ ೫.೫ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ. ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಕೋತಿಗಳ ಬಳಕೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೋತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಜೂನ್‌ ೧೪, ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಉಡಾಯಿಸಿದ ವಿ-೨ ರಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ ಮೊದಲ ಕೋತಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ II. 

ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಚೀನದಲ್ಲಿ ಕೋತಿಗಳ ಮೆದುಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಕ್ಷವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಸ್ಲಾಂನ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋತಿಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲು ನಿಷೇದವಿದೆ. ಕೋತಿಯನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ “ಬುಶ್‌ಮೀಟ್” ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಮಾಯಣವು ವಾನರರನ್ನು ಮಾತು, ಬಟ್ಟೆ, ವಾಸ, ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರಂತೆಯೂ ಜೊತೆಗೆ ಹಾರುವುದು, ಕೂದಲು, ಚರ್ಮ, ಬಾಲ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೋತಿಗಳಂತೆಯೂ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನದ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ ವುಕೊಂಗ್ (ಕಪಿ ದೊರೆ) ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರ. 
ಜಪಾನಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಜರು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕೋತಿಗಳು “ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೋಡಬೇಡ, ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಕೇಳಬೇಡ, ಕೆಟ್ಟ ಮಾತನಾಡಬೇಡ” ಎನ್ನುವ ನಾಣ್ಣುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಚೀನದ ಪಂಚಾಗದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವರುಷ ಕೋತಿಯದು.

ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ ಕೋತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಹೋಲುವ ಮುಖದ ಮಾನವ ದೈವ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನ್ ಅಥವಾ ಹನುಮಂತ ಸೀತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಹನುಮಾನ್ ದೈರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಶ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 

ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋತಿ ಬುದ್ಧನ ಆರಂಭಿಕ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೋತಿಯು ಮೋಸಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರ ಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೋತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.  




#Article 192: ಮಂಡಲ (124 words)


ಒಂಜಿ ಅರಾಧನೆ ನಡಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಪಾಡುನ ಒಂಜಿ ಗುರ್ತೊಗು ಮಂಡಲ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ (to describe a circle) ಭೂತಾರಾದನೆ ಬೊಕ್ಕ ನಾಗಾರಾಧನೆಡ್‍ ಮಂಡಲ ಪಾಡುವೆರ್. ಮಂಡಲ ಪಾಡಿನಲ್ಪ ನಡತಿ ಪೂಜೆಲೆಗ್‍ ನಾಗ ಮಂಡಲ, ಮಂಡಲ ಪೂಜೆ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು ಉಂಡು. ಕೋಲ, ಆಪಿ ದೊಂಪದ ನಡುಟ್ಟು ಇಜ್ಜಿಂಡ ಗರೊಡಿ ಸಾನದ ಉಳಯಿ ನೆಲಟ್ಟ್ ಒಂಜಿ ಮಂಡಲ ಪಾಡುನವು ಉಂಡು. ಎಂಚಂದ್ ಪಂಡ ಬೊಳಂತೆ ಆರಿತ್ತ ಪೊಡಿ, ಸೇಡಿ, ಮಂಜಲ್‍ದ ಪೊಡಿ, ಲಾಳದ ಪೊಡಿ ಒಟ್ಟುಗು ಬಿರಾದ್ ಕಲತ್‍ದ್‍ ಉರುಂಟುಡು ಗೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ನಡುಟು ಬಣ್ಣ ಬುಡ್ಪಾದ್ ತರತರತ ಮೃಗ, ಪಕ್ಕಿ ಪರಣೆದವು ರೂಪುಳೆನ್ ಬರೆಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ ಮೂಲೆಗ್ ನಾಲ್‍ ತಾರಾಯಿ, ನಡುಟ್ಟು ಒಂಜಿ ನಾಲ್‍ ಮೂಲೆಗ್ ನಾಲ್‍ ಕವುಳೆ, ನಡುಟ್ಟು ಒಂಜಿ ಕವುಳೆ, ಬಚ್ಚಿರೆ, ಆಂಚೆನೇ ಬಜ್ಜೆಯಿಲಾ ದೀಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ನಡುಟ್ಟು ಒಂಜಿ ಮುಕ್ಕಳಿಗೆ ದೀದ್‍ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಚರುವ ಬಳಸ್‍ದ್‍ ದೀಪೆರ್. ಮಂಡಲೊಗು ಸರ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದೊಂಪೊಡು ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿನ್‍ ಕೂರು ದೆತ್ತ್‍ದ್ ತಿರಿಒಲಿಟ್ಟ್‍ ದೀದ್‍ ಆಕ್ಕುಡುವೆರ್. (ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕುಕ್ಯಾಲಿ ಇನ್ಪೆರ್) ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್‍ ನಾಗನ ಚಿತ್ರ ಪಾಡುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಪೂಕ್ಕುಲೆನ್‍ ಗಳಸುವೆರ್.




#Article 193: ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ (266 words)


ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಒಂಜಿ ದೈವ ಅದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ದೇವಿ ರೂಪೊದ ಶಕ್ತಿ. ಉಂದು ಇಲ್ಲದ ದೈವ. ಮಾಟ ಮಂತ್ರ ಮಲ್ತುದ್ ಒರಿಯನ ಪಿರವು ಬರ್ಪುನ ದೈವ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡ್‌ದ್ ಕೊನೊಂಡ ಬೆರಿಪತ್ತುನ ಕಾರ್‌ಣಿಕದ ದೈವ. ಕುಂತಾಲ ದೇಶೊದ ಕುಂತಾಲ ಮಂತ್ರಿನ ದೇವೆರೆ ಬಲಭಾಗೊಡು ನೆಲೆಯಾಯಿನ ಶಕ್ತಿ ಮಂತ್ರದೇವತೆ.

ದೇವಿ ರೂಪದ ಶಕ್ತಿ ಇನಿ ಭಂಡಾರ ಜಪ್ಪುನಗ ಸಂಸಾರ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ ಮಾನ್ಯ ಮಿತ್ತ್ ವಶ
ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಎಂಕ್ಲು ಇನಿತ ದಿನ ಒಂಜಿ ಕೊಂಡೆ ಪೇರ್ ಕೊರೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್, 
ಕುಟುಂಬ ಸೇರ್ದ್ ಗ್ರಾಮೊಡು ಗ್ರಾಮ ದೇವೆರಾಯಿನ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವೆರ್ಲಾ ವಿಫ್ನೇಶ್ವರೆಲಾ,
ಅಳಕೆ ಬ್ರಹ್ಮೆರ್, ಅಂಚೆನೆ ಇನಿ ಕುದ್ರೋಳಿಯಮ್ಮ, ಬೋಳೂರಮ್ಮ ಪನ್ಪಿನ ಸರ್ವ ಸತ್ಯೊಲೆನ್ 
ದುಂಬು ದೀದ್, ಈ ಜಾಗ್‌ಡ್ ಸತ್ಯದೇವತೆನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನು-ಜಪುಡಾವುನ ಬಾಲ್ 
ಭಂಡಾತೊಡು ಇನಿ ಜಪುಡಾಯಿನ ಬಾಲ್ ಭಂಡಾರೊಡು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಇನಿ ಮಾನಿನ 
ಮಿತ್ತ್ ವಶ ಆವೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಭಂಡಾರೊನು ಜಪ್ಪಾವೊಂಡ ಈ ಭಂಡಾರ  ಜಪ್ಪುನಲ್ಪ ವಿಷಾಮ್ರತ
ಇಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಅಪಂಡ ಎಂಕ್ಲು ಮಾನವ ಜನ್ಮದಕುಲು ಒಂಜಿ ತೆರಿಂಡ ಒರುಂಬ ತೆರಿಯಂದೆ
ಪೋವು, ಬೆರಿಟ್ ಮರಣ, ಬಂಜಿಡ್ ಜನನ ಪಡೆಯಿನಕುಲು ನೆಟ್ಟ್ ಆಯ ಉಪ್ಪು ನ್ಯಾಯ
ವಿಚಾರೊಡು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಭಂಡಾರ ಕೆರ್ಪುನಂಚಿನ ಪೊರ್ತುದು ಏರಿನ ಕೊಡಿ, ಅಂಚೆನೆ 
ಪಾಡಿಂಚಿ ಗಜಕಂಬೊಡು ಕಡ್ತಿ ಕೈಲ್‌ಡಾವಡ್ ದೀಪಾಯಿ ದಿನೊಟ್ಟಾವಡ್ ವಾ ರೀತಿ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ
ಕುಂದು ಕೊರತೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವೆನ್ ಮಾಪು ಮಲ್ಪುಲಾಂದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.

ಮಧ್ಯಸ್ಥ: ಯಾನ್ ಉಂಡಾಯಿಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ತು ವಿಷನಾ ಅಮೃತನಾ ಎರ್ತೆನಾ ಜಪ್ಪೆಲಾ 
ಕುಂದು ಕೋರೆನಾ ಮಿತ್ತ್ ಕೊಲ್ಪುಗು ಪೋವಾ. ತಿರ್ತ್ ಗಂತ್‌ಗ್ ಪೋವಾ ಪಂದ್ ಕೇನ್ನಗ
ಧರ್ಮ ದೇವತೆ ಮಂತ್ರ ಮೂರ್ತಿಯೆ ಎಂಕ್ಲು ಬಂಜಿಡ್ ಜನನ ಬೆರಿಟ್ ಮರಣ ಪಡೆವೊಂದು
ಬತ್ತ ಸ್ವಾಮಿದೇವೆರ್ನಆಯುಷ್ಯಾನಂಕಾಲ ಮುಟ್ಟ ಬದುಕೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಲೆಂಚಿನ ಶಕ್ತಿನ ಅನುಗ್ರಹ ಇತ್ತ್ಂಡ
ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಎಂಕ್ಲು ಒಂಜಿ ತೆರಿದ್ ಒರುಂಬ ತೆರಿಯಂದಿನ ಮಾನವೆರ್ ಉಪ್ಪು, ಪುಳಿ ಕಾರ
ತಿನ್ಪಿನ ಚರ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಲು ಪರಿಶೋಧನೆ ನಿಕ್ಲೆಡ ಅತ್ತಂದೆ ಎಂಕ್ಲೆಡ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಿನ ದಾಲ ದೋಷದ
ಪಾಲ್ ಇತ್ತ್‌ಡ್ಂದಾಂಡ ಆ ಸ್ವಾಮಿನ ಬಅಪ್ಪೆನಲಾ ಅನುಗ್ರಹ ಪತೊನ್ಲ. ಪಾಪದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದ
ಕನಿಕರೊನು ತೂಲ, ದೋಷೊನು ತಟ್ಟ್ ಪಾರಾದ್ ತಪ್ಪುನು ಒಪ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಪಾಪೊನು
ಪಾವನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ವಿಷೊನು ಕಡಪ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಾಡ್ದ್ ಅಮೃತೊನು ಕೂಡಾದ್ ಕೊರ್ಲ ಜಪ್ಪೆಲ್ದ
ಕೋಡಿಡ್ ಈ ಉಂತುಲ ದಿಂಜೆಲ್‌ದ ಕೋಡಿಡ್ ಸಂಸಾರೊನು ಉಂತಾಲ, ಸಂಸಾತೊಗು 
ಬರ್ಪಿನ ದುರಿತ ದೋಷೊಗು, ಕಷ್ಟ ನಷ್ಟೊಗು ಈ ಬೆರಿ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಲ ನಿನ್ನ ಮಾಯೊಡು 
ಸಾಯದ ಗಾಳಿ ಬೀಜಾದ್ ಸಸೂತ್ರ ಮಲ್ತ್ ಕಾಪುಲ ಪನ್ಪಿನ ಎಂಕ್ಲೆನ ಭಕ್ತಿದ ರಡ್ಡ್ ಮದಿಪು.




#Article 194: ಮಟ್ಟು (133 words)


ಮಟ್ಟು ಉ೦ದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮೊ. ಉಂದು ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‌ದ ಕರೆಟ್ ನೆಲೆಯಾದುಂಡು. ಈ ಗ್ರಾಮೊನು  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡ್ಲಗ್ ಪೋನಗ ಸಾದಿಡ್ ಕಟಪಾಡಿದ ಬಲತ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ತಿರ್ಗ್‍ಂಡ ಈ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊಗು ಪೋವೊಲಿ. ಉಡುಪಿ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ೮ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮೊ ತಿಕುಂಡು.   

ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಇಸೇಸೊ ಆಯಿನ ಗುಲ್ಲ ಬದನೆದ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಮಟ್ಟಿ ಗುಳ್ಳ ಬದನೆ(ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊದ ಬದನೆ) ಪನ್ಪೆರ್. ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮೊ ಕಡಲ್‍ದ ಬರಿಟ್ ಉ೦ಡು ಬುಕ್ಕೊ ಮುಲ್ಪ ಮಾತ್ರೊ ಗುಲ್ಲಾ ಬುಲೆಪೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಕಡಲ್‍ಗ್ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಸುದೆ ಸೇರೊಂಡು. ಅ೦ಬಾಡಿ, ದುಗ್ಗಪಾಡಿ, ಮಟ್ಟಿಬೈಲ್ ಉ೦ದು ಮಾತ ಈ ಗ್ರಾಮೊದ ಜಾಗೆಲು. ಈ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಬಾರ್, ತಾರೆ, ಪದ್ಪೆ, ಮುಂಚಿ, ಗುಳ್ಳ ಬದನೆ ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಬುಲೆಪೆರ್. ಮಟ್ಟು ಪನ್ಪಿ ಊರು ಮೂಲು ಬುಲೆಪಿ ಮಟ್ಟ್ ಗುಳ್ಳೊಡ್ದು ಜಗತ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಆತ್ಂಡ್. ಈ ಬದನೆದ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಲು ಕೊರ್‍ನೆಗೆ.   

ಈ ಗ್ರಾಮೊನು ಕಟಪಾಡಿಗ್ ಸಂಪರ್ಕಿಸಾವುನ ಅನೆಕಟ್ಟ್ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ದ ಸಂಕಲಾ  ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು.  ಈ ಸಂಕೊದ ಒಂಜಿ ಬಾಗೊಡು ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮೊ ಉಂಡು.  ನನೊಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಬಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್, ರಿಕ್ಷಾ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಮಾತ್ರೊ ತಿಕುನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಉಂಡು.




#Article 195: ಮಣ್ಣಿದಡ್ಡೆ (174 words)


ಮಣ್ಣಿದಡ್ಡೆ ಪಂಡ ಉಂದೊಂಜಿ ಅರಿತ ಅಡ್ಡೆ. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊದು ಆಲ್ಬಾಯಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೊಸ ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಮನ್ಪುವೆರ್, ಬೊಲಂತರಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್‍ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಕುಂದವೊಡ್ ಗಟ್ಟಿ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ತಟ್ಪೆಗ್ ಬಾರೆದಿರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮೈಪೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಲಾಯಕ್‍ಡ್ ಅವು ಗಟ್ಟಿ ಆಪುಂಡು ಅದಗ ಮಣ್ಣಿದಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.

ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ, ಮೆತ್ತೆದ ಮಣ್ಣಿ, ರಾಗಿದ ಮಣ್ಣಿ, ಗೋದಿದ ಮಣ್ಣಿ, ಕೂವೆದ ಪೊಡಿತ ಮಣ್ಣಿ ಇಂಚ ಕೆಲವು ಬಗೆತ ಮಣ್ಣಿಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ಪುನಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. 'ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂದಿ' ದಾನಿ ತುಲುವೆರೆಗ್ 'ಮಣ್ಣಿದಡ್ಯೆ' ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆನಿ ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ, ಅರೆಗೊಲಡ್ ಸಂಪುಗ್ ರಾಗಿದ ಮಣ್ಣಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂದರಿಪುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನೆದ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ಪುನಾಂಡ ಒಂಜಿ ಗಂಟೆಗ್ ದುಂಬು ಬೊಲೆಂತರಿನ್ ಎಡ್ಡೆ ಅರ್ಕಂಜಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾಡೊಡು.ಗೋದಿ, ರಾಗಿ ಆಂಡ ಎಡ್ಡೆ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಪಾಡ್ಂಡ ಯಾವು. ಒಂಜಿ ಸ್ಟೀಲ್‌ದ  ಬಟ್ಟಲ್‌ಗ್ ಒಂತೆ ನೈ ತೊಡೆತ್ ದೀವೊಡು. ತಾರಯಿದ ಪೂ ಕಡೆದ್ ಒಂಜಿ ಮಡಿತ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟುಡ್ ಅರ್ತ್‌ದ್ ಪೇರ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಏಲಕ್ಕಿ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತ್ದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಅರಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಒಂಜಿ ಚಿಮ್ಟಿ ಉಪ್ಪು ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡು. ತಾರಯಿದ ಪೇರ್ ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆತಿನ ಬಂದೊನ್ ಅಡಿ ದಪ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಬಾಜನೊಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ದೀದ್ ಎಡ್ಡೆ ಕುಂದವೊಡ್. ಕುಂದೊಂದ್ ಬನ್ನಗ ಒಂತೆ ನೈ ಪಾಡೊದ್. ಗಟ್ಟಿ ಯಾವೊಂದ್ ಅಡಿ ಬುಡೊಂದ್ ಬನ್ನಗ ಏಲಕ್ಕಿ ಪೊಡಿ ಪಾಡೊಡು. ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಮಣ್ಣಿನ್ ನೈ ತೊಡೆತ್ ದೀತಿನ ಬಟ್ಟಲ್‌ಗ್ ಮೈಪೊಡು. ಒಂತೆ ಚೌಲಿಯಾನಗ ಚೌಕೊಗ್ ಗೀಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ತುಂಡು ಮಲ್ಪೊಡು. ಮಣ್ಣಿದಡ್ಯೆ ತಿನೆರೆ ತಯಾರ್.




#Article 196: ಮದಿಮೆದ ಕಜ್ಜ (360 words)


ಮದಿಮೆಂದ್ ಪನ್ನಗ ಸುರು ನೆನಪಾಪುನ್ ಸೋಕುಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ದಿನ ಮಂಟಪ,ಪೂತ ರಾಸಿಲು,ಮಂಟಪಡ್ ಕುಲ್ದಿನ ಮದ್ಮಾಲ್ ಮದ್ಮಾಯೆ,ಮಂತ್ರ ಪನ್ಪುನ ಬಟ್ರ್,ಮಂಟಪದ ಸುತ್ತಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಎಡ್ಡೆ ಸೀರೆ ಪಾಕ ಬಂಗಾರ್ ಪಾರ್ದ್ ತರೆ ನಿಲೀಕೆ ಪೂ ದೀದ್ ಆಮೆಕ್ ಈಮೆಕ್ ಪೋಪುನ ಪೊಂಜೊವುಲ್ ಸುದಾರಿಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಆಂಜೊವುಲ್,ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡೊಂದು,ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಬಲಿ ಬರ್ಪುನ ಜೋಕುಲ್ ದೊಂಪದಡಿಟ್ ಸೇರ್ದಿನ ಜನಕುಲ್,ಪದ್ಯ,ಅಟಿಲ್ದ ಗಮ್ಮತ್ ಮಾತಾ, ಆಂಡ ಈ ಮದ್ಮೆ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಆವೊಡಾಂಡ ಅವೆತ ಪಿರವು ಪಾಕ ಕಜ್ಜ ಉಂಡ್

ಪರಿಣಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ದಾಂಪತ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನವು ಮದಿಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾದ್ ಗುರುತಿಸಾಯಿನ ಸಂಗಾತಿಲೆನ ನಡುತ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ಅತ್ಂಡ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಯಿನ ಒಪ್ಪಂದ. 

ಇದು ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ, ಅವರ ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿನ ನಡುವಿನ, ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರ ನಡುವಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮದುವೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅದು ಅಂತರವ್ಯಕ್ತೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಮುನ್ನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಡ್ಡಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದಾಗ, ಮದುವೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ, ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಯ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ಧೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಬಹುದು. ಅವರು ಯಾರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಿಷಿದ್ಧ ಸಂಭೋಗದ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾದ ನಿಯಮಗಳು, ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮದುವೆಯ ನಿಯಮಗಳು, ಪೋಷಕರ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾದ ಮದುವೆ, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ, ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಲವಂತದ ಮದುವೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಕಾರಣ, ಅಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿಲಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವು ದಂಡನಾರ್ಹವಾಗಿರಬಹುದು. ವಿಶ್ವದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಂತರಕುಲ, ಅಂತರಧರ್ಮದ, ಹಾಗೂ ಸಮಾನ-ಲಿಂಗ ಜೋಡಿಗಳ ಮದುವೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿವೆ.

ಮದುವೆಯು ರಾಜ್ಯ, ಸಂಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಸಮಾನಸ್ಕಂಧರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರದ ಸಿವಿಲ್ ಮದುವೆಯು ಮದುವೆಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ, ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮದುವೆಯ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಒಳವಸ್ತುವಿಲ್ಲದ ಮದುವೆಯಾಗಿದೆ. ಮದುವೆಗಳನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮದುವೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಳಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಸಂತತಿಯ ನಡುವೆ ಪ್ರಮಾಣಕ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬಹುತೇಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಮದುವೆಯನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ಲಿಂಗಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳು, ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಮದುವೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ಮದುವೆ, ಅಂತರಧರ್ಮೀಯ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತೆಗೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಇವಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಥವಾ ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮೂಲಕ ಮದುವೆಯು ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯಾಸದ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವವು ಆಗಬಹುದು.




#Article 197: ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ (188 words)


ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ಅಣ್ಮ ಪೊಣ್ಣು ಪನ್ಪಿನ ನೆಲೆತ್ತ ನಲಿಕೆ.

ಈ ನಲಿಕೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೋಕುಡು ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ನಲಿಪುನಕುಲು ಪರವ ಜಾತಿದಕುಲು. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲುಡು (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್) ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ನಲಿತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಪಂಡ ಮದುಮಗಂದ್, ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಪಂಡ ಮದುಮಗಳುಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ನಲಿಕೆದ ಬಗೆಟ್ ಒಂಜಿ ಕತೆ ಇಂಚ ಉಂಡು. ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮಖೆ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಏಳ್ ಜನೊ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೆರ್ ಬತ್ತಿತ್ತೆರ್‍ಗೆ. ಅಂಚ ಬತ್ತ್‌ನ ಏಳ್ ಜನೊ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೆರೆಡ್ ಅಕೇರಿತಾಳ್ ಪರವಕಟ್ಟೆಗ್ ಬರ್ಪಳ್. ಅಲ್ಪ ಭೂತೊ ನಲಿಪುನ ಪರವನೊಟ್ಟುಗು ಆಲೆಗ್ ಮೋಕೆ ಆಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ತೆರಿನ ಆಲೆನ ಆಜಿ ಜನೊ ಪರ್ದಿನಕುಲು ತಂಗಡಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಪರವಗ್ ಶಾಪೊ ಕೊರ್ದು ಅಕ್ಲೆನ್ ಮಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍ಗೆ. ಅಂಚ ಮಾಯೊ ಆಯಿನ ಅಕ್ಲೆನ ನೆಂಪುಗಾತ್ರೊ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಅಕ್ಲ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್‍ಂದ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಆಚರಿಸವೆರ್.

ಪರವ ಜಾತಿದ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ಜವನೆರ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡುವೆರ್. ಕಾರ್‌ಗ್ ಗಗ್ಗರೊ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಹಿಮ್ಮೇಳೊಡು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಒಂಜಿ ಪನ್ಜೋವು ಬರ್ಪೆರ್. ತೆಂಬರೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾರ್ತನೊ ಪನ್ಪೆರ್. ತೆಂಬರೆದ ಪೆಟ್ಟ್‌‍ಗ್‍ಲಾ ಪಾರ್ತನೊದ ಇಂಪುಗ್‍ಲಾ ಪೊರ್ಲುದ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್. ಪ್ರೇಮೊ, ವಿರಹೊ, ಶೃಂಗಾರೊ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾವೊಲು ಬರ್ಪುನ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಜಾಲಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಬತ್ತೆರ್ಂದ್ ಲೆತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೈಟೊಂಜಿ ಲಾಟಾನ್, ಪೋಡಿಗೊಂಜಿ ತಂದೆಲ್, ಇಲ್ಲ್‌ದಕುಲು ಕೊರ್ಪುನ ಅರಿ, ಬಾರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ತೆನಸ್‍ಲೆನ್ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡೊಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಇಂಚ ರಾತ್ರಿಯಿಡಿ ಊರಿಡಿಕ್ಕ ಪೋಪೆರ್. ಇಂದುವೆ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದಕುಲು ನಲಿಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಆಯಾ ಊರುದಕು ಅವ್ವೇ ಊರುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ಬೇತೆ ಊರುಗು ಪೋಪುಜೆರ್.




#Article 198: ಮನೊಳಿ (146 words)


ಮನೊಳಿ (Coccinia grandis) ಪಂಡ ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ. ಮನೊಳಿನ್ ಕನ್ನಡ‍ಡ್ ತೊಂಡೆಕಾಯಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್‌ಲಾ ಬುಲೆಪವೆರ್.

ಮನೊಳಿನ್ ಕಡ್ಲೆ, ಬೀಜ (ಗೇರು ಬೀಜ) ಪಾಡ್‍ದ್ ಕಜಿಪ್ಪು ಮಲುಪುವೆರ್. ಮನೊಲಿದ ಉಪ್ಪುಕರಿ, ಮನೊಳಿ ಅಜಾವುನೆ, ಮನೊಳಿದ ಸಾರ್, ಮನೊಳಿದ ರೆಸ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೂಪೊಡ್ ಮನೊಳಿದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಡ್ಲೆ ಮನೊಳಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಡ್ಲೆ ಬೀಜ ಬಾರಿ ಪ್ರಚಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಆಜಾವುನ ಕಜಿಪುಲು. ಓವ್ವೆ ಕಜ್ಜೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಉಪ್ಪುಂಡೆ.

ಮನೊಲಿದ ದೈ ಮಲ್ಪರೆ ಬಾರಿ ಸುಲಭ. ಉಂದು ದೈತ್ತ ಲೆಕ್ಕ ಬುಲೆವುನತ್ತ್‍. ಉದ್ದ ಬೂರು ಪೊವೊಂದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ರಡ್ಡ್‍ ಪೂಟುದಾತ್‍ ಮಲ್ಲ ಬೂರುದ ತುಂಡುನು ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡ್ದ್‍ ನಡ್ಂಡ ಆಂಡ್‍. ನೆಡ್ದ್‍ ಮಲ್ಲೆ ಅನಗ ಬೂರು ಪೊವೆರೆ ಸುರು ಆವೊಡ್ದೇ ದುಂಬು ನೆತ್ತ ಬೂರು ಪೊಯೆರೆ ದೊಂಪ ಪಾಡೊಡು. ಬಸಲೆದ ದೊಂಪದ ಲೆಕ್ಕಲಾ ಆಪುಂಡು. ಅಂಡ ಆಜಿ ಏಲ್‍ ಪೀಟ್‍ ಎತ್ತರ ಮಲ್ಪೊಡು. ದಾಯೆಪಂಡ ಮನೊಲಿ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಸುಲಭ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಬೂರುನು ಮರೊಕ್ಕು ಬುಡುಂಡ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಬಂಗ. ತಾರೆದ ಮರ, ಕಂಗ್‍ದ ಮರ ಕೈತಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಸರಿಗೆ ಕಟ್‍ದ್‍ಲಾ ದೊಂಪ ಪಾಡೊಲಿ. ಮರಿಯಲೊಗು ಮನೊಲಿದ ದೊಂಪ ಒಂತೆ ಹಾಳಾಪುಂಡು. ಆಂಡ ಆರೆಗಾಲೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಈಟ್‍ ಪಾಡ್ದ್‍ ಬುಲೆಪಾಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಮನೊಲಿ ಆಪುಂಡು. ಮನೊಲಿದ ಇರೆಟ್ಟ್‍ ಪೊಯ್ಯ (ಪೊಯ್ಯ ದಕ್ಕುನು) ದೆಪ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು.

ಮನೊಲಿ ಎಂಚಲಾ ಉನೊಲಿ.




#Article 199: ಮಯಿಸಂದಾಯೆ (210 words)


ಮಹಿಷೆ ಪಂಡ ಗೋಣೆ. ಅಂಚಾದ್ ಗೋಣದ ರೂಪೊದ ಭೂತೊನು ಮಯಿಸಂದಾಯೆಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಯಿಸಂದಾಯ ಭೂತೊನು ಕುರಿತಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಉಲ್ಲ. ಒಂಜೊಂಜಿ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಈ ಭೂತೊದ ಉಟ್ಟುನು ಕುರಿತಾದ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ತೆರಿಪಾಬ.

ಕಾಪುಮಜಲ್ದ ಜತ್ತು ಪರವೆ ಪನ್ತಿ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗನಕುಲು ಒಂಜಿ ದಿನೊ ನೀರ ಜಲಕೊಗು ಪೋಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಮೇಲ್ ಲೋಕೊಡ್ದು ತೂಯಿನ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರೆಗ್ ಅಬ್ಬಗನ ಮಿತ್ತ್ ಮನಸ್ಸಾಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲು ಮೀಯೆರೆ ಜಪ್ಪುನ ಕೆರೆಟ್ಟ್ ಆರ್ ಬೊಲ್ದು ತಾವರೆದ ಪೂವದ್ ನೆಗಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಅಬ್ಬಗಗ್ ತಾವರೆ ಪೂತ ಮಿತ್ತ್ ಮನಸ್ಸಾಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಕಯಿತಡೆ ಪೋಪೆರ್. ಅಪಗ ಪೂ ದುಂಬು ದುಂಬು ಪೋದು ಕೆಕ್ಕಿ ಪಾಯಿ ಗುಂಡಿಗ್ ಪೋಪುಂಡು. ಆಡೆಗ್ ಅಬ್ಬಗ ಪೋನಗ ಆಲೆನ್ ಪತ್ತ್ದ್ ಮೆಯಿಸಂಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚ ಒಂತೆ ದಿನೊ ಪೋನಗ ಆಲ್ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಪಲ್. ಎನನ್ ದೇವಕೂಟೊಗು ಲೆತೊಂದು ಪೋಲೆ ಪನ್ಪಲ್. ಅಂಚ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆಣ್ ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ವಲ್. ಬಾಲೆಗ್ ಮಯೇಸರ ಕುಮಾರೆಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್.

ಇಂಚ ಇಪ್ಪುನಗ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರ್ ಏಪೊಲ ಪೂಜೆ ಮುಗಿತ್ತ್ದ್ ಬನ್ನಗ ಬಾಲೆಗ್ ಪೂಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಬುಕೊ ಒಂಜಿ ಕೊಂಡೆ ಪೇರ್ ಕನವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಒಂಜಿ ದಿನೊ ಈ ಬಾಲೆ ಸೀದ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಸಾದಿಡ್ ಪಲ್ಲದವುಲು ಗೋಣೆ ಒಂಜಿ ಈ ಬಾಲೆನ್ ತಾಡ್ದ್ ಕೆರ್ಪುಂಡು. ಅಪ್ಪೆ ಬಾಲೆನ್ ನಾಡೊಂದು ಬನ್ನಗ ಪಲ್ಲದ ಬರಿಟ್ಟ್ ಗೋಣೆ ಅಂಚಿ ಉಂತ್ದ್ಂಡ್. ಬಾಲೆ ಇಂಚಿ ಬೂರ್ದ್ಂಡ್. ಕೋಪೊ ಬತ್ತಿ ಅಪ್ಪೆ ಗೋಣದ ತರೆ ಕಡ್ತ್ದ್ ಬಾಲೆದ ಸರ್ರೊಗು ದೀದ್ ಜೂವೊ ಕಲೆ ಕೊರ್ಪಲ್.

ಇಂಚ ಇಪ್ಪುನಗ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಬಾಲೆನ್ ಲೆಪ್ಪುನಗ ಆಯೆ ತರೆತ್ತ ಮಣಿ ಆಡವೊಂದು ಬರ್ಪೆ. ಅಯಕ್ಕ್ ಈಸರ ದೇವೆರ್ ಈ ದಿನೊಕ್ಕು ಮೂಜಿ ಅಬತಾರೊದ ಬಾಲೆ. ಈ ನನ ದುಂಬುಗು ನಂದೊಲಿಗೆ ನಾಲ್ ಸಾನೊಗು ಪೋದು ದೇವೆರೆ ಬಲಪಕ್ಕೊಡು ಬೆರ್ಮೆರೆ ಎಡಪಕ್ಕೊಡು ಜೋಗೊ ಪೋವೊಡು. ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಕುಡು, ಒಂಜಿ ತಾರಯಿ. ಕದಿಕ್ಕೆ ಪಂತಿಡ್ ಸಾಂತಿ ಮಂತೊನೊಡುಂದು ಪಂಡ್ದ್ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಉಂದುವೆ ಮಯಿಸಂದಾಯ ಭೂತೊ.




#Article 200: ಮಲೇರಿಯಾ (222 words)


ಮಲೇರಿಯಾ ಪನ್ಪುನ ಜ್ವರ ಪ್ರೊಟೋಝೋನ್ ಪರಾವಲಂಬಿಲೆದ ಮೂಲಕ ಪರಡುನ ಒಂಜಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೀಕ್. ಈ ಸೀಕ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಅಂಚೆನೆ ಏಷ್ಯಾ ಬೊಕ ಆಫ್ರಿಕಾದಂಚಿನ ಉಷ್ಣವಲಯೊಲು ಅಂಚೆನೆ ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯೊಲೆಡ್ ಪರಡ್‍ದ್ಂಡ್. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಂದಾಜ್ ೩೫೦-೫೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣೊಳು ದಾಖಲಾಪುಂಡು. ಐಟ್ಟ್ ಒಂಜೆರ್ದ್ ಮೂಜಿ ದಶಲಕ್ಷ ಜನೊಕುಲು ಸೈಪೆರ್.

ಮಲೇರಿಯಾ ಮಸ್ತ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪ್ರೊಟೊಝೋನ್ ಪರಾವಲಂಬಿ ಉಂದು ರೋಗೊಗು ಕಾರಣ. ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್ ಪರಾವಲಂಬಿದ ೫ ಜಾತಿಲು ಜನಕುಲೆಗ್ ಸೋಂಕು ತಾಗವುಂಡು. ಈ ರೋಗ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಸ್ವರೂಪೊಗು ಬರಿಯೆರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್ ಫಾಲ್ಸಿಪಾರಮ್ ಕಾರಣ. ಬೇತೆ ಜಾತಿಲು ಮಲ್ಲ ಸ್ವರೂಪೊಡು ಜನಕುಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪುಜಿ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೋಂಕು ತಾಗಿನ ಪೊಣ್ಣು ಅನಾಫೆಲಸ್ ಉಮಿಲ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಚುಚ್ಚುನೆಟ್ಟ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಉಂದು ರೋಗ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆನಾಫೆಲಸ್ ಉಮಿಲ್ ಚುಚ್ಚುನೆಟ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಈ ರೋಗ ಜನಕುಲೆಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಸೋಂಕು ಇತ್ತಿನ ನರಮಾನಿನ ನೆತ್ತೆರ್ ಪರಿನ ಉಮಿಲ್‌ಗ್ ಈ ಸೋಂಕು ಬರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ವಾರ ಕರಿದ್ ಉಂದು ಉಮಿಲ್ ಸೋಂಕು ಇಜ್ಜಂದಿನ ಬೇತೆ ನರಮಾನಿಗ್ ಚುಚ್ಚಿಂಡ ಅವ್ ಜನಕ್‍ಲಾ ಇಂದು ಸೋಕು ತಾಗುಂಡು.

ಅಂಚಾದ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಅನೇಮಿಯಾ, ತರೆ ತಿರ್ಗುನು, ದಂಬು ಕಟ್ಟುನು ಇಂಚಿನ ಲಕ್ಷಣ ತೋಜೆರೆ ಶುರು ಆಪುಂಡು. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜ್ವರ, ಚಳಿ ಅಂಚೆನೆ ಓಂಕದೆ ಅಂಚೆನೆ ಫ್ಲೂ ರೋಗದಂಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜೆರೆ ಶುರು ಆಪುಂಡು. ಕೆಲ ಪ್ರಕರೊಣಡು ಈ ಜ್ವರ ಜೋರಾದ್ ಕೋಮಾಗ್ ಪೋಪುನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜನಕುಲು ಸೈಪುನ ಸಂಭವಲ ಉಂಡು.

ಉಂದು ರೋಗ ಪರಡುನೆನ್ ಉಂತಯೆರೆ ಮಸ್ತ್ ವಿಧಾನೊಲುನ ಉಂಡು. ಮಸ್ತ್ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಮರ್ದುಲು ಉಂಡು. ಆಂಡ ಸದ್ಯೊಗು ಈ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುನಂಚಿನ ಒವ್ವುಲಾ ಲಸಿಕೆ ಇಜ್ಜಿ. ಐನ್ ನನಲ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಂತೋಂದುಲ್ಲೆರ್. ಉಮಿಲ್‍ಲೆನ್ ದೂರ ದೀಯೆರೆ ಉಮಿಲ್‍ದ ಪರದೆ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಇಲ್ಲದ ಕಯತಲ್ ಒಲ್ಪಲ ನೀರ್ ಉಂತೆರೆ ಬುಡೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಕುರೆ ನೀರ್ ಇತ್ತಿನ, ಕೆರೆಂಚಿ ನೀರ್ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೊಲೆನ್ ಆಯಿನಾತ್ ಮುಚ್ಚೊಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಅವೆರ್ದ್ ದೋರ ಉಪ್ಪೊಡು. ಅಂಚಿನ ಜಾಗೊಲೆಡ್ ಉಮಿಲ್ ಕುಲ್ಲುನು ಜಾಸ್ತಿ. ಅಂಚಿನ ಜಾಗೊಲೆಡ್ ಉಮಿಲ್‍ಲೆನ್ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಬುಡೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.




#Article 201: ಮಲ್ಲಿಗೆ (215 words)


ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ, ಜಿಂಜ ಪರಿಮಳದ ಒಂಜಿ ಪೂ.ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಕೆಲವು ಬಗೆತ್ತ ಮಲ್ಲಿಗೆಲು ಉಲ್ಲ. ಆಂಡ ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲಿಗೆಲು ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು. ಅವು ಉಡುಪಿ/ ಶಂಕರಪುರ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲದ/ಮಂಗಳೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ. ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗೆಡ್ ಸಪುರ ಉಂಡು. ಮಂಗಳೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದಪ್ಪದ, ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಪೂ. ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಚೆಂಡ್ ಉದ್ದ ಕಟ್ಟುವೆರ್; ಮಂಗಳೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆದವು ಉರುಂಟುಡು ಕಟ್ಟುವೆರ್.

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಂಕರಪುರ, ಬೆಳ್ಮಣ್, ಶಿರ್ವ, ಕಟಪಾಡಿ, ಕಾಪು ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಲಿಗೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

೭೦ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಾದ್ರಿ ಒರಿ ಬೇತೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ದಾಂತಿನ ಬಡಪತ್ತ್ ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ದಿನತ್ತ ಪಡಿ ಬೆನಿಯೆರೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬುಲೆತ್ತ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಇತ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಪುದೆಲ್ ಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾದ್, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಆಯಿನೆ ಅವೆನ್ ಮಾರ್ದ್ ದಿನ ದೆಪ್ಪುವೆರ್.
೫ಡ್ದ್ ೧೦ ಸೆಂಟ್ಸ್ ಜಾಗೆಡ್ ಪತ್ತೆಡ್ದ್ ಐವ ಪುದೆಲ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.ಒಂಜಿ ಪುದೆಲ್ ಡ್ದ್ ದಿನೊಕ್ಕು ೨೦೦ ಮೊಗ್ಗೆಡ್ದ್ ೭೦೦ ಮೊಗ್ಗೆ ಮುಟ್ಟ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಮಾತ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗೆ ಕೊಯ್ಪೆರ್. ಕಾಂಡೆ ಪತ್ತ್ ಗಂಟೆದ ಉಲಯಿ, ಇತ್ತಿ ಪೂಕುಲೆನ್ ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್ ಡ್ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕುಟುಂಬದ ಪುದರ್ ಬರೆಯಿನ ಎಲ್ಯ ಚೀಟ್ ದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಿದಾಡ್ಯೆರೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಉಂದು ಬಾರೀ ಸಿಸ್ತ್ ಡ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಏಜೆಂಟೆರೆನಡೆ ಪೋಪುಂಡು.

ಪ್ರತಿದಿನ ೧೧ ಗಂಟೆದ ಪೊರ್ತುಗು ಪೂಕುಲು ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗ್ ಪೋಯೆರೆ ತಯಾರಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ವರ್ಸೊಡು ೩೬೫ ದಿನಲಾ ಪರ ಮರತ್ತಡಿಟ್ ಸೇರ್ದಿನ ಏಜೆಂಟೆರ್ ಪೂತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಬುಲೆಪಾದಿನಕ್ಲೆನ ಬೊಕ್ಕ ದೆತೊನುನಕ್ಲೆನ ಗರ್ಜ್ ಲೆನ್ ತೂವೊಂದು ಮಲ್ಲಿಗೆಗ್ ದಿನತ್ತ ಬಿಲೆ ನಿಗದಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಬಿಲೆನ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ತೋಜುನಂಚ ಬರೆದ್ ಲಾ ದೀಪೆರ್.ಮೂಲು ಮೋಸದ ಪ್ರಕರಣೊಲು ಇಜ್ಜಿಂದೇ ಪನೊಲಿ.

ಇತ್ತೆ ಈ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಊರುಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಪರವೂರುಗು, ಕುಡ್ಲದ ಏರ್ ಪೋರ್ಟುಡ್ದಾತ್ರ ಪರದೇಶೊಗ್ಲಾ ಪೋಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂಲತಃ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಬುಲೆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೂ, ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಬೇತೆ ಸಮುದಾಯದಕುಲುಲಾ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಪೂನು ಗಲಸುನಕ್ಲೆಡ್ ಎಚ್ಚಿನಕುಲು ಹಿಂದುಲು.




#Article 202: ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ (139 words)


ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಪಂಡ್ಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ತಿನಸ್. ಉಂದು ದೋಸೆಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ರುಚಿಯಾಯಿನ ತಿಂಡಿ. ಉಂದು ಭಾರತದ ಬಡಕೈದ ತಿನಸ್. ಉಂದೆತ ಮೂಲ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಕುಡ್ಲ. ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್‍ದಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಭಾರತ ದೇಶೊಗ್ ಅತ್ತಂದೆ ಲೋಕೊರ್ಮೆ ಗುರ್ತ ಮಲ್ಪದ್ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಅರಿ, ಬಟಾಟೆ, ಮೆತ್ತೆ, ಬೆವುರೆನ್ ಮಾತ ಪಾಡ್‍ದ್ ಐಕ್ ಬಾಜಿ‍ನ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಚಟ್ನಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಬರ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಇಷ್ಟ ಆಪುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಮಾತಾ ಹೋಟೇಲ್‍ಡ್‍ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ತಿಂಡಿ ಉಂದು. ಅಂಚೆನೆ ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಒಂಜಿ ಪೆಂಟೆರ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ಪೆಂಟೆಂಗ್ ಪೋನಗ ಮಲ್ಪನ ರೀತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅವುಂಡು.

ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆಡ್ ರಡ್ ಬಗೆ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ದೋಸೆ ಬೊಕೊಂಜಿ ಬಾಜಿ ದಿಂಜಾವುನಿ. ಅರಿ ಬೊಕ್ಕ ಉರ್ದುನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿಗ್ ದುಂಬುದ ದಿನೊ ನನೆಪರೆ ಪಡೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಮನದಾನಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆದ್ ಬಂದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಕಾವೊಲಿಡ್ ದೋಸೆದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಟೊಟೆ, ನೀರುಳ್ಳಿ ಅಂಚೆನೆ ಐಕ್ ಒಗ್ಗರ್ಣೆ ಪಾರ್ದ್ ಲ್ಂಬೆದ ರಸನ್ ಪಾರ್ದ್ ಬಾಜಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ದೋಸೆದ ಉಲಾಯಿ ದೀಪೆರ್. 
ಮೈಸೂರ್ದ ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಕೆಂಪು ಚಟ್ನಿ ಇತ್ದ್ ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ ಪಾರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದೋಸೆದ ಒಲಯಿ ಬಾಜಿ ಪಡೋಡ ದುಂಬು ಬೋಳ್ಳುಳ್ಳಿನ್ ದೋಸೆದ ಒಲಯಿ ಪಾಡೊಡು. ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಉಂದೆನ್ ತರಕಾರಿದೋಟ್ಟುಗೆ ತಿನ್ಪೆರ್.




#Article 203: ಮಾದಿರ (413 words)


ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆ, ಚೆನ್ನು ನಲಿಕೆ, ಕಂಗೀಲು, ಕರಂಗೋಲು, ಆಟಿ ಕಲೆಂಜ, ಸೋಣದ ಜೋಗಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜನಪದೊ ನಲಿಕೆಲು ಉಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್ದಇಂಚಿತ್ತಿನವೇ ಒಂಜಿ  ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ ಮಾದಿರ. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಪೊಣ್ಜೊವುನಕುಲು ನಡಪಾವೆರ್.
ಕನ್ಯಾಪು, ಆಟಿಕಲೆಂಜಲೆಕನೆ ಮಾದಿರಲ ಒಂಜಿ ಜನಪದರೆ ನಲಿಕೆ. ಬೊಳ್ತೇರ್‌ಡ್ ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆನ್ ಉಳ್ಳಾಟ ಪನ್ಪೆರ್.

ಮಾದಿರ ಪದೊದ ಅರ್ಥೊ 'ಮಾತೃ' ಪನ್ಪುನ ಪದೊರ್ದು ಬತ್ತಿಪ್ಪು. ಅತ್ತಂಡ ಮಾದಿಗ ಪನ್ಪುನ ಜಾತಿವಾಚಕ ಪದೊಲಾ ಆದಿಪ್ಪು ಪಂಡ್‍ದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಅದೇಕಿದ( ಚುರುಕಾಯಿನ), ದೇಕಿದ(ಪೊರ್ಲುದ)ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ ನಲಿಕೆ.

ಮಾದಿರ(ಪೊಣ್ಣು) ಪೊರ್ಲಗಂಟ್ ದ ಆನನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ಬಯಕುನ ಇಚಾರ ಮಾದಿರನ ಪದೊಟ್ಟುಪ್ಪುಂಡು. ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗ್ ಲ ಈ ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆಗ್ ಲಾ ಆತೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಂಬಂಧ ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ. ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆಡ್ 7-8 ಜನ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರ್ತಿ ಮೋನೆಗ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣ ಪಾರ್ದ್ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಮೈ, ಮುಂಡೊಗು ಕುಂಕುಮದ ಬೊಟ್ಟು, ಗಲ್ಲೊಗು ಚುಕ್ಕಿ ದೀದುಪ್ಪುವೆರ್. ಬೇತೆ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು ಸೀರೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ದುತ್ತೈತೊಡುಪ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ರವಕೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನಪಗ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು ತಿಗಲೆ ತೋಜಂದಿಲೆಕ ಪುಗೆಲ್ ರ್ದ್ ಸೀರೆನ್ ತಿಗಲೆಗ್ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸೆಂಬೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಸೀರೆದ ಸೆರಂಗ್‌ಡ್ ಗಂಟ್ ಪಾಡ್ಯೆರ್ಡ ಗೇಂಟಿ ಪನ್ಪೆರ್. ತರೆನಿಲಿಕೆ ಪೂ ದೀವೊಂದು ಮೋನೆಗ್ ಮೈ , ಬೊಟ್ಟುಲೆಕ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್. ಮಾದಿರ ಒರ್ತಿಡ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ದ ಗೆಜ್ಜೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಾಕಿದಕ್ಲು ಖಾಲಿ ಕಾರ್ಡ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಅಂಜೊವು ಇಜಿಂಡಾ ಪೊಂಜೊವು ತೆಂಬೆರೆ ಬೊಟ್ಟುಂಡ , ಒರಿನಕ್ಲು ಪದ ಪನ್ಪೆರ್.
ನಲಿಕೆ ತೂಯೆರೆ ಪೊರ್ಲು. ಕಿನ್ಯ ಪಜ್ಜೆಡ್ ಮಂಡಲಕಾರ ಆದ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಲಾಟ ನಡಪುಂಡು. ಕೋಲಾಟ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ ತೇಲ್ ಬಗ್ಗುನ ಗೊಬ್ಬು ಉಪ್ಪುಂಡು. ತೇಲ್ ಬಗ್ಗ್ ದ್ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಜಾಲ್‌ಡ್ ದೀತಿನ ಪನವುನು ಕೂಲಿಡ್ ತುಚ್ಚಿದ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಒರ್ತಿ ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲುನಗ ನನೊರ್ತಿ ಅಲೆನ ಮಿತ್ತ್‌ರ್ದ್ ತೇಲ್ ಬಗ್ಗ್ ದ್ ಮೇಲ್ ರ್ದ್ ಲಾಯಿಪುವಲ್. ಉಂದೆನ್ ಬೆರಿ ಉಡ್ಪುನೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಬಾರ್ ನ್ ತಡ್ಪೆಡ್ ದೀದುಪ್ಪುವೆರ್. ಒರ್ತಿ ಆ ಬಾರ್‌ನ್ ತಡ್ಪೆಡೆ ಮಿತ್ತ್ ರಾಪಾಂಡ ಕುಡೊರ್ತಿ ಆ ಬಾರ್ ತಿರ್ತ್ ಬೂರಂದಿಲೆಕ ತಡ್ಪೆನ್ ಅಡಿಮೇಲ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಬಾರ್ ನ್ ಪತ್ತುವಲ್ . ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಕಸರತ್ತ್ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾರ್ ನ್ ಜೋಳಿಗೆ ಚೀರಾವುಗು ದಿಂಜವೊನುವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆಗ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಪಜ್ಜೆಂದ್ ಇಜ್ಹಿಂಡಲಾ ಪದ ಮಾತ್ರ ನಲಿಕೆಗ್ ಪೂರಕವಾದಿಪ್ಪುಂಡು.
ಮಾದಿರ ಒರ್ತಿ ನಲಿಪುನ ಪೊಣ್ಣಾದಿತ್ತ್ ದ್ ಪೊರ್ಲುದ ಚನ್ನನ್ ಬಯಕುವಲ್. ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೇರದಂಚಿ ಪೋದು ಆಯನ್ ಲೆಪುಡಾವಲ್. ಮಾದಿರನ ಓಲೆಗ್ ಈ ಬಿಲೆ ಕೊರಡ ಆಲ್ ಬೊರ್ಚಾಂದಿನಾಲ್ಂದ್ ಆಯನ ಕಡೆತಕ್ಲು ಪನ್ನಗ, ಅಲೆನ ಕಡೆತಕ್ಲು ಆನ್ ಕುರೂಪಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಅಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನ ಎಂಚಾಂಡಲ ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡನಿ ಅಲೆಗ್ ಹಿಂಸೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಪಿದಾಡ್ನಗ ಕೊದಂಟಿ ಪತ್ತ್ ದ್ ಪೊಡಿಪಾವೆ. ಎಂಚಾಂಡಲಾ ಆಯನ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಯಿನ ಮಾದಿರಡ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲದ ಕೈತಲ್ದಕುಲು ಕೇನ್ನಗ ಬೊಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರ್ ಏತ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಉಡಲ್ ಗ್ ನೆಮ್ಮದಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಲ್. ಏಪಲಾ ಹಿಂಸೆನೇ ಅನುಭವಿಸೋಡಾಯಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎನ್ನವುಂದು ಕಣನೀರ್ ಒರೆಸೊನುವಲ್.

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಸುಳ್ಯೊ, ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಲಡ್ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್‌ನಕುಲು ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಪುವೆರ್. 

ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ಪೊಣ್ಜೋವುನಕುಲು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಮಾದಿರ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಂಚ ವೇಷ ಪಾಡ್ನ ಮಾದಿರನ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪಾರ್ತನೊ ಪಂಡೊಂದು ನಲಿಪಾವೊಂದು ಪೋಪೆರ್.

ಪರ್ಬ ಕರಿದ್ ಜಾರ್ದೆ/ಪೆರಾರ್ದೆಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಈ ನಲಿಕೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಾಸರಗೋಡುದಂಚಿ ಊರ್ದ ಜಾತ್ರೆಲು ಪೊನ್ನಿದಪಗ  ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಜಾತ್ರೆಲು ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ ಅವುಲು ಈ ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕಾರ್ಲದಂಚಿ ದೇಯಿನಲಿಕೆ, ಪುತ್ತೂರು ಸುಳ್ಯದಂಚಿ ಮೂರ್ಲೆ ನಲಿಕೆದ ಲೆಕನೆ ಕಾರ್ಲದಂಚಿ ನೇಮ ಕೋಲದ ನಡುಟ್ಟು ಖಾಲಿಜಾಗೆಡ್ ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಲಾ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ನಡಪುನ ಜಾಲಾಟದಪಗಲ ಮಾದಿರೆ ನಲಿಕೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. 




#Article 204: ಮಾಸೆತ್ತಿ ಕಲ್ಲ್ (234 words)


ಪರಿಚಯ

ಮಾಸ್ತಿ ಕಲ್ಲುನ ವಿಸ್ರುತ ರೂಪ ಮಹಾಸತಿ ಕಲ್ಲು

ಊರು ಪೂರಾ ಒಂಜೇ ಸುದ್ದಿ.ಸೀಮೆದರಸುಲು ಕೋಟೆಕಟ್ಟಾಬೆರ್‍ಗೆ.ಆಂಡ ಕಟ್ಟಿನ ಕೋಟೆ ಉಂತೆರೆ ಕೇನುಜಿಗೆ! ಪಗೆಲ್‍ಕಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲಕಟ್ಟ ಇರ್ಲಡ್ ಜರಿದ್ ಬೂರುಂಡುಗೆ.ಆಂಡ ನೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪರಿಯಾರಲಾ ಉಂಡು ಅವೆನ್ ಮಾತ್ರ ಊರ್ದ ಕೆಲವು ಜನೊಕುಳು ಗುಟ್ಟ್ಉ ಮನ್ತೆರ್‍ಡ,ಕೆಲವರ್‍ ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಬಾಯಿ ಬುಡ್ಪೆರು-ಬಂಗವಾಡಿದ ಪಟ್ಟದ ಕರ್ತುಲಾಯಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಬಂಗರಸೆರ್ ಕಟ್ಟಾವು ಕೋಟೆ ಉಂತಂಡಾಡ,ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಣ್ಣನ್,ಪುಡಾದ್ ಜರಿಪಿ ಕೋಟೆಗೆ ಆವುತಿ ಕೊರೊಡುಂದು.ರಾಜನ ಆರಂತಡೆಗ್‍ಲ ಸುದ್ದಿ ಪಾರುಂಡು.ಇಂದೆಟ್ ಸತ್ಯ ಒವು?ಸುಳ್ಳು ಒವು? ಧರ್ಮ ಒವು ಆಧರ್ಮ ಒವು? ಪಂಡ್ದ್ ಏರೆಗ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಪುಜಿ ಬೂಡುದ ಪಾರ್‍ಪತಿಗೆ‍ ಮನ್ಪಿ ಚೇತಗಂಗೆ,ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಲುನ್ ಕೆಲವು ಗಣ್ಯೆರೆಡ ಪಣ್ಪಾನಗ,ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ ಅರಸುಲೆಗ್ ಬೆಚ್ಚಾಂಡ್. ಬಲಿಮೆದ ಬಲ್ಯಳಯನ್‍ ಯಿಚಾರ ಮನ್ಪುನ ಬುಡ್ಡು,ಚೇತಗಂಗನ್ ಲೆತ್ತ್ದ್ ಕೇಂಡೆರ್,ಚೇತಗಂಘ,ನಮ್ಮ ಅರಮನೆಕ್‍ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆದ ಅಗತ್ಯ ಬೂರ್ನಗ ನಿನಡೆ ಪಂಡೆ,ಇಂದೆನ್ ಕಟ್ಟಾವುನ ಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟೊದ ಪುದೆ ನಿಕ್ಕ್ ತುಂಬುಡಿಯೆ.ಈ ಕಟ್ಟಾಯಿ ಕೋಡೆ ಜರಿದ್ ಬೂರುಂಡ.ಈ ಬಗೆಟ್ ದಾದನಾ ಯಿಚಾರ ಯೆನ್ನ ಕೆಬಿಕ್ ಮುಂಟುಂಡ್.ದಾದಂದ್ ಪಣ್ಪನಾ? ಅರಸುಲೆ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಾವು ಕಾರ್ಯ,ಉಮೇದ್‍ ಮನ್ಪಾವೋಂದು ಉಲ್ಲೆ.ಆಂಡ ದಾನೆ ಮನ್ಪುನು,ಪಗೆಲ್ ಏರಿ ಕಲ್ಲ್ ರಾತ್ರೆ ತನ್ನಾತಿಗೆ ಜರಿದ್ ಬೂರ್ದು ನೆಲ ಪತ್ತುಂಡ.ತೆರಿನ ಜೋಯಿ ಸೆರೆಡ,ಬಲಿಮೆ ಕೇಂಡ.ಪುಡಾಯಿ ಕೋಟೆಗ್ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿನ್‍ ಅವುತಿ ಕೊರುಂಡ,ಕೋಟೆ ಉಂತುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಿಬತ್ತ್ಂಡ್‍.ಈ ವಿಷಯ ಕೇಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಂಡಿನುಪ್ಪು ಮೆಯಿಕ್ ಪತ್ತುಜಿ,ರಾತ್ರೆ ಜೆತ್ತ್ಂಡ ನಿದ್ರೆ ಬೂರಿಜಿ. ದಾದವಾ,ಬಂಗವಾಡಿ ಸೀಮೆಗ್‍ ಗ್ರಾಚಾರ ತಾಗ್‍ದ್‍ಂಡ್‍,ಪಂಡ್ದ್,ಬೇನೆ ಬೇಸರಿತೊಂದು ಉಲ್ಲೆ ಅಂದ್‍ ಚೇತಗಂಗ,ಬಲ್ಯಾಯ ಬಲಿಮೆಡ್‍ ತೋಜಿನ ಸಂಗತಿ,ಕೋಟೆಗ್‍ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವೆ ಆವುತಿ.ಇಂಡೆಟ್ ವಾ ಸತ್ಯನಾ,ವಾ ಧರ್ಮನಾ,ತೆರಿಯೆ.ಆಂಡ ಜೈನ ಕುಲೊಟು ಪುಟ್ಟಿ ಯಾನ್ ಖಂಡಿತಾ ನರಬಲಿ ಕೊರೊಡೇ ಪಂದಾಂಡಾ ಯಾನೇ ಬಲಿಯಾಪೆ ಉಂದು ಯೆನ್ನ ನಿರ್ದಾರಇಂf‍ದ್‍ ಅರಸು ತರೆಬೆಚ್ಚಡು ಉಪ್ಪುವೆ.ಇಂಚೆನೆ ಕೆಲದಿನ ಸಂದುಂಡು.ಮಿತ್ಯಾವು ಬರ್ಕೆ ಬಂಗವಾಡಿಗ್‍ ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿಹಳ್ಳಿ.ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪಿ ಬೂಬನ ಪುಳ್ಳಿ ಲಚ್ಚಕ್ಕೆ,ಒರ್ತಿ ಕಟ್ಟದ ಕಣನೀರ್‍ಡ್ ಕೈದೆಕ್ಕು ಪೊಣ್ಣು.ಒಂತೆ ಸಮಯೊಗು ದುಂಬು ಕಂಡನಿ ದಂಡ್‍ಗ್ ಪೋಯೆ.ಪೋಯಿನನಾಯೆ ಪಿರ ಬತ್ತ್ಜೆ.ಊರುಗು ಬೋಡಾತ್‍ರ ಅಂಕೊದ ಕಲೋಟು ಸೊರ್ಗೊ ಸೇರ್ಯೆ.ಮೂಲು ಲಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನಾಳ್‍,ಅಜ್ಜ ಬೂಬ ಬಿರುವ ಬುರುಂಡ ಆಳೆಗ್‍ ಏರ್ಲಾ ಗತಿಯಿಜ್ಜಿ.ಕಣ್ಣ್‍ಡ್‍ ಕನದುಕ್ಕೊಗೆತ್ತೊಂದು ಬದ್ಕುನ ಲಚ್ಚಕ್ಕೆಗ್‍,ಬಂಗವಾಡಿದರಸುಲೆನ,ಕೋಟೆಗ್‍ ನರಬಲಿ ಆವೋಡುನ್ಪಿ ಸುದ್ದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಈಯಿಸಯಯೊಡು ಮಸ್ತು ಆಲೋಚನೆ ಮನ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬರ್ಪಳ್‍.ಅಜ್ಜನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಆರಸುಲೆನ್ ತೂವರೆಂದ್‍ ಆನಿ ರಾಜಚಾವಡಿಗ್ ಬತ್ತೊ.ರಾಜಸಭೆ,ಚಾವಡಿಡ್ ನಿರೆದಿತ್ತ್‍ಂಡ್.ರಾಣಿ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಪೊರ್ತ್‍ ಬಂಜಿನಾಳ್‍.




#Article 205: ಮೀನ್ದ ಕಜಿಪು (114 words)


ಕಜಿಪುಲೆಡ್ ಮೀನ್ ತಿನ್ಪುನಕಲೆನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು. ಮೀನ್‍ಲೆಡ್‍ ತುದೆತ್ತ ಮೀನ್‍, ಕಡಲ್‍ದ ಮೀನ್‍, ನುಂಗೆಲ್‍ ಮೀನ್‍ ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿದ ಉಂಡು.

ಮೀನ್ದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಮೀನ್ದ ಪೊಡಸ್‍ ಮಂಡೆ ಮಾತಾ ದೆತ್ತ್‍ದ್‍ ನೀರ್‍ಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಸುದ್ದ ಮಲ್ಪೊಡು. ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪೊರಲ್‍ (ಒಂಜಿ ನಮೂನೆದ ಮೀನ್ದ ವಾಸನೆಗ್‍ ಪೊರಲ್‍ ಪನ್ಪೆರ್) ಬರ್ಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿ,ಮುಂಚಿ,ಕೊತ್ತಂಬರಿ,ಮೆಂತೆ,ಜೀರಿಗೆ,ಓಮ,ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿ,ಕಾಯಿ ಮುಂಚಿ,ನೀರುಳ್ಳಿ,ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಪುಳಿ, ಪೂರ ರುಚಿಕ್ ಏತ್ ಬೋಡೊ ಆತ್ ಪಾದ್ದ್ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಡೆದ್ ಕೊದ್ಯರೆ ದೀದ್ ಬೊಕ್ಕ ಐಕ್ ತುಂಡು ಮಲ್ದಿನ ಮೀನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕೊದ್ಯಾದ್ ಸಾರ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ದ ಬಿಸಲೆಡ್ ಮಲ್ದಿನ ಮೀನ್ ಸಾರ್ ಬಾರಿ ಕಮ್ಮೆನ ಬೊಕ್ಕ ರುಚಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್ದ ಕಜಿಪು ಆರೆಪು ಕಡೆನಗ ಪುನ್ಕೆದ ಪುಳಿ ಪಾಡುವೆರ್‍, ಎಸಲ್‍ ಪುಳಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆವೆನ್‍ಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜಾರಿಗೆದ ಓಡುದ ಪುಳಿ ನೀರ್‍ನ್‍ ತುದೆತ್ತ ಮೀನ್‍ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಬೂತಾಯಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ,ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ,ತೇಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ,ತೊರೆಕೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಕಜಿಪುಲು.ಮೀನ್ ತಿನ್ಪುನಕಲೆಗ್ ರಾತ್ರಿಡೊಂಜಿ ಮೀನ್ದ ಕಮ್ಮೆನ ಇಜ್ಜಿಡ ವನಸ್ ಸೇರುಜ್ಜಿಂದೆ ಪನ್ಪೆರ್.




#Article 206: ಮುಂಬಯಿ (244 words)


ಮುಂಬಯಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೊಂಬಾಯಿ(Mumbai) ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಪೆಂಟೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. ಭಾರತೊಡು ಉದ್ದಿಮೆಲೆಡ್ ಪಣವುದ ಬೇರೊಲೆಡ್ ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೇಂಟೆ. ಭಾರತ ದೇಶೊಡು ಮಸ್ತ್ ದಿಂಜ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ನಗರ ಮುಂಬಯಿ. 
ಮುಂಬಯಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಂಡು. ಮುಂಬಯಿಡ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಉಂಡು.ಮುಲ್ಪದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಉಂಡು. ಭಾರತದ ಸಿನೆಮಾ ಉದ್ಯಮದ  ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಮುಂಬಾಯಿ ಆದುಂಡು. ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಗ್ ಭಾರತದ ಹಾಲಿವುಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲಿವುಡ್ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಲು ಬೈದ್ಂಡು. 

ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೩೦೦ ದುದ ಸುಮಾರುಗು ಈ ಪ್ರದೇಶೊ ಸಾಮ್ರಾಟ್  ಅಶೋಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಗ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೊಕ ಇನ್ನಗ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಶ್ತ ಶಕ ೨೫೦ ದ ಗ್ರೀಕೆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆಡ್ ಹೆಪ್ತಾನೆಸಿಯಾ (ಏಳ್ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಊರು) ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ಮುಂಬಾಯಿದ ಪ್ರಾಕ್ದ ಪುದರುಂದ್ ನಂಬಿಗೆ ಉಂಡು.  

ಮುಂಬಾಯಿ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್  ಈ ಊರುಡು  ಉಪ್ಪುನ ಮುಂಬಾ ದೇವಿನ  ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುದು ಬೈದ್ಂಡ್  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಈ ಮುಂಬಾ ದೇವಿನ ಮಂದಿರ ಝವೇರಿ ಬಜಾರ್ ಇನ್ಪಿನ ತಾಣೊಡು ಉಂಡು. 

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಈ ಊರುಗು ಬೊಂಬಾಹಿಯಾ ಇಂದ್ ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಇನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಬೊಂಬಾಹಿಯಾ ಕ್ರಮೇಣ ಬೊಂಬಾಯಿ ಆಂಡ್. ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಅವೆನ್ ಬೊಂಬೇ ಇಂದ್ ಮಲ್ತೆರ್.  ೧೯೯೫ನೆ ಇಸವಿಡು  ಈ ಮಹಾನಗರದ ಪುದರುನು ಮುಂಬಾಯಿ ಇಂದ್ ಬದಲ್  ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್.  

೨೦೧೧ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿಡ್ ಮುಂಬಾಯಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೪,೪೨,೩೭೩. ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಇತ್ತೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರ್ ೧೮.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಇಂದ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಇಡೀ ವಿಶ್ವೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ೮ನೇ ನಗರ ಮುಂಬಯಿ. ಮುಂಬಾಯಿ ನಗರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡುದು ಸರಾಸರಿ ೧೪ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು.
ಮುಂಬಾಯಿ ನಗರೊದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೬೦೩ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರ್. ಮಹಾನಗರ (ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್) ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೩೫೫ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು.

ಬೊಂಬಾಯಿ ಒಂಜಿ ಪೇಂಟೆ ಆದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತಿನಿ ೧೫೦೭ ಇಸವಿಡ್ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.
ಮುಂಬಯಿಗ್ ದುಂಬು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಕಾಲೊಡು  ಬಾಂಬೆ (Bombay )  ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಊರುದಕುಲು ಬೊಂಬಾಯಿ ಇಂದ್ ಪಣೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
ಭಾರತೊಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಾಂಬೆ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯ ಪಂದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೦ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಡತಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಆಂದೋಲನದ ಪರಿಣಾಮ ಪೊಸ ರಾಜ್ಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಬಾಂಬೆ ಐತ್ತ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್. ಬಾಂಬೆಗ್ ೧೯೯೬ಡ್ ಮುಂಬಯಿ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಕೊರಿಯೆರ್. 
 




#Article 207: ಮುಟ್ಟಾಲೆ (139 words)


ಮುಟ್ಟಾಲೆ (cap) ಪಂಡ ಕಂಗ್‌ದ ಪಾಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಟೊಪ್ಪಿ. ನೆನ್ನ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ, ಮುಟ್ಟಪಾಲೆ, ಮುಟ್ಟಂಬಾಲೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೃಷಿಕೆರ್ ದೊಂಬು ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಸೊಗು ತರೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪರೆ ನೆನ್ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ದಿನ್ನೊದ ಸಾಮಾನ್‌ಲೆನ್ ತುಂಬೊಂದು ಪೋಯೆರೆಲಾ ಮುಟ್ಟಾಲೆನ್ ತರೆಕ್ಕ್ ದಿಪೇರ್. ಮುಟ್ಟಾಲೆ ತುಳುಟು ತರೆಕ್ ಕಟ್ಟುನ ಮುಂಡಾಸ್‍ ಅಯಿನೆತ್ತವರ ತರೆತ್ರ ಪಂಡ್‍ದ್‌ಲ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಉಂದ್ ಬೇಲೆಮಾನ್ಪುನಗ ತರೆತ ರಕ್ಷಣೆಗತ್ರ ಉಪ್ಪಿ ಕಮ್ಮಿ ಕರ್ಚಿದ ಸಾಮಾನ್. ನೆನ್ನ್ ಮಲೆನಾಡ್‌ಡ್ ಹಾಳೆಕೊಟ್ಟೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಮೊಟ್ಪಾಲೆಂದ್ ಅರೆಬಾಸೆಟ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಮುಟ್ಟಾಲೆ - ಮುಟ್ಟೆ+ಪಾಲೆ, ಮುಟ್ಟೆ ಪಂಡ ತರೆ, ತರೆಕ್ಕ್ ದೀಪುನ ಅತ್ತಂಡ ತರೆನ್ ರಕ್ಷನೆ ಮಾನ್ಪುನ ಪಾಲೆ 

ನೆನ್ ಕಂಗ್ಬಜ್ಜೆಯಿದ ಪಾಲೆಡ್ ಮಾನ್ಪುವೆರ್ ನೆನ್ನ್ ಮಾನ್ಪೆರೆ ವಿಸೇಸ ಅಯಿನ ಗೇನ ಬೋಡು

ಮುಂಡಾಸ್ ಪನ್ನಗ ಯಜಮಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಒರು. ಎಡ್ಡೆ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನಗ ತರೆಕ್ ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟೊನುನು ಒಂಜಿ ರಿವಾಜಿ. ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಟೇರೆ ಗೊತ್ತಾಜಿಡ ಬೇತೆಕ್ಲೆಡ ಕಟ್ಟಾವೊಲಿ, ಬೈರಾಸಾಂಡಲ ತರೆಕ್ ಪಾಡೊನೊಡು. ದಾಲ ಇಜ್ಜಿಡ ಟುವಾಲ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಸುದಾರ್ಪುನಲ ಉಂಡು. ಮಂಡೆಗ್ ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಟುನ ಕಿರ್ಮ ತುಳುಟೇ ಅತ್ತ್ ನಮ್ಮ ದೇಸೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಾಂಗೊಲೆಡ್ಲಾ ಉಂಡು. ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಟುನ ಒಂಜಿ ವಿದ್ಯೆ.

ದೈವೊತ ಚಾಕರಿ ಮಾನ್ಪುನಕುಲಾಯಿನ ಪೂಜಾರಿ, ಬೂತ ಕಟ್ಟುನಾಯೆ, ಮಡ್ಯೊಲೆ, ಕಾಪಾಡೆ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ದೀಯರ ಬಲ್ಲಿ.

ಮುಟ್ಟಾಳೆ ದೀಡಿಯರ ಮನಸ್ಸಿದ್ದಿ ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಯರ ಎತ್ತುಜ್ಜಿ




#Article 208: ಮುಯ್ಯೆರ್ (114 words)


ಉ೦ದು ಒ೦ಜಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ. ಸುಳ್ಯೊ, ಪುತ್ತೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಡಬ ತುಳುಟು ಇಂದೆಕ್ ಮೇರ್ ಪನ್ಪುನು. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್  ಪನ್ಪೆರ್. ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಡ್ /Kharagosh ಪನ್ಪೆರ್. ಮೇರ್ ತಪ್ಪು ಪಂತಿ ತಿನ್ಪುನು. ಅಂಚಾದ್ ಇಂದೆನ್ ತಪ್ಪುಮೇರ್ಂದ್ ಪನ್ಪುನು. ಕುಡ್ಲತ ತುಳುಟು ಮುಯ್ಯೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುಡ್ಲತಕುಲೆ ಬಾಸೆಡ್ ಮೇರ್ ಪಂಡ ಇಂಬೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಮುಗೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಪದೊಲಾ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಕನ್ನಡೊಟು ಮೊಲ ಪನ್ಪುನೆ.

ಉ೦ದೆತ ವರ್ಗೊ ಲ್ಯಾಗೋ ಮೋರ್ಘ ಪ೦ದು. ಮೊಲೊಟ್ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಮೊಲ, ಹತ್ತಿ ಬಾಲದ ಮೊಲ ಪನ್ಪಿನ ಬಗೆಕುಲ್ ಉಲ್ಲ. ಮೊಲ ದಿನೊಕ್ ಸರಾಸರಿ ೮-೪ ಗ೦ಟೆ ನಿದ್ರೆ ಮಲ್ಪು೦ಡು. ಉ೦ದೆತ ಕಿ೦ಜ್ನಿ ದೀಪಿನ ಪೊರ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿರ್ದು  ಮುಟ್ಟ. ಒ೦ಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಮೊಲ ೮೦೦ ಕಿ೦ಜ್ನಿಲೆನ್ ಅವ್ ಬದುಕುದು ಉಪ್ಪನ ಮುಟ್ಟ ಪೆದ್ದು೦ಡು.

ಉ೦ದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ (ಮಾಸ ತಿನ೦ದಿನ). ಉ೦ದೆಕ್ ತೊಪ್ಪು, ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಇಸ್ಟ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರ೦ಗುದ ಮೊಲ ಉ೦ಡು. ಉ೦ದು ಲೆಪೊರೆಡಿ ಕುಟು೦ಬೊ ಸೇರ್ದು೦ಡು.

ಉ೦ದೆತ  ಕೆ೦ಪು.

ಪಂಚತಂತ್ರೊ ಕತೆಟ್ ಮೆರ್‍ದ ಕತೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ತುಳುತ ಕತೆಲೆಟ್‍ಲಾ ಈ ಕತೆಕುಲು ತಿಕುಂಡು.




#Article 209: ಮುರುಡೇಶ್ವರ (167 words)


ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಡು ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನ ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳ ಅದಿತ್ತ್ ದ್,ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಲಾ ಪುದರ್ನ್ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಮುಟ್ಟೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಈ ಉರು, ಲೊಕೊಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಎತ್ತರದ ಶಿವನ ವಿಗ್ರಹೊಗ್ ಪುದರಾತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ.ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಕಾಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್,ಜನಕುಲು ಬತ್ತ್ದ್ ತುಪಿನಂಚಿನಲ ಜಾಗೆ.

ಮುರುಡೇಶ್ವರಡ್ ಶಿವನ ಲಿಂಗ ಉಂಡು ಅಯಿತೊಟ್ಟಿ ಏಷ್ಯಾಡೆ ೨ನೇ ಎತ್ತರೊದ ಶಿವನ ಪ್ರತಿಮೆ ಉಂದು ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ಎತ್ತರೊದ ರಾಜ ಗೋಪುರ ಉಂದು.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ಮಾತ್ರ ಒಯಿಪಂದೆ ಪಿದಯಿಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಬೆತೆ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ತುಪಿನಂಚಿನ ಜಾಗೆಲ ಅತ್ಂಡ್. ಇಂಚಿಪ್ಪೊಗು ಮುಲ್ಪ ರಅಮ,ಲಕ್ಷ್ಮಂ,ಸೀತಾ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಸೇರ್ದಿನಂಚಿನ ಬೊಕ್ಕ ಶನಿ ದೇವಾಲಯನ್ಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂದೆರ್.ಮುಲ್ಪದ ಸಮುದ್ರೊಡು ನೀರಾಟಗೊಬ್ಬುನನೆ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲು.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಡ್‍ದ್ ಊರುನು ಪೊಗ್ಗುನಗ ಮಹಾದ್ವಾರನ್ ತುಂಡ ಕಣ್ಣ್ ಜಿಂಜುಂಡು.ದೇವಸ್ಥಾನಗ್ ಮುಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ ಎತ್ತ್ನಗ ರಡ್ಡ್ ಆನೆ ಜನಕ್ಲೆನ್ ಕಯಿತಲ್ ಒಯಿಪುಂಡು.

ಗೋಕರ್ಣದ ಆತ್ಮಲಿಂಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾನಗನೆ ರವಾಣಡ್‍ದ್ ನನಲ ಕೆಲವು ಲಿಂಗೊಲು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುರಾಣ ಕತೆ ಉಂಡು.ಬೇತೆ ನಾಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂಡ ಮುರುಡೇಶ್ವರ, ಗುಣವಂತೇಶ್ವರ, ಧಾರೇಶ್ವರ ಬೊಕ್ಕ ಸಜ್ಜೇಶ್ವರ.ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಕಡಲ್ದದಂಡೆಡ್ ಇತ್ತ್ದ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿಲ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೊತಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅತಂಡ್.
ಅಂಚೆನೆ ಇತ್ತೆಗ್ಲ ಅಲ್ಪ ಹಾಡುಹಳ್ಳಿದ ಸಾಳ್ವ ದೊರೆಕುಲು ಕಟ್ಟಾಯಿನ ಬಸದಿ, ತೀರ್ಥಂಕೆರೆರ್ನ ಮೂರ್ತಿಲು,ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಲು,ಕೆರೆ,ವೀರೆರ್ನ ಇಲ್ಲ್,ವೀರ ಕಲ್ಲುಲು, ಮರಡ್‍ದ್ ಮಂದಿನ ೧೬ ಮಾಸತಿದ ಗುರುತುಲು, ಉಂದೆಕ್ ಪುರ ಕಿರೀಟ ದಿತಿಲೆಕ ಪೊರ್ಲುದ ಜಾಗೆಡ್ ಮಿಂಚೊಂದುಪ್ಪುನ ಮುರುಡೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ದುಂಬುದ ಕಾಲದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಗುರುತುಲೆನ್ ತುವೊಲಿ.




#Article 210: ಮೂಡೆ (190 words)


ಮೂಡೆ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಅಡ್ಯೆ ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಕೊಟ್ಟೆ, ಕಡುಬು ಪನ್ಪೆರ್. ಪರಗನ್ನಡೊಟ್ ಕಡುಂಬುಂದು ಪಣುಪ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ್ತ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಮುದ್ದಣನ ಕಾವ್ಯೊಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಮುಂಡೇವು ಪನ್ಪಿ ದೈತಾ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮೂಡೆ ಕಟ್ಟುಪೆರ್. ಇರೆಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟ್‌ದಿನ ಮೂಡೆಡ್ ದುಂಬಿನಾನಿ ಕಡೆದ್ ದೀತಿ ಅರಿತ್ತ ಬಂದೊನು ಮೈತ್‍ದ್ ತೊಂದುರುಡು ಬೆಯ್ಪಾಂಡ ಮೂಡೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು.

ಮುಂಡೇವು ಪನ್ಪಿ ಇರೆ ತೋಡು, ಸುದೆತ್ತ ಬರಿಟ್ಟ್, ಬೇಲಿಲೆಡ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಕೊಯ್ದ್ ಕನತ್ ಸುರುಟ್ಟು ಐತ ಮುಳ್ಳು ದೆಪ್ಪೊಡು. ದೊಂಬುಡು ಆ ಇರೆನ್ ನುಂಗಾದ್ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು ಮುಟ್ಟ ದೊಂಬುಡು ಬಾಡಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಮೈಪು ಕಡ್ಡಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕರ್ಕಟೆ ಮುಳ್ಳು ಕುತ್ತುದು ಉರುಂಟುಡು ತೊಟ್ಟೆದಲೆಕ್ಕ ಕಟ್ಟೊಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆಕ್ಕ್ ಮುಂಡೈ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಐತ ಮುಳ್ಳು ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಮಡಲ್ದ ವೊಲಿಟ್ ಬಾಡವೊಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಮಟ್ತುದ್ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚನೆ ಸಮ ನೆಲಕ್ ತಿಕ್ಕೊಡ್ ಅದಗ ಲಾಯ್ಕ್ ಅಗೆಲ ಬರ್ಪುಂಡು. (ತಾರೆದ ಮಡಲ್‌ದ ಚಿಂಕ್ರ್) ಕಂತವೊಡ್ ಅದಗ ಮೂಡೆದ ಇರೆ ಆಪುಂಡು

ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಅರಿಕ್ ಒಂಜಿ ೩೦೦ ಗ್ರಾಂ ಉರ್ದಬೇಳೆ ಪಾಡೊಡು ಉರ್ದಬೇಳೆ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊದು ಅರಿ ಒಂತೆ ಜರಿಜರಿ ಕಡೆದ್ ದೀಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಮನದಾನಿ ಆ ಬಂದೊನು ಕಟ್ಟ್‌ದಿ ಮೂಡೆದ ಇರೆಕ್ ಮೈತ್‍ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತೊಂದುರುಡು ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಮೂಡೆ ಬೆಯ್ಪಾರೆಗೆಂದೆ ಮಲ್ಲ ನಮೂನೆದ ತೊಂದುರು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉದ್ದ ಮುಡೆತಿ ಮೂಡೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮಲ್ಲ ತಪಲೆಡ್ ಬೈ, ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ತೊಂದುರುದ ಬಾಯಿ ದೀದ್ ಬೆಯ್ಪಾರೆ ಆಪುಂಡು ಮೂಡೆ ಮೂಜಿ ದಿನ ದೀಂಡಲಾ ಹಾಳಾಪುಜಿ.

ಮೂಡೆನ್ ಕೋರಿ, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಮಾಸದ ಸಾರ್‌ಡ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ತಾರಾಯಿದ ಚಟ್ನಿ, ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್‌ಡ್, ಕೊಜಪು, ತೊಗರಿಬೇಳೆ ತೋವೆ, ತರಕಾರಿ ಸಾಂಬಾರ್ ನೆಟ್ಟ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. 

ದೀಪಾವಳಿ, ಕುಡ್ಲಡ್ ಮಾರಿ ಜಾತ್ರೆ ತಾನಿ, ಅಷ್ಟೆಮಿ, ಚೌತಿ ಪರ್ಬದಾನಿ ಹೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 211: ಮೂಲ್ಕಿ (210 words)


ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಣೋ ಮೂಲ್ಕಿ. ಒಂರ್ಬೊ ಮಾಗಣೆದ ಊರು ಮೂಲ್ಕಿಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ಶಾಂಭವಿ ಬೊಕ್ಕ ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ನಂದಿನಿ ಸುದೆ ಮೂಲ್ಕಿದ ಗಡಿ. ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಕಡಲ್, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಮುಂಡ್ಕೂರು ಗಡಿ ಉಂಡು.

ಇತಿಹಾಸ ಕಾಲೊಡು ಬಾರೀ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ಊರು ಉಂದು. ಮೂಲ್ಕಿ ಸಾವಂತ ಅರಸುಲು ಆಲ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಜಾಗ್‌ಲಾ ಅಂದ್. ಬಪ್ಪನಾಡ್‌ದ ಅಪ್ಪೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಉಪ್ಪುನ ಊರುಲಾ ಅಂದ್. ಮೂಲ್ಕಿ, ಮುಲ್ಕಿ, ಮುಲ್ಕೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಮೂಲತಃ 'ಮೂಲಿಕೆ' ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದೊಡ್ದಾದ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್‌ಂದ್ ಚರಿತ್ರೆಕಾರೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. 'ಮೂಲಿಕೆ' ಪಂಡ ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿ. 'ಮೂಲಿಕೆ' ಶಬ್ದ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಡ್ಲಾ ಉಂಡು.
ಈ ಊರುಡು ದಿಂಜ ಮೂಲಿಕೆ ದಯಿಕುಲು ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾದ್ ಇಡೆಗ್ 'ಮೂಲಿಕೆ' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬೈದುಪ್ಪು. ಅವ್ವೇ ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಮೂಲ್ಕೆ' ಆದ್ ಕ್ರಮೇಣ'ಮೂಲ್ಕಿ' ಆಂಡ್. ಬಾರೀ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಂಗತಿ ಪಂಡ ಇತ್ತೆ ನಂಕ್ ಮಲ್ಲ ಪೇಟೆದ ರೂಪೊಡು ತೋಜುನ ಈ ಮೂಲ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶೊ ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಸೊಗು ಇತ್ತಿಜಂಡ್. ಶಾಂಭವಿ ಸುದೆ ಈ ಬಾಗೊಡೇ ಪರಿತೊಂದು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್.

ಇತ್ತೆದ ಕಾರ್ನಾಡ್ (ಕಾರನಾಡ್) ಆ ಕಾಲೊಡು ಸುದೆತ ಬರಿತ ಊರಾದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಕ್ರಿ.ಶ.1623ನೇ ಇಸ್ವಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಕಾರನಾಡ್ ಸುದೆ ಬರಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರವಾದಿತ್ತ್‌ಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗೆರ್ ಬರೆತೆರ್.
ಇಟಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ಬಾರ್ಬೊಸ್(ಕ್ರಿ.ಶ.1516) ಬೊಕ್ಕ ಡೆಲ್ಲಾವೆಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ.1623) ಬರೆಯಿನ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತೆದ ಮೂಲ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶ ಸುದೆ ನೀರ್‌ಡ್ ಮುರ್ಕ್‌ದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಂಡ ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಸುದೆ ತನ್ನ ಸಾದಿನ್ ತಿರ್ಗಾದ್ ಪೋಂಡು. ಅಪಗ ನೀರ್ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಜಾಗೆನೇ ಇತ್ತೆದ ಮೂಲ್ಕಿ. 14ನೇ ಶತಮಾನೊಡ್ದು 18ನೇ ಶತಮಾನ ಮುಟ್ಟ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಾವಂತ ಅರಸು ಮನೆತನ ಸುರುಟು ಏಳಿಂಜೆನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಅವು ಬೊಕ್ಕ ಸೀಮಂತೂರುಗು ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಂಡ್. ಅಲ್ಪಡ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಪಡುಪಣಂಬೂರುಗು ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಪಡುಪಣಂಬೂರುಡು ಅರಸು ಮನೆತನ ಉಂಡು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ ಮೇರ್ ಬರೆಯಿನ ಮೂಲ್ಕಿಯ ಸಾವಂತರು ಪುಸ್ತಕ ಇಡೀ ಮೂಲ್ಕಿ ಚರಿತ್ರೆಗ್ ತುಡರ್ ಪತ್ತುಂಡು.




#Article 212: ಮೈಪು ಸೂಡಿ (217 words)


ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆಕ್ ಹಿಡಿ ಸೂಡಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ತಾರೆದ ಮಡಲ್ದ ಒಲಿಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ . ನುಂಗೆಲ್‍ ಮಡಲ್‍ ಅಂಡ ನೀರೆಲ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್  ಒಲಿಡ್ದ್ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ .  ಪಜ್ಜಿ ಒಲಿ ಅಂಡ ಆಂಚೆನೇ ಮೈಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‍ ಆಡಿಪೆರೆ, ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಆಡಿಪೆರೆ, ಬಲೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಕನ್ನಡೊಟ್ ಕಸಬರಿಕೆ, ಹಿಡಿಸೂಡಿ ಪಣ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಟ್ ಬ್ರೂಮ್ () ಪಣ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮಡಲ್‍ದ ಕಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಭಾಗದ ಒಲಿಡ್ದ್‍ ಮೈಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮೈಪು ಎಡ್ಡೆಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬಾಳಿಕೆಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲ್‍ದ ನನಲಾ ಎಡ್ಡೆ. ತಾರೆಡ್ದ್‍ ಮಡಲ್‍ ಬೂರಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಮೈಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ದಾಯೆ ಪಂಡ ದೊಂಬುಡು, ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಸೊಡು ಎಚ್ಚ ದಿನ ಮಡಲ್‍ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆವು ಕುಂಬು ಆದ್‍ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ. ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಘಟ್ಟದಂಚಿದ ಪುಲ್ಲುದ ಮೈಪು ಬರ್ಪುಂಡು. ತೂವೆರೆ ಪೊರ್ಲು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ ಆತ್ತಂತೆ ಪುಲ್ಲುದ ತುಂಡು ತುಂಡು ಬೂರೊಂದೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ದ ಮೈಪುಲಾ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅತ್ಂಡ್‍. ಆವುಲಾ ಹೆಚ್ಚ ದಿನ ಬರ್ಪುಜಿ. ತಾರೆದ ಒಲಿತ್ತ ಬಾಳಿಕೆಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕಮ್ಮಿಡ್‍ ಆಪುಂಡು. ತಾರೆ ಇತ್ತಿನಗುಲು ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಡೇ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ನೆತ್ತ ಉದ್ಯೋಗಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ದುಂಬು ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ತಾರೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಆಗುಲಗುಲೇ ಮಲ್ತೊಂದು ಗಲಸೊಂದು,ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆಂಗಡಿಗ್‍ ಮಾರೊಂದುಲಾ ಇತ್ತೆರ್‍. ಇತ್ತೆ ನಂಕ್‍ ಉದಾಸಿನ ಆದ್‍ ಕೇರಳ ಕಾಸರಗೋಡುದಂಚಿಡ್ದ್‍ ಬರ್ಪಿ ತಾರೆದ ಮೈಪುಸೂಡಿನ್‍ ದೆತೊಂದು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಆಂಚಾದ್‍ ಹೆಚ್ದ ತಾರೆ ಬುಳೆಪಿ ತುಳುನಾಡ್‍ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳೊಡು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್‍ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಮಲ್ಪು ಆವಕಾಶ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಇತ್ತೆ ಕೇರಳದಕುಲು ಮಾತ್ರ ಮಾರುನಾತ್‍ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾದ್ರ ತುಳುನಾಡ್‍ ಹೆಚ್ಚದ ಇಲ್ಲಡ್‍ ಕೇರಳೊಡ್ದು ಬರ್ಪಿ ಮೈಪು ಬಳಕೆ ಆವೊಂಡುಂಡು.  

ಉದ್ದ ಮೈಪು ಡ್ ಅಡಿತ್ ಅಡಿತ್ ದ್ ಎಲ್ಯ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್  ಜಾಲ್ ಅಡಿಪೆರೆ ,ಕಿದೆ ಅಡಿಪ್ಯರ, ಬಿಜಿಕ್ರೆ ಆಡ್ಪೆರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಕಜವುನ್ ಬೇಗ ಅಡಿಪೆರೆ ಆಪುಂಡು

ಉಂದು ಇಲ್ಲ್ದ ದ ಉಲಯಿ ಅಡಿಪುನವು. ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಕಜವು ಸೋಕುಡೆ ಪೋಪುಂಡು.




#Article 213: ಮೊಂದೆಲ್ ದೇಸೆ (644 words)


ಮದಿಮೆದಾನಿ ಬೊಲ್ಪು ಬೊಲ್ಪುಗು ಮದಿಮಾಯ ಮದಿಮಾಲೆಗ್ ಮೋಂದೆಲ್ ದೇಸ ಪಾಡುನವು ಕ್ರಮೋ. ಮೋನೆಗ್ ಪೊರ್ಲು ಕೊರ್ಪಿನ, ಮೋನೆನ್ ಪೊರ್ಲುಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆ. ಆನನ ಗಡ್ಡ ದೆತ್ದ್ ಕೆನ್ನಿದರುತ ಕುಜಾಲ್ಗ್ ಬಾಲ್ ದೀದ್ ಮೋನೆ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಲೆಕ್ಕ ಈ ಬೇಲೆನ್ ಮಡ್ಡೆಲೆ ಮಲ್ಪುವೆ (ಆನಿದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆಡ ಇನಿ ಈ ಬೇಲೆನ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಪಾರ್ಲರ್ಡ್ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್) ಕೆನ್ನಿಗ್ ಬಾಲ್ ದೀಪಿನವು ಪುರ್ಬುನು ಸರಿ ಮಲ್ಪು ಶಾಸ್ತ್ರೊನು ಪೊನ್ನ ಇಲ್ಲಲ್ಲಾ ನಡಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಇನಿ ಬ್ಯೂಟಿ ಪಾರ್ಲರ್ಗ್ ಪೋಪಿನ ಪೊನ್ನುಲು ಮಡ್ಡೆಲನ ಬಡ್ಡ್ ಬಾಲ್ಗ್ ಕೆನ್ನಿ ಒಡ್ಡಾದ್ ಕೊರಯೆರ್.

ಮೋಂದೆಲ್ ಪನ್ನಗ (ಮೂದಲೆ) (ಮುಂಡ, ಕೆನ್ನಿ, ಪುರ್ಬು)

ಈ ಮೋಂದೆಲ್ ದೇಸೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಮಡ್ಯೆಲೆ ಸುರುಕ್ಕು ತೊಲಸಿಕಟ್ಟೆದ ಬಲಲತಬರಿಟ್ ಕೇನ್ಡಿ ಮೂರ್ತೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಒಂಜಿ ಕಬೆ ಕೌಂಪುವೆ.ಉಂದೆನ್ ಮೂರ್ತ ಕಬೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಈ ಕಬೆನ್ ಪಾಲದ ಮರತ ತುಂಡುಡು ಆಚಾರಿ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಒಂಜಿ 1/2 ಕೋಲು ಉದ್ದದ ಪಾಲೆದ ಮರತ ಗೆಲ್ಲ್ದ ಕೊಡಿನ್ ಮುಗುಳಿದ ಆಕಾರೊಡು ಕೆತ್ದುಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕಬೆನ್ ಅರ್ಧವಾಸಿ ತೋಜುಲೆಕ ಕೌಂಪುವೆರ್.ಅಯಿಕ್ಕ್ ಬೊಲ್ದು ಪೊಸ ಕುಂಟು ಪೊದ್ದಿದ್ ಸುತ್ತಲಾ ಪಿಂಗಾರದ ಎಸಳ್ಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಈ ಕಬೆ ಕೌಂತುದಾದ್ ಅಯಿತ್ತ ಮುದೆಲ್ಗ್ ಮದಿಮಾಯೆ ಆನ್ ಪೇರ್ ಮೈಪುವೆ.ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಈ ಕಬೆ ತೆಗ್ಲ್ದ್ ಜೀವ ಪತ್ತುನಲ ಉಂಡುಗೆ.ಇಂಚ ಜೀವ ಪತ್ತ್ಂಡ ಆ ಇಲ್ಲಡೆ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಈ ಜನಮಾನಿಲೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ತೊಲಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಎದುರು ಒಂಜಿ ಕೊಡಿ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ (ಬಾರೆದ ಇರೆ) ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಅರಿ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿ ದೀದ್ ಸುತ್ತ ದೀದ್ ಗಣಪತಿ ದೀಪೆ. ಒಂಜಿ ಸಾನಾದಿಗೆ ತುಡರ್ ಅರ್ಲಾವೆ. ಸೇರ್ದಿನ ಮಾತೆರೆ ಕೈಕ್ ರಡ್ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಅರಿ ಕೊರ್ದು, ಇನಿ ನಡಪುನ ಮದಿಮೆದ ಕಾರ್ಯ ಅಂಚನೆ ಆನನ- ಪೊನ್ನನ ಮೋನೆದ ಕಲಿಕಲೆದ್ ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ಪು ಈ ಕಾರ್ಯೊಡ್ಲಾ ವಾ ಒಂಜಿ ತರತ ದೋಸ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವೆನ್ ಗರುಡಬಾಯಿಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅಮುರ್ತ ಗಳಿಗೆ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ಒದಗಾದ್ ಕೊರ್ದು ಎಂಕ್ಲು ನಡಪುನ ಕಾರ್ಯ ಕಜ್ಜೊಲೆನ್ ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪಿ ಆರಬಾರ ಮಾತಲ ಎಂಕ್ಲೆ ಹಿರಿಯಕುಲು ನಂಬೊಂದು ಬೈದಿ ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್, ಅಂಚೆನೇ ಗ್ರಾಮ ದೇವೆರೆಗ್ ಅಂಚೆನೇ ಎಂಕ್ಲೆ ಕುಲದೇವೆರೆಗ್ ಈ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆಗ್ಲ ಸೇರ್ದಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ಮಾತೆರ್ಲ ಕೈಟಿತ್ತಿ ಅರಿನ್ ಗಣಪತಿ ದೀತಿ ಇರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕೈಮುಗಿಪೆರ್. ಮೂಲು ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯ ಮಲ್ಲುನಾಂಡಲ ಈ ಜನಮಾನಿಲು ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಕೊಡಿ ಇರೆಟ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಅರಿ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿ ,ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ದೀದ್ ಅಯಿಟ್ ಗಣಪತಿನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆನೆ ಗಣಪತಿಂದ್ ನಂಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಈ ಬೇಲೆನ್ ಊರ್ದ ಮಡ್ಯೆಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇನಿ ಈ ಕಟ್ಟ್ ರೀತಿ ರಿವಾಜಿ ಮಾತಲ ಬರಿಕ್ ಪೋದು ಇನಿ ಮಾತೆಕ್ಕ್ಲ ಭಟ್ರೆನ್ ಲೆತ್ತ್ದೇ, ಭಟ್ರೆನೇ ಕಾತ್ದ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನವು ರೂಢಿಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್.ಈ ಗಣಪತಿ, ಬ್ರಹ್ಮೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಪನ್ಪಿನವು ವಾ ವೇದೊಡ್ಲಾ ಇಜ್ಜಿ.ಉಂದು ಮೂಜಲ ಈ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪಿನಕ್ಲೆ, ಈ ಜನಪದೆರೆ ಉಂಡು ಮಲ್ತಿನ.ಅಕುಲಕುಲು ಅಕ್ಲೆ ಕಷ್ಟ ಕಾಲೊಡು ನಂಬೊಂದು ಬೈದಿನ ಒಂಜಿ ಸಕ್ತಿಲು ಪಂಡ್ದ್ ಒರಿ ತಂತ್ರಿದಾರೇ ಪಂತೆರ್.ಒಂಜಿ ಕೊಡಿ ಇರೆಟ್, ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿಡ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಅರಿಟ್ ಈ ದೇವೆರೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತಿನಕುಲು ಈ ನಾಡ್ದ ಜನೊಕುಲು.

ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಒವ್ವೆ ಭೂತಸಾನಾವಡ್, ಇಲ್ಲಲಿತ್ತಿ ಮಣೆಮಂಚಾವುಡು ನಂಬುದಿ ದೈವದೇವೆರಾವಡ್ ಉಂದೆತ್ತ ಅಗೆಲ್ ತಂಬಿಲ, ಕೋಲ ಬಲಿಕ್ಕ್ ಬೆರಣೆರ್ ಬರ್ಪಿನವು ರೂಡಿಡಿಜ್ಜಾಂಡ್.ಈ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಆ ಕುಟುಮದ ಹಿರಿಯಾಯೆ ನಡಪಾವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮಾತೆರೆಗ್ ತೆರಿದಿನವೆ.ಆಂಡ ಇನಿ ಕಾಲ ಬದಲಾತ್ಂಡ್ ಕುಟುಮದ ದೈವ ದೇವೆರೆ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ಬೆರಣೆರೆನ್ ಲೆತ್ತ್ದ್ ಅಕ್ಲೆ ಕೈಟೇ ಮಾತ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪಾವುನವು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡ್.ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ದೈವೊಲೆಗ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲಸ ಅಪಿನವು ರೂಡಿಡಿಜ್ಜಾಂಡ್. ಅವು ಇಂಚಿಪೊಗು ಸುರು ಆಯಿನ ಪೊಸ ಕಟ್ಟ್ಂದ್ ತೆರಿದಿನಕುಕಲು ಪನ್ಪೆರ್.ಒಟ್ಟಾರೆ ಪನ್ಪಿನಾಂಡ ಉಂದು ಕಾಸ್ದ ಕಾರ್ಬಾರ್ಂದೇ ಪನೊಲಿ.ಮೂಲು ಬೆರಣೆರೆನ, ಸೆಟ್ರ್ನಗಲ್ನ ಕುಜಾಲ್ ದೆಪ್ಪುನಿ ಬಂಡಾರಿಲು.ಬಾಕಿದಕಲ್ನ ಪರೇಲ್ ಮಡ್ಡೆಲೆರ್.ಕೆಲವೆರ್ ಈ ಮೋಂದೆಲ್ ದೇಸೆದ ಪೊರ್ತುಡೇ ದೃಷ್ಟಿ ದೆಪ್ಪುನ ಸೋಂಕು ಕಲೆಪಿನ, ಕಲಸ ಮೀಪಾವುನ ಕಟ್ಟ್ಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ಪ ಸೇರ್ದಿನ ಮಾತೆರ್ಲ ದೇಸೆ ಪಾಡುವೆರ್.ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಮೋಂದೆಲ್ ದೇಸೆದ ಗಂಜಿದ ವನಸಾಪುಂಡು.

ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಮದಿಮೆದಾನಿ ಕಾಂಡೆನೆ ಮದಿಮಾಯನ ತರೆಕುಜಾಲ್ ಗಡ್ಡ, ದೆತ್ದ್ ಮದಿಮಾಯನ್ ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ ರಿವಾಜಿಲು ನಡತ್ದುಪ್ಪೊಡು.ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ರೀತಿರಿವಾಜಿಲು ಬದಲಾದ್ ಮದಿಮೆದ ದುಂಬುದ ದಿನ ಜುಜಾಲ್ ಗಡ್ಡ ದೆತ್ದ್, ಮದಿಮೆದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಬಜೀ ಶಾಸ್ತ್ರೊಗಾದ್ ಮೋನೆಗ್ ಬಾಲ್ ದೀಪಿನ ಕಟ್ಟ್ ನಡಪಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೋಂದೆಲ್ ದೇಸೆದ ಕಟ್ಟ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಬತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜುಂಡು.ಮದಿಮಲೆ ಬಗೆಟ್ಲಾ ಕೆನ್ನಿದ, ಮುಂಡದ ಕುಜಾಲ್ ಕತ್ತೆರ್ದ್, ಕಣ್ಣ್ದ ಪುರ್ಬು ಸರಿಮಲ್ತ್ದ್ ಮದಿಮಾಲೆ ಮೋನೆನ್ ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ಪುನ ಉಂತುದು ಕಾಲಿ ದೇಸೆ ಪಾಡುನ ರೀತಿ ನಡತ್ ಬತ್ದುಪ್ಪೊಡು.ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ಮದಿಮಾಲೆನ್ ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ಪುನವು ರೂಡಿಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಇನಿ ಮೋಂದೆಲ್ ದೇಸೆದ ರೀತಿರಿವಾಜಿ ಉಂತುದು ಉಂತುದುಂಡ¯ ಪೊನ್ನನ ಕುಜಾಲ್, ಪುರ್ಬುನು ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ಪೆರೆ, ಪೊನ್ನನ್ ಐತ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪೆರೆಂದ್ ಪೊರ್ಲುಕೊಟ್ಯಗ್(ಬ್ಯೂಟಿಪಾರ್ಲರ್) ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಮದಿಮಾಲ್ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪಾವೊಂದು ಬರ್ಪಿನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಮೂಲೊಂಜಿ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆ ಪಾತೆರ ನೆನೆಪಾಪುಂಡು. ದಾನೆ ಪನ್ನಗ “ಪೋದು ಪೋದು ಬರ್ಪಿನಡೆಗೆ”. ಉಂದು ನಿಜವಾಯಿನ ಪಾತೆರ. ನಮ ಪಾಡುನ ಅಂಗಿ ಕುಂಟುದ ದೇಕಿ (ರೂಪ) ಆದುಪ್ಪು , ನಮ ಗಲಸುನ ಬಾಜನ ಆದುಪ್ಪು ಒವ್ವೇ ಆಂಡಲಾ ಅವು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ನಂಕ್ ಅವು ಓಬಿರಾಯನ ಕಾಲದ ಅವು ನಂಕ್ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್ ಅವೆನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ಬರಿಕ್ಕ್ ದೀಪ. ಆಂಡ ಅವ್ವಾ ಸೊತ್ತು ಒಂತೆ ಕಾಲ ಕರಿನಗ ಬೇತೆ ಒರುಟು ಬರ್ಪುಂಡು.ಒಂಜಿಪಾತೆರ ಪನ್ಪುಂಡ ಅಜ್ಜೆರ್ ಅಂಗಿದ ಬದಲ್ಗ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತಿನ ಬನಿಯನ್ದಂಚಿನ ಕೈತ ಅಂಗಿ ಒರ ಮಾಯಾಂಡ್.ಒಂತೆಕಾಲ ಕರಿನಗ ಅವ್ವೆ ಪರಬೆರ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತಿ ಬನಿಯನ್ದಂಚಿನ ಅಂಗಿನ್ ಜವನೆರ್ ಪೊಸ(ಪ್ಯಾಶನ್) ಪೊರ್ಲುಂದು ಪಾಡೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಇಂಚಿನೆನ್ ನಮ ಇನಿಗ್ಲಾ ತೂಪ.ಒರ ಪೋಪುಂಡು, ಒಂತೆ ಸಮಯ ಕರಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿರ ಬರ್ಪುಂಡು.ಉಂದು ಒರಿ ಊರು ಬುಡ್ದು ಪರವೂರುಗು ಪೋಯಿಲೆಕ.ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಎಂಕ್ ಇಲ್ಲ್ ಬೊಡ್ಚಿ, ಎನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಬೊಡ್ಚಿ, ಎನ್ನ ಊರು ಬೊಡ್ಚಿಂದ್ ಪರವೂರುಗು ಪೋಯೆಡಲ, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಾಲೊಗು ಆಯೆ ಸೋತುದಾ ಅತ್ತ್ಡ ಪರವೂರುಡ್ದು ಏಪಲ ಎನ್ನ ಊರೇ ಎಂಕ್ ಆವು ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕೊಡಾ ಆಯೆ ಆಯನ ಊರುಗೇ ಪಿರ ಬರ್ಪೆ.ಈ ಕಾರಣೊಲೆನ್ ದೆತ್ ತೂನಗ “ಒಡೆ ಪೋಂಡಲ ಬರ್ಪಿನಿ ಅಡಗೆ” ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ಸರಿಂದ್ ತೋಜುಂಡು.




#Article 214: ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ (268 words)


ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ(ಜೂಡಾಯಿಸಂ- Judaism- ಇಂದ್ಲಾ ಪಣ್ಪೆರ್) ಯಹೂದಿ ಜನಕುಲು ನಂಬುದು ಪಾಲಿಸಾವುನ ಸುಮಾರಾದ್ 3000 ವರ್ಷೊಲೆನ ಚರಿತ್ರೆ ಉಪ್ಪುನ ಏಕದೇವೆರೆನ ನಂಬುಗೆದ ಧರ್ಮ. ಜಗತ್ತುಡು ಒಂಜೇ ದೇವೆರೆನ್ ಪೂಜಿಸುನ ಧರ್ಮೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಸುರುತ  ಧರ್ಮ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಈ  ಧರ್ಮದ ತತ್ವೊಲು, ಕಟ್ಟಳೆಲು  ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಗಮವಾಯಿನ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಇಸ್ಲಾಂ  ಬೊಕ್ಕ ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮೊಲೆಗ್ ಬುನಾದಿಯಾತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೊಕ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊಲೆಡ್ ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮೊದ ಛಾಯೆಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮೊನು ಪಾಲಿಸಾವುನ ಜನಕುಲೆಗ್ ಜ್ಯೂ (Jew) ಇಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಅಬ್ರಹಾಂ ಮೇರೆನ್ ದೇವೆರಾದ್ ತೂಪಿನ ಈ ಮೂಜಿ ಧರ್ಮೊಲೆಗ್ ಅಬ್ರಹಾಮೀಯ ಧರ್ಮೊಲು ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಜಗತ್ತ್‌ದ 10ನೇ ಮಲ್ಲ ಧರ್ಮ. 

ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಪರಡ್ದ್ ಪೋದಿತ್ತಿನ ಯಹೂದಿ  ಜನಕ್ಕುಲು 1948 ಡು ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಇಸ್ರೇಲ್‍  ದೇಶೊನು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಕೊಣತೆರ್. ಅಯಿಡುದು ದುಂಬು ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲೊಡು ಜರ್ಮನಿದ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಕಾಲೊಡು ದಿಂಜ ಯಹೂದಿಯೆರೆನಾ ಮಾರಣ ಹೋಮ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಚಿನ ಘಟನೆಲು ಯಹೂದಿ ಜನಂಗದಕುಲು ಒಟ್ಟುಗಾವರೆ ಪ್ರೇರೆಪಣೆ ಆಂಡ್. 

ಯಹೂದೆರೆನ ಭಾಷೆ ಹೀಬ್ರೂ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆನ್ ಉದ್ಧಾರ ಮಲ್ಪರೆ ಯಹೂದೆರ್ ಮಲ್ತಿನ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ಬೊಕ ಸಾಧನೆಲು, ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮಾತಾ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ವಿಸ್ತಾರ-ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ಭಾಷೆಲೆನ ಸರ್ವೊತೋಮುಖ  ಬುಳೆಚಿಲ್‍ಗ್ ಅನುಕರಣೀಯ ಆದುಂಡು.

ಯಹೂದಾ ಇನ್ಪಿನ ಪದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆದವು. ಯಹೂದಾ ಇನ್ನಗ ಪುಗರ್ದಿನವು (praised). ಉಂದೇ ಶಬ್ಧ ಗ್ರೀಕ್ ಬೊಕ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಜೂಡಾ ಇಂದ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.(ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆದ ಯ ಅಕ್ಷರ ಗ್ರೀಕ್-ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಜ ಇಂದ್ ಆಪುಂಡು.). ಜೂಡಾ (ಯಹುದಾ) ಇನ್ಪಿನ ಪೂರ್ವಜೆ  ಜೇಕೊಬ್ ಬೊಕ ಲೀಯಾ ಇನ್ಪಿನ ದಂಪತಿಲೆನ ನಾಲನೆ ಮಗೆ ಆದಿತ್ತೆ ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಜೂಡಾನ ಸಂತತಿದಕಲೆಗ್ ಜೂಡೆರ್ ಇಜಿಂಡ  ಯಹ್ಯೂದೆರ್  ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಯಹೂದೆರ್ ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಒರಿಯೆ ದೇವೆರ್ ಉಪ್ಪುನಿ ಇಂದ್ ನಂಬುವೆರ್. ದೇವೆರ್ ಅಶರೀರ ಬೊಕ್ಕ ಅನಂತ (ಅಂತ್ಯ ಉಪ್ಪಂದಿನವು) ಇಂದ್ ಯಹೂದೆರ್ ನಂಬುವೆರ್. ದೇವೆರ್ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮಾತಾ ಜನಕುಲು ನ್ಯಾಯ ಬೊಕ್ಕ ದಯೆ-ಧರ್ಮೊನು ಪಾಲನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಇಂದ್ ಬಯಕುವೆರ್ ಇಂದ್ ನಂಬುವೆರ್. ಮಾತಾ ಜನಕುಲು ದೇವೆರೆನ ರೂಪೊಡೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾತಿನಕುಲು, ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರೆ ಜನಕುಲು ಮಾತಾರೆನ್ಲಾ ಮಾನ್ಯತೆ ಬೊಕ್ಕ ಮರಿಯಾದೆ ಕೊರುದು ಬದುಕೊಡು ಇನ್ಪಿನವು ದೇವೆರೆನ ಇಂಗಿತ ಇಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.

ಯಹೂದೆರ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಸಿನಾಗೋಗ್ (Synagogue) ಇಂದ್ ಪುದರ್.

ತೋರಾ (Torah) ಇನ್ಪಿನವು ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ (Old Testament)  ಹೀಬ್ರೂ ಬೈಬಲ್ದ ಸುರುತ ನಾಲ್ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಯಹೂದೆರೆನ ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥ ಆದುಂಡು. ತೋರಾ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ವಿವರಿಸಾದಿನ ತತ್ವೊ ಕಟ್ಟಳೆಲೆನ್ ಯಹೂದೆರ್ ಅಧ್ಯಯನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೇವೆರೆನ್ ಒಲಿಸಾವೊಣುವೆರ್.




#Article 215: ಯೋಗ (142 words)


ಯೋಗ (, : yóga) ಪಂಡ ಭಾರತೊಡು ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದೆ ಸುರುವಾಯಿನ ಸರ್ರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಆಚರಣೆಲೆ ಒಂಜಿ ಬೋಧನಶಾಖೆ.

ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪ್ರಸ್ತಾಪೊ ಆಯಿನ ಯೋಗದ ಮುಖ್ಯ ಶಾಖೆಲು ಪಂಡ , ಕರ್ಮ ಯೋಗ,ಜ್ಞಾನ ಯೋಗ, ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ, ಬುಕ್ಕೊ ಹಠ ಯೋಗ. ಪತಂಜಲಿನ ಯೋಗಸೂತ್ರೊಡು ಪ್ರಸ್ತಾಪೊ ಆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಸರಳವಾದ್ ಯೋಗಂದ್ ಪನ್ಪುನ ರಾಜ ಯೋಗೊ ಸಾಂಖ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಗು ಸೇರ್‍ನವು. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ಉಪನಿಷತ್ತುಲು, ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ, ಶಿವಸಂಹಿತೆ ಬುಕ್ಕೊ ದಿಂಜ ಅತಂತ್ರಲು ಸೇರ್‍ನಂಚ ಯೋಗೊದ ಬೇತೆಬೇತೆ ಮೋರೆ ಮರ್ಗಿಲ್‍ಲೆನ್ ಚರ್ಚಿಸಾವುಂಡು.

ಸಂಸ್ಕೃತೊ ಪದೊ ಯೋಗ ಮಸ್ತ್ ಅರ್ತೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ಂಡ್. ಯೋಗೊ ಪದೊಕು ನಿಯಂತ್ರಿಸು ಐಕ್ಯವಾಗು ಅತ್ತಂಡ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಅರ್ತೊಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊ ಮೂಲೊ ಯುಜ್‌,ಡ್ದ್ ವ್ಯತ್ಪನ್ನವಾತ್‍ಂಡ್. ಇಂದೆನ ರೂಪಾಂತರೊಲು ಪಂಡ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ, ಜೊತೆಗೂಡುವಿಕೆ, ಒಕ್ಕೂಟ, ಸಂಯೋಗ, ಬುಕ್ಕೊ ನಿಮಿತ್ತ/ಉಪಕರಣ. ಭಾರತೊಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿಡ್ ಯೋಗ ಪದೊನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಹಠ ಯೋಗ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಆಸನೊಲೆನ್ ಸೂಚಿಸಯರ ಭಂಗಿಲು ಅತ್ತಂಡ ವ್ಯಾಯಾಮೊದ ಒಂಜಿ ರೂಪೊ ಆದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. ಯೋಗೊನು ಅಭ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಅತ್ತಂಡ ಯೋಗ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನು ಅನುಸರಿಸವುಕುಲೆನ್ ಯೋಗಿ ಅತ್ತಂಡ ಯೋಗಿನಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಜೂನ್‌ ೨೧, ೨೦೧೫ದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಏಳೆರ್ದ್ ಏಳರೆಕ್ಕ್ ಮುಟ್ಟ ಅರ್ಧೊ ಗಂಟೆದ ಸುರೂತ ವಿಶ್ವಯೋಗ ದಿನಾಚರಣೆನ್ ರಾಜಪಥೊಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯೆರೆನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಆಚರಿಸವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.




#Article 216: ರುಡ್ ಸೆಟ್ (111 words)


ಊರುದ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ವೃತ್ತಿ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ದು ಬದ್ಕುನ ಸಾದಿ ತೋಜಾವುನ ಸಂಸ್ಥೆ ರುಡ್ ಸೆಟ್. ಉಂದು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ(RUDSETI). ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಸಹಯೋಗೊಡು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ೧೯೮೨ಡ್ ಉಜಿರೆಡ್ ಸುರುವಾಂಡ್. ಸುರುಕು ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್, ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅಲ್ಪಲ್ಪ, ಇತ್ತೆ ಭಾರತ ದೇಶೊಡ್ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಈ ಸಂಸ್ಥೆದ ಶಾಖೆಲು ಪರಡೊಂದುಂಡು.

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ತರಬೇತಿಯಾದ್ ಪೊಲಿಗೆ, ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಕಸೂತಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರಿಪೇರಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೇವೆ, ವೈರಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ಲಂಬಿಂಗ್, ರೇಡಿಯೋ ಬೊಕ್ಕ ಟಿವಿ ರಿಪೇರಿ, ತಿನ್ಪಿ ವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರುನವು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್, ಕರಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಮರತ್ತ ಬೇಲೆ, ಅಗರಬತ್ತಿ ಮಲ್ಪುನವು, ಲಾಂಬು ಬುಲೆಪಾವುನವು, ಫೊಟೊಗ್ರಫಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿಡಿಯೋಗ್ರಫಿ, ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೈಂಡಿಂಗ್, ಬ್ಯೂಟಿಪಾರ್ಲರ್ ದ ಬೇಲೆಲು ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಕಲ್ಪಾವೆರ್.

೬ ದಿನೊಟ್‍ ಸುರು ಆಪುನಾ ತರಬೇತಿ ೫೦ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು.




#Article 217: ರೈಲ್ (120 words)


ಭಾರತ ಸಾರ್ಕಾರದ ಒಂಜಿ ಅದ್ಭುತ ಪವಾಡದಾತ್ತರ ಇನೀ ದೇಶೊಡ್ ರೈಲ್ ಪನಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಆದ್ ಕೋಟಿ ಗಟಲೆ ಜನಕೊಲೆಗ್ ಉಪಾಕಾರ ಆಪಿನ ಅಂಚಿದ್ ಕಾರ್ಯ ನಡತಂಡ್. ಪ್ರಥಮೊಡ್ ರೈಲ್ದ ಪರಿಚಯ ಆಯಿನ ೧೮೫೩ (ಒಂಜಿಸಾವಿರದ ಎಡಮಾನುತ್ ಐವತ್ತಮೂಜಿನೆ ಇಸವಿದ್) ಬಾಂಬೆಡ್ದ ಥಾಣದ ಊರು ಮುಟ್ಟು. ಈ ರೈಲ್ವೆದ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಹೆಚ್ಚಿಣ ಚಾಲಣೆ ಪುರಾ ಒಮಜಿ ಸಾವಿರದ ಒರಬನೂತ್ತ ಐವತೊಜಿನೆ ಇಸವೀಡ್ ನಡಪರೆ ಸುರುಆದ್ ಆಂಡ್. ಇಡೀ ಜಗತ್ತದ್ ನಮ್ಮ ಭಾರತ ದೇಶ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದನಂಡ್. ಇನಿತಾ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಮನುಷ್ಯಗ್ ಬೋಡಾಪಿನರಿತಿಡ್ವ ರೇಲ್ಚೆದಾ ವ್ಯ್ಸ್ತೆಳು ಆವೊಂದ್ ಉಂಡು. ಯಾತ್ರಿಲೆಗ್ ವರೀತಿದಾಲಾ ಭಂಗ ಕಷ್ಟ ಆವಾಂದಿನ ಲೆಕ್ಕೊಡ್ ಸರಕಾರ ಚಿಂತನೆ ಮಲತ್ತೊದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ರೇಲ್ಲೆಡ್ ನೀರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕಕ್ಕಾಸುದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವನಸದಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಾಯದಕಲೆಗ್ ಅನೂಕುಲ ಆಪೀನಾ ರೀತಿಡ್ ಕುಲುನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು ನಂಕ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಭಾರಿ ಹೆಮ್ಮೆದ ವಿಷಯ ಪನಂಡ್ ಅಂಚಿಂದಾ ನಾಡಡ್ ನಮ್ಮ ಉಲ್ಲಾ.ನಮ್ಮ ಸರಕಾರ ನಂಕ ಕೊರುತ್ತಿನ ಈ ವಸ್ತುದ ಜಾಗ್ರತೆನ್ ಮಲ್ತದ್ ಅವೆತ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಾ ಜವಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮ ಮಾತೆರನ್ ಮಿತ್ತ ಉಂಡು. ಅವು ನಮ್ಮ ಮಾತೆರನಲ್ ಕರ್ತವ್ಯ.




#Article 218: ರೊಟ್ಟಿ (239 words)


ರೊಟ್ಟಿ (ರುಟ್ಟಿ) ಉಂದು ಒಂಜಿ ತೆನಸ್‌ದ ಪುದರ್ ನೆಕ್ಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‍ಡ್ Roti ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುಟು ರುಟ್ಟಿ ಇಂದ್ಲಾ ಪಣ್ಪೆರ್. ಅರಿ, ರಾಗಿ, ಗೋಧಿ, ಜೋಳ ಉಂದೆಟ್ ಮಾತೆಟ್ ರೊಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅರಿ, ರಾಗಿ, ಗೋದಿ, ಜೋಳ ನೆಟ್ಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಿಂಡಿ, ದೋಸೆ, ರೊಟ್ಟಿ  ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಐಟ್ ಅರಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ದೀದ್ ಏಪ ಬೋಡಾಂಡಲಾ ಗಲಸೊನಿಯೆ ಅವುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ರೊಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಡಬ್ಬಿಲೆಡ್ ದಿಂಜದ್ ದೀವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಬಿನ್ನೆರ್ ಬತ್ತ್‌ನಪಗ ಅತ್ತ್ಂಡ ದಾದಾ ಅಂಡಲಾ ಇಸೇಸ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಅಯಿನ್ ಡಬ್ಬಿರ್ದ್ ದೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. 

ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಜೋಳನ್ ಸುರುಟ್ಟು ಸರಿಯಾದ್ ನಿರ್ಮಲಡ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ದೊಂಬುಗು ಪಾಡ್‌ದ್ ನುಂಗಾದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೀವೊಡು. ರೊಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ದುಂಬು ಆ ಪೊಡಿನ್ ನೀರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್ ಉಪ್ಪುದ ಪೊಡಿ ಬೆರಕಾದ್ ಕಲಪೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಬೋಡಿತ್ತಿನಾತ್ ಪೊಡಿನ್ ದೆತೊನ್ದು ಸರೀ ಕಲಪೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ತವ ಬೆಚ್ಟ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿ ಬಂದೊನು ತವೊಕ್ಕು ಪಾಡ್ದ್ ತೆಲ್ಪು ತಟ್ಟೊಡು. ಕಂಕನೆ ಮರಂಕನೆ ಪಾಡ್ದ್ ಕಾಯಾದ್ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಡಬ್ಬಿಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀಂಡ ದಾಲಾ ಹಾಳಾಪುಜಿ.  
ರಾಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೋದಿದ ರೊಟ್ಟಿಲಾ ಅಂಚನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಆಂಡ ಐಕ್ ತಾರಾಯಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಾವೊಲಿ. ಆಂಡ ಉಂದೆನ್ ಆನಿಯೇ ಗಲಸೊಡು. ದೀವೆರೆ ಆಪುಜಿ.

ಅರಿ, ಜೀರಿಗೆ ವೊಂತೆ ಪರಿಮಳಗ್ ಉರ್ದು ಪಾಡೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು ಕರ್ಬದ ವೋಡುಗು ಒಂಜಿ ಸೌಂಟ್ ಬಂದ ಪಾಡ್ದ್  ಅವೆನ್ ತಾರಿದ ವೊಲಿಟ್ ತೆಳು ಒಯ್ಪೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ಬದ ತಟ್ಟ್ಗಡ್ ಲಕ್ಕಾದ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಅವೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ದೊಂಬುಗ್ ಪಾಡೊಡು ಮರಿಯಾಲಡಾಂಡ ತಾರೆದ ಮಡಲ್ನ್ ಮುಡೆದ್ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ದಿಕ್ಕೆದೈಟೆನೆ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅಯ್ಟ್ ನುಂಗವೊಲಿ ಅವ್ ರೊಟ್ಟಿ ಗರಂ ಆಪುಂಡು ತಿನ್ರೆ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ ಪಂಡ್ದೇ ಪುದರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದೆನ್ ಕೋರಿದ ಸಾರ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿನ್ಯರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ರೊಟ್ಟಿದ ಪೊಡಿನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್‌ದ್ ತಿನ್ಯರೆಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.
ಅರಿತ್ತ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ರೊಟ್ಟಿ ಪಂಡ ಅವು ಕಡಿ ಅರಿತ್ತ ರೊಟ್ಟಿ. ಬೊಳಂತೆ, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಉರ್ಪೆಲ್‌ದ ತುಂಡು ಅರಿಕ್ಕುಲೆನ್ ನನೆತ್ ದೀದ್ ಕಡೆದ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಲಾ ಬೆಲ್ಲ, ತಾರಾಯಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದು ದೀವೆರೆ ಆಪುಜಿ. ಆನಿಯೇ ಗಲಸೊಡು. 




#Article 219: ಲಾಂಬು (617 words)


ಲಾಂಬು ಲೇಖನೊನು ಅಳಂಬುಂದ್ ತೆರಿಯೊನೊಡು
ಅಳಂಬು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದೈತ ಲೆಕೊಂದಿನ ಸಸ್ಯೊ ಜೀವಿ.
ಲಾಂಬು ಅತ್ತ್ಂಡ ನಾಯಿಕೊಡೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಮಣ್ಣ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಆಹಾರ ಮೂಲದ ಮಿತ್ತ್ ಫಲಬುಡ್ಪುನ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ತಿರ್ಲ್‍ರ್ದ್ ಕೂಡ್‌ನ, ಬೀಜಕಲೆನ್ ತುಂಬುನ ಪರ್ಂದ್‌ದಂಚಿನ ಶರೀರ. ಲಾಂಬು ಪದೊನು ಬಹುತೇಕ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಕಾಂಡ (ತೊಟ್ಟು), ಶಿರಹೊದಿಕೆ (ಪೈಲಿಯಸ್) ಬೊಕ್ಕ ಶಿರಹೊದಿಕೆದ ತಿರ್ತ ಬಾಗೊದ ಮಿತ್ತ್ ಕಿವಿರುಲೆನ್ (ಪಟಲ) ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಲೆಗ್ (ಬಸಿಡೀಯೊಮೈಕೋಟಾ, ಅಗ್ಯಾರಿಕೊಮೈಸೀಟೀಸ್) ಅನ್ವಯಿಸಬೆರ್.. ಈ ಕಿವಿರುಲು ನೆಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿತ್ತ ನಿವಾಸಿ ಮೇಲ್ಮೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಪರಡಿಯೆರೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪುನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬೀಜಕೊಲೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುವ. ಅಗ್ಯಾರಿಕೇಲಿಸ್ ವಿಭಾಗೊಡು ಬರ್ಪುನ ಬೆಸಿಡಿಯೋ ಬೀಜಾಣು ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್‌‌‌‌‌ನವು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೨೫ ಜಾತಿಲು ೪೦೦೦ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮಾತಾ ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆಡ್‌ಲಾ ಪದ್‌ರ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಎಚ್ಚ ತೇವಾಂಶ ಬೊಕ್ಕ ಆದ್ರತೆ ಉಪ್ಪುನ ವಾತಾವರೊಣೊಡು ಹುಲುಸಾಗದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಲಾಂಬುಲು ಸಸ್ಯೊಲೆನಂಚ ಸಾವಯವಯುತ ಮಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಸತ್ತೆಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಲೆಕೊ ಹರಿತ್ತು ಉಪ್ಪುಜಿ. ಲಾಂಬುಲೆನ ರಚನಾಂಗೊಲು ಬಾರಿ ಸರಳ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಸಸ್ಯೊಲೆರ್ದ್ ಭಿನ್ನವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಲಾಂಬುದ ಬೀಜಾಣು ಬಾರೀ ಎಲ್ಯ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೊಲೆನ ಸಕಾಯೊರ್ಹಾದು ತೂವೊಲಿ.

ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿದ ಸಮಯೊಡು ಬೀಜಾಣು ತಂತುಲು ಉಂಗುರಾಕಾರೊನು ಪಡೆದ್ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಕವಕಜಾಲೊಲೆನ್ ಪಡೆಪುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಆಕೃತಿಲು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲ್‍ಡ್ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾದ್ ಬುಲೆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಕಿನ್ನರಿಯೆರೆ ನೃತ್ಯರಂಗ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಅಳಂಬುದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ ಅವು ಪುಟ್ಟುನ ಜಾಗೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಕೆಲವು ಅಳಂಬು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಆಪುಂಡ್.ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಅಳಂಬುದ ಗುರ್ತ ಸರಿಯಾದ್ ಬೋಡು. ಅಳಂಬುದ ರಂಗ್‍ಡ್ ಅಯಿತ ಗುರ್ತ ಪತ್ತುವೆರ್. ಬೊಲ್ದು, ಕಂದು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಅಳಂಬು ಉಂಡ್. ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ಅಳಂಬುಡ್ ವಿಷ ಉಂಡು. ಇಂಚ ಕಜಿಪುದ ಅಳಂಬು ಅತ್ತಂದೆ ವಿಷ ಅಳಂಬು, ಕಲ್ಲಿ ಅಳಂಬು, ಮರಲಾಂಬು ಪನ್ಪಿನವು ಉಂಡ್. ಲಾಂಬು ಕಜಿಪು ಮಾಸದ ಕಜಿಪುದ ಲೆಕ್ಕ ಬಾರಿ ರುಚಿ ಆಪುಂಡು. ಅಳಂಬುದ ಸೂಪ್ ಮಲ್ತ್ ಪರ್ಪೆರ್ಅಳಂಬುದ ಸೂಪ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿವರೊ 

೧೭ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಫ್ರೆಂಚೆರ್ ಲಾಂಬುದ ಬೇಸಾಯ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಯುರೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶೊಡು ಮುಖ್ಯ ಬೇಸಾಯ ಆದುಂಡು. ಪತ್ತ್ ಜಾತಿದ ತಿನ್ಪುನ ಅಳಂಬುನ್ ಬೇಸಾಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಗುಂಡಿ ಅಳಂಬುನು ಸಿಮ್ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬ್‌ಡ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡುಲಾ ಲಾಂಬುನ್ ಕೃಷಿಯಾದ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಅಳಂಬು ಬುಳೆಪಾವುನು ಬಾರಿ ಸುಲಭ. ನಮ್ಮ ನೆಲ. ಹವಾಮಾನೊಗ್ ಬುಳೆಪಾಯೆರೆ ಆಪುನ ಚಿಪ್ಪು ಲಾಂಬುದ ಬುಳೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಖರ್ಚ್‌ಡ್ ಎಲ್ಯ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ಆವೊಂದುಂಡು.

ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡುನೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಲಾಂಬು ಬುಲೆಪುನ ದಿನ ಸಾದಾರಣವಾದ್ ೫ರ್ದ್ ೧೮ ದಿನ ಬೋಡು.

ಅಳಂಬು ಕೃಷಿಕ್ಕ್ ಕಡಿಮೆ ಜಾಗೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಎಲ್ಯ ರೈತೆರ್, ಭೂರಹಿತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಲು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸವೊನೊಲಿ. ಅಳಂಬುಲು ಗೋಧಿದ ಬಾರ್‌ದ ಬೈಯಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತ್‌ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಹುಲುಸಾದ್ ಬುಲೆಪುನೆರ್ದ್‌ದಾದ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ್ ಗಲಸೊನೊಲಿ. ಇಂದು ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಅತ್ ದಾಲ ಪುಷ್ಟಿಕರವಾಯಿನ ಮೇವು ಅತ್ತ್. ಅಳಂಬುಲೆಡ್ ತರಕಾರಿಲೆರ್ದ್ ಉತ್ತಮವಾಯಿನ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶೊಲು ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್‌ದಾದ್ ಕುಟುಂಬದ ಸಲುವಾದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಬುಲೆದ್, ಅಕುಲೆನ ಆಹಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆನೆಲೆ ನೀಗಿಸವೊಲಿ. ಅಳಂಬು ಕೃಷಿನ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯಗೊಳಿಸವೊಲಿ.
ಅಳಂಬುದ ಉದ್ದಿಮೆಡ್ ರಸಾಯನಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಲೆನಂಚ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಪ್ಪುಜಿ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಔಷಧೀಯ ಅಳಂಬುಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್, ಉತ್ತಮ ಸಂಶೋಧನೆರ್ದ್ ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಇಂಚಿನ ಸಂಪತ್ತ್‌ನ್ ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸವೊನೊಲಿ. ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಮಲೆನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಬಯಲು ಸೀಮೆಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿದ ಅಳಂಬುಲುಲೆನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲು ಇತ್ತ್‌ದ್, ಅಯಿತ್ತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕೂಲಂಕುಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡಪೊಡಾಂಡ್. ಇಂಚಿನ ಅಧ್ಯಯನೊಲೆನ್ ಕೈಕ್ ದೆತೊಂದು, ಅಳಂಬುಲೆನ ಶೋಧನೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಲಭ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಖಾದ್ಯ ಅಳಂಬು ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯ ಅಸಾಧ್ಯತೆ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಭೂಪಟೊಡು ಅಳಂಬುಲೆನ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸುನಂಚ ಸಂಶೋಧನೆ, ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಲೆನ, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಅಂಚನೇ ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಆದ್ ಉಂಡು.

ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶೊಲು ಅಳಂಬುಡು ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ಅಳಂಬುಲೆಡ್ ಫೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್. ಈ ಆಮ್ಲನು ನೆತ್ತೆರ್ ಕ್ಷಯೊರ್ದು ನರಳುನ ರೋಗಿಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ೧೦೦-೨೦೦ಗ್ರಾಂ ಉನ್ಗಂನ ಅಳಂಬುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತಗ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. (ಸುಮಾರು ೭೨%-೮೨% ಸಾರಜನಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ರೂಪೊಡು ಉಂಡು)ಪಂದ್ ಪ್ರಯೋಗೊಲೆರ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್.

ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ಲಾಂಬುಲೆನ್ ತಿಂದ್‌ಂಡ ನರಮಾನ್ಯನ ಜೀವೊದ ಅಂಗೊಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜೀವ ಪೊಪುಲೆಕ್ಕ ಆವು.

ಅಮಾನಿಟ ಫೆಲ್ಲಾಯ್ ಡಿಸ್ ಪನ್ಪುನ ಅಳಂಬು ಭಯಂಕರ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ೯೦% ದಾತ್ ಸೈಪುನೆನೇ ಈ ಅಳಂಬುದ ಕಾರಣೊದಾದ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಬೊಲ್ದುದ ತೊಟ್ಟು ಇತ್ತ್‌ದ್, ಪಚ್ಚೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಬೊಲ್ದುದ ವೃತ್ತಾಕಾರೊದ ಮಲ್ಲ ಟೊಪ್ಪಿ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಪದರೊಲು ಲತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಬೊಲ್ದು ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಗು ತಿರುಗುಂಡು. ಉಂದು ವಿಷಕಾರಿ ಅಳಂಬು ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಫೆಲ್ಲಾಡಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮಾನಿಟೀನ್ ಪನ್ಪುನ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಲೆರ್ದ್ ಈ ಅಳಂಬುನು ತಿಂದ್ಂಡ ಬಂಜಿಬೇನೆ, ಕಕ್ಕುನೆ, ಉರ್ಚುನೆ ಭಯಂಕರ ಬಾಜೆಲ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ತಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ೬-೪೦ ಗಂಟೆದ ಉಲಯಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ೪-೫ ದಿನೊಟ್ಟು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುಂಡು. ತಿಂದ್‌ನಕ್‌ಲ್ ಗುಣಮುಖೆರ್ ಅಪುನೆ ಅಪರೂಪ. 

ಅಮಾನಿಟ ಮ್ಯಾಕ್ಸೆರಿಯಾ ಪನ್ಪುನ ನನೊಂಜಿ ಅಳಂಬುಲಾ ವಿಷಯುಕ್ತವಾಯಿನವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವು ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮಂಜಲ್ ಇರೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಲ್ದು ಪದರೊಲುಲಾ ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಮಂಜಲ್ ಚುಕ್ಕೆಲುಲಾ ಉಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಯಿನ ಕೂಲಿಲು ಉಂಡು. ದುಂಬು ಈ ಅಳಂಬುನು ರಷ್ಯಡ್ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಲರನ್ ತಯಾರಿಸಯೆರೆ ಗಲಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಯೂರೋಪುದ ಹಲವು ದೇಶೊಲೆಡ್‌ಲಾ ರಷ್ಯಡ್‌ಲಾ ತಗುಲೆ, ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟೊಲೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಉಂದೆನ್ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕವಾದ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವೆರ್. *ಅಮಾನಿಟ ಪಾಂತರೀನ, *ರುಸುಲಾ ಎಮೆಟಿಕಾ, *ಗೈರೊ ಮಿತ್ರ ಎಸ್ ಕ್ಯುಲೆಂಟಾ, *ಸ್ಟ್ರೊಫೆರಿಯಾ ಸೆಮಿಗ್ಲೊಬೆಲಾ, *ಲಾಕ್ಟೇರಿಯಸ್ ವೆಲ್ಲಾರಿಸ್, *ಲೆಪಿಯೋಟಾ ಎರಿಸ್ ಟೇಟ, *ಮಾರಸ್ಮಿಯಸ್ ಯರೆನ್ಸ್ - ಉಂದು ಪೂರ ವಿಷಕಾರಿ ಅಳಂಬುಲು.

 ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಉನ್ನತ ಮಶ್ರೂಮ್ ಮಾಹಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ವಿವಿಧ ರೀತಿದ ಲಅಂಬುಲೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಲಾಂಬುದ ತರಬೇತಿ ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಒದಗಿಸವುಂಡು.




#Article 220: ಲಿಂಬು ಗಿಡ (125 words)


ಒಂಜಿ ಉಪಯೋಗದ ಮರ್ದುದ ಗಿಡ ಲಿಂಬು ಗಿಡ. ಲಿಂಬೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ಎಲ್ಯ ಲಿಂಬೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಜ ಲಿಂಬೆ. ಎಲ್ಯ ಲಿಂಬೆ ಪಂಡ ಲಾಡ್ ದಾತ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಗಿಡ 10-15 ಫೀಟ್ ಉದ್ದೊಗು ಬುಳೆವುಂಡು. ಈ ಲಿಂಬೆದ ಚೂಲಿ ತೆಲ್ಪು. ಉಂದೆನ್ ಮಾರಾಟೊಗಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್, ಕಜಿಪುದ ಪುಳಿ ಹೆಚ್ಚ್ ಮಲ್ಪರೆ ಪಾನಕ, ಉಪ್ಪಡ್, ಮರ್ದ್ ಗ್ ಉಂದು ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.ಮಾಟ ಮಂತ್ರ ಮಲ್ಪುನಗಲೆಗುಲಾ ಉಂದು ಬೋಡು.ಗಜ ಲಿಂಬೆ ಮಾರಾಟೊಗು ತಿಕ್ಕುನು ಕಡಮೆ ನೆತ್ತ ಗಿಡ ಉದ್ದ ಬುಳೆವಂದೆ ಅಡ್ಡೊಗು ಬುಲೆದ್ ಅಟಾರ ಆಪುಂಡು. ನೆಲಕ್ಕ್ ತಾಗಿ ಗೆಲ್ಲ್ ಬೇರ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಉಂದೆಡ್ದ್ ನೆತ್ತ ದೈ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಗಜ ಲಿಂಬೆ ಮುಸುಂಬಿದಾತ್ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಉರುಂಟು ಉಪ್ಪಂದೆ ಒಂತೆ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಚೂಲಿ ದಪ್ಪ. ಪಾನಕ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಒಂತೆ ಬಂಗ. ಉಂದೆನ್ ಸಿಕೆ ಬರ್ಪಾದ್ ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್, ಬೆಲ್ಲದ ಪಾಕೊಡು ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು  ಗಿಡ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷುಡು  ಪನ್ಪೆರು. ನೆತ್ತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರು ಸಿಟ್ರಸ್‍ x ಲಿಮನ್. ಈ ಲಿಂಬು ತೂವರೆಗು ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಲಿಂಬುಡು  ಉಂಡು. ಲಿಂಬು ರಸ ಪಾಡ್ದ್ ಚಿತ್ರಾನ್ನ ಮಲ್ಪುವೆರು. ಲಿಂಬು ರಸತ ಪಾನಕ




#Article 221: ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ (275 words)


ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ ಪಂಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಸತ್ಯವೇದದ (Bible) ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಸುರುತ್ತ ನಾಲ್ ಬೂಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಪ್ಪು ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ ಪನ್ಪಿನವು ಲೋಕೊಡು ನರಮಾನಿ ಆದ್ ಅವತಾರ ದೆತೊಂಡಿ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬದ್ಕ್‌ನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡನೇ ಭಾಗ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆದ ಸುರುತ್ತ ನಾಲ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ಸುವಾರ್ತೆಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಾತೆರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ಥೊ. ಉಂದು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತೆ ಸೈತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮತ್ತಾಯೆ, ಯೇಸುನ ಶಿಷ್ಯೆರ್ನಗುಲು ಆದಿತ್ತಿ ಮಾರ್ಕೆ, ಲೂಕೆ, ಯೋಹಾನೆ ಪನ್ಪುನಕುಲು ಬರೆಯಿನವು ಆದುಂಡು. ಲೂಕೆ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬದ್ಕ್‌ದ ಕತೆನ್ ಮಾತ್ರ ಬರೆತಿನಿ ಅತ್ತಂದೆ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆ ಸೈತ್‍ದ್ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೊಗು ಪೋಯಿಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ಶಿಷ್ಯೆರ್ನೆಕುಲು ಮಲ್ತಿ ಕಾರ್ಯೊನುಲಾ ಬರೆತೆ. ಐಕಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಅಪೋಸ್ತೆಲೆರೆ ಕೃತ್ಯೊಲು ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್, ಈ ಸುವಾರ್ತೆ ಬರೆತಿ ಕಾಲ ಒವು, ಉಂದೆನ್ ಓಲು ಬರೆತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಎರೆಗ್ಲಾ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ. ಆಂಡ ಮಾತ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಉಂದು ಯೇಸು ಸೈತ್‍ದ್ 70 ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಬರೆತಿನವು ಆದುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಪೆರ್.

ಈ ಸುವಾರ್ತೆ ಬರೆತಿನಾಯನ ಪುದರ್ ಲೂಕೆ. ಆಯೆ ಮರ್ದ್‌ದ ಜ್ಞಾನೊನು ಕಲ್ತ್‌ದ್ ಪಂಡಿತೆ ಆದಿತ್ತೆ. ಆಯನ ಬರವು ಬೊಕ್ಕ ಆಯೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತಿ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಆಯೆ ಬರವು ಸರವು ತೆರಿದಿ ನರಮಾನಿ ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಯೇಸುನ ಚರಿತ್ರೆನ್ ವಿವರವಾದ್ ಬರೆವೊಡು ಪನ್ಪಿ ಮನಸ್ಸ್‌ಡ್ ಲೂಕೆ ಉಂದೆನ್ ಬರಿತ್ತಿನೆಡ್‍ದ್ ಅಲ್ಪ ನಡತಿ ಸಂಗತಿ, ನಡತ್ ಬತ್ತಿ ಸಾದಿ ಉಂದೆನ್ ಓದುನಗ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. (ಲೂಕೆ 1: 1–3) ಆಯೆ ಯೆಹೂದಿ ಅತ್ತ್. (ಕೊಲೊ. 4:10–14) ಬೊಕ್ಕ ಆಯೆ ಉಂದೆನ್ ಯೆಹೂದಿ ಅತ್ತಂದಿನಕಲೆಗ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಪಿಲೆಕ್ಕ ಬರೆತೆ. ಉಂದು ಯೆಹೂದಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿನ್ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು (ಲೂಕೆ 1:8)
ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ ಮತ್ತಾಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರ್ಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನದ ಲೆಕ್ಕನೇ ಉಂಡು. ದಾಯೆಪಂಡ ಅಗುಲುಲಾ ಅವ್ವೇ ವಿದೊಟ್ಟು ನಡತಿ ಸಂಗತಿನ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೇ ಬರೆತೆರ್. ಆಂಡ ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನೊಡು ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜನನ, ಸ್ನಾನಿಕೆ ಅಯಿ ಯೋಹಾನನ ಪುಟ್ಟುದ ಬಗೆಟ್ ಹೆಚ್ಚದ ವಿವರ ಉಂಡು. ಲೂಕೆ ಮಾಪು ಮಲ್ಪುನೆತ್ತ ವಿಚಾರೊಡುಲಾ ಹೆಚ್ಚ ಒತ್ತ ಕೊರ್ದು ಬರೆತಿಲೆಕ್ಕ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು (ಅದ್ಯಾಯೊಲು 3:3, 11:4, 17:3–4, 23:34, 24:47) ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಲು( ಅದ್ಯಾಯೊಲು 3:21, 5:16, 6:12, 11:1–12, 22:32).

೧೮೪೭ಟ್ಟ್ ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್‍ಡ್ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡು ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡನೇ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಾಮಾನ ಉಂಡು. ಉಂದೇ ಪುಸ್ತಕ ೧೮೫೮ ತಿದ್ದ್‌ದ್ ಮುದ್ರಣ ಆದ್ ಬಳಕೆಡುಂಡು. ಇಂಚಿಪ್ಪ ೨೦೧೭ಕ್ಕ ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತೆ ಇತ್ತೆದ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.  




#Article 222: ವರ್ತೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ (116 words)


ತುಳುನಾಡು ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ನಾಡ್. ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ಜನಕುಲುಲ ದೈವ ದೇವೆರೆನ್ ನಂಬುವೆರ್, ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡುದ ಕೆಲವು ದೈವೊಲು ಪಂಡ:ವರ್ತೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕಲ್ಕುಡ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ಚೌಂಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ದೇವೆರ್ ಮಾತ ಮಸ್ತ್ ಕಾರ್ನಿಕದವು ಮಾತ ಜನಕುಲುಲ ನಂಬುವೆರ್. ವರ್ತೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಉಂದು ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ದಿ ದೈವ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಕಾರ್ನಿಕೊದ ದೈವ, ನಮ ಭಕ್ತಿಡ್ ಕೇಂಡ್‍ನೆನ್ ಬೇಗ ನೇರವೇರಿಸವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡುಲ ನಂಬೊಂದು ಬೈದಿನ ದೈವ. ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿಲ ನಂಬೊಂದು ಬೈದಿನ ದೈವ.

ಪಂಜಿ ದ+ಕುರ್ಲೆ ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ಂಡ್. ಹಂದಿ ಪಿಳ್ಳೆ ಪಂಡ ಪಂಜಿದ ಪಿಲ್ಲೆ ಪದೊಡ್ದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪು.

ಪಂಜುರ್ಲಿ ಕತೆನ್ ಪಾರ್ತಾನೊದ ಆಧಾರೊಡು ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ಕಾಡ್ ಪಂಜಿಲು ಒಕ್ಕೆಲ್‍ದಕ್ಲೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊನು ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುವೊ. ಈಸ್ವರ ಅತ್ತಂಡ ಬಲ್ಲಾಲೆ ಪುದರ್‍ದ ಬೇಸಾಯೊಗಾರೆ ತಾನ್ ಬುಲೆಪ್ಪಾಯಿನ ಬುಲೆನ್ ಕಾಪುನಗ ಪಂಜಿಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಡಿಮಲ್ಪುವೊ. ಅಪಗ ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯೆ ಆ ಪಂಜಿನ್ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆರ್ಪೆ. ಬೋಂಟ್‍ಡ್ ಪಂಜಿಲು ಸೈಪೊ. ಅಂಚ ಸೈತಿನ ಬೂತೊಲು ಪಂಜುರ್ಲಿ ಬೂತೊಲಾಪೊ.




#Article 223: ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ (115 words)


ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್  ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ಲಕೇಷನ್. ಬ್ರಯಿನ್ ಎಕ್ತ್‌ನ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನ್ ಕೌಂಮ ಪನ್ಪಿನಕುಲು ೨೦೦೯ಡು ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ ಪನ್ಪಿನ್ ಆಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ತಯಾರ್ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಮೋಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನಲ ದುಂಬು ಯಾಹೂ ಪನ್ಪಿನ ಕಂಪ್ನಿಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲತಿನಕುಲು. ಈ ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ ಕಂಪೆನಿ ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ಅಮೇರಿಕದ ಕಾಲಿಫೋನಿಯ ಮೌಂಟನ್ ವ್ಯೂ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೂಡು. ಇತ್ತೆ ಈ ಕಂಪೆನಿನ್ ಫೆಸ್ ಬುಕ್ ಪನ್ಪಿನ ಕಂಪಿನಿ ದೆತನೊಂದು ಉಂಡು. ಫೆಸ್ ಬುಕ್ ಪನೊಂದು ಉಲ್ಲೆರು ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ನು ೧೯ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಕೊರುದು ದೆತೊಂದಿನಿ ಪಂದ್ ಆಯಿನ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯ ತಾರೀಖು ೧೦೨೪
ಅವು ಆಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಡೀ ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ ಜಗತ್ತ್‌ಡೇ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಸಂದೇಶ ಕಡಪುಡುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಆಂಡ್. ಜಗತ್ತದ್ ೬೦೦ ಕೋಟಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಜನ ಇನಿ. ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪವೇರ್. ನಮ್ಮ ಭಾರತ ದ ೭೦ ಕೋಟಿ ಜನ ಅವೆನು ಕರಗತ ಮಲತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವು ಜಗತ್ತದ ೧೦ನೇ ಸ್ಥಾನಡು ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಜರ್ಮನಿದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್, ಚೈನದ ವಿಚಾಟ್ (೪೩೮ ಕೋಟಿ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಕುಲು) ಬೊಕ್ಕ ಜಾಪಾನದ ಲೈನ್ (೪೦೦ ಕೋಟಿ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಕುಲು).




#Article 224: ವಾಮಂಜೂರು (112 words)


ವಾಮಂಜೂರು ಪನ್ಪಿ ಊರು ಕುಡ್ಲ ದ ಕೇಂದ್ರ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ ಡ್ದ್  ಸುಮಾರ್ ೧೦ ಕಿ. ಮಿ. ದೂರ ಈಸಾನ್ಯೊ ದಿಕ್ಕುಡು  ಉಂಡು. ಉಂದು ಕುಡ್ಲಡ್ದ್  ನಂತೂರು- ಕುಲಶೇಖರ ಆದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ - ಕಾರ್ಕಳ-ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಗು (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ - ಎನ್ ಎಚ್ ನಂಬ್ರ 169 ) ಪೋಪಿ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಕುಡುಪು ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಸ್ತೆದ  ಮೂಲಕ ಪಚನಾಡಿ  ಮಂಗಳಜ್ಯೋತಿಗಾದ್ ,  ಇಜಿಂಡ ಬೊಂದೆಲುಡ್ದು- ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ - ಮಂಜಲ್ಪಾದೆ -ಶಿವನಗರ-ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆಗಾದ್'ಲಾ  ವಾಮಂಜೂರುಗು  ಪೋವರೆ ಆಪುಂಡು.

ವಾಮಂಜೂರು ದುಂಬು ಒಂಜಿ ಉಪಗ್ರಾಮವಾದಿತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಗ್ರಾಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ವಾಮಂಜೂರುದ ರಸ್ತೆ ಕೂಡುತಾಣ (ಜಂಕ್ಷನ್),  ತಿರುವೈಲ್ ಗ್ರಾಮೊದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ಕೂಡುತಾಣೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಇತ್ತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ವಾಮಂಜೂರು ಇಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ, ಕುಡುಪು ಗ್ರಾಮದ ಭಾಗೊಲುಲಾ  ಉಂದೆಟ್ ಸೇರುಂಡು. ತಿರುವೈಲ್, ಕುಡುಪು, ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ, ನಿರಾಲ, ಗುರುಪುರ - ನೆತ್ತ ಮದ್ಯೊಡು ವಾಮಂಜೂರು ಉಂಡು.

ಉಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಊರು ಆದುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್




#Article 225: ವಿಜ್ಞಾನ (141 words)


 ಪಂಡ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ದ  ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತ್ನ್ ನನಲ ಜಿಂಜ ತೆರಿಯೊನ್ರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಕಾರ್ಯೊ. ಗೇನೊನು ಮೊಡೆತ್, ಒಟ್ಟುಸೇರ್ಪಾದ್, ಪ್ರಯೋಗೊಲೆದ ಮುಖಾಂತರೊ ಸಾಧಿಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿಜ್ಞಾನ. ವಿಜ್ಞಾನೊದ ಕಲೊಟು ಬೆನ್ಪುನಕಲೆಗ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ವಿಜ್ಞಾನೊ ದ ಬಗೆಟ್ ಪರೀಕ್ಸೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಇವರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಭವಿಸ್ಯೊವಾನಿಲೆ ರೂಪೊಡು ನು ನಿರ್ಮಿಸವುನ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಯವಸ್ತಿತೊ ಯೋಜನೆ.. Merriam-Webster Online Dictionary. Merriam-Webster, Inc. Retrieved 2011-10-16. 3 a: knowledge or a system of knowledge covering general truths or the operation of general laws especially as obtained and tested through scientific method b: such knowledge or such a system of knowledge concerned with the physical world and its phenomena.
ಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುನ  ಬಗೆತ ದ ಸಮೂಹೊನೇ ವಿಜ್ಞಾನ. ಒಂಜಿ ಪರತ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಕಟವಾದ್ ಸಂಬಂದವಾಯಿನ ಅರ್ತೊಡು, ವಿಜ್ಞಾನೊ, ತಾರ್ಕಿಕವಾದ್ ಇವರಿಸಯರ್ ಆಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ್ ಅನ್ವಯಿಸವುನ ಪ್ರಕಾರೊದ, ಜ್ಞಾನೊದ ಮಂಡಲೊನೇ ನಿರ್ದೇಸನೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಜ್ಞಾನೊನು ನರಮ್ಮಾನಿ ಅಕ್ಲೆನ ಡ್ದ್ ತೆರಿಪುನಂಚ ಇಪ್ಪೊಡು.  ಬದ್ಧವಾದಿಪ್ಪೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ ವಿಧೇಯವಾದಿಪೊಡು. ಈ ಜ್ಞಾನೊ ಸಂಪಾದನೆತ ವಿಧಿನ್  ಪರಿಗಣಿಸವೊಡಾಪುಂಡು. ವಿಜ್ಞಾನೊದ ವೃತ್ತಿ ನಡಪಾಪುನಾಯನ್  ಲೆಪ್ಪೊಡಾಪುಂಡು.

ವಿಜ್ಞಾನೊಡು ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲ ಎಗ್ಗೆಲು ಉಲ್ಲ. ಅವು ಪಂಡ,




#Article 226: ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ (105 words)


ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಆರ್ ಪುಟಿದಿನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೬೯. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಭಾರತೆದ ಪ್ರಸಿದ್ದ್ ಚದುರಂಗದ (ಚೆಸ್) ಆಟಗಾರ ಆತೆರು. ಆರ್ ೨೦೧೩ ಪ್ರಪಂಚದ್ಡ್ ರಡ್ಡ‍ನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತೇರ್. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‍ಮಾಸ್ಟರ್ ಪದವಿ ದೆತ್ಹೊಂದೆರ್. ೨೦೦೭ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಪಡೆದೆರ್.ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಅರ್‍ನ ವಿಶಿ ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪೆರ್. ಆರ್‍ನ ಸುರೂತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸು ೧೯೮೭ ವಿಶ್ವ ಜೂನಿಯರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಗೆದೆರ್.

೧೯೯೫ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರೆಡ್ ಆರ್ ಅಪಗದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ಯಾರಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪರೋವ್‍ರ ಪರ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್.

೨೦೦೦ಡೆಡ್ ಫಿಡೆ ಪಂಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆನು ಆಯೋಜಿತ ಮಲ್ತಿನ ವಿಶ್ವ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯೆಟ್ ರಷ್ಯದ ಅಲೆಕ್ಸೀ ಶಿರೋವ್ ಪರ ಗೆದ್ದೆರ್.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩ ಪ್ರಪಂಚದ ಪದ್ರಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರೆಡ್ ಪತ್ ಜನರೆಟ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್ ಹಇಘ್ತ್ ವೇಗದ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದೆರ್.

ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ನಗರಡ್ ನಡೆತಿನ ಚದುರಂಗದ ವಿಶ್ವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಡ್ ಆನಂದ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ಯಲ ಸೊಪದೆ ಮಾತ ಪಂದ್ಯಲ ಗೆದ್ದೆರ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದ್ ಆರ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ ಆತೇರ್.




#Article 227: ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ (248 words)


ಸುಮಾರ್ ೭೮೮–೮೨೦ ಕಾಲೊಡು  ಪನ್ಪುನ ಗ್ರಾಮೊಡು ಶಿವಗುರು ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಂಬಾಗ್‌ನ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿನಾರೇ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆರ್. ಸನಾತನ ಭಾರತೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಆಚಾರ್ಯತ್ರಯಡ್ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೇ ಸುರುತಾರ್. ಐಕ್ ಆದೇ ಅರೆನ್ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬಜೀ ೩೨ ವರ್ಸೊ ಮಾತ್ರ ಬದುಕ್‍ನ ಮೇರ್ ಆ ಅಲ್ಪ ಕಾಲೊಡೇ ಆರ್ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗ್ ತಿರ್‌ಗ್‌ದ್ ಗೀತಾಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಯಿನ ಅದ್ವೈತ ತತ್ವನ್ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಅವು ಎತೊ ಮತಕುಲೆನ ದಾಳಿ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಸನಾತನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಗು ಪುನರ್‌ಜನ್ಮ ಕೊರ್ತಿನಾರ್ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆರ್. ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ, ಶಾಕ್ತ, ಗಾಣಪತ್ಯ, ಸೌರ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಂದ ಮತೊನು ಒಟ್ಟುಗುಡಾಯಿನಾರ್. ಆದಿಶಂಕರ ಭಗವದ್-ಗೀತೆ, ಉಪನಿಷತ್ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೂತ್ರಗ್ ಭಾಷ್ಯೆ ಬರೆಯಿನ ಎಕೈಕ ಆಚಾರ್ಯರೆರ್.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆರ್‌ನ ಕಾಲದ ಬಗೆಟ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ನನಲಾ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಒಂಜಿ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಮೆರ್ ೮ (ಕ್ರಿ.ಶ್.೭೮೮) ಶತಮಾನೊಡ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ ಪಂದ್ ನಂಬ್‍ದ್ ಬೈದೆರ್. ಮೆರ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಬಡ ವಿಶ್ವಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಡ್. ಅಮ್ಮರ್ ಶಿವಗುರು, ಅಪ್ಪೆ ಆರ್ಯಾಂಬೆ. ಮೆರ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ ದಿನ ವಿಭವ ಸಂವತ್ಸರದ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮೀ ತಿಥಿ. ಮೆರ್ ಆತ್ರೇಯ ಗೋತ್ರದ ಯಜುರ್ ವೇದದ ತೈತ್ತ್ರೀಯ ಶಾಖೆ ಸೇರ್ದಿನಾರ್. ಮತಾ ಪೊಂಜೊಕುಲು ಮೆರೆಗ್ ಮಾತೃಸ್ವರೂಪಿಣಿ.

ಬಾಲ್ಯೊಡೆ ಪೊಪ್ಪನ್ ಕಲೆಯೊಂಡೆರ್. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಡ್ ಅನಕ್ತಿ ತೊಜಾಯಿನ ಮೇರ್ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವೊನು ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಆಸೆ ಇತ್ತಂಡ್. ಆಂಎ ಒರಿಯೆ ಮಗೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಶಂಕರನ್ ಸನ್ಯಾಸಿ ರೂಪೊಡು ತುಯರೆ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಇಷ್ಟ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಇಂಚ ಉಪ್ಪುನಗ ಅಪ್ಪೆನ್ ಒಪ್ಪಾಯೆರೆ ಶಂಕರಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬಂಗ ಬರೊಡಾಂಡ್. ಅಪ್ಪೆನ ಅಂತ್ಯ ಕಲೊಡು ಯಾನ್ ಓಲ್ ಇತ್ತಂಡಲಾ ಬರ್ಪೆ ಬಂದ್ ವಾಕ್ಯೊನು ಕೊರ್ದು ಅರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಗುರು ಬೊಡು ಪಂದ್ ನಡೊಂದು ಅರ್ನ ಪ್ರಯಾಣ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಅಪ್ಪೆಗ್ ಕೊರ್ನ ವಾಕ್ಯೊದ ಪ್ರಕಾರ ಶಂಕರೆ ಅಪ್ಪೆನ ಅಂತಿಮ ಕಾಲೊಡು ಕಾಲಟಿಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆನ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿ ವಿಧಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನರ್ಮದಾ ಸುದೆತ ತೀರೊಡು ಗೋವಿಂದ ಭಗವತ್ಪಾದೆರೆನ್ ಭೇಟಿ ಆಯಿನ ಶಂಕರೆ ಅರೆನ್ ಅರ್ನ ಗುರುವಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಯೋಗ, ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್, ವೇದಾಂತೊನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶಿಗ್ ಪೊದು ಕೆಲವೆರೆನ್ ಅರ್ನ ಶಿಷ್ಯರಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್.

ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ದ್ವಿ ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ಅಂಚ ಅ + ದ್ವೈತ ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಅತ್ತಂದಿನ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ಅದ್ವೈತಸಿಧ್ಧಾಂತೊದ ಮೂಲ ಸಾರನೇ ಉಂದು.




#Article 228: ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು (118 words)


ಪಡ್ಡೈ ಕರೆಟ್ಟ್ (ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಡ್)ಶಿವ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು ಹೆಚ್ಚ. ಪಡ್ಡೈ ಕರೆ ಬದ್ಕ್ ದ ಅಂತ್ಯಕಾಲೊನು ತೋಜಿಪ್ಪಾವುನ ಸಂಕೇತೊ. ಪಡ್ಡೈ ದಿಕ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇಬೆರ್ ಮುರ್ಕುನ ದಿಕ್ಕ್‍ಲಾ ಅಂದ್. ಶಿವ ದೇಬೆರ್ ಲಯಕಾರಕೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಪಡ್ಡೈ ಕರೆಟ್ಟ್ ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಎಚ್ಚ.

ಗೋಕರ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಮುರುಡೇಶ್ವರಡ್ದ್ ಶುರುವಾದ್ ಕುಂದಾಪುರದ ಕುಂದೇಶ್ವರ, ಕೋಟೇಶ್ವರ, ಉಡುಪಿದ ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ, ಸುರತ್ಕಲ್, ಕುಡ್ಲ, ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಕಾಸರಗೋಡು, ಮಧೂರು, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ- ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಮೈಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ಂಡ ಸುಮಾರ್ ಮುನ್ನೂದೆಡ್ದ್ ಲಾ ಹೆಚ್ಚ. ಬೇತೆ ಮಾತ ದೇಬೆರ್ ಮೂಡಾಯಿದಂಚಿ ಮೋನೆ ಪಾಡ್ಂಡ ಈ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಮೋನೆ ಪಡ್ಡೈ ಮೈಕ್ಕ್. ಉಂದೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಆದುಂಡು, ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದ್‍ಲಾ ಆದುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಆಯನ ಗಣೊಕ್ಕುಲಾಯಿನ ಗಣಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವೆರ್ಲಾ ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಪರಕರ್ಮೊದ ಕ್ರಿಯೆಕ್ಕುಲು ನಡಪುಂಡು. ಶಿವೆ ಲಯಕರ್ತೆ ಆದುಪ್ಪುನವೇ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕಾರಣೊ. ಸೃಷ್ಟಿದ ಆದಿ ಆಯಿನ ಅಪ್ಪೆ (ಶಕ್ತಿಮಾತೆ) ಬೊಕ್ಕ ಲಯಕರ್ತೆ ಆಯಿನ ಶಿವ- ಇಂಚ ಕಡೀರ್ದ ಬೊಕ್ಕ ಅಕೇರಿದ ರಡ್ಡ್ ದೇವರ್ಕೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ದಿಂಜ ಮೈಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಆದುಂಡು.




#Article 229: ಶಿವರಾತ್ರಿ (210 words)


ಶಿವರಾತ್ರೆ  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳುಡು ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ. ಉಂದೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಪಂಡ ಇಡೀ ದಿನ ಉಪವಾಸ, ಜಾಗರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಿವನ ಪೂಜೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜಾಗರಣೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಇಡೀ ರಾತ್ರೆ ಭಜನೆ, ಶಿವನ ಕುರಿತಾಯಿನ ಕತೆ, ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನದಂಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಭಜನೆ, ವಿಶೇಷ ರೀತಿದ ಪೂ ಪೂಜನೆ ಅಂಚೆನೆ, ರಾತ್ರೆ ದೇವೆರೆನ್ ಸುಗಿತೊಂದು ಜಾಗರಣೆ ನಡಪುಂಡು. ಶಿವರಾತ್ರೆಗ್ ತುಳುವೆರ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ ವಿಶೇಷ ತೆನಸ್ ವಂತೆ ಕಾರ ಚೀಪೆ ಬೆರಕೆ ಆದುಪ್ಪುನ ಸಾರ್ನಡ್ಡೆ. 

ಸಾರ್ನಡ್ಡೆ ಒಂಜಿ ವಿಸೆಸೊ ಅಯಿನ ತೆಸನ್, ನೆನ್ನ್ ಮಾನ್ಪುನ ಪಿರಾವುದು ಕಥೆ ಉಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕಾಲದಂಚ ಬೋಡಾನಗ ಅಡ್ಯೆ, ತೆನಸ್ ಮಲ್ತ್ ತಿನೆರೆ ಆತ್ ತಾಕತ್ತ್ ಏರೆಡಲಾ ಇಜ್ಜಂಡ್‌ಗೆ. ಅಷ್ಟೆಮಿ ಚೌತಿ ದಾನಿ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಅರಿ ಪಾರ್ದ್ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಷ್ಟೆಮಿದಾನಿ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್‌‍ಗ್ ಒಂಜಿ ಪಾವು ಆಂಡಲಾ ಅರಿ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆದ್ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿ ಕಟ್ಟ್ ತುಳುವೆರ್ನ. ಅಂಚಿತ್ತಿನಲ್ಪ ದುಂಬು ಬಡಪತ್ತ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಅಷ್ಟೆಮಿದಾನಿ ಇಲ್ಲಡ್ ಅರಿ ಉಪ್ಪಂದೆ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಾಂದಿ ಪೊರ್ತುಗು ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಅಕಲ್ನ ಕಡೀರ ಮಗನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಮಲ್ಲಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಅಡವು ದೀದ್ ಅಲ್ತ್ ಅರಿ ಕನತ್‌ದ್ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಅರಿ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆದ್ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್ ಒರಿದಿನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ತಿನ್ಪಾದ್ ಅಷ್ಟೆಮಿ ಆಚರಿಪುವೆರ್‌ಗೆ. ಆ ಅಡವು ದೀತಿನ ಕಡೀರ ಮಗನ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ಆ ಮಲ್ಲ ಇಲ್ಲದ ಸಾಲೊನು ಸಂದಾದ್ ಶಿವರಾತ್ರೆದಾನಿ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಲೆತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್ ಗೆ. ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತಿನ ಕಡೀರ ಮಗಕ್ ಮಗನ್ ತೂಯಿನ ಖುಷಿಟ್ಟ್ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಸಾರ್ನಡ್ಡೆ ಮಲ್ತ್ ಬಾಯಿ ಚೀಪೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌ಗೆ. ಈ ಬಗೆಟ್ ಆಚರಣೆಗ್ ಬೈದಿನ ಈ ಕಡೀರ ಮಗಕ್ಕ್ ಬೊಡತ್ ಸಾರ್ನಡ್ಡೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಟ್ಟ್ ಅದುಂಡು.

ಶಿವರಾತ್ರೆತಾನಿ ಕಂಡುನಾ ಒಂಜಿ ವಿಸೆಸೊ ಅಯಿನ ಕ್ರಮೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಬೊಂಡ ಪರಿಯೆರಗಾತ್ರ ಕಂಡುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ವೊಂತೆ ಮೀಪುನ ಮಂಡೆನ್ ಮಾಂತ ಬೆಂದ್ರ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ತಲ್ತ್ ದೆತ್ತುತ್ ಸಾದಿಟ್ ಮಾಂತ ದೀಪೆರ್.




#Article 230: ಶೋಭಾ ಕರಂದ್ಲಾಜೆ (128 words)


ಉಡುಪಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ದ್ ೨೦೧೯ ‌ ಡು ಲೋಕಸಭೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. 

ಶೋಭಾ ಕರಂದ್ಲಾಜೆ(ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೬)ಮೇರ್ ಕನಾ೯ಟಕದ ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ. ರಾಜಕಾರಣಿ,ಬೊಕ್ಕ ೧೯ ನೆತ್ತ ಲೋಕಸಭೆಟ್ ಉಡುಪಿ-ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕ್ಶೆತ್ರೊದ ಸಂಸತ್ ಪ್ರತಿನಿದಿ.

ಪೊಪ್ಪ ಮೋನಪ್ಪ ಗೌಡ,ಅಪ್ಪೆ ಪೂವಕ್ಕ.ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುತ್ತೂರುದಾರ್ ಶೋಭಾ ಆರ್ ರಾಷ್ಟೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘೊಡ್ ಭಾರಿ ಯಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಡೆ ಆಸಕ್ತಿನ್ ಹೊಂದುದಿತತ್ತೆರ್.
ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ಮಸ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರೆಡ್ ಒರ್ತಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.ರಾಜಕೀಯೋಗ್ ಸೇರಾ ಆರ್ ನಿರ್ದಾರ ಮಲ್ತಿನದಗ,ಆರಂಭೊಡ್ ಆ.ರ್.ಸ.ಸ್. ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಂಡ್.

ಆರ್ ೨೦೦೪ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷೊಡ್ದು ಶಾಸನ ಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆಆಯೆರ್.ಮೇ ೨೦೦೮ ಡ್ ಆರ್ ಬೆಂಗಳೂರು ದ ಯಶ್ವಂತಪುರ ಡ್ದ ವಿಧಾನ ಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಸರ್ಕಾರೊಡ್
ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವ್ರದ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವೆಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆಆಯೆರ್.

ಆರ್ ೨೦೦೪ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಉಡುಪಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು(ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)ಅರ್ದ್ ಸ್ಫರ್ದೆ ಮಲ್ತು ೧.೮೧ ಲಕ್ಷ ಮತಕುಲ್ನ ಅಂತೊರಡ್ ಗೆಂದ್ಯೆರ್.

ಆರ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ವಿಭಾಗೊಲು
೨೦೦೪-೨೦೦೮ ಮುಟ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ಸದಸ್ಯರು
೨೦೦೮-೨೦೧೩ ಮುಟ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಸಚಿವೆ,

೨೦೧೪ ಮೇ,೧೯ ನೆತ್ತ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ

೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ - ೦೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪,ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯೆ

) ಬಿಲ್, 201




#Article 231: ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಲೇಜು (103 words)


ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಲೇಜ್‍ ಕುಡ್ಲದ ಬಂಟ್ಸ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‍ದ ಪರಿಸರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಲೇಜ್. ಬಂಟರ ಯಾನೆ ನಾಡವರ ಮಾತೃ ಸಂಘದ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಸಂಸ್ಥೆ. ಈ ಕಾಲೇಜ್ ೨೦೦೫ಡ್ ಉದಿಪನ ಅಂಡ್. ಈ ಕಾಲೇಜ್ ಸುಮಾರ್ ೫೫೦ ಜನ ಕಲ್ತೊಂದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಗಣಕ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಕಾಲೇಜ್. ಬೊಕ್ಕ ಈ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಕಲ್ಪುನೆಕ್ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ಅತ್ತಂದೆ ಗೊಬ್ಬುನೆಕ್ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮಂತೊಂದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಕಾಲೇಜ್‍ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಇನಾಮುಲು ಪೂರ ಬೈದ್ಂಡ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಲೇಜ್ ರಾಷ್ರಿಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೊತುಂಡ್. ಅಂಚೆನೆ ೨೦೧೩-೨೦೧೪ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಕಾಲೇಜ್. ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟಗ್ ಪೊತಿನ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ನಕುಲೂ ಮೂಲು ಕಲ್ತೊಂದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.ಈ ಕಾಲೇಜ್ ಕುಡ್ಲದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಾಲೇಜ್‍ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಅದು ಉಂಡು. ಡಾ.ನವೀನ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಕೆ.,ಶ್ರೀಕರ್, ಪ್ರತಿಮಾ ಅಂಚನೆ ಇತ್ತೆ ಪ್ರೊ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ರ್ ಇತ್ತೆ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಅದ್ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.




#Article 232: ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ (308 words)


ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಮಹೋನ್ನತ ಬೂಕು ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ. ಈ ಬೂಕುನು ಬರೆತಿನಾರ್ ಕುವೆಂಪು.ಮಹಾಕಾವ್ಯೊದ ರಚನೆದ ಯುಗೊ ಮುಗಿದೇ ಪೋಂಡ್ ಪಂಡೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿನ ಆಧುನಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊ ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ. 'ಬಹಿರ್ಘಟನೆನ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಸಾವುನ ಲೌಕಿಕೊ ಚರಿತ್ರೆ ಮಾಂತ್ರತ್ತಂದೆ, ಅಲೌಕಿಕೊ ನಿತ್ಯೊ ಸತ್ಯಂಗಳೊನು ಪ್ರತಿಮಿಸವುನ ಸತ್ಯಸ್ಯೊ ಸತ್ಯೊ ಕಥನೊ’ಲಾ ಅಂದ್. ಸುಮಾರ್ ಒರ್‌ಂಬೊ ವರ್ಷೊದ ಸುದೀರ್ಘೊ ಕಾಲಾವಧಿಡ್ ಈ ಕಾವ್ಯೊ ರಚಿತವಾತ್ಂಡ್. ಕನ್ನಡೊಗ್ ಸುರುತ ಜ್ಞಾನಪೀಠೊ ಪುರಸ್ಕಾರೊನುಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಪುರಸ್ಕಾರೊನುಲಾ ಒದಗಾದ್ ಕೊರ್‍ನ ಬೂಕು ಇಂದಾತ್ಂಡ್. ಮಹಾಕಾವ್ಯೊದ ನಡೆಕ್ ಅನ್ವಯವಾಪುನಂಚನೆ ಪುನರ್ ರೂಪೊದ ಮಹಾಛಂದಸ್ಸ್ ಸರಳರಗಳೆಡ್ ಈ ಬೂಕು ರಚಿನೆಯಾತ್ಂಡ್. ಕಾವ್ಯೊದ ನಡೆಕ್ ದಿಂಜ ಮಹೋಪಮೆಗ್‍ಲೆನ್ ಕವಿ ಸೇರಾವೊಂದೆರ್. ಇಂಚ ಪ್ರಸ್ತುತಿ, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರೊ, ಯುಗಧರ್ಮೊ ಮಾಂತ ವಿಷಯೊಡ್‍ಲಾ ಇಂದೊಂಜಿ ಆಚಾರ್ಯ ಬೂಕುಂದು ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್.

ಬೂಕುದ ಆರಂಭೊಡೆ, ಕವಿ ತನ್ನ ಮೆಚ್ಚ್‌ದ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಣ್ಣಯ್ಯೆರೆಗ್ ಕಾವ್ಯೊನು ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಮೂಲಕೊ ನಿತ್ಯ ಸತ್ಯೊನು ಸಾರುನ ಕಾವ್ಯೋದ್ದೇಸೊನು ಇಂಚ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಾದೆರ್.

ಶ್ರೀ ವೆಂಕಣ್ಣಯ್ಯನವರಿಗೆ

ಇದೊ ಮುಗಿಸಿ ತಂದಿಹೆನ್ ಈ ಬೃಹದ್ ಗಾನಮಂ
ನಿಮ್ಮ ಸಿರಿಯಡಿಗೊಪ್ಪಿಸಲ್ಕೆ, ಓ ಪ್ರಿಯ ಗುರುವೆ.

ಕರುಣಿಸಿಂ ನಿಮ್ಮ ಹರಕೆಯ ಬಲದ ಶಿಷ್ಯನಂ,
ಕಾವ್ಯಮಂ ಕೇಳ್ವೊಂದು ಕೃಪೆಗೆ ಕೃತ ಕೃತ್ಯನಂ
ಧನ್ಯನಂ ಮಾಡಿ. ನೀಮುದಯರವಿಗೈತಂದು
ಕೇಳಲೆಳಸಿದಿರಂದು. ಕಿರುಗವನಗಳನೋದಿ
ಮೆಚ್ಚಿಸಿದೆನನಿತರೊಳೆ ಬೈಗಾಯ್ತು. “ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ

ಬರುವೆ. ದಿನವೆಲ್ಲಮುಂ ಕೇಳ್ವೆನೋದುವೆಯಂತೆ ;
ರಾಮಾಯಣಂ ಅದು ವಿರಾಮಾಯಣಂ ಕಣಾ !”
ಎಂದು ಮನೆಗೈದಿದಿರಿ. ಮನೆಗೈದಿದಿರಿ ದಿಟಂ ;   ೧೦
ದಿಟದ ಮನೆಗೈದಿದಿರಿ !
ಇದೊ ಬಂದಿರುವೆನಿಂದು
ಮುಗಿಸಿ ತಂದಿಹೆನಾ ಮಹಾಗಾನಮಂ. ಪಿಂತೆ
ವಾಲ್ಮೀಕಿಯುಲಿದ ಕಥೆಯಾದೊಡಂ, ಕನ್ನಡದಿ
ಬೇರೆ ಕಥೆಯೆಂಬಂತೆ, ಬೇರೆ ಮೈಯಾಂತಂತೆ,
ಮರುವುಟ್ಟುವಡೆದಂತೆ ಮೂಡಿದೀ ಕಾವ್ಯಮಂ
ವಿಶ್ವವಾಣಿಗೆ ಮುಡಿಯ ಮಣಿ ಮಾಡಿಹೆನ್, ನಿಮ್ಮ
ಕೃಪೆಯಿಂದೆ.- ಪೂರ್ವದ ಮಹಾಕವಿಗಳೆಲ್ಲರುಂ
ನೆರೆದ ಸಗ್ಗದ ಸಭೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿರೆನ್ನನುಂ :
ಸಂಘಕೆ ಮಹಾಧ್ಯಕ್ಷರಲ್ತೆ ನೀಂ ? ಕಿರಿಯನಾಂ
ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಹಾಡುವೆನ್, ಕೇಳ್ವುದಾಶೀರ್ವಾದಂ !   ೨೦
ನುಡಿಯುತಿಹುದಾ ದಿವ್ಯ ಕವಿಸಭೆಗೆ ಗುರುವಾಣಿ, ಕೇಳ್
ಆಲಿಸಾ ಗುರುಕೃಪೆಯ ಶಿಷ್ಯ ಕೃತಿ ಸಂಕೀರ್ತಿಯಂ :

ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ತಿದು, ಅಲೌಕಿಕ ನಿತ್ಯ ಸತ್ಯಂಗಳಂ
ಪ್ರತಿಮಿಸುವ ಸತ್ಯಸ್ಯ ಸತ್ಯ ಕಥನಂ ಕಣಾ,
ಶ್ರೀ ಕುವೆಂಪುವ ಸೃಜಿಸಿದೀ ಮಹಾಛಂದಸಿನ
ಮೇರುಕೃತಿ, ಮೇಣ್ ಜಗದ್ಭವ್ಯ ರಾಮಾಯಣಂ !
ಬನ್ನಿಮಾಶೀರ್ವಾದಮಂ ತನ್ನಿಮಾವಿರ್ಭವಿಸಿ
ಅವತರಿಸಿಮೀ ಪುಣ್ಯಕೃತಿಯ ರಸಕೋಶಕ್ಕೆ,
ನಿತ್ಯ ರಾಮಾಯಣದ ಹೇ ದಿವ್ಯ ಚೇತನಗಳಿರ !   ೩೦
ವಾಗರ್ಥ ರಥವೇರಿ, ಭಾವದಗ್ನಿಯ ಪಥಂ
ಬಿಡಿದು ಬನ್ನಿಂ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಪೂಜೆಯಂ
ಸಹೃದಯ ಹೃದಯ ಭಕ್ತಿ ನೈವೇದ್ಯಮಂ ಕೊಂಡು
ಓದುವರ್ಗಾಲಿಪರ್ಗೊಲಿದೀಯೆ ಚಿತ್ಕಾಂತಿಯಂ !
ನಿತ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಿಂತು ನೀಂ ಕಥೆಯ ಲೀಲೆಗೆ ನೋಂತು
ರಸರೂಪದಿಂದಿಳಿಯುತೆಮ್ಮೀ ಮನೋಮಯಕೆ,
ಪ್ರಾಣಮಯದೊಳ್ ಚರಿಸುತನ್ನಮಯಕವತರಿಸೆ ;-
ಶ್ರೀ ರಾಮನಾ ಲೋಕದಿಂದವತರಿಸಿ ಬಂದು
ಈ ಲೋಕಸಂಭವೆಯನೆಮ್ಮ ಭೂಜಾತೆಯಂ
ಸೀತೆಯಂ ವರಿಸುತಾಕೆಯ ನೆವದಿ ಮೃಚ್ಛಕ್ತಿಯಂ   ೪೦
ಮರ್ದಿಸುತೆ, ಸಂವರ್ಧಿಸಿರ್ಪವೋಲ್ ಚಿಚ್ಛಕ್ತಿಯಂ;-
ರಾವಣಾವಿದ್ಯೆಯೀ ನಮ್ಮ ಮರ್ತ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ತಾಂ
ತನ್ನ ತಮದಿಂ ಮುಕ್ತಮಪ್ಪುದು, ದಿಟಂ, ನಿಮ್ಮ
ದೀಪ್ಯ ದೈವೀ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಮೃತ ಗೋಪುರಕೇರ್ವವೋಲ್ !
ಓ ಬನ್ನಿಮವತರಿಸಿಮೀ ಮೃತ್ಕಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಳ್
ಚಿತ್ಕಲಾ ಪ್ರಾಣಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ತಾನಪ್ಪವೋಲ್ !

ನಾಲ್ ಸಂಪುಟೊ ಅಡಿಟ್ ವಿಸ್ತರಿಸಾದಿಪ್ಪುನ ಐವೊ ಸಂಚಿಕೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೨೨೨೯೧ ಸಾಲುಲು ದಿಂಜಿದುಂಡು.




#Article 233: ಶ್ರೀಗಂಧ (280 words)


ಶ್ರೀಗಂಧ ಒಂಜಿ ಮರ. ಇಂದೆನ್ ತುಳುವೆರ್ ಗಂದೊ, ಗಂದೊದ ಮರಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ವುಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಸಂಟಲಮ್. ಇನಿತ ದಿನೊಟು ಈ ಮರಕ್ ಮಸ್ತ್ ಬೆಲೆ ಉಂಡು. ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರ್ ಶ್ರೀಗಂಧಗು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. 

ಈ ಮರತ ವಿಸೇಸೊ ಪಂಡ ಸುಮಧುರ ಕಮ್ಮೆನೆ. ಅಂಚಾದ್ ನೆಟ್ಟು ಸಾಬೂನು,ಎಣ್ಣೆ,ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ (ಸೆಂಟ್),ಅಗರ್‌ಬತ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಶೀಗಂಧದ ಚೆಕ್ಕೆನ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಪುಗೆ ಕೊರ್ಂಡ ಪುರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೀಟೊಲು ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಎಣ್ಣೆದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮೈಸೂರ್‌ಡ್, ಷಿವಮೊಗ್ಗಡ್ ಉಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧ ಚರ್ಮಗ್ ಕಾಂತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಮಸ್ತ್ ಶುದ್ಧರೂಪಡೆ ಇಪುನ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಎಣೇನ್ ಆಯುರ್ವೇದದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಕೋಪನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪರೆ ಉಪಯೋಗ ಅವುಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಎಣ್ಣೆನ್ ಶರೀರೊದ ಉಲಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಯಿ ನಂಜಿ ನಿರೋಧಕವಾದ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಎಣ್ಣೆದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಯಿನ ಬೀಟಾ-ಸನಟಾಲ್ ನಂಜಿನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ಪುನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಲೆನ್ ನಿರೋಧಕವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುಣನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ವಾಸನಾಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪರಿಮಳದ ಸಾಬೂನುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಶ್ರೀಗಂಧನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಎಣ್ಣ್ ಗಳಸುನೆರ್ದ್ ಚರ್ಮದ ಪೊಲು೯ನು ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನ ಗುಣನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು.

ಉಂದೆತ್ತ ತಿರ್‌ಲ್ ಮೆತ್ತನೆ ಆದ್, ಕೂಲಿದ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಎಣ್ಣೆ ಮಸ್ತ್ ಕ್ರಯ (ಬೆಲೆಬಾಳು)ದವು ಆದ್ ಉಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ನೀರ್ ಪರ್ಂಡ ಆಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಜೆಲ್ ಉಪ್ಪುಜಿ.

ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದ ತಿರ್ಲ್‌ದ ಎಣ್ಣೆ ಬಾರಿ ಪರಿಮಳ (ಸುವಾಸನೆ)ಇತ್ತ್‌ನ ದ್ರವ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಅತ್ತರುಲೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ತೈಲನ್ ಸೇರವುನೆರ್ದ್ (ಬೆರೆಸುವುದರಿಂದ) ಅತ್ತರ್‌ಡ್ ಉಪಯೋಗಿಸುನ ಒರಿನ ಸುವಾಸನಾ ದ್ರವ್ಯಲೆನ ಗುಣಲಾ ಎಚ್ಚ(ವೃದ್ಧಿ)ಯಾಪುಂಡು.

ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಶ್ರೀಗಂಧನ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅರೆತ್ತ್‌ದ್ (ತೇಯ್ದು) ಚಂದನವಾದ್, ಊದುಕಡ್ಡಿಲೆಡ್, ಚಂದನ ಮಿಶ್ರಿತ ನೀರ್‌ಡ್, ಮುಂಡೊಗು(ನೊಸಲಿಗೆ) ತಿಲಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರಲೆಡ್ ಗಳಸುವೆರ್. ದೇವರೆನ ಮೂರ್ತಿಲೆಗ್, ಶಿವಲಿಂಗಗ್ ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಚಂದನದ ಲೇಪನ್ ಮಲ್ಪುನವು ಸಂಪ್ರದಾಯ.

ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಡು ಶ್ರೀಗಂಧ ಪದ್ಮ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್‌ನವು ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್ ಬೋಧಿಸತ್ತ್ವ ಅಮಿತಾಭನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಸುವಾಸನೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಲೆನ್ ಮಾರ್ಪಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಧ್ಯಾನನಿರತನಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಬುದ್ಧಿನ್ ಚುರುಕು ಮಲ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ನಂಬುದೆರ್. ಬುದ್ಧಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸವುನ ಗಂಧದ ಕಡ್ಡಿಲೆಡ್ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ ಉಂಡು. 

ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮಾರಂಭಲೆಡ್ ಶ್ರೀಗಂಧ ಬೊಕ್ಕ ಅಗರ್ ಮರಕುಲೆರ್ದ್ ತಯಾರಾಯಿನ ಸುವಾಸನೆ(ಪರಿಮಳೊ) ಬೊಕ್ಕ ಧೂಪದ ವಸ್ತುಲೆನ ಬಳಕೆ ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೀನಾಲೆಡ್ ಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಂಡು.

ಪಾರ್ಸಿ ಧರ್ಮೊಡು ಅಗ್ನಿನ್ ಕಾಯಿಪುನವು ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾಯಕ. ಶತಮಾನೊರ್ದು ಅಗ್ನಿನ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಪೂಜಾರಿಲು ಭಕ್ತರೆರ್ದ್ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕೊರಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಉನ್‍ಂಗಿನ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಕಾಣಿಕೆಯಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಗ್ನಿನ್ ಜ್ವಲಂತವಾದ್ ದೀವುನೆಟ್ಟ್ ಉಂದೆತ್ವ ಬಳಕೆಯಾಪುಂಡು.




#Article 234: ಶ್ರೀರಾಮ (112 words)


ರಾಮಚಂದ್ರ ಪನ್ಪಿನ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪೂರ್ತಿ ಪುದರ್. ರಾಮ ವಿಷ್ಣುನ ಏಳನೇ ಅವತಾರ ಪಂಡ್‍ದ್ ನಂಬುವೆರ್. ಭಾರತೊಡ್ ರಾಮನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲ ನ್ಯಾಯ, ನೀತಿಡ್ ಇತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ತೆರಿತಿನಕುಲು ಪಡ್‍ದೇರ್. ಅಯೋಧ್ಯೆಡ್ ರಾಜನಾದಿತ್ತಿನ ದಶರಥೆನ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಲ್ನೇಟ್ ಮಲ್ಲಯೆ ರಾಮ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಭರತ, ಶತ್ರುಘ್ನ ರಾಮನ ಮೆಗ್ಗೆಲು. ಕೈಕೇಯಿ ಭರತನ ಅಪ್ಪೆ. ಸುಮಿತ್ರೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಶತ್ರುಘ್ನನ ಅಪ್ಪೆ. ಸೀತೆ ರಾಮನ ಬೊಡೆದಿ. ರಾಮ ಏಕ ಪತ್ನಿ ವ್ರತಸ್ತ.

ರಾಮಗ್ ಲವ ಬೊಕ್ಕ ಕುಶ ಪನ್ಪಿನ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು. ಶ್ರೀ ರಾಮ ಸೂರ್ಯ ವಂಶದಾರ್. ರಾಮ ಅಯೋದ್ಯೆದ ರಾಜೆ ಆದಿತ್ತೇರ್. ರಾಮನ್ ವಿಷ್ಣುನ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಅವತಾರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಎನ್ನುವೆರ್. ರಾಮ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ದಶರತ ನ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ. ರಾಮ ನ ಬೊಡೆದಿ ಸೀತೆನ್ ಹಿಂದುಲು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವೆರೆನ ಅವತಾರ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುವೆರ್. ರಾಮ ೧೪ ವರ್ಷ ಕಾಡ್‍ಗ್ ವನವಾಸೊಗು ಪೋಯೆರ್, ಒಟ್ಟುಗು ಸೀತೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪೋಯೆರ್. ವನವಾಸೊದ ಸಮಯೊಡು ಸೀತೆನ್ ರಾವಣ ಪನ್ಪಿನಯೆ ಅಪಹರನ ಮಂತೆ.

ರಾಮನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆನ್ ಪನ್ಪಿನ ಮಹಾಕಾವ್ಯನೇ ರಾಮಾಯಣ.




#Article 235: ಶ್ರೀಲಂಕಾ (540 words)


ಉಂದು ಒಂಜಿ ದೇಸೊದ ಪುದರ್. ಭಾರತ ದೇಸೊದ ತೆನಕ್ಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ದೇಸೊನು ಶ್ರೀಲ೦ಕಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಭಾರತ ದೇಸೊದ ನೆರೆಕರೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ದೇಸೊ ಉ೦ದು ಆಯಿನೆರ್ದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲಡ್ದ್‌ ಲಾ ಈ ದೇಸೊದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಭಾರತೊದ ಸುಮಾರ್ ಗ್ರ೦ತೊಲೆಡ್ ಉ೦ಡು.
ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯೊ (೧೯೭೨ಡ್ದ್ ಸುರುಕು ಸಿಲೋನ್) ದ ಡುಪ್ಪುನ ದೀಪೊ ರಾಸ್ಟೊ.

ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ , ಲಂಕೆ, ಲಂಕಾದೀಪೊ, ದೀಪೊ, ಸೆರೆಂದಿಬ್ ಇಂಚಿತಿ ಪುದರ್‍ಲೆಡ್ ಗುರುತಿಸಹಿನ ಶ್ರೀಲಂಕೊ ಬ್ರಿಟಿಸೆರೆ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲೊಡು  ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಡ್ ಆ ಪುದರ್‍ ಶ್ರೀಲಂ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬದಲಾಂಡ್.

ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ (೧೯೭೨ಕ್ ದುಂಬು ಸಿಲೋನ್) ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಆಗ್ನೇಯಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರ. 

ಪುರಾತನ ಕಾಲೊರ್ದು ಲಂಕಾ, ಲಂಕಾದ್ವೀಪ, ಸಿಂಹಳದ್ವೀಪ, ಸೆರೆಂದಿಬ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‍ಡ್ ಗುರುತಿಸೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲೊಡು ಸಿಲೋನ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ೧೯೭೨ಟ್ ಅಯಿತ ಪುದರ್‍ನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಶ್ರೀಲಂಕೆಗ್ ಸಿಂಹಳ ಜನಕುಲು ಸುಮಾರ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಪ್ರಾಯಶಃ ಉತ್ತರ ಭಾರತೊರ್ದು ಬತ್ತ್ ದುಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಪಂದ್ ಊಹೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂರನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಇಡೆಗ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮನ್ ತೆರಿಪಾಂಡ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ  ತಮಿಳೆರ್ ನ ವಲಸೆ ಸುರುವಾದ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲೊಗಾನಗ ಮಸ್ತ್ ತಮಿಳೆರೆನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶ್ರೀಲಂಕೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. 

೧೬ನೆತ ಶತಮಾನೊಡು ಶ್ರೀಲಂಕೆದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆನ್  ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ವಶಪಡಿಸವೊಂಡೆರ್. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಯೂರೋಪ್ ದ ದೇಶೊಗುಲ್ ಬತ್ತ. ೧೭೯೬ಟ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್  ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆ ಕೈಸೇರ್ಂಡ್. ೧೯೪೮ ಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿನ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ೧೯೭೨ ಟ್ ತನ್ನ ಪುದರ್‍ನ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬದಲಾವನೆ ಮಲ್ತೊಂಡ್ಂಡ್. 

ಕರಿನ ರಡ್ಡ್ ದಶಕೊಡು ಶ್ರೀಲಂಕೆದ ತಮಿಳು ಜನಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಿಂಹಳೀಯೆರೆನ ನಡುಡು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಅಶಾಂತಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುಟು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ತೊಂದರೆಲ್ ಉಂಡಾದಿತ್ತೊ. ೨೦೦೪ಟ್ ಒಂಜಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್.

ಶ್ರೀಲಂಕೆದ ಇತ್ತೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಮೈತೀಪಾಲ ಸಿರಿಸೇನಾ. ಇತ್ತೆದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಲ್ ವಿಕ್ರಮಸಿಘ್ಹ.

ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬಾರೀ ಎಲ್ಯ ದ್ವೀಪ ಬೊಕ್ಕ ಕಮ್ಮಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ರಾಷ್ಟ್ರ. ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಬೀಚ್, ಹೋಟೆಲ್, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಲು ಅಭಿವೃಧ್ದಿಅವೊಂದುಲ್ಲ. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಕಾಡ್‍ದ ಸಂಪತ್ತ್ ಪ್ರವಾಸಗ್ ಬತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಿಸವೊಂದುಂಡು.ಈ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಡ್ ತೆತ್ತಿ ದೀಫುನ ಏಮೆಲು,ಬಣ್ಣ ಬಣ್ನದ ಪಕ್ಕಿಲು, ನಾನಾ ಬಗೆತ ಮಂಗಲ್ಲು, ಚಿರತೆಲು, ನೀಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲ, ರಾವುನ ಮೀನ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಾ‌‍ಲ್ಫಿನ್ ದ ಜೊತೆತ್ತ ಗೊಬ್ಬು ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರವಾಸಿ ಜಾಗೆಲೆದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶೊಲು. ಈ ದೇಶ ಇಂಚಿಪ್ಪಗು ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಜಾಗೆಯಾದ್ ಬುಲೆವೊಂದು ಉಂಡು. .ಪರ್ವತ ಅರೋಹಿನಕುಲೆಗ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬಾರಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನ ದೇಶ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಕೈತಲ್‍ಡ್ ಆನೆಗುಲೆಗ್ ಪಾರ್ಕ್ ಲೆನ್ ಮಲ್ಪಾದೆರ್, ಗಾಲೆ ಪನ್ಪುನವುಲು ನಡಪುನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಲ್, ಯೇಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಚಿರತೆಲು, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತಯಾರಾದ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗ್ ಪೋಪುನ ಕಾಫಿ,ಚಾ ವ್ಯವಹಾರ, ಕಾಡಿದ ನಡುಟ್ಟು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಲ್ ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಲು. ಈ ಕಾರನೋರ್ದು ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದೇಶನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಸಾಲ್‍ಗ್ ಸೇರ್ಸಾದೆ. 

ಕೊಲಂಬೊ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಉಂಡು. ಮಾರ್ಚ್ ತಿಗೊಳುರ್ದು ಮೇ ತಿಂಗೊಳುದ ಉಳಾಯಿ ಇಡೆಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ಮುಲ್ಪ ಮಹಾದೇವಿ ವಿಹಾರ, ಪಾರ್ಕ್, ಪೂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‍ಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ.ಮುಲ್ಪ ಜು‍ಲೈ ಬೊಕ್ಕ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗೊಳುದ ನಡುಟ್ಟು ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪರ್ಬವಾಯಿನ ವೇಲೇ ‌ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಡಪುಂಡು.
 

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪಾಮ್ ಬೀಚ್ ಸುಮಾರು ೧೬೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಮುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಕೈತಲ್‍ಡೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೂಡ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಇಡೆಗ್ ಪ್ರವಾಸಿಗೆರೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಚ್ಚ. ಗಾಲೆಡುಪ್ಪಿನ ಅನ್ ವಾಟೂನಾ ಕಡಲ ತೀರ ಪ್ರಪಂಚದ ಮುಂಚೂಣಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ೧೫ ಕಡಲ ಪುಡೆಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಬೆಂಟೋಟ ಕಡಲ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಡೈವಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ನಾರ್ಕ್ ಲಿಂಗ್ ಮನ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. ಹವಳದ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ ದ ಉಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಗುಹೆಕುಲು ಅಭಿವ್ರದ್ದಿದ ಪಥೊಟ್ಟುಲ್ಲ.

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಒಂಜಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಆ ದೇಶದ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವತ್ತ್ ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ದುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಶ್ರೀಪಾದ ಉಪ್ಪುನೆ ಉಂದುವೇ ಜಾಗೆಡ್. ಬೌದ್ಧ,ಹಿಂದು,ಮುಸ್ಲಿಂ,ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿನ್ ಪವಿತ್ರ ಜಾಗೆ ಪಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸಾದೆರ್. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿನ್ ಮುಟ್ಟೊಡ್ ದಾಂಡ ಸುಮಾರ್ ೪೮೦೦ ಮೊಟ್ಟಿಕಲ್ಲ್ ಲೆನ್ ಮೊಟ್ಟೊಂದು ಪೋವೊಡಾವುಂಡು.

ಸಾರ ಸಾರ ವರ್ಸೊಗುಲೆ ದುಂಬು ಅನುರಾಧಪುರ  ಶ್ರೀಲಂಕಾ  ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಪಿರಾಕ್‍ದ ನಗರೊನು ತುನಗ ಮುಲ್ಪ ಬಾರಿ ದುಂಬುಡೇ ನಾಗರಿಕತೆ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  

ಈ ಊರುದಅ ರಚನೆನ್ ಕೂಡ ಬಾರಿ ಯೋಜನಾಬದ್ದವಾದ್ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಸ್ಧಾನೊಲು ಅವಶೇಷೊಲು ಅರಮನೆ, ದೈತ್ಯ  ಗಾತ್ರದ  ಸ್ತೂಪೊಲು ಮುಲ್ಪದ ಇತಿಹಾಸನ್ ವಿವರಿಸುವ. 

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆದ ಒಂಜಿ ಒಳನೋಟ ಡಂಬುಲ್ಲ ಗುಹೆ ದೇವಾಲಯಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ದೈತ್ಯಕಾರದ ಕಲ್ಲ್ ದ  ಶಿಲಾ ಸ್ತರಟ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಮಲ್ತ್ ದೀತ್ಂಡ್. 

ಉಂದು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಒಂಜಾದ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ನಡಪುನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವ ಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕರಿ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ ಬೊಕ್ಕ ವಜ್ರದ ಹೊಳಪು ಉಪ್ಪುನ ಕರಕುಶಲ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾದ್ ಉಂಡು.

   




#Article 236: ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಸಗ (159 words)


ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಒಂಜಿ ಸಿರಿವಂತ ಕುಟುಂಬಡ್ ಪುಟುದಿನಾರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್‍ಲ ಅಪ್ಪೆಗ್‍ಲ ಏಳ್ ಜನ ಜೋಕುಲು. ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಐಟ್ ಸುರೂತ ಆನ್ ಮಗೆ. ಮೇರ್ ಕುಟುಂಬಡ್ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ಆತಿನ ಕಾರಣ ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪರಂಪರ್ಯನ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಮುಂದುವರ್ಸೊದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಅರ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಆಸೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನೆಕ್ಕಾದ್ ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಅರೆನ್ ಮಿಲಿತರಿಗ್ ಸೇರ್ಸಾಯೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೇರ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅರೆಗ್ ಎಲ್ಯಡ್ದಿಂಚಿ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಕೊರಿಯರೆ ಶುರು ಮಲ್ತೇರ್. ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅರೆನ ೫ನೇ ವರ್ಷ‍ಡ್ ಮಿಲಿಟರಿಗ್ ಸೇರಿಯೇರ್. ಅರೆನ ೮ನೆ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅರೆಗ್ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಸೀಕ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೊತ್ತುಬರ್ಪುಂಡು. ಆರ್ ಅರೆನ ನನತ ಜೀವನನ್ ಜೀವನೊನು ಕ್ರಿಸ್ತೇರ್‍ನ ಸಂದೇಶೊನು ಪ್ರಚಾರ ಮನ್ಪಾರೆ ನರ್ಧಾರ ದೆತೊಡೇರ್. ಉಂದು ಕಾರ್ಯೊನು ಶುರುಮನ್ಪಾರೆ ದುಂಬು ಆರ್ ಜೋಕುಲೇಗ್ ನೀತಿಭೋದನೆದ ತರಬೇತಿ ಕೊರಿಯಾರೆ ಶುರು ಮಲ್ತೇರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅರೆನ ಜೀವನೊನು ದೇಶಸೇವೆಗಾದ್ ಮುಡಿಪುದೀಯೆರ್. ಆರ್ ಅರೆನ ಲತ್ತ್ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅರೆನ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಮನ್‍ತೇರ್.

 ಇಟಲಿದ ಗೊಂಜಾಗದ ರಾಜಕುಮಾರೆ. 16 ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಬದ್‍ಕ್ದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್, ರಾಜಕುಮಾರ ಪದವಿನ್ ಬುಡ್ದು ದೇವೆರೆನ ಮಿತ್ತ್‍ದ ಪ್ರೀತಿಗ್, 18 ನೇ ವರ್ಸೊಡು Society of Jesus ಸೇರ್ದ್, ಬೇತೆದಕ್ಲೆನ ಸೇವೆಗ ತನನ್ ಅರಪಿಸಾಯೆರ್.

ಆರ್ ರೋಮ್ ನಗರೊಡು ಕಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಪ್ಲೇಗ್ (plague) ಸೀಕ್ ಇಡೀಕ ಪರಡೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪನಗ 24 ವರ್ಸೊದ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಜಾಗ ಮೆಕ್ಲೆನ ಸೇವೆಗ್ ಉಂತ್ಯೆರ್. ತನ್ನ ಒರಿನ ಸಹಪಾಠಿಲ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಸೇವೆಡುಪ್ಪುನಗ ಆರೆಗ್ಲ ಪ್ಲೇಗ್ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಪೆರ್.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಸಗ

ಜೂನ್ ೨೧ಗ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್‍ನ ಪರ್ಬ ಪಂದ್ ಆಚರ್ಸುವೇರ್.




#Article 237: ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭ ಬಾಯಿ ಪಟೆಲ್ (659 words)


ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧, ೧೮೭೫ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫, ೧೯೫೦), ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಪಂಡ್‌ದೇ ಲೆಪ್ಪುನ, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆಡ್ ಒರಿ. ಭಾರತದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉಪಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೃಹಸಚಿವೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಒರಿ ವಕೀಲೆ(ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್) ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ದ ಹಿರಿಯ ಮುಖಂಡೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾದ್ ನಡತಿನ ಹೋರಾಟೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟುದ ಏಕೀಕರಣೊಡು ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸದೆರ್. ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಇತರೆ ಕಡೆಕುಲೆಡ್, ಅರೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಸರ್ದಾರ್ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್, ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ತೊ ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂದ್. 1947ತ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಡ್ ಅರ್ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಆದ್‌ಲಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸ್‌ದೆರ್. ಮೇರ್ ಕೈಗೊಂಡ್‌ನ ಕಠು ನಿರ್ಧಾರೊಲೆರ್ದ್ ಮೇರೆಗ್, ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ಲೋಹ ಪುರುಷ ಪನ್ಪುನ ಬಿರುದೂ ಪ್ರಜಾಮಾನಸೊಡು ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್.  

ಗುಜರಾತ್‌ದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಭಾಗೊಡು ಬುಲೆಯಿನ ಪಟೇಲ್, ಯಶಸ್ವಿ ವಕೀಲೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅವರು ತರುವಾಯ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಖೇಡಾ, ಬೊರ್ಸಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಡೋಲಿರ್ದ್ ರೈತೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಗಾದ್ ಸಂಘಟಿಸಿಯೆರ್. ಈ ಮೂಲಕ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಾಯಕೆರೆಡ್ ಒರಿ ಆಯೆರ್. ಅರ್ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ದ 49ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸುನ ಒಟ್ಟುಗು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊನು 1934 ಬೊಕ್ಕ 1937ತ ಚುನಾವಣೆಲೆಡ್ ಮುನ್ನಡೆಸಿಯೆರ್. 

 ೩೦-೧೮೭೫ ಗ್ ಖೇಡಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕರಮಸಾಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಪುಟ್ಟುದೆರ್. ಮೆರ್ನ್ ಪೊಪ್ಪ ಅಪ್ಪೆ ಝವೇರಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಡಾಬಾ ಮೆರ್ನ ಅಣ್ಣಾ ನಗುಲು ಸೋಮಾಬಾಯಿ ನರಸಿಬಾಯಿ ವಿಟ್ಟ್ಲ ಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ದಹೀಬಾ ಪನ್ಪಿನ ಒರ್ತಿ ಮೆಗ್ದಿ. 
ಮೆರೆನ್ ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ ಪಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಮೆರ್ ರಾಷ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ್ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಹಕೆರ್ ಅದಿತೆರ್ ಮೆರ್ ಗುಜರತ್ ದ ಸರ್ದರ್ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದು ಪಡೆದೆರ್ ಮೆರ್ ೧೯೯೦ ಡು ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್ ೧೫-೧೯೫೦ ತಿರಿಯೆರ್

ಭಾರತದ ಸುರುತ ಗೃಹ ಸಚಿವೆ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗದ್, ಪಟೇಲ್ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆರ್ದ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಸಮಯೊಡು, ಪಂಜಾಬ್ ಬೊಕ್ಕ ದೆಹಲಿದ ನಿರಾಶ್ರಿತೆರೆ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸಾದ್, ಆ ಭಾಗೊಲೆಡ ಶಾಂತಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಏಕೀಕರಿಸಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. 1947ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 565 ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬಹುತೇಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಹೊಸ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಬದ್ಧತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ತುಸುವೂ ರಾಜಿಯಾಗದ್ದಾಗಿತ್ತು. 

ಆಧುನಿಕ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ (patron saint of India's civil servants) ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಏಕೀಕರಣ ನೇತಾರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾದ ಏಕತಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಸುಮಾರು 182 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದೆ. 

ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಝವೇರಿಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಗುಜರಾತಿನ ನಡಿಯಾದ್ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸೋದರಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಖೇಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಮಸಾಡ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ನಿವಾಸಿ ಝವೇರಭಾಯ್ ಮತ್ತು ಲಾಡಬಾ ಇವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿಯ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, ಮುಂದೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದರೂ, ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಧ್ಯ ಗುಜರಾತ್‍‌ನ ಲೇವಾ ಪಟೇಲ್ ಪಾಟಿದಾರ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಲೇವಾ ಪಟೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಕಡವ ಪಟೇಲ್‌ರ ಗುಂಪುಗಳು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌ರನ್ನು ತಮ್ಮವರೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸೋಮಾಭಾಯಿ, ನರಸೀಭಾಯಿ, ಮತ್ತು ,ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ, ವಿಠ್ಠಲಭಾಯಿ ಇವರ ಅಣ್ಣಂದಿರುಗಳು. ಕಾಶೀಭಾಯಿ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ದಹೀಬಾ ಎಂಬ ತಂಗಿ ಇವರ ಇತರ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. ಪಟೇಲ್‌ರು ನಡಿಯಾದ್, ಪೆಟ್ಲಾಡ್, ಮತ್ತು ಬೋರಸಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು, ಇತರ ಹುಡುಗರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವಯಂ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಚಲ ಸಂಯಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯಂತೆ, ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷೌರಿಕನು ಒಂದು ಗುಳ್ಳೆಯ ಕಾರಣ ಅಳುಕುತಿದ್ದಾಗ, ತಾವೇ ಚಾಕುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.  

ಪಟೇಲರು ೨೨ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಕಟ್ಟಿದರು. ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರೀಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಪಟೇಲರು ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಟೇಲ್ ಸ್ವತಃ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಲು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು  ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು,  ಇತರ ವಕೀಲರಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ  ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು. 

ಆನಂತರ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಜಾವೇರ್‌ಬಾರನ್ನು ತವರು ಮನೆಯಿಂದ ಕರೆಯಿಸಿ, ಗೋಧ್ರಾದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಗೆ, 1904 ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಬೆನ್ (ಮಗಳು) ಮತ್ತು 1906 ರಲ್ಲಿ ದಹ್ಯಾಭಾಯಿ (ಮಗ) ಜನಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯ    ಸಹ ದೊರೆಯಿತು. ಹಣ ಉಳಿಸಲು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪಟೇಲ್, ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ನುರಿತ ವಕೀಲರಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.  ಗುಜರಾತ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಬಬೊನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಪಟೇಲ್‌ರಿಗೇ ಈ ಮಾರಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸುರಕ್ಷತಾ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ತಾನೂ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು,ನಡಿಯಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮನೆ ಮಾಡಿ ಉಳಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು.  (ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಟೇಲ್ ಈ ಸಮಯವನ್ನು ಒಂದು ಶಿಥಿಲವಾದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು); ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಒಟ್ಟುಮಾಡಿ, ಮುಂದೆ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರಾಗಲು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಪಟೇಲರು ಹಣಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಣ್ಣ ವಿಠ್ಠಲಭಾಯಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಹೆಸರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಪಟೇಲ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಯುರೋಪಿಯನ್-ಶೈಲಿಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ (ನಗರೀಕರಣದ) ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತ, ಅವರು ನುರಿತ  ಆಟಗಾರರಾದರು. ಪಟೇಲ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ, ಬಹಳಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬೊಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಿಂದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಅಣ್ಣ ವಿಠಲ್‌ಭಾಯ್‌ರವರೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಮನೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.ಲು==
ಗುಜರಾತ್‌ದ ಜನಕುಲೆರ್ದ್ ಗೌರವಾರ್ಥವಾದ್ ಸರ್ದಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಬಿರ್ದ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಇತ್ತ್‌ನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ರಾಜೆರ್ ಆಳೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಾಯಿನ ಮೇರ್ 'ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ' ಪಂದೇ ಅಮರರಾಯೆರ್. ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲೆರೆಗ್ ೧೯೯೧ ಟ್ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ದ್ ಗೌರವಿಸದೆರ್.

ಜನನ ನಿಧನ|೧೮೭೫|೧೯೫೦ 




#Article 238: ಸಾಂತಣಿ (114 words)


ಪೆಲತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಬೋಲೆನ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯಿಪ್ಪಾದ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀಪುನೆಕ್ ಸಾಂತಣಿ ಪನ್ಪೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನೊಕುಲು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿದಕುಲು. ಬೆನ್ನಿ ಮೊಕುಲೆನ ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬು. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಗುತ್ತು ಬರ್ಕೆದಕ್ಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಬೆನ್ನಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಒರಿನ ಒಂತೆ ಪಾಪೊದಕುಲು ಮೊಕುಲೆನಲ್ಪ ಬೆನ್ನಿದ ಕೂಲಿ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ಬದುಕುನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಪಾಪೊದಕ್ಲೆಗ್ ಮರಿಯಲೊಡು ಒಂತೆ ಬೇಲೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ ಉಣಿಯೆರೆ ತತ್ವಾರೊ ಆಪಿ ಸ್ಥಿತಿಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ ತಿಂದ್ ದೋ ಅತ್ತಂಡ ಕುಕ್ಕು ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ದಿನೆನ್ ತಿಂದ್ದೋ ಬದ್ಕೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಜೋಕುಲೆಗಾದ್ ಮರಿಯಲೊಡು ತಿನಿಯೆರೆ ಸಾಂತಣಿಲಾ ಮಂತ್ದ್ ಅಟ್ಟೊಡು ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಪೆಲತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಬೋಲೆನ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯಿಪ್ಪಾದ್ ದೊಂಬುಡು ಸರೀ ನುಂಗಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸರೀ ನುಂಗಿ ಬುಕ್ಕ ಭದ್ರವಾದ್ ಅಟ್ಟೊಡು ಕಟ್ಟ್ದ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸರೀ ಬರ್ಸೊ ಬನ್ನಗ ಇಂದೆನ್ ತಿನ್ನಗ ಅಯಿತ್ತ ರುಚಿಯೇ ಬೇತೆ.ಇನಿತ್ತ ಕಾಲೊಡು ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟ್ಡ್ ತಿಕುನ ಒವ್ವೇ ಕುರುಕುರುಡ್ದ್ ಉಂದು ಎಡ್ಡೆ ರುಚಿ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇನಿ ಸಾಂತಣಿ ಪಂಡ ದಾದಂದ್ ಕೇನುನ ಕಾಲ ಬತ್ತಿನವು ನಮ ನಮ್ಮೆನ್ ಕಲೆವೋದುಲ್ಲ ಪನ್ಪಿನೆತ ಎಚ್ಚರಂದ್ ತೆರಿಯೊಣೊಡು.




#Article 239: ಸಾವು (835 words)


ಪ್ರತಿ ಒಂಜಿ ಜೀವಿಲೆಡಲಾ ಜುವೊ ಪನ್ಪಿನವು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನ್ ಗಾಲಿ, ಉಸುಲು ಜುವ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಒವ್ವೆ  ಒಂಜಿ  ಜೀವೊದ  ಉಲಾಯಿ ನಡತೊಂದು  ಇತ್ತಿನ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಕುಲು ಉಂತುದು ಪೋದ್, ಜೀವೊ ಪೋಪಿನೆನ್ ಸೈಪುನೆ ಸಾವು  ಪಂದ್ ಪೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪುಟುದಿನ ಮಾತ ಜೀವೊಲೆಗ್  ಅವು ಪ್ರಾಣಿಲು  ಒಂಜತ್ತ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸಾವು ನಿಶ್ಚಿತ. ಉಂದು ಪ್ರಕೃತಿದ ನಿಯಮ.

ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಲೆಡು ಮಾನವಗ್  ಪೆರ್ಮೆದ   ಸ್ಥಾನಮಾನ ಉಂಡು. ಮಾನವ ಸಮಾಜೊಲೆಡು ಬಾಂಧವ್ಯ,  ಭಾವನೆಲೆಗು ಅಂಚನೆ ಮೋಕೆಗು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ, ಕೈತಲ್ದಕಲೆನ, ಸಂಬಂದಿಲೆನ   ಸಾವು ದುಕ್ಕೊದ ಸಂಗತಿ ಆಪುಂಡು.  ಮಾತಾ ಮಾನವ ಸಮಾಜೊಲು  ಸೈತಿನಕಲೆನು  ಕಡಪುಡುದು ಕೊರ್‍ಪಿನ  ಅತ್ತಾಂಡ  ಬುಡುದು   ಕೊರುಪಿನ  ರಿವಾಜಿಲೆನು ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಾ.

ತುಳುನಾಡುಡು  ನಡತೊಂದು ಬೈದಿನ  ಸೈತಿನಕುಲೆಗ್,  ಸೈತಿ ಬುಕ್ಕ  ಮಂಪಿ ಕ್ರಮೊ ಕುಲೆನು ತೆರಿಪಾಗ.

ತುಳುವೆರ್ನ ಇಲ್ಲದ ಎದುರು ತುಳಸಿ ದೈಯಿತ ರುಂದನ ಕಟ್ಟೆಲಾ ಬತ್ತುಂಡು.ಇಲ್ಲಡ್ ಮರಣ ಅಂಡ ಸುರುಕ್ಕ್ ನೀರು ಕೈಟ್ ಬುಡ್ಯೆರುಂಡ,ಬೊಕ್ಕ ಪುನನ್ ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ತರೆ, ಬಡಕಾಯಿಗ್ ಕಾರ್ ಮಲ್ತುದ್ ಪಜೆಟ್ಟ್  ಜೆಪುಡವೆರ್. ತರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕಾರ ತೀರ್ತ್ ಒಂಜಿ ತಾರಯಿ ದರ್ತುದ್ ಅಯಿಕ್ ಬತ್ತಿ ಪೊತ್ತದ್ ಎಣ್ಣೆ ಮೈತುದ್ ಪೊತ್ತದ್ ದೀಪೆರ್, ಬಾರೆದ ದೈಯಿತ ಕಿನ್ಯ ದಂಡ್ ಕಡ್ತುದ್ ಉದುಬತ್ತಿ ಪೊತ್ತದ್ ದೀಪೆರ್. ತಾರೆರ್ದ್ ಒಂಜಿ ಬೊಂಡ ದೆತ್ತುದ್, (ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಅಯಿತ ನೀರುನ್ ಬಟ್ಟಲುಗ್ ಪಾಡುದ್ ದೀಪೆರ್) ಅಯಿಕ್ ಮೂಜಿ  ತುಳಸಿ ಕೊಡಿ ಪಾಡುದ್ ಎಡತ್ತ ಕೈಯಿಟ್ ನೀರು ಬುಡುಪುನಿ. ಇಂಚನೆ ಮೂಜಿಸರ್ತಿ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಬುಡುಪೆರ್. ಈ ಕಾರ್ಯ ಅವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕನೆ ಪಿದಾಯಿ ಕಾಟ ವೊಯಿಪುನ ಕಾರ್ಯಲಾ ದೂಪೆದೊಟ್ಟುಡ್ ಅವೊಂದು ಇಪ್ಪುಂಡು.

ದುಂಬು ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬದ ಇಲ್ಲಡ್ ಒಂಜೆ ಕಡೆಟ್ ದೂಪೆದೊಟ್ಟು ಪಂಡುದ್ ಸೈತಿನಕ್ಲೆನ್ ಮಣ್ಣುಡ್ ಪಾಡ್ಯರ, ಪೊತ್ತಯರ,ಅಕ್ಲೆಗು ದೂಪೆ ಕಟ್ಯರ ಒಂಜಿ ಜಾಗ್ ಇಪ್ಪೆದುಂಡು.ಇತ್ತೆ  ಕೂಡುಕುಟುಂಬ ಇಜ್ಜನೆರ್ದತ್ರ, ಜಾಗೆದ ಅಭಾವ ಅಯಿನೆತತ್ರ ದೂಪೆದೊಟ್ಟು ಇಜ್ಜಿ. (ಸಾಮೂಯಿಕ ದುಂಬು ಕಾಯಿಲೆ ಕಾಸಲೆ ಬತ್ತುದ್ ಮರಣ ಅಂಡ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಉಡ್ಕಿರಿ ಇಪ್ಪೆದುಂಡು ಅಲ್ಲ್ ಕೊನದುಲಾ ಮಣ್ಣುಡು ಪಾಡೆದೆರುಗೆ.). ದೂಪೆ ಇನ್ಪಿನ ಪದ  ತುಳುಕು ಬೈದಿನಿ ಪಾಲಿ/ ಪ್ರಾಕೃತ ಬಾಸೆಲೆಡ್ದು  (ಸಂಸ್ಕೃತ: ಸ್ತೂಪ ) .

ಅಹ ದೂಪೆದೊಟ್ಟುಡು ತೆಂಕಾಯಿ ಬಡಕಾಯಿಗಾದ್ ಕಾಟ ವೊಯಿಪುನ ಕ್ರಮ ಬಿರುವೆರೆಗ್ ಕಾಟಗ್ ದೀಪುನ, ಮರಕ್ಕ್ ಗಡಿದೀಪುನಕ್ಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಡಿಮರ ವೊಯಿಪುನಕ್ಲ್ ಬೊಟ್ಟಿಯತನಕ್ಲ್ (ಹರಿಜನ ಮನ್ಸ  ಜನಾಂಗ,ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಬಿನ್ನತೆಲಾ ಇಪ್ಪು) ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಂಬದಕ್ಲ್ ಪೂರ ಸೆರ್ದ್  ಕಾಟ ವೊಯಿಪುವೆರ್.ಇಲ್ಲಡ್ ಪುನತ ತರೆತಲ್ಪ ವೊರ್ಲಾ ಅರಿ,ಕಾರುದಲ್ಪ ವೊರ್ಲಾ ಬಾರ್ ಕಟ್ಟುದ್ ದೀಪೆರ್. ಉಂದು ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪಡಿಗೆ.ಇಂಚನೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ  ಕ್ರಮ ಪಂಡ ಎಡತ್ತ ಕೈಯಿಟ್ ಬೆದಂಗ್(ಉಲ್ಟ ಎಡತ್ತ ಕೈಯಿಟ್) ಬೆಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಮರಣಡು ತೂವೊಲಿ.ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಟ್ಟ ಕಟ್ಟುನ,ಸೂಕರ ಕಟ್ಟುನಿ ಪುನ ಮೀಪವುನ, ಐತ ಮಲ್ಪುನಿ, ಇಂಚಿನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕ್ರಮೊಕುಲ್ ಉಲ್ಲ. ಕಡೆಕ್ ದೂಪೆದೊಟ್ಟುಗು ಕೊನತುದ್ ಬೆದಂಗ್ ಸೂ ಕೊರ್ದೆ ಪುನ ಪೊತ್ತವುನಿ. (ಚುಟುಕು ಅದ್ ತೆರಿಪದೆ ಮಾಪು ಇಪ್ಪಡ್) ಈ ಕಾರ್ಯ ಅದ್ ಐನ್ ದೀನ ಕರಿದ್ ಬೂದಿ ಮುಚ್ಚುನ ಕಾರ್ಯ ಪಂಡ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಷೆದ ದೂಲಪ್ಪ ಮಲ್ಪುನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಐನೆಟ್ ಶುದ್ದ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಇಂಚ ದೂಪೆ ಮಲ್ತುದ್ ಸುತ್ತುಗ್ ಸರೊಳಿದ ದೈಯಿತ ಕನೆ ಕುತ್ತುವೆರ್. ಎದುರು ಚಿಟ್ಟೆ ಮಲ್ತುದ್ ತಿಬಿಲೆ ಪೊತ್ತದು ಬೊಂಡ ದೀದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತುದ್ ಪೆದಂಬು ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆರ್. ಅಪಗನೆ ಈ ಕಾರ್ಯಮಲ್ತಿನಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಬಂಧದ ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ಜನ ಗಡ್ಡ ಮೀಸೆ ಕುಜಲ್ ಗಿಸದ್ ಮೀದ್ ಪೊಸ ಕುಂಟು ತುತ್ತುವೆರ್. ಉಂದುಲಾ ಮಡ್ಯೆಲ್ಲಣ್ಣನ ಸಮ್ಮುಖಡು ಅಪುನಿ. ಇಂಚನೆ ಸೈತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಜ್ಜದಡೆಮುಟ್ಟ ಸೈತಿನಯನ ಇಲ್ಲುಡ್ ಪುನ ದೀಡಿನಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಣೆಟ್ಟ್ ನೀರು ದೀದ್ ರಾತ್ರೆಗ್ ಮುರಿಯೊ ಲೆಪ್ಪೊಡು. ಈ ರೀತಿ ಬೊಜ್ಜದನಿ  ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಬೊಜ್ಜ ಮಲ್ಪುನ ಪಂಡ ಉಡಲುಗ್ ಅರಿ ಬಿರ್ಕುನ  ಪನೊಲಿ. ಬೊಜ್ಜಗ್ ಉಂತಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಪಂಡ ಮಗೆ ಇತ್ತುಂಡ ಮಗೆ ಇಲ್ಲದ ಮೊಟ್ಟುದ ತಡ್ಯಡ್ ಕುಂಬುಡ ಬೊಕ್ಕ ಬಾರೆದ ಕಾಯಿನ್ ಕಡ್ಪುನ.ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಉಲಾಯಿ ಬುರೊಡು ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಪಿದಾಯಿಗ್ ಬುರೊಡು.ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಟಿಲುದಕ್ಲ್ ಅಟಿಲುದ ಬೆಲೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುವೆರ ಬೊಜ್ಜಡ್ ನೀರ ನೆರೆಳ್ ಕಟ್ಟುನ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಕ್ರಮ.ಒಂಜಿ ವೊಂತೆ ತೊರದ ಕೊಡಿ ಬೆದುರುನ್ ಕಡ್ತುದ್ ಅವು ಇಲ್ಲದ ಅಟ್ಟೊಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಐನ್ ಯಾನ್ ಏಳ್ ಕೊಲ್ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪೊಡು.ಅಯಿನ್ ಮೂಜಿ ಸಿಗಿತೆ ಮಲ್ತುದ್ ತ್ರಿಕೊಣಕಾರ ಪಿರಾಮಿಡಲೆಕ ಮಲ್ತುದ್ ಅಯಿತ ಕೊಡಿಕ್ ಪಿಂಗಾರ ಪೂ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ತುದ್, ಬೊಲ್ದು ಮಡಿ   ಕುಂಟು ಕೊಡಿರ್ದೆ ಸುತ್ತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ.ಅವು ತೂನಗ ಪಿರಾಮಿಡುದಲೆಕ ತೊಜುಂಡು.  ಅಯಿತ ಉಲಾಯಿಡು ನೆಲಟ್ಟ್ ಒಂಜಿ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಕಂಚಿದ ಬಟ್ಟಲುಡು ಕುರ್ದಿ ನೀರು ದೀಪೆರ್.

ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಉಲಾಯಿ ಮೈಯಿರ್ದ್ ಕೊಡಿರ್ದ್ ಒಂಜಿ ನೂಲು ಸರಿಯಾದ್ ಕಂಚಿದ ಬಟ್ಟಲುಗ್ ಜಪುಡದ್, ಅಯಿತ ನಡುಕ್ ಸೈತಿನಕ್ಲೆನ ಯಾ ಇತ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಒಂಜಿ  ಬಂಗಾರುನ್, ಮಂಜಲುದ ತುಂಡುನ್ ನಡುಕ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಉಂದು ಪೂರ ಊರುದ ಮಡ್ಡೆಲೆರ್ ಮನ್ಪುನಿ.(ಅಂಡ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಮಡ್ಯೆಲೆರ್ ಬತ್ತುಜಿಂಡ ಊರುದ ಗುರ್ಕಾರೆನೆ ಮಲ್ಪೆದೆಗೆ) ಪೊಂಜೊನಕ್ಲ್ ಒಂಜಿ ಮೆಯಿರ್ದ್ ಬೊಳ್ದ್ ಕುಂಟು ತುತ್ತುದ್,ತರೆಕುಜಲ್ ಬಿರ್ಕುರುದ್ ಪಾಡುದ್ ಸಾಲ್ ಉಂತೊಡು‌,ಅಂಜೊನಕ್ಲ್ ಒಂಜಿ ಮೈಯಿರ್ದ್ ಉಂತುವೆರ್. ಇತ್ತೆ ಊರ ಗುರ್ಕಾರೆ ಪ್ರತಿಯೊರಿರ್ಯಗುಲಾ ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಕುಂಬುಡ, ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಬಾರೆ ಕಾಯಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.ಪಿರಾತನೆ ಮಲ್ತುದ್ ಅಯಿತ(ನೀರ ನೆರೆಳುದ) ಸುತ್ತು ಮಾತೆರ್ಲಾ ದೀವೊಡು.ದೀಡುದ್ ಅಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಮುರಿಯೊ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪಿದಾಯಿಡು ಕೊರಗ ಕೊಲ,ಕುದುರೆ ಕೊಲ ಪೂರ ತಯಾರು ಅದಿಪ್ಪುಂಡು.ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮಲ್ಪವುನಕುಲಾ ಉಲ್ಲೆರುಗೆ.

ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಂಡುರ್ವೆ(ಬೊಂಡುದ ಕುರುವೆ) ಪಂಡುದ್ ಬೈರೆರ್ ಮುಡೆಪೆದುನ ಪಂಚಕುರುವೆಂದು ಉದ್ದೊದ ಬೆದುರುದ ಬೊಂಡುದ ಬರ್ಪೆದುಂಡು.ತಡ್ಪೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸೇರು ಅರಿ ಪಾಡುದು ದೀಡುದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿನ್ ಸೇರುದ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಬರ್ಪಿನ ಕಟ್ಟಡ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಬೆದಂಗುಡು ಕುರ್ವೆದ ಉಲಾಯಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಯಿನ್ ಗುವ್ವೆಲುದಡೆಗ್ ನಾಲ್ ಐನ್ ಪೊಂಜೊನಕ್ಲ್ ಯಾ ಅಂಜೊನಕ್ಲ್ ಪತೊ ಪೊನಾಗ, ಊರುದಕ್ಲ್ ಉಗ್ಗೆಲುರ್ದ್ ನೀರು ದೆತ್ತ್ ಕೊರೊಡು ಅಯಿಕ್ ಅಕ್ಲ್ ನೀರು ಪಾಡುನಗ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕುರ್ಕುದ್ ಮೂರಿಯೊ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಕಂಚಿದ ಬಟ್ಟಲುಗ್ ಪಾಡುವೆರ್.ಅಯಿತ ಸುತ್ತ ಕುಲ್ಲುದ್ ಅಯಿಕ್ ಮಂಜಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಣ್ಣ ಪಾಡುದ್,ನನೊಂಜಿ ಕಂಚುದ ಬಟ್ಟಲುಗ್ ಯೆಡ್ಡೆ ಅರಿ ಪಾಡುಡ್ ಮುರಿಯೊ ಲೆತ್ತೊಂದು ಮುರೆಪುವೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಕ್ಲ್ ಯೆತ್ ಜನ ಉಂತುದಿಪ್ಪುವೆರ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಮಾತ ಗ್ರಾಮೊದಕ್ಲ್ ಕುಂಬುಡದ ತುಂಡುಲಾ, ಒಂಜೊಂಜಿ ಬಾರೆದ ಕಾಯಿಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. (ಅನುಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಪೊಂಜೊನಕ್ಲೆಗ್ ಇಜ್ಜಿ)ಅಯಿನ್ ಪತೊಂದು ದೂಪೆದೊಟ್ಟುಗು ಶುರುಕ್ಕ್ ಅನು ಅಂಜೊನಕ್ಲ್ ಪಿದಾಡುವೆರ್. ಜಾಲುಡ್ ಕುದುರೆ ಕೊಲ,ಕೊರಗ ಕೊಲ ನಲಿತೊಂದು ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಅಕ್ಲೆನ ಪಿರಾವು ಮಲ್ಲ ಮಗೆ,ಯೆಲ್ಯಾ ಮಗೆ ಮಂಜಲ್ ಅರಿತ್ತ ಬಟ್ಟಲುನುಲಾ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅರಿತ್ತ ಕಂಚಿದ ಬಟ್ಟಲುನು ಪತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್.ಜೊಕ್ಲ್ ಮಲ್ಲಕುಲ್ ಕುಂಬುಡದ ತುಂಡುನು,ಬಾರೆದ ಕಾಯಿನ್ ದೂಪೆದ ಸುತ್ತುಲಾ ದೀಪೆರ್.ಇತ್ತಿನತ್ ಬೊಂಡ ದೀಪೆರ್.ಒಂಜಿ,ಮೂಜಿ, ಐನ್ ಇಂಚ.( ಅಯಿಕ್ ದುಂಬೆ ಮೂಲು ದೂಪೆದಲ್ಪಲಾ ಮಡ್ಯೆಲಾಣ್ಣೆ ಕಂಗುದ ನಾಲ್ ಗುರ್ಜಿ ಪಾಡುದ್,(ದೂಪೆನು ಪೊರ್ಲು ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್). ನೆಕ್ಕ್ ಪುದರ್ ಕೆಲವು ಉಂಡು ದೆಲಗೂಡು,ನಿಲೆಗೂಡು ಇಂಚ ಮಾತ.ಅಯಿನ್ ಪಾಡುದ್ ಅಯಿಕ್ ಪೊರ್ಲ್ ಕುಂಟು ಸುತ್ತು ಸುಂದುದು,ಅಯಿಕ್ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದ್ ಕುಂಟು ತಿರ್ತ್ ದಾರೆ ಸೀರೆ ಪೂರ ಸುತ್ತುನಗೆ. ಇಂಚ ಮಲ್ತುದ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ಪೂಕರೆ ಮಲ್ಪುವೆರುಗೆ. ನೆಕ್ಕ್ ಪೂರ ಮಸ್ತ್ ಕ್ರಮ ಉಂಡುಗೆ). ಅಲ್ಪ ಅರಿ ಬಿರ್ಕುನಗ  ಕುದುರೆ ಕೊಲ, ಕೊರಗ ಕೊಲ, (ಕಾಲೆ ಕೊಲ) ನಲಿಪುವೆರುಗೆ. ಇಂಚ ಅಕ್ಲ್ ಉಡಲೆಗ್(ದೂಪೆ ಪಂಡ ಸೈತಿನಕ್ಲೆನ ಉಡಲ್) ಅರಿ ಬಿರ್ಕುದ್ ಬನ್ನಗ ಅಕ್ಲೆನ ಕೊಲಲಾ ಅಲ್ಪನೆ ಬಿರಿಯುಂಡುಗೆ. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.

ಕುಟುಂಬದಕ್ಲ್ ಪಿದಾಯಿ ಜಾಲುಡು ಮೀದು  ಉಂತೊಡು.ಗ್ರಾಮೊದಕ್ಲ್ ಚೀತ್ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.ಇರೆನ್ ಪಿಂಕಾದಡಿಟ್ಟು ದೀದ್ ಕುಲ್ಲೊಡು.(ಅಯಿಕ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಪನ್ಪೆರ್ ಪಿಂಕಾದಡಿಟ್ಟ್ ಇರೆ ಪಾಡುದ್ ಕುಲ್ಯರ ಬಲ್ಲಿಂದು,ಅವು ಬೊಜ್ಜದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಕುಲ್ಲುನಿ)
ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಚೀತ್ ಇರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅಯಿನ್ ಕೈಟ್ ಪತೊಂದು ಕುಲ್ಲುವೆರ್.ಅತ್ ಪೊರ್ತುಗ್ ಮಡ್ಯೆಲಣ್ಣೆರ್ ಶುದ್ದ ನೀರು ತಲಿಪು ಮಲ್ತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್.ಒರ ಅಲಿಪು(ತಲಿಪು) ದೆತೊನಗ ಪಿಜಿರುದ್ ತಿರ್ಗೊಡು,ಒರ ಎದುರು ತಿರ್ಗೊಡು.ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಟ್ ಇತ್ತಿನ ಚೀತ್ ಇರೆಕ್ಕ್ ಕುಂಬುಡದ ಕಜಿಪು,ಬಾರೆದ ಕಾಯಿದ ಕಜಿಪ್ ಚೂರು ಚೂರು ಪಾಡೊಂದು ಪೊಪೆರ್.ಅಯಿನ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮಿಯಗಂಜಿ ಉನ್ಪ(ಬೊಜ್ಜದ ಗಂಜಿ) ಪಂಡುದ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಪಂಡುದ್ ಉಂಡುದ್,ಮೀದ್ ಬತ್ತುದ್ ಉಲಾಯಿ ಪೊಗ್ಗುನಿ.ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ವೊರಿನ ಕ್ರಮ ಪೂರ ಮಡಪಜೆ ಬಳಸುನಿ. (ಮಡಪಜೆ ಕ್ರಮ ಪೂರ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು. ಅಯಿನ್ ವಿವರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಅಗತ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ತೊಜುಂಡು). ಅಂಚನೆ ಪದಿನಾಜನೆ ದಿನ ಪದಿನಾಜಿ ಪಾಡುನಿ. ಒಟ್ಟುಡ್ ಅಗೆಲುಗ್ ಪುಂಡಿ ಕೊರಿದ ಕಜಿಪು ಪ್ರಧಾನ ತೊಜುಂಡು.




#Article 240: ಸೀತೆ (178 words)


ಸೀತೆ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮನ ಬೊಡೆದಿ. ಜನಕರಾಜನ ಮಗಲ್. ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆರ್ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್, ರಕ್ಕಸೆರೆ ದಮನ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನಕನ ಮಗಲಾಯಿನ ಸೀತೆನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪವೆರ್. ರಾಮನೊಟ್ಟುಗು ಮದ್ಮೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಸೀತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗ್ ಬರ್ಪಲ್.

ಮಿಥಿಲೆದ ಅರಸು ಆಯಿನಂಚಿತ್ತಿನ ಜನಕರಾಯಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಸುಮಾರ್ ಸಮಯ ಆಂಡಲಾ ಜೋಕುಲ್ ಆಪುಜಿ. ಐಕ್ ಬೊಡಾದ್ ಆಯೆ ಮಾತ ರೀತಿಡ್ಲಾ ಸುಮಾರ್ ಪ್ರಯತ್ನಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆ.

ಕಂಡನ್ ದಪ್ಪುನಗ ಜನಕ ರಾಜಗ್ ತಿಕ್ಕ್‌‍ನಾಲ್ ಸೀತೆ.

ರಾಮನ ಅಮ್ಮೆರ್ ದಶರಥ ರಾಜನ ಮೂಜಿನೆ ಬೊಡೆದಿ ಕೈಕೇಯಿನ ಆಸೆದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮೆ ಕಾಡ್‍ಗ್ ಪೋವಡಾಪುಂಡ್. ಅಪಗ ಬೊಡೆದಿ ಸೀತೆಲಾ ರಾಮನೊಟ್ಟುಗು ಕಾಡ್‍ಗ್ ಪೋಪಲ್. ಕಾಡ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನಪಗ ರಾಮನ್ ತಿನೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಸೂರ್ಪನಕಿ ರಾಮನ್ ಮದಿಮೆ ಆವೊಡುಂದು ಕೆನ್ನಪಗ ಆಯೆ ಪನ್ಪೆ ಯಾನ್ ಏಕಪತ್ನಿ ವೃತಸ್ಥೆ, ಎನ್ನ ಮೆಗ್ಯೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಉಲ್ಲೆ ಪಂದ್ ಅಲೆನ ಬೆರಿಟ್ಟ್ 'ಮೋಲು ರಕ್ಕಸಿ ಅಲೆನ ಮೂಂಕುನುಲ, ಮೀರೆನ್‌ಲಾ ಕೊಯಿದ್ ಕಡಪುಡುಂದು' ಬರೆದ್ ಕಡಪುಡುವೆ. ಈ ರೀತಿ ಆಯಿನ ಕೋಪೊಗು ಅಣ್ಣೆ ಆಯಿನ ರಾವಣಡ ದೂರು ಪನ್ಪಲ್. ನಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಸೀತೆನ್ ಕನಯೆರೆ ಪೋಯೆ ಅಪಗ ಇಂಚ ಆಂಡ್ ಪಂದ್. ಆಯಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ರಾವಣೆ ಸೀತೆನ ಅಪಹರಣ ಮಲ್ಪುವೆ. ರಾಮೆ ರಾವಣನ್ ಕೆರ್ದ್ ಸೀತೆನ್ ಲೆತ್ತೊಂದ್ ಬರ್ಪೆ.
ಸೀತೆ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು, ಒರಿ ಮಡ್ಯೆಲೆ ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದ್ ಬತ್ತ್‌ನೆಕ್ 'ಯಾನ್ ನಿನನ್ ಪಿ ಎನ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಸೇರಾಯೆರೆ ರಾವಣೆ ಲಂಕೆಗ್ ಕೊನೆಯಿನ ಸೀತೆನ್ ಪಿರ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಸೇರಾಯಿನ ರಾಮೆ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನ ವಿಚಾರ ರಾಮಗ್ ತೆರಿದ್ ಸೀತೆನ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡ್‌ದ್ ಬರಿಯೆರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಡ ಪನ್ಪೆ. 




#Article 241: ಸುದೆ (190 words)


ದಂಡೆಯಾದ್ ಪರಿಪುನಾ ನೀರ್ ಗ್ ಸುದೆ ಪನ್ಪೆರ್.

ಕನ್ನಡೊದ , ನದಿಕ್ಕ್ ಸಮಾನಾರ್ಥ ಪದ ಸುದೆ. ಉದೆ, ಚುದೆ, ತುದೆ, ಹುದೆ, ಇಂಚ ಸುದೆ ಪದೊಕ್ಕು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊದ ಅರ್ಥೊ ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ a ,  ಅರ್ಥೊ ಉಂಡು. ತೊರೆ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ a small stream ಪನ್ಪೆರ್. ಸುದೆತ ಅಬ್ಬರೊ ಅಳಿವೆ ಬಾಕಿಲ್ ಮುಟ್ಟ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು.
ದಿಂಜ ನೀರ್ ಪೋಪುನವು ಸುದೆ. ಸುದೆ ಕಡಲ್ಗ್ ಸೇರುಂಡು.

ಕುಮಾರಧಾರ ಸುದೆ ಭಾರತೊದ ಸುದೆಕ್ಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೋಕುದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೊದ ಕುಮಾರಪರ್ವತೊಡು ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಕುಮಾರಧಾರೆ ಸುದೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೊಗು ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಈ ಸುದೆ ಪುಣ್ಯ ಕೊರ್ಪುನ ತೀರ್ಥದ ಸುದೆ ಆದುಂಡು. ದುಂಬುಗು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆಕ್ಕುಲು ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‍ಗ್ ಸೇರುಂಡು.ಇಂದೊಂಜಿ ತೀರ್ಥೊ ಮೀಪುನ ಸುದೆ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೊಗ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಭಕ್ತೆರ್ ಈ ಸುದೆಟ್ ಮೀದ್ ಪಾಪೊ ಪರಿಹಾರೊ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್.

ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸುದೆ. ಇಂದೆಕ್ ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆ ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಸುದೆ. ಈ ಸುದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟತ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಗ್ರೆಬಾಳಿಗೆ ಪನ್ಪುನವುಲು ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೧೬೦ ಕೀಲೋ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪಿನ ಈ ಸುದೆ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಡ್ ಕುಮಾರಧಾರೆ ಸುದೆ ನೆಕ್ಕ್ ಸ೦ಗಮ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಕುಡ್ಲ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತ ಕರೆಟೇ ಉ೦ಡು. ಕುಡ್ಲ ಪೇಂಟೆಗ್ ನೀರ್ ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ತುಂಬೆ ಡ್ ಈ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ನ ಕಟ್ಟ್ ದೆರ್.

ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಡಿಕೇರಿದ ಭಾಗಮಂಡಲೊಡು ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಜೋಡುಪಾಲ, ಮದೆನಾಡಾದ್ ಸುಳ್ಯೊಡು ಪರತ್ತ್‌ದ್ ಪಂಜಿಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಕೇರಳೊಗು ಸೇರುಂಡು. ದುಂಬುಗು ಪೋನಗ ಈ ಸುದೆಕ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.




#Article 242: ಸೂತ್ರದ ಗೊಂಬೆಯಾಟ (231 words)


ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆಕ್ಲೆಡ್  ಗೊಂಬೆಯಾಟಲಾ ಒಂಜಿ. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಉಪ್ಪಿನಕುದ್ರುದ ಭಾಸ್ಕರ ಕೊಗ್ಗ ಕಾಮತ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಕೆ.ವಿ. ರಮೇಶ್ ಇರ್ವೆರ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಇತ್ತೆ ಬೆನೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಮರ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಟುಡ್ದು ಉಂಡುಮಲ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಗೊಂಬೆಲೆಗ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪಾತ್ರೊದ ವೇಷ ಪಾಡ್ದ್ , ಮಿತ್ತ್ ಡ್ದ್ ನೂಲುಕಟ್ಟ್ ದ್ ಪರದೆದ ಪಿದಾಯಿಡ್ದ್ ಪ್ರಸಂಗೊಗು ಬೋಡಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಲಯೊಕ್ಕು ಅನುಸಾರವಾದ್ ಗೊಂಬೆಲೆನ್ ಗೊಬ್ಬಾವುನ ಕಲೆ 'ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ' ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಮಾತ ಪ್ರಸಂಗೊನ್ಲಾ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊಡು ತೋಜಿಪ್ಪಾಯರ ಆಪುಜಿ. ಚೂಡಾಮಣಿ, ಲಂಕಾದಹನ, ಘೋರಭೀಷಣ ಕಾಳಗ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಪರ್ವ, ಸೀತಾಕಲ್ಯಾಣ, ನರಕಾಸುರ ವಧೆ, ಗರುಡಗರ್ವಭಾಂಗ ದುಂಬಾಯಿ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಲಾಯಕ್ ಡ್ ಮೂಡ್ ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಗೊಂಬೆಲೆನ ಅಂಗಾಂಗೊಲೆಗ್ ನೂಲು ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಅಯಿತ್ತ ನನೊಂಜಿ ಕೊಡಿನ್ ಕೈಬಿರೆಲ್ ಗ್ ಲಾ , ತರೆಟುಪ್ಪುನ ಮುಂಡಾಸ್ ಗ್ ಲಾ ಕಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಅಗತ್ಯೊಗು ಬೋಡಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಅಂಗಾಂಗಚಲನೆದ ಮುಖಾಂತರ ಗೊಂಬೆನ್ ನಡಪ್ಪಾಪೆರ್. ಸೂತ್ರಚಾಲಕೆರೆನ ಕೈಚಳಕೊ ಮುಲ್ಪ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಶೊ. ಆಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಉದ್ದ, ನಾಲ್ ಪಜ್ಜೆ ಅಗಲೊದ ವೇದಿಕೆಡ್ ಗೊಂಬೆಯಾಟ ಆನಗ ಪುರಾಣೊದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಅಲ್ಪ ಉಂಡಾಪುಂಡು.

ಗೊಂಬೆಯಾಟೊಗು ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಭಾಗವತೊ ಈ ಮೂಜೆಡ್ದ್ ಕತೆ ಗೆತೊನುವೆರ್. ಬಂಗಾಳ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಆಧ್ರ, ಒಡಿಶಾ ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳ್ನಾಡ್ ಡ್ ಲಾ ಗೊಂಬೆಯಾಟ ಪರೆಂಪರೆ ಉಂಡೂಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ತಂಜಾವೂರುದ ಬೊಮ್ಮಲತಂ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ ಎಡ್ಡೆ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಮಧ್ಯಯುಗೊಟ್ಟು ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಸಂತೋಷ ಪಡೆಯೊನುನ ಒಂಜಿ ಕಲಾಮಾಧ್ಯಮ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.

ರಾಕ್ಷಸ ಪಾತ್ರೊದ ಗೊಂಬೆಲೆನ್ ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು; ದೈವೀಗೊಂಬೆಲೆನ್ ಬೊಲ್ದು, ಕೆಂಪು, ಮಂಜಿಲ್ ರಂಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ದೇವತೆಲೆನ ಗೊಂಬೆಲೆಗ್ ನೀಲಿ ರಂಗ್. ಗೊಂಬೆಲೆನ ಮುಕಾಂತರ ಆಟೊ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆನಗ ಯಕ್ಶಗಾನೊದ ಲೆಕ್ಕೊನ್ ಭಾಗವತೆರ್ ಪದಪಂಡ್ದ್ ಮೇಳದಕುಲು ಸಂಭಾಷಣೆ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಜಸ್ಥಾನದಕುಲು ಪೊಉರಾಣಿಕ ವಸ್ತುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಲಾಯಿನ ಅಮರಸಿಂಗ್ ರಾಥೋಡ್ ದುಂಬಾಯಿ ವೀರೆರೆನ ಕಥೆನ್ ಲಾ ಓಜಿಪ್ಪಾಪೆರ್.

ಸೂತ್ರಧಾರೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪರಿಣತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊಲ ಎಡ್ಡೆ ಲಾಯಕ್ ಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಪುಂಡು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭವಾಯಿ ನೃತ್ಯಗಾರೆರೆನ 'ಲಾಲುಆ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ',ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶೊದ 'ಗುಲಾಬೇ ಸಿತಾಬೊ'ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ, ಆಂಧ್ರದ ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ, ತಂಜಾವೂರುದ ಬೊಮ್ಮಲತ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೊಂಬೆಯಾಟೊ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಪ್ರಕಾರೊಲು. ಪಿರಾಕ್ ದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಗೊಂಬೆಯಾಟೊದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇಪ್ಪಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ಕಲೆಕ್ಕ್ ಮಲ್ಲ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡೂಂದು ಪನೊಲಿ.




#Article 243: ಸೂರ್ಯ (167 words)


 ಸೂರ್ಯೆ ಭೂಮಿಗ್ ಬೊಲ್ಪು ಕೊರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ನಕ್ಷತ್ರ. ಭೂಮಿ ಬೊಕ ಗ್ರಹಲು, ಉಲ್ಕೆಲು, ಉಂದೆನುನ್ ಸುತ್ತುವರೆವುಂಡು. ಸೂರ್ಯ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅತುಂಡು. ಆತೆ ಅತ್ತಂದೆ ಹವಮಾನದ ಮಿತ್ತುಲಾ ಪರಿನಮ ಬೂರುಂಡು. ಉಂದು ಭೂಮಿದ ಪೂರ ಜೀವಿಗ್‌ಲಾ ಬದುಕೆರೆಗ್ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಅತುಂಡು. ಆತೇ ಅತ್ತಂದೆ ಉಂದು ಮಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಲ ಅತುಂಡು. ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖೊಡು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರು. ತುಲುವೆರು ಸೂರ್ಯ  ಸಾಕ್ಷಿ ದೀದ್ ವಾಕ್‍ ಗೆತೊಂಬೆರು.

ಭೂಮಂಡಲೊಡು ಸೂರ್ಯೆ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗೋಳ, ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಮಲ್ಲ ಗೋಳ ಮಲ್ಪರೆ ಭೂಮಿದಂಚಿ ೧೩ ಲಕ್ಷ ಗೋಳೊಲೆನ್ ಕೂಡಾವೊಡು. ಮಲ್ಲ ಲಿಂಬೆ ಪುಲಿತ್ತ ಎದುರುಡು ಪೊಯ್ಯದ ಎಲ್ಯ ಪರೆಲ್ದಲೆಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ದುಂಬು ಭೂಮಿ ಉಂಡು. ಮಾತಾ ಗ್ರಹೊಕ್ಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್ದ್ ತೂಂಡಲಾ ಸೂರ್ಯೆ ಗೋಳ ಐಡ್ದ್ ಐನೂದು ಪಾಲ್ ಮಲ್ಲ ತೊಜುಂಡು. ಸೂರ್ಯೆ ನಂಕ್ ಕೋಟಿ ಮೈಲ್ ದೂರ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಮಲ್ಲ ತೋಜುಂಡು. ಮುಲ್ತುಡ್ದು ಸೂರ್ಯನಡೆ ಪೋವೆರೆ ರೈಲ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಻ಅಡೆಗ್ ಎತ್ಯರೆ ೪೦೦ ವರ್ಷ ಬೋಡಾವು. ಈತ್ ದೂರೊಡ್ದು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣೊಲು ಇಡೆಗ್ ಬೂರ್ನಗ ನಂಕ್ ಸೆಕೆ ಆಪುಂಡು. 

ಮುಡಯಿದ ಆಕಾಶದ ಬರಿಟ್ ಮುಡಯಿದ ಬೊಲ್ಪು ಯಿನ್ಪಿ ಪ್ರಕಾಶ ತೋಜುಂಡು. ಆ ಸಮಯೊಗು ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಬಾಣದ ನಡುಟ್ಟು ಪರ್ಪಿ ಪೊರ್ತುಗು ಮದ್ಯಾಹ್ಮ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ , ಸೂರ್ಯೆ ಪಡ್ಡಯಿಡ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಪೋಪಿ ಸಮಯೊಗು ಬಯ್ಯ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನೆಡ್ದ್ ಸೂರ್ಯೆ ಮುರ್ಕುನೆಟ್ಟದ ಸಮಯೊಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ಪನ್ಪೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ನಂಕ್ ತೋಜು ಸಮಯೊಗು ಪಗೆಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ನಂಕ್ ತೋಜಂದಿ ಸಮಯೊಗು ರಾತ್ರೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.




#Article 244: ಸೇಮೆದ ಮನೆ (113 words)


ಸೇಮೆದ ಮಣೆ ತುಳುವೆರೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಡ್ಯೆ ಮನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾದನ. ಈ ಮಣೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಅಡ್ಯೆನ್ ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ತೂಯರ ಸೇಮಿಗೆತ ಲೇಕೋ ಇಪ್ಪುಂಡು 

ನೇಟ್ ಮೂಜಿ ಅತಂಡ ನಾಲ್ ಕಾರ್ ಇಪ್ಪುನ ಮನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ಒಂಜಿ ಪರಸೆ ಉಂಡ್. ಪರಸೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಒಟ್ಟೆ ಉಂಡ್. ಅರಿನ್ ದಪ್ಪಗ್ ಕಡೆದ್ ಚೂರ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ತೊಂದುರ್‌ಡ್ ಬೆಯಿಪಾಯಿನ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಅಡ್ಯೆನ್ ಪರಸೆಗ್ ಪಾರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ತಿರ್ಗಣೆದ ಕೈನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ತಿರ್ಗಾವೊಡ್ ಅಡ್ಯೆ ಬೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಚವುಲಿ ಆಂಡ ಆಪುಜಿ ತಿರ್ಗಣೆನ್ ತಿರಗಾನಗ ಪರಸೆಡ್ ಅಡ್ಯೆ ನೂಲುದ ಲೆಕ ಜಪ್ಪುಂಡ್. ಚವುಲಿ ಆಂಡ ಪರಸೆಡ್ ಅಡ್ಯೆ ಜಪ್ಪುಜಿ. ಈ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಬೋಡು. ಒಂಜಿ ಜನ ತಿರ್ಗಾಯೆರೆ, ಬೊಕೊಂಜಿ ಜನ ಅಡ್ಯೆನ್ ಪರಸೆಗ್ ಪಾರ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ಜತ್ತಿನ ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯೆನ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ. ಅಡ್ಯೆಡ್ ಆಯಿನ ಸೇಮೆನ್ ಪೂಂಬೆಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. 

ಮಲ್ತಿನ ಅಡ್ಯೆದ ಸೇಮೆನ್ ದೊಂಬುಗು ನುಂಗಾದ್ ದೀಂಡ ಬೋಡಾನಗ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪಾಹಾರೊಗು ಇಜ್ಜಂಡ ವನಸ್‍ಡ್ ಗಳಸೆರೆ ಆಪುಂಡು.




#Article 245: ಸೋಣದ ಜೋಗಿ (197 words)


ಸೋಣದ ಜೋಗಿನ ನಲಿಕೆ ಪನ್ಪುನವು ತುಲುನಾಡ್‌ದ ಒಂಜಿ ಜನಪದ ನಲಿಕೆ.

ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು ಕರಿನೆ ತುಲುವೆರೆಗ್ ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲು. ಸಂಕ್ರಾಂದಿದ ಮನದಾನಿ ತುಲುವೆರೆಗ್ ತಿಂಗೊಲು ಪಗರುನ ಕ್ರಮ. ಅಂಚಾದ್ ಸಾದಾರಣವಾದ್ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗೊಲುದ ೧೬ ತಾರೀಕ್‌‍ರ್ದ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬ ತಾರೀಕ್ ಮುಟ್ಟ `ಸೋಣ' ತಿಂಗೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಉಂದ್ ತುಲುವೆರೆಗ್ ಪರ್ಬೊದ ಕಾಲ. ಕೊಸಿತ ಕಾಲ. ಈ ಸಮಯೊಡೆ `ಸೋಣದ ಜೋಗಿ' ತುಲುನಾಡ್‌ದ ಕೆಲವು ಜಾಗ್‌ಲೆಡ್ ನಲಿತೊಂದ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಬರ್ಪುಂಡ್. ಉಂದು ಪಗೆಲ್ ನಡಪುನ ನಲಿಕೆ.

ತುಲುನಾಡ್‍ದ 'ನಲಿಕೆ' ಜನಾಂಗದಕುಲು ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನೊಕುಲು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿ ಮುಂಡು ತುತ್ತೊಂದ್ ಪುಗೆಲ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ಬೈರಾಸ್‍ನ್ ಪಾಡೊಂದುಪ್ಪುವೆ. ತರೆಟ್ ಪಾಲೆದ ಮುಟ್ಟಾಲೆ. ಈ ಮುಟ್ಟಲೆನ್ ಅಕುಲು ಕಿಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಅವು ತೂಯೆರೆಲ ಕಿಲ್ಲಿದ ಲೆಕೊನೆ ಉಂಡು. ಕೈಟ್ ದೋಲು. ಆಯೆ ದೋಲು ಬೊಟ್ಟೊಂದ್ ಪದ ಪನ್ಪೆ. ನನೊರಿ ಜೋಗಿನ ವೇಸೊ ಪಾಡುವೆ. ಸೊಂಟೊಗ್ ಸೀರೆದ ತುಂಡುನ್ ನೆರಿ ಪತ್ತ್ ದ್ ಲಂಗದ ಲೆಕ್ಕೊ ಸುತ್ತೊಂದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟುನ್ ಸುಂದುದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಪುಗೆಲ್‍ಗ್ ಜನಿಯಾರ. ತರೆಕ್ ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿದ ತಾರೆದ ಒಲಿರ್ದ್ ಮಲ್ತ್ ನ ಟೊಪ್ಪಿ. ಕೈಟ್ ಗಂಟಾಮಣಿ ಬೊಕ್ಕ ತಂಟೆ ಈ ತಂಟೆನ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಕೋಲುಗ್ ರಡ್ಡ್ ಕೊಡಿಟ್ ಮಡಲ ಸಿರಿನ್ ಜೊಂಕೆದ ಲೆಕ್ಕ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ಇಲ್ಲ ಬಾಕಿಲ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿನ ಜೋಗಿ ಸುರೂಟ್ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆ ಯಜಮಾನ್ತಿಗ್ ಕೈ ಮುಗಿಪೆರ್. ಜೋಗಿ ಬತ್ತೆ... ಪಂಡ್‍ದ್ ದೋಲು ಪತೊಂದಿನಾರ್ ದೋಲು ಬೊಟ್ಟುವೆರ್. ಡೋಲುದ ಬೊಟ್ಟುದ ಸದ್ದೊಗು ತಕ್ಕ ಜೋಗಿ ಕೈಟಿತ್ತಿನ ಕೋಲುನು ತಿರ್ ಗಾವೊಂದು ನಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂಚ ನಲಿಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟುನಾಯೆ ಇಂಚ ಕೇನುವೆ. ಈ ಸಂಬಾಸನೆ ಕನ್ಕಡಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

 
ನಿಕ್‌ಲೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಕಷ್ಟೊನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆ ಪನ್ಪೆ. ಇಲ್ಲದಕ್ಲು ಅರಿ, ಮುಂಚಿ, ತಾರಯಿ ಬಾರ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.




#Article 246: ಹಾಕಿ (1215 words)


 ಒಂಜಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ . ಫುಟ್ಬಾಲ್‍ದ ಲೆಕನೆ ರಡ್ಡ್ ತಂಡೊಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬುಡು, ಪ್ರತಿ ತಂಡೊಡು ೧೧ ಜನ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಪೆರ್ಮೆದ  ಗೊಬ್ಬು.

 ಒವ್ವೇ ಗೊಬ್ಬುಲೆ ಕೂಟೊಗು ಮೂಲೊ ಕಾರಣೊಂದು ಪನೊಲಿ. ಇಂದೆಟ್ ರಡ್ಡ್ ತಂಡೊಲು ಎದುರು ಎದುರಾದ್ ಒರಿಯನ್ ಒರಿ ಉಪಾಯೊಡು ನಿರ್ವಹಿಸವೊಂದು ಒಂಜಿ ಚೆಂಡ್‍ನ್ ಎದುರುತಕ್ಲೆನ ಬಲೆಕ್ ಅತ್ತಂಡ ಗೋಲ್‍ದುಲಾಯ ಪೋಪುನಂಚ ಹಾಕಿದ ಕೋಲುನು ಗಳಸೊಂದು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು.

 

ಐಸ್ ಹಾಕಿನ್ ಮಲ್ಲ ಸಮತಟ್ಟಯಿನ ಐಸ್‌ದ ಮಿತ್ತ್, ಮೂಜಿ ಇಂಚಿದ (76.2 mm) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಉಪ್ಪುನ ಬಿರುಸು ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೆತ್ತನೆದ ರಬ್ಬರ್‌ನ್ ಪಕ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಡಿಸ್ಕ್‌ರ್ದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. 
ಪಕ್‍ನ್ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಐ‌ಸ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಲಗ್ಯುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಘರ್ಷಣೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. 
ರಡ್ಡ್ ಸ್ಕೇಟರ್‌ ತಂಡೊಲೆನ ನಡುಟ್ಟತ ಗೊಬ್ಬುದದ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡ್ ಅಪುಂಡು. 
ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಬೊಕ್ಕ ನನಲಾ ವಿಶ್ವದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಬದಲಾಯಿನ ರೀತಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುಲು ನಡಪುಂಡು. 
ಕೆನಡಾ, ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಲಟ್ವಿಯ, ಚೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಲೆಡ್

ಈ ಗೊಬ್ಬು ಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಂಡು.

ಉಂದೆತ್ತ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ 66 ಸದಸ್ಯೆರೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಫೆಡರೆಷನ್, (IIHF ). ಪುರುಷೆರೆನ ಐಸ್ ಹಾಕಿನ್ 1924 ರ್ದ್ ಚಳಿಕಾಲದ ಒಲಂಪಿಕ್‌ ಬೊಕ್ಕ 1920 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್‌ಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. 
ಪೊಂಜೆನಕುಲೆನ ಐಸ್ ಹಾಕಿನ್ 1998ರಟ್ ಚಳಿಕಾಲದ ಒಲಂಪಿಕ್ಡ್ ಸೇರವೊಂಡೆರ್. 
ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ }ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ (NHL)  ಬಲವಾಯಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತವಾದ್ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿದ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರೆರೆನ್ ಪಿದಯಿ ಕನವೊಂದು ಉಂಡು.  
NHLದ ನಿಯಮಾವಳಿಲು ಒಲಂಪಿಕ್ ಹಾಕಿಡ್ ಉಪಯೋಗಿಸುನ ನಿಯಮೊಲೆರ್ದ್ ಒಂತೆ ಭಿನ್ನವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು: ಕೆಳಮುಖವಾದ್ ದುಂವು ಪೋದ್ ಕಾಲಾವಧಿಲು 20ನಿಮಿಷ ಉದ್ದವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. 
ಮುಲ್ಪ ಮೂಜಿ ರೀತಿದ ಕಾಲಾವಧಿಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
 
ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್ಲು L- ಆಕಾರೊದ ಮರರ್ದ್ ಮಲ್ತ್‌‍ನ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ಸ್ದೊಟ್ಟುಗು ತಳಬಾಗೊಡು ಬ್ಲೇಡ್ ರ್ದ್ ಆದ್, ಉಂದೆರ್ದ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಜಾಗೆಡ್‌ ಮಗ್ಗುಲಾಗದ್ ಒರಗು ನಂಚ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರೊ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಎಡ - ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಲ ಕೈಟ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ್ ಉಂಡು.

ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತರಹೊದ ಗೊಬ್ಬುಲೆನ್ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಡ್ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ದುಂವೇ ಗೊಬ್ಬುದ್‌ನ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವರದಿಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್, ಕೆನಡಾರ್ದ್  19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುರುಟು ವರದಿಯಾದ್ ಉಂಡು, ಆಂಡ ನವೀನ ಮಾದರಿದ ಗೊಬ್ಬು ಮೂಲತಃ ಮೆಕ್ ಗಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆರ್ದ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾದುಂಡು, 1

 
 

ಇನ್ ಲೈನ್ ಹಾಕಿ ರೋಲರ್ ಹಾಕಿರ್ದ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಐಸ್ ಹಾಕಿರ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ನಾಡ್‍ದ್ ಪತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್ ಆಯಿಕ್ಕ್ ಕೈತಲ್ ಆದ್ ಅಯಿನೆ ಹೋಲುನಂಚ ಉಂಡು.  
ಇನ್ ಲೈನ್ ಹಾಕಿಯು 4 ಸ್ಕೇಟರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಗೋಲರ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಆಟಗಾರರ ತಂಡದಿಂದ, ಒಂದೊಂದು ಮೈದಾನದ ಕೊನೆಗೂ ಒಂದೊಂದು ಬಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮದ್ಯದ ಗೆರೆಯಿಂದ ಎರಡು ಅರ್ಧಭಾಗವಾಗಿ ಇಬ್ಬಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಣಗಿದ ಮಂಜಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 
ಈ ಆಟವು ಐಸ್ ಹಾಕಿಯ ಆಫ್ ಸೈಡ್ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 
ಇವನ್ನು ಐಸಿಂಗ್ಸ್ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 
ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕಾಗಿ,  IIHF ಇನ್ ಲೈನ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ (). 
ಕೆಲವೊಂದು ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು IIHF ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ  ಮತ್ತು .

 

ರೋಲರ್ ಹಾಕಿ(ಕ್ವಾಡ್)ಯು ರೋಲರ್ ಕ್ರೀಡೆಗೋಸ್ಕರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಇನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಕೇಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಇದು ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. 
ರೋಲರ್ ಹಾಕಿಯನ್ನು  ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 60 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
ಈ ಆಟವು ಕ್ವಾಡ್ ಹಾಕಿ, ಹೊಖೀ ಎಂ ಪಟಿನ್ಸ್, ಅಂತರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಟೈಲ್ ಬಾಲ್  ಹಾಕಿ, ರಿಂಕ್ ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್ ಹಾಕಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.  
ರೋಲರ್ ಹಾಕಿಯು 1992 ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಸಮ್ಮರ್ ಓಲಂಪಿಕ್‌ನ  ರೋಲರ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಹಾಕಿಯು ಒಂದು ತರಹದ ಐಸ್ ಹಾಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೇಹದ ಕೆಳಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯಿದ್ದು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲರಾಗಿರುವವರಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.   
ಆಟಗಾರರು ಡಬಲ್-ಬ್ಲೇಡೆಡ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ದಾಂಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋಲು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲೇಡ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಣ್ಣ ಪಿಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 
ಆಟಗಾರರು ಕೋಲನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು, ಸ್ಟಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಮತ್ತು ಪಕ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. 
ಇದರ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು IIHF ಐಸ್ ಹಾಕಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಸಮಾನವಾಗಿವೆ. 

ಕೆನಡಾವು ಆಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ   ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 
ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಹಾಕಿಗಾಗಿ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್ಗಳನ್ನು ಫೈಬರ್ ಗ್ಲಾಸ್‌ನಿಂದ ಪದರು ಪದರಾಗಿ ಹೊದಿಸಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಹಿಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಕೇಟ್ ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಐಸ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಹಾಕಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಹಾಕಿಯನ್ನು ಇನ್ ಲೈನ್ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮದಂತೆ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಮೂಲತವಾಗಿ ಐಸ್ ಹಾಕಿಯನ್ನು ಇನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಕೇಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಐಸ್ ಮೇಲೆ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ)ಮತ್ತು  ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ವೀಲ್ ಚೇರ್ ಗಳ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿ RGKಯಿಂದ ಇನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಗುಂಪು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ವೀಲ್ ಚೇರ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ವೀಲ್ ಚೇರ್ ರಗ್ಬಿ ಇರುವಂತೆ ಯಾರು ಈ ಇನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಂಕಗಳ ಪದ್ಧತಿಯ ನಿರ್ದೇಶನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 
ಇನ್ ಲೈನ್ ಆಟವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ, ಅವರು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರಲಿ ಅದನ್ನು  ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೇವಲ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 
ಇದು ಇನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ ಹಾಕಿಯ ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇ ಇನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್  ಹಾಕಿಯನ್ನು  2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಹಲ್ ಸ್ಟಿಂಗ್ರೇಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಬೈ ರೆಡ್ ವಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಿಸ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು. 
ಮ್ಯಾಟ್ ಲಾಯ್ಡ್, ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟ್ ಇವರು ಇನ್ ಲೈನ್ ಹಾಕಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ದೇಶವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಹಾಕಿ ಎಂದರೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಕಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ರೋಡ್ ಹಾಕಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸ್ ಹಾಕಿಯ ಅಥವಾ ರೋಲರ್ ಹಾಕಿಯ ನಿಯಮಗಳಂತೆಯೇ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 
ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯ, ಪಕ್ ನ ಬದಲಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ  ಪಕ್ ಅಸ್ಫಾಲ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸಿಮೆಂಟ್  ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಐಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಜಾರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಘರ್ಷಣೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ 
ಬೀದಿ ಹಾಕಿಯು ವರ್ಷವಿಡೀ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನಿತರ ಆಟಗಳು ಹಾಕಿಯಿಂದಲೇ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಅಥವಾ ಮೊದಲಿನವುಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಏರ್ ಹಾಕಿ ಒಳಾಂಗಣ ಆಟವಾಗಿ ಪಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಏರ್-ಕುಷನ್ ಟೇಬಲ್‌ನ ಮೇಲೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

ಬೀಚ್ ಹಾಕಿಯು,ಬೀದಿ ಹಾಕಿಗಿಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಆಟ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಬಾಲ್ ಹಾಕಿ  ಜಿಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ  ಬಳಸುವ ಕೋಲಿನಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಯವಾಗಿಸಿದ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಡೆಕ್ ಹಾಕಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಾಯಲ್ ನೇವೀ ಯವರಿಂದ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ    ಮರದ ಸಣ್ಣ L ಆಕಾರದ ಮರದ ಕೋಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  

ಬ್ಯಾಂಡಿಯು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟವಾಗಿ ಫುಟ್ ಬಾಲ್- ಸೈಜಿನ ಐಸ್ ಅರೆನಾದಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 

ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾಕಿಯು ಶಾಲೆಯ ಮೈದಾನದ ಆಟವಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 
 ಆಟದ ಉದ್ಡೇಶವೆಂದರೆ ಹಾಕಿ ಪಕ್‌ ಅನ್ನು  ಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಮಧ್ಯದಿಂದ ರಂದ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.(ಗೋಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) 
ಆಟಗಾರನು ಮಂಡಿಯೂರಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲು ಪಕ್ ಅನ್ನು ಅವರ ಎಡಗಡೆ ಇರುವ ರಂದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯಬೇಕು. 

ಬ್ರೂಮ್‌ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಐಸ್ ಹಾಕಿಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪಕ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಬಾಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್ ನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಮ್ (ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಳವಡಿಸಿದ ಸ್ಟಿಕ್) ಬಳಸಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕೇಟ್ ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಇವು ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾದ ರಬ್ಬರಿನ ತಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಗರಿಷ್ಠ ಹಿಡಿತ ನೀಡುತ್ತವೆ. 

ಫ್ಲೋರ್ ಬಾಲ್, ಹಾಕಿಯ ಒಂದು ಮಾದರಿ, ಇದನ್ನು  ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಲ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ವಿಫಲ್ ಬಾಲ್ ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ  ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. 
ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ.

ಫುಟ್ ಹಾಕಿ ಅಥವಾ ಸಕ್ ಹಾಕಿಯನ್ನು  ಬಾಲ್ ಅಥವಾ  ಒಂದು ಜೋಡಿ ಸಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿ ಅದನ್ನು ಚೆಂಡಿನಂತೆ ಬಳಸಿ  ಕೇವಲ ಪಾದಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಇದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. 

ಜಿಮ್ ಹಾಕಿಯು ಐಸ್ ಹಾಕಿಯ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ ಇದನ್ನು ಜಿಮ್ನಾಶಿಯಂನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಇದು  ಫೋಮ್‌ನ ಅಂಚಿರುವ ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಫೋಮ್ ಬಾಲನ್ನು  ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ 
ಪಕ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೊಗೀಗಳು ಐರಿಷ್ ಆಟಗಳ ಕೆಲವು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಯಿಂದ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಒಳಾಂಗಣ ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿಯು ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿಯ ಒಂದು ಒಳಾಂಗಣ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದೆ.

ಮಿನಿ ಹಾಕಿಯು  ಯುನೈಟೆಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  ಆಡುವ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ (ಇದು ಮಿನಿ-ಸ್ಟಿಕ್ಸ್  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ) ಮನೆಗಳ ಕೆಳ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಆಟಗಾರರು ತಮ್ಮ ಮಂಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಒಂದು ಸಣ್ಣಳತೆಯುಳ್ಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 15 ಇಂಚಿನ (38 cm) ಉದ್ದವಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು    ಸಣ್ಣದಾದ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ಮೆದು, ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್ ಸುತ್ತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಪಕ್‌ಅನ್ನು ಸಣ್ಣಳತೆಯೊಳಗಿನ ಗೋಲ್‌ಗೆ ಹಾಕಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ 'ಮಿನಿ ಹಾಕಿ'ಯು ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ ಅವತರಣಿಕೆಯ ಏಳನೇ-ಒಂದುಭಾಗವಾಗಿದೆ,ಯುವ ಆಟಗಾರರಿಗೋಸ್ಕರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪಿಚ್ ನ ಅರ್ಧದ ಸಮಾನಗುಣದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಕ್ ಹಾಕಿಯು ಹಾಕಿ ಅವತರಣಿಕೆಯ ಒಂದು ಟೇಬಲ್-ಟಾಪ್‌ ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ ನ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪವರ್ ಹಾಕಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೀಲ್‌ಚೇರ್ ಬಳಸುವ ಜನರಿಗಾಗೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದು ಹಾಕಿಯ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. 
ದೈಹಿಕ ಬಲಹೀನರಾದವರಿಗೆ ಪವರ್ ಹಾಕಿಯು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.

ರಿಂಗೆಟ್ಟಿಯು ಐಸ್ ಹಾಕಿಗೆ  ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಮಹಿಳಾ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ ಸ್ಟಿಕ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ಕ್ ನ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ರಬ್ಬರಿನ ರಿಂಗನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೂಚನೆ: ರಿಂಗೆಟ್ಟಿ ತನ್ನಂತಾನೆ ಹಾಕಿಯಿಂದ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೇ ಇದು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ಸೆ ಮತ್ತು ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್‌ ಆಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. 

ರಿಂಕ್ ಬಾಲ್ವು ಸ್ಕಾಂಡಿನಾವಿಯನ್ ತಂಡಗಳ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ, ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರೋಸ್ಸಲ್ ಹಾಕಿಯುನ್ನು   ಸಮುದ್ರ ತಟದ ಮೇಲೆ ರೋಸ್ಸಲ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಇದರ ನಿಯಮಗಳು ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ , ರಗ್ಬಿ ಮತ್ತು  ಇಟಾನ್ ವಾಲ್ ಆಟಗಳೆ   ಕೂಡಿದೆ. 

ಶಿನ್ನಿಯು ಒಂದು ಅಸಂಪ್ರದಾಯಕವಾದ ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿಯ  ಅವತರಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 

ಶಿಂಟಿಯು ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಆಟವಾಗಿದೆ ಈಗ ಇದನ್ನು  ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಕೇಟರ್ ಹಾಕಿಯು ಇನ್ ಲೈನ್ ಹಾಕಿಯ ಬದಲುರೂಪವಾಗಿದ್ದು ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಸ್ಪಾಂಜೀಯು ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಮ್ ಬಾಲ್‌ನ ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ, ಮೊನಿಟಾಬದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.  
ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪಕ್  ತುಂಬಾ ಮೆದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಾಂಜಿ ಪಕ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ). ಮತ್ತು ಬ್ರೂಮ್ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೆದು- ತಳದ ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ನಿಯಮಗಳು ಮೂಲತಃ ಐಸ್ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಾರನಿರುತ್ತಾನೆ ಇವನನ್ನು ರೋವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಟೇಬಲ್ ಹಾಕಿ ಯನ್ನು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟೇಬಲ್- ಟಾಪ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಅಂಡರ್ ವಾಟರ್ ಹಾಕಿ ಈಜು ಕೊಳದ ಕೆಳಗೆ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.




#Article 247: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (146 words)


ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪುರಾತನಾಯಿನಂಚಿನ ಧರ್ಮ. ಅಯಿನೆರ್ದಾರ ಈ ಧರ್ಮನ್ ’ಸನಾತನ ಧರ್ಮ’ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಈ ಧರ್ಮ ಒಂಜಿ ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪುನ ವಾದಲಾ ಉಂಡು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮೂಜಿನೇ ಮಲ್ಲ ಧರ್ಮ.ಭಾರತ ದೇಶದ ಮಾತೃ ಧರ್ಮ. ಈ ಧರ್ಮಡ್ ಸುಮಾರ್ ದೇವರ್ ನಕ್ಲೆನ ಆರಾಧನೆ ಆಪುಂಡು. ಭಾರತ ದೇಶೊಡು ಹಿಂದುಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಗ್ ಅಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ, ವಿಚಾರ, ನಂಬಿಕೆ, ನಡವಳಿಕೆ ಉಂಡು. ನಮ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣೊಲು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ್ ತೆರಿಪಾವ. ಅವು ಬುಡ್ಂಡ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ನಾನಾ ದೇಶೊಡ್ ಹಿಂದುಲು ಬದ್ ಕೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

ಶಿವ, ಗಣಪತಿ, ವಿಷ್ಣು, ಶಕ್ತಿ. ಶಿವನ ಆರಾಧಕೆರೆನ್ ಶೈವೆರ್, ಗಣಪತಿನ ಆರಾಧಕೆರೆನ್ ಗಾಣಪತ್ಯೆರ್, ವಿಷ್ಣು ಆರಾಧಕೆರೆನ್ ವೈಷ್ಣವೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ದೇವಿನ ಆರಾಧಕೆರೆನ್ ಶಾಕ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆಲು, ಕಟ್ಟುಲು ಬೊಕ್ಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊಲು ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯರ್ದ್ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿಂಡ್. ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ, ಸಿಖ್ ಧರ್ಮೊಲು ಸಮೆತ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊದ ಸುಮಾರ್ ನಂಬಿಕೆಲೆನ್, ಕಟ್ಟ್ ಲೆನ್ ಅಳವಡಿಸೊಂದೆರ್. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡ್ ಗೋವುಗು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೆರ್ ಎಡ್ಡೆ ಸ್ಥಾನ ಕೊರ್ತೆರ್. ಗೋವುಡ್ ಮುಪ್ಪತ್ತಮೂಜಿ ಕೋಟಿ ದೇವತೆಲು ನೆಲೆಯಾತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೆರ್ನ ನಂಬಿಕೆಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಗೋಮಾತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ಟೆ ಗೋವುಗ್ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡ್ ಕೊರ್ತಿನ ಸ್ಥಾನ ಅರ್ಥ ಆಪುಂಡ್.

ವೇದೊಲು ನಾಲ್




#Article 248: ಹೆಬಿಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಲ್ಮಠ, ಕುಡ್ಲ (156 words)


ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಹೆಬಿಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ  1964 ಟ್ಟ್ ಸುರು ಆಂಡ್. 1834ಟ್ಟ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್(basel Mission) ಸಂಸ್ಥೆದಕುಲು ಶಾಲೆ, ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಪ್ರೆಸ್, ನೇಯಿಗೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆದ ಕಾರ್ಖಾನೆಲಾ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಕರ್ಬದ ಸಂಕ ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಉಜಿರೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕರ್ಬದ ಕಾರ್ಖಾನೆನ್ ಬಂದ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥೆ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜೋಕುಲೆಗ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ಐಕ್ ಹೆಬಿಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಂಡ್. ಹೆಬಿಕ್ ಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಿಶನರಿನ ಪುದರ್. 1834ಟ್ಟ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತಿ ಮೂಜಿ ಮಿಶನರಿಲೆಡ್ ಸಾಮುವೆಲ್ ಹೆಬಿಕ್ (samuel hebich)ಒರಿ. ಈ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ 2 ವರ್ಷದ ಫಿಟ್ಟರ್ ತರಬೇತಿ ಉಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಸರಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆಲಾ ಉಂಡು.

ಎಸ್. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸಿ. ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಕಲ್ಪೆರೆ ಸೇರೊಲಿ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ದುಂಬು ವಿದೇಶಿಯೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥೆ ಆದುಂಡು. ಸುರುಟ್ಟು ಮುಲ್ಪ ಟೂಲ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಡೈ ಮೇಕಿಂಕ್ ಪನ್ಪಿನ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಕೋರ್ಸ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಫಿಟ್ಟರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಲಾ ಒಂಜಿ ವರ್ಷದ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕೋರ್ಸ್ ಲಾ ಉಂಡು. 

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಕಲ್ತಿನಕುಲು ಕರ್ಬ, ಪಿತ್ತಳೆ, ಎಲಿಮಿನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಡ್ದ್  ಉಪಕರಣ  , ವೀಲ್, ಪಾರ್ಟ್ಸ್. ಮೋಲ್ಡ್, ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕಲ್ಪಾವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಮೂಳು ಕಲ್ತಿನಕುಲು ದೇಶ ವಿದೋಶೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಂಪೆನಿಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು.




#Article 249: ಹೊಯಿಲು (363 words)


'ಹೊಯಿಲು' (ಒಯಿಲ್) ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನೊಕುಲೆಡ ಬಳಕೆಡಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಚೀನ ನ್ಯಾಯದಾನ ಪದ್ಧತಿ.(ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ,ಆಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು) ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್, ಅಯಿಟ್ಟ್ ಲಾ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಈ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಈ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಕಾನತ್ತೂರುದ ಪೂಮಾಣಿ-ಕಿನ್ನಿಮಾಣಿ ದೈವಸ್ಥಾನೊಡ್ಲಾ ಆಚರಣೆಡ್ ಉಂಡು. ಹೊಯಿಲುನು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಅಥವಾ ದೈವಸ್ಥಾನೊಗು ಪನ್ಪಿನ ಪರಕೆಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ನರಮಾನ್ಯನ ಕೈಟ್ಟ್ ನ್ಯಾಯ ತಿಕ್ಕಿಜ್ಜಿಂದಾಂಡ ದೇವೆರೆನ ಸ್ಥಾನೊಗು ದೂರು ಪತ್ತೊಂದು ಪೋಪಿನೆನ್ 'ಹೊಯಿಲು' ಇಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಬೂಮಿ-ಜಾಗೆನ್ ಬೇತೆದಕುಲು ಒತ್ತುವರಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅನ್ಯಾಯ ಆಂಡ, ಸೊತ್ತು ಸಾಮಾನ್ ಲೆನ್ ಕಳವು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕಳುವೆ ತಿಕ್ಕಂದೆ ಪೋಂಡ, ಬೇತೆ ಒವ್ವೇ ರೀತಿಡ್ ಒರಿಯಗ್ ಅನ್ಯಾಯ ಆಂಡ ಬೇನೆ ತಿಂದಿನಾಯೆ ನ್ಯಾಯ ಕೇನೊಂದು ದೇವೆರೆಗ್ ಪನ್ಪುನ ಪರಕೆನೇ ಹೊಯಿಲು.

ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಹುಯಿಲು(ಹುಯ್ಯಲು) ಇಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡ ದೇಶೊಡು ದೇವೆರೆಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಪರಕೆ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ದೂರು- ರಡ್ಡೆಗ್ ಲಾ 'ಹುಯಿಲು' ಇಂದೇ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಮಾತ್ರ ದೇವೆರೆಗ್ ಅಥವಾ ಭೂತೊಗು ದೂರು ಪನೊಂದು ನ್ಯಾಯದಾನ ಕೇನುನೆಕ್ 'ಹೊಯಿಲ್' 'ಒಯಿಲ್' 'ಒಯ್ಲ್' ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಅನ್ಯಾಯ ಆಯಿನಾಯೆ, ಯಾನ್ ಇಂಚಿನ ದೇವೆರೆಗ್ ಹೊಯಿಲು ಕೊರ್ಪೇಂದ್ ದುಂಬಾದೇ ಊರುದ ಮಾತೆರೆಡಲಾ ಪನೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಆ ಹೊಯಿಲುನು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಎತ್ತಾದ್ ಪರಿಹಾರ ಕೇನೊಡು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಎಂಕ್ ಪರಿಹಾರ ತಿಕ್ಕೊಡುಂದ್ ಕೇನೊಡತ್ತಾಂದೆ ಎದ್ ರ್ ದಾಯೆ ಹಾಳಾವಡ್ಂದ್ ಕೇನೊನಿಯರ ಬಲ್ಲಿ. ಪರಿಹಾರ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಕಾನಿಗೆನ್ ದುಂಬೇ ತೆರಿಪ್ಪಾವೊಡು. ಪರಿಹಾರ ಆಯಿಬೆಟ್ಟ್ ಗೆ ಕಾನಿಗೆನ್ ಎತ್ತಾವೊಡು.

ಪಿರಾಕ್‌ಡ್‍ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು, ಭೂತಸ್ಥಾನೊಲು ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನೊಲ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ಉಂದೆಡ್ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ದೇವೆರೆಡ್‍ ಉಪ್ಪುನ ನಂಬುಗೆ, ಪೋಡಿಗೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಪಿರಾವುಡು ಉಪ್ಪುನವು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶೊ. ಊರುದ ಮಾತೆರೆಗ್ ಲಾ ಹೊಯಿಲುದ ಸಣ್ಗತಿ ಗೊತ್ತಾಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಪರಕೆ ಪಂಡಿನಾಯೆ ಸಾಭ್ಯಸ್ಥೆಂದ್‍ಲಾ, ಎದುರುದಾಯೆ ಕಲುವೆಣ್ದ್ ಲಾ ಪ್ರಚಾರ ಆಪುಂಡು. ಎದುರುದಾಯನ ಮನಸ್ಸ್‍ದ ಮಿತ್ತ್ ಉಂದು ಪರಿಣಾಮ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊಡು ಮಂಜುನಾಥಸ್ವಾಮಿಗ್ ಬಂಟೆಲಕ್ಕಂತಿನ ಅಣ್ಣಪ್ಪದೈವ ಹೊಯಿಲು ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೇಂದ್ ಜನ ನಂಬುದೆರ್. ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯೊನ್‍ಲಾ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ಪುನ ಮುಲ್ಪದ 'ಹೊಯಿಲು' ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಬಗ್ಗೆ ೧೮೩೮ ದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಸ್ಟಾಕ್ಸ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆ ತೆರಿಪಾದೆ. ನಮ್ಮ ಇಡೀ ದೇಶೊಡು ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಡ್ಂಡ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಸಾಕ್ಷಿಗೋಪಾಲ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಮಾತ್ರ ಇಂಚಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡುಂದು ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಹೊಯಿಲುದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾದ್ 'ಪಾತ್ರಿ' ಇಪ್ಪುವೆ. ದರ್ಶನ ಬತ್ತಿನ ಪಾತ್ರಿ ಇರ್ವೆರೆನ ಅಹವಾಲುಲೆನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ತೆರಿಪಾದ್, ದೇವೆರೆನ ತೀರ್ಮಾನೊನು ದೂರುದಾಯೆಗ್‍ಲಾ ಎದುರು ಪಕ್ಷದಾಯೆಗ್‍ಲಾ ತೆರಿಪಾವೆ. ದರ್ಶನದಾಯೆ ಕೆಂಪು ದುತ್ತೈತೊಡು ಉಪ್ಪೊಡು. ಕೈಟ್ಟ್ ಪಿಂಗಾರ ಪತೊನೊಡು.

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್‍ಲಾ ಹೊಯಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಲ್ಪ 'ತೋಟಗದ್ದೆ' ಇನ್ಪಿ ಗ್ರಾಮೊಡು ಈ ಆಚರಣೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ಹಾರ್ಪರ್ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಮಲ್ತಿನ ಅಧ್ಯಯನ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಅಲ್ಪ ಪಾತ್ರಿಗ್ 'ಗಾಡಿಗ' ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಳವುದ ಹೊಯಿಲು, ಸಾಲದ ಹೊಯಿಲು, ಭೂಮಿ ಹೊಯಿಲು, ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹದ ಹೊಯಿಲು, ಕಂಡನಿ-ಬುಡೆದಿಯೆರ್ನ ಹೊಯಿಲು ಇಂಚ ಹೊಯಿಲುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಲ್ಲ.

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಅಮಟಾಡಿ, ಅನಂತಾಡಿ, ಅಂಬಲಪಾಡಿ, ಅಸೋಡ, ಬಾರ್ಕೂರು, ಉದ್ಯಾವರ, ಕಾಳಾವರ, ಚಂಬಕಲ್ ಉದ್ಯಾವರ, ಹಾಲಾಡಿ, ಕೋಡಿ, ಉಳ್ಳಾಲ, ಮುಲ್ಕಿ, ಒಳಲಂಕೆ, ಮಣಿಕ್ಕಲ್, ಎಡೆಮಕ್ಕಿ, ಮೆಕ್ಕೆಕಟ್ಟು, ಮಂದಾರ್ತಿ, ಶಂಕರನಾರಾಯಣ, ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ದುಂಬಾಯಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಹೊಯಿಲು ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಲೆ ಉಂಡು.

ಸರಕಾರೊದ ಶಾಸನೊಲು, ನಿಯಮೊಲು, ಸಹಕಾರ ಸಂಘೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಲವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಬತ್ತ್ ಡಲಾ 'ಹೊಯಿಲು' ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತೆಲಾ ಚಾಲ್ತಿಡುಂಡು. ಕೆಲವು ವರ್ಷ ದುಂಬು ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಲಾದಿತ್ತಿನ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಕೆ ಪನೊಂದು ಧರ್ನಸ್ಥಳೊಗು ಹೊಯಿಲು ಪನೊಂದಿನ ಘಟನೆ ಇಂಚಿಪೊಗು ನಡತ್ತ್ಂಡ್.




#Article 250: ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು (2376 words)


ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಭಾರತ ದೇಶದೊ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದೊ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಕಾಫಿನಾಡು ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ತಾನೊಲಾ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುದ ಕೇಂದ್ರ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿದ ಪಿನ್ ಕೋಡು 577101.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಭಾರತ ದೇಶದ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕಾಫಿನಾಡು ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೭೦ಟ್ ದೇಸೊಡೇ  ಸುರುತ ಕಾಫಿನ್ ದತ್ತಗಿರಿ/ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿಟ್ಟ್ ಬುಲೆಯೆರ್. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುದ ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಲೆನ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ತುಂಗಾ ಬೊಕ್ಕ ಭದ್ರಾ ಸುದೆಕುಲೆನ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾದ್ ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರ ಶಿಖರವಾಯಿನ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುಡು ಉಂಡು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಲೆನಾಡು, ಅರೆಮಲೆನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಬಯಲುಸೀಮೆಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಎಚ್ಚ ಪ್ರದೇಶ ಮಲೆನಾಡು'. ವಿವಿಧ ಜಾತಿದ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‌ನ ಅಭಯಾರಣ್ಯೊಲು, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡ್‌ಲೆರ್ದ್ ಕೂಡ್‌ನ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಜಲಪಾತೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಫಿ, ಟೀ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಮುಣ್ಚಿ, ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಬಾರೆ, ತಾರೆಲೆನ್ ಬುಲೆಪುನ ನಾಡಾದ್ ಉಂಡು. ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಪತ್ತ್‌ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನ ಜಿಲ್ಲೆ ಆದ್‍ ಉಂಡು.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಅಯಿತ್ತ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣೊರ್ದು ತನ್ನ ಪುದರ್‌ನ್ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಂಡ್ಂಡ “ಚಿಕ್ಕ(ಎಲ್ಯ) ಮಗಳೆನ ಊರು” ಪಂಡ್‌ದ್ ಅರ್ತೊ. ಈ ಪಟ್ಟಣೊನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಖರಾಯ ಪಟ್ಟಣದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಆಯಿನ ರುಕ್ಮಾಂಗದೆ, ಎಲ್ಯ ಮಗಳೆಗಾದ್ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾದ್ ಕೊರಿಯೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಆದ್ ಈ ನಗರೊಗು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್ . ಅಂಚನೇ “ಮಲ್ಲ ಮಗಳೆನ ಊರು”  ಹಿರೇಮಗಳೂರು ಪನ್ಪುನ ಊರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುರ್ದು ೫ ಕಿ.ಮೀ.ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಅಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬಹುತೇಕೆರ್ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುನು ಚಿಕ್ಕಮಂಗಳೂರು ಪಂಡ್‌ದ್ ತಪ್ಪಾದ್ ಉಚ್ಛಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆನ್ ೧೯೪೭ ಮುಟ್ಟ  ಕಡೂರು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಕೆಲವು ಪಿರಾಕ್‌ದ ಶಾಸನೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ಹಿರೇಮಗಳೂರುಲೆನ್ ಕ್ರಮವಾದ್ ಕಿರಿಯ ಮುಗುಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿರಿಯ ಮುಗುಲಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುಡು ಅತಿ ಎಚ್ಚ ಬುಲೆಪುನ ಬುಲೆ ಪಂಡ ಕಾಫಿ. ಮುಲ್ಪುದ ರೈತೆರ್ ಕಾಫಿ ಬುಲೆತ್ತ ಮಿತ್ತೇ ಅವಲಂಬಿತರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅತಿ ಎಚ್ಚ ಬರ್ಸ ಬೂರುಂಡು. ಕಾಫಿದ ತವರುರು ಪಂಡ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಪನ್ಪುನ ಅರೇಬಿಯನ್ ಫಕೀರೆ ಕರ್ನಾಟಕೊಗು ಕಾಫಿನ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಬುಲೆಪುನ ಕಾಫಿದ ತಳಿಕುಲು ಪಂಡ ಅರೇಬಿಕ್  ಬೊಕ್ಕ ರೋಬಸ್ಟ ಅರೇಬಿಕ್ ತಳಿನ್ ಮುಲ್ಪ ಎಚ್ಚ ಬುಲೆಪ್ಪೆರ್.

ಹೊಯ್ಸಳೆರೆನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉಗಮವಾಯಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೊಯ್ಸಳೆರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಕುಲೆನ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಕಳೆಯಿನ ಸೊಸೆಯೂರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಸೊಸೆಯೂರು ಕಾಲ ಕರಿನಂಚನೆ ಹೊಯ್ಸಳೆರೆನ ಪ್ರಥಮ ರಾಜಧಾನಿ ಶಶಕಪುರವಾದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಸೊಸೆಯೂರು ಇತ್ತೆ ಅಂಗಾಡಿ ಗ್ರಾಮಪಂಡ್‌ದ್ ಗುರುತಿಸವೊಂದು ಉಂಡು. ಉಂದು ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕುಡು ಉಂಡು. ದುಂಬು ಒರ ದಟ್ಟವಾಯಿನ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯೊಡು ಜೈನ ಮುನಿಕುಲೆನ ಜ್ಞಾನ ತಪಸ್ಸ್‌ಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಉಂದು ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಚಾಳುಕ್ಯ ನಾಡ್‌ರ್ದ್  ಮಲ್ಲಚಂದ್ರದೇವ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಇಡೆಗ್ ಬತ್ತೆ ಪನ್ಪುನ ವಿಷಯ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಶಾಸನೊಡು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ದಂತಕಥೆತ್ತ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಇತ್ತೆದ ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದ ವಾಸಂತಿಕಾದೇವಿನ ಗುಡಿತ್ತ ದುಂಬು ಸುದತ್ತಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಅರೆನ ಶಿಷ್ಯೆರೆಗ್ ಪಾಠ-ಪ್ರವಚನ ಕಲ್ಪವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಸಂದರ್ಭೊಡು, ಪಿಲಿಯೊಂಜಿ ದಿಢೀರ್ ಆದ್ ಗುಡಿತ್ತ ಕೈತಲ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥಿಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಲಗಿಯೆರೆ ಬನ್ನಗ ಸುದತ್ತಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಕೂಡ್ಲೆ ಅಯಿನ್ ಹಾಕಿಯೆರೆ, ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯೆ ಸಳಡ ಹೊಯ್ ಸಳ ಪಂಡ್‌‍ದ್ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಯೆರ್. ಉಂದುವೇ ಹೊಯ್ಸಳ ಶಬ್ದದ ಮೂಲ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೂಡ್ಲೆ ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಸಳೆ ತನ್ನ ಗುರುಕುಲೆನ ಆಜ್ಞೆದಂಚನೆ ಪಿಲಿತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ವೀರಾವೇಶೊಡು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಪಿಲಿನ್ ಕೆರಿಯೆಗೆ. ೧೧೧೭ತ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಶಾಸನೊಡು ಈ ಕಥೆ ಸುರುಕು ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆಂಡ ಉಂದೆತ್ತ ತಥ್ಯ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌‍ದ್ ನನಲಾ ಉಂದು ದಂತಕಥೆತ್ತ ರೂಪೊಡೇ ಒರಿದ್ ಉಂಡು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ತಲಕಾಡ್‍ದ ಚೋಳೆರೆನ್ ಸೊಲ್ಪಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಹುಶಃ ಈ ಕಥೆ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಚ್ಚ ಪ್ರಚಲಿತ ಆದ್‍ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು. ಹೊಯ್ಸಳೆರೆನ ಲಾಂಛನಲಾ ಸಳೆ ಪಿಲಿನ್ ಕೆರೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಚಿತ್ರ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಚೋಳೆರೆನ ಲಾಂಛನಲಾ ಪಿಲಿ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಅಂಶೊಲು, ಈ ಊಹೆಗ್ ಕಾರಣ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೦೬೨ ಟ್ ವಿನಯಾದಿತ್ಯೆ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿನ್ ಸೊಸೆಯೂರುರ್ದು (ಶಶಕಪುರ-ಅಂಗಡಿ) ಬೇಲೂರುಗು ವರ್ಗಾಯಿಸಯೆ. ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮೊದ ಹೊಯ್ಸಳೆರೆ ಕಾಲದ ವಾಸಂತಿಕ ದೇವಾಲಯ  ಬೊಕ್ಕ ಮಕರ ಜಿನಾಲಯ, ನೇಮೀನಾಥ ಬಸದಿ, ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ, ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥದ ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಶೈವ ಪಂಥದ ಪಾತಾಳ ರುದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ, ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯೊಲು ಈ ಜಾಗೆದ ಮಹಿಮೆನ್ ಸಾರುಂಡು. ತರೀಕೆರೆ ತಾಲೊಕುದ  ಅಮೃತಪುರೊಟ್ಟು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ ರಡ್ಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳೆ (೧೧೭೩-೧೨೨೦ ಸಿ.ಇ.) ನಿರ್ಮಿಸಾಯಿನ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಉಂಡು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೭೦ ಟ್ ದೇಶೊಡೇ ಸುರುತ ಕಾಫಿನ್ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿಟ್ಟ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್. ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಆರ್ ಮೆಕ್ಕಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಲ್ತ್‌‍ತೊಂದು ಯೆಮೆನ್ದ ಮೋಕಾ ಬಂದರ್‌ಡ್ ಕಾಫಿದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಅರೆಗ್ ತೆರಿಂಡ್. ಆರ್ ಏಳ್ ಕಾಫಿದ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆನ್ ಪೊಕ್ಕುಲುದ ಸುತ್ತ ದೆಂಗಾದ್ ದೀವೊಂದು ಅರೇಬಿಯೊರ್ದು ಪಿದಯಿ ಕನತೆರ್. ಆರ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪಿರ ಪೋವೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಬಾಬಾ ಬುಡನಗಿರಿ/ದತ್ತ ಪೀಠದ ಬೆಟ್ಟೊಡು ಕೆಲವು ಬಿತ್ತ್‌ಲೆನ್ ನಡ್‌ಯೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಫಿ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ ಇತ್ತ್‌‍ದ್. ಉಂದೆನ್ ದುಂಬು ೧೯೨೫ ಟ್ ಲೇ. ಡಾ. ಲೆಸ್ಲಿ. ಸಿ. ಕೊಲ್‌ಮನ್ ನೇತೃತ್ವಡು ಸುರು ಆಯಿನ ಕಾಫಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆರಿಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ  ೧೧೯.೮೬ ಎಕರೆಲೆನಾತ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಹರಡ್‌ದ್ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಫಿದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಯೆರೆ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ನಡಪಾವುಂಡು.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ೨೫೧ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ೧೨° ೫೪' ೪೨“-೧೩° ೫೩' ೫೩“ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಹಾಗೂ ೭೫° ೦೪' ೪೫“'-೭೬° ೨೧' ೫೦'” ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೧೩೮.೪ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೮೮.೫ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ  ಸರಾಸರಿ ೧೯೨೫ ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಳ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧೯೫೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಳ ಕೂಡ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೨೧೦೮.೬೨ ಕಿ.ಮೀ೨ . ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೩೦ರಷ್ಟು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತುಮಕೂರು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ದಾವಣಗೆರೆ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಭಾರತದ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. 
ಕರ್ನಾಟಕದ ಎತ್ತರದ ಕೊಡಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ
ಬೆಟ್ಟವಾದ್ ಉಂಡು.(ಎತ್ತರ ೧೯೨೯ ಮೀ. ೬೩೨೯ ಅಡಿಕುಲು) ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು 
ತೂಯೆರೆ ಪೊರ್ಲು ಇತ್ತ್‌ದ್, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುಲೆರ್ದ್ ಇಡೆಗ್ ಜನಕುಲು ಬರ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಎತ್ತರವಾಯಿನ
ಬೆಟ್ಟೊಲು ಇತ್ತ್‌‍ದ್ ತೂಯೆರೆ ಪೊರ್ಲು ಪೊರ್ಲು ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುನೆರ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಬುಲೆಪುನ ಪುದೆಲೆಲು, ದಯಿಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಮರಕುಲು ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಆದ್ ತೂನಗ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಕುಸಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು  ಭೇಟಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು 1895 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 28 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಳವನ್ನು  ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಗುರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತ ಬಾಬಾಬುಡನ್ ರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೂರು ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾಗಿರುವವೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಮೂರು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು .  ಶೀಥಲ -ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಗುಡಿ ಮತ್ತು ಮಠಗಳೆರಡನ್ನೂ  ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶೀಥಲ ದೇವಾಲಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಅನುಕೂಲವಾದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕೇವಲ 1 ಕಿಮೀ ದೂರವಿರುವ ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿ ಹೈಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಚಾರಣಗಳ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಜಾಗ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಪರ್ವತಗಳೆಂದರೆ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ (1930 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಸೈಟ್ ಶಿಖರ) ಮತ್ತು ದತ್ತಗಿರಿ. ಅದೃಷ್ಟವಿದ್ದರೆ  ಜನರು 'ಕುರುಂಜಿ' ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯುವರು. ಇದು ಒಂದು ಪರ್ವತದ ಹೂವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ  ಅರಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ಜನರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.

೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೧,೩೭,೯೬೧ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಸೈಪ್ರಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಅಮೆರಿಕದ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೪೦೮ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ (ಒಟ್ಟು ೬೪೦ರಲ್ಲಿ). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಗೆ(೪೧೦/ಚದರ ಮೈಲಿ) ೧೫೮.೧೯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ೨೦೦೧-೨೦೧೧ ದಶಕದಲ್ಲಿ  ಶೇಕಡ ೦.೨೮ ಆಗಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೦೦೮ ಸ್ತ್ರೀ ಯ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೭೯.೨೪ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡ ೮೧ ಜನರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೧೯ ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಬಹುತೇಕರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜತೆಗೆ ತುಳು ,ಕೊಂಕಣಿ , ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ     ಮಾತನಾಡುವವರನ್ನೂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಉಪ ವಿಭಾಗೊಲಾದ್ ಮಲ್ತ್‌‍ದೆರ್. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಉಪ ವಿಭಾಗ ಬೊಕ್ಕ ತರೀಕೆರೆ ಉಪ ವಿಭಾಗ. ತರೀಕೆರೆ ಉಪ ವಿಭಾಗ, ತರೀಕೆರೆ  ಕಡೂರು ಬೊಕ್ಕ ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಉಪ ವಿಭಾಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಕೊಪ್ಪ, ಮೂಡಿಗೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಸಹ) ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪ್ರತಿ ಉಪ ವಿಭಾಗಲು ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತೆರೆನ್ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗು ಒರಿ ತಹಸೀಲ್ದಾರೆರೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಮೊಕುಲು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಡ್ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ಕೃಷಿಯು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯು ಕೃಷಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮುಂಗಾರು, ಹಿಂಗಾರು ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ, ರಾಗಿ , ಜೋಳ , ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಕಾಳುಗಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ, ತೊಗರಿ, ಹುರುಳಿಕಾಳು, ಹೆಸರು ಕಾಳು, ಅವರೆಕಾಯಿ (ಹಯಸಿಂತ್ ಬೀನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಕಾಳು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ. ತೈಲ ಬೀಜಗಳಾದ ಶೇಂಗಾ, ಎಳ್ಳು,, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾದ ಕಬ್ಬು, ಹತ್ತಿ, ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ಬೋರ್ಡ್, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೮೫.೪೬೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅರೇಬಿಕಾ ಎಂಬ ತಳಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟೆದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೊಬಸ್ಟಾ ಎಂಬ ತಳಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟೆದ ತಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦೦ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೯೬ ಬೆಳೆಗಾರರು ೪ ಚದರ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅಥವ  ಅದಕ್ಕಿಂತಲು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಳುಮೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಬೆಳೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸರಾಸರಿ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅರೇಬಿಕಾ ೫೫,೦೦೦:೩೫,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಮತ್ತು ರೊಬಸ್ಟಾ ೨೦,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಆಗಿದೆ. ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಅರೇಬಿಕಾ ೮೧೦ ಕೆ.ಜಿ. ಮತ್ತು ರೊಬಸ್ಟಾ ಆಫ್ ೧೧೧೦ ಕೆ.ಜಿ. ಆಗಿದೆ, ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ  ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕೊರತೆ, ಕಳಪೆ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕಳಪೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರೋದ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಕುಂಟಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವಿದೆ. ಅದೆ ಕುದುರೆಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಅದಿರು ಸಂಸ್ಥೆ, ಇದು ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕೆ.ಐ.ಒ.ಸಿ.ಎಲ್  ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಮುಖ ಗಣಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾರೀಕೃತ ೭.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಘಟಕವನ್ನು  ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರೀಕೃತ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೊದಲ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಉನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್ ಮತ್ತು ನೇರ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಗ್ರೇಡ್  ಅದಿರು ಉಂಡೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅದಿರು ಉಂಡೆಗಳ ಘಟಕವನ್ನು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆ.ಐ.ಒ.ಸಿ.ಎಲ್ ನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪರವಾನಗಿ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ೩೧ ಡಿಸೇಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಕೆ.ಐ.ಒ.ಸಿ.ಎಲ್ ಭಾರಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ನೌಕರರು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಿಕ ಹಿಂಬಡಿತ ಆಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ , ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದೆ ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವಿದ್ದು ಇದು ತರೀಕೆರೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ತರೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಇಎಂಎಲ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿಜ್ಞಾನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಉಕ್ಕಿನ ಅಚ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದ ಹತ್ತಿರವಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೀರೂರು ನಗರದ ಬಳಿಯಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ ೧೩.೨೦ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ (೫೩.೪೦೦ ಮೀ.೨) ಮತ್ತು  ಬೀರೂರು ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ ೧೧.೧ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ (೪೫೦೦ ಮೀ೨) ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯು (ಕೆಐಎಡಿಬಿ) ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಬ್ಳೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ೧೪೫ ಎಕರೆ (೦.೫೯ ಕಿ. ಮೀ೨) ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಶೇಕಡ ೭೯.೨೫ ರಷ್ಟು ಆಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೮೪.೪೧ಪುರಷರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೭೩.೧೬ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡ ೭೫.೩೬ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಶೇಕಡ ೯೨.೬೮ ರೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಶೇಕಡ ೭೪.೩೩ ರೊಂದಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ.

೨೦೦೧ರಂತೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ೧೬೨೦ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು(೧೫೧೯೨೩ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮತ್ತು ೨೩೫ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು(೩೪೬೦೭ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೪೧೪ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೪೨೭೭೪ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ೮೦ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ (೫೮೨೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ. ಕಡೂರು ೭೪ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೯೯೯೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ೯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೧೪೯೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ.

೨೦೦೧ ರಂತೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೪೬ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು (೪೭೧೧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಿಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೧೨ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ (೧೩೨೪ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ)  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ೨ ಪ್ರೌಢ  ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೧೬೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ

೨೦೦೧ ರಂತೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೩ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು (೪೬೧೫ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಿಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. ಈ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೪ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳೊಂದಿಗೆ (೧೬೪೮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ)  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ. ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೨ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪ, ಮೂಡಿಗೆರೆ, ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ತಲ ೧ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಹೊಸ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿಲ್ಲ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಕೊಪ್ಪದ ಅರೋರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ರಾವ್ ಸ್ಮಾರಕ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು. ಈ ಕಾಲೇಜು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ಜರಿ (ಬಿ ಏ ಎಮ್ ಎಸ್) ಪದವಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಸ್ತೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ರಸ್ತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ದುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉತ್ತಮವಾದ ರೈಲು ಸಂರ್ಪಕ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಒಟ್ಟು ೭೨೬೪ ಕೀ. ಮೀ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್.ಎಚ್.-೧೩(ಶೋಲಾಪೌರದಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ) ಕೊಪ್ಪ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್.ಎಚ್.-೨೦೬(ಬೆಂಗಳೂರಿಂದ ಹೋನ್ನವರಗೆ) ಕಡೂರು.ತರೀಕೆರೆ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾದ ತರೀಕೆರೆ-ಬೇಲೂರು, ಶೃಂಗೇರಿ-ಹಾಸನ್ ಮತ್ತು ಕಡೂರು-ಮಂಗಳೂರು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಕಡೂರು ಮತ್ತು ತರೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು  ೧೩೬ ಕೀ.ಮೀ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೀರೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಂಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಬೆಂಗಳೂರು ಟ್ರಂಕ್ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು-ಮಂಗಳೂರು ಟ್ರಂಕ್ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೦ ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗೌಡನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಇದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ವಿಮಾನಗಳ ಉಡವಣೆಯ ಸಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಮಂಗಳೂರು , ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು 
ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ, ಹೆಬ್ಬೆ ಜಲಪಾತ, ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ಗರಿ, ಕೆಮ್ಮಣ್ಗುಂಡಿ, ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕಲ್ಹತ್ತಿ ಜಲಪಾತ, ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾನೊಲೆನ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಲೆಡ್ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ದಟ್ಟವಾಯಿನ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಲು ಮನೋಹರವಾಯಿನ ನೋಟೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ದಟ್ಟವಾಯಿನ ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಪುದೆಲೆಲು ಸಾದಿಲೆಡ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಉಂದು ಮನಸ್ಸ್‌‍ಗ್ ಬಾರಿ ಕುಸಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. 
ಅತ್ಯುನ್ನತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅದ್ಭುತ ವಾತಾವರಣದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಚಿಕ್ಮಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸ್ಥಳಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಹಸ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಹು ಸಾಹಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಬಿಂಡಿಗ ದೇವಿರಮ್ಮ ದೀಪೋತ್ಸವ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ   ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಿಂಡಿಗ ದೇವಿರಮ್ಮ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವುದು ಕಾಪಿsಯ ತವರಿನ ವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 
ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ, ಆಚರಣೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವಿರಮ್ಮ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ.
ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತಣ್ಣಗೆ ಇರುವ ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರಲು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದಲೇ ಭಕ್ತರು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಡಿದಾದ ಅಂಕು ಡೊಂಕಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಾಗಿ ಸಾಲು-ಸಾಲಾಗಿ ಜನ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದೇ ಒಂದು ರೋಮಂಚನ ಅನುಭವ.
ಮಳೆ, ಛಳಿ, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಜನ ಬೆಟ್ಟವೇರಿ, ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಿರಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ ಇದ್ದು ಪ್ರತಿ ದೀಪಾವಳಿ ದಿನದಂದು ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದು ಇಡುತ್ತಾರೆ. 
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರು ದೇವಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟ ಏರಿದಷ್ಟೇ ಇಳಿಯುವುದೂ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸ. ದಣಿವು, ಆಯಸವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಇಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೃಶ್ಯ ಇರುವೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ಬಳಿಕ ರಾತ್ರಿ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೀಪ ನೋಡಿ ಮನೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದು ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಪದ್ಧತಿ. ಮೈಸೂರು ಅರಸರೂ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಇದಾದ ೨ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿರಮ್ಮ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಜರುಗಿ ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯ ದಿನ ಕೆಂಡಾರ್ಚನೆ ನಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೇವಿರಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಕರ್ತಿಕೆರೆ  ಗ್ರಾಮವು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ  4 k m  ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಕರ್ತಿಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ದಿ ಬಿ ಹೈವ್ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟಿದೆ ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟೀಗೆ ಬೇರೇ ಬೇರೇ ಊರಿನಿಂದ ಬಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಈ  ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್ ನೋಡಲು ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದರೆ ಇನ್ನೋಮ್ಮೆನೋಡಬೇಕು ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಂದು ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ                                 ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪಗಳಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮದುವೆಗಳು  ನೆಡೆಯುತ್ತವೆ                                        ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಅತ್ಯಂತ ವಿಜ್ರುಂಭಣೆಯಿಂದ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು  ದುರ್ಗಮ್ಮ ನವರ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ   ಅಪಾರ  ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆಗಮಿಸಿ ದೇವರ  ದರ್ಶನ  ಪಡೆದು ಧನ್ಯ ರಾಗುತ್ತಾರೆ.                                             ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ದೇವರಿಗೆ ಹರಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ದೇವರ ಕೃಪೇಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.  ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ  ದೇವರನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಆನಂದ.ದೇವರನ್ನು ನೋಡಲು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು  ಕಾದುಕುಳಿತಿ ರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿನಿಂದ  ಭಕ್ತಾದಿಗಳು  ಆಗಮಿಸಿ  ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡಯತ್ತಾರೆ.                                     ಈ ಜಾತ್ರೆಯು ಪ್ರಸ್ಸಿದ್ದವಾದ ಒಂದು ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ.        .ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥೋತ್ಸವ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ  ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥದಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ.ಸಂಜೆ ಈ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಶನಿ ದೇವರ  ನಾಟಕ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ  ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ.

ರಾ ಎಗುತ್ತಾರೆ.ವ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ತಿಕೆರೆ ಯಲ್ಲಿ ಾಸಿಗರು ಈ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟಿಗೆ ಬಂದು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.ಪ್ರವಾಸಿಗ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ರೆಸ್ಟೊರದೆ

ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ, ಹೆಬ್ಬೆ ಜಲಪಾತ, ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ಗರಿ, ಕೆಮ್ಮಣ್ಗುಂಡಿ, ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕಲ್ಹತ್ತಿ ಜಲಪಾತ, ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸ್ಥಳವು ದಟ್ಟವಾದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳ ಮನೋಹರವಾದ ನೋಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಹಸಿರು ಪೊದೆಗಳನ್ನು ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅತ್ಯುನ್ನತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅದ್ಭುತ ವಾತಾವರಣದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲುು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸ್ಥಳಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಹಸ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಹು ಸಾಹಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಸಿರಿಮನೆ ಫಾಲ್ಸ್
ಸಿರಿಮನೆ  ಫಾಲ್ಸ್ 

ಸಿರಿಮಾನೆ ಫಾಲ್ಸ್ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 300 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಕಿಗ್ಗಾ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ 5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಂದರ ನೋಟದಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ನೀರು ಕಾಫಿ ಎಸ್ಟೇಟುಗಳು ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ, ಶೃಂಗೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಆಗುಂಬೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಇದು 40 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತದ ರಸ್ತೆ ಇದೆ, ಅದು ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ  ಹೋಗಲುಸಾಧ್ಯವಿರದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕೆಳಗಡೆ ಹೋಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತವನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು. 

ಕಿಗ್ಗಾ: ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ಜಲಪಾತದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಹರಿ ದೇವಾಲಯ: ಈ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವು ಹರಿಹರಪುರದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಶರದಾ ದೇವಸ್ಥಾನ: ಉಂದು 14 ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ನಿರ್ಮಿಸಯಿನ ದೇವಾಲಯ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಶಾರದಾಂಬ ದೇವತೆಗ್ ಅರ್ಪಿತ ಆತ್ಂಡ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಲವು ಭವ್ಯವಾಯಿನ ಕಂಬೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾ ಮಂಟಪೊನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು.

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೆಲವು ಒರಿನ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣೊಲು ಪಂಡ್‍ಂಡ ಬೀರೂರು, ಕಡೂರು, ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ, ಕೊಪ್ಪ, ಮೂಡಿಗೆರೆ, ತರೀಕೆರೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ




#Article 251: ಪಿಲಿಕುಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಗ್ರಾಮೊ (186 words)


ಕುಡ್ಲ ಮಂಗಳೂರು  ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಮಾರ್ಗೊಡು ೦೧-೧೨ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಪೋನಗ ವಾಮಂಜೂರು ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಲ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಎಡಕ್ಕ್ ಪೊಂಡ ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ ಪ್ರದೇಶ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಶ್ರೀ ಭರತ್‍‍‍‍‍‍‍‍ಲಾಲ್ ಮೀನ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲದ ಶಾಸಕರಾದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಜೆ.ಆರ್.ಲೋಬೊ, ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನತ್ತಾ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಶ್ರೀ ಎಚ್ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಭಂಡಾರಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಯಿನ ಡಾ.ಕೆ.ವಿ ರಾವ್ ಇಂಬೆರೆನಾ ಮುತ್ತಾಲಿಕೆಡ್ ಪಿಲಿಕುಲ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ ಆತ್ಂಡ್. ೮೨ ಎಕರೆದಾತ್ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಈ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಮಲೆನಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಇಂದೆತ್ತಾ ಸಂದರ್ಶನ ಸಮಯ:ಬೊಲ್ಪುಗು ೯:೩೦ರ್ದು ಬಯ್ಯಗ್ ೫:೩೦ ಮುಟ್ಟ. ವಾರೊದ ರಜೆ:ಸೋಮವಾರ.

ಮಸ್ತ್ ಪೂ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್‌ಧ ದಯಿಕುಲೆನ ಸಂಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಇಂಡೊ-ಸ್ಪೇನ್ ಸರಕಾರೊದ ಜಂಟಿ ಅಶ್ರಯೊಡು ಉಂದೆನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಡು ಅಳಿದ್ ಪೋಪುನಂಚಿನ ದಯಿಕುಲೆನ್ ಮೂಲು ನಡ್‍ದ್ ಬುಲೆಪ್ಪದೆರ್. ಹೆಬ್ಬಲಸು, ರಾಮಪತ್ರೆ, ಜಾಯಿಕಾಯಿ, ಪುರ್ನಪುಳಿ, ಕುಕ್ಕುದ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಕುಲು, ಬಾಗೆ, ಪೊನ್ನೆಹೊನ್ನೆ, ಅಂಟುವಾಳ, ಕಾಡ್‍ಮಡ್ಡಿ(ದೂಪ), ಕಿಲಾರ್ ಬೋಗಿ, ದರ್ಬೆ, ಕಾಡುಬಾಳೆ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದ ಮಸ್ತ್ ದಯಿಕುಲು ಮೂಲು ಉಂಡು.

ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿ ಗ್ರಾಮ ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗ. ಮೂಲು ವಿನಾಶೊಡು ಉಪ್ಪುನ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಕೃಷಿ ಪರಂಪರೆ ಮೂಲ ಬುಲೆಕುಲೆನ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ರೂಪೊಡು ತುಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡ್ ಕರ ಮಲ್ಪುನ ಇಲ್ಲ್(ಕುಂಬಾರಿಕೆ), ಬಜಿಲ್ ಕುಟ್ಟುನ ಇಲ್ಲ್, ಮರದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಇಲ್ಲ್ (ಬಡಗಿ ಮನೆ,ಆಚಾರಿಕೆ), ಗಾಣದ  ಇಲ್ಲ್(ಗಾಣಿಗ), ಬೆತ್ತೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮೊಡೆವುನ ಇಲ್ಲ್, ಕುಂಟುಬಟ್ಟೆ ನೈಪುನ ಇಲ್ಲ್ (ನೇಕಾರರ ಮನೆ), ಕರ್ಬೊಕಬ್ಬಿಣದ ಆಚಾರಿಲೆನ ಇಲ್ಲ್(ಕಮ್ಮಾರ), ಕಲ್ಲುಕುಟ್ಟಿಲೆನ ಇಲ್ಲ್ - ಇಂಚನೆ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಇಲ್ಲ್‌ಲ್ ಮೂಲು ಉಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಇಲ್ಲಲ್ ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತ ಉಲ್ಲೇರ್.




#Article 252: ತುಳುನಾಡು ರಾಜೋಗಾತ್ರ ಹೋರಾಟೋ (316 words)


ತುಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೋದ ಹೋರಾಟ, ತುಳು ಪಾತೆರ್ನ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ರಾಜಕೀಯವಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋಡ್ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೋ ಬೋಡು. ತುಳುನಾಡು ಉಂದು ಭಾರತ ದೇಶದ ಮೂಡಾಯಿದ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಕಡಲ ಬರೀತಾ ನಾಡ್. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಹಾಸನ ದ ಕೆಲವು ಬಾಗೋ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಕೊಡಗುದ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಜಾಗೆಲ್ ಕೇರಳ ತುಳುರಾಜ್ಯೊಡು ಸೇರ್ ದ್ ಉಂಡು. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಪನ್ಪಿ ಸುದೆ ಕೇರಳ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಗಡಿ  ಆದ್ ಉಂಡು. ೧೪ನೇ ಶತಮಾನೊಡು, ತುಳುರಾಜ್ಯೊ ಬೋಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಒತ್ತಾಯಾ ಸುರು ಆಂಡ್. ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆನ್ ಭಾರತ ಬುಡುದು ಪೋಲೆ ಪನ್ಪುನಾ ಚಳವಳಿದ ಸಮಯೊಡು ೧೯೪೨ನೇ ಇಸವಿದಪಗ, ನೆನ್ನ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆನ್ ವಯಿಸೊನ್ನಾರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಪಣಿಯಾಡಿ ಇಂಬೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೇಪರ್ ದಾರ್. ಕುಡ್ಲ ಪನ್ಪುನವು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ, ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಡಿಪು, ಪುತ್ತೂರು ಪೂರಾ ಬರ್ಪೊ. ತುಳುನಾಡ್ ರಾಜ್ಯೋಗಾತ್ರ ಬಯಕ್ಕುವ ಅಸೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯಿನ ೧೯೯೦ ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಾ ಬಾಸೆ, ಆಚರಣೆ, ಪದ್ದತಿಲು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಸೇಸ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ. 

ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಮಸ್ತ್ ರಾಜ ಮನೆತನೊಲು ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಕದಂಬೆರ್, ಅಲುಪೆರ್, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನೊದಕುಲು. ಸ್ವಾತಂತ್ರೋ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆದ  ಆಧಾರೊಡು ೧೯೫೬ ಟ್ ತುಳು ಬಾಸೆದಕುಲೆನ್ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋದಕುಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ದುಂಬು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಸುಮಾರ್ ಬಾಸೆದಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್, ಅಂಡ ಮೂಲು ತುಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಬಾಸೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಪುನಂಚಿನ ಬಾಸೆ ಆದುಂಡು  .

ರಾಜ್ಯೊ ಪಿರ ಸೇರ್ಸಾವುನ ಕಾಯಿದೆ (೧೯೫೬ದಾವರ, ತುಳುನಾಡ್(ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊ ಬ್ರಿಟಿಸೆರ್ನಾ ಕಾಲೊಡು) ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರ್ಂಡ್ (ಇತ್ತೇ ಕರ್ನಾಟಕೊ). ತುಳುವ ಹೋರಾಟಗಾರೆರ್ ತುಳುನಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿದ ಬಗೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಸಯೊಲೆನ್ ಚರ್ಚೆಗಾದ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಪಾಡ್ಯೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊ ಬೆಂಗಳೂರುನೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪುನೆನಾ? ಅತ್ತ್ ಉಡುಪಿ, ಕುಡ್ಲದಂಚಿನ ದೂರದ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್‍ಲಾ ಉಂಡ? ಅತ್ತ್ ಬರಿಕ್ ಪಾಡುವರ? ಇಂಚನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿದ ವಿಸಯೊಡುಲಾ ಪಿರ ಜಾರುಂಡು. ಉಂದು ಮಾಂತಾ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಸೆರ್ ನ ಜಾಗೆಲು.
ತುಳು ರಾಜ್ಯೊ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿ ಇತ್ತೇ ಕುಡ್ಲ, ಒಡಿಪು, ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಸುರು ಅತ್ ಜನೊಕುಲೆನ್ ಸೇರ್ಸಾವೊಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ನೀತಿಲೆನ್ ವಿರೋಧಿಸವೊದುಂಡು. ನೆನ್ನ ವಿಶಯ ಅದ್ ಇಂಚಿಪೋ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ Mangalore ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್‍ನ್  Mangaluru ಮನ್ಪುನಾಗ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸಮಿತಿದ ಪ್ರಾಕಾರೋ ಅವ್ವು ಕುಡ್ಲ ಆವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ತುಳುನಾಡು ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಆವೊಡುಂದುಲಾ ಕೇನೊಂಡು. 
೨೧ನೇ ಶತಮಾನೊಡ್, ತುಳುನಾಡ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಅಸೆ ಪುಟ್ಟಯಿನಾರ್ ಗಡಿ ನಾಡ್‍ದ ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಆಯಿನಾ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಂಞಣ್ಣ ರೈ ಬೊಕ್ಕ ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ ಆಯಿನಾ ರಾಮಣ್ಣ ರೈ. ಇಂಚಿಪೊ ಒಂತೆ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಪುನಾರ್ ಕರಿ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೊದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರೆರ್ ಅದ್ ಇತ್ತ್ ನ ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಪುನರೂರ್.

ಚಂದ್ರ ಗಿರಿ ಸೊದೆತಾ ಬರಿತ್ತಾ ನಾಡಾಯಿನ ಕಾಸರಕೋಡ್ ಕರ್ನಾಟಕಾಗೂ ಸೇರ್ಸಾಯೋರ ಕರ್ನಾಟಕೊ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರೋ ಅಪೀಲ್ ಪಾಡುಂಡು ಅಯಿಕ್  ವಕೀಲೆ ಮಹಾಜನ್ ಆಯೋಗ ೧೯೬೮ಡ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರತ್ ಮಾಂತುಂಡು.  ಅಂಡ ಕೇರಳ ಸರಕಾರೊಗ್ ಜಯೋ ತಿಕುಂಡು.




#Article 253: ಸುಲ್ಲಮಲೆ (163 words)


ಸುಲ್ಲಮಲೆ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಬುಕ್ಕ ಮಾಣಿದ ಸಾದೀದ ನಡುಟು ಅನಂತಾಡಿ ಗ್ರಾಮೋದು ಒಂಜಿ ಕಾಡ್. ಈ ಕಾಡ್ ತಾ ನಡುಟು ನೆಲತ ಅಡಿಟು ಗುಹೆತ ಉಲಾಯಿ ಪರಿಪುನ ಜಾಗೆನ್ ಸುಲ್ಲಮಲೆ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಪಂಪೆರ್.

ಪಾಂಡವೆರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಮುಲು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ ಪನ್ಪಿನ ಇತಿಹಾಸ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಸುಲ್ಲಮಲೆ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದ ಜಾಗೆಗು ವರ್ಷಡು ಒರ ಪಂಡ ಚೌತಿ ಪರ್ಬದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಪೋಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಇಪ್ಪುನಿ. ಅಲ್ಪದ ದೈವಲೆಗು ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ಮಲ್ತುದು ಕೇರ್ಪು ದೀಯಿ ಬುಕ್ಕನೆ ತೀರ್ಥ ಮೀಯೆರೆ ಜಪ್ಪರೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಗುಂಡಿ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗುಹೆತ ರೂಪದು ಉಂಡು. 16 ಗಂಟುದ ಬೆದುರುದ ಕೆರ್ಪು ಜತ್ತುದು 10 ಪಜ್ಜೆ ಪಡುಂಡ ಗರ್ಗುಂಡಿ ಕತ್ತಲೆಡು 2 ಬಂಡೆದ ನಡುಟು ಅಡ್ಡ ಅಡ್ಡ ಪೋವೋಡು ಯೇತ್ ಸಪುರದಾಯ್ಲಾ ತೋರದಾಯಾಗುಲ ತಿಗಲೆ ಬಂಜಿ ಒರೆಸೊಂದು ಪೋವೊಡೆ ಅಂಚಿನ ಸಾದಿ ಅವು. ದುಂಬು ಪೋನಗ 20 ಜನ ಉಂತುನಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು ..ಅಲ್ಪ ಮಿತುರ್ದು ನೀರ್ ಬುರೊಂದು ಇಪುಂಡು. ಈ ನೀರದ ಮೂಲ ತೇರಿನಕುಲು ಏರ್ಲ ಇಜ್ಜೆರ್. ಸಂಕಮಾಲೆ ಸರ್ಪ ಮೂಲು ಉಂಡು ಪನ್ಪರ್. ಗೋವಿಂದ ಗೋವಿಂದ ಪನ್ಪಿ ನಾಮ ಸ್ಮರಣೆ ಮಲ್ತೊನ್ದು ತೀರ್ಥ ಮೀಪುನವೇ ಮುಲ್ತಾ ವಿಶೇಷ. ಈ ತೀರ್ಥ ಮೀಯಿನಾಗ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ದಾನ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಅಂಚ ದಾನ ಬುಡಿಪಿನ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಮೂಲು ಕಂತುದು ಸುಲ್ಲಮಲೆತ ಮುದೆಲುಡು ಪಂಡ ಸುಮಾರ್ 3 ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರಡು ಲಕ್ಕುಂಡು, ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ನೀರ್ ಬೇತೆ ಒಲುಲ ನಡುದು ತುಯರೇ ತಿಕ್ಕುಜಿ.

ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮಲ್ತುಂದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಚರ್ಮ ರೋಗ ಪೋಪುಂಡು.




#Article 254: ಸಾಲುಮರತ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ (115 words)


ಸಾಲುಮರತ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ - ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೊದ ಪರಿಸರವಾದಿ. ರಾಜ ಮಾರ್ಗೊದ ೪ ಕಿ.ಮೀ. ಬರಿಟ್ಟ್ ಉದ್ದೊಗುಲಾ ೨೮೪ ಆಲೊದ ಮರಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ನಡ್‍ದ್ ಬುಲೆಪಾಯಿನಾರ್. ಮೇರೆನ ಬೇಲೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲ್ ತೂದ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ಂಡ್.  ಅರೆನ್ ಈ ಬೇಲೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ದ್  ಸನ್ಮಾನ ಮಲ್ತ್ ತ್ಂಡ್..ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಡ್ ಸ್ಥಿತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪರಿಸರ ಶಿಕ್ಷಣಗಾದ್ ತಿಮ್ಮಕ್ಕನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಲ್  ಪನ್ಪಿ ಪರಿಸರವಾದಿ ಸಂಘಟನೆದ ಪುದರ್ ನ್ ತಿಮ್ಮಕ್ಕನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದೀತ್ಂಡ್.

ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಮೂಲತಃ ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಾಗಡಿ ತಾಲೂಕದ ಹುಳಿಕಲ್ ಪನ್ಪಿ ಹಳ್ಳಿದಾರ್. ಮೆರೆಗ್ ಎಲ್ಲಿಡ್ ಓವ್ವೆ ಬರವು ಸರವುದ ಅವಕಾಶ ತಿಕ್ಕಂದೆ ಕೈತಲ್‍ದ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲ್ ದ ಗಣಿಟ್ಟ್ ದಿನ ಸಂಬಳದ ಬೇಲೆದಾರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಒರಿ ಪೆತ್ತ ಮೇಪುನಾರೆನ್ ಮದ್ಮೆ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇಂಬೆರೆಗ್ ಜೋಕುಲಾಯಿಜಿ. ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಅರೆಗ್ ಜೋಕುಲಿಜ್ಜಂದಿ ಬೇಜಾರ್ ನ್ ಮರಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಆಲದ ಮರಕ್‍ಲೆನ್ ನಡಿಯೆರೆ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಮಲ್ತಿನ ಸಾಧನೆಗಾದ್ ಅರೆಗ್  ಮಸ್ತ್ ಸನ್ಮಾನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.

ತಿಮ್ಮಕ್ಕನ ಕಂಡನಿ ೧೯೯೧ಟ್ ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಡ್ ಬುಲೆಪಾವುನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್‍ಲೆಗ್ ತಿಮ್ಮಕ್ಕನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 255: ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್ (396 words)


ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್ (ವನಸ್) ತುಳುವೆರ್ ಅಕುಲೆನಾ ದಿನೊಲಾ ತಿನ್ಪಿ ತೆನಸ್, ವನಸ್‌ದಾ ಬಗೆ ಉಂದು ಕೇರಳದಾ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಕೈತಲ್‍ದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ (ಪಯಸ್ವಿನಿ) ಸುದೆರ್ದ್ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಶಿರೂರು ಮುಟ್ಟದಾ ಊರುಗು ತುಳುನಾಡ್ ಫಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಊರುಡು ಶೆಟ್ರ್, ಭಟ್ರ್, ಗೌಡ್ರು, ಪೂಜಾರಿಲು, ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್, ಮೊಗವೀರೆರ್, ಕುಡ್ಲದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಕುಲು, ಊರುದ ಬ್ಯಾರಿನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.  

ಕುಡ್ಲತ ತೆನಾಸ್ ವನಸ್ ಬಡೆಕಾಯಿ ಭಾರತದ ರುಚಿ, ಮಾಂತಾ ಧರ್ಮ ಜಾತಿನಕುಲೆನಾ ತೆನಾಸ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಂಡು ಅವ್ವು ಜಾಗೆಲ್ ಬದಲಾಯಿನ ಲೆಕೊನೇ ಬದಲಾಪುಂಡು.
ಜಾಸ್ತಿ ತಾರಾಯಿ ಪಾಡುನ ಕಜಿಪು, ಬೇವು ತಾ ಇರೆತಾ ಪರಿಮಳ ಮುಲ್ಪ ಸಾಮಾನ್ಯೋ. ಕುಡ್ಲದ ಮೀನ್ ಕಜಿಪು ಕರ್ನಾಟಕೊಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಉಂಡು. ಬುಕ್ಕಾ ತುಳುವೆರ್ನ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ (ಓಡುಟು ಮಯ್ತ್ನಲುಂಗೆಲ್ ರೊಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕಾ ಕೋರಿ ಕಜಿಪು) ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ, ಬೀಜ ಮನೋಳಿ, ನೀರ್ದೋಸೆ, ಗೋಳಿಬಜೆ, ಮೂಡೆ, ಪತ್ರೊಡೆ. ಕೊಂಕಣಿನಕುಲೆನಾ ದಾಳಿ ತೊಯೀ, ಬಿಬ್ಬೇ ಉಪ್ಪುಕಾರಿ, ಸಾಸಂ, ಪಾಗಿಲ ಫೋಡಿ. ಕುಡ್ಲ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ನಕುಲೆನಾ ಸಾನ ದುಕ್ರಾ ಮಾಸ್, ಸೂರ್ಪಟೇಲ್ ಅಂಡ ಉರುದಾ ಬ್ಯಾರಿನಕುಲೆನಾ ಬಿರಿಯಾನಿ. ಕುಡ್ಲ ಉಡುಪಿ ತಾ ತರಕಾರಿ ವನಸ್ ಮಾಂತಾ ಊರುಡ್ಲ್ಯಾ ಉಡುಪಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಪಾಂಡುತೆ ಉಂಡು. ಉಪ್ಪಡ್ ಅತ್ ತಿನ್ಪುನಾ ಪಪ್ಪಾದೋ, ಸಂಡಿಗೆ, ಪುಳಿಮುಂಚಿ ಮಾಂತಾ ಕುಡ್ಲಾತಾ ವೀಸೆಸೊ. ತುಳುನಾಡ್ತ್ ಕಲಿಲಾ ಉಂಜಿ ತಾರೆಡ್, ತಾರಿದ್ ದೆಪ್ಪುನಾ ಅಮಲ್ ಬರ್ಪಿ ನಿರ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಕುಡ್ಲ ವನಸ್ ಗ್ ಆಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಕಮ್ಮೆನ ಉಂಡು. ಮುಕುಲೆನ ಕಜಿಪು ವಂತೆ ಸಾಂಬಾರ ಸಾಮಾನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕಾ ತಾರಾಯಿ ಮಾಂತಾ ಕಜಿಪುಗಳ ಪಡುವೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಕಜೆ ಅರಿ ನುಪ್ಪು ಗಲಸುವೆರ್, ಮಾಸ ತಿನ್ಪುನಕುಲು ಮೀನ್, ಕೋರಿ ಪಂಜಿ ಏಪೊಲೋ ತಿಂಪೆರ್.
ಕುಡ್ಲದಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕುಲೆನ ವನಸ್ ಪಂಡಾ ಅವ್ವು ಗಂಜಿ - ತುಂಡು ಮೀನ್ ತಾರಾಯಿದ ಚಟ್ನಿ. ಇನಿಲಾ ಕುಡ್ಲಾದಾ ಹೊಟೇಲ್ಡ್ ಗಂಜಿ ಚಟ್ನಿ ವನಸ್ ತಿಕುಂಡು. ಮುಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಅರಿತ್ ಮಾನ್ತಿ ತೆನಾಸ್ ಗಲಸುವೆರ್, ಅವ್ವು ಉರ್ದುದಾ ದೋಸೆ, ಇಡ್ಲಿ, ಪುಂಡಿ, ನೀರ್ದೋಸೆ ಇಂಚ. 
ಮುಲ್ಪ ಪರ್ದುಲೆನಾ ಕಜಿಪುಲಾ ವಿಸೇಸ ಅತುಂಡು, ಪೆಲಕಾಯಿ ಕಾಜಿಪು, ಗುಜ್ಜೆ, ಕುಕ್ಕು, ಚಂಡರು ಪುಲಿ, ಪರಂಗಿ ಪೆಲಕಾಯಿ, ಜೀಗುಜ್ಜೆ, ಬಾರೆತ ಕಾಯಿ, ಬರೆತಾ ಪರ್ದು ರಾಸಾಯನ, ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ ತಳ ನಮುನೆ ನಮುನೆ ತಾ ಕಜಿಪು ಮಂಪುವೆರ್. 
ತರಕಾರಿ ಆಯಿನ ಬೆಂಡೆ, ಬಸಳೆ, ನುರ್ಗೆ, ಪಡ್ಪ್, ಚೆಕ್ಕರ್ಪೆ, ಕುಂಬುಡ, ಕೆಂಬುಡೆ, ಮನೋಳಿ, ಕಾಂಚೋಳು, ಪಿರೆ, ಆಲತಂದೆ ಮಾಂತಾ ಗಲಸುವೆರ್.
ಚೀಪೆ ಆಯಿನಾ ಪರ್ಪುನಾ ಪಾನಿಯೋಲು - ಪುನರ್ಪುಳಿ, ಕುಕ್ಕು, ನಿಂಬೆ ಪುಲಿ, ಗೋಂಕುತಾ ಪಾನೀಯ, ಓಟೆ ಪುಲಿ ಮಾಂತಾ ಪರ್ಪುನೆಕ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.
ಮುಲ್ಪ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡುತ್ ಪಾಯಸ ಮನ್ಪುನಾ, ಅಯಿಟ್ ಬೇಳೆ ಪಾಯಸ, ಅರಿತಾ ಪಾಯಸ, ಸಾಬಕ್ಕಿ ಪಾಯಸ, ಚಕ್ಕೆರೆ ಪಾಯಸ ವಿಸೇಸ ಆಯಿನವು.
ಕುಡ್ಲದ ಮಾಂತಾ ಫಲಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಾಂತ್ ನಾ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಫ್ರೂಟ್ ಸಲಾಡ್ ಲಾ ಉಂಡು.

ಮುಲ್ತಾ ಮೂಲ ತುಳುವೆರ್ ನಾ ಪಂಡಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಡಲ್ತಾ ಬರಿಟ್ಟು ಉಪ್ಪುನಾ ತುಳುನಾಡು ತಕುಲೇನ ಟ್ ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿ  ಗಂಜಿ ಚಟ್ನಿ ಸುರುಕ್ಕು ಬರ್ಪುನದು ಆಧುನಿಕಟಟಾ ಪೇತುಡ್ ಅರಿ ತಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ತೆನಾಸ್ ಉಂಡು ಅಯಿಟ್ ದೋಸೆ ಬಗೆಕುಲೆ ಸುಮಾರ್ ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಲಾ ಒಂಜಿ, ಸುಕ್ಕ, ಉಪ್ಪುಕರಿ, ಗಸಿ ಮಾಂತಾ ಮುಕುಲೆನ ವಿಸೇಸ ಆಯಿನ ತೆನಸಲೂ.
ತುಳು ತರಕಾರಿ ವನಸ್ ಒಡಿಪು ಹೋಟೆಲ್ ಪಾಂಡುತ್ ದೇಶೋ, ದೇಸತಾ ಪಿದಾಯಿಲಾ ತಿಕುಂಡು. ಉಂದು ಉಡುಪಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಪಾಂಡುತ್ ಉಂಡು. ತುಳುವೆರ್ನ ಆಯಿನಾ  ಕೆಲವು ತೆನಸಲು  ನೀರ್ದೋಸೆ, ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ, ಸೆಮಿಗೆ, ರೊಟ್ಟಿ, ಟೊಮೇಟೊ ಸಾರ್, ಬೆಲ್ಲದಾ ಗಟ್ಟಿ, ಮಂಜೊಲ್ ಇರೇತಾ ಗಟ್ಟಿ ಪೆಲಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿ, ಪುಂಡಿ, ಕಡುಬು, ಮೂಡೆ, ಬಸಳೆ ಗಸಿ, ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್, ಗುಜ್ಜೆ, ಕಡ್ಲೆ ಮನೋಳಿ, ಗೋಳಿ ಬಜೆ, ಸಜ್ಜಿಗೆ, ಸಂಜೀರ, ಓಡು ಪಾಲೇ, ಗೆಂಡತಾಡಿಯೇ, ಕುಡ್ಲ ಬನ್ಸ್. 
ಮಾಸ ತೆನಾಸ್ ಲ್ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಇಟ್ಟಿ ಗಸಿ, ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ, ಬಂಗುಡೆ ಗಸಿ , ಭೂತಾಯಿ ಗಸಿ, ಕೋರಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ,




#Article 256: ಕಬಡ್ಡಿ (213 words)


ಭಾರತೊದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆ ಆಯಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ಸುಮಾರ್ ೪೦೦೦ ವರ್ಸೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದವು. ಭಾರತೊದ ದೇಸೀ ಕ್ರೀಡೆ ಆಯಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ದೇಸೊಗು ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಪುಗರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಪುದರ್‌ನ್ ಕನತ್ತ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಟ್ಟ್ ದೀಪೊದ ಬೊಲ್ಪುಡು(ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ಪಂದ್ಯಾಟ) ಗೊಬ್ಬುನ ಕಬಡ್ಡಿ ಪಂಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಕುಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಕುಸಿ.

ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಆದ್ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು - ಕಬಡ್ಡಿ, ಹುತುತು, ಸಡುಗುಡು, ಗುಡುಗುಡು, ಪಲಿನ್ಜಡುಗಿದು ಬೊಕ್ಕ ಸಡುಗೂಡತ್ತಿ.

ಆಣ್‌ಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲು ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.

(ಟಿ.ಒ.ಐ./ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಕ/ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ- ಸುದ್ದಿ ೩-೧೦-೨೦೧೪)

 ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ತಂಡಗಳು. 

(Main article: Kabaddi at the Asian Games )

	

ಕಬಡ್ಡಿ ಪದಕೊದ ಪಟ್ಟಿ-2014 ನವೆಂಬರ್

ಅಯಿಟ್ಟ್‌ಲಾ 2010, 2012, 2013ಟ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎದುರಾಳಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎದುರು ಗೆಲ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಡಿಕ್ ಏರಾವೊಂದುಂಡು. ಭಾರತ ಬುಡ್ಂಡ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೊಕ್ಕ ಇರಾನ್ ಕ್ರಮವಾದ್ ಮೂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ರನ್ನರ್‌ಅಪ್ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಾದ್, ಭಾರತೊದ ತಂಡೊಲು ಓರಿನಕ್‌ಲೆಗ್ ಸವಾಲ್ ಕೊರ್ಪುನವು ಆದ್ ಉಲ್ಲ. 

Results of Kabaddi World Cup to date:

ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವಿಶ್ವ ಕಬಡ್ಡಿ ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ೨೦೧೨/2012ಟ್ ಪಂಜಾಬುಡು ಗೊಬ್ಬಿಯೆರ್.ಇಂಡಿಯಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಬಡ್ಡಿ ಟೀಮ್-ಭಾರತ ತಂಡ ಪೈನಲ್‍ಡ್ ಇರಾನ್[Iran national kabaddi team] ತಂಡೊನು ಸೋಲ್‍ಪಾದ್ ಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. 2013ಟ್ ಮೊಕುಲೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಎದುರಾಳಿ ಆಯಿನ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‍ನ್ ಕಡೆತ್ತ ಗೊಬ್ಬುಡು(ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ) ಸೋಲ್‌ಪಾದ್ ಭಾರತ ತನ್ನ ಪಂದ್ಯ-ಶ್ರೇಷ್ಠತೆನ್ ಒರಿಪಾವೊಂಡ್ಂಡ್. ವಿವರೊ:೧

ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುದಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವಿಶ್ವ ಕಬಡ್ಡಿ ಫಲಿತಾಂಶ :

(ಆಧಾರ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಣ :

ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿ ಲೀಗ್

ಈ ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ಪುರುಷೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಿಳಾ ಕಬಡ್ಡಿ ಟೀಮುಲು ಪಡೆಯಿನ ಸ್ಥಾನೊಲು :	1990;	1994;	1998;	2002;	2006;	2010;	2014.

(ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಣೊರ್ದು )

ಇತ್ತೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆ ಆಯಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಸಿನೆಮಾ ಒಂಜಿ ಇತ್ತೆ ಕನ್ನಡೊಡು ಬೊಳ್ಳಿ ಪರದೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ತಯಾರ್ ಅತ್ಂಡ್. 




#Article 257: ಪಿಜಿನ್ (100 words)


ಪಿಜಿನ್ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೊ ವರ್ಗೀಕರಣತ್ತಾ ಪ್ರಕಾರ ಹೈಮೆನೋಪೆಟ್ರಾ ವರ್ಗಡ್ ಫಾರ್ಮಿಸೀಡೇ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರಿನ ಜೀವಿ. ಕಣಜ ಬುಕ್ಕ ದುಂಬಿಲು  ಈ ವರ್ಗಗ್ ಸೇರಿನ ಜೀವಿಲು. ಪಜಿನ್ ಟ್ ೧೨,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕೊ ತಳಿಲು ಉಂಡು. ಉಷ್ಣ ವಲಯಡ್ ಪಿಜಿನ್ತ್ತಾ ಪ್ರಬೇಧ ಬೆತೆ ಕಡೆಡ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ಪಿಜಿನ್ ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾತ ಬುಕ್ಕ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನಕ್ಕ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದಾರ್ ಪೊತ್ಂಡ್. ಪಿಜಿನ್ ಒಂಜಿ ಗೂಡ್ಟ್ ಕೆಲೊವೊಮ್ಮೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಿಜಿನ್ ನೆಲೆಸುದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಸಂಶೋಧನೆಲು ಬುಕ್ಕ ಅಧ್ಯಯನೊಲ ಪ್ರಕಾರೊ ಪಿಜಿನ್ ಕಣಜೊಡ್ತ್ ವಿಕಸನವಾಯಿನ ಪ್ರಾಣಿ. ಸುಮಾರು ೧೨೦ ರಿಂದ ೧೭೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಲ ಪಿರಾವ್ ಪಿಜಿನ್ ಕಣಜೊಡ್ತ್ ಬೇರೆಯಾತ್ ಪೊಸ ತಳಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವಿಯಾತ್ ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿತೆಂದು ನಂಬುತೆರ್. ೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಪಿರಾ ನೆಲದ ಮೇಲ್ ಆಂಗಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್ ಸಸ್ಯಳ ವಿಕಸನವಾದ ನಂತರ ಪಿಜಿನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆತ್ವುತದಂಡ್ ಬುಕ್ಕ ಪೊಸ ಪೊಸ ತಳಿಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ ವ್ಯಾಪಿಸಿದುವು. ಪಿಜಿನ್ ಬುಕ್ಕ ಕಣಜಗಳ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ೮೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೊಂದು ಪುಷ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

??




#Article 258: ತುಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ (192 words)


ತುಳುಬಾಷೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು.ತುಳುಭಾಷೆಗ್ ಲಿಪಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್                                                             ಆಂಡಾ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ, ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ,ಮಹಾಭಾರತೊ ,ಕರ್ಣಪರ್ವೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳು ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಳುಕ್ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೊಜ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ೨೦೦೫ಡ್ ಎಸ್ ಆರ್ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ತುಳು ರಾಮಾಯಣೊ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. 

ಗ್ರಂಥೊಲು ಪದ್ಯ ರೂಪೊಡು ರಚನೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಕಾವ್ಯಲು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ,,ಮಹಾಭಾರತೊ ,ಕರ್ಣಪರ್ವೊ ಉಂದು ಮಾತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ ಗ್ರಂಥೊಲು. ಅಂಚನೆ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತಿನ ನನೊಂಜಿ ಗ್ರಂಥ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಉಂದು ಗದ್ಯ ಕೃತಿಯಾದುಂಡು. ಗ್ರಂಥದ ರಚನೆ ಗದ್ಯ ರೂಪೊಡಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಗದ್ಯ ಗ್ರಂಥ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ನಮ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊಕುಲೆನ್ ಗುರುತಿಸವೊಲಿ.

ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊದ ಜನೊಕುಲು ಏರೊ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಾಯಿರ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಕೆಬಿರ್ದ್ ಕೆಬಿಕ್ಕ್ ಪರಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಕಾವ್ಯೊಲೆನ್ ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡೊಡು, ಗರಡಿಡ್, ಸಾನೊಡು, ಕೋಲದಲ್ಪ, ನೇಮದಲ್ಪ ಪನ್ಪಿನಂಚಿನ ಸಂಧಿ, ಪಾಡ್ದನ, ಕಬಿತೆ, ಉರಲ್, ಓ‌ ಬೇಲೆಪದ ಉಂದು ಮಾತ ಪಿರಾಕ್ ದ ಜನೊಕುಲೆರ್ದ್ ಬಾಯಿರ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಬತ್ತಿನ ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯ ಸ್ವರೂಪೊಲು. ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯೊನು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಒಂಜಿ ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕಾವ್ಯೊಗ್ ಲಿಖಿತ(ಸೃಜನಾತ್ಮಕ)ಕಾವ್ಯ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ರಚನೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಗ್ರಂಥೊಲಾಯಿನ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ, ಮಹಾಭಾರತೊ, ಕರ್ಣಪರ್ವೊ, ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಅಂಚನೆ ಎಸ್ ಆರ್ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ಸಂಪಾದಿಸಯಿನ ತುಳು ರಾಮಾಯಣೊ ಉಂದು ಮಾತ ತುಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಖಿತ ಕಾವ್ಯೊಗು ಉದಾಹರಣೆಯಾದುಂಡು




#Article 259: ಇಂಡೋ - ಗ್ರೀಕೆರ್ (133 words)


ಪರ್ಪಂಚೊದ ಬಾಸೆಲೆ ಗುಂಪುಡು ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆಲಾ ಒಂಜಿ ಮುಕ್ಯೊ ಗುಂಪು.  ಆಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸೊಸಂತ್ರೊ ಘಟಕೊ ಆದಿಪ್ಪಂದೆ ಪರ್ಪಂಚೊದ ದಿಂಜ ಮಹತ್ತ್ವದೊದ ಇಂಡೋ-ಇರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸಾ ವರ್ಗೊದ ದಿಂಜ ಮಹತ್ತ್ವೊದ ಸಾಕೆ ಆದುಂಡು.   

ಇತ್ತೆ ಭಾರತೊಡು ಗಳಸುನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬಾಸೆಲು  ಮೂಲೊಡ್ದೆ ಬತ್ತಿನವು. ಇಂದೆತ ನಾನೊಂಜಿ ಗುಂಪು ಕೆಂಟುಮ್.  
ಕೆಲವೆರೆ ಪ್ರಕಾರೊ ಇಂದೆಕ್ಕ್  ಸಾಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ವಿವಾದಾಸ್ಪದೊ ಆಯಿನ ಈ ಇಂಡೋಹೆಟ್ಟೈಟ್ ಗುಂಪುದ ಸ್ತಾನೊದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಕಡೆಗಣಿಸದ್ ಇಂಡೋ-ಇರೋಪಿಯನ್ ಗುಂಪುಡ್ದು ವಂಸೊನು ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಟ್ ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್, ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಾಕೆಲಾಪುಂಡು.

ಅಯಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಸಾಕೆಡ್ ಇರಾನಿಯನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಪನ್ಪಿ ಸಾಕೆಲು ಪುಟ್ಟ್‌ಬೊ.  ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಸಾಕೆ ಆರ್ಯೆರ್ ನಾನೊಲ ಭಾರತೊಗು ನೂರುನಗ್ ದುಂಬುದ ಗಟ್ಟೊ.  ಉಂದೆನ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦ ಒರ್ಸೊದಾತ್ ಪೂರ್ವೊಡೇ ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.   ಮುಲ್ಪ ಇಂದ್ರೆ, ವರುಣೆ, ಸೂರ್ಯೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ದುಂಬುದ ಆರ್ಯದೇವತೆಲು ಪ್ರಚಾರೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಈ ಪಾತೆರೊಗು ಪುಸ್ಟಿನ್ ಒದಗಾಬೊ.  ಈ ಆರ್ಯೆರೆಡ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು ಇತ್ತೆದ ಇರಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸುತ್ತುಮುತ್ತುದ ಪ್ರದೇಸೊಡು ನಿಲೆಯಾದ್ ಇರಾನೀ ಸಾಕೆಗ್ ಕಾರಣೊ ಆಂಡ್.  ನಾನೊಂಜಿ ಗುಂಪು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿದ್ ಭಾರತೊನು ನೂರ್‍ನ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಸಾಕೆ ಉಂಡಾಂಡ್.  ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆಲೆ ಇತಿಹಾಸೊ ಸುರುವಾಪುನೆ ಆರ್ಯೆರ್ ಭಾರತೊಡು ಕಾರ್ ದೀಡಿ ಬುಕ್ಕೊ. 




#Article 260: ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಲು (197 words)


ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಲು ನೂದೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಿಗೆ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡೊಂದು ಇಪ್ಪುನ ಪರ್ಪಂಚೊದ ಮಸ್ತ್‌ ದಿಂಜ ಪಾತೆರುನಕ್ಲ್ ಇಪ್ಪುನ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ. 

ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್‍ನ ಭಾಷೆಲು ಬೇತೆ ಒವ್ವೇ ಮನೆತನೊಗು ಸೇರ್‍ನ ಭಾಷೆಡ್ದ್‌ಲಾ ದಿಂಜ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಪರ್ಪಂಚೊಡು ಪರಡ್‍ದೊ. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಭಾಷೆಲೆ ಸಂಕ್ಯೆಲಾ ದಿಂಜ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮಿಕ್ಕ್‌ನ ಭಾಷೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಿಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಪೆರ ಇಂಗಡನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಭಾರತೊದ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ದಿಂಜಪಾಲ್ ಜನೊ ಈ ಮೂಲೊದ ಭಾಷೆಲೆನೇ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಈ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಹಿಂದೀ, ಉರ್ದು, ಬಂಗಾಳೀ, ಅಸ್ಸಾಮೀ, ಒರಿಯಾ, ಮರಾಠೀ, ಪಂಜಾಬೀ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಶ್ಮೀರೀ - ಉಂದು ಮುಕ್ಯೊ ಆಪುಂಡು.  ಇಂದೆಟ್ ಸಿಂಹಲೊದ ಸಿಂಹಳೀ ಭಾಷೆನ್‍ಲಾ ಸೇರಾವೊನೊಲಿ.  ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಪಂಗಡೊದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ತರೊಲೆಡ್ (೧) ವೈದಿಕ ಭಾಷೆ : ಭಾಷೆದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಬೂಕುಲೆ ಕಾಲೊ ಸು.ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦೦ ಇಪ್ಪು; (೨) ಅಭಿಜಾತ ಸಂಸ್ಕೃತೊ ಭಾಷೆ; (೩) ಪಾಲಿ, ಪ್ರಾಕೃತ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪಭ್ರಂಶ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಸೇರೊಂದಿಪ್ಪುನ ಮಧ್ಯಯುಗೊದ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆ. ಇಂದೆಟ್ ಮೂಜಿ ಹಂತೊಲು ಉಂಡು.  ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆ(ವೈದಿಕ) ಪಿರಾಕ್‍ದ ಇರಾನೀ ಭಾಷೆಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಂಬಂಧಿಸದ್ಂಡ್.  ಮಧ್ಯಕಾಲೊದ ಪರ್ಷಿಯನ್(ಪಹ್ಲವಿ), ಪಾರ್ಥಿಯನ್, ಸೊಗ್‍ಡಿಯನ್, ಜೋರಾಸ್ಮಿಯನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶಕ ಭಾಷೆಲೆಡ್ದ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೊದ ಇರಾನೀ ಪಂತ್ಯೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೊಂದುಂಡು.  ಆಧುನಿಕ ಇರಾನೀ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಸ್ರುಭಾಷೆಲು ಮುಕ್ಯೊ.  ಇಂದೆಕ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಸೇರಾವೊಲಿ.  ಇಂದೆಟ್ ಓಸೆಟಿಕ್ ಭಾಷೆ ದಿಂಜ ಗುಮಾನಿಪುನವು.

ಮಿತ್ತ್‌ದ ಮಾತ ಭಾಷೆಲಾ ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಮನೆತನೊದ ಒಂಜಿ ವಿಭಾಗೊ ಆತ್ಂಡ್. ಬೇತೆ ಮುಕ್ಯೊ ವಿಭಾಗೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು;

ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಗುಂಪುಡು ಲಿಥುಯೇನಿಯನ್, ಲೆಟಿಷ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿದ್ ಪೋಯಿನ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಪ್ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಲು ಉಲ್ಲೊ. ಸ್ಲ್ಯವೋನಿಕ್ ಭಾಷೆ ಸುರುಸುರುಕು ಚರ್ಚ್‌ಲೆಡ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಪರತ್ತ್ ರೂಪೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಬಗೆಟ್ ಪ್ರಾಚೀನೊ ದಾಕಲೆಲು 9ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಆತ್ಂಡ್. ಇಂಚಿಪೊ ಈ ಭಾಷೆ ರಷ್ಯನ್, ಪೋಲಿಷ್, ಜೆಕ್, ಸರ್‍ಬೊ-ಕ್ರೋಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆಲೆಡ್ದ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೊಂದಿತ್ತ್‌ಂಡ್.  

ಉಂದು ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೆ ಶತಮಾನೊಡ್ದಿಂಚ ಗುರ್ತೊ ಆಯಿನೆ.




#Article 261: ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ (178 words)


ಚಂದ್ರೆ ತನ್ನ್ ಕಕ್ಷೆಡ್ ಸುತ್ತು ಬನ್ನಗ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭೂಮಿದ ಭಾರಿ ಮುಟ್ಟಡೆ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆ.  ಅಪಗ ಚಂದ್ರೆ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲೆಡ್ ತೊಜುವೆ ಚಂದ್ರನ ಬೊಲ್ಪುಲ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಪ್ರತಿ ಪುಣ್ಣಮೆದ ಚಂದ್ರನ ಗಾತ್ರೋಡ್ದ್ ೧೪ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಅಂಚನೆ ಬೊಲ್ಪುಲ ೩೦ ಪಾಲ್  ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಘಟನೆ ೨೦೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ಕ್ಕ್ ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರೆ ನಡತುದುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ವರ್ಷೊಗು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ  ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಬರ್ಪುಂಡು .ಆಂಡಾ ೭೦ ವರ್ಷದ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ತ  ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಭಾರಿ ವಿಶೇಷ., , 

ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೆ ಮಾಮೂಲಿ ಚಂದ್ರನ ಗಾತ್ರೊಡ್ದು ೧೪% ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ೩೦% ಪ್ರಕಾಶೊಡುಪ್ಪುವೆ.
ಚಂದ್ರೆ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭೂಮಿರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ದೂರ ಪಂಡ ೪೦೬೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುವೆ.  ಆಂಡಾ ೨೦೧೩ ಜನವರಿ ೨೩ಕ್ಕ್ ೩೫೬೯೯೧ ಕಿ ಮೀ ,೨೦೧೪ ಅಗೋಸ್ತ್ ೧೦ಕ್ಕ್ ೩೫೬೮೯೬ ಕಿ ಮೀ  ಅಂಚನೆ೨೦೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ಕ್ಕ್ ೩೫೬೮೭೭ ಕಿ.ಮೀ ಮುಟ್ಟಡ್ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುವೆ.ಈ ಮಾತ ದಿನೊಕುಲೆರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಟ್ಟಡ್ ೨೦೧೬ ನವೆಂಬರ್೧೪ಕ್ಕ್ ೩೫೬೫೦೯ ಕಿ ಮೀ ಮುಟ್ಟಡ್ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುವೆ.ಈ ವಿಷೇಶ ದಿನ ೭೦ ವರ್ಷ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ಬೈದ್ಂಡ್ .ನನ೨೦೩೪ಕ್ಕ್ ಈ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ವಿಶೇಷ ದಿನ ಬರಿಯೆರೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ /SuperMoon ಇಂದೆನ್ ರಿಚರ್ಡ್ ನೊಲ್ಲೆ ಪುದರ್‍ದಾಯೆ  ೧೯೭೯ ಪಂಡೆ.,   ರಿಚರ್ಡ್ ನೊಲ್ಲೆನ ಪ್ರಕಾರೊ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಒತ್ತಡೊದ ಸಮಯೊಡು ಈ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಆಪುನು.

ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಉಂಡಾಪಿನೆರ್ದಾತ್ರ ಮೃಗ ಪಕ್ಕಿ ಅಂಚನೆ ಜನೊಕುಲೆನ ಜೀವನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಲ ಹಾಳ್ ಪರಿಣಾಮ ಆಪುಜಿ.ಆಂಡಾ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಇಳಿತ ಹೆಚ್ಚಾಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.ಚಂದ್ರನ ಬೊಲ್ಪು  ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್  ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.




#Article 262: ಬಂಗಾರ್ (340 words)


ಬಂಗಾರ್()ಒಂಜಿ ಮೂಲಧಾತು. ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಉಂದೆತ ಚಿಹ್ನೆ Au (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಮೆನ್ಕುನ ಪ್ರಭಾತ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುನ ಆರಮ್ (Aurum) ಪನ್ಪಿ ಪದೊರ್ದ್ ಆರಿಸಾವೊಂದೆರ್. ಪಿರಾಕ್ದ ತುಳುಟು ಬಂಗಾರ್ಗ್ ಸೊನ್ನೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದ ನೊಡು  ಸೊನ್ನೆ ಇನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಾಕೃತ ಬೊಕ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ಗ್ ಸೋನ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಂಡು. ಕನ್ನಡೊಡು ಚಿನ್ನ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಎಚ್ಚ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು. ಬಂಗಾರ್ದ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 79. ಪೊರ್ಲುದ ಪದ್ವೆಯಿಲೆನ ತಯಾರಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ರಾಜಲೋಹ ಪಂಡ ಬಂಗಾರ್. ಉಂದು ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ಭಾರಿ ಇಷ್ಟದ ಲೋಹ. 
ಬಂಗಾರ್‌ನ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊರ್ದೆ ದುಡ್ಡು, ಆಭರಣೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುವಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಂಗಾರ್ ನಾಣ್ಯದ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನ ಒಂದು ಲೋಹ. ಬಂಗಾರ್ ಮೆದುವಾದ್ ಮೆನ್ಕುನ  ಲೋಹ.  ಉಂದೆನ್ ತಗಡ್ ಅಂಚನೆ  ತಂತಿಯಾದ್  ರೂಪಿಸಾವುನ ಭಾರಿ ಸುಲಭ. ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರ್ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡುಬಂಗಾರ್ ಅಪರಂಜಿ ಬಂಗಾರೊಡ್ದ್ ಒಂತೆ ಕೆಂಪೊತ್ತಿನ  ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಕಶ್ಮಲ ದಾಂತಿನ   100% ಪರಿಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರ್ಗ್, 24 ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಮೌಲ್ಯ ಕೊರ್ತೆರ್. ಆಂಡ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರ್ ದಿಂಜ ಮೆದು ಲೋಹ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಬಂಗಾರೊನು ತಾಮ್ರ ಇಜಿಂಡ ಬೊಳ್ಳಿದ   ಒಟ್ಟುಗು ಮಿಶ್ರ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು.ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಬಂಗಾರ್ ಆದಿಪ್ಪುನ 22 ಕ್ಯಾರೆಟ್  ಬಂಗಾರ್ ಇನ್ನಗ ಅಯಿಟ್ 2 ಪಾಲು ತಾಮ್ರ, 22 ಪಾಲು ಬಂಗಾರ್ ಸೇರ್ದುಪ್ಪುಂಡು. 'ಕ್ಯಾರೆಟ್' ಪನ್ಪಿನ  ಬಂಗಾರ್ದ ಪರಿಶುದ್ದತೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಪ್ರಮಾಣ ಸೂಚಕ. 24 ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಬಂಗಾರ್ ಶುದ್ದ ಬಂಗಾರ ಆಂಡಾಲ ಅಯಿಕ್ ಒಂತೆ ತಾಮ್ರ ಒಂತೆ ಬೊಳ್ಳಿ ಸೇರಾಂಡ ಮಾತ್ರ  ಬೋಡಾಯಿನ ಆಕಾರದ ಆಭರಣ ಮಲ್ಪರೆ
ಸಾಧ್ಯ.

ಬಂಗಾರ್ ಭೂಮಿಡ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಕಣಕುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಶಿಲೆಕಲ್ಲ್ ದ  ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುಂಡು.ನಿಸರ್ಗೊಡು ಬಂಗಾರ್ದ ಅದುರಲುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್  ಆದೇ ಸಹಜ ರೂಪೊಡು (ಇನ್ನಗ ಆಕ್ಸೈಡು, ಸಲ್ಫೈಡು ಇತ್ಯಾದಿ ಆವಂದೆ) ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ಟನ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಅದುರು ಶಿಲೆನು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಶುದ್ಧಿಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮ ದಾತ್  ಬಂಗಾರ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಕೋಲಾರೊಡು ರೂಪಾಂತರವಾಯಿನ ಅಗ್ನಿಪರ್ವದ ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ (ಮೆಟಾ-ವೋಲ್ಕಾನಿಕ್ - metavolcanics) ಬಂಗಾರ ಸೇರೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ ಕೋಲಾರದ  ಸುತ್ತುದ ಪದರಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಮಲ್ಲ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಇತ್ತಿನೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಇತ್ತೆ ಅದುರುಲು ಮುಗಿದ್ ಪೋತುಂಡು.

ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಹಟ್ಟಿ ಇನ್ಪಿನವುಲು ಅಂಚಿನನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವದ ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಇತ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಇತ್ತೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

ಬಂಗಾರ್ದ್ ಉಪಯೋಗ ದಾದಪಂಡ ಆಭರಣ ತಯಾರಿಸದ್ ಪೊರ್ಲುಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಸರಿರೊಗು ಪಾಡೊನುನಿ. ಕಾಜಿ ಬೆಂಡ್ ಮೂಕುನತ್ತ್ ಮುಂದಾಲೆ ಸೊಂಟೊಗು ಪಟ್ಟಿ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಗ್ ಸರೊಕುಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ  ಆಭರಣೊಲೆನ್  ತಯಾರಿಸದ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಲಿ. ಬಂಗಾರ್ದ್ ನಾಣ್ಯ ಮನ್ತ್ ದ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ಉಪಯೋಗ ಮನ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಬಂಗಾರ್ ಒಂಜಿ ಬೆಲೆಬಾಳುನ ಲೋಹ ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿನ್ ಜೀವನ ಅಧಾರೊಗು ಬೋಡಾದ್ ಲ  ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಲಿ.

ಆಭರಣ ತಯಾರಿ ಮನ್ಪುನಗ ಮಯಣದ ಆಕಾರ ಮನ್ತ್ ದ್ ಅಯಿಕ್   ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಅಂಬಿದ ತೇಪೆ ಪಾಡ್ದ್ ದೊಂಬುಗ್ ಲುಂಗದ್ ದಿವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ.ಬಂಗಾರ್ನ್ ೧೦೬೩೦ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ ಉಷ್ಣತೆ ಕರಪದ್.ಆ ದ್ರವರೂಪದ ಮಿಶ್ರಣೊನ್ ಮಾದರಿಯಾದ್ ದೀನ ಆಕಾರೊಡು ಮಯಿತ್ ದ್ ಆಜೆರ್ ಬುಡೊಡು.ಆಜಿ ಬೊಕ್ಕ ದೆತ್ತ್ ತೂನಗ ಮಾದರಿದ ಲೆಕ್ಕೊಂದಿನ ರೂಪ  ಆದುಪ್ಪುಂಡು.

(1 ತೊಲಕ್ಕ್ -11.423 ಗ್ರಾಂ)




#Article 263: ನಚಿಕೇತ (110 words)


ನಚಿಕೇತ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಅರುಣಿ ಪನ್ಪುನ ಉದ್ಧಾಲಕ ಮುನಿನ ಮಗ. ದ್ರುಡೊ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಹಠವಾದಿ ಆನ್.  ಆಯನ ಅಮ್ಮೆ ಯಜ್ಞೊಡು ಮುದಿಗೋವುಲೆನ್ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದ್ ಬ್ರಾನೆರೆಗ ದಾನೊ ಕೊರೊಂದಿಪ್ಪುನವು ಆಯಗ್ ಸರಿ ತೋಜುಜಿ.  ಅಮ್ಮಗ್ ಬುದ್ಧಿ ಪನಯೆ, ಪನಂದೆ ಇಪ್ಪಯೆ.  ಎಂಚಾಂಡಲಾ ಅಮ್ಮನ ಬೇಲೆಗ್ ತಡೆವೊಡ್ಡೊಡು.  ಎಂಚ? ಅಯಿಕ್ ಒಂಜಿ ಉಪಾಯೊ ನಾಡಿಯೆ. ಅಮ್ಮೆರೆ ಕೈತಡೆ ಅಪಗಪಗ ಪೋದ್ ಅಮ್ಮಾ ಎನನ್ ಏರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಂದ್ ಕೇನ್ಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆ.  ಕೋಪೊಡು ಅರುಣಿ ನಿನನ್ ಸಾವುದ ಬಾಯಿಗ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಂಡೆ.  ಕೂಡ್ಲೆ ನಚಿಕೇತೆ ಅಮ್ಮೆರೆ ಪಾತೆರೊನು ನಡಪಾಯೆರೆ ಕುಸಿಟ್ ಲಕ್ಕ್‌ಯೆ.  ಯಮನಾಡೆಗ್ ಪೋಯೆ.  ಯಮೆ ಇದ್ಯಾಂಡ್.  ಆಯೆ ಬರ್ಪುನೇಟ ಕಾತ್‍ದ್ ಕುಲ್ಲ್‌ಯೆ.  ತನ್ನೊ ಅಸಾಧಾರನೊ ಪ್ರತಿಭೆಡ್ದ್ ಆಯೆನ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆಗ್ ಮಾತಾ ಉತ್ತರೊ ಕೊರ್‍ದ್ ಆಯನ್ ಮೆಚ್ಚಿಯೆ.  ಆನನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗ್ ಮೆಚ್ಚ್‌ನ  ಯಮೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆ.  ಆಂಡ ದ್ರುಡೊ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ನಚಿಕೇತೆ ಬಗ್ಗ್‌ಜೆ.   ಯಮೆ ಆಯನ್ ಸಮ್ಮನೊ ಮಲ್ತೆ.  ಯಮಡ್ದ್ ದಿಮಜ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತ್‌ನ್ ಗಳಸ್‌ದ್ ಇಂಬ್ಯೆ ಸಂತೃಪ್ತೆ ಆಬುಕ್ಕೊ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ಸೇರೊಂಡೆ.  ನಚಿಕೇತನ ಉಪಾಖ್ಯಾನೊ ಕಠೋಪನಿಷತ್ತ‍್‌ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ದೊ ಆದುಂಡು.




#Article 264: ಇಸ್ರೇಲ್ (951 words)


ಇಸ್ರೇಲ್(ಯಿಸ್ರೆಇಲ್), ಅಧಿಕೃತವಾತದ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜ್ಯ (ಮೆದೀನತ್ ಯಿಸ್ರೇಎಲ್,ದವ್ಲತ್ ಇಸ್ರೇಇಲ್), ಮೆಡಿಟೆರೇನಿಯ ಸಮುದ್ರತ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕ್ ಇಪ್ಪುನ ತ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ಉತ್ತರಕ್ಕ್ ಲೆಬನನ್, ಮೂಡಗ್  ಬುಕ್ಕ ಜಾರ್ಡನ್, ನೈರುತ್ಯಕ್ಕ್  ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶ ದೊಟ್ಟ್‌ಗು ಗಡಿನ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪಟ್ಟೊಂದು ಉಂಡು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೈನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಆಡಳಿತ ನಡಪ್ಪುನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಬುಕ್ಕ ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿ ಕೈತಲ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರಪಂಚೊದ ಏಕೈಕ ಯಹೂದಿ ರಾಷ್ಟ್ರ.
ಇಸ್ರೇಲ್ ಬೈಬಲಿತ ಕಾಲೊಡ್ ಯೆಹೂದಿ ಜನಸಮುದಾಯಂದು ಪುದಾರ್ ಆತ್ತತಂಡ್ ದುಂಬು ಹೀಬ್ರೂ ರಾಜ್ಯಕ್ಕ್ ಉಂದೆ ಅಂಕಿತವಾತ್ಂಡ್. 
ಈ ಗಣರಾಜ್ಯ 1948ರ ಮೇ 15ಗ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕ್ ಬಂತ್ಂಡ್. 1948ರ ವರೆ ಮುಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾತ್ ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೈನಿನ ಬಹುಭಾಗ ಇತ್ತೆ ಇಸ್ರೇಲಿತ ಭೂಭಾಗ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 7,999 ಚ. ಮೈ. 1961ರ ಜನಗಣತಿತ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಜಾಸಂಖ್ಯೆ 21,79,491; ಇಂದೆಟ್ 19,32,357 ಜನ ಯೆಹೂದ್ಯರ್; 1,70,830 ಮಂದಿ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್; 50,543 ಕ್ರೈಸ್ಎತರ್; 24,282 ಮಂದಿ ಡ್ರೂಸ್ ಜನ.ರಾಜಧಾನಿ ಜೆರೂಸಲೆಂ.

ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕರಾವಳಿಟ್ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶ. ದಕ್ಷಿಣಗ್(ತೆಂಕಗ್) ಪೊಯಿನೆಲೆಕ್ಕೊ ಉಂದು ಅಗೆಲ ಮಸ್ತ್ (ಪರಮಾವಧಿ ಅಗಲ 20 ಮೈ.). ಎಸ್ಟ್ರೇಲನ್ ಬುಕ್ಕ ಜೆಜೀಲ್ ಕಣಿವೆ ಉತ್ತರತ ಆಕ್ರೆ ಮೈದಾನೊನ್ ಜಾರ್ಡನ್ ಬಯಲ್ ಕೂಡತ್ ಉಂಡು. ಉತ್ತರತ(ಬಡಗ) ಗ್ಯಾಲಿಲಿಯನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳೆ ಇಸ್ರೇಲಿಟ್ ಅತ್ಯುನ್ನತ, ಶಿಖರೊಲು ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾಯಿನ ಹರ್ ಮೇರಾನ್ (3,963'). ಜಾರ್ಡನ್ ಕಣಿವೆ ಉತ್ತರ(ಬಡಗ) ಭಾಗ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಡ್‌ತ್ 500' ಎತ್ತರ; ಆಂಚನೆ ಗ್ಯಾಲಿಲೀ ಸಮುದ್ರತ ಬಳಿಟ್ ಅವು 696' ತಗ್ಗು. ನಿರ್ಜೀವ ಸಮುದ್ರತ ಮಟ್ಟ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಡ್ತ್‍ ತಿರ್‌ತ್ 1,302'. ಅಕಾಬ ಖಾರಿ ಮುಟ್ಟ ರಿಫ್ಟ್ ಕಣಿವೆ ಹಬ್ಬಾತ್ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ನಡುಭಾಗ ಉಬ್ಬು (ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 500'). ನೆಗೆವ್ (ದಕ್ಷಿಣ) ಪ್ರದೇಶ ಒಣನೆಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶತ ವಾಯವ್ಯಭಾಗ ಮರಳು,ಕಲ್ಲುಭೂಮಿ.
ಇಸ್ರೇಲ್-ಲೆಬನಾನ್-ಸಿರಿಯ ಗಡಿಟ್ ಉತ್ತರಟ್ ಜಾರ್ಡನ್ ನದಿತಾ ಉಗಮ. ಉಂದು ಹುಲ ಸಾಗರೊನ್ ಗ್ಯಾಲಿಲೀ ಸಮುದ್ರ ಮುಟ್ಟ ಪೊಪುಂಡು, ಜಾರ್ಡನ್ ದೇಶ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಡಿ, ವೃತ ಸಮುದ್ರ  ಮುಗಿಪುಂಡು. ಇಷ್ಟಾಂಟಲಾ ನಿರ್ಜೀವ ಸಮುದ್ರತ ನೀರು ದಡ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿತ್ ಬರ್ರಪುಂಡು ಅಂಚಿನ ಮಸ್ತ್ ನೀರು ಆವಿಯಾಪುನ ಕಾರಣ. ಆಂಚಾತ್ ಆ ಸಮುದ್ರತ್ ನೀರಿತ ಲವಣ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಸಾಗರತ ಸರಾಸರಿ ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಇಸ್ರೇಲ್ ಇತರ ನದಿಲು ಎಲ್ಯ. ಉಂದು ಪೈಕಿ ಪೈಕಿ ಪುದಾರ್ದಿಪುನ ರಡ್ಡ್ ಮಾತ್ರ : ಹೈಫದ ಮುಟ್ಟ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‍ಟ್ ಅನುಕ್ರಮವಾತ್ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಲ್ಪುನ ಕ್ವಿಸನ್ ಬುಕ್ಕ ಯಾರ್ಕನ್. ಟೆಲ್ ಅವೀವ್ ಬುಕ್ಕ ಚೆರೂಸಲೆಂ ನಗರಗ್ ಯಾರ್ಕನ್ ಸುದೆಡ್‌ತ್ ನೀರು ಸರಬರಾಜು. ಉತ್ತರ ನೆಗೆವ್ ಪ್ರದೇಶಗ್ ನೀರಾವರಿಗ್ ಯಾರ್ಕನ್ನೇ ಆಸರೆ.ಹೀಬ್ರೂ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ. ರಡ್ಡ್ ಸಮಾನಾಂತರ ನೀಲಿಪಟ್ಟೆಲ ನಡುಟ್ ಬೊಲ್ದು ಮೈಮಿತ್ತ್ ಷಟ್ಕೋನ ನಕ್ಷತ್ರ ಇಪ್ಪುನ ಇಸ್ರೇಲೀ ಬಾವುಟ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನಿಯಾಯಿನ ಡೇವಿಡ್ ದೊರೆನ ಧ್ವಜತ ಹೋಲಿಕೆ ಉಂಡು.
ಟೆಲ್ ಅವೀವ್, ಹೈಫ, ರಾಮತ್‍ಗಾನ್ ಮುಖ್ಯ ನಗರೊಟ್, ಹೈಫ, ಜಾಫಲು ಮುಖ್ಯ ಬಂದರುಲು

ಇಸ್ರೇಲಿತ ಉತ್ತರ ಭಾಗಟ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ವಾಯುಗುಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಶತ ಉತ್ತರ ಮೈದಾನಟ್ ಬರ್ಸ 24, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕ್ ಪೊಯಿನ ಲೆಕ್ಕೊ ಕಡಿಮೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಗ್ಯಾಲಿಲಿಯನ್ ಬೆಟ್ಟ ವರ್ಷಗ್ 40. ಚೆರೂಸಲೆಂಟ್ 24. ಕರಾವಳಿಡ್ ಜಾರ್ಡನ್ ಕಣಿವೆ ಮಸ್ತ್ ಬೆಚ್ಚ, ಮಸ್ತ್ ಉನ್ಗೆಲ್. ನಿರ್ಜೀವಸಮುದ್ರಡ್ ವರ್ಸೊಗು 2-4 ಬರ್ಸ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ಡ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮುಟ್ಟ ಒಂತೆ ಬರ್ಸದ ಕಾಲ; ಡಿಸೆಂಬರ್ ಜನವರಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬಾರಿ ಜೋರು, ಉನ್ಗೆಲ್ ಬೆಚ್ಚ ಅರೆಗಾಲ ನಡುಮದ್ಯಾಹ್ನ ಉಷ್ಣತೆ 29o-38o ಸೆ (85o-100o ಫ್ಯಾ.)ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕರಾವಳಿಡ್ ವಾಸಿ (15o-18o ಸೆ). ಚಳಿಗಾಲಟ್ ಎಪಲಾ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮುಲ್ಪ ಬೆಟ್ಟಳ ಮಿತ್ತ್ ಶೈತ್ಯ ತರಂಗೊಲು ಉಬ್ಬು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಚನೆ ಕರಾವಳಿಟ್ ಜಾರ್ಡನ್ ಕಣಿವೆಟ್ಲಾ ಉಂದು ಸುಳಿ ಇಪ್ಪುಜ್ಜಿ. ಬೇಸಗೆಟ್ ಅರಬ್ಬೀ ಮರುಭೂಮಿಡ್‍ತ್ ಸಿನಾಯ್‍ಡ್‍ತಾಲಾ ಒಣಗಾಳಿ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಹವೆನ್ ಹಬ್ಬಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಅಲ್ಪ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಸ್ಯೊಲ್ ಅದೃಶ್ಯವಾತ್ ಉಂಡು. ಕಾರಣ ಬೇಸಾಯ, ಆಡುಲೆನ ಕಾಟ, ಗ್ಯಾಲಿಲಿ, ಷರಾನ್‍ಟ್ ಎನ್ಕಲ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ಪ್ರತಿ ನಿಧಿಯಾತ್ ಅಲ್ಪ ಓಕ್ ಮರಟ್ ಒಂಟೊಂಟಿಯಾತ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಶಿಖರತ ಮಿತ್ತ್ ಅಲೆಪ್ಪೊ ಪೈನ್ ಮರಲು ಮಸ್ತ್ ಕಾಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜೆರೂಸಲೆಂಟ್ ನ್ಯಾಜರತ್‍ ಪೊಸತಾತ್ ಇತ್ ಕಾಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕರಾವಳಿಟ್ ಮರಳು ಗುಡ್ಡೆಟ್ಲಾ ನೆಗೆವ್‍ಟ್ ಮರುಭೂಮಿಟ್ ಕುರುಚಲು ಮಾಂತ ಬುಳೆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು .

ಗೋಧಿ, ಬಾರ್ಲಿ, ಹತ್ತಿ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು(ಪುಗೆರಾ), ಬೀಟ್‍ರೂಟ್, ನೆಲಗಡಲೆ, ಪರ್ಂದ್ - ಇವು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ, ಪೊಟಾಷ್, ಬ್ರೊಮೈನ್, ಕಾಗೆ ಬಂಗಾರ, ಗಂಧಕ, ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡ, ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಉಂದು ಖನಿಜೊಲು.

ಇಸ್ರೇಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಡ್‍ತ್ ರಡ್ಡ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರ್ ಉಂಡು. ಸುರುತವು, ಸತತವಾಯಿನ ಯುದ್ಧಭಯ. ರಡ್ಡ್‌ನೆತ್, ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುನ ವಲಸೆಗಾರೆರ್. ಇಂಚಿನ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಟ್ ಈ ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಾಧನೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಯಿನವು. 1966-67ರಟ್ ಮಾಂತ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತೊನ್  ತಡೆಯರಾ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಈ ವರ್ಷಡ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಕುಂಠಿತವಾತ್ಂಡ್. 1967ರ ಜೂನ್‍ಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿನ ಯುದ್ಧಟ್ ಇಸ್ರೇಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಪಡೆತ್ಂಡು.
ಇಸ್ರೇಲ್‌ತ ಪೌಂಡ್  ನಾಣ್ಯ. 1 ಇಸ್ರೇಲಿ ಪೌಂ = 100 ಅಗುರಟ್ (ಏಕವಚನೊ : ಅಗೊರ), 1, 5, 10, 25 ಅಗುರಟ್, 1/2 ಪೌಂ. ನಾಣ್ಯಗಳ್ 1, 5, 10, 50 ಪೌಂ. ನೋಟುಲು ಚಲಾವಣೆಟ್. ವಿನಿಮಯ ದರ : 8.40 ಇಸ್ರೇಲಿ ಪೌಂ. = 1 ಪೌಂ. ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್. 3.50 ಇಸ್ರೇಲಿ ಪೌಂ. = 1 ಡಾಲರ್

ಇಸ್ರೇಲಿನ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಒಟ್ ಗಣನೀಯವಾಯಿನ ಬದಲಾವಣೆನ್. ಇಪ್ಪುನ ಕೃಷಿತ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಪಮಡ ದಾಧ ಪಂಡ, ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗ್ ಹೊಂದಣಿಕೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕ ಸಹಾಯ ವಾಪುಂಡು ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯಕ್ರಮ. ಅಲ್ತ ಅನೇಕ ವಿಧತ ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಆಧಾರಭೂತವಾತ್ ಮೊಷಾವ್ ಬುಕ್ಕ ಕಿಬುಟ್ಜ್ಂದು ರಡ್ಡ್ ಹಿಡುವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಮೊಷಾವ್ ಉಂದು ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರೆರ ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಗ್ರಾಮ. ಅಲ್ತ ಪ್ರತಿ ಹಿಡುವಳಿಗ್ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣಟ್, ರೈತ ತನ್ನ ಪಾಲ್‌ತ ಭೂಮಿತ ಮಿತ್ತ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ದುಡಿಮೆ ಮಾಲ್ಪೆ. ತನ್ನ ಜಮೀನ್ಡ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ರೈತನೇ ಜವಾಬ್ದಾರನಾತ್ ಉಪ್ಪುವೆ ಗ್ರಾಮ ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂಬೆಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಕೊರ್ಪುನ ಹೊಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಅಯೆಗ್ ಹಣನ್ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಿಬುಟ್ಜ್ಂದು ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಹಿಡುವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಉಂದು ಇಸ್ರೇಲಿಗ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಿಡುವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ ಸಂಪತ್ತನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾತ್ ರೂಢಿಟ್, ಶ್ರಮೊನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾತ್ ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಲ್ಪುನ, ಆದಾಯ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಯೊನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾತ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ಪುನ, ಬೇಸಾಯ ನಡಪುವೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತಗ್ಲಾ ಎನ್ನ ಶಕ್ತ್ಯನುಸಾರ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪೊಡು. ಆಯೆಗ್ ಕೂಲಿ ರೂಪಟ್ ಹಣ ಕೊಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಂಚನೆ ಕಿಬುಟ್ಜ್ ಆಯೆಗ್ ಅಗತ್ಯ ಇಪ್ಪುನ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತ ಜೀವನೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುನ್ಕೊರ್ಪೆರ್. ಉಂಡು ರಡ್ಡ್ ಕ್ರಮೊನ್ ಮಸ್ತ್ ಮಟ್ಟಿಗ್ ಇಸ್ರೇಲ್‍ಟ್ ಜಾರಿಟ್ ಉಂಡು.
ಇಸ್ರೇಲ್ ಬೇಸಾಯ ಯೋಗ್ಯಭೂಮಿ 1948-49ಟ್ 4 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಇತ್ತಂಡು, ಅವು 1965-66ಟ್ 10 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗ್ ಏರ್ತ್. ಇಂಡೆನ್ ಸುಮಾರ್ 4 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗ್ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನೊನ್ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ 8%-10% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಇಪ್ಪೂಂಡು ಆಶಯನ್ ದಿತೆರ್. ಇಸ್ರೇಲ್ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ ಪಂಡ ಜಂಬೀರ ಹಣ್ಣು. ಇವೆನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾತ್ (ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನತ 45%) ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1966-67 10,82,000 ಟನ್‍ಟ್ ಜಂಬೀರ ಫಲೊನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬ್ರಿಟನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಬುಕ್ಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮುಖ್ಯೊ ಗ್ರಾಹಕ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲು.

ತೀವ್ರವಾತ್ ಬುಳೆಯಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ತಿಕ್ಕುನ ದೃಷ್ಟಿಟ್ ಇಸ್ರೇಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆಗ್-ಮುಖ್ಯವಾತ್ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗ್-ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊರುತ್ತು ಬಂತ್ತು ಉಂಡು. 1960ರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ವಯ 83%ರಾತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಟ್ 14ಕ್ಕಿಂತಲೂ ತಿರ್ತ್ ಬೆಲೆತಾರ್. 1966ಟ್ ಕೈಗಾರಿಕಾರಂಗಟ್ 2,25,000 ಜನ ಕೆಲಸ ಮಾಲ್ತೆರ್. ವಜ್ರತ ಕತ್ತರಿಸಾಣೆ. ಜವಳಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು, ಕಾಗದ, ಟೈರ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಲಕರಣೆ-ಉಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗ್. ಆಮದು ಮಾಲ್ತೆರ್ ಪಟ್ಟೆಟ್ ಆಕ್ರೆಟ್ ಉಕ್ಕು ಉತ್ಪಾದಿತಾವಾಪುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಆರಾಡ್‍ಟ್ ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಬುಕ್ಕ ಗಂಧಕತ ಆಸಿಡ್ ತಯಾರ್ ಮಾಲ್ತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯತ್ನ ನಡಪುಂಡು.
ಇಸ್ರೇಲಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಕಾಡುನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಪಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೂಲಿ. ಬಂಡವಾಳತ ಕೊರತೆ ಅಂಚನೆ ಆಮದ್ತ ಅವಲಂಬನೆ. ವಿದ್ಯುತ್ತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಅಪುಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಗಮನ ಕೊರ್ಪೆರ್. 1960-64ರ ಅವಧಿಟ್ ಉಂದು ದ್ವಿಗುಣವಾತ್ 456 ಕೋಟಿ. ಕಿ. ವಾ. ಮುಟ್ಟ್ಂಡ್. ಇಸ್ರೇಲಿತ 1967ರ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆ 1,35,400 ಟನ್.
ಮೃತ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಟ್ ಪೊಟಾಷ್, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ, ಬ್ರೋಮೈಡ್‍ಗಳ ಬುಕ್ಕ ನೆಗೇವ್‍ಟ್ ತಾಮ್ರ, ಫಾಸ್‍ಫೇಟ್‍ಲ ಉತ್ಪಾದನೆನೆನ್ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಲ್ಪುಂಡು. 1961ಟ್ ನೆಗೆವ್‍ತ ಫಾಸ್‍ಫೇಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆ 2,25,000 ಟನ್.ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೆಂದರೆ ವಜ್ರದ್ದು. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 10,000ಕ್ಕಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಬೆಲೆತಾರ್ ಉಳ್ಳೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಸ್ರೇಲ್‍ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, 28 ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ಲು 8 ಅಡಮಾನ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲು 18 ಸಹಕಾರಿ ಪತ್ತಿನ ಸಂಘ ಉಂಡು. ಇಸ್ರೇಲಿಟ್ ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಖಾಸಗಿ ಅಂಚನೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣನಿಯೋಜನೆ ಉಂಡು. ವಿಶ್ವತ ನಾನಾಕಡೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಯೆಹೂದ್ಯರ್ ಇಸ್ರೇಲ್‌ಟ್ ಹಣ ಪಾಡುವೇರ್ ; ಇದೆಕ್ಕ್ ಹಣ ಕೊರ್ಪೆರ್. ವಿದೇಶೀ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯೋಜನೆ ಕಡಿಮೆ ಇಜ್ಜಿ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮರ್ಜನಿಲು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಕೊರ್ಪೆರ್.
ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರ ರಂಗಟ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸತತವಾತ್ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪಾವತಿ ಶಿಲ್ಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಾವೋಂತ್ ಉಂಡು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾತ್ ಉಂಡು ಹೆಚ್ಚಾತ್ ವಸ್ತುನ್ ಆಮದು ಮಾಲ್ತುಪುಂಡು ಕಾರಣ. 1967ಟ್ ನಿರ್ಯಾತತ ಮೌಲ್ಯ 50ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ; ಆಯಾತ 71 ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್. ಉತ್ಪಾದಿತ ವಸ್ತುಲು, ಸಿಮೆಂಟ್, ಉಕ್ಕು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಚರ್ಮ ಉಂಚಿನವು ಆಯಾತ. ಜವಳಿ, ಖನಿಜ ವಸ್ತು, ಈಳೆಜಾತಿ ಪರಂದ್, ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಬುಕ್ಕ ವಜ್ರುಂದು ನಿರ್ಯಾತ.




#Article 265: ಭೂತಾನ್ (112 words)


ಭೂತಾನ್ ರಾಜ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಟಿಬೆಟ್ ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇಡೀ ದೇಶ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ೧೩-೧೬ ಕಿ.ಮಿ. ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯನ್ನು ದುವಾರಗಲೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರ ೭,೦೦೦ ಮೀಟರ್. ಥಿಂಫು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಆಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟಿಬೆಟನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ತ್ಸೊಂಗ್‌ಖಾ. ಭೂತಾನ್ ದೇಶವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಮಾಲಯದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಉಳಿದ ಕೊನೆ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ೧೯೦೭ರಿಂದ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವವಿದೆ. ಈಗಿನ ದೊರೆ ಜಿಗ್ಮೆ ಸಿಂಗ್ಯೆ ವಾಂಗ್‌ಚುಕ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸರಕಾರದ ಕಡೆ ವಾಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭೂತಾನ್ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಅರಬ್ಬೇತರ ದೇಶವಾಗಿದೆ

ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಭೂ-ಉತ್ಥಾನ' (ಉನ್ನತ ನಾಡು) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಭೂತಾನಿನ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ 'ಭೊತ್ಸ್-ಅಂತ' ಅಂದರೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಅಂತ್ಯ ಎಂದೂ ಇದೆ. 
ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭೂತಾನನ್ನು ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 




#Article 266: ಸೋನಾರ್ (335 words)


ಸೋನಾರ್ ಅತ್ತಂಡಾ Sonar (‘SO und N avigation A nd R anging’ ಉಂದೆತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ) ಉಂದೊಜ್ಜಿ ಶಬ್ದ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೀರಿದ ಆಡಿಟ್, ಸಬ್‌ಮೆರಿನ್ ನೌಕಾಯಾನೊಡು) ಸಂಪರ್ಕೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ನೌಕೆಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ. ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗೆ ಸೋನಾರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಸೋನಾರ್ ಉಂದು ಹಡಗುಲು ಮಲ್ತ್ ನ  ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ತೆರಿಯೆರ್ ಬೋಡಾಂಪುಂಡು. ಸಕ್ರಿಯ ಸೋನಾರ್ ಉಂದು ಶಬ್ದದ ನಾಡಿದ ವಿಮೋಚನೆಗಾತ್ರ ಅಂಚನೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿನ್ ತೆರಿಯೆರೆ ಅಗತ್ಯವಾದುಪ್ಪುಂಡುಸೋನಾರ್ನ್ ನೀರ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಗೊಂತುಮನ್ತಿನ ವಸ್ತುದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿತ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ತೆರಿಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಳತೆ ಮನ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೆರ್. ರಾಡಾರ್‍ನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಗಾಳಿಡ್ ಶಬ್ದನ್ ನಾಡ್ ಪತ್ತೆರೆ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸೋನಾರ್ನ್ಲ ಗಾಳಿಡ್ ಯಂತ್ರಮಾನವನ ಸಂಚಾರೊಗ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಸೋಡಾರ್ನ್ (ಗಾಳಿಡ್ ಮಿತ್ತ ಗ್ ತೂಪುನಂಚಿನ ಸೋನಾರ್) ವಾತಾವರಣದ ಪರೀಕ್ಷೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಸೋನಾರ್ನ್ ಶಬ್ದ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಶಬ್ದ  ಗೃಹಿಕೆದ ಯಂತ್ರೊಡು ಉಪಯೋಗಿಸವೆರ್.ಶಬ್ದದ ಆವರ್ತನೆಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆರ್ದ್(ತಳಮಟ್ಟದ ಧ್ವನಿ ತರಂಗ) ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ (ಅತಿಗಾಮಿ ಧ್ವನಿತರಂಗ) ಬದಲಿ ಮನ್ಪೆರೆ ಸೋನಾರ್ನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೆರ್. ನೀರ್ದ್ ಅಡಿತ ಶಬ್ದದ ಅಧ್ಯಯನೊನ್ ಆಳ ನೀರ್ದ್ ಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಅತ್ತಂಡಾ ಹೈಡ್ರಾಅಕಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ .

ನಾಲ್ ಬಗೆತ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಜಲಸೇನೆಗ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಲ್ತಿನವು ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪೆರ್ಮೆದ ಕೊಡುಗೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ನಾಲ್ ಬಗೆತ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಭಾರತದ ನೌಕಾಪಡೆಕ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆನ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಈ  ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಡಿ ಆರ್ ಡಿ ಓ ದ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಕೊಚ್ಚಿ ಮೂಲೊದ ಎನ್ ಪಿ ಒ ಎಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವೆ ಮನೋಹರ್ ಪರಕರ್ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಜಲಸೇನೆಗ್ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಭಾರತದ ಸೇನೆಗ್ ಪುಗರ್ತೆದ ಹಾರೈಕೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಜಲಗಡಿತ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಜಾಸ್ತಿ ಮನ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ನಾಲ್ ಬಗೆತ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಜಲಸೇನೆಗ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೂರೊಡು ದೆಂಗ್ ದ್ ಉಪ್ಪುನ ವೈರಿ ಜಲಂತರ್ಗಾಮಿಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸೈರನ್ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖಾಂತರ ರಕ್ಷಣಾ ನೌಕೆಲೆಗ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಣ್ಣ್ ಕಾವಲು ನೌಕೆಡ್ ದೀಂಡಾ ನೌಕಾಪಡೆತ ಅಗತ್ಯೊಗು ಬೊಡಾಯಿಲೆಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಮನ್ಪುಂಡು. ನೀರ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ದ ಉಲಯಿದ ತರಂಗೊಲು, ಶಬ್ದ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ದ ಆಳೊನು ನಿಖರವಾದ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪುಂಡು

ಭಾರತದ ನೌಕಾಪಡೆಟ್ ನಾಲ್ ವಿದೊತ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್ಲೆನ ಸೇರಿಗೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅವೆನ ಕೆಲಸೊದ ವಿದೊಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಯಾದುಂಡು.

ಅಭಯಾ ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ ಆಳ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ನೀರ್ದ್ ಉಲಯಿ ಉಪ್ಪುನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಶೋಧಕ ಯಂತ್ರ.

ಉಂದು ಹಂಸ ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ರ್ದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರ ಜ್ಞಾನೋನ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಮಲ್ತಿನ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್.  ಹಂಸ ಯು ಜಿ ದ ಕಾರ್ಯ ವೈಖರಿ ಹಂಸ ಸೋನಾರ್ ಎಡ್ಡೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. 

ನ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ ಮುಟ್ಟದ ವಸ್ತುಲು, ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಲು ಅಂಚನೆ ವೈರಿನೌಕೆಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪಿನಂಚಿನ ಎಲ್ಯ  ಶೋಧಕ ಯಂತ್ರ.

ಎ ಐ ಡಿ ಎಸ್ ಎಸ್  ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ ಮಸ್ತ್ ದೂರೊಡು ಅಂಚನೆ ಮಸ್ತ್  ಆಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ ವೈರಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ತ್ ದ್ ಸೈರನ್ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖಾಂತರ  ರಕ್ಷಣಾ ನೌಕೆಲೆಗ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು.




#Article 267: ಅಡ್ಪಿಲ್ಲ ಮರ್ದುಲು (101 words)


ಅಡ್ಪಿಲ್ಲದ ಮರ್ದುಲು :
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಸೀಕ್ ಸಂಕಡೊಲೆಗ್ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆದ ಮರ್ದ್ಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಐನ್ ಪಂಡಿತೆರ್ನಕ್ಲು ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಸೀಕ್ಲೆಗ್ ಪಂಡಿತೆರ್ನ ಕೈತಡೆ ಬಲ್ಪುನಾತ್ ಪುರ್ಸೊತ್ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಇತ್ತಿಜಿ. ಅಕುಲು ಇಲ್ಲ ಸುತ್ತಮುತ್ತೊಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಬೇರ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಅಡ್ಪಿಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸಾಂಬಾರ ಸಾಮಾನ್ಲೆನ್ ಗಲಸೊಂದ್ ಸೀಕ್ ಗ್ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದುಂಬುದ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್ ಜನಮಾನಿ ಕಮ್ಮಿ. ಜನೊಕುಲು ಯಂತ್ರೊಲೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತನ್ಕುಲೆನ ಬೇಲೆನ್ ಮೈ ಬಗ್ಗಾದ್ ಬೆನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆದಾತ್ ವಾಹನ, ಕಟ್ಟಣೊಲು ಇತ್ತಿಜ. ಅಂಚಾದ್ ಗಾಳಿ, ನೀರ್, ಬೂಮಿ ನಿರ್ಮಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಸೀಕ್ ಕಮ್ಮಿ. ಅಪಗ ಈ ಮರ್ದುಲ್ ಯಾವೆದ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್ ಗಾಲಿ, ನೀರ್ ಪೂರ ಕಲಂಕ್ದ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ಸೀಕುಲೆಗ್ ಉಂದ್ ನಾಟುಜಿ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೀಕುಲೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮರ್ದ್ಲೆನ್ ಹಿರಿಯಕ್ಲು ಅಡ್ಪಿಲ್ಲದ ಸಂಬಾರ ಸಾಮಾನ್ ಗಲಸೊಂದ್ ಎಂಚ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ಂದ್ ತೂವೊಲಿ.

ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿನ್ 'ಸಾಂಬಾರಲೆನ ರಾಜೆ ಪನ್ಪೆರ್'.




#Article 268: ನಾಮಪದ (240 words)


ಡು ನಾಮಪದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಇಬಾಗೊ.  ಇಂದೆಟ್ ವಾಕ್ಯಾಂಸೊ ಒಂಜೆನ ಕರ್ತೃಪದ, ಕ್ರಿಯಾಪದಒಂಜೆನ ಕರ್ಮ ಅತ್ತಂಡ ಉಪಸರ್ಗ ಒಂಜೆನ ಕರ್ಮೊಡು ಮುಕ್ಯೊ ಪದಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯರ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು.

ನಿಘಂಟ್‌ಲೆ ವರ್ಗೊಡು ನಾಮಪದೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಬಾಗೊಡು ಬೇತೆಬೇತೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆಪುಂಡು.  ಅಂಚನೆ ನಾಮಪದೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸದ್ ವಾಕ್ಯೊರಚನೆದ ನಿಯಮೊಲು ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಬಾಸೆಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡು.  ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಮಲ್ಪುನಗ ಗುಣವಾಚಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಗುಣೊನು ಸೂಚಿಸವುನ ಗುಣವಾಚಕೊಲು ಪುಟ್ಟುನ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಮಪದೊತ ವಾಕ್ಯಾಂಗ ಒಂಜೆತ ಮುಕ್ಯೊ ಬಾಗೊ ಆದ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಪದೊಕುಲಾದ್ ಇವರನೆ ಆಪೊ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ವ್ಯಾಕರನೊಡು ನಾಮಪದೊ ಎನ್ಮೊ ಪದವರ್ಗೊ ವಾಚಕೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾತ್ಂಡ್.

ನಾಮಪದೊನು ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್  ಪನ್ಪೆರ್.  ಈ ಪದೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಬಾಸೆದ ನಾಮೆನ್‌ ಪದೊಡ್ದು ಬತ್ತ್‌ನೆ.  ನಾಮೆನ್ ಪಂಡ ಪುದರ್. ನಾಮಪದೊಲಂಚಿತ್ತಿ ಪದವರ್ಗೊಲು ಪಾಣಿನಿನಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕೃತೊ ವ್ಯಾಕರನೊ ತಜ್ಞೆರೆಡ್ದ್ ಅಂಚನೆ ನಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಕೆರೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಇವರಣೆ ಆತ್ಂಡ್.  ಅಂಚನೆ ಅಯಿನ ಶಬ್ದರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷೊಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆಯಿನವು.  ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಪ್ರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಕ್‌ಡ್ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿ(ಗ್) ಅತ್ತಂಡ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ(ನ್) ವ್ಯಾಕರನೊದ ವಿಭಕ್ತಿಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸದ್ ನಾಮಪದೊಲು ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೊ.    

ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಾಸೆದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಲು ಬಿನ್ನೊ ಮಟ್ಟೊಡು ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಅವು ಔಪಚಾರಿಕ ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಪಂಡ ಒವ್ವೇ ಬಗೆತ ಶಬ್ದರೂಪಾತ್ಮಕ ಪೂರ್ವ ಪ್ರತ್ಯಯೊಲು ಅತ್ತಂಡ ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯೊಲು ಅವು ದೆತೊನುವೊ ಬುಕ್ಕೊ ಒವ್ವೇ ಬಗೆತ ಬೇತೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಅವು ಸೇರುವೊ ಪನ್ಪುನವು ಈ ಔಪಚಾರಿಕ ಲಚ್ಚನೊಲೆಡ್ ಸೇರ್ದ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಆಂಡ ಶಬ್ದಾರ್ಥೊಗ್ ಸಂಬಂದಿಸಯಿನ ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್‍ಲಾ ಪಂಡ ಅವೆಕ್‌ಲೆ ಅರ್ತೊಗು ಸಂಬಂದಿಸದ್ ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್ ಅವು ಹೊಂದುದಿಪ್ಪುವೊ.  ಈ ಲೇಕನೊದ ಸುರೂಟು ನಾಮಪದ ಒಂಜೆನ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಈ ರೀತಿಯಾದ್ ಒಂಜಿ ಔಪಚಾರಿಕೊ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ವ್ಯಾಕರನೊ ಬದ್ದವಾಯಿನ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆತುಂಡು.  ಆ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಎಚ್ಚಾದ್ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ನಾಮಪದೊಕುಲು ಅತ್ತಂದಿನೆಡ್ದ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬಾಸೆಲೆ ಗಳಸುನಕ್ಲೆಗ್ ಅವು ಸಾಧನವಾದ್ ಒದಗ್‍ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಅಂಚಾಡಲಾ ಉಂದು ಮಾತ ಬಾಸೆಲೆನ ನಾಮಪದೊಲೆಗ್ ಅನ್ವಯೊ ಆಪುಜಿ ಪನ್ಪುನವು ಇಂದೆತ ಅನುಕೂಲೊ.  ಉದಾರ್ನೆಗ್, ರಷ್ಯನ್‌ ಬಾಸೆಡ್ ಒವ್ವೇ ನಿರ್ದೇಸಕೊ ಗುಣವಾಚಿಕುಲು ಇದ್ದಿ; ಅಯಿಡ್ದಾರೊ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಸಕೊ ಗುಣವಾಚಿಲೆಡ್ದ್ ಮಾರ್ಪಾಡ್ ಆಯಿನ ಪದೊಲುಂದು ಒರಿಲಾ ಮುಲ್ಪ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನಿಸವುಜೆರ್.  ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ಅವೆತ ಸಬ್ದಾರ್ತೊಗು ಸಂಬಂದಿಸದ್ ಲಚ್ಚನೊಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನಿಸವುನ ಹಲವಾರ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ನಡತೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಅಯಿತ ಪೈಕಿ ದಿಂಜ ಇವಾದೊ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೆಲವೊಂಜೆಗ್ ಈ ತಿರ್ತ್‌ಡ್ ಚರ್ಚೆ ಆತ್ಂಡ್.  




#Article 269: ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ (267 words)


ಪೊಸ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್(ಆಧುನಿಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳೆ ಐಸಿರಿ)ಪನ್ಪಿನ ವಿಸಯೊಡು ಒಂಜಾತ್ ವಿವರನೆಲು.     

ತುಳುತ ಪೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಮಜಲ್ಡ್ೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಕಾರೊದಂಚಿನ ಬೇರುಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಚಡ್.  ಕಾವ್ಯೊ, ಮಹಾಕಾವ್ಯೊ, ಕಿನ್ಯ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ನಾಟಕೊ ಇಂಚ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬೇತೆನೇ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ಡ ಬದ್ನ್ೊಂದ  ತೂಪುನ ಆಸಕ್ತಿ ಕವಿಕ್ಲೆಂಡ ಪುಟ್ಟೊಂದ್ ಬತ್ತ್ಂರಡ್.  ತುಳುತ ಇಂಚಿತಿನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ಬ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪ್ರೇರಣೆನೇ ದುಂಬಾದ್ ಉಂತ್ಂಿಡ್.     

      

ರಾಜಾಶ್ರಯೊ ತಿಕ್ಕಂದಿನೆಡ್ದಾವರೊ ತುಳುತ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪರಿಪ್ಪುಗು ಪುರಾಣೊದ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ಕವಿಕ್ಲ್ ಆಧರಿತೊಂಡೆರ್.  ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆಂಡಲಾ ಇನಿಕ್ಕ್ಲಾ  ತುಳು ಪರಿಚ್ಛೇದೊಗು ಸೇರಂದೆ ಅನುಬಂಧೊಡೇ ಒರಿಂಡ್.  
ಮತೊ ಪ್ರಚಾರೊನೇ ಮಲ್ಪರೆಂದ್ ಬತ್ತಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಜಾನಪದೊ, ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬೂಕು ಪ್ರಕಟಣೆಗ್ ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜಾಯಿನೆನ್ ಮೆಚ್ಚೊಡಾಯಿನವೆ.      

ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಮಲೆನಾಡ್ದ ಪೊರ್ಲುನು ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ’ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊಡು ಬರೆತ್ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಮಲ್ತಿನಂಚಿನ ಕಾಲೊಡೆ ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಬಟ್ರ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕøತಿದ ಪೊರ್ಲುಪೊಲಿಂಕೆನ್ ಮಂದಾರರಾಮಾಯಣೊಡು ಪಂಡೆರ್.  
ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀ ರಾಮಯಣ ದರ್ಶನಂ ಬೂಕುಗ್ ಮುಟ್ಟ ರಾಮಾಯಣೊದ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್ಂೊಡ್.  ಅವು ಮಾತ ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣೊಗ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಆಂಡ್.  ತುಳುನಾಡ್ದ ದಲಿತೆರ್ನ, ಮಲೆಕುಡಿಯೆರ್ನ ಬದುಕ್ ಮಂದಾರರಾಮಾಣೊಡು ಬತ್ತಿನೆನ್ ತೂವೊಲಿ.

ಪೊಸ ತುಳುತ ಸುರೂತ ಬೂಕು 1929ಡ್ ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರೆನ ‘ಅಮಲ್ ದೆಪ್ಪಡೆ’ ಪನ್ಪುನ ಕಬಿತೆ ಸಂಕಲನೊ.  1930–31ಡ್ ಒಂಜಾತ್ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತೊ.  ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರೆನ ‘ಪೊರ್ಲಕಂಟ್’, ಎಸ್. ಯು. ಪಣಿಯಾಡಿಯೆರೆನ ‘ತುಳುವ ಮಹಾಸಭೆತೊ ವಾರ್ಷಿಕ’, ಬಿ. ಮೋಹನಪ್ಪ ತಿಂಗಳಾಯೆರೆನ ‘ತುಳು ಪದ್ಯಾವಳಿ’, ‘ಪತಿತೋದ್ಧರಣ ಪದ್ಯಾವಳಿ’, 1933ಡ್ ಕೆ. ಗಂಗಾಧರ ರಾಮಚಂದ್ರೆರೆನ ‘ತುಳು ಪದ್ಯಮಾಲಿಕೆ’ ಅಪೂರ್ಪೊದ ಬೂಕುಲು.

ಈ ದಶಕೊಡು 22 ಕವನೊಕ್ಲೆನ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತೊ.  ಪಾವೆಂ ಆಚಾರ್ಯೆರೆನ ಬಯ್ಯಮಲ್ಲಿಗೆ-1981, ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ನ ಆಲಡೆ – 1983, ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರೆರೆನ ತಂಬಿಲ-1984, ರಂಗಿತ-1987, ರತ್ನಕುಮಾರೆರೆನ ರತ್ನನ ಕರ್ಮ-1989, ರುಕುಮನ ಪದ-1987, ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ನ ಪಚ್ಚೆಕುರಲ್-1987, ರಸಿಕ ಪುತ್ತಿಗೆನ ಪರಬನ ಮೋಕೆ-1988 ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಾವ್ಯೊದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ ನಡತ್ತ್ಂಜಡ್.  

ಒಟ್ಟಾದ್ ತುಳುಟ್ 100ಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ್ ಪದ್ಯೊದ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟೊ ಆಂಡ್ ಪನೊಲಿ.   

ತುಳುಟು 16 ಕಾದಂಬರಿಲು ಪ್ರಕಟಾತ್ಂೊಡ್.   

ತುಳುಟ್ ನಾಟಕೊದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಮಸ್ತ್ ಆತ್ಂ ಡ್.  ಮಹಾಲಿಂಗ ಬಟ್ರ್ 200ಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ್ ನಾಟಕೊ ಸಂಗ್ರಹೊ ಮಲ್ತೆರ್.  ನಿಕ್ಲೆಗ್ ಗೊಂತಿತ್ತಿ ಲೆಕೊ ತುಳುತ ನಾಟಕೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊ ಒಂಜಿ ಲಾಭೊದ ಉದ್ಯಮೊ ಆದ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಬುಲೆದಂಡ್.  ಇಂದೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆ ಅಂಚನೆ ಒರಿದಂಡ್.  

ಇಂಚ ತುಳುಟು 30ಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಬೂಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಪ್ರಕಟಾಂಡ್.   

ಸುಮಾರ್ 19 ಸಂಕೀರ್ಣ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟಾತ್ಂ ಡ್.
ತುಳು ಹಾಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ 9 ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್ಂಕಡ್.




#Article 270: ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯ (489 words)


ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್ (ಪುಟ್ಟು:೧೮೭೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨, ಸಾವು:೧೯೩೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ ) ಕವಿಶಿಷ್ಯ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡ್ದು ಕ್ಯಾತೆರಾತೆರ್, ದ ಮಾಸ್ಟೆರ್ ಆದ್ , ಸಾಲೆದ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರಾದ್, ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಸಾಲೆದ ಮಾಸ್ಟೆರ್ ಆದ್, ಪರೀಕ್ಷಾಧಿಕಾರಿ ಆದ್, ಬೆಂದಿನ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯ ಸಾಹಿತಿಲು. ಸಿಸು ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ದಿಂಜ ಆಸಕ್ತಿಡ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್.  

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೊದ ಕೈತಲ್‍ಡಿಪ್ಪುನ ಪಂಜ ಪನ್ಪುನ ಊರುಡು ಮಂಗೇಶರಾಯೆರೆ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ರಾಯೆರೆ ಮುತ್ತಜ್ಜೆ ದಾಸಪ್ಪಯ್ಯೆರ್ ಅಕಾಲೊ ಸಾವುದ ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಬುಡೆದಿ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟಿಪ್ಪುನ ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು  ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿಲೆ ಆಯೆರ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಕುಟುಮ್ಮೊದಕ್ಲೆನ್ ಪಂಜೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನವು ರೂಡಿಯಾಂಡ್.  

ದಾಸಪ್ಪಯ್ಯೆರೆ ಒರಿಯೆ ಮಗೆ ವಿಟ್ಠಲೆರೆಗ್ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲು.  ಅಯಿಟ್ ಒರಿ ರಾಮಪ್ಪಯ್ಯೆರ್.  ಆರೆ ಏಳ್ ಜೋಕುಲೆಡ್ ರಡ್ಡನೆದಾರ್ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್.  ಆರೆಗ್ ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿನ್ನಿದ ಒಂತೆ ಜಾಗೆ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್.  

ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ೧೮೭೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨ ದಾನಿ ಪುಟಿಯೆರ್.  ಇಂಬೆರೆ ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಶಾಂತಾದುರ್ಗಾ. ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ಆರೆನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ ಸುರುವಾಂಡ್.  ಬಡತನೊದ ಕಾರನೊ ಜೋಕ್ಲೆ ವಿದ್ಯೆಗಾದ್ ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಾಲೊ ಮಲ್ತೆರ್.  ೧೮೯೦ಡ್ ರಾಮಪ್ಪಯ್ಯ ತೀರ್ದ್ ಪೋನಗ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರೆಗ್ ಹದಿನಾಜಿ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಮಂಗಳೂರುಡು ಓದೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಣ್ಣೆ ಮದ್ರಾಸ್(ಇತ್ತೆದಚೆನ್ನೈ)ಡ್ ಓದೊಂದಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಸಂಸಾರೊದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಂಬೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರ್ಂಡ್.  

೧೮೯೪ಡ್ ಇಂಬೆರೆ ಮದಿಮೆ ಕ್ಯಾತೆರಾಯಿನ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾವ್ ಇಂಬೆರೆ ತಂಗಡಿ ಭವಾನಿಬಾಯಿಯೆರೊಟ್ಟುಗೆ ಆಂಡ್.  ಇತ್ತೆದ ಪಿಯುಸಿ ಎರಡನೆದ ವರ್ಸೊಗು ತತ್ಸಮವಾಯಿನ ಕಾಲೇಜಿದ ಸುರೂತ ವರ್ಸೊದ ಎಫ್.ಏ.(ಆರ್ಟ್ಸ್) ತರಗತಿಡ್ ಪಾಸ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಬೆರ್ ೧೮೯೬ಡ್ ಮಂಗ್ಳೂರ್‍ದ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತ ಹುದ್ದೆ ದೆತೊಂಡೆರ್.  ಇಂದೆಕ್ಕಾದ್ ಆರ್ ಕನ್ನಡಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಪಾಸಾದಿತ್ತೆರ್.  ಮುಲ್ಪ ನಂದಳಿಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣೆರ್ (ಮುದ್ದಣ ಕವಿ) ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.  ಮಂಜೇಶ್ವರೊದ ಗೋವಿಂದ ಪೈಯೆರೆನ ಸಿಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್.

ಪಂಜೆ ಕನ್ನಡೊಡಗು ಕೊರ್‍ನ ಸೇವೆ ದಿಂಜ.  ಇಲ್ಲಡೆದ ಪಾತೆರೊ ಕೊಂಕಣಿ, ಊರ ಜನಬಳಕೆದ ಪಾತೆರೊತುಳು, ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನೆ ಕನ್ನಡ, ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಸ್.  ಇಂಚ ದಿಂಜ ಬಾಸೆಲೆ ಪ್ರಭಾವ-ಪರಿಣಿತಿಲು ಆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಸ್ರಿಸ್ಟಿಡ್ ಪರಿಣಾಮೊ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.

ಕನ್ನಡ ಪಾಟೊಲೆಗ್ ಪದ್ಯೊಲು ಬೋಡಾಂಡ ಆ ಕಾಲೊಡು ಸುರುಕು ಪದ್ಯೊತ ಬೂಕುಲೆನ್ ಸಂಪೊಲಿಪೆದೆರ್.  ೧೯೧೨ಡ್ ಒಂಜನೆದ ೧೯೧೯ಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೨೭ಡ್ ಮೂಜನೆದ ಪದ್ಯೊ ಬೂಕುಲು ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಟ್ಯೊ ಕ್ರಮೊಡು ಸೇರೊನ್ಂಡ್.  ಸ್ವತಃ ಪಂಜೆದಾರೆ ಈ ಬೂಕುಲೆಗಾದ್ ಕೆಲವು ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್.  ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿಲನ್ ಪ್ರಕಟನೆದ ಸಂಸ್ಥೆದ ಕೋರಿಕೆದಂಚ ಕನ್ನಡೊದ ಪಟ್ಯೊ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್.  ಶಿಕ್ಷನೊದ ದ್ರಿಸ್ಟಿಡ್ ಪೊಸ ಸಾದಿನ್ ಮೊಟ್ಟ್‌ದಿನ ಪಾಟೊದ ಬೂಕುಲು ಉಂದು.  
ಪಂಜೆದಾರ್ ಬರೆಯಿನ ಜೋಕ್ಲೆ ಸಾಯಿತ್ಯೊ ಆಯಿನ ೨೨ ಸಿಸು ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಕತೆಲೆನ್, ೧೮ ಸಿಸು ಗೀತೆಲೆನ್, ೧೨ ಬಾಲಸಾಹಿತ್ಯೊ ಕತೆಲೆನ್, ೧೧ ಜೋಕ್ಲೆ ಗೀತೆಲೆನ್ ಸೇರ್ದುಂಡು.  ಈ ಬೂಕುಲೆನ್ ಮಾತ ಅರ್ ’ಕವಿಶಿಷ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ಡ್ ಬರೆಯೆರ್.  ಆರೇ ಸಮರ್ತೊ ಕವಿಕುಲುಂದು ಪುಗರ್ತೆ ದೆತೊಂಡೆರ್.  ಯಾನ್ ಕವಿನ ಸಿಸ್ಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೆದುತನೊ ಆರೆಡ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  

ಕನ್ನಡೊಡು ಸುರೂಕು ಕಥನಕವನೊಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್ ಪಂಜೆದಾರೆ. 

ಕರಿನ ೨೦ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಆದಿಡ್ ಆರೆನ ಭಾವೆರಾಯಿನ ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮರಾಯೆರೆ ಸಂಪಾದಕತ್ವೊಡು ಕುಡ್ಲದ್ದ ಪ್ರಿಂಟ್ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ’ಸುವಾಸಿನಿ’ ಪನ್ಪಿ ಮಾಸಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪದ ಮಿಶನೆರಿಲು ಪ್ರಕಾಸೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ’ಸತ್ಯ ದೀಪಿಕೆ’ ಪನ್ಪಿನ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪಂಜೆದಾರ್ ದಿಂಜ ಹರಟೆ, ಕತೆ, ಕವನೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ಬರೆದ್ ಪ್ರಕಟಿಸದೆರ್.  ಇಂದೆಟ್ ಆರೆನ ’ರಾ.ಮ.ಪಂ.’ ಬುಕ್ಕೊ ’ಹರಟೆಮಲ್ಲ’ ಪನ್ಪಿ  ಗುಪ್ತನಾಮೊನು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.  

ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ತಾಯಿ, ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ತಂದೆ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಭರತ ಶ್ರಮಣ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಹಾಸ್ಯೊ ವಿಡಂಬನೆಲೆನ್ ಏತ್ ನಿಪುನೆರಾದ್ ರಚಿಸವೊಂದಿತ್ತೆರೊ ಅಂಚನೇ ಆತೇ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಡ್ ವೀರಮತಿ, ಪೃಥುಲಾ, ಶೈಲಿನಿ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕತೆಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್.  ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜಾನಪದ ಕತೆ ’ಕೋಟಿ ಚನ್ನಯ’ ಕತೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. 

ಕೊಡಗ್‌ದಕ್ಲ್ ಉದಾರತೆಡ್ದ್ ನಡಪಾಯಿಜೆರ್ಂಡಲಾ  ಅಲ್ಪದ ಪ್ರಕೃತಿದ ಪೊರ್ಲುಗು ಕೊಡವೆರೆ ದೈರ್ಯೊ ಸೌರ್ಯೊಗು ಮನಸೋತ್‍ನ ಪಂಜೆದಾರ್ ಬರೆಯಿನ  ಪನ್ಪುನ ಪದ್ಯೊ, ಗುಣಕೆ ಮತ್ಸರವುಂಟೇ? ಆರೆನ ದೋರನೆನ್ ದೇರ್ತ್ ಸಾರುಂಡು.  ಎಲ್ಲಿ ಭೂರಮೆ ದೇವಸನ್ನಿಧಿ ಬಯಸಿ ಬಿಮ್ಮನೆ ಬಂದಳೋ... ಇಂಚ ಸುರುವಾದ್ ಸವಿದು ಮೆದ್ದರೊ ಯಾರು ಪೂರ್ವದಿ ಹುಲಿಯ ಹಾಲಿನ ಮೇವನು? ಪಂಡ್‍ದ್ ಸಾಗ್‍ದ್ ಅವರೇ ಸೋಲ್ ಸಾವರಿಯರು! ...ಅವರೇ ಕೊಡಗಿನ ಹಿರಿಯರು! ಪಂಡ್‍ದ್ ಬನ್ನಿಸದ್, ’ಕವಿಶಿಷ್ಯ’ರ್ ಆರೆನ ಮಲ್ಲತನೊನು ಮೆರೆಯೆರ್.  ಉಂದತ್ತಂದೆ ಕಿನ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ, ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆ, ಸಂಶೋದನೆ, ಹರಟೆ, ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಕನೊಲೆನ್‍ಲಾ ಪಂಜೆದಾರ್ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು ಕೊರ್ತೆರ್.  

ಸರಸ ಮಾತುಗರಿಕೆ,ವಿನೋದ ಭಾವನೆ,ಎಡ್ಡೆ ಬಾಸನೊಕಾರೆ, ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕೆರ್ ಆಯಿನ ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರೆ ಬಗೆಟ್ ಕುವೆಂಪು ಬರೆಯಿನ ಈ ಪದ್ಯೊ ಪಂಜೆದಾರೆನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊನು ಬಣ್ಣಿಸವುಂಡು
.

೧೯೩೪ಡ್ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರುಡು ನಡತಿನ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಯರೆ ಒರಿ ಸೂಸ್ಮೊ ಸಂವೇದನೆದ ರಸಿಕ, ಕವಿ, ವಿಮರ್ಶಕೆ, ಸಾಹಿತಿನ ಮನ ಗೆಂದಿಯೆರೆ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಕೃತಕೃತ್ಯರಾಯೆರ್.  ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್ ೧೯೩೭ ಅಕ್ಟೋಬರ ೨೪ ದಾನಿ ಆರೆನ  ೬೩ನೆ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್‍ಯೆರ್.  




#Article 271: ಮಣ್ಣ್ (138 words)


ಮಣ್ಣ್‌  ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೊ ವಸ್ತು. ಇಂದೆಟ್  ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೊದ ದಿಂಜ ಪದರೊಲುಂಡು(), ಉಂದು ತನ್ನೊ ಮೂಲೊ ವಸ್ತುಡ್ದು ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಭೌತಿಕವಾದ್, ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕನಿಜಾಂಸೊಲು ಇಪ್ಪುನೆಟ್ ಎತ್ವಾಸೊ ತೋಜುಂಡು.  ಉಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ್ ಅಂಚನೆ ಪರಿಸರೊದ ಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ಪೊಲಿನ ಬಂಡೆಡ್ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಕೊಚ್ಹಿದ ಪೋಂಡ ದಿಂಜ ಮಾರ್ಪಾಟ್‍ಲೆಡ್ದ್, ಡ್ದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಡ್ದ್ ರೂಪು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ಮಣ್ಣ್ ತನ್ಒನ ಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಬಿನ್ನೊ ಆದಿಪ್ಪುನೆಗ್ ಕಾರನೊ ಅವು ಬೂಗೋಲೊ, , ಬುಕ್ಕೊ ಗ್‍ಲೆ, ಜೊತೆಟ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಘನೊ, ಅನಿಲೊ ಬುಕ್ಕೊ ದ್ರವ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಕನಿಜೊ ಅಂಚನೆ ಇಂಗಾಲೊದ ಮಿಸ್ರನೊಡ್ದ್ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಣೊಕುಲು ಪರಸ್ಪರೊ ಸಡಿಲವಾದ್ ಸೇರೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್, ಕಾಲಿ ರಂದ್ರೊಡ್ದ್ ಕೂಡ್‍ದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಈ ರಂದ್ರೊಲು  ಮಣ್ಣ್‌ದ (ದ್ರವರೂಪೊ) ಬುಕ್ಕೊ ಗಾಳಿ(ಅನಿಲೊ)ರೂಪೊಡುಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದಾವರೊ ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ದಿಂಜ ಸರ್ತಿ ಮೂಜಿ ಲೆಡ್ ಸಂಸ್ಕರಿಸವೆರ್. ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಸಾಂದ್ರತೆ 1 ರಿಂದ 2 g/cm³ ಇರುತ್ತದೆ.  ಮಣ್ಣನ್ನು ಭೂಮಿ  ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ : ಈ ವಸ್ತುವಿನಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹವು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಭೂಮಿ ಗ್ರಹೊದ ಒಂತೆ ಬಾಗೊಡು ಮಣ್ಣ್‌ದ ರಚನೆ ಡ್ದ್ ಪರತಾತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಾನೊಲ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಡ್ದ್ ಪರತ್ ಆತ್‍ಜಿ. ಡ್, ಮಣ್ಣ್‌ ಒವ್ವೇ ಗ್ರಹೊನು ಆಚ್ಚಾದಿಸವುನ ಆಧಾರಶಿಲಾತಲೊದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಗಟ್ಟಿ ಆವಂದಿನ ಗಟ್ಟಿ ಪದಾರ್ತೊಂದ್ ಪನೊಡಾತ್ಂಡ್, ಅತ್ತಂಡ ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಸಡಿಲಾಯಿನ ಮೂಲೊ ವಸ್ತ್.




#Article 272: ನಲಿಕೆದಕುಲು (159 words)


ನಲಿಕೆದಕುಲು ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದಕುಲು.ಪುದರ್‍ದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಮುಕುಲೆಗ್ ಜನಪದ ನಲಿಕೆನೆ ಮುಕ್ಯೊ ಉದ್ಯೋಗೊ. ನಲ್ಕೆದಕುಲು ಪಂಡಾ ಅಜಲಾಯ ಜನಾಂಗದಕುಲು. ಅಜಲ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪದ್ದತಿ. ಸೋಂಕಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಅತ್ತಂಡ ಪೋಡಿದಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊಕ್ ಅಜಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಜಲಾಯನಕುಲೆಗ್ ಮಂತ್ರವಾದ ಗೊತ್ತಿಪ್ಪುಂಡು. ನೂಲು, ಬಸ್ಮ ಮಂತ್ರಿತ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ತಪ್ಪು ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊಟು ಪೋಡಿಗೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸುಮಾರ್೨೦-೩೦ ಜನಪದ ನಲಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ನಲಿಕೆಲೆನ್ ಮಾತ್ರ ನಲಿಕೆದಕುಲು ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್

ನಲಿಕೆನೆ ಜೀವನದ ಸಾದಿ ಪಂದ್ ಅವೆನ್ ನಿಸ್ಟೆಡ್ ಪಾಲಿಸದ್ ತನ್ನ ಆರಾಧನ ನಲಿಕೆಯಾಯಿನ ಆಟಿಕಳಂಜ ನಲಿಕೆದ ನಿಲೆಟ್ ಊರುದ ಮಾರಿನ್ ದೂರ ಮಲ್ತೊಂದು ನಿಸ್ಟೆಡ್ ಗುಳಿಗನ ಕೋಲ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ನೂದ್ ವರ್ಷನು ಕರಿದ್ ೧೧೪ ನೆ ವರ್ಷದ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ನಲಿಕೆದಾರ್ ನಿಟ್ಟೊಣಿ ಅಜ್ಜೆ.ವಿಶ್ವ ತುಳುವೆರೆ ಆಯೊನೊ ೨೦೧೬ಟ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆಯಿನ ಪೆರ್ಮೆದ ತುಳುವಪ್ಪೆನ ಮಗೆ ನಿಟ್ಟೊಣಿ ಅಜ್ಜೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ಳೂರು ಪಂಚಾಯತ್ ದ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಪುಟ್ಟ್ ದ್ ಬಲತೆರ್.

ಜನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ ನಲಿಕೆದೊಟ್ಟುಗು ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕು ನಲಿಕೆದ ಪದೊಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್,ತುಳುನಾಡ್ ದ ಮುಗೇರೆರ್, ಮನ್ಸೆರ್,ಗೊಡ್ಡೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕುಲು ಅಯ ಅಯ ಕಾಲೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ನಲಿಕೆನ್ ನಡಾಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.ಕೆಲವೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಬೊಡು ದುಡಿನಲಿಕೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಮನ್ಪುವೆರ್. ನಲಿಪುನಗ ದುಡಿ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಚರ್ಮವಾದ್ಯೊನು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ದುಡಿನಲಿಕೆಗ್ ಅಕ್ಲ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದೊನು ಪನ್ಪೆರ್. ಅವೆಟ್ ತಾರಿಪಡ್ಪು ಚೋಮಕ್ಕೆ, ದರನೆ, ಮಾಣಿನಾಗೆರ್, ಉರಿಕುಡ್ಪೆಲೆ, ತಾಲಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದೊಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.




#Article 273: ಉಪಗ್ರಹ (110 words)


ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಕ ಪಂಡ ರಾಕೆಟ್/ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕ ಪಂದ್ ಅರ್ಥೊ. ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಅಮೇರಿಕ, ರಷ್ಯಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್,ಚೀನಾ,ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲು ಉಪ್ಪುನೆ.  ನಮೊನ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಇಸ್ರೊ () ಉಪಗ್ರಹ ತಯಾರಿದ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರೊ.  ಉಂದೆನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚ್-ಕಮ್ಮಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಂಡ ಕೊನಯರಾಪುನ ಉಪಗ್ರಹದ ತೂಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಕ್ಷೆ.  ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲೆನ್ ವಿಂಗಡಿಸವೊಲಿ.

ಇತ್ತೆ ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ., ಬೊಕ್ಕ ಎ.ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ., ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲು ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಇಜ್ಜ. ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ.- ಮಾರ್ಕ್-೩ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮನ್ತೊಂದುಂಡು.
ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮನ್ಪುನ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲೆಡ್ ಘನ ಬೊಕ್ಕ ದ್ರವ ಇಂಧನಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊಲುಂಡು. ತಾನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮನ್ತ್‌ನ ದ್ರವ ಇಂಧನ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನ ಇಂಜಿನ್ಗೆ (ಯಂತ್ರೊಗು) ವಿಕಾಸ್ ಇಂಜಿನ್ ಪಂದ್ ಪುದರುಂಡು. 

ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಕಾಯಲು ನನೊಂಜಿ ಕಾಯದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಶಕ್ತಿರ್ದಾತ್ರ ಅಯಿನ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬರ್ಪುಂಡೊ  ಆ ಕಾಯೊಗ್ ಉಪಗ್ರಹ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ೨ ರೀತಿದವು




#Article 274: ತುಳು ನಿಘಂಟು (305 words)


 ಬಾಸೆಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆಲಾ ಒಂಜಾದುಂಡು.  ಅಂಚಾದ್ ತುಳುಬಾಸೆ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ರಡ್ಡನೆದ ಅತ್ತ್‌.  ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ತನ್ನವೇ ಆಯಿನ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್.  ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರಣೊಡ್ದಾವರೊ ತುಳು ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿದ ಉಪಯೋಗ ಪಿರ ಬೂರ್ಂಡ್.  ಅಯಿಕ್ ಕಾರಣೊ ಕನ್ನಡೊ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬಾಸೆದಕುಲು ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಸಾಹಿತ್ಯೊ ರಚನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಯೆರ್.  ತುಳುಟು ಆತ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬುಲೆದ್ ಬರಂದಿನೆಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನೇ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತುಳು ಬರೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಆಳಿನಂಚಿನ ಚೌಟ, ಬಂಗ, ಅಜಿಲ ಅರಸುಲು ತುಳುವೆರಾಂಡಲಾ ಶಾಸನನೊಲೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡೇ ಬರೆಪಾಯೆರ್.  ಅಕ್ಲೆನ ಆಸ್ತಾನೊಡು ಕನ್ನಡೊದ ಕವಿಕ್ಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್.  ಇಂಚಾದ್ ಪಂಚದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆದ ಸಾಲ್‍ಡ್ದ್ ತುಳು ಬರಿಕ್ಕ್ ಪೋಂಡ್.  ಕುಡೊಂಜಿ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ತೂಪಿನಾಂಡ ತುಳುಟು ಮಸ್ತ್ ಮೌಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಅಂಚಾದ್ ಜನಪದೆರ್ ಮೌಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಬತ್ತೆರ್.  ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ಟ್  ವಿಷ್ಣುತುಂಗನ ತುಳು ಭಾಗವತೊ, ಅರುಣಾಬ್ಜ ಕವಿನ ಮಹಾಭಾರತ, ಕಾವೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿಮಹಾತ್ಮೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಇಂಚಿಪ ತಿಕ್ಂಡ್.  ತುಳುಟು ಬತ್ತ್‌ನ ಮಸ್ತ್ ನಿಘಂಟುಲು ಸಂಪನ್ನೊ ಆತ್‍ನೆ ಬಾಯಿ ಪಾತೆರೊಡು.  ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ನಿಘಂಟುಗು ಆಯಿತವೇ ಆಯಿನ ಗುರುತು ಉಂಡು.  

೧೯ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುತ ಅರ್ದೊಡ್ದು ದುಂಬು(೧೮೩೪) ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಷನರಿಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಾಸೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅದ್ಯಯನೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ತುಳು ಬರೆಪಿನ ರೂಡಿ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದೇ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು  ತುಳುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ೧೮೪೧ ಇಸವಿಡ್ದಿಂಚಿ ಅಚ್ಚಿ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಶನರಿಲು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೊನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಾಸೆಗ್ ಅನುಮಾದೊ ಮಲ್ತೆರ್.  ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಇಗರ್ಜಿಲೆಡ್ ತು‍ಳು ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥೊನು ತುಳುಕು ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ಬಾಸೆ ಮಿಸನ್‍ದಕುಲು ತುಳುತ ಜನಪದೊ ಕಾವ್ಯೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೆರ್.  ಅಂಚನೆ ಜೊತೆಟ್ ತುಳು ನಿಘಂಟ್‍ಲಾ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್.  ಈ ನಿಘಂಟ್ ನ್ ಡೆಲ್ಲಿದ ಎಷ್ಯನ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ದಕುಲು ಮರು ಮುದ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್ 

ತುಳು ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ನಿಘಂಟು ಪ್ರಕಟೊ ಆಯಿನ ರಡ್ಡೇ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಬೂಕು ಪ್ರಕಟೊ ಆಂಡ್. ಈ ನಿಘಂಟ್ ನ್ಲಾ ಬರೆತಿನಾರ್ ಅಗಸ್ಥ್ ಮೆನ್ನರ್ ಪನ್ಪಿ ಮಿಶರನರಿ. ಬಾಸೆಲ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತಿ ವಿದೇಶಿ ಮಿಶನರಿಳೆಗ್ ತುಳು ನಾಡ್ ಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಲ್ಪರೆ ತುಳು ಅಗತ್ಯಾದ್ ಕಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಮಿಷನರಿಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಇಂಚಿತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೂಕುಲೆನ್ ಅನುವಾದೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲೊಗಾತ್ರೊ ಈ ಬಗೆತ ನಿಘಂಟ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಉದ್ದೇಸೊ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್.

೧೯೬೭ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ದು ಪ್ರೊ.ಮರಿಯಪ್ಪ ಬಟ್ರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರೊ. ಕೆದಿಲಾಯೆರೆ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಈ ತುಳು ನಿಘಂಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್.  ಉಂದು ಮೆನ್ನರ್‌ನ ನಿಘಂಟುದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪೊ ಅತ್ತ್.  ಸುಮಾರ್ ೮,೦೦೦ ಪದಕುಲೆನ ಈ ನಿಘಂಟ್‍ಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉಳ ನಾಡ್‍ದ ಬಾಸೆಲೆ ಪದೊಕುಲೆಗ್ ಸ್ತಾನೊ ತಿಕ್‍ದ್ಂಡ್. 

ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರೆ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಪದಿನೆನ್ಮೊ ವರ್ಸೊದ ಬೇಲೆದ ಪಲವಾದ್ ತುಳು ನಿಘಂಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್.  ಉಂದು ತುಳು-ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಜಿ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪದೊಕುಲೆ ಕೋಶ.   




#Article 275: ತುಳು ಲಿಪಿ (152 words)


ತುಳು ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿಂದ್ ಪಂಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಉಂಡುಂದು ಪನ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ತಿಕ್ಕೊಂದುಂಡು. ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರೊಲೆಡ್, ಮಠೊಕ್ಲೆಡ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು, ಜೋತಿಷ್ಯೊಡು, ಗೃಹ ಸೂತ್ರೊಡು, ಸೂಕ್ತೊ ಮಂತ್ರೊ ವೇದಾದಿಲೆನ್ ಬರೆದ್ ದೀಡುನ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಾಸೆ ತುಳುಂದು ಈತ್‍ನೆಟ್ಟ ತೆರಿದಿತ್ತ್‌ಜಿ. 

ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಕ್ರಿ.ಸ.೧೨೦೦ಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೋ ಕಾವ್ಯೊಡು ಮಾಹಿತಿ ತಿಕುಂಡು. ಈ ಬೂಕುಡು ತುಳುತ ವಂಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಅಂಚಾದ್ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸೆರಾಯಿನ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಐನಾಜಿ ತಲೆಮಾರ್ ದುಂಬೆ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತಿನೆಕ್ ಆದಾರೊ ಆಪುಂಡು.  

ತುಳು ಲಿಪಿ ಆರ್ಯಲಿಪಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ಹ್ರಸ್ವ ಎಕಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಹ್ರಸ್ವ ಒಕಾರ ರೂಢಿಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿನ್ ಇತ್ತೆ ಗಳಸುನವು ಒಂತೆ ಬಂಙೊ. ಪೊಸ ತಲೆಮಾರ್‌ದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಡಾ. ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಅವು ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉದಾ: ಕೊಡೆ ಬುಕ್ಕ ಕೋಡೆ ಪದೊತ ಯತ್ವಾಸೊ ತೆರಿಯೆರೆ ಒಕಾರೊನು ಗಳಸೊಡಾಪುಂಡು.

ತುಳುಟು ಅಕಾರೊಡ್ದ್ ಳಕಾರೊಗು ಮುಟ್ಟದ ಸ್ವರೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಂಜನೊ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರಂಡ ೫೨ ಆಪುಂಡು.  ಕ, ಕಾ, ಕಿ, ಕೀ, ಕು, ಕೂ, ಕೃ, ಕೆ, ಕೇ, ಕೈ, ಕೊ, ಕೋ, ಕೌ, ಕಂ, ಕಃ ಇಂಚ ಪದಿನೈಟ್ ಸ್ವರೊಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ತುಳುತ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರೊಲೆ ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ ಉಂಡು.




#Article 276: ಲಿಪಿ (131 words)


 

ಲಿಪಿ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಅಪುನ ಸಬ್ದೊಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಯೆರೆ ಗಳಸುನ ಚಿಹ್ನೆಲೆ ಸಮೂಹೊ. ಧ್ವನಿಸಂಕೇತೊಲು ಬಾಸೆ ಆಂಡ, ಬಾಸೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಬರವಣಿಗೆದ ಸಂಕೇತೊಲು ಲಿಪಿಂದ್ ಅನ್ನಿಸವುಂಡು. ಲಿಪಿ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತೊಗು ಸಂಕೇತವಾದ್ ವರ್ತಿಸವುಂಡು. ಲಿಪಿನ್ `ಚಾಕ್ಷುಷ ಭಾಷೆ' () ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾಸೆಗ್ ಲಿಪಿ ಅಗತ್ಯೊ ಉಂಡು ಪನ್ಪುನ ಮಾತ್ರೊಗು ಪ್ರತೀ ಬಾಸೆಗ್ ಅಯಿತವೇ ಆಯಿನ ಲಿಪಿ ಇಪ್ಪೊಡುಂದು ಅತ್ತ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಕೊಡವ, ಬ್ಯಾರಿ, ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿ. ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊಡು ಈ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಕನ್ನಡೊ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  ಅಂಚಾದ್ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಅಯಿತವೇ ಆಯಿನ ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿ. ಅಂಚನೇ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲೆ ಲಿಪಿ ಒಂಜೇ ಆಯಿ ಮಾತ್ರೊಗು ಆ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲಾ ಒಂಜೇ ಅತ್ತ್. ಉದಾ:ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆಗ್ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅಂಚನೇ ಒಂಜೇ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನೊಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲಿಪಿಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ಉದಾ: ಕೊಂಕಣಿ ಪಾತೆರುನ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಕನ್ನಡೊ ಲಿಪಿನ್,ಗೋವಾದಕುಲು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ತುಳು ಬಾಸೆದಕು ಬರೆನಗ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್/ರೋಮನ್ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳುಕ್ಕು ಲಿಪಿ ಉಂಡು, ಅಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಬಲಕೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಜನಕುಲೆಗ್ ಅವು ಗಲಸುನೆ ಎಂಚ ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿದ್ ಇಜ್ಜಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮಸ್ತ್ ಜನ ತುಳು ಬಾಸೆ ಅಂಚನೆ ತುಳು ಲಿಪಿತಂಚಿ ಮನಸ್ಸ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.




#Article 277: ಉಮೊಜ (359 words)


ಉಮೊಜ ಪಂಡ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗೊದಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿ.  ಉಂದು ೧೯೯೦ಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಪೊಸ ಊರು. ಈ ಊರುಡು ಆಂಜೊಲೆಗ್ ನಿಸೇದೊ ಮುಲ್ಪ ಪೊಂಜೊಲು ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪುವೆರ್.  ಉಮೊಜಗ್ ಇತ್ತೆ ೨೫ನೆ ಒರ್ಸೊದ ಸಂಬ್ರಮೊ.  ಈ ಊರುಗ್ ಆಂಜೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಸೊ ಇಜ್ಜಿ. ಮುಲ್ಪ ಕಿನ್ಯ ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊಲು ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪುವೆರ್.  ಈ ಊರುಡು ಸಾಲೆಲೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರೊ ಬೊಕ್ಕ ತರಬೇತಿ ಸಿಬಿರೊಲು ಮಾತ ಉಂಡು.  ಈ ಊರುನು ಸಂಬೂರುದ ರೆಬೆಕಾ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ಪನ್ಪಿ ಪೊಂಜೊವು ಉಂಡು ಮನ್ತೆರ್

ರೆಬೆಕಾ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ೧೯೬೨ ವಂಬೊ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟ್ ಬಲತೆರ್.  ಸಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತನ್ನೊ ೧೮ನೆ ಒರ್ಸೊಡು ಫೆಬಿಯನೊ ಡೆವಿಡ್ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ಪನ್ಪುನಾರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.  ರಡ್ಡ್ ಜನಲ ವ್ಯಾಪಾರೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನೆಮ್ಮದಿದ ಜೀವನೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ರಾಜಕೀಯಡ್ ಒಂತೆ ಪ್ರಬಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಯಿನ ರೆಬೆಕಾ ೧೯೯೦ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕೆರ್ರ್ದ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಆಯಿನ ಪೊಂಜೊಲೆನ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಸಹಾಯೊ ಮನ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಈ ವಿಚಾರೊರ್ದಾತ್ರೊ ರೆಬೆಕನ್ ಅರೆನ ಕಂಡನಿ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಊರೂದ ಜನೊಕುಲು ರೆಬೆಕಾನ ಏಳಿಗೆನ್ ಸಹಿಸಾವೆರೆ ಆವಂದೆ ಆರೆಗ್ ಪೆಟ್ಟ್ ಪಾಡುವೆರ್.  ಅಪಗ ಫೆಬಿಯನೊ ಆರೆನ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಬರ್ಪುಜೆರ್ ಅಯಿಕಾತ್ರ ಕಂಡನಿಯನ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಸಂಬೂರು ಬುಡ್ಡು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಮೊಜ ಪನ್ಪಿ ಎಲ್ಯ ಪೊಂಜೊಲು ಮಾತ್ರೊ ಉಪ್ಪುನ ಊರುನು ಕಟ್ಯೆರ್.  ಆಂಜೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ  ನಿಸೇದೊ  ಮಲ್ತೆರ್

ಪುರುಸೊ ಪ್ರದಾನವಾಯಿನ ಸಂಬೂರುಡ್ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರಿ ದೌರ್ಜನ್ಯೊ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯದ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಯದ ಪರಬೆರೆಗ್  ಬಲವಂತವಾದ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಅತ್ಯಾಚಾರೊ, ಪೊಣ್ಣುಲೆನ್ ಜನನಾಂಗ ತುಂಡು ಮಲ್ಪುನಿ, ಪೆಟ್ಟ್ ಪಾಡುನಿ ಉಂದು ಅಲ್ಪ ನಡಪುನಂಚಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯೊಲು.  ಉಮೊಜದ ಮುಟ್ಟದ ಊರುಡು ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಪೊಂಜೊಲು ಕುರಿ ಮೆಪಯೆರೆ, ಕನಕ್ ಕನಯೆರೆ ಪೊನಗ ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರ್ ಅಕುಲೆನ್ ಬಲವಂತಡ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆಡ್ದ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಆಯಿನ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಅಕುಲೆನ ಕಂಡನಲ್ಲು ಬೇನೆ ಮಲ್ಪುನೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಕೆರ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನಲ ಮನ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಈ ಮಾತ ಕಸ್ಟೊನು ಎದುರಿಸಯೆರೆ ಬೊಡಾದ್ ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆಡ್ದ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಆಯಿನ ೧೪ ಪೊಂಜೊಲು ಬೊಕ್ಕ ರೆಬೆಕಾ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ಪೂರಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಉಮೊಜ ಪನ್ಪಿ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿ ಕಟ್ಯೆರ್.  ಸಂಬೂರುದ ಪುರುಸ ಪ್ರದಾನವಾಯಿನ ಪದ್ಧತಿನ್ ವಿರೋದಿಸಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಅಲ್ಪದ ಪೊಂಜೊಲು ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಚಿಲ್ಲ್‌ಡ್ ಜೀವನೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಆ ಗುಡ್ಚಿಲ್ಲ್‌ನ್ ಮಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಬಿನ್ ಬೆರತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್‌ದುಪ್ಪುವೆರ್.  ಅಕುಲೆನ ಗುಡ್ಚಿಲ್ಲ್ ಸುತ್ತ ಮುಳ್ಳುದ ಬೇಲಿ ಮನ್ತುದುಪ್ಪುವೆರ್.  ಆಂಜೊಲೆಗ್ ಮುಲ್ಪ ನಿಸೇದೊ ಆಂಡಾ ಪೊಂಜೊಲು ಅಕುಲೆನ ಜೀವನೊ ಸಂಗಾತಿಲೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೊಪುನಂಚಿನ ಅವಕಾಸೊ ಉಂಡು.

ಅಲ್ಪದ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ ಸುಮಾರ್.  ೪೫-೫೦ ಪೊಂಜೊಲು ಬೊಕ್ಕ ೨೦೦-೨೨೦ ಜೋಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.

ಅಲ್ಪದ ಪೊಂಜೊಲು ಜೀವನೊದ ಸಾದಿಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಸಂಬೂರುದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ  ಕರ ಕುಸಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಮಣಿ ಸರೊಕುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಬೀರ್‌ದ ಲೆಕ್ಕನೆ ಉಪ್ಪುನ ಅಕುಲೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ  ಕಡಿಮೆ ಅಮಲ್‌ದ ಆಸರ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ತೊಂದು ಕಾಸ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಡೆಗ್ ಪ್ರವಾಸಿಲು ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಪೆರ್.  ಮುಲ್ಪ ಸಂಬೂರುದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರ ಕುಸಲ ವಸ್ತುಲೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು.

ಇತ್ತೆ ಉಮೊಜದ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಸಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ ಕಲ್ಪುನ ಅವಕಾಸೊ ಉಂಡು.  ದುಂಬು ಸಂಬೂರುಡು‍ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ೫-೬ ಒರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊ ಆನಗ ಕುರಿ ಮೆಪವುನ, ಕಯಿಕಂಜಿ ಮೆಪವುನ ಕೆಲಸ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಇತ್ತೆ ಉಮೊಜಡ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರೊ, ತರಬೇತಿ ಸಿಬಿರೊಲು ಮಾತ ತಾಪನೆ ಆದ್ ಜೋಕುಲು ಓದುನೆಟ್, ಬರೆಪುನೆಟ್, ಕಲೆ, ಗೊಬ್ಬು ಮಾತೆಟ್ಲ್ ಪ್ರತಿಬಾವಂತೆರಾತೆರ್.




#Article 278: ಕೊರಗ (196 words)


ಕರ್ನಾಟಕರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ  ಜಿಲ್ಲೆದ ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗಡು ಕೊರಗ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪುದರ್. ಮೊಕಲೆಗ್ ಕೊರಗೆ, ಕೊರಗೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಮೊಕ್ಲೆನ ಈ ಜನಾಂಗೊ ಮುಗೇರೆರೆಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ.  ಆ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್ ಈ ಜನಾಂಗೊ ಪಂಡ  ಕ್ರಮೊಟ್ಟು  ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಮೊಕುಲು ಪಗೆಲ್‍ಡ್ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮುಜ್ಜು, ಏಮೆ, ಮುಗ್ಗೆರ್ ಇಂಚಿತ್ರಿ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್  ತಿಂದೊಂದು ಬದ್‍ಕೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಕಾಲೊ ಕರಿನಂಚ ಬುದ್ಧಿ ಬುಲೆದ್ ಊರು ಸೇರ್ಂಡಲಾ ಕಾಡ್‍ದ ನಂಟ್‍ನ್ ಬುಡ್‍ಜೆರ್.  ಮೊಕುಲು ಕಾಡ್‍ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಬೆದ್‍ರ್ ಬೂರುಲೆಡ್ದ್  ಕುಡುಪು, ತಟ್ಟಿ ಕುಡುಪು, ಪೇರ್ ಅರ್ಪುಕುರುವೆ, ಕುರುವೆ, ಕಾಂಟ್ಯಲೆನ್ ಮುಡೆದ್ ಅಯಿಟ್ ಬತ್ತಿನ ಕಾಸ್‍ಡ್ ಜೀವನ ಸಾಗೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಮೆಕ್ಲೆನ್ ತೋಟಿ ಬೇಲೆಗಾದ್ ಪೇಂಟೆದಕುಲು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಹಳ್ಳಿದ ಸತ್ತೊ ಪೆತ್ತ ಬುಕ್ಕೊ ಎರ್ಮೆದ ಚರ್ಮೊ, ಕೊಂಬು ಬುಕ್ಕೊ ಎಲುನು ಚೋಲಿ ಒಯ್ತ್‌ದ್ ಮಾಪಿಳ್ಳೆನಕ್ಲೆಗ್ ಮಾರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಮದುಮೆ, ಪರ್ಬೊದ ಒನಸ್ಡ್ ಬುಡ್ಪುನ ಮಡೆನ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ  ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಅಜಲ್ ಪದ್ಧತಿಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆತೆರ್.

ಕೊರಗೆರ್ ಕೊರಗ ತನಿಯೆ ಪನ್ಪಿ ಭೂತೊನು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊರಗ ತನಿಯ ದೈವಸ್ಥಾನೊಲು ಕೊರಗೆರೆನ ಅಧಿಕಾರೊಡೇ ನಡಪುಂಡು. ಆಂಡ ಕೆಲವು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕುಲು ನಡಪಾವುನ ದೈವಸ್ಥಾನೊಳುಲಾ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕಲ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವ ಆದ್ ಲಾ ಕೊರಗ ತನಿಯನ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. ಕೊರಗ ತನಿಯ, ಕೊರಗಜ್ಜೆ ಆರಾಧನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊ ಜಿಲ್ಲೆಡಾಂಡ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದಂಚಿ ನೀಚ ದೈವ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಡ್ ಈ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು.  ಕೊರಗೆರ್, ದೇವಸ್ಥಾನೊಳೆಡ್, ದೈವಸ್ಥಾನೊಳೆಡ್, ಸೈತಿನಕಲ್ನ ದಿನತ್ತಾನಿ ದೋಲು ಗುದ್ದೆರೆ ಪೋಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ನಾಡ್ ದ ಆರಾಧನೆಡ್ ಕೊರಗೆರೆಗ್ ಪ್ರಾಶಸ್ಥ ಉಂಡು. 

ದಟ್ಟ ಕಪ್ಪು ಬನ್ನೊದ ಕೊರಗೆರ್ ಗುಂಗುರು ಕೂಜಲ್, ಚಪ್ಪಟೆ ಮೂಂಕು, ಅಗಲವಾಯಿ ಮುಂಡೊ, ಹರಿತ ಕಣ್ಣ್, ದಪ್ಪೊ ಬಿಮ್ಮೊಟಿ, ಗಟ್ಟಿ ಜುವೊ ಇತ್ತಿನಕುಲು.  ದವ್ಡೆ ಒಂತೆ ದೂಂಚಿ.  ಕೆಪ್ಪಟೆದ ಎಲು ಎತ್ತರೊ.




#Article 279: ಯಶ್ಮಿತಾ ಬೆಳ್ಳೂರು (191 words)


ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಭಾರತದ ಕೀರ್ತಿ ಪತಾಕೆನ್ ರಾಪಾಯಿನ ಕ್ರೀಡಾತಾರೆ ಯಶ್ಮಿತಾ ಬೆಳ್ಳೂರು. ಬಂಗಾರ್ದ ಪದಕ ಗೆಂದಿನ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಣ್ಣು.

ಬಡತನದ ಜೀವನೊಡುಲ ಮಿಂಚಿನನಂಚಿನ ಕ್ರೀಡಾತಾರೆ ಯಶ್ಮಿತಾ. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ಳೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ದ ಮಿತ್ತಜಾಲ್ ಪನ್ಪಿ ಎಲ್ಯ ಊರುಡು ಕೃಷಿತ ಬೇಲೆ ಅಂಚನೆ ಕೂಲಿ ಬೇಲೆ ಪೋಪಿನಂಚಿನ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮತಿ ದಂಪತಿಲೆನ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲೆಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಮಗಳಾದ್ ಯಶ್ಮಿತಾ ಪುಟ್ಯೆರ್. ದಿನ ದಿನ ಬೆಂದಿನವು ದಿನ ದಿನತ ಖರ್ಚಿಗ್ ಸರಿ ಆಪಿನಂಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆಂಡ ಮಲೇಶಿಯಾ ಪಂದ್ಯಾಟಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪಿನಂಚಿನ ಯಶ್ಮಿತಾನ  ಮಲ್ಲ ಕನೊಕು ಸರಕಾರ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಮಲೇಶಿಯಾದ ಪ್ರವಾಸದ ಮಲ್ಲ ಮೊತ್ತದ  ಖರ್ಚಿನ್ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗ ವಿಭಾಗೊರ್ದ್ ಸರಕಾರ ಮಂಜೂರು ಮಲ್ತ್ ದ್  ಮೆರೆನ ಸಾಧನೆಗ್ ಬೆರಿ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಂಡ್.

ಯಶ್ಮಿತಾ ಬೆಳ್ಳೂರು ಮೆರೆನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸನು ಎ. ಎಲ್. ಪಿ. ಶಾಲೆ ಬೆಳಿಂಜ ಬೊಕ್ಕ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಶ್ರೀ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ಶಾಲೆ ಅಗಲ್ಪಾಡಿಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ದೈಹಿಕ  ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾಯಿನ ಶಶಿಕಾಂತ ಬಲ್ಲಾಲ್ ಯಶ್ಮಿತಾನ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಿನ್ ಪೊಲಬು ಮನ್ತ್ ದ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ಪುನೆದೊಟ್ಟುಗು ಸಲಹೆ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ದು  ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮಲೇಶಿಯಾಡ್ ನಡತಿನ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ತ್ರೊ ಬಾಲ್ ಪಂಥೊಡು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೂಟೊನು ಸೋಪಾದ್ ಭಾರತದ ವಿಜಯ ಪತಾಕೆನ್  ದೆರ್ತ್ ಪತ್ತಿನ ತುಳುವಪ್ಪೆನ ಮಗಳ್ ಗಡಿನಾಡ ಪ್ರತಿಭೆ ಯಶ್ಮಿತಾ ಬೆಳ್ಳೂರುಕ್ರೀಡಾಭ್ಯಾಸನು ಮಲ್ತ್‌ದ್  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನಡೆ ಶಾಲಾ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೊಂದು ತನ್ನ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಭಾರತ ಕೂಟೊಡು ಸೇರ್ದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಗೊಬ್ಬುದು ಭಾರತೊಗು ಕೀರ್ತಿ ಕನತಿನಾರ್ ಗಡಿನಾಡ್ ದ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಳ್ ಯಶ್ಮಿತಾ 

ಯಶ್ಮಿತ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಿದೊಟ್ಟುಗು ಕಥೆ ಕವಿತೆ ಬರೆಪುನಂಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಂಚಿನ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸಿ. ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಶೇಕಡಾ ೮೫% ಅಂಕ ಪಡೆದ್ ಆಟೊಡು ಮಾತ್ರತ್ತ್ ಪಾಠೊಡುಲ ಪ್ರತಿಭಾವಂತೆ ಪನ್ಪುನೆನ್ ತೋಜ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.




#Article 280: ತುಂಬೆ (149 words)


ತುಂಬೆನ್ ರುದ್ರಪುಷ್ಪ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆನ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ನ್ದ ಪನ್ಪರ್.  ತುಂಬೆದ ಪೂನು ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಷುಪ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತೆಲುಗು ಬಾಸೆಡ್ ತುಮ್ಮಿಚಿಟ್ಟು. ಉಂದು  ಶಿವ ದೇವೆರೆಗ್ ಇಷ್ಟವಾಯಿನ ಪೂ  ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ದಯಿ ತುಂಬೆದಯಿ.

ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಶರೀರೊಡು ವಿಷ ಸೇರಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಅವೆನ್ ತಗ್ಗಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ತುಂಬೆದ ಪೂನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ದೆರ್ ಗೆಅಂಚಾದ್ ಇತ್ತೆಲ ಶಿವನ ಪೂಜೆಗ್ ಇಷ್ಟದ ಬೊಲ್ದು ತುಂಬೆದ ಪೂನು ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಆಯುರ್ವೇದದ ಮರ್ದ್‌ಡ್  ಬೊಲ್ದು ತುಂಬೆದ ಪೂ ಮಸ್ತ್ ವಿಸೇಸವಾಯಿನವು ಅವೆನ್ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗಳಸುವೆರ್.

ತುಂಬೆ ದಯಿ ಸುಮಾರ್ ೪೫-ಡ್ದ್ ೬೦ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತೆರೊಗು ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಗೆಲ್ಲುಲೆನ್ ಬುಡೊಂದು ಬಳಪುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೧ ಇಂಚಿದಾತ್ ಉದ್ದದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪಚ್ಚೆ ಇರೆಕುಲು ಮೆದುವಾಯಿನ ದಂಡ್‍ದ ಸುತ್ತಲ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ತಿರ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಮುಟ್ಟಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು.

ತುಂಬೆ ದಯಿಕುಲು  ಕಡಿಮೆ ನೀರ್ ದ ಅಶ್ರಯೊಡುಲ  ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಬಿತ್ತ್ ಬೂರ್ದ್ ಅಯಿನಾತೆಗೆ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಳಪಿನಂಚಿನ ದಯಿಕುಲು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಪೂತ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಮಾತ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಆಪಿನಂಚಿನ ತುಂಬೆ ದಯಿಕುಲುನ್ ಪೊರ್ಲುಗು ಬೋಡಾದ್ ನಡ್ಪೆರ್.

ತುಂಬೆದಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾತ ತರತ ಹವಾಗುಣೊಟುಲ ಬುಳೆಪಿನಂಚಿನ ದಯಿ. ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು,ಗಾಳಿ ,ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್ ಈ ಮಾತ ಅಂಶೊಲು ಈ ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಂಪುಂಡು.

 




#Article 281: ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳು (203 words)


ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳು ನಾಚಿಕೆ ತೋಜಾಪಿ ದಯಿ,ಮುಟ್ಟಿನ ಕೂಡ್ಲೆ ಮುದುಡುಂಡು ಉಂದೆತ ಈ ಸ್ಪರ್ಶ ಗುಣೊರ್ತಾತ್ರ  ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುಂದು ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ಉಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್   ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಆಪಿನಂಚಿನ ದಯಿ. ಈ ದಯಿನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಮುಟ್ಟಿದರ ಮುನಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ದಯಿನ್ ಮುಟ್ಟಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಬಾಡಿ ಲೆಕ್ಕ ಮುದ್ದೆ ಆಪುಂಡು. ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುಗು ಕಾಸರಗೋಡುದಂಚಿ ಹಳ್ಳಿದಕುಲು ತೊಟ್ಟಂಬಾಡಿ ಪನ್ಪೆರ್ ಬಹುಶ ಮಲಯಾಳಂ ದ ತೊಟ್ಟಂ(ಪತ್ತುನಿ) ಬೊಕ್ಕ ತುಳುತ ಬಾಡಿ(ಬಾಡುನೆ) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಶಬ್ಢೊಳು ಸೇರ್ದ್ ತೊಟ್ಟಂಬಾಡಿ ಶಬ್ಧೊ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದುಪ್ಪೊಡು.ಕಾಸರಗೋಡುದಂಚಿದ ಮಲಯಾಳಂದಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ತುಳುತಕುಲುನ ರಡ್ಡ್ ಭಾಷೆಲ ಸೇರ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತುದುಪ್ಪೊಡು.

ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುದ ದಯಿ ನೆಲಟೆ ಪದ್‍ರಾ ಪರಡುನ ದಯಿ ಉಂದು ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಜಿ. ಒಂಜೆ ಮುದೆಲ್ ಡ್ದ್ ಎಗ್ಗೆಲೆನ್ ಬುಡುದು ಪದ್‌ರಾ ಪರಡುಂಡು.ಉರುಟುದ ಗೋಳಿಕಾಯಿದಂಚನೆ ಕಡ್ಡಿದಂಚಿನ ತೊಟ್ಟು ಇತ್ತಿನ್ ತೆಳು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಬುಡುಪುಂಡು.

ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುದ ದಯಿನ್ ರಕ್ತ ಬೀಜಾಸುರನ ಸಂತತಿ ಪಂದ್ ತೆಗಳುವೆರ್ ಈ ದಯಿನ್ ಕಡ್ತ್ ದಕ್ಕ್ಂಡ ಕುಡ ಬೇರ್‍ಡ್ ತೆಗ್‌ರ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಸೊಂಪಾದ್ ಬಳಪುಂಡು.ಈ ದಯಿಟ್ ಸಾರೊರ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ಬಿತ್ತ್ ಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುಂಡು ಅವು ಲುಂಗ್‍ದ್ ಬೂರ್ಂಡ ಅಲ್ಪ ಪೂರಾ ದಯಿ ಕೊಡಿಪುಂಡು.

ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳು ನಾಚಿಕೆ ತೋಜಾಪಿ ದಯಿ,ಮುಟ್ಟಿನ ಕೂಡ್ಲೆ ಮುದುಡುಂಡು ಉಂದೆತ ಈ ಸ್ಪರ್ಶ ಗುಣೊರ್ದಾತ್ರ  ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುಂದು  ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ದಯಿತ ಇರೆಕುಲು ಮುಟ್ಟಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಮುದ್ದೆ ಆಪುಂಡು.  ಮುದ್ದೆ ಆಯೆರೆ ಕಾರಣ ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುದ ಇರೆಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಯಿನ ಇರೆಕುಲು ಅವು ಕ್ರೀಮಿ ಕೀಟೊಲೆರ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆಗೋಸ್ಕರ ಮುಟ್ಟಿ ಕೂಡ್ಲೆ  ಮುದ್ದೆ ಆಪುಂಡು(ಬಾಡುಂಡು).ಈ ದಯಿಟ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು ಆ ಮುಳ್ಳುಲು ನಮ್ಮ ಮೈಕ್ ತಾಗ್ಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬೇನೆ ಬೊಕ್ಕ ನಂಜಿ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್.ಆಂಡ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್‌ಡ್ ಈ ದಯಿಕ್ ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು

ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳುದ ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ಗಾಳಿ ,ನೀರ್,ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಅಗತ್ಯ ಬೋಡಾಪುಂಡು.ಈ ದಯಿ ಕಡಿಮೆ ನೀರ್ದ್ ಆಶ್ರಯ ಇತ್ತಿನಲ್ಪಲ ಬದುಕುಂಡು.

ಸ್ವಚ್ಚವಾದ್ ಬಂಜಿದ ಉಬ್ಬರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.




#Article 282: ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು (203 words)


ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟ್ ಪಂಡ ತಮಿಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಸಿ ಗೊಬ್ಬು. ಉಂದು ತಮಿಳ್‍ದಕುಲೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗೊ. ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪಂಡ ಪೆರ್ಚಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಲಿಪುನ ಎರುನು/ಬೋರಿನ್(ಹೋರಿ) ಪತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತಾವುನ ಒಂಜಿ ಪಂತೊ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಸಿಕನ ಅಂಚನೆ ಎರುತ ಯಜಮಾನಿಯನ ಆರ್ತಿಕ ಮೂಲೊಲ ಆದುಂಡು ಈ ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬು.

ತಮಿಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ(ಪೊಂಗಲ್) ಮೂಜಿ ದಿನತ ಆಚರಣೆ ಅಯಿಟ್ ರಡ್ಡನೆ ದಿನತಾನಿ ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪಂಥೊ ನಡಪುಂಡು.ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪಂಥೊಗು ಸುಮಾರ್ ೩೫೦೦ ವರ್ಷ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಮಧುರೈ,ನೀಲಗಿರಿಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಶಿಲಾಶಾಸನೊಡು ಜವ್ವನೆರ್ ಎರುಕುಲೆನ್ ಬಲಿಪಾವುನ ಚಿತ್ರದ ಕೆತ್ತನೆನ್ ತೂವೊಲಿ.

ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪಂಡ ಪೆರ್ಚಿ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬಲಿಪುನ ಎರುನು ದಾಲ ಅತ್ಯಾರ್ ಗಳಸಂದೆ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತಾವುನ ಪಂಥೊ.ಎರುತ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಬಂಗಾರ್‍ದ ಮಾಲೆ ಆತ್ತ್ಂಡ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕಟ್ಟುದುಪ್ಪುವೆರ್ ಆ ಪೆರ್ಚಿಡ್ ಬಲಿಪುನ ಎರುನ್ ಉಂತಾದ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಡ್ಡ್ ಅವೆನ್ ಕೊನತಿನಾಯೆ ಪಂಥೊ ಗೆಂದಿನಾಯೆಂದ್ ಅರ್ಥೊ.ಉಂದು ಜವ್ವನೆರೆನ ಒಂಜಿ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪಂಥೊ ಆದುಂಡು. ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ಸ್ವಯಂವರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಂಡಲ ತಪ್ಪತ್ತ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟ್ ಪಂತೊಡು ಎರುನು ಪತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತಾಯಿನ ಜವ್ವನಗ್ ಪೊಣ್ಣು ಕೊರ್ದು ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್‍ಗೆ
 

ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪಂಥೊ ೫೦ಸಾವಿರೊರ್ದ್ ೨೦ ಲಕ್ಷ ಮುಟ್ಟದ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಖರ್ಚಿಡ್ ನಡಪಿನ ಪಂಥೊ. ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ಕೃಷಿಕಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಎರುತ ಯಜಮಾನಿಯಗ್ ಆದಾಯದ ಮೂಲಂದ್ ಪನೊಲಿ. ೧೫-೨೦ ಸಾವಿರೊಗು ಎರುನ್ ದೆತ್ತೊಂದು ಒಂಜಿ ವರ್ಷ ಪೊರ್ಲುಡೆ ತಾಂಕ್‌ದ್ ೨-೩ ಲಕ್ಷ ಮುಟ್ಟಗ್ ಮಾರುನ ಅವಕಾಸಲಾ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಉಂಡು.

ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪಂತೊಡು ಪೆರ್ಚಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಲಿಪುನ ಎರುಕು ಬೇನೆ ಆಪುನ, ಕೆರೆಕ್ ಬೂರುನ , ರೈಲು ಪಟ್ಟಿದ ಮಿತ್ತ್ ಡೆ ಬಲಿತ್ ದ್ ಪ್ರಾಣೊಗು ತೊಂದರೆ ಆಪುನ ಅಪಾಯೊಲು ಜಾಸ್ತಿ. ಅಂಚನೆ ಅಯಿತ ಒಟ್ಟುಗು ಬಲಿಪುನ ನರಮಾನಿಯಗ್ಲ ಅಪಾಯ ಉಂಡು.ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆಗ್  ತೊಂದರೆ ಆಪುಂಡ್ ಪಂದ್ ಪ್ರಾಣಿದಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಉಂದೆನ್ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ಗು ಅರ್ಜಿಕೊರ್ನೆದ ಫಲವಾದ್ ೨೦೧೪ಟ್ ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ನಿಷೇಧ ಆಂಡ್




#Article 283: ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಶಕ್ತಿ (116 words)


ಬೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಲೆಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸಕ್ತಿಯೇ ಬೈಜಿಕ ಅತ್ತಂಡ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾ ಸಕ್ತಿ ಆತ್ಂಡ್. ನಮೊನ ಈ ಪೊಸ ಯುಗೊಟು ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಸಕ್ತಿದ ಗಳಸೆ ಪರ್ಯಾಯೊ ಸಕ್ತಿದ ಮೂಲೊ ಆದ್ ಆಸೆ ಪುಟ್ಟಾದ್ಂಡ್. ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಕಿರಿಯೊಲೆ ಮಲ್ಲ ಅನುಕೂಲೊ ಪಂಡ ವಿಕಿರಣಪಟು ಬುಕ್ಕೊ ವಿಕಿರಣಪಟು ಅತ್ತಂದಿನ ಐಸೋಟೋಪುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಕ್ರಿಯೆನ್ ನಡಪಾದ್, ವಿಕಿರಣಪಟುವಾದ್ ಐಸೋಟೋಪುಲೆನ್  ದೆತೊನುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೃತಕ ವಿಕಿರಣಪಟುಲುಂದು ಪುದರ್. ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಕಿರಿಯೆ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಂಭವನೀಯ ಕ್ರಿಯೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರೊ, ಬುಡುಗಡೆಯಾಪುನ ಉತ್ಪನ್ನೊಲು ಕಡಮೆ. ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಕ್ರಿಯೆದ ದಿಂಜ ಸವಾಲ್ ಪಂಡ ಅಯಿತ ನಿರಂತರತೆನ್ ಕಾತೊನುನೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಲು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ ನಡಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಅವು ಏಪೊಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಕ್ರಿಯೆಲು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾದ್ ಪ್ರಾಮುಕ್ಯೊನೇ ಅತ್ತಂದೇ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದ್ ಸಾದು ಅತ್ತ್ಂದ್ ಬಾವಿಸಯೆರ್. ಆಂಡ ಈ ಆಲೋಚನೆಗ್ ಒರಾನೆ ಪೊಸತೊಂಜಿ ತಿರ್ಗಾಸ್ ತಿಕ್ಂಡ್. ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯವಿದಳನ ಕಿರಿಯೆ ಸರಪ್ಪೊಲಿ ಕಿರಿಯೆ ಆದುಂಡು. ಅಯಿನ್ ಏಪೊಲಾ ನಡಪಾವೊಲಿ ಪನ್ಪುನ ಅಂಸೊ ತೆರಿಂಡ್. ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ವಿದಳನ ಬುಕ್ಕೊ ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಸಮ್ಮಿಳನ ಕಿರಿಯೆನ್ ಯಾಪೊಲಾ ನಡಪಾವುನ ಆಲೋಚನೆ ಮೂಡ್ಂಡ್. ಇಂಚ ನ್ಯೂಕ್ಲೀಯ ಕಿರಿಯೆಡ್ದ್ ಮಾಮಲ್ಲಾತ್ ಸಕ್ತಿಲು ಬುಡುಗಡೆ ಆಪುಂಡುಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.




#Article 284: ಚಲನೆ (171 words)


ಚಲನೆ ಒಂಜಿ ವಸ್ತುತಾ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟೊನ್ ಚಲನೆ ಪಂದು ಪಣೊಲಿ. ಚಲನೆ ಉಂದು ಒಂಜಿ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಶಬ್ದವಾದುಪ್ಪಂದೆ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಬ್ದವಾದುಂಡು. ದಾಯೆಪಂಡ ಒಂಜಿ ವಸ್ತುನ್ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ವಸ್ತುತಾ ಹೋಲಿಕೆಟ್ ಚಲನೆ ಇತ್ತುಂಟಾಲಾ ಮೂಜನೆ ವಸ್ತುತ ಹೋಲಿಕೆಡ್ ನಿಶ್ಚಲ ವಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಪೂರಾ ವಸ್ತುಲು ಚಲನೆಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ, ಪ್ರಪಂಚ ಅತ್ತಂತೆ ಪರಮಾಣುಟುಲಾ ಪ್ರೋಟಾನ್,ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರಾ ಚಲನೆಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಚಲನೆತಾ ನಿಯಮೊನ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧಲು ಉಂಡು.

ವಿಶ್ವಟ್ ಬೃಹದಾಕಾರ ವಸ್ತು ಅಯಿನಾ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಯಂತ್ರಲು, ಗ್ರಹಲು, ನಕ್ಷತ್ರಲು, ನಕ್ಷತ್ರ ಕೂಟಲು, ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಾಹನಲು ಚಲನೆಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ನಿಯಮಟ್ ವಿವರಣೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ನ ವಿಷಯ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ತಾ ಬುಕ್ಕ ಅಗಾದವಾಯಿನಾ.ಈ ನಿಯಮಲು ವಸ್ತುಲು ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬುಕ್ಕ ಅವು ಚಲನೆತಾ ಸಂಬಂಧೊನ್ ವಿವರಣೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. 
 ಈ ನಿಯಮತಾ ಬಗ್ಗೆ ೫ ಜುಲೈ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಯಿನ 
 ಎಂಬ ಪ್ರಬಂದಟ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿವರಣೆ ಮಾಲ್ಪವೆರ್.
 ನಿಯಮತಾ ಈ ತಿರ್ತ್‌ತಾ ಲೆಕ್ಕೊ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್.

ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಧ್ರವ್ಯತ ಪರಮಾಣು ಬುಕ್ಕ ಉಪ ಪರಮಾಣು  ಭೌತಿಕ ಸ್ತಿತಿನ್ ಅರ್ಥೈಸುನಗ ಸಿದ್ದಾಂತಲಾ ಕಂತೆ. ಈ ಸಿದ್ದಾಂತಗ್ ದ್ರವ್ಯ ಬುಕ್ಕ ವಿಕಿರಣ ಶಕ್ತಿ ಏಕಕಾಲಟ್ ತೋಜಿನಾ ಅಲೆ ಬುಕ್ಕ ಕಣತ ರೂಪಟ್ ನಡೆತೆನ್ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ,ಇಂದೆನ್   ಅಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ  ,  ಬುಕ್ಕ   ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್  ವಸ್ತುತ ನಿಖರವಾಯಿನ ಅಳತೆ ಬುಕ್ಕ ಭವಿಷ್ಯೊನ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗ್ ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ತಾನ ಬುಕ್ಕ ವೇಗ. ಆಂಚನೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್    ಸಿದ್ದಾಂತ ಪಣುಪುನೆ ಲೆಕ್ಕೊ ಏಕಕಾಲಟ್ ಉಪಪಾರಮಣುವಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ತಿತಿಯನ್ನು (ಸ್ತಾನ, ..) ನಿರ್ದಾರ ಮಾಲ್ಪಯಾರಾ ಅಪುಜ್ಜಿ .




#Article 285: ಬೊಳ್ಳಿ (188 words)


ಸೂರ್ಯಲಾ ಒಂಜಿ ಮದ್ಯಮೊ ಗಾತ್ರೊದ ಮದ್ಯೊ ಪ್ರಾಯೊದ ನಕ್ಷತ್ರೊ.  ಆಯನ ಪುಟ್ಟುಲಾ ಮಹಾಸ್ಪೋಟೊಡು ಸುಮಾರು 850ಕೋಟಿ ವರ್ಸೊಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆತ್ಂಡ್.  ಸೌರವ್ಯೂಹಲಾ ಒಂಜಿ ದೈತ್ಯೊ ಅಂತರೊ ದ ಗುರುತ್ವೊ ಜರಿನೆಡ್ದ್ 4.6 ಸತಕೋಟಿ ವರ್ಸೊಲೆ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ (4.568 ಸತಕೋಟಿ ವರ್ಸೊಲೆ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್) ಜಲ್ಮೊ ಆಂಡ್‍ಂದ್ ಜನಮಾನಿ ತೆರಿತೆರ್(ಇನಿಕ್ ಸುಮಾರ್ 500ಕೋಟಿ).

ಈ ವಿಶ್ವದ ಸ್ರಿಸ್ಟಿ ಸುಮಾರ್ 12 ಡ್ದ್ 20 ಬಿಲಿಯನ್ ಅತ್ತಂಡ 1200-2000 ಕೋಟಿ ವರ್ಸೊಲೆ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಸುರು ಆದಿಪ್ಪೊಡುಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ತರ್ಕಿಸದೆರ್.  ಆಂಡ ಇಂಚಿಪೊದ ಸಂಸೋದನೆಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಮೊನ ವಿಶ್ವದ ವಿಕಾಸೊದ ಆರಂಬೊ ಸುಮಾರ್ 13.75 ಬಿಲಿಯನ್ ಅತ್ತಂಡ 1375± 0.11% ಕೋಟಿ ವರ್ಸೊಲೆ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಸುರು ಆತ್ಂಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪರ್.  ದಿಂಜ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಇಂದೆಕ್ ಎಚ್ಚದ ಸಹಮತೊ ಕೊರ್ತೆರ್.  ಆ ಆರಂಬೊದ ಚನೊನು ಮಹಾಸ್ಪೋಟಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್.  ಅಂಚಾದ್ ಮಹಾಸ್ಪೋಟೊದ ಸಮಯೊಡ್ದ್ ಲೆಕ್ಕೊ ಪಾಡ್ಂಡ ನಮೊನ ವಿಶ್ವೊದ ಪಿರಯೊ ಸುಮಾರ್ 1375 (±11%) ಕೋಟಿ ವರ್ಸೊ ಅತ್ತಂಡ 1378 ವರ್ಸೊಂದ್ ಪನೊಲಿ.  ಆ ಒಂಜಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮೊ ಉಪಕಣ ಪ್ರಭಾಣು, ಫೋಟಾನ್-(ಪ್ರೋಟಾನ್‍ದ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ) ಪುಡಾದ್ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಡ್ ಬಾರೀ ಬೆಚ್ಚೊಡು ಕೊದಿತ್ 30 ನಿಮಿಸೊಡು ಕೊದಿಪುನ ಮಲ್ಲ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಉಂಡೆಯಾದ್, ಕ್ರಮೇನೊ ಬೆಚ್ಚೊನು ಕಡಮೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಈ ಇಸಾಲ ವಿಶ್ವೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಟ್ ದಿಂಜಿದಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೊಲೆ ರಚನೆಗ್ ಕಾರಣೊ ಆಂಡ್.  ಒಂಜೊಂಜಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೊಡುಟ್ಲಾ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನಕ್ಷತ್ರೊಲುಂಡು.  ನಮೊ ಇಪ್ಪುನ ಪಂಡ ನಮೊನ ಸೂರ್ಯೆ ಅತ್ತಂಡ ಸೌರಮಂಡಲೊ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೊಗು ಆಕಾಶಗಂಗೆ ಅತ್ತಂಡ ಕ್ಷೀರಪತೊಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಈ ನಮೊನ ಕ್ಷೀರಪತೊ ಪನ್ಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೊಡ್ಉ ಸುಮಾರ್ 200ಡ್ದ್ 400 ಸತಕೋಟಿಲೆ ನಡುತ ಸಂಕ್ಯೆದ ನಕ್ಷತ್ರೊಲು ಉಂಡು.  ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಕಮ್ಮಿಯಾಂಡಲಾ 100 ಸತಕೋಟಿ(ಬಿಲಿಯನ್) ಗ್ರಹಲೆನ್ ಪೊಂದ್‍ಂಡ್.  ಇಂದೆನ್ ಇಂಚನೇಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಕಸ್ಟೊ, ಇಸೇಸವಾದ್ ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಕಡಮೆ ದ್ರವ್ಯರಾಸಿದ ನಕ್ಷತ್ರೊಲೆನ್ ಅವಲಂಬಿಸದ್ಂಡ್. .




#Article 286: ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ (206 words)


ನರಮಾನಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಆವೊಂದು ಪೊಯಿಲೆಕ್ಕನೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿದ ಅವಲಂಭನೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಪುಂಡು. .ಆಂಡ ಗಳಸುನೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್  ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆವೊಂದಿಜ್ಜಿ.ಅತ್ತಂದೆ ಇತ್ತೆ  ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲು ನಿಸ‍ರ್ಗ ಸ್ನೇಹಿಯಾದ್ ಇಜ್ಜಿ.ಅಂಚಾದ್ ನಮ ಇತ್ತೆ ಬೇತೆ ಮೂಲೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕೊರೊಡಾಪಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದುಂಡು. ಈ ರೀತಿದ ಬೇತೆಇಂಧನಲೆನ ಬ್ಗಗೆ ಗೇಣೊ ಮಲ್ಪುನಗ  ನಮಕ್ಕ್  ನೆನಪಾಪುನಿ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ .ಉಂದು ಧಾರಾಳವಾದ್,ಏಪೊಗುಲ ಮುಗಿಯಂದಿನ ನಿಸರ್ಗ ಶಕ್ತಿದ ಮೂಲವಾದುಂಡು ಉಂದೆನ್  ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ್ ಗಳಸುನೆದ ಬಗೆಟ್ ನಿರಂತರ ಸಂಶೋದನೆಲ್ ಆವೊಂದುಂಡು. ಈ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಗಾಳಿ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೊಡೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಗಳಸೊನುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆನೆ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ .

ಗಾಳಿ ಯಂತ್ರದ ರೆಕ್ಕೆಲು ಗಾಳಿದ ಒತ್ತಡೊಗು ಟರ್ಬೈನ್ ಲೆನ್ ತಿರುಗುಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು ಅಪಗ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ  ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ್ ಆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ ಜನರೇಟರ್ ದ ಮುಖಾಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ತ್ ಶಕ್ತಿ ಆದ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಪುಂಡು.ಉಂದೆನ್ ಕೃಷಿಕೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲ್ ಗ್ ಪೊರೈಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿದ ಕೊರತೆನ್ ನೀಗಿಸಾವೋಲಿ. ಉಂದು ನವೀಕರಣ ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನ ಶಕ್ತಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾದುಂಡು.ಉಂದು ಬೇತೆ ಇಂಧನೊಲಾಯಿನ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಲೆರ್ದ್ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಬೊಕ್ಕ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾದುಂಡು.ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಗಾಳಿಶಕ್ತಿನ್ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ಪುನ ಮಿಲ್ಲ್ ಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ನೀರನ್ ಪಂಪ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಹಡುಗುಲೆನ್ ದುಂಬು ಕೊನಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಅಧುನಿಕ ಗಾಳಿಯಂತ್ರೊಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಒಳಚರಂಡಿ,ಭೂಮಿದ ಅಂತರ್ಜಲ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.

ಗಾಳಿಗಿರಿಣಿಲು ರೆಕ್ಕೆಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ಗಾಳಿಶಕ್ತಿನ್ ಪರಿಭ್ರಮಣದ ಶಕ್ತಿಯಾದ್ ಪರಿವರ್ತಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಗಿರಿಣಿ.

ಸಮುದ್ರ ತೀರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಭೂಮಿದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಗಾಳಿಯಂತ್ರೊಡ್ಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಾಯಿನಂಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉಂದು ಬೇತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಲೆರ್ದ್ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿದಾಯಕವಾದುಂಡು. ಈ  ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ್ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲದ ಮುಖಾಂತರ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ರವಾನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಕಡಲ್ ದ ಗಾಳಿ ಸ್ಥಿರ ಬೊಕ್ಕ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ದ  ಗಾಳಿಲೆರ್ದ್ ಬಲಿಷ್ಟವಾದುಂಡು.ಕಡಲ್ ದ ಉಲಯಿದ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ಕಡಿಮೆ ಸಾದೃಶ್ಯ ಇತ್ತಿನವು hggfggddgg
ಕಡಲ್ ದ ಉಲಯಿ ಗಾಳಿಯಂತ್ರೊಲೆನ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಖರ್ಚ್ ಮಸ್ತ್ ದುಬಾರಿಯಾದುಂಡು.




#Article 287: ತುಳುನಾಡ್ದ ಭೂ ಇತಿಹಾಸ (1108 words)


ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ  ಸುಮಾರ್ 460 ಕೋಟಿ ವರುಷೊಲೆನ ಪಿರಾವು ಕರಾತ್ತಿನ  ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಬೆಚ್ಚ ಉಂಡೆದ ಲೆಕ್ಕೊ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ ದ್  ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಚಪ್ಪೆಯಾದ್ ಇತ್ತೆದ ರೂಪೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬೈದೆರ್. ಕರಿನ ೪೬೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ ಭೂಮಿ  ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಆಗಾದ ಕಾಲಾವಧಿನ್ ಐನ್  ಮಹಾಯುಗೊ (ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಎರಾ ಇನ್ಪೆರ್ ) ಕುಲಾದ್  ವಿಂಗಡಣೆ  ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್.

ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಕಾಲಗಣನೆಡ್  ಭೂಮಿದ  ಯುಗೊಕುಲೆನ ಕಾಲಾವಧಿನ್  ಮಿಲಿಯನ್ (=ದಶಲಕ್ಷ) ಇಜಿಂಡ ಬಿಲಿಯನ್ (=ಶತಕೋಟಿ)  ವರ್ಷೊಲೆಡ್ ಪಣ್ಪಿನ ರೂಡಿ ಉಂಡು. ಭಾರತೊಡು ಚಾಲ್ತಿಡ್  ಇಪ್ಪುನ  ಸಾಮಾನ್ಶ ಶಬ್ಧೊಲೆಡ್  ಪಣ್ಪಿನಾಂಡ  ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯೆರೆನ  ಪತ್ತ್  ಮಿಲಿಯನ್  ಇನ್ಪಿನ  ಪದ  ನಂಮ  ಒಂಜಿ ಕೋಟಿಗ್ ಸಮಾನ ಆಪುಂಡು.

ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ  ಅಂದಾಜಿ ೪೬೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಲೆನ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸೊನು ತೂತುಂಡು  ಇನ್ಪಿನ ವಿಷಯೊನು  ನಮ  ಪರೋಕ್ಷ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ಸಾಕ್ಷಾಧಾರೊಲೆನ  ಅಧ್ಯಯನೊಲೆಡ್  ತೆರಿಯೊಡಾಪುಂಡು.  ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪರೆ ಅನುಕೂಲ  ಆವರೆ ಐನ್ ಮಹಾಯುಗೊಕುಲಾದ್  ವಿಂಗಡಣೆ  ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.  ಇಂಚಿನ  ಭೂವೈಜ್ಙಾನಿಕ  ಕಾಲಮಾನದ ವಿಂಗಡಣಾ  ಪಟ್ಟಿನ್  ಈ ತಿರ್ತ್ ಕೊರ್ತುಂಡು. 

೩೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು ತುಳುನಾಡು

ತುಳುನಾಡು ಇಂದ್ ನಮ ಇನಿ  ಪಣ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಶೊಡು, ಅಂಚನೆ ಭೂಮಿದ  ಮಿತ್ತ್  ಮನುಷ್ಯ  ಸಂತತಿ ಪುಟ್ಟುನೆಡ್ದ್  ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ವರ್ಷ  ದುಂಬೇ  ಭೂ-ಇತಿಹಾಸ  ಆರಂಭ  ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್  ಇನ್ಪಿನವು  ವಿಶೇಷ. ಒಂಜಿ  ಪ್ರದೇಶೊಡು  ತಿಕ್ಕುನ  ಶಿಲಾ  ಪ್ರಭೇಧೊಲೆನ್  ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆ  ಶಿಲೆಕುಲು ಪುಟುದಿನ  ಕಾಲಾಮಾನೊನು  ಆಳಪರೆ  ವಿಧಾನೊಲು  ಉಲ್ಲಾ. ತುಳುನಾಡು  ಪ್ರದೇಶೊಡು  ಇಂಚಿನ  ಶಿಲೆಕುಲೆನ  ಕಾಲಾಮಾನ  ಅಧ್ಯಯನ  ಆತಿನವು  ಕಡಿಮೆ. ಆಂಡಲಾ, ಲಭ್ಯ ವಾದುಪ್ಪುನ  ಕಾಲಮಾನ ಅಧ್ಯಯನೊಲು ಬೊಕ  ಇತರ ಪೂರಕ  ಪ್ರಾದೇಶಿಕ  ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ   ಮಾಹಿತಿಲು  ನಂಕ್  ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು  ಅಂದಾಜಿ ೩೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊ ಲೆನ ಪಿರಾವುದ  ನೈಸ್ ಜಾತಿಗ್  ಸೇರ್ದಿನ  ಶಿಲೆಕುಲು  ಉಪ್ಪುನೆನ್  ತೆರಿಪಾವಾ. ನೈಸ್  ಜಾತಿಗ್  ಸೇರ್ದಿನ  ಶಿಲೆಕುಲು  ನಂಕ್  ತುಳುನಾಡುದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ತೂವರೆ  ತಿಕ್ಕುವಾ.

ಸುಳ್ಯಾ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುಲೆನ ಭಾಗೊಲೆಡ್  ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ರೂಪಾಂತರವಾಯಿನ ಅಂದಾಜಿ  ೨೯೦ -ಡ್ದ್  -  ೨೭೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು  ಉಂಡಾಯಿನ ಕೆಲವು ಬಗೆತ  ಪದರಶಿಲೆಕುಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಬಯೊಟೈಟ್, ಗಾರ್ನೆಟ್, ಕಯನೈಟ್, ಸಿಲ್ಲಿಮನೈಟ್,  ಕೊರಂಡಂ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷ ಖನಿಜೊಲು   ಈ ಪದರುಶಿಲೆಕುಲೆಡ್  ಅಲ್ಪಲ್ಪ  ಉಪ್ಪುನೆನ್ ನಮ ತೂವೊಲಿ. ಈ ಕೊರಂಡಂ ಇನ್ಪಿನ  ಖನಿಜೊಡು,  ಮುಖ್ಯವಾದ್  ಸುಬ್ರಮಣ್ಯದ ಪಿರಾವುದ  ಪರ್ವತೊಲೆಡ್  ಕೆಲವು ಜಾಗೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುನ,  ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪರೆಲುಲು ರೂಬಿ (ಮಾಣಿಕ್ಯ)  ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಡು  ಜನಪ್ರಿಯ  ಆತಾ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್  ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಕೊರಂಡಂ  ಪರೆಲುಲು ಅಪರೂಪೊಡು ತಿಕ್ಕುವಾ. ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಕೊರಂಡಂ ಪರೆಲುಲೆಗ್  ಸಫೈರ್ (ನೀಲ) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.

ಅಂಚನೆ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಮೂಡಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಮಿತ್ತಬಾಗಿಲು  ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ  ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲೊಡು, ಇನ್ನಗ ಅಂದಾಜಿ ೨೬೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷ ಪಿರಾವು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಲೆಡ್ದ್  ಒಸರ್ದ್  ಉಂಡಾಯಿನ  ಕರ್ಬೊದ ಪದರುಪಟ್ಟಿ         ಶಿಲೆಕುಲು ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ  ಪರ್ವತೊಲಾದ್ ಲಕ್ ದ್  ಉಂತುದಿನೆನ್  ತೂವೊಲಿ. ಈವೊಂಜಿ ಪದರುಪಟ್ಟಿ  ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್  ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್  ಜಾತಿದ  ಕರ್ಬೊದ  ಅದುರುಲು ತಿಕ್ಕುವಾ.

ಅಂಚನೆ ಅಂದಾಜಿ ೨೬೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಲೆನ ಪಿರಾವು ಪುಟುದಿನಂಚಿನ, ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಡ್  ಕೆನರಾ   ಗ್ರಾನೈಟ್  ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ  ಗ್ರಾನೈಟ್  ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕುಲು ಉಡುಪಿ-ಕಾರ್ಕಳ-ಕುಂದಾಪುರದ  ಸುತ್ತಮುತ್ತ  ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ತೋಜರೆ ತಿಕ್ಕುವಾ. ಅಂಚನೆ, ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ತೆನ್ಕಾಯಿ  ಭಾಗೊಡು  ಅಂದಾಜಿ ೨೫೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವು  ಉಂಡಾಯಿನ ಗ್ರಾನುಲೈಟ್  ಜಾತಿದ  ಶಿಲೆಕುಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ.

ಡಾಲರೈಟ್ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ನದ ಶಿಲೆಕುಲೆನ್ ತುಳುನಾಡುಡು ಸೋಮನಾಥ ಕಲ್ಲ್ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಇಂಚಿನ ಡಾಲರೈಟ್ ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕುಲು ನೈಸ್ ವರ್ಗದ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ನಡುಟು ಉದ್ಬವ ವಾದಿತ್ತಿನ ಕಾಲ ಅಂದಾಜಿ ೨೧೦ ಡ್ದ್ ೧೭೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು ಇಂದ್ ತೆರಿಯೊಂದೆರ್.

ಇಂಚ ಮಾತಾ ಉಪ್ಪುನ ತುಳುನಾಡುದ  ಹೆಚ್ಚಿನ  ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲೆಕುಲು  ಅದುರುಲು ಖನಿಜೊಲು ಉಂಡಾತಿನಿ  ಭೂಮಿದ ಆದಿಯುಗೊಟ್ಟು. ೫೪೧ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಡ್ದು  ದುಂಬುದ ಭೂಮಿದ ಕಾಲಾವಧಿನ್  ಆದಿಮಹಾಯುಗ ಇಜಿಂಡ  ಪ್ರೀಕೇಂಬ್ರಿಯನ್  ಮಹಾಯುಗ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.(ಪಟ್ಟಿ ತೂಲೆ). ಆದಿ  ಮಹಾಯುಗೊಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಲು  ಜೀವಜಂತುಲೆನ ಆದಿದ ರೂಪೊಲು ಮಾತ್ರಾ  ಭೂಮಿದ  ಮಿತ್ತ್   ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು  ಬೈದಿತ್ತಾ.

ಪಾಂಜಿಯಾ ಭೂಖಂಡ

ಅಂದಾಜಿ ೫೪.೧ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಡ್ದು  ೨೫.೨ ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು  ಸಂದಿನ ಕಾಲದ ಅವಧಿ  ಪೇಲಿಯೊಜೋಯಿಕ್  ಇಜಿಂಡಾ  ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವ ಮಹಾಯುಗತ್ತಾ  ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆ ಮಹಾಯುಗತ್ತಾ ಅವಧಿಡ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಇನ್ನಗ ಸುಮಾರಾದ್ ೩೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವು ಆನಿ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಇತ್ತಿನ ಮಾತಾ  ಭೂಖಂಡೊಲು ಇನ್ನಗ ನೆಲಭಾಗೊಲು ಮಾತಾ ಒಂಜೆಕೊಂಜಿ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ ದ್ ಒಂಜೇ ಆಖಂಡ ಭೂಖಂಡ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ  ಭೂಖಂಡೊಗು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ಪಾಂಜಿಯಾ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕೊರ್ತೆರ್.  ಈ  ಕಾಲಾವಧಿಟ್ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್   ಜೀವಜಂತುಲೆನ  ಸಸ್ಯಲೆನ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪೊಲು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತಾ. 

ಆದಿ ಮಹಾಯುಗ ಮುಗಿನ  ಬೊಕ್ಕ  ಆರಂಭವಾಯಿನ  ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವ ಮಹಾಯುಗೊಟ್ಟು  ಭಾರತದ ಅಂಚನೆ  ಪ್ರಪಂಚದ  ಬೇತೆಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್  ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ  ರೂಪದ  ಜೀವಜಂತುಲು ಸಸ್ಯೊಲು ಬದುಕುದು ಇತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಲು ತಿಕ್ದಾ.  ಆಂಡಾ, ತುಳುನಾಡು-ಕರಾವಳಿ ಪ್ಫದೇಶೊಡು ಸದ್ರಿ ಕಾಲೊಡು ಸೇರ್ದಿನ ಒವ್ವೇ  ಪಳಿಯುಳಿಕೆಲು ತಿಕ್ಕುಜಾ. ಆ ಕಾಲಾವಧಿತ್ತ  ಶಿಲೆಕುಲುಲಾ  ತಿಕ್ಕುಜಾ.  ಒಂಜೇ ಆ  ಕಾಲಾವಧಿತ್ತ ಪುರಾವೆಲು  ದಾಖಲಾತಿಜಾ ಅತ್ತಾಂಡ  ದಾಖಲೆಲು ಒರಿದಿಜಾ ಇಂದ್  ತೆರಿಯೊಡಾಪುಂಡು.

ಅಂದಾಜಿ ೨೫.೨ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಡ್ದು  ೬.೬ ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು  ಸಂದ್ ದ್   ಪೋಯಿನ ಕಾಲದ ಅವಧಿ  ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್  ಇಜಿಂಡಾ  ಮಧ್ಯಮ ಜೀವ ಮಹಾಯುಗತ್ತಾ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್  ಇತ್ತಿನ  ಜೀವಜಂತುಲು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಕ್ರಮೇಣ  ವಿಕಾಸ ಆವೊಂದಿತ್ತೆನೆನ್  ಅಯಿಕುಲೆನ ನಾಶ  ಆವಂದೆ ಒರಿದಿನ ಅವಶೇಷೊಲು - ಪಳಿಯುಳಿಕೆಲೆನ  ಸಾಕ್ಷೊಲೆನ್ ತೂದು  ತೆರಿಯೊಣೊಲಿ.

ಲಾರೇಶೀಯಾ - ಗೊಂಡವಾನ ಮಹಾಖಂಡೊಲು

ಈ ಮಹಾಯುಗತ್ತ ನಡುಟು ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಘಟನೆ ಇನ್ನಗ, ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್  ಆಖಂಡವಾದಿತ್ತಿನ ಪಾಂಜಿಯಾ ಮಹಾ ಭೂಖಂಡ ಪುಡಾದ್ ಇರಡ್ ತುಂಡಾಯಿನಿ. ಬಡಕಾಯಿದ ಭೂಖಂಡದ ತುಂಡುಗು ಲಾರೇಶಿಯಾ ಇಂದ್ ದ್ಲಾ  ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಭೂ ತುಂಡುಗು ಗೊಂಡವಾನ ಇಂದ್ ದ್ಲಾ  ವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ಈ ಭೂಖಂಡ ಪುಡಾವುನ ಘಟನೆ ಆಯಿನಿ ಅಂದಾಜಿ ೧೭.೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವು. ಕ್ರಮೇಣ, ಅಂದಾಜಿ  ೧೫ - ೧೪ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವು ಈ ಇರಡ್ಡ್ ಮಹಾಖಂಡೊಲು  ನನಾತ್ ಪುಡಾತ್ ಇತ್ತೆ ಇತ್ತಿನ ಖಂಡೊಲು ರೂಪೊಗು ಬತ್ತಾ.  ಲಾರೇಶಿಯಾ ಮಹಾಖಂಡ ಪುಡಾದ್ ಏಶಿಯಾ ಬೊಕ ಅಮೇರಿಕಾ(ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗ) ಖಂಡೊಲು ಆಯಾ. ಅಂಚನೆ  ಗೊಂಡವಾನ ಪುಡಾದ್ ಆಪ್ರಿಕಾ, ಭಾರತಭಾರತ,  ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಅಮೇರಿಕಾ(ತೆನ್ಕಾಯಿ ಭಾಗ)  ಖಂಡೊಲು ರೂಪು ಪಡೆಯಾ.  

ಡೈನೋಸೋರುಲು (ಭೀಮಗೌಳಿಲು)  

ಮಧ್ಯಮ ಜೀವ ಮಹಾಯುಗದ ಕಾಲಾವಧಿಡ್ ಜೀವ ಜಂತುಲೆನ ವಿಕಾಸದ ಮಟ್ಟ ದಿಂಜ ದುಂಬು ಪೋಂಡು. ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಉರಗ ವರ್ಗೊಡು ಭಾರೀ ವಿಕಾಸ ಆದ್ ಭೀಮ ಗಾತ್ರದ ಉರಗೊಲು ಡೈನೋಸೋರುಲು (ಭೀಮಗೌಳಿಲು) ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್  ವಿಕಾಸವಾದ್ ಬತ್ತಾ.  

ಅಂದಾಜಿ ೯೮ ದಶಲಕ್ಷ (೯.೮ ಕೋಟಿ) ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು ಕರಾವಳಿಡ್ ಇತ್ತೆದ  ಉಡುಪಿ    ಜಿಲ್ಲೆದ  ಮಲ್ಪೆದ ಪೇಂಟೆ ಉಪ್ಪುನಲ್ಪ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್  ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಲು ಉದ್ಬವವಾದ್ ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿಡ್ದ್  ಒಸರ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತಿನ ಕಾಯ್ದಿನ ಶಿಲಾ ಲಾವಾ ರಸೊ ತಂಡಾ ಆದ್  ಗಟ್ಟಿ  ಘನವಾದ್ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲಾಯಾ. ಈ ಶಿಲೆಕುಲು ತಂಡಾನಗ,ಒಟ್ಟುಗು ಜೋಡಿಸಾದ್ ದೀತಿನ ಕಮ್ಮೋಲೆನ ರೂಪೊಡು ಸಂದುಲು ಪುಟುದು ಪುಡಾದ್ ಪೋತಾ.  ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ಲುದ ಅಂಚನೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ  ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ರಚನೆಲು  ಭೂಮಿದ  ಮಿತ್ತ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನು   ಅಪರೂಪ. ಅಂಚಾದ್,  ಭಾರತ  ಸರ್ಕಾರ  ಈ ಪ್ರದೇಶೊನು ಒಂಜಿ  ನೈಸರ್ಗಿಕ  ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ಸ್ಮಾರಕ  ಇಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್.

ಅಂದಾಜಿ ೬.೬ ಕೋಟಿ ವರ್ಷೊಡ್ದು ೨೫.೮೮ ಲಕ್ಷ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವುದ ಕಾಲಾವಧಿ ತೃತೀಯ   ಯಾನೆ  ಟರ್ಶಿಯರಿ ಮಹಾಯುಗತ್ತ  ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಭಾರತದ ಮಟ್ಟ್ ಗ್ ಅಂಚನೆ ತುಳುನಾಡು/ ಕರಾವಳಿದ ಮಟ್ಟ್ ಗ್  ಕೆಲವು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಯಿನ   ನೈಸರ್ಗಿಕ  ಘಟನೆಲು  ಜರಗಿನ ಕಾಲಾವಧಿ ಉಂದು. 

ದಖ್ಖಣ ಲಾವಾ ಪ್ರವಾಹೊಲು

ಸುಮಾರಾದ್ ೬ ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು, ಇತ್ತೆದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಕೊಂಕಣ ಕರೆತ ಭೂಮಿ ಪುಡಾದ್ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಲು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಯಾ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಲೆಡ್ದ್ ಒಸರಿನ ಲಾವಾರಸ  ಆ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಡ್ದ್ ಸುತ್ತದ ದಿಕ್ಕುಲೆಗ್ ಪರತ್ತ್ ದ್ ಪೋದ್, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ತಂಢಾದ್, ಗಟ್ಟಿಯಾದ್  ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಡ್  ಡೆಕ್ಕನ್ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಇನ್ಪಿನ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಕುಲಾದ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗ, ಗುಜರಾತದ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ  ಭಾಗೊಲು - ಇಂಚ ಮಾತಾ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶೊಡು ದಪ್ಪದ ಸ್ತರೊಕುಲಾದ್ ನಿಲೆಯಾತ. 

ಮುರಕಲ್ಲು (ಲ್ಯಾಟರೈಟ್),  ಬಾಕ್ಸೈಟು,  ಬೊಲ್ದು ಶೇಡಿ
 

ದಖ್ಖಣ ಲಾವಾ- ಬಸಾಲ್ಟ್ - ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಲೆಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಲಾವಾ ಒಸರುನ ಕಾಲಾವಧಿಟ್,  ವಿಶೇಷವಾದ್  ಒಂಜಿ ಹಂತೊಡು   ಅತಿಯಾದ್  ಉಷ್ಣತೆ  ಏರ್ದಿತ್ತಿನ  ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಿತ್ತಂಡ್. ಅಂಚಿನ ಅತ್ಯುಷ್ಣ ಕಾಲೊಡು ಲಾವಾ ಬಸಾಲ್ಟ್  ಪೊತುದು ಪೋದು  ಕರ್ಬೊದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅಂಶೊಲಾದ್ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯ.   ಇಂಚ  ಉತ್ಪತ್ತಿ ಯಾಯಿನ  ಕರ್ಬೊ-ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡು ಲೆನ ಮಣ್ಣ್ದ ಕಣಕುಲು ಪರಪುನ ಸುದೆಕುಲೆಡೆ ಪರತ್ದ್ ಬತ್ತ್ ಕರಾವಳಿದ  ಉದ್ದೊಗುಲಾ ನಿಕ್ಷೇಪವಾಯ. ಇಂಚಿನ ಮಣ್ಣ್ ದ ಕಣಕುಲು ಬರ್ಸ ಅಂಚನೆ ಇತರೆ ವಾತಾವರಣದ ಪರಿಣಾಮೊಡು ಮುರಕಲ್ಲು  ಆದ್ ಬದಲಾತ. ಖನಿಜೊಲು ರೂಪುಪಡೆವುನ ಪರಿಸರದ  ಆಮ್ಲೀಯ-ಕ್ಷಾರೀಯ ಗುಣಧರ್ಮೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಇಜಿಂಡಾ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಪುಂಡು. ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಡ್  ಕರ್ಬೊದ  ಹೈಡ್ರೊಕ್ಸೈಡ್ ಹೆಚ್ಚ  ಇತ್ತಿನ ಅದುರು; ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಆಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸೈಟ್ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿನ ಅದುರು. ಕರಾವಳಿದ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್-ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಅದುರುಲು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ತಿಕ್ಕುವಾ. ಬಾಕ್ಸೈಟು ಇನ್ಪಿನವು ಆಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ  ಲೋಹದ ಅದುರು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಖನಿಜೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ದು  ಬಣ್ಣದ  ಶೇಡಿದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು  ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಲ್ದು ಶೇಡಿಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಚೈನಾ ಕ್ಲೇ  ಯಾನೆ   ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಷೆಡ್   ಕಯೋಲಿನ್ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.   ಕಯೋಲಿನ್ ಖನಿಜೊ ಪಿಂಗಾಣಿ ಸಾಮಾನು ಉತ್ಪಾದನೆಗ್  ಬೊಕ ಸೆರಾಮಿಕ್ಸ್ ಉದ್ದಿಮೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಪುಂಡು.

ಅಂದಾಜಿ ೨೫.೮೮ ಲಕ್ಷ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ದ್ ಇನಿತ ಕಾಲದ ಮುಟ್ಟದ  ಭೂ ಚರಿತ್ರೆದ  ಅವಧಿ ಚತುರ್ಥ ಮಹಾಯುಗತ್ತ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು.ಈ ಚತುರ್ಥ ಮಹಾಯುಗೊತ  ಆರಂಬೊಡ್ದ್ 11,700 ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ದ ಅವಧಿಟ್ ಭೂಮಿದ ವಾತಾವರಣ ದಿಂಜ ತಂಡಾದ ಪರಿಸರೊಟು ಪರಪುನ ನೀರ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಹಿಮಕಂಡೆಲು ಆದಿತ್ತಾ. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಗ್ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಯುಗ ಇಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಹಿಮ ರಾಶಿಲು ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್  ಪುದೆತ್ತಿನ ಕಾಲ ಕರಿನಂಚನೆ ಹಿಮರಾಶಿ  ಕರಾದ್ ನೀರಾದ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಭೂಖಂಡೊಲೆನ ಸುತ್ತಾ ಇತ್ತಿನ ಕಡಲು ಸಾಗರೊಲೆಡ್ ನೀರ್ದ ಮಟ್ಟ ಏರೊಂದು ಪೋಂಡು.

ಅರಬಿ ಕಡಲ್ದ ಸೆರಂಗ್ದಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿ-ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶೊದ ಪರಿಸರೊಡು ದಿಂಜ ಬದಲಾವಣೆಲು ಆತಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ.ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ  ಪರ್ವತೊಲೆಡ್ (ಇನ್ನಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಲೆಡ್) ಪುಟುದು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪರಪುನ ಸುದೆಕುಲೆಡ್ ಪರಪುನ ದಿಕ್ಕಲೆಡ್ ಬದಲಾವಣೆಲೆನ್ ಆತಿನವು ಅಂಚನೆ ಭೂಫಲಕೊಲೆನ  ಚಲನೆದ ಕಾರಣ  ಸುದೆಕುಲೆನ ರೂಪಲೆಡ್  ಆಯಿನ ಪರಿಣಾಮೊಲು  ಮುಖ್ಯವಾದ್  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ.

ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿತ, ಕಡಲ ಬರಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲು  ಕ್ರಿಸ್ತಶಕತ  ಆರಂಭದ ಕಾಲದ ಮುಟ್ಟಲಾ ಕಡಲ್ದ ಅಡಿಟ್ ಮುರುಕುದು ಇತ್ತಾ ಇನ್ಪಿನ ಸೋಜಿಗದ ಸಂಗತಿಲಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ಆಧಾರೊಲೆನ್ ತೂನಗ ನಂಕ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬರಿಕುಲು ಅಂದಾಜಿ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 200 ದ ಮುಟ್ಟಲಾ ಕಡಲ್ದ ಅಡಿಟ್ ಇತ್ತಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೊಕ ಪರೋಕ್ಞ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಲು ತಿಕ್ಕುವಾ.

ಅಂದಾಜಿ  ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 200ದ ಸುಮಾರ್ ಗ್ ಕಡಲ್ ಪಿರಜಾರ್ದ್ ಪಿರಪಿರ ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕೊನೆ  ಕಡಲ್ದ  ಅಡಿಟ್ ಮುರುಕುದಿತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶೊಲು ಕ್ರಮೇಣ ಭೂಭಾಗೊಲಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತಾ.




#Article 288: ಬೈಬಲ್ (122 words)


ಬೈಬಲ್ Bible ಪಂಡ ಇಂಗ್ಲಿ‍ಷ್ ಪದ Collection of sacred writings of Christian religion ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು. ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಭೂಲೋಕದ ಸೃಷ್ಷಿ, ಬೊಕ್ಕ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅವತಾರ ಆವೆರೆ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಯೇಸುನ್ ಪುಟ್ಟು, ಬೋಧನೆ, ಸಾವು, ಪುನರುತ್ತಾನ, ಬೋಧನೆಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆತ್ಂಡ್. ಕನ್ನಡೊಡು ೧೮೨೦ಟ್ ತುಳುಟ್ಟು ೧೮೪೧ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುದ್ರಣ ಚರಿತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನೇ ತುಳು ಬೈಬಲ್‍ಡ್. ೧೮೪೭ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ತುಳು ಪೊಸ ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪಿನವು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುದ್ರಣ ಚರಿತ್ರೆ ಆರಂಭ ಆದ್ ೧೫೦ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೃತಿ ಆದುಂಡು. 

ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೂಕುಲು (Old Testament)

ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡುಪ್ಪುನ ಬೂಕುಲು (New Testament) ನೆಟ್ಟ್ ೨೭ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ಈ ಮತಾ ಪುಸ್ತೊಕುಲು ೧೮೪೭ಟ್ಟ್ ತುಳುಕ್ಕು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ೨೦೧೭ಡ್ದ್ ಈ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಇತ್ತೆದ ತುಳುಕ್ಕು ತರ್ಜುಮೆ ಆವೊಂದುಂಡು. 




#Article 289: ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ (273 words)


ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅರೆವಾಹಕ ಸಾಧನೊ. ಇಂದೆನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು, ವರ್ಧಿಸಲು ಅತ್ತಂದೆ ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನ ಪುದರ್  ಪ್ರಸಾರ ಬುಕ್ಕ ತಡೆ ( Trasfer ಮತ್ತು Resist - Transist) ಉಂದು ಪದಡ್ತ್ ಬಂತ್ತ‍ಡ್. ಎಂಚ Resist ಮಾಡುವುದು Resistor .. ಹಾಗೆ Transist ಮಾಲ್ಪುನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್. ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಜೂಲಿಯಸ್ ಲಿಲಿಯನ್ಫೆಲ್ಡ್ ದುಂಬು FET ಬಗೆಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟನೆಗ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆತೆರ್. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ನ್ ಶೋಧ ಮಾಲ್ತನಾಯೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಶಾಕ್ಲೆ , ಬಾರ್ಡೀನ್ ಬುಕ್ಕ ಬ್ರಾಟೇನ್ ಉಂದು ಮೂಜಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು.
ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ಟ್ ೩ ವಲಯಲು ಉಂಡು, ಅಯಿನ್ ಬೇಸ್, ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಬುಕ್ಕ ಎಮಿಟರ್ ಏಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಏಪೋಲಾ ಬೇಸ್ ವಲಯ ಎಲ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ವಲಯ ಎಲ್ಯ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ಟ್ ೨ ಬಗೆ, ಅವುದಾದ ಪಂಡ PNP ಮತ್ತು NPN, ಜಗತ್ತಿಟ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾತ್ NPN ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಬಳಕೆಟ್ ಉಂಡು.

ಆನ್ ಆತ್ ಇಪ್ಪುನಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತೊನ್ ( ಕರೆಂಟ್ ಅತ್ತಂದೆ ವೋಲ್ಟೇಜು) ಒಂಜಿ ಕಡೆಡ್ತ್ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆಗ್ ಸಾಗಣಿಕೆ ಮಾಲ್ಪುಂಡು ( Transfers) ಆಫ್ (off)ಆತ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಈ ಸಂದೇಶೊಶನ್ ಸಾಗಣೆಗೆ ತಡೆ  ದಿಪ್ಉಂಡು(resists). ಮೂಲತಃ ಡಿಜಿಟಲ್ { ೦ ( off) ಬುಕ್ಕ ೧ (on) ಸಂಕೇತಡ್ತ್ ಮಾತ್ರೊ ಬೆಲೆಮಾಲ್ಪುನಗ} ವಸ್ತುವಾತ್ ಈ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಅನ್ analog applications ಗ್ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಪ್ಲುವೇರ್.

ಆನ್ ಆತ್ ಇಪ್ಪುನಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತೊನ್ ( ಕರೆಂಟ್ ಅತ್ತಂದೆ ವೋಲ್ಟೇಜು) ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್‍ತ್ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆಗ್ ಪೊಯಾರ ( Transfers) ಆಫ್ offಆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಈ ಸಂದೇಶನ್ ಸಾಗಣೆಗ್ ತಡೆ ಇಪ್ಪುಂಡು(resists). ಮೂಲತಃ ಡಿಜಿಟಲ್ { ೦ ( off) ಬುಕ್ಕ ೧ (on) ಸಂಕೇತೊನ್ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು!} ವಸ್ತುವಾತ್ ಈ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ನ್ analog applications ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.

BJT ಲು ಇತ್ತೆತಾ IC (Inegrated Circuit) ಟ್ ಇಪ್ಪುಜಿ ಇತ್ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. BJT ಅತ್ತಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಗ್.ಇಮದೆನ್ MOSFET( Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor) ಪಣ್ಪೆರ್. ಇಂಚಿನ ಎಲ್ಲ IC ಗಳ ಜೀವಾಳ ಈ MOSFET ಲು.

BJTಡ್‍ತ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದಾ ಕಾಲೋಟ್ FET ( ೧೯೨೬) ಶೋಧ ಮಾಲ್ತೆರ್  ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಇಂದು ಅಜ್ನಾತವಾಸಟ್ ಇತ್ತಂಡು. ಸುಮಾರು ೬೦ನೆ ದಶಕಟ್ ಮಸ್ತ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ( Inegrated Circuit ಗಳಲ್ಲಿ ) ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತಂಡು. ಇತ್ತೆ ಮಾಸ್ ಫೆಟ್ಗಳು BJTಲು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಒಂಜಿ ಚಿಪ್ ನ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೊನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಲ್ತಂಡ್.

ಇನ್ ಈ ಮಾಸ್ ಫೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿ. p-ಮಾಸ್ ಬುಕ್ಕ n-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ಲು.

n-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಲು( n ಪಡ negative ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಪೋಯಾರ ಕಾರಣವಾತ್ ಉಂಡು. ( electron are charge carriers).
p-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ( p ಅಂದ್ರೆ positive ) ಹೋಲ್  ವಿದ್ಯುತ್ ಪುರ ಕಾರಣವಾತ್ ಉಂಡು. ( holes are charge carriers). ಈ p-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ಲು n-ಮಾಸ್ ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಲ್ತಂಡಾ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನ.




#Article 290: ಅರೆವಾಹಕೊ (282 words)


ವಾಹಕೊಲು(Conductors) ಬುಕ್ಕ ಅವಾಹಕೊಲು (Insulators) ನಡುಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕತೆನ್ (electrical conductivity) ಹೊಂದಿರುವ ಘನ ವಸ್ತುನ್ ಅರೆವಾಹಕೊ (ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಅವು ವಾಹಕೊ ಬುಕ್ಕ ಅವಾಹಕೊತ ನಡುಟ್ ಅಯಿನ ಗುಣಲು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಿಲಿಕಾನ್ ಬುಕ್ಕ ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ಮಸ್ತ್ ಬಳಕೆಟ್ ಇಪ್ಪುನ  ರಡ್ಡ್  ಪ್ರಮುಖ ಅರೆವಾಹಕೊಲು.
ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶೂನ್ಯ ತಾಪಮಾನಟ್ ಈ ವಸ್ತುಲಾ ವಾಹಕತೆ ಶೂನ್ಯವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು . ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಯಿನಾ ಲೆಕ್ಕೊಟ್  ಉಂದು ವಾಹಕತೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಅತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು . ಈ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‍ಟ್ ವೇಲೆನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ಕ ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮಧ್ಯತ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ , ಉಷ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾತ್, ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾತ್, ವೇಲೆನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ನ ( ವೇಲೆನ್ಸ್ ಪಟ್ಟಿ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಲು ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗೆ(ವಾಹಕ ಪಟ್ಟಿ) ಪಯಣಿಸಿ, ವಸ್ತುಗ್ ವಾಹಕತೆ ತುಂಬಲು ಸಹಕರ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಅರೆವಾಹಕೊ ಉಪಕರಣಟ್ ಇಂದೆನ್ ಗುಣಟ್  ನಿರಾಯಾಸ ವಿಧ್ಯುತ್ ಚಲನೆ , ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ  ಪ್ರತಿರೋದಕ,ಬೆಳಕು ಬುಕ್ಕ ಶಾಖ ದೊಡಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆನ್ ತೂವೋಲಿ .ಈ ಗುಣಡ್‍ತ್  ಅರೆವಾಹಕೊನ್ ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ(Amplification),ಬದಲಾವಣೆಗ್ (Switching),ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತಕ(Energy Conversion) ಉಪಕರಣಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಅರೆವಾಹಕೊಟ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಾಹನ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಾಹನೊಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಬುಕ್ಕ ಹೋಲ್ಸಟ್  ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಕಲಬೆರೆಕೆ ಕಣಗಳನ್ ಅರೆವಹಾಕೊಗ್  ಸೇರಿಸ್ಸಾತ್  ಅಯಿನ್  ಮುಖಾಂತರ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಾಹಕೊನ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ . ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್  ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್.ಡೋಪಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆ ಟ್ ಅರೆವಾಹಕೊಲು  ಮಸ್ತ್ ಸೆರೆಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಹೋಲ್ಸ್ ಸೇರ್ದಾ ತಾನಾಗ ಅಯಿನ್ ಪ-ಟೈಪ್(p-type) ಉಂದೂ ಬುಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಸೆರ್ತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್  ಸೇರ್ದಾ ನಗ ಅಯಿನ್  ನ್-ಟೈಪ್(n-type) ಅರೆವಾಹಕೊ ಉಂದೂ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್.
ಅರೆವಾಹಕೊ ಕೆಲವು ಗುಣೊನ್ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಟ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನತ ಆದಿಯ ಕಾಲಗಟ್ಟಟ್ ಗಮನ ದಿತೇರ್.ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಗತಿ ೧೯೪೭ ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್  (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ) ನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗ್ ಕಾರಣವಾಯಿತ್.ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮೂಲದಾತುಟ್ ಬುಕ್ಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಿಶ್ರಲೋಹೊ ಅರೆವಾಹಕೊ ಗುಣ ಇತ್ತಂಟಾಲಾ  ಹೆಚ್ಚಾತ್ , ಬುಕ್ಕ  ಲೋಹೊನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.

ಮಾರ್ಪುಕ ವಾಹಕೊ
ಪರಿಶುದ್ದ ಅರೆವಾಹಕೊಲು  ತಮ್ಮ  ಟ್ ಅವಶ್ಯ ಇಪ್ಪುನ  ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ಹೊಂದ್‍ತ್ ಇಪ್ಪುಮನ ಕಾರಣ ಅವು ಗುಣಮಟ್ಟೊಟ್ ವಾಹಕೊ ವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅದ್ದರಿಂದ ಮಿತ್ತ್ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ  ಅತ್ತಂದೆ  ತಂತ್ರೊಳ ಮುಖಾಂತರ ಅವು  ಹೆಚ್ಚಿನ/ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ಹೊಂದುತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಮಾರ್ಪಡಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ . ಇಂಚನೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಮಾರ್ಪಡಿಣೆ ಮಾಲ್ಪುನಗ  ಅರೆವಹಾಕೊಲು ಉತ್ತಮ(ಲಕ್ಷ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಟ್ಟು) ವಾಹಕೊ .
ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಲು ದೂರ ಪ್ರಯಾಣ
ಅರೆವಾಹಕೊ  ಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಲ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೀಪಿಸಬಹುದು,ಅಂಚನೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಲು ಉದ್ದೀಪನದಿಂದ ಪಡೆಯಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಹಾಯಟ್ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿನ್ ಶಾಖವಾತ್ ಬೀರುತ್ತಾ ಬಹುದೂರ ಸಾಗುತ್ತವೆ.  ಬುಕ್ಕ  ಲು ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಅರೆವಾಹಕೊ ಈ ಗುಣವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಬೆಳಕು ಸೂಸಿಕೆ 
ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅರೆವಾಹಕೊ ಉದ್ದೀಪಿತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ ಶಕ್ತಿನ್ ಶಾಖವಾತ್ ಬೀರುವ ಬದಲು ಬೆಳಕನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆ.ಇಂತಹ ಅರೆವಾಹಕೊ  (ಒಂಜಿ ದಿಕ್ಕಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಲನೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಅನುವು ಮಾಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪುನ ಉಪಕರಣ)ತ ತಯಾರಿಕೆಟ್ ಬಳಸುವೇರ್.
ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಅಂಶ 
ಅರೆವಾಹಕೊ ಉತ್ತಮವಾತ್  ಇಪ್ಪುನಯಿಟ್ತ್  ಬುಕ್ಕ (ತಂಪು ತಂಪು ಮಾಲ್ಪುನ ಯಂತ್ರ)ಟ್ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೆರ್ .




#Article 291: ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು (1105 words)


ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು, ಇಂಬೆರ್ ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತಕೇರ್

ಪುಟ್ಟ್‌ದಿನಿ 1854ನೇ.
ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತು ಪಿಳ್ಳೆ ಪನ್ಪಿನಾರೆನ ಕೈತಡ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಬಗೆಟ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್.'ಬಿತ್ತ್‌ದ ಬೀಜೊದ ಗುಣೊ ಕೊಡಿಪುಡೇ' ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರದಲೆಕೊ ನಾಣು ಜೋಕ್ಲಾಟಿಗೆಡೇ ಸಮಾಜೊದ ಅನಿಷ್ಠ ಪದ್ಧತಿಲೆನ್ ದಿಕ್ಕರಿಸಾಯೆರ್. ಮೇರೆನ ಮಾಮಣ್ಣೆ ಕೃಷ್ಣ ವೈದ್ಯೆರ್ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಮರ್ದ್‌ದ ಪಂಡಿತೆರ್. ಆರೆನ ಆಶ್ರಯೊಡು ನಾಣುಗು ಜ್ಞಾನ ಬೋಧನೆ ತಿಕ್ಕ್‌ಂಡ್. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡೆತೆರಾಯಿನ ಮಾಮಣ್ಣೆರೆನ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ದಾದ್ ಅರ‌್ವತೆಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲ್ಪುವೆ. ಸುಮಾರ್ನಾ ಪದಿನಾಲ್ ವರ್ಸೊರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರೆನ ಇರ್ವತ್ತೊಂಜನೇ ಪಿರಯೊಡ್ ಆರೆಗ್ ವಾರಣಪಳ್ಳಿ-ಪೆರುಪಳ್ಳಿದ-ಚೆರುವನ್ನಾರ್ ಇಲ್ಲದ 'ಕುಮ್ಮಂಪಳ್ಳಿ ರಾಮನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಪನ್ಪಿನ ಗುರುಕುಲೆನ ಕೈತಡ್ ಆರೆನ ವಿದ್ಯೆ ದುಂಬರಿಂಡ್.  ಆರೆನ ಕೈತಲ್ ನಾಣು  ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಡ್ ನನಲಾತ್ ವಿದ್ವತ್ ಪಡೆಯೆರ್., ವ್ಯಾಕರಣ, ತರ್ಕ, ವೇದಾಂತ ಕಾವ್ಯ, ಉಪನಿಷತ್, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. 21ನೇ ವರ್ಸೊದ ಜವ್ವನೆ ಆನಗ ನಾಣು ಜ್ಞಾನ ಸಂಪೊತ್ತುದ ನಿಧಿ ಆದ್ ಬುಲೆಯೆರ್.

ಮಾಡಾನ್ ಆಶಾನ್ ರೆರ್ನ ಸೋದರಿನ ಮಗಲ್ 'ಕಾಳಿಯಮ್ಮ'ನ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಈಳವೆರ್ನ ಜಾತಿಡ್ ಮದ್ಮೆಗ್ ಆನ್ ಪೊಣ್ಣನ ಒಪ್ಪಿತ ಕೇನುನ ಕಿರಮ ಇತ್ತಿಜಿ. ಜಾತಿದ ನೀತಿದಲೆಕ್ಕ ನಾಣುನ ಅಕ್ಕ ಕಾಳಿಯಮ್ಮಗ್ ತಾಳಿ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಪೊಸ ಕುಂಟು ಕೊರ್ಯಲ್.  ಈ ಸಮಯೊಡ್ ನಾಣು ಗುರುಕುಲಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಈ ಮದ್ಮೆನ್ ಒತ್ತಿಜೆರ್. ಮಾತೆರೆನ ಎದುರುಡ್ ನಾಣು ತಾನ್ ಪುಟ್ಟುದಿನೆಕ್ ಬೇತೆನೆ ಉದ್ದೇಸೊ ಉಂಡು. ಯಾನ್ ಸಂಸಾರಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪಯೆ ಪಂಡ್ದ್ ಬೊಡೆದಿನ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಜತ್ತ್ ಪೋಪೆರ್. ಇಂಚ ಸಂಸಾರ ಜೀವನನ್ ಬುಡ್ದ್ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆಪೆರ್. 

ಇಲ್ಲ್ ಜತ್ತ್ ಪೋಯಿನ ನಾಣು ಕಾಡ್ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ರೋಂದೊಂದ್ ಏಕಾಂತ ಜಾಗೆಡ್ ಧ್ಯಾನ ಮಲ್ತ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 'ಅಂಚೆತೆಂಗು' ಪನ್ಪಿನ ಊರುದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ ನಿಲೆ ಉಂತುದ್, ಸುತ್ತೊಲುದ ಜೋಕುಲೆಗ್, ಬರವು ತೆರಿಯಂದಿನ ಹಿರಿಯೆರೆಗ್ ಅಕ್ಷರ ಆಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವುಲೇ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬಗ್ ಆರ್ನ ತಿರ್ಗಾಟದ ಪೊರ್ತುಡ್ ತಿರುವಾಂಕೂರುದ ಯೋಗ ಪರಿಣತೆ ಬೊಕ್ಕ ದೇವೀ ಉಪಾಸಕಿಯಾಯಿನಂಚಿನ 'ಯೋಗಿನೀ ದೇವಿ' ನ್ ಬೇಟಿಯಾದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊನುವೆರ್. ಕೇರಳದ ಮಹಾಯೋಗಿ 'ಚಿಟ್ಟಂಬಿ ಸ್ವಾಮಿ'ಲೆನ ಒಡನಾಟೊಡ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಜ್ಞಾನೊನ್ ವಿಸ್ತರಿಸುವೆರ್. ಮಹಾಯೋಗಿ ತೈಕಾಡು ಅಯ್ಯಗುರು ಸ್ವಾಮಿಲೆಡ ಯೋಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ದ್ 'ರಾಜಯೋಗ,, 'ಹಟಯೋಗ'ಲೆನ್ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 1,500 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡೆ 'ಮರುತ್ವ ಮಲೆ'ಟ್ ತಪಸ್ಸು ಮಲ್ತ್ 'ಬ್ರಹ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ' ಪಡೆವೊನುವೆರ್. ಮರುತ್ವ ಮಲೆರ್ದ್ ಜತ್ತ್ ಬತ್ತಿನಾರ್ ನಾಗರಕೋಯಿಲ್, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ, ತಿರುವನಂತಪುರದ ಸುತ್ತೊಲುದ ಊರುಡ್ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾದ್ ತಿರುಗುವೆರ್. 1888ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅರವಿಪ್ಪುರಂಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ 'ಚೆರುಕಣ್ಣು' ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡ್ 'ಕೋಟಿ ತೂಕ್ಕಿಕುಡಿ ಮಲಯಂ' ಗುಹೆಟ್ ಕುಡ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮಸ್ತ್ ಖರ್ಚ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಲೆನ್,ಕುರುಡು ಸಂಪ್ರಾದಾಯನು ಉಂತಾಯೆರ್ ಪೊಣ್ಣು ಪಿದಯಾನಗ ಅಲೆಗ್ ಮಲ್ಪಿನ ಕೆಲವು ವಿಧಿ ವಿಧಾನೊಲು,ಆಲೆಗ್ ೧೨ ವರ್ಷಡ್ ಮಲ್ಪಿನ ಮದಿಮೆನ್ ಉಂತಾಯೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪಿರಯೊಡೇ ನಾಣುಗ್ ಬಡವೆರ್, ದುರ್ಬಲೆರ್ ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಕಳಕಳಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಕಾಲೊಡ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿ ಬೇದೊ, ಅಸ್ಪ್ರಶ್ಯತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿರ ಒರಿದಿನ ಜಾತಿದ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಮೈನಿಲ್ಕೆ ಕುಂಟು ಪಾಡೆರೆಲ ಅವುಕಾಸೊ ಇತ್ತಿಜಿ. ಈ ಬೇದೊಲೆನ್ ತೂಯಿನ ನಾಣುಗ್ ಈ ವ್ಯವಸ್ತೆನ್ ಸರಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಮನಸ್ ಪುಟ್ಟುಂಡ್. ಆರ್ ಸ್ವತಹ ಅರೆರ್ದ್ ತಿರ್ತ ಜಾತಿದ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋದು ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸಾಯ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಒಂಜಿ ಸಮಾಜ ದುಂಬರಿಯೊಡಾಂಡ ಆ ಸಮಾಜೊಡ್ ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಘಟನೆ, ಎಡ್ಡೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಗುರುಕುಲೆನ ಅಬಿಪ್ರಾಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ತಿತಿಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಆರ್ ಸಮಾಜೊಗ್ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನ ಕೆಲವು ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಸುದಾರ್ನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೊನೆಯೆರ್. ಈಳವ ಜಾತಿದಕ್ಲೆಗ್ ಮಿತ್ತ ಜಾತಿದಕ್ಲು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಅನ್ಯಾಯೊಲೆಗ್ ಅಕ್ಲೆನ ಅಜ್ಞಾನೊನೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣೊ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊಂದು ಅಕ್ಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರ್ದ್, ಅಕ್ಲೆನ ಜೀವನ ಮಟ್ಟೊನ್ ಸುದಾರ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗ್ ಪೊಗ್ಗೆರೆ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಪರಿಸ್ತಿತಿಡ್ ಅಕ್ಲೆಗೆಂದೇ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಆತೇ ಅತ್ತಂದೆ ಸಮಾಜೊದ ಕೆಲವು ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಲೆಗ್ ನಿಷೇದ ಪಾಡ್ಯೆರ್.  ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳುವಳಿನ್ಲ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಸ್ವತ ಎಡ್ಡೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೊಂದಿನ ಗುರುಕುಲು ಸಮಾಜೊಗ್ ಬರವು ಏತ್ ಅಗತ್ಯ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊಂದ್ ಆ ದಿಸೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂತೆರ್. ಜನೊಕ್ಲೆನ ಏತೋ ಪೊಟ್ಟು ನಂಬಿಕೆಲು, ಬೇನೆ ಬಂಗೊಲು ಶಿಕ್ಷಣೊರ್ದ್ ಪರಿಹಾರ ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಸೊತ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಅಕ್ಷರ ಕಲ್ಪವುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಗುರುಕುಲೆಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಮಲಯಾಳ ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಚೆಂಬಳಂತಿ, ಅಂಚೆತೆಂಗು ಪನ್ಪಿನ ಊರುಲೆಡ್ ಸಾಲೆ ಜತ್ತ್ದ್ ಐಟ್ ಸೊತ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಮಲಯಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಗಣಿತ ಕಲ್ಪಾವುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಸರಕಾರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಈಳವೆರೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಇತ್ತಿಜಿ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಶನರಿ ಸಾಲೆದ ಕರ್ಚಿ ತೂಯೆರೆ ಬಡವೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಇತ್ತಿಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಗುರುಕುಲು ಅರವಿಪ್ಪುರ ದೇವಸ್ತಾನೊದ ಕೈತಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳ ಕಲ್ಪವುನ ಸಾಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಶಿವಗಿರಿಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮಲಯಾಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 
ಜೋಕ್ಲು ಮೂಜಿ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಕಲ್ಪುನ ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅರೆನ ಅಲಚನೆ. ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಮಲಯಾಳ, ದರ್ಮೊದ ವಿದಿ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಕಲ್ಪೆರೆ ಸಂಸ್ಕ್ರತ ಬಾಸೆ, ಬೊಕ್ಕ  ದುಂಬಗ್ ಲೋಕ ಜ್ಞಾನೊ ಬೊಕ್ಕ ಸರಕಾರೊದ ಬೇಲೆ ಪಡೆಯೆರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಕಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಈ ಮೂಜಿ ಬಾಸೆಲೆನ್ಲ ಕಲ್ಪಾಯೆರೆ ಸಾಲೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಗುರುಕುಲೆಗ್ ಬಜೀ ಅಕ್ಷರದ ಬರವು ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಯಾವುಜಿ ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜುಂಡು. ಬರವು ಕಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಕುಲು ಬೇಲೆ ಕಲ್ಪುನಲ ಅಗತ್ಯ ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜುಂಡು. ಬೇಲೆ ಬೆಂದ್ಂಡನೇ ಜನೊಕ್ಲೆನ ಜೀವನ ಮಟ್ಟ ಸುದಾರ್ತ್ದ್ ಐತ ಮುಕಾಂತ್ರ ಸಮಾಜೊದ ಸುದಾರ್ನೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅರೆನ ಅಲಚನೆ. ಅಂಚಾದ್ ಸಮಾಜೊದ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಬೆನ್ನಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಕುಂಟು ನೆಯ್ಪುನಲ ಅಕ್ಲೆನ ಕುಲ ಕಸುಬು ಆಪುಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರವಿಪ್ಪುರೊಟ್ ನೆಯ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರೊ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವಗಿರಿಡ್ ನೆಯ್ಗೆ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ಅವ್ವತ್ತಂದೆ ತೆಪ್ಪುದ ಕೂರುದ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಪೊಸ ರೀತಿದ ಕೃಷಿ, ಇಲ್ಲಡೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ಲ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೊಸ ಪೊಸ ಉದ್ಯೋಗೊಲೆದ ತೂಪರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಲೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಬರವು ಕಲ್ಪೆರೆ ಪಿರಯೊದ ಮಿತಿ ಉಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನವು ಗುರುಕುಲೆನ ಅಲಚನೆ. ಎಲ್ಯ ಪಿರಯೊಡ್ ಬರವು ಕಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲ ದಾಂತಿನ ಪಿರಯದಕ್ಲೆಗ್ ಕಲ್ಪೆರೆ ಅನುವು ಆಪಿಲೆಕ್ಕ ಶಿವಗಿರಿಡ್ ಪಿರಯದಕ್ಲೆಗ್ ಸಾಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ಪಗೆಲ್ಡ್ ಬೆನೆರೆ ಪೋಪಿನ ಬಡ ಕುಟುಮೊದ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬಯ್ಯರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಆಪಿಲೆಕ್ಕ ರಾತ್ರೆ ಸಾಲೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1904ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಶಿವಗಿರಿಡ್ ರಾತ್ರೆ ಶಾಲೆ, ಚೆಂಬಳಂತಿಡ್ ಪುಲಯ್ಯ ಜನಾಂಗೊದ ಜೋಕುಲೆಗಾದ್ ರಾತ್ರೆ ಶಾಲೆ, 1905ಡ್ ಗುರುಕುಲೆನ 50ನೇ ವರ್ಸೊದ  ದಿನೊಟ್ 'ವರ್ಕಳ' ವೆಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮೊಡ್ ಪುಲಯ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪರಯ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗಾದ್ ರಾತ್ರೆ ಸಾಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ತನ್ಕುಲೆನ ಶಿಷ್ಯೆರಾಯಿನ 'ಸತ್ಯವೃತ ಸ್ವಾಮಿ'ಲೆಡ್ದ್ ಸಿಲೋನ್ ಡ್ ಸುಮಾರ್ 42 ರಾತ್ರೆ ಸಾಲೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 

ನಾರಾಯಣ ಗುರುಕುಲು ತಾನ್ ಕಲ್ಪುನಗ ಇಲ್ಲ್ ಬುಡ್ದ್ ಆರೆನ ಗುರುಕುಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ದ್ ಕಲ್ದಿನ ಅರೆಗ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಮುಟ್ಟೊಡ್ ಸಾಲೆದ ಸೌಕರ್ಯ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಶಾಲೆಡೆ ಕುಲ್ದ್ ಕಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಆಪಿಲೆಕ್ಕ ವಸತಿ ಸಾಲೆಲೆನ್ಲ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಚಿನ ಸಾಲೆಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಜಾತಿ ಬೇದೊ ಉಪ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನವು ಅರೆನ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊ. ಇಂಚಿನ ಸಾಲೆಲೆಡ್ ದರ್ಮಾರ್ಥ ಶಿಕ್ಷಣೊ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಈಳವೆರೆಗ್ 'ಮೂರ್ತೆ' ಮಲ್ತ್ದ್ ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದ್ ಈ ಜನಾಂಗೊಗ್ ಒಂಜಿ ಶಾಪ ಪಂದ್ ಗೆನೆತಿನ ಗುರುಕುಲು ಕೆಲವು ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಲೆಗ್ ನಿಷೇದ ಪಾಡ್ಯೆರ್. ಗುರುಕುಲೆ ಲೆಪ್ಪುಗ್ ಓಕೊನಿನ ಜನೊಕುಲು ಎಡ್ಡೆ ಪರಿವರ್ತನೆದ ಸಾದಿಡ್ ನಡತಿನನೇ ದುಂಬಗ್ ಮಲ್ಲ ಚಳವಳಿ ಆಂಡ್.

ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಈಳವೆರೆಗ್ ತಾರೆ, ತಾರಿಲೆಗ್ ಮಿತರ್ದ್ ಮೂರ್ತೆ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮಲ್ಲ ಜಾತಿದಕ್ಲು ಮುಕ್ಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ಕಸುಬೇ ಕಾರ್ನ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊನಿನ ಗುರುಕುಲು ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನೆಕ್, ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಪುನೆಕ್ ನಿಷೇದ ಪಾಡ್ಯೆರ್. ಪಗತೆಗ್ ಅಕ್ಲೆಗ್  ಪುರಿಬಲ್ಲ್ ಪಿಜಿಪುನ ಬೇಲೆ, ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆ, ಕುಂಟು ನೆಯ್ಪುನಿ, ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರ್ಯೆರ್. ಮುರ್ತೆ ಮಲ್ಪುನಕ್ಲೆನ್ ಸಮಾಜೊರ್ದೆ ಪಿದಯಿ ಪಾಡುನ ಪೋಡಿಗೆ ಪುಟ್ಟಯೆರ್. ಆರೆನ ಪುಟ್ಟುದಿನತಾನಿಯೆ ಮದ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಇಸೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡ್ಚಿ, ಮಾರೊಡ್ಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಪರೊಡ್ಚಿ ಪಂಡ್ದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಈ ಆದೇಶೊಗ್ ಪೋಡನ ಸಮಾಜದ ಜನೊಕುಲು ಗುರುಕುಲೆನ ಕೈತಡೆ ಬತ್ತ್ದ್ ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಪಿನೆನ್ ಉಂತಾವ ಪಂಡ್ದ್ ಬಾಸೆ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಉಂದ್ ಆ ಕಾಲೊದ ಮಲ್ಲ ಚಳುವಳಿ. ತಿರುವಾಂಕೂರು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಆನಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಈಳವೆರ್ ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ದುಂಬಗ್ ಅರವಿಪ್ಪುರೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನ ಆನಗ ಐತ ಕೈತಡೇ ಕೈಮಗ್ಗ ತರಬೇತಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಂಡ್.

ಸಂತಾನೊಗಾದ್ ನಾಗನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ನಾಗದೋಷ ಪರಿಹಾರೊಗಾದ್ ಮಲ್ಪುನ 'ಸರ್ಪಂಕಳಿ'ಬೊಕ್ಕ 'ಸರ್ಪಂ ತುಳ್ಳಲ್' ಪನ್ಪಿನ ನಾಗಪೂಜೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕರ್ಚಿಯಾವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದ್ ಬಡವರೆಗ್ ಬಂಗ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಗುರುಕುಲು ಈ ಪೂಜೆಲೆಗ್ ನಿಷೇದ ಕಂತೆರ್.

ಬೂತೊಲೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನವುಲು ದೈವೊಲೆಗ್ ಕಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪಿನೆನ್ ಗುರುಕುಲು ಉಂತಾಯೆರ್.ಈ ವಿಷಯೊದ ಮಿತ್ತ್ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಅರ್ತ ಆಪಿಲೆಕ್ಕ ಪದೊ ಬರೆಯೆರ್. ಐಟ್ ಮಾತ ಜೀವೊಲುಲಾ ಮೆಗ್ಗಿ ಪಲಯಲೆಕ್ಕ ಆದುಪ್ಪುನಗ ಐನ್ ಕರುಣೆ ದಾಂತೆ ಕೆರ್ಪುನಿ ಎಂಚ ಪಂಡ್ದ್ ಕೇನ್ಯೆರ್.

ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಮದ್ಮಲಾನಗ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲವು ಆಚರ್ನೆಲೆಗ್ 'ತಿರುಂಡು ಕುಳಿ' ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ಊರು ಸೇರಾದ್ ಒನಸ್ ಪಾಡುನ ಕಿರಮೊಲ ಉಂಡು. ಈ ಕಿರಮೊಗ್ ಆಪಿನ ಕರ್ಚಿನ್ ಒರಿಪಾಯೆರೆಗಾದ್ ಗುರುಕುಲು ಈ ಕ್ರಮೊನೇ ಉಂತಾಯೆರ್. 

ಕೇರಳೊದ ಕೆಲವು ಜನಾಂಗೊಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮದ್ಮೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಒಂಜಿ ಅಣಕದ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಕ್ 'ತಾಳಿಕಟ್ಟು' ಪನ್ಪೆರ್.ಇಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ಮದ್ಮೆಗ್ ಮಲ್ಪುನ ಮಾತ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಒಂಜಿ ಮದ್ಮೆದ ಕರ್ಚಿ ಬೂರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮಲ್ಲಾಕುಲು ಮಲ್ಲ ರೀತಿಡ್ ಮಲ್ತೆರ್ಡ ಬಡವೆರ್ ಅಕ್ಲೆ ಜೋಕುಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ಮದಿಮಯೆಲ ಬೋಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಯನ ಉಡುಗೆದ ಕರ್ಚಿಲ ಮದ್ಮಲೆ ಇಲ್ಲದಕುಲೆ ತೂವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದ್ ಬಡವೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ದುನ್ನದ ಪುದೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಕರ್ಚಿನ್ ಒರಿಪಾಯೆರೆಗಾದ್ ಗುರುಕುಲು ಈ ಪದ್ಧತಿನ್ಲ ಉಂತಾವೊಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ಯೆರ್.

ಜನೊಕುಲು ಮದ್ಮೆದ ಮಿತ್ತ್ ಮಲ್ಪುನ ಅಗತ್ಯ ದಾಂತಿನ ಕರ್ಚಿಲೆನ್ ಉಂತಾಯೆರೆ ಸರಳವಾಯಿನ ಮದ್ಮೆಗ್ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರ್ಯೆರ್. ಬದಿ ದೆತೊನುನಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೊರ್ಪುನಿ ರಡ್ಡ್ಲಾ ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿ ಪಂಡ್ದ್ ಬದಿ ದೆತೊನಂದಿಲೆಕ್ಕ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರ್ಯೆರ್. ಮದ್ಮೆಡ್ ಲೆಕ್ಕೊರ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ಜನ ಸೇರಾವುನೆಕ್ ಆರ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಟು ರೋಗ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಸೀಕ್ ಗುಣ ಆವಂದೆ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ಬುದ್ಧಿ ಪಂಡೆರ್. ಸ್ವಂತ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪಂದಿನಕ್ಲು ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡೆರ್. ಆನ್ ಪೊಣ್ಣನ್ ದೈಹಿಕವಾದ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ಮದ್ಮೆ ಆಪಿನ ಎಡ್ಡೆ ಪಂಡೆರ್. ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುನಿ (ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ) ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ್ ಒರಿಯೆ ಆನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಪುನಿ (ಬಹು ಪತ್ನಿತ್ವ)ನ್ ವಿರೋದಿಸಿಯೆರ್. ಇಂಚ ಮದ್ಮೆಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಸುದಾರ್ನೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಚೆನೆ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆನ್ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೊರ್ದ್ ಸಾಂಕೊಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರ್ಯೆರ್.




#Article 292: ತುಳುಟ್ಟು ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲು (625 words)


ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿ ಸಾಹಿತಿಲೆ ನೆಂಪುಗಾದ್ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಸೊಡ್ದಿಂಚಿ ಮಸ್ತ್ ಗ್ರಂತೊಲು ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಲ್ಲ.  ಐವ, ಅಜ್ಪ, ಎಲ್ಪತೈನ್ ವರ್ಸೊದ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ನೆಂಪುದಪಗ, ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತಿನದಗ ಈ ಸಂಚಿಲು ಅಬಿನಂದನ ಸಂಪುಟೊ, ಸಂಸ್ಕರಣ ಗ್ರಂತೊ, ನೆಂಪುದ ಗ್ರಂತೊ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‍ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಂಡು.

ಊರ, ಪರವೂರ, ಹಿತೈಷಿಲೆ, ಶಿಷ್ಯೆರೆ, ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗೊದಕುಲೆನ ಸಾಕಾರೊಡು ಗ್ರಂತೊನು ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗ್ ಕೈ ಪಾಡುನವು ಸಾಹಸದ ಬೇಲೆ ಆಂಡಲಾ ಮದಪೆರೆ ಆವಂದಿ ಸಾಹಿತಿಲೆನ ವಿಚಾರೊನು ದಾಕಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಗ್‌ಲೆಗ್ ಪುಗರ್ತೆ ಕೊರ್ಪಿನವು ಮಲ್ಲ ಸಂಗತಿ ಆದುಂಡು. 

ಉಂದು ದಾಲಾ ಸುಲಬೊದ ಬೇಲೆ ಅತ್ತ್, ಸಂಪಾದಕೆರೆನ ಒಂಜಿ ಮಂಡಳಿನ್ ಮಲ್ತೊಂದು ನೆಂಪುಗಾದ್ ಸಂಚಿ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡಲಾ ಅಗ್‍ಲೆನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೆತೊನುಡು, ಅಗ್‍ಲೆನ ಪಾಸಡಿದಕುಲೆನ್, ಕುಟುಮ್ಮೊದಕುಲೆನ್, ನೆಂಪು ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನಾರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬರವು, ಸೇವೆ, ನೆತ್ತ ಸರಿಯಾಯಿನ ಪೊಲಬು ಇತ್ತಿ ಶಿಷ್ಯ ಮಂಡಲಿನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೊಂದು ಎನ್ನ ಅಣ್ಣೆ, ಎನ್ನ ದೋಸ್ತಿ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿ, ಯಾನ್ ತೂಯಿಲೆಕ್ಕ, ಮದಪೆರೆ ಆವಂದಿನಾರ್, ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿನಾರ್, ಅತ್ತಂದೆ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನಾರೆಗ್ ಸಮ್ಮಂದೊ ಪಡೆಯಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಲೇಕನೊಲು, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕಂತಿ, ಬಾಸೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಎಡ್ಡೆ ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ಲೇಕನ ಅಗ್‍ಲೆಡ್ದ್ ಬರೆಪಾದ್  ಮಸ್ತ್ ಕಾಸ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ಬೊಳ್ಪುಗು ಕನವೊಡಾಪುಂಡು. 

ಇಂಚಿತ್ತಿ  ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲೆಡ್ದ್  ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಾಹಿತಿಲೆನ ಪರಿಚಯ ಅಗ್‍ಲೆನ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪೊರ್ಲು ಪ್ರಕಟ ಆವಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ತಿರ್ಲ್ ಮಾತ್ರ ನಂಕ್ ತೆರಿವುನತ್ತಂದೆ ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕಂತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜನಜೀವನ, ಪಿರವುದ ಕಾಲದ ಸ್ಥಿತಿ, ಇಂಚ ತುಳು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಾತಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಇಚಾರೊದ ಅಧ್ಯಯನ ಲೇಕನೊಲು ನೆಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲು ಬರೆಪಿನಗ್‍ಲೆಗ್, ಓದುನಗ್‍ಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊರ್ಪಿನವು ಆದಿತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಉಂದೆತ್ತ ಸಂಗ್ರಹೊ ಮಲ್ತೊನೊಡು. ನೆತ್ತ ಸಕಾಯ ದೆತೊನುನವು ಮದಪೆರಾವಂದಿನಗ್‍ಲೆನ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ತೊಂದು ತೆರಿವೊನುನವು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ನಮನ್, ನಮ ನಾಡ್‌ನ್ ತೆರಿಯೊಂಡಿಲೆಕೊ ಆಪುಂಡು.   

ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಕೆಲವು ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲೆ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೊತೊಂಡ ಐತ ಪೊರ್ಲು, ಐತ ಬಿಲೆ, ಐತ ಇಚಾರೊ ಎಂಚಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ನಂಕ್ ತೆರಿವು.

ಉಂದು ಡಾ. ತೋನ್ಸೆ ಮಾದವ ಅನಂತ ಪೈ ಮೆರೆನ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ.  1977 ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ 594 ಪುಟತ್ತ ಈ ಸಂಚಿದ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಅಡ್ಯನಡ್ಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್. ಜೀವನದರ್ಶನ, ರಂಗದರ್ಶನ, ಹಿನ್ನೆಲೆ- ಈ ವಿಭಾಗೊಳೆಡ್ ಅರೆ ಬದ್ಕ್ದ ವಿಚಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ, ತುಳುನಾಡ ಚರಿತ್ರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಭೂತಾರಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಪ್ರಕೃತಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಚಾರದ ಸುಮಾರ್ 120 ಸಾಹಿತಿಳೆ ಲೆಖನೊಲು ನೆಟ್ಟುಂಡು.

ಉಂದು ಪ್ರೊ. ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ಮೆರೆನ ನೆಂಪು ಸಂಚಿ.  ನೆತ್ತ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ದೇ ಜವರೇ ಗೌಡ.  1989 ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಬೂಕುಡು 335ತ ಪುಟೊಕ್ಕುಲು ಇತ್ತ್ದ್- ಅಗುಲು ಮೊಗುಲು ತೂಯಿಲೆಕ್ಕ, ಕು.ಶಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಿಲೆ ಬಿಲೆ, ಸಾಧನೆ, ಸಿದ್ದಿ, ಈ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಅರೆನ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಚಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ, ಉಡುಪಿದ ರಂಗಕಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ವಿಚಾರ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸುಮಾರ್ 35 ಲೇಖಕೆರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲೇಖನೊಳು ಉಂಡು. 

ಉಂದು ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತೆರೆನ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ.  ನೆತ್ತ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಪಿ.ವಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಡಾ. ಕೆ. ವಸಂತಲಕ್ಷ್ಮಿ. 635 ಪುಟತ್ತ್ ಈ ಬೂಕು 2000ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಪುರಾತತ್ವ, ಶಾಸನ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಕಡೆಕ್ಕ್ ಬದಕ್ ಬರವು  ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸುಮಾರ್ 70 ಲೇಖಕೆರ್ನಗಲ್ನ ಲೇಖನ ಉಂಡು. 

ಉಂದು ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯನ ಆಳ್ವೆರೆ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ. 1999ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆತಿ ಈ ಬೂಕುಡು 588 ಪುಟ ಇತ್ತ್ದ್ ಸರ್ವ ಶ್ರೀ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ, ಎಂ. ರಾಮಚಂದ್ರ, ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ, ಪಾದೆಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್, ಜಿ. ಎನ್. ಭಟ್, ನಾಗರಾಜ ಜವಳಿ ಮೊಗಲ್ನ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಲಿಡ್ ಈ ಸಂಚಿ ತಯಾರಾತ್ಂಡ್. ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಡು ಏರ್ಯದರೆನ ವಿಚಾರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ ನಾಲನೇ ಬಾಗೊಡು ಸಾಂಸ್ಕಂತಿಕ ತುಳುನಾಡು, ಕುಣಿತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಇಂಚ   ಸುಮಾರ್ 60 ಲೇಖಕೆರ್ನಗಲ್ನ ಲೇಖನೊಳು ಉಂಡು. 

ಉಂದು ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಮೆರೆನ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ.  ಡಾ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ, ಶ್ರೀ ಎ.ವಿ.ನಾವಡ, ವಿದ್ವಾನ್ ರಾಮಚಂದ್ರ ಉಚ್ಚಿಲ ಮೊಗುಲು ಈ ಬೂಕುದ ಸಂಪಾದಕೆರ್ನಗುಲು. 1995 ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಈ ಬೂಕುಡು 476 ಪುಟೊಕ್ಕುಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಆಜಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಸುಮಾರ್ 70 ಲೇಖಕೆರ್ನಗಲ್ನ ಅಮೃತೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್ದ ವಿಚಾರೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲೇಖನೊಳು ನೆಟ್ಟುಂಡು.  

ಉಂದು ಡಾ ಕೆ.ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ ಮೆರೆನ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ.  ನೆತ್ತ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ. 2005ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಈ ಬೂಕುಡು 328 ಪುಟೊಕ್ಕುಲು ಇತ್ತ್ದ್ ನೆಟ್ಟ್ ಬದುಕಿನೊಸಗೆ, ಬರಹದೊಸಗೆ, ಸಿರಿಯೊಸಗೆ, ಮನದೊಸಗೆ, ಮನೆಯೊಸಗೆ, ಪನ್ಪಿ ವಿಭಾಗೊಳು ಇತ್ತ್ದ್ 56 ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲೇಖಕೆರ್ನಗಲ್ನ ಲೇಖನೊಳು ನೆಟ್ಟುಂಡು.

ಉಂದು ಅರ್ಕುಳ ಸುಬ್ರಾಯ ಆಚಾರ್ಯ ಮೆರೆನ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ. 1988 ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಈ ಬೂಕುಡು 437 ಪುಟೊಕ್ಕುಲು ಇತ್ತ್ದ್ ಪ್ರೊ. ಎಂ.ಆರ್. ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮೇರ್ ಗೌರವ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್, ಮುಳಿಯ ಮಹಾಬಲ ಭಟ್ಟ ಮೇರ್ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್ ಉಂದೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಳ್ತ್ದೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಬದ್ಕ್‌ದ ವಿಚಾರದೊಟ್ಟುಗು ಯಕ್ಷಗಾನೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊ ಇತ್ತಿನ ಸುಮಾರ್ 46 ಲೇಕಕೆರ್‍ನಗ್‍ಲೆನ ಲೇಕನೊಲು ಉಂಡು.

ಉಂದು ಶ್ರೀ. ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟ ಮೆರೆನ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿ. 1999ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಬೂಕುಡು258 ಪುಟ ಇತ್ತ್ದ್ ನೆತ್ತ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಡ್ ಪೆರ್¯ ಯಸ್. ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ವಿದ್ವಾನ್, ಹಿರಣ್ಯ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ, ಭಾಸ್ಕರ ರೈ ಕುಕ್ಕುವಳ್ಳಿ, . ಜಿ. ಕೆ. ಭಟ್ ಸೇರಾಜೆ, ಯಸ್. ವಾಸುದೇವರಾಜ್  ಮೊಗುಲು ಬೇಲೆ ಮಳ್ತ್‌ದೆರ್. ಶೇಣಿ ಪ್ರತಿಭಾಲೋಕ, ಶೇಣಿ ದರ್ಶನಾಲೋಕ, ಯಕ್ಷಗಾನಲೋಕ, ಜ್ಞಾನಲೋಕ, ಇಂಚ ನಾಲ್ ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಲೇಕನೊಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಐನನೆ ಬಾಗೊಡು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಾಲೋಕ ಪನ್ಪಿ ಇಬಾಗೊದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಸೂಚಿ ಪನ್ಪಿ ಲೇಕನೊಡು ಸುಮಾರ್ ರಡ್ಡ್ ಸಾರ ಯಕ್ಷಗಾನೊಲೆ ಮಲ್ಲ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಐಟ್ ಐತ ಪ್ರಸಂಗ ಕರ್ತುಲೆನ ಪುದಾರ್ದ ಒಟ್ಟುಗು ಉಂಡು.

ಕೆಲವು ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿಲು ಸಾಹಿತಿಲೆನ ಸಮಗ್ರ ಸಂಪುಟದ ಲೆಕ್ಕಲಾ ಬರೊಂದುಂಡು. ಅಂತೂ ಈ ನೆಂಪು ಸಂಚಿಲು ಅದ್ಯಯನೊಗು ಯೋಗ್ಯದವು ಆದಿತ್ತ್‌ದ್ ಸಾಹಿತ್ಯಾಬ್ಯಾಸಿಲೆಗ್ ನೆತ್ತ ಪ್ರಯೋಜನ ಜಾಸ್ತಿ.  ನೆಟೆ ನನಲಾ ಕೆಲವು ನೆಂಪು ಸಂಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಗ್ರ ಸಂಚಿಳೆ ಪುದರ್ಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನ್ಗ.




#Article 293: ದ್ಯುತಿ ಇರೆಕುಲು (722 words)


ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್ (ದ್ಯುತಿ ಎರೆಕುಲು) ಪನ್ಪಿನ ಗಾಜುತ ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಡ್ತ್ ಮಾಲ್ತಿನ, ಎನ್ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬೊಳ್ಪನು ದೆತ್ತೊನ್ ಪೊಪಿನ ಒಂಜಿ ತಂತು. ಫೈಬರ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಪನ್ಪಿನವು ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್ತ ವಿನ್ಯಾಸೊ ಬುಕ್ಕ ಉಪಯೋಗೊಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯಿನಾ ಅನ್ವಯಿತ ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ತ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್‌ನ್ ಫೈಬರ್‌-ಆಪ್ಟಿಕ್‌ ಸಂವಹನೊಟ್ ಮಸ್ತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಇತೆರರೆ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗ್ ಹೋಲಿಕರ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಮಸ್ತ್ ದೂರಮುಟ್ಟೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮಸ್ತ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ಟ್ (ಡೇಟಾ ಪ್ರಸಾರತ ವೇಗ) ಪ್ರಸಾರ ಮಾಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಲೋಹತ ಬದಲಿಗ್ ಫೈಬರ್‌ನ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಚಲನೆ ಇಪ್ಪುನಗ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಯವಅಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪೊನ್ ನಿರೋಧಿಸುನ ಶಕ್ತಿನ್  ಪಡೆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಲ್ಪುನ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕ್ ಸಹ ಫೈಬರ್‌ನ್ ಬಲಕೆ ಉಂಡು  ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರೊನ್ ರವಾನೆ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಸಾಧ್ಯವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಕಟ್ಟಲೆಟ್ ಸುತ್ತಾತ್ ದಿಪೇರ್, ಅಯಿಟ್ಟ್ ಒತ್ತಾದ್ ಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಕೂಡ ವೀಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾತ್ ಇಪ್ಪುಉಂಡು. ವಿಶಿಷ್ಟವಾತ್ ವಿನ್ಯಾಸೊ  ಇಪ್ಪುನ ಫೈಬರ್‌ನ್ ಸಂವೇದಕ ಬುಕ್ಕ ಫೈಬರ್‌ ಲೇಸರ್‌ಲು ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ದುಂಬು ಅನೇಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾತ್ ಬಳಸುವೇರ್.
ಬೊಲ್ಪುನ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿಬಿಂಬತ ಸಹಾಯಟ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್‌ತ ಅತ್ಯಂತ ಉಳಾಯಿತ ಪದರಟ್ ದಿತ್ಪ್ಪುವೇರ್. ಉಂದು ಫೈಬರ್‌ ವೇವ್‌ಗೈಡ್‌‌ ಅಂಚನೆ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಕಾರಣವಾತ್ಂಡ್. ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಾರ-ಪಥೊನ್ ಅತ್ತಂದೆ ದಾಟ್ತ್ ಪೊಪುನ ಮಾರ್ಗೊಗ್ ಆಧಾರ ಒದಗಾತ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಫೈಬರ್‌ನ್ ಬಹು-ಮಾರ್ಗ ಫೈಬರ್‌ಲು ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್, ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕ್ ಆಧಾರ ಒದಗಾತ್ ಫೈಬರ್‌ನ್ ಏಕ-ಮಾರ್ಗ ಫೈಬರ್‌ ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬಹು-ಮಾರ್ಗ ಫೈಬರ್‌ಲು ಅತ್ಯಂತ ಉಳಾಯಿತ ಪದರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಾಸೊನ್ ಹೊಂದಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕ ಇಂದೆನ್ ಕಡಿಮೆ ದೂರತ ಸಂವಹನ ಸಂಪರ್ಕಗ್ ಬುಕ್ಕ ಅಧಿಕ-ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿನ್ ರವಾನೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಬೊಡಾಪುಂಡು ಅಯಿನ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪುವೇರ್. ಏಕ-ಮಾರ್ಗ ಫೈಬರ್‌ನ್ 550 meters (1,800convert|550|m|ft|sp=us)ಡ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉದ್ದತ ಪೂರಾ ಸಂವಹನ ಸಂಪರ್ಕಟ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪುವೇರ್.
ಆಪ್ಟಿಕಲ್‍‌ ಫೈಬರ್‌ನ ಲಾಸ್ಟ್ಗ್ ಜೋಡಿಸಾಪುನ ಬೆಲೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ತಂತಿ ಅತ್ತಂದೆಎ ಕೇಬಲ್‌ನ್ ಜೋಡಿಸುನ ಬೆಲೆಡ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಫೈಬರ್‌ನ ಕೊಡಿನ್ ಜಾಗ್ರತೆಟ್ ಸೀಳಬೇಕು, ಆಮೇಲೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾತ್ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಆರ್ಕ್‌ತ ಸಹಾಯಡ್ತ್ ಅಯಿನ್ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಿ ಸೇರಿಸಾವೋಡ್. ಬಿಚ್ಚುನ ಲೆಕ್ಕೊ ಸಂಪರ್ಕೊನ್ ಮಾಲ್ಪುನಗ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ್ ಬಲಕೆ ಮಾ;ಲ್ಪುವೇರ್.

ಪ್ರಜ್ವಲನ ಸಾಧನೊಟ್ ಫೈಬರ್‌ನ್ ವಿಸ್ತಾರವಾತ್ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಬೊಳ್ಪುತ ದೀಪೊಲು ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೋಟ್ ಪಥ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತೆ ಒಂಜಿ ಗುರಿನ್ ಮಿತ್ತ್ ಹೊಳೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಇಪ್ಪುನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಂಚನೆ ಇತರ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಿನ್ ಬೊಳ್ಪುಗ್ ದರ್ಶಿಗಳಾತ್ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಟ್, ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್ಲು ಬಳಕೆನ್ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಳ್ಪುನ್ ಛಾವಣಿಂಡತ್ತ್ ಕಟ್ಟಡ ಇತರ ಭಾಗಗ್ ಮಾರ್ಗ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಪ್ಪೊಡ್ (ತೂಲೆ ಬಿಂಬಿಸದ ಆಪ್ಟಿಕ್‌ಲು). ಚಿಹ್ನೆ, ಕಲೆ ಅಂಚನೆ ಕೃತಕ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಮರಕ್ಕ್ ಸೇರಿತ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್‌ ಪ್ರಜ್ವಲನ್ ಆಲಂಕಾರಿಕ ಸಾಧನಟ್ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೊಡು. ಸ್ವರ್ವಾಸ್ಕಿ ಬುಟಿಕ್ಸ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್‌ಲು ಬಳಕೆಡತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಬೊಳ್ಪುತ್ತ್ ಮೂಲೊನ್ ಬಲಕೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಫಟಿಕದಂಥ-ಗಾಜಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ-ಕಪಾಟುಗಳನ್ನು ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ಕೋನಗಳಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಕು-ಪ್ರಸಾರಣದ ಮೂರ್ತ ಕಟ್ಟಡದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಲಿಟ್ರಾಕೊನ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಗ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್.
ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್‌‌ನ್ ಬಿಂಬಿಸುನ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌‍fಟ್ ಸಹ ಬಳಸೊಲಿ. ಎಂಡೊಸ್ಕೋಪ್ ಉಂದು ಉದ್ದವಾತ್ ಇಪ್ಪುನ, ತೆಳುವಾಯಿನ ಬಿಂಬಿಸುವ ಸಾಧನಕ್ಕ್ ಕೆಲ ಸಲ ಭೂತಗನ್ನಡಿನ್ ಜೊತೆಗ್ ದಿವೇರ್ ಫೈಬರ್‌ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇಪ್ಪುನ ಕಟ್ಟುನ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇಂದೆನ್ ಬಳಸಿ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ರಂದ್ರತ ಮೂಲಕ ವಸ್ತುನ್ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಎಂಡೊಸ್ಕೋಪ್‌ ಕಡಿಮೆ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪರಿಶೋಧನೆಗ್ ಅತ್ತಂದೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗ್ ಬಳಸುವೇರ್ (ಎಂಡೊಸ್ಕೋಪಿ).
ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಎಂಡೊಸ್ಕೋಪ್‌ನ್ (ಫೈಬರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಅತ್ತಂದೆ ಬೊರೆಸ್ಕೋಪ್ ತೂಲೆ) ಜೆಟ್‌ ಇಂಜಿನಿತ ಒಳಾಂಗಣ ಅಂಚಿನ ಒವೆ ಕಠಿಣವಾಯಿನ ಎಟುಕುವ ಸ್ಥಳತ ತಪಾಸಣೆಗ್ ಬಳಸವೆರ್.
ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಟ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್‌ ಕಟ್ಟುನ್ ಬಳಸಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮಿಟರ್‌‍ಡ್ತ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮಿಟರ್‌ತ ಉಳಾಯಿ ದಿಯರ ಆಪುಂಡು ಒಂಜಿ ವಸ್ತುನ ಬೊಳ್ಪುನ್ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಲ್ಪೊಡು, ಇಂಚನೆ ಅಯಿನ ಸಂಯೋಜನೆನ್ ಅನ್ವೇಶಣೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಳಕನ್ನು ನೆಗೆಸಿ ಅಂಚನೆ ತನ್ನೋಳಗಿಂದ ಪಸರಿಸಿ ಒಂಜಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮಿಟರ್ ವಸ್ತುನ್ ಅನ್ವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಫೈಬರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ, ಉಳಾಯಿ ಸೇರಿಸಲು ಕಠಿಣವಾಯಿನ ವಸ್ತುತ ಅತ್ತಂದೆ ಅನಿಲ ಬುಕ್ಕ ಒತ್ತಡತ ಪಾತ್ರೆಟ್ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗ್ ಅಧ್ಯೆಯನಕ್ಕ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮಿಟರ್‌ ಸಹಾಯನ್ ತೂತೆರ್ .cite journal|title=In situ real-time monitoring of a fermentation reaction using a fiber-optic FT-IR probe|journal=Spectroscopy|month=June|year=2001|first=Zaid|last=Al Mosheky|coauthors=Melling, Peter J. ; Thomson, Mary A.|url=journal|title=Reaction monitoring in small reactors and tight spaces|first=Peter|last=Melling|coauthors=Thomson, Mary|journal=American Laboratory News|month=October|year=2002|url=book|chapter=Fiber-optic probes for mid-infrared spectrometry|first=Peter J.|last=Melling|coauthors=Thomson, Mary|title=Handbook of Vibrational Spectroscopy|editors=Chalmers, John M.; Griffiths, Peter R. (eds.)|publisher=Wiley|year=2002|url=
ಎರ್ಬಿಯಂ ಅಂತಹ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ಕೆಲ ಅಪರೂಪತ ಭೂ ಅಂಶಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್‌ನೊಟ್ಟಗ್ ಲೇಸರ್‌ ಮಾಧ್ಯಮ ದೊರೆತ ಅತ್ತಂದೆ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ವರ್ಧಕವಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ.  ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಮಾದಕ ವಸ್ತುನ್ ಭಾಗೊನ್ ನಿಯತ (ಮಾದಕವಲ್ಲದ ವಸ್ತು) ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ ರೇಖೆಗ್ ತುದಿಗಳನ್ನು ಸೇರಾವೋಲಿ ಅಪರೂಪ-ಭೂ ಮಾದಕ ವಸ್ತುನ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ತಂತಿ ಚಿನ್ಹೆ ವರ್ಧನೆಟ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಮಾದಕ ವಸ್ತುತ ಫೈಬರ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ಯುತವಾತ್ ರಡ್ಡನೇತ ಲೇಸರ್ ತರಂಗಾಂತರ ಜೊತೆ ಚಿನ್ಹೆ ಅಲೆತ ಸೇರಾತ್ ಒಂಜಿ ರೇಖೆಟ್ ಪಂಪು ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಬೊಳ್ಪುನ್ ರಡ್ಡ್ ತರಂಗಾಂತರ ಒಂಜಿ ಮಾದಕ ವಸ್ತುತ ಫೈಬರ್‌ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉಂದು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಡ್ಡನೆತ ಪಂಪು ತರಂಗಾಂತರ ಚಿನ್ಹೆ ಅಲೆಗ್ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತೇಜಿತ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಯು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ವರ್ಧನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್‌ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗ್ ಒಂಜಿ ತರಂಗಾಂತರತ ಪರಿವರ್ತಕ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನತ ಪ್ರಯೋಗಟ್ ಮಿನುಗುವಿಕೆ ಬೊಳ್ಪುನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ.
ಕಠಿಣ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಪರಿಸರಟ್ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗ್ ಒಂಜಿ ಪುಟ್ಟ ಮಟ್ಟತ ಶಕ್ತಿನ್ (ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಟ್‌ನಷ್ಟು ಅಷ್ಟು) ಪೊರೈಕೆ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಫೈಬರ್‌ನ್ನು ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಮಸ್ತ್ ಶಕ್ತಿತ ಸ್ಪರ್ಶತಂತು ಅಂಶತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಟ್ ಬುಕ್ಕ ಅಧಿಕ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ಪ್ರಸಾರಣ ಸಜ್ಜನ್ನು ಮಾಪಿಸುವ ಸಾಧನ ಇಂದೆನ್ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊರೊಲಿ.

ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ  ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ನ್ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ನ‍ ಒಟ್ಟಗ್, ಅತ್ತಂದೆ ಬೊಳ್ಪು ಉತ್ಸರ್ಜಿಸುವ ಡಾಯ್ಡ್, ಲೇಸರ್ ಡಾಯ್ಡ್, ಅತ್ತಂದೆ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರ್ ಲೆಕ್ಕೊ ಆಪ್ಟೊಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನತ ಜೊತೆಗ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. 
ಉಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಟ್ ಫೈಬರ್ನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಬುಕ್ಕ ಇಂದೆನ್ ಉಪಕರಣತ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಟ್ ದಿಪುನ, ಅತ್ತಂದೆ ಮಸೂರ(ಲೆನ್ಸ್)ನ್ ಉಪಯೋಗನ್ ಗಾಳಿತ ಅಂತರತ ಮಿತ್ತ್ ಜೋಡಣೆ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕ ಉಳಾಯಿ ಸೇರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಟ್ ಫೈಬರ್ ತುದಿ ಬಾಗಿನ ಆಕಾರಕ್ಕ್ ಪಾಲಿಶ್ ಮಾಲ್ತ್ ಇಪ್ಪುವೇರ್ ಅವು ಲೆನ್ಸ್ಲೆಕ್ಕೊ ವರ್ತನೆಗ್ ಅವಕಾಶವಾಪುನ ಲೆಕ್ಕೊ ವಿನ್ಯಾಸ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆತ ಪರಿಸರಟ್, ಬರಿಯ ಫೈಬರ್ ತುದಿ ಲಾಂಚ್ ಫೈಬರ್ ಪದ್ಧತಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ತ್ ಜೋಡಣೆ ಮಾಲ್ಪೇರ್, ಉಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಕಣತ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಳ್ಪುನ್ ಹಾಯಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಕ್ಕ್ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯಿನ ಲೆನ್ಸ್ ಉಪಯೋಗ ಅಪುಂಡು.
ನಿಖರವಾಯಿನ ಅನುವಾದ ಹಂತ (ಮೈಕ್ರೋ ಪೊಸಿಶನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್) ಲೆನ್ಸ್, ಫೈಬರ್, ಅತ್ತಂದೆ ಜೋಡಣೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅನುಕೂಲಗ್ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಸಾಧನೊನ್ ಚಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗ ಅಪುಂಡು.
ಜೋಡಕ ಜೊತೆ ಫೈಬರ್‌ಲು ಲಾಸ್ಟಗ್ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆನ್ ಸುಲಭ ಮಾಪ್ಲುಂಡ್: ಜೋಡಕೊನ್ ದುಂಬೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಫೈಬರೊಪ್ಟಿಕ್ ಕೊಲಿಮೆಟರ್ ಗೆ ಸಲೀಸಾತ್ ಪ್ಲಗ್ ಮಾಲ್ಪೇರ್, ಉಂದು ಫೈಬರ್ಗೆ ಅನುಗುಣವಾತ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಸ್ಥಾನಟ್ ಅತ್ತಂದೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಿಪ್ಪುನ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಶೆರ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಏಕ-ರೂಪತ ಫೈಬರ್ಗ್ ಉತ್ತಮ ದಕ್ಷತೆನ್ ಸಾಧಿಸಲು, ಕಿರಣತ ದಿಕ್ಕು, ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಅಳತೆ, ಚೆದುರುವಿಕೆ ಅನುಕೂಲವಾತ್ ಇಪ್ಪೊಡ್. 
ಉತ್ತಮ ಕಿರಣತ ಜೊತೆ 70% ಡ್ತ್ 90% ಜೋಡಣೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನ್ ಸಾಧಿಸೊಲಿ.
ಸರಿಯಾತ್ ಪಾಲಿಶ್ ಮಾಲ್ತಿನ ಏಕ-ರೂಪ ಫೈಬರ್‌ತ ಜೊತೆ, ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತಿನ ಕಿರಣ ಸೊಕುತಾ ಲೆನ್ಸ್ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ತಿನ ದೂರತ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ ಸಹ ಬಹುಪಾಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೌಸಿಯನ್ ಆಕಾರ ಹೊಂದಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಫೈಬರ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ರಂಧ್ರೊನ್ ಅನುಮೋದನೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರತ ಲೆನ್ಸ್ ಬೊಡಾಪುಂಡು, ಕಿರಣಟ್ ಮಾರ್ಗಚ್ಯುತಿ(ಅಬರೆಶನ್)ನ್ ಪರಿಚಯ ಮಾಲ್ಪುನ ಬೊಡ್ಚಿ.
ಆಸ್ಪರಿಕ್ ಲೆನ್ಸ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾತ್ ಉಪಯೋಗಬೊಡು.




#Article 294: ಡೀಸಿಲ್ ಇಂಜಿನ್ (218 words)


ಡೀಸೆಲ್ ಇಂಜಿನ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಇಂಜಿನ್‌ದ ಅಂಚನೆ ಇಪ್ಪುನ ಸಾಧನೊ. ಆಂಚಾಂಟ ಒಂಜಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ದಾದ ಪಂಡ ಡಿಸೀಲ್ ಇಂಜಿನ್ ಟ್ ಕಿಡಿಬೆಣೆ ಇಪ್ಪುಜ್ಜಿ. ಬದಲಾತ್ ಸಂಪೀಡಕ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಇಂದೆಟ್ ಭುಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಸಂಪೀಡನ ದಹನಕ್ಕ್ ಎಡೆಮಾಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಒಂಜಿ ಡಿಸೇಲ್ ಇಂಜಿನ್ ಅಲ್ಲ್ ಗಾಳಿ ಬುಕ್ಕ ಇಂಧನತ ಸಂಪೀಡನ ಅನುಪಾತ ೧೪:೧ಡ್ತ್ ೨೫:೧ಇಪ್ಪುಂಡು.ಆಂಚಾಂಟ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಇಂಜಿನ್ಟ್ ಈ ಅನುಪಾತ ೪:೧ಡ್ತ್ ೧೦:೧ಇಪ್ಪುಂಡು.ಡಿಸೇಲ್ ಇಂಜಿನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಸಹ ಪೆಟ್ರೋಲ್  ಇಂಜಿನ್ತಾ ಅಂಚನೆ ೫ ಒಡೆತೊನ್ ಸೇರಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಭುಕ್ತಿ ಹೊಡೆತಟ್ ಶುಧ್ಧಗಾಳಿನ್ ಮಾತ್ರೊ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಉಳಾಯಿ ೧೦೦೦kಟ್ ಮತ್ತ್ ತಾಪ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಇಂಧನೊನ್ ಉರೊಪ್ಪಾಯಾರ ಉಪಯುಕ್ತವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಸಿಲಿಂಡರ್ನ ಒಳಾಯಿ ನಿ‍ಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಮಾಣೊಟ್ ಡಿಸೇಲ್ ತ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ತುಂತುರುನ್ ಬುಡಾಪ್ಪಿಯಾರ ಅಪ್ಪುಂಡು.ಥಟ್ಟನೆ ಡಿಸೇಲ್ ಜ್ವಾಲೆ ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತ್ ಉರಿಪ್ಪುಂಡು.ಈ ದಹನಕ್ರಿಯೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಒತ್ತಡಟ್ ಅನಿಲೊನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಪುಂಡು.
ಈ ಅನಿಲೊನ್ ವ್ಯಾಕೋಚನೆಡ್ತ್ ಪಿಸ್ಟನ್ ಉಳಾಯಿ ಪಿದಾಯಿ ಪೊಪುಂಡು.ನಿಷ್ಕಾಸ ಹೊಡೆತೊಟ್ ವ್ಯರ್ಥ ಅನಿಲೊನ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ಡ್ತ್  ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುಂಡು. ಡಿಸೇಲ್ ಇಂಜಿನ್  ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಟ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್,ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಪುನ ಜನರೇಟರ್ ಟ್ ಬಲಕೆ ಮಾಪ್ಉವೇರ್.ಕರೆಂಟ್ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿಟ್ ಜನರೇಟರ್  ಶಬ್ಧ ಬುಕ್ಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಅನಿಲನ ವಾಸನೆ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಕೆಲ ಕಬ್ಬುತಾ ಪೇರ್ಆನ ವ್ಯಾಪಾರ  ಮಾಲ್ಪುನಕುಲ್ಲ್ ಸಹ ಕಬ್ಬಿಡ್ತ್ ರಸ ದೆಪ್ಪುನಗ ಡಿಸೇಲ್ ಎಂಜಿನ್ ನ್ ಬಳಸುವೇರ್.ಕೆಲ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮಿಶ್ರ ಡಿಸೇಲ್ ಇಂಜಿನ್ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಲ್ಪುನಗ, ಟಾರನ್ ಪುಡಿಮಾಲ್ತ್ ಜಲ್ಲಿಟ್ ಬೆರೆಕೆ ಮಾಲ್ಪುವೇರ್ ಅಯಿನ್ ಬಳಕೆನ್ ನಮ ತೂವೋಲಿ.

ರುಡಾಲ್ಫ್ ಡಿಸೇಲ್ ಜರ್ಮನಿ ದೇಶತ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆತ್ತ್.ಅರ್ ಡಿಸೇಲ್ ಇಂಜಿನ್ನ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾತ್ ಉಳ್ಳೇರ್.ಅರ್ ಸೌರಚಾಲಿತ ಗಾಳಿ ಇಂಜಿನ್ ಸೇರ್ತ್  ನ ವಿಧ ಉಷ್ಣ ಇಂಜಿನ್ ನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಲ್ತೆರ್. ೧೮೯೩ಟ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಒಳಾಯಿ ದಹನಕ್ರಿಯೆ ನಡಪುಂಡು ಇಂಜಿನ್ತಾ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧೊನ್ ಮಂಡನ ಮಾಲ್ತೇರ್. ಕಿಡಿಬೆಣೆ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತೆ ಸಹ ಇಂಧನೊನ್ ಇಂಜಿನ್ ಒಳಾಯಿ ಪೊತ್ತಾವೋಲಿ ಉಂದು ಅಂಶೊನ್ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗ್ ಸಾಧನೆ  ಮಾಲ್ತೇರ್. ೧೮೯೭ಟ್ ಉಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಇಂಜಿನ್ ನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾತ್ ಚಾಲನೆ  ಮಾಲ್ತೇರ್ .ಅತ್ತಂದೆ ಅಂತರ್ದಹನ ಇಂಜಿನ್ ಟ್ ಸಸ್ಯೊನ್ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನ ಸಹ ಇಂಧನತಂಚನೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಲು ಬುಕ್ಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯಮೊಲ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಪುದಾರ್ ದಿತೇರ್ ವಾಡಿಕೆ ಆಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಇಂಧನಕ್ಕ್ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಡಿಸೇಲ್ ಪುದಾರ್ ಕೊರ್ಪೊಲಿ.ಈ ಇಂಧನೊನ್ ನಮ ಡಿಸೇಲ್ ಎಂಜಿನ್ಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್..




#Article 295: ಅಮೀಬಾ (225 words)


ಅಮೀಬಾ (Amoeba/əˈmiːbə/;ಉಚ್ಚರಿಸವುನೆ ಅಂಬಾ; ಬಹುವಚನೊ ಎಬಾಸ್(am(o)ebas) ಅತ್ತಂಡ ಅಮೀಬಾಯ್ಡ್(am(o)ebae / əˈmiːbi /). ಲೆಪ್ಪುನೆ.  ಉಂದು ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಕೋಶ ಅತ್ತಂಡ ಏಕಕೋಶೀಯ ಜೀವಿ.  ಉಂದು ತನ್ನೊ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊಗು ತಕ್ಕ ಆಕಾರೊನು ಬದಲ್ತೊಂದು ಎಲ್ಯೆ ಅತ್ತಂಡ ಮಲ್ಲೆ ಆಪುನ ಜೀವಿ. 

ಅಮೀಬಾ ಒಂಜಿ ಏಕಾಣುಜೀವಿ. ಕೇವಲ ೦.೨೫ ಮಿ.ಮೀಟರ್‌ದ್ದ್ ೨.೫ ಮಿಲಿ ಮೀಟರ್ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುನ ಇಂದೆನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಕೆಲವು ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚೌಗು ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಜೀವಿಸಂಡ,ಕೆಲವು ನರಮಾನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಣಿಲೆ ದೇಹಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಲಪುಂಡು. ಕೇವಲ ಒಂಜೇ ಜೀವಕೋಶನ್ ಉಂದು ಹೊಂದ್‍ದ್ ಇಂದೆಕ್ ಒವ್ವೇ ಆಕಾರೊ ಇಪ್ಪುಜಿ. ಮಾತ ಜೀವಕೋಶಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರೋಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮಇಂದೆಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಸುತ್ತ ತೆಲುಪುದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಇಪ್ಪುನ ಕವಚೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕವಚೊದ ಮೂಲಕೊ ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಮ್ಲಜನಕ ಜೀವಕೋಶ ಪ್ರವೇಸೊ ಆಪುಂಡು. 

ಅಮೀಬ ಗುಂಡಿ, ಪಲ್ಲಲೆಡ್ ಕೆಸರ್ ಇರೆ ಇಂಚ ಬದುಕುನ ಪರಪುನ ದಿಂಜ ಕಿನ್ಯಜೀವಿ.  ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ದುಂಡು. ವ್ಯಾಸೊ ಸುಮಾರ್ 1/100. ದೇಹೊರಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಸರಳ. ಜೀವರಸೊದ ಪಿದಯಿದ ಮೆಯಿ (ಎಕ್ಟೊಪ್ಲಾಸಂ) ತಿಳಿಯಾದ್ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ್ ಉಲಯಿದ ಮೆಯಿ(ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸಂ) ಕಣಕಣವಾದ್ ದಿಂಜ ನೀರ್ ರೂಪೊಡುಂಡು. ಉಲಯಿದ ರಸೊಡು ಒಂಜಿ ನಡುಬೀಜೊ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್), ಚಕ್ರಾಕಾರೊದ ಒಂಜಿ ಸಂಕೋಚನ ಅವಕಾಸೊ(ಕಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೈಲ್ ವ್ಯಾಕ್ಯುಯೊಲ್) ಅಂಚನೆ ತೆನಸ್‍ಡ್ದ್ ದಿಂಜಿನ ದಿಂಜ ತೆನಸ್‍ಲೆ ಕುಹರೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೊ ತೋಜಾವುನಂಚ ಜೂವೊಡುಪ್ಪುನ ಅಮೀಬೊಗು ಒವ್ವೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೊ ಆಕಾರೊ ಇದ್ದಿ; ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕ್ ಅಯಿತ ಆಕಾರೊ ಬದಲಾವೊಂದಿಪ್ಪಂಡು. ಅಯಿತ ಮೆಯಿಡ್ದ್ ಅಪಾಪಗ ಪಿದಯಿ ಪೋಪುನಂಚಿನ ವಿಥ್ಯಾಪಾದ ಪನ್ಪಿನ (ಸೂಡೊಪೋಡಿಯ) ಅಂಗೊಲೆ ಇಂದೆಕ್ ಕಾರಣೊ.  ಉಂದು ಅಯಿತ ಚಲನಾಂಗೊಲು. ಅಮೀಬ ತನ್ನೊ ಇಚ್ಚೆದಂಚ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದೊಲೆನ್ ಕೊರು. ಅವೆನ್ ಬೊಡ್ಚಿಂದಾನಗ ದೆತ್ತ್‌ತ್ ಪಾಡೊನ್ಬು. ಅಂಚಾದ್ ಅವು ಏಪೊಲಾ ತೋಜಿಂಡಾ ಸಾಸಿತೊ ಅಂಗೊ ಅತ್ತ್.

ಅಮೀಬಾದ ಬುಲೆನಗ ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿದ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ದಿಗ್ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಡ್ ನಡುಬೀಜೊ ಸರಿಯಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಬಾಗೊ ಆಪುಂಡು.  ಜೀವರಸೊ ರಡ್ಡ್ ಬಾಗೊ 
ಆಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಕಿನ್ಯ ಅಮೀಬೊಲು ಸ್ರಿಸ್ಟಿಯಾಪುಂಡು. ಉಂದು ಅಯಿತ ಅಪ್ಪೆಲೆಕೊ ಪರತೊಂದು, ತೆನಸ್‍ನ್ ತಿಂದೊಂದು ಬುಲೆದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಸಂತಾನೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂತಾನೊ ಆಪುನ ಮಾದರಿಗ್ ದ್ವಿದಳನ(ಬೈನರಿ ಫಿಷನ್) ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಪ್ಪೆನ್ ಪುಡತ್‍ದ್ ರಡ್ಡಾಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಅವು ಇಜ್ಜಿಂದಾಂಡಲಾ ತನ್ನೊ ಸಂತಾನರೂಪೊಡು ದುಂಬರಿಪುನೆಡ್ದಾರ ಅವು ಸೈಪುಜಿಂದ್ ಪನೊಲಿ.




#Article 296: ಮೂರ್ತೆ (110 words)


ತಾರೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ತಾರಿಡ್ದ್ ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಮೂರ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಲಿ ಮೂರ್ಯರೆ ಪೋನಗ ತುರೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ತಿನ ಕುಜಿಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಕತ್ತಿನ್ ಪತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಮರತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲುದು ತಾರೆದ ಕೊಂಬುನು ಕತ್ತಿಡ್ ಕುತ್ತುದು ಐಕ್ ಕಡ್ಯ ಕಬ್ಬೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಮನದಾನಿ ಆ ಕಡ್ಯೊಡು ಕಲಿ ಬೂರ್ದುಪ್ಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಮೂರ್ತೆ ಪನ್ಪೆರ್.

ಮೂರ್ತೆತ ಬೆಲೆನ್ ಬಿರುವೆರ್ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೊಂಜಿ ಕುಲಕಸುಬುಲ ಅಂದ್.

ಉಂದೆನ್ ಉದ್ದದ ಮಲ್ಲ ಬುಲೆದಿ ತುರೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುರೆತ್ತ ಕುಜುಲಿ ಹಗುರ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ತಾರೆ ಮಿತ್ತರುನಾಯಗ್ ದುನ್ನ ಆವೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ತುರೆಟ್ಟೇ ಮಲ್ಪುವೆರ್

ಉಂದು ಮಣ್ಣಡ್ ಮಲ್ಪುನವು, ಕೊಡಪಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂತೆ ಚಟ್ಟೆ ಉಪ್ಪುಂಡು

ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನ ಕೊಂಬುನ್ ಮುರಿಯರ ಬೊಡಪುನ ಕತ್ತಿ.

ತಾರೆ ಮಿತ್ತರ್ರೆ ಕಾರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್ರೆ ಉಂದೆನ್ ಬೈಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್

ತಾರೆ ಮಿತ್ತರ್ರೆ ಕೈಟ್ಟ್ ತಾರೆನ್ ಬಿಗಿತ್ತ ಪತ್ಯರೆ ಉಂದು ಬೋಡು. ಉಂದೆನ್ ಬೈಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತಾರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ತಾರಿಗ್ ಮಿತ್ತರ್ರೆ ಬೆದ್‌ರ್‌ದ ಕೇರ್ಪುನು ಗಲಸುವೆರ್. ಕೆಲವುದಕುಲು ತೆಪ್ಪುನು ಪಿರಿಬಲ್ಲ‍್‌ಡ್ ತಾರೆಗ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೇರ್ಪುದಲೆಕೊ ಗಲಸುವೆರ್.




#Article 297: ಆಲಿಕಲ್ಲ್ (131 words)


ಆಲಿಕಲ್ಲ್(aalikallu) ಪಂಡ ಐಸ್‍ದ ಗಟ್ಟಿ.  ಕನ್ನಡೊಡು , ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ಪದರೊಕಟ್ಟಿನ ಮೋಡೊಲೆಡ್ದ್(ಕ್ಯೊಮುಲೋ ನಿಂಬಸ್ ಕ್ಲೌಡ್ಸ್) ತಿರ್ತ್ ಬೂರುನ ಹಿಮಗಡ್ಡೆದ ಕಿನ್ಯ ಉಂಡೆಲು.

 

ಹವಾಸಾಸ್ತ್ರೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಆಲಿಕಲ್ಲ್ ಉತ್ಪನ್ನವಾಪುನ ಸನ್ನಿವೇಸೊಲು ಮೂಜಿ.

ಹಿಮ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ ಇಂದೆತ ಪರ್ಯಾಯೊ ಮಿಸ್ರೊಡ್ದ್ ಆಲಿಕಲ್ಲ್ ಬುಲೆದ್ ಮಲ್ಲೆಯಾದ್ ಪರೆಲ್ ಕಟ್ಟುಂಡು.  ಗುಡುಗು, ಬಿರುಗಾಳಿಡ್ದ್ ಕೂಡ್‍ನ ಬರ್ಸೊಡು ಆಲಿಕಲ್ಲ್‌ಲು ಬೂರುಂಡು.  ರೂಡಿಡ್ ಇಂಚಿನ ಬರ್ಸೊನು ಕಲ್‍ಬರ್ಸೊ ಪನ್ಪೆರ್.  ಆಲಿಕಲ್ಲ್‌ದ ಆಕಾರೊ ದಿಂಜ.  ರಡ್ಡ್ ಪೌಂಡ್ ತೂಕೊದೆನ್ ತೂಯಿನಕುಲುಲ್ಲೆದರ್.  ತೇವಾಂಸೊ ಇಪ್ಪುನ ಗಾಳಿ ಬೇಗೊ ಮಿತ್ತೇರುನೆದ್ದಾವರೊ ಆಲಿಕಲ್ಲುಲು ಪುಟ್ಟುವೊ.  ನೀಡರ್‌ದ ಪನಿಕುಲು ಪೆರ್ಪುಕಟ್ಟ್‌ದ ನೀರ್‍ಡ್ ತೇವಾಂಸೊ ದಿಂಜಿನಂಚನೆ ಇಂದೆತ ಗಾತ್ರೊ ಬುಕ್ಕೊ ತೂಕೊ ದಿಂಜಾಪುಂಡು. ತೂಕೊ ಹೆಚ್ಚಾನಗ ಮಿತ್ತೇರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಸಾದ್ಯೊ ಇದ್ಯಾಂತೆ ತಿರ್ತ್ ಬೂರುಂಡು.  ತಿರ್ತ್‌ ಬೂರುನಗ ಗಾಳಿಡಿಪ್ಪುನ ತೇವಾಂಸೊನು ಹೀರೊಂದು ಅಯಿತ ಗಾತ್ರೊ ನಾನಾತ್ ಹೆಚ್ಚ ಆವು.

ಆಲಿಕಲ್ಲ್‌ದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬರ್ಸೊಗು ಬುಲೆಕ್ಕ್‌ ಮಸ್ತ್ ನಸ್ಟೊ ಉಂಡಾಪುಂಡು.  ಕುಕ್ಕು, ಕೊಕ್ಕೊ, ಪೆಲಕಾಯಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪರ್‍ಂದುಲು ಕುರಿಪೊ.  ಕಾಯಿಲು ಉದುರುವೊ.  ಕುಂಬುಡೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಾಯಿಕಜಿಪುಲು ಹಾಲಾಪುಂಡು.  ಈ ಬರ್ಸೊಗು ತಿಕಲೊನುನ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಕಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಜನೊ ಸಯಿಪುನ ಉಂಡು.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಆಲಿಕಲ್ಲ್ ಪುದರ್‍ಗ್ ತಕ್ಕ ಕಲ್ಲ್‌ದಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಹಿಮೊದ ಪರೆಲ್‍ದ್ ಕೂಡ್ದಿನ ಮೆತ್ತೆನೊದ ಆಲಿಕಲ್ಲ್ ದಿಂಜ ಸರ್ತಿ ಹಿಮೊನು ಹೋಲುಂಡು.   




#Article 298: ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್ (165 words)


ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್ (Basel Mission Press) ತುಳು ನಾಡ್ ದ ಸುರುತ್ತ ಪ್ರೆಸ್. 

ಉಂದು ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಉಂಡು. ೧೮೪೧ಟ್ಟ್ ಉಂದು ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ೧೮೩೬ಟ್ಟ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಕುಡ್ಲಡ್ ಸುರುತ್ತ ಶಾಲೆ ಆನಗ ಶಾಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ಬೂಕುಲೆನ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ , ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ ಅಚ್ಚಿ ಮಲ್ತ್ ಕನವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಕಲ್ಲ್ ದ ಅಚ್ಚಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಅಚ್ಚಿದ ಮೊಳೆಕ್ಕುಲು ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದ್ ಕಡಬದಂಚಿನ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲ್ ಲೆನ್ ಕರ್ನೂಲುಡ್ದ್ ಕನತ್ ದ್ ಐಟ್ ಬರೆದ್ ಅಚ್ಚಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೩೪ಟ್ಟ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ೧೮೪೧ ಟ್ಟ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.೧೮೪೧-೧೮೫೩ ಮುಟ್ಟಲಾ ಕಲ್ಲ್ ದ ಅಚ್ಚಿಡೇ ಬೂಕುಲು ಅಚ್ಚಿ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. 

ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಬೋಡಾಯಿ ಬೂಕುಲು, ಕ್ರೈಸ್ಥ ಧರ್ಮದ ಬೂಕುಲು, ೧೮೪೩ಟ್ಟ್ ಕನ್ನಡದ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ, ೧೮೪೭೮ ತುಳುತ್ತ ಮಾಮಲ್ಲ ಗ್ರಂಥ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲಾಯಿ, ದಾಸರ ಪದಗಳು, ಚೆನ್ನ ಬಸವ ಪುರಾಣ, ಬಸವ ಪುರಾಣ, ಕನಕದಾಸರ ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ, ಬೊಕ್ಕ ರಾವಣ ದಿಗ್ವಿಜಯ(ಯಕ್ಷಗಾನ) ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡು ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ೧೮೫೩ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಚ್ಚಿ ಮೊಳೆತ್ತ ಬಳಕೆ ಬತ್ತ್ ದ್ ಪೊಸ ದೇಕಿಡ್ ಅಚ್ಚಿ ಅವೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಈ ಪ್ರೆಸ್ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಈ ಪ್ರೆಸ್ ಗ್ ಬಲ್ಮಠ ಇನ್ಸ್ಡ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಡ್ ಉಂಡು.

ಈ ಪ್ರೆಸ್ ಡ್ ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಲಂ, ಕೊಡವ, ಬಡಗ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಕೊಂಕಣಿ, ಜರ್ಮನ್, ಇಂಚಿತ್ರಿ ಮಸ್ತ ಭಾಸೆಲೆ ಪುಸ್ತಕೊಲು ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್




#Article 299: ಮಹಾಸ್ಫೋಟೊ (381 words)


(ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂಕೆಟ್: (ಒಂಜಿ ಪ್ರೋಟಾನ್ ಭಾರ 1.6726x*10(ಋಣ ಘಾತ-27 =10-27) ಕಿ.ಗ್ರಾಂ (ಪಂಡ 1.6726ನ್ನು ಒಂಜಿಡ್ತ್ ದುಂಬು 27 ಸೊನ್ನೆ ಇತ್ತ್ಂಡಾ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ತ್ ಭಾಗ ಮಾಲ್ಪೊಡು)(ಆವರಣಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಂಕೆನ್ ಪವರ್ ಆಫ್ ಉಂದು ಓದೊಲಿ) .  ; ಅಂಚನೆ ಅಣು-ಮಾನ ತೂಕ 5.489 x 10(ಋಣ ಘಾತ-4 =10-4) ; ಅದಯಿಡತ್ತ್ ತೀರಾ ಎಲ್ಯ ಫೋಟಾನ್ ಅವೊಂಜಿ ಮೂಲ ಕಣ - ( ಫೋಟಾನ್ ಅಣುಮಾನ ತೂಕ 1.0734258810(ಋಣ ಘಾತ-30) ಅಯಿಕ್ಕ್ ತೂಕೊನ್ ಇಜ್ಜಿಂದು ಪಣುವೇರ್. ಅವು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶಟ್ 10(ಋಣ ಘಾತ-43=10-43) ಸೆಕೆಂಡ್ಟ್ ಕನಿಷ್ಟ-ದೂರ ( 73.2+3.1 ವಿಲ್ಕಿನ್ ಸನ್ ನಿಯಮ)) ಕ್ರಮಿಸುನ ಬೊಳ್ಪುಮ್ ಕಿಡಿ. ಅಯಿನ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಸಮಯ (ಕನಿಷ್ಟ ಸಮಯ)ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಆ ಕನಿಷ್ಟ ದೂರೊನ್ 1.616252 X 10(ಋಣ ಘಾತ-35=1.616252*10-35) ಉಂದು ದೂರತ ಮೂಲಮಾನ ಆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಫೋಟಾನ್ ವಿದ್ಯತ್ ಕಾಂತೀತ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಬುಕ್ಕ ವಿದ್ಯತ್ ಕಾಂತೀ ಶಕ್ತಿಯಾತ್ಂಡು.
ಆಂಚನೆ ಅವು  ಊಹೆಗ್ ತಿಕ್ಕುಜ್ಜಿ ಆ ಎಲ್ಯ ಕಣ ಅತ್ತಂಧೇ ಕಿಡಿ (ಫೋಟಾನ್ - ಕ್ವಾರ್ಕ್ ನ ಮಿತ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಕಣಟ್ಟ್ ಒಂಜಿ  )ಉಲಾಯಿ ಶಾಖ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್ ಉಬ್ಬಿ ಬುಕ್ಕೊ ತೂಕೊನ್ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಒಂಜಿ ಸೆಕೆಂಡಿನ 10ರ(ಋಣ ಘಾತ-40) ಡ್ತ್ 40(ಋಣ ಘಾತ-38) ಕಾಲೊಟ್ ಎಲ್ಯ ಉಬ್ಬಿ ಆ ಛೇದಾಂಶ ಸೆಕೆಂಡ್ಟ್ ಒಂಜಿ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಅತ್ತಂದೆ ಒಂಜಿ ಲಿಂಬೆ ಪರ್ಂದ್ ಗಾತ್ರೊ ಇಪ್ಪುನ ದಪ್ಪವಾತ್ ಉಂದು, ವಿಶ್ವ ವಿಕಾಸೊತ ಕೆಲ ಗಣಿತಜ್ಞರೆನಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ. ಅಫಗ ಅಯೊಡ್ತ್ ಅಂಚಿಗ್  ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳ ಆತ್ತಂದೆ ಆಕಾಸೊ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ್. ಸಮಯೊಲಾ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ್. ಆಕಾಶ ಅತ್ತಂದೆ ಸ್ಪೇಸ್ ಬುಕ್ಕ ಸಮಯ ಅಯಿತೊಟ್ಟಿಗ್ ಇದ್ದು, ಅಯಿನ್ ರಡ್ಡೆನ್ನೂ ಅವು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಲ್ತಂಡ್. ಆಪಗ ಅವು ಅಸಾಧಾರಣ ಊಹೆಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ತೂಕೊನ್ ಹೊಂದಿ, 1000 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿತಾ ಶಾಖಡ್ತ್ ಒಲಾಯಿ ಕುದಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಪಗ ಒವೊ  ಕಣವೂ ಎಂಚಿನ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಸ್ಥಿತಿಟ್. 10(ಋಣ ಘಾತ-40) ಸೆಕೆಂಡು ಅಂಚಾಂಟ, 1 ಸೆಕೆಂಡನ್ , 1 ರ ದುಂಬು 40 ಸೊನ್ನೆಲು ಅಂಕೆಟ್ ಪಾಲುಪಡೆಂಟಾ ಬರ್ಪುನ ಕಾಲ, ಅಂಚ ಉಳಿದ ಲೆಕ್ಕ. ಆಂಚನೆ ಅವು ಊಹೆಗ್ ಸಮಯ ತಿಕ್ಕುಜ್ಜಿ; ಕೆಲ ಗಣಿತ ಸಾಧಿತ ಸಂಖ್ಯೆ.) (ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕಲ್ ಟೈಮ್ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್) 

ರೇಡಿಯೇಶನ್ ವಿಶ್ವ ಬುಕ್ಕೊಲಾ ತಣ್ಣಗಾತ್,  -270 ಸೆಂ.ವರೆಗ್ ಬತ್ತಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ ಮೂಲಕ  ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಈ ವಿಶ್ವದ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂತುಜ್ಜಿ.  ಅವು ಅಗಾಧ ವೇಗಟ್ ಹೆಚ್ಚಾತ್ಡು.

ಕೃಷ್ಣ   ದ್ರವ್ಯ..   ಈ  ಕೃಷ್ಣ  ದ್ರವ್ಯ  ನಮಕ್ ತೊಜುನ ವಸ್ತು ರೂಪಟ್ ಇಜ್ಜಿ ; ಆಂಚನೆ ಅಯಿನ ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿ  (ಗ್ರಾವಿಟೇಶನಲ್ ಫೋರ್ಸ್) ಮಾತ್ರೊ ಇಪ್ಪುನವು ತೊಜುಂಡು..ಒವೇ ವಿಕಿರಣ ಸೂಸುತ್ತಿಲ್ಲ.)  ಅಯಿನ್ ವಿ ಐ ಎಮ್‌ ಪಿ ಉಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್.. ಈ ಕೃಷ್ಣ ದ್ರವ್ಯನ್ 

ಸೂರ್ಯ ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ ಆತ್ ಸಿಡಿದು ನಾಶವಾತ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಇಜ್ಜಿ. ಬದಲಾತ್ ಅವು 5 ಬಿಲಿಯನ್ (500 ಕೋಟಿ) ವರ್ಷತ ಬುಕ್ಕ ಕೆಂಪು-ಕುಬ್ಜ ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಪುನ ಹಂತೊನ್ ಮುಟ್ಟು. ಒಳಭಾಗತ ಜಲಜನಕೊ ಉರಿಯೊಂದು ಪೊಪುನ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಪಿದಾಯಿಭಾಗತ ಹಿಗ್ಗಿ ಕೇಂದ್ರತ ಸಂಕುಚಿಸಾತ್ ಅಯಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಜಲಜನಕೊ ಹೀಲಿಯಂ ಒಟ್ಟಗ್ ಸಮ್ಮಿಲನ ಆತ್ ಮಸ್ತ್ ಹೀಲಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಪುಂಡು ಉಂದು ಹಿಗ್ಗಬಹುದು. ಸೂರ್ಯತ ಕೇಂದ್ರೊ 100 ಮಿಲಿಯನ್ (10 ಕೋಟಿ) ಕೆಲ್ವಿನ್ ಶಾಖ ಪಡೆನಗ ಇಂಗಾಲವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುಂಡು ಬುಕ್ಕ (ಕೆಂಪು) ದೈತ್ಯ ತಾರೆ ಹಂತ ಎತ್ತುಂಡು. ಹೊರ ಕವಚತ ದ್ರವ್ಯ ರಾಶಿ ಸಿಡಿತ್ ಗ್ರಹ ಸಮೂಹ ಆತ್ ನ್ಯಬೂಲಾ ಆಪುಂಡು. ಅತಿ ಶಾಖತ ಕೇಂದ್ರ ಬೀಜ ಮಾತ್ರೊ ಒರಿತ್ ಅವು ತಣ್ಣಗಾದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ವರ್ಷತ ಬುಕ್ಕ ಶ್ವೇತಕುಬ್ಜವಾಪುಂಡುಂದು ಲೆಕ್ಕಪಾಡತ್ತೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗತ ತಾರೆಲು ಇಂಚನೆ ಅಂತ್ಯಟ್ ಶ್ವೇತಕುಬ್ಜ ತಾರೆಯಾಪುಂಡು.

PTI,London|Sep 25, 2016




#Article 300: ತುಳು ಪಾತೆರೊ (ಪುಸ್ತಕ) (238 words)


ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಕರಣ ಪನ್ಪಿನವು ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಲೇಖಕೆರ್ ತುಳು ಭಾಷೆಡ್  ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬರೆತಿನ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕದ ಪುದರ್. ೧೯೮೦ಡ್  ಮೈಸೂರುಡು ಆರ್ ಬರೆತಿನ್ ಪುಸ್ತಕ ೨೦೦೪ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪ್ರಕಟವಾಂಡ್.

ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡು ತುಳು ಪಾತೆರೊ: ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಕರಣ ಪನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ ದಿನ ಲೇಖಕೆರೆನ ಮೂಲ ಪುದರ್ ಸರಕಾರಿ ದಾಖಲೆಲೆಡ್  ಕೆ.ಬೂದಾ ಪಂಡ್‍ದ್. ಸ್ನೇಹಿತೆರೆನ ಅಂಚನೆ ಕುಟುಮ ವರ್ಗೊಡು ಬುಧಾನಂದೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಪುಟುದಿನ ಊರು ಉಡುಪಿದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ. ಅಂಚಾದ್ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಪಂದ್ ಬರೆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

 ಶಿವಳ್ಳಿ ಅರೆನ ತುಳು ಕೃತಿ  ತುಳು ಪಾತೆರೊ: ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ ವ್ಯಾಕರಣ  ತುಳು ತಿರ್ಪಣಿ  ಪನ್ಪಿನ   ಲೇಖಕೆರೆನ  ಒಂಜಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಡ್ದ್  ಶುರುವಾಪುಂಡು. ತುಳು ಪಾತೆರೊ  ಪುಸ್ತಕದ ತಿರುಳುಡು ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಲು ಉಂಡು:

ಭಾಗ ೧: ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ

ಭಾಗ ೨: ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ

ಭಾಗ ೩: ಅನುಬಂಧಲು.

ಮುದೆಲ್ದ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಇಂಚಿನವು:

ಮುದೆಲ್ಪಾತೆರೊ

ಕೊಡಿಪಾತೆರೊ

ರಡ್ಡನೆಯ ಭಾಗೊಡು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುನ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಇಂಚಿನವು:

ಅನುಬಂಧ ೧: ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡೊಡ್ದ್ ಏಕಪ್ರವಾಹವಾದ್ ತುಳು-ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಬೈದಿನ ಪದಲು.

ಅನುಬಂಧ ೨: ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆಡ್ ತುಳುವ ಸಾಮಿಪ್ಯದ ಪದಲು

ಅನುಬಂಧ ೩: ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ- ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ತುಳು ಸಾಮಿಪ್ಯ

ಅನುಬಂಧ ೪ ಅ: ತುಳು ಕ್ರಿಯಾ ಧಾತುಲು

ಅನುಬಂಧ ೪ ಇ: ಸಂಸ್ಕೃತ್ ಧಾತುರೂಪಲು- ಕೃದಾಂತ-ತಧ್ಧಿತಾಂತ (ಸಾಧಿತ ) ರೂಪಲು.

ಅನುಬಂಧ ೪ ಉ: ತುಳು ಧಾತುಲೆಡ್ದ್ ಕೃದಾಂತ-ತಧ್ಧಿತ ನಾಮಪದ ರಚನೆ.

ಅನುಬಂಧ ೫: ತುಳು ಲಿಂಗ್,ವಚನ ಕಾಲ ಪ್ರತ್ಯಯಲು, ಕ್ರಿಯಾಪದಲು.

ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ವಿಕಾಸ.

ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಕೃತಿಕ್  ಆರಂಭೊಡು  ಮದಿಪು  ಬರೆತಿನಾರ್ ತುಳು- ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಆಯಿನ  ಡಾ: ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ ಕುಲು. ಅಯಿಡ್ದ್  ಬೊಕ  ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಕೃತಿಕಾರೆರೆನ  ಮಗನ ಪಾತೆರೊ ಇನ್ಪಿನ ಮುನ್ನುಡಿ  ಕೃತಿಕಾರನ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಕೃತಿತ ಕಡೆಟ್ ತುಳು ನಡತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿ ಇನ್ಪಿನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪ್ರಬಂಧ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕದ ಕಡೆಟ್  ಪೂರಕ ಅಧ್ಯಯನೊಗು ಪರಾಮರ್ಶಿನಿ ಕೊರ್ತೆರ್.

ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಕೃತಿತ ಪೂರ್ಣಪಾಠೊನು  ಇನ್ಪಿನ ಲಚರಿ (ಬ್ಲಾಗು) ಡು ಓದೊಲಿ.




#Article 301: ಟೋಕಿಯೋ (830 words)


 ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ  ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರ.  ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಸ್ ಇನ್ಪಿನ  ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಬ್ಧ ದ ಅರ್ಥ  ಮಾತೃನಗರ  ಇಂದ್‍ದ್. ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರೊದ ಉಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ೨೩ ಸ್ಪೆಷಲ್ ವಾರ್ಡುಲೆಡ್  ಚಿಯೋಡಾ, ಚೂಓ, ಮಿನಾಟೊ, ಸುಮಿಡಾ, ಶಿಂಜುಕು, ಬುಂಕ್ಯೊ, ಟಾಯಿಟೊ, ಕೋಟೋ, ಶೀನಾಗಾವಾ, ಇಟಾಬಾಶಿ, ಎಡೊಗಾವಾ  ಶಿಬೂಯಾ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಸೇರ್‍ದುಲ್ಲಾ. 

ಜಪಾನ್ ದೇಶೊನು ಒಟ್ಟು ೪೭ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ (ಪ್ರಾಂತ್ಯ/ ರಾಜ್ಯ) ಲಾದ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.‍  ಉಂದೆಟ್  ಟೋಕಿಯೋ ಮೆಟ್ರೋಪೋಲಿಸ್,  ಹೊಕ್ಕಾಯಿಡೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯ  (ಸರ್ಕೂಟ್ ಯಾನೆ ಟೆರಿಟರಿ),  ಒಸಾಕಾ ಬೊಕ  ಕ್ಯೋಟೊ ಇನ್ಪಿನ ಎರಡು ನಗರ  ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರುಲು ಅತ್ತಾಂದೆ ೪೩ ಗ್ರಾಮೀಣ   ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರುಲು ಸೇರ್ದಾ.

ಟೋಕಿಯೋ  ಮಾತೃನಗರೊ (ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್) ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಲೊಕ್ಕೊಡು ವಿಶ್ವೊದ ನಂ.೧  ಮಹಾನಗರ ಇಂದ್‌ದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆತಂಡ್.  ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರದ ಜನಸಂಕ್ಯೆ (೧-೧೦-೨೦೧೫ನೆ  ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ)  ೩೭.೮ ೩ ಮಿಲಿಯನ್ (= ೩.೭೮ ಕೋಟಿ), ಮಹಾನಗರೊದ  ಒಟ್ಟು  ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊ ೨,೧೮೮ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್.  

ಬೃಹತ್ ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರ ಸಮುಚ್ಚಯೊಡು ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರೊದ  ಪಿದಯಿ ವಲಯೊದ ಯೋಕೊಹೋಮಾ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ನಗರೊಲು ಸೇರ್ದ್  ಮಹಾನಗರ ಸಮುಚ್ಚಯೊದ  ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊ ೬೯೯೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರುಲು.

ಮದ್ಯೊ ಕಾಲೊಡು ಎಡೊ ಇನ್ಪಿನ ಊರು ಟೊಕುಗವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಲೊಡು ೧೮೬೮ಡ್ “ಟೋಕಿಯೋ” ಆದ್ ಪುದರ್ ಬದಲಾಂಡ್. ೧೮೮೯ಡ್ ಟೋಕಿಯೊ ನಗರ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಯಾಂಡ್.  ಕಾಲಕ್ರಮೇನೊ ೧-೭-೧೯೪೩  ದಾನಿ ಟೋಕಿಯೊ ನಗರೊ ಟೋಕಿಯೋ ರಾಜ್ಯೊ (ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್) ದೊಟ್ಟುಗು  ಸೇರ್ಂಡ್.  ಆನಿಡ್ದ್ ಬೊಕ ಟೋಕಿಯೋ ನಗರೊನು “ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರ (=ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಸ್) “ ಇಂದ್ ಪುದರ್‍  ಕೊರಿಯೆರ್. 

ವಾಯುಯಾನ ಟೋಕಿಯೋ  ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಮಹಾನಗರೊದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್  ರಡ್ಢ್  ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಮಾನ್ ನಿಲ್ದಾಣೊಲು ಉಲ್ಲೊ,  ಹನಿಡಾ ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಮಾನ್ ನಿಲ್ದಾನೊ (ಏರ‍್ ಪೋರ್ಟ್),  ಬೊಕೊಂಜಿ ನರಿಟಾ ಇನ್ಪಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಮಾನ್ ನಿಲ್ದಾನೊ.

ನಗರೊದ ಮುಕ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ‍ ರೈಲ್ ಸಾರಿಗೆ.  ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರೊಡು ಮಸ್ತ್  ನಮೂನೆದ ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ತೋವೊಲಿ. ನೆಲತ್ತ ಅಡಿಟ್  ದಿಂಜ ಅಂತಸ್ತ್‌ಲೆನ  ನೆಲಮಾಳಿಗೆಲೆಡ್ ಪಾಡ್ದಿನ (ಸಬ್ ವೇ) ರೈಲ್ ಮಾರ್ಗೊಲೆಡ್  ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲ್‌ಲು  ಜನಮಾನ್ಯರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಕಡೆಡ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ಕಡೆಕ್ ಪೋಪಿನ ನಗರೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಸೊಗ್ ಸಂಪರ್ಕೊ ಸಾದಿಸಾವೊ. ಟೋಕಿಯೋದ  ನೆಲತಡಿತ  ರೈಲ್‍ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ೧೭೯ ನಿಲ್ದಾನೊಲು ಸುಮಾರಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಕೋಟಿ ಜನಮಾನ್ಯರೆಗ್ 136  ನೆಲತ್ತಡಿತ್ತ ಮಾರ್ಗೊಲೆಡ್  ಕಲ್ಮಸೊರಹಿತ  ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ದಿನೊದಿನತ ಪಯನೊಗು  ಸಹಕಾರಿಯಾದುಲ್ಲೊ ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.‍  ನೆಲತಡಿತ್ತ ಈ ರೈಲ್ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ್  ನಡಪಾವುನವು (೧) ಟೋಕಿಯೋ ಮೆಟ್ರೊ (Toei) ಬೊಕ (೨) ಟೋಕಿಯೋ  ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಬ್ಯೂರೂ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟೇಶನ್ (Toden)  ಇನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಕಂಪೆನಿಲು.

ನೆಲತ್ತ ಮೇಲ್‍ಡ್  ಪೋಪಿನ ರೈಲ್‍ಲೆಡ್ ಪಯನಿಗೆರೆನ ಜನಮಾನ್ಯರೆನ ರೈಲ್‍ಲು ಅತ್ತಾಂದೆ ದಿಂಜ ಬೀಸೊಡು ಪೋಪಿನ ವಿಲಾಸೀ ರೈಲ್‍ಲು ಕೂಡಾ ಸೇವೆಡ್  ಉಲ್ಲೊ.  ಶಿಂಕೆನ್ಸೆನ್ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್‍ದ ಬುಲೆಟ್ ಟ್ರೈನ್‍ಲು ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗೊಲೆಡ್ ಪೋವೊಂದು ಉಲ್ಲೊ.  ಅಂಚನೆ ಕೆಲವುಕಡೆ  ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಡ್ ಪೋಪಿನ  ಮೋನೋರೈಲ್‍ಲು  ಪಯನಿಗೆರೆನ  ಸೇವೆಡ್ ಉಪ್ಪುನೆನ್  ಕೂಡಾ ತೂವೊಲಿ.

ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗೊಲೆನ್ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್  ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ಎಕ್ಸ ಪ್ರೆಸ್  ರಾಜಮಾರ್ಗೊಲು ಅಂಚನೆ ಇತರೆ  ಬಗೆ ಬಗೆತ್ತ ಪೊರ್ಲುದ  ರಸ್ತೆಲು  ಗೋಡಿಸಾದ. ಟೋಕೀಯೋಗು  ನಡಪುನಕಲೆನ ನಗರ (ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಾಕಿಂಗ್ ಸ್ತ್ರೀಟ್ಸ್ ) ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಮೂಲು ನಡತೊಂದು ಪೋಪಿನ ಪಾದಾಚಾರಿಲೆಗ್  ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ. ನಗರ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ತೂಂಡಾ ಪಾದಾಚಾರಿಲು  ನಡಪುನ  ಕಾಲುದಾರಿಲು ೧೫ ನೆಡ್ದ್ ೨೦ ಅಡಿ ಅಗಲದವು. ಪಾದಾಚಾರಿಲು ರಸ್ತೆ ಕಡಪುನವುಲು  ದಟ್ಟ  ಬೊಳ್ದು ಬಣ್ಣೊಡು ೧೫ - ೨೦ ಅಡಿ ಅಗೆಲೊಡು  ಜೀಬ್ರಾ ಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.  ಪಾದಾಚಾರಿಲು ಸುಲಬೊಡು  ರಸ್ತೆ ಕಡಪರೆ ಜೀಬ್ರಾ ಪಟ್ಟಿಲೆನ  ಬರಿಟ್  ಸಂಚಾರ ಸಂಕೇತೊಲೆನ್ (ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಿಗ್ನಲ್) ಪಾಡ್ದೆರ್.  ಈ ನಗರೊದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್  ಕಾಪೆರೆ ಪೋಲಿಸ್ ಸಿಬಂಧಿ ಇಜ್ಜೆರ್ಡಲಾ,  ವಾಹನ ಚಾಲಕೆರೆನ  ಅತ್ಯಂತ ಸಂಯಮ ಬೊಕ  ಶಿಸ್ತುಪಾಲನೆದ ಪೊರ್ಲು  ತೂವೊಡಾಯಿನ:  ಜೀಬ್ರಾ  ಕ್ರಾಸಿಂಗುಲೆಡ್ ಜನಕುಲು ಸಾದಿ ಕಡಪುನ ಮುಗಿನ ಮುಟ್ಟಲಾ  ಒವ್ವೊಂಜಿ  ವಾಹನಲಾ ಗಡಿಬಿಡಿ ಮಲ್ತೊಂದು  ದುಂಬು ಪೋವಂದ್!

ಟೋಕಿಯೋ  ಜಗತ್ತ್ ದ  ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ  ಅಂಚನೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ  ವಿಶೇಷೊಲೆನ  ನಗರೊಲೆಡ್  ಒಂಜಿ.  ಪೊರ್ಲುದ ರಸ್ತೆಲು ಗಗನಚುಂಬಿ  ಕಟ್ಟೊಣೊಲು, ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನವನೊಲು ನಗರದ ಸೌಂದರ್ಯೊನು ಎಚ್ಚಿಸಾದ. ಅಕಿಹಾಬಾರದ ಇಲೋಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್  ಸಲಕರಣೆಲೆನ  ಮಳಿಗೆಲು, ಶುಂಜುಕುದ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಗಗನಚುಂಬಿಲು,  ಶಿಂಜುಕು, ಶಿಬುಯಾ,ಮಿನಾಟೊ, ಯೂನೊ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ಉದ್ಯಾನವನೊಲು ಅಂಚನೆ ಟೋಕಿಯೋ ಗೋಪುರ, ಟೋಕಿಯೋ ಸ್ಕೈ ಟ್ರೀ,  ಟೋಕಿಯೊ ಜಲ ಉದ್ಯಾನವನ (ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್), ಒಡೈಬಾ ಕಡಲ ಬರಿತ ಉದ್ಯಾನವನ,  ಒಡೈಬಾದ  ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಸಂಕ (ರೆಯಿನ್ ಬೋ  ಬ್ರಿಜ್), ಒಡೈಬಾ ದ  ಸ್ವಾತಂತ್ಯ ಮೂರ್ತಿ (ಸ್ಟಾಚು ಆಫ್  ಲಿಬರ್ಟಿ) ಇತ್ಯಾದಿ  ಪ್ರೇಕ್ಞಣೀಯ ತಾಣೊಲು ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗ್ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದುಲ್ಲಾ.

ನಗರದ  ಸಾರ್ವಜನಿಕ  ಪ್ರದೇಶೊಲು  ಸ್ವಚ್ಚತೆಗ್ ಮಾದರಿಯಾದುಲ್ಲಾ.  ಸಾರ್ವಜನಿಕ  ಜನಜೀವನೊಡು  ಜನಕುಲು ಪಾಲಿಸಾವುನ  ಶಿಸ್ತು  ಅಂಚನೆ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯೊಲೆನ  ದಕ್ಷತೆಗ್ ಉಂದು ಪುದರಾತಿನ ಊರು.

ಟೋಕಿಯೊದ ಮಿನಾಟೊ ಇನ್ಪಿನವುಲು ೧೯೫೭-೮ ಡು ರಚನೆಯಾತಿನ  ಟೋಕಿಯೊ ಟವರ್  ೩೩೨.೯ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವುಂಡು. ಟೋಕಿಯೊ ಟವರುನು ಪ್ಯಾರೀಸ್ದ  ಈ‍ಫೆಲ್ ಗೋಪುರದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ಬೊಕ ವೀಕ್ಷಾಣಾಲಯವಾದ್ ಈ ಗೋಪುರೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ಗೋಪುರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಾ ನಗರ ಬುಳೆದ್ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಲೆನ  ಎತ್ತರ  ಹೆಚ್ಚಾದ್  ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಗ್ ಬಾದೆಯಾಪುಂಡು  ಇನ್ಪಿನ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ಟೋಕಿಯೋ  ಸ್ಕೈ ಟ್ರೀ ಇನ್ಪಿನ  ಪೊಸ ಗೋಪುರೊನು ೨೦೦೮-೧೨ದ ಅವಧಿಡ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಟೋಕಿಯೋ ಆಕಾಶವೃಕ್ಷ  ೬೩೪.೦  ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ರಚನೆ. ಟೋಕಿಯೋ ನಿಲ್ದಾಣೊಡ್ದ್  ಸುಮಾರ್  ಏಳು ಕಿಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ   ಉಂದೆತ ರಚನೆ ೨೦೦೮ನೆಯ ಇಸವಿಡ್ ಟೋಬು ರೈಲ್ವೇ ದಕಲೆನ  ಟೋಬು ಟವರ್ ಸ್ಕೈ ಟ್ರೀ ಕಂಪೆನಿದ ಆಧಿಪತ್ಯೊಡು  ಆರಂಭವಾದ್  ಸುಮಾರ್ ೬೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಖರ್ಚಿಡ್  ೨೯ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೨ ದಾನಿ ಪೂರ್ಣ ವಾದ್  ೨೨.೫.೨೦೧೨ ದಾನಿ  ಉದ್ಘಟನೆ ಆಂಡ್. ಆಕಾಶ ವೃಕ್ಷ ಗೋಪುರೊಡು ೩೨ ಮಾಳಿಗೆಲು ನೆಲಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಕ ೩ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಲು ಅಂಚನೆ ಗೋಪುರದ ಉಲಾಯಿ ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್ ಪೋವರೆ ೧೩ ಲಿಫ್ಟುಲು ಉಲ್ಲಾ.  ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಸಾರೊಗಾದ್  ಈ ಆಕಾಶ ವೃಕ್ಷ ಇನ್ಪಿನ  ಗೋಪುರೊನು ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

ಈ ಆಕಾಶವೃಕ್ಷ ಗೋಪುರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ರಚನೆ ವಿಶೇಷವಾದುಂಡು.ಗೋಪುರದ ನಡುಟು ಕಟ್ಟಡ, ಅಯಿತ ಸುತ್ತಾ  ಘನಾ ಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಟೀಲ್ ಜಂತಿಲೆನ್ ಒಂಜೇಕೊಂಜಿ ಗೋಡಿಸಾದ್ ಗೋಪುರದ  ಉದ್ಡೊಗು ಮಲ್ತ್ ದಿನ ಪಂಜರದಂಚಿನ ರಚನೆ. ಈ ಗಟ್ಟಿ  ಸ್ಟೀಲ್ದ  ಪಂಜರದಂಚಿನ ರಚನೆಡ್  ನೆಲ ಭಾಗೊಡು  ಅಡ್ಡ ಛೇದೋಡು ತೂಂಡಾ ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರವಾದಿತ್ತ್ ದ್ ಮಿತ್ತ್  ೩೫೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡ್ದು ಬೊಕ ಸ್ತಂಭಾಕಾರವಾತುಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಭೂಕಂಪವಾಂಡಲಾ ಆಕಾಶವೃಕ್ಷೊಗು ಹಾನಿ ಆವಂದಿನ ಲೆಕ್ಕೊ ಈ  ರಚನೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

ಆಕಾಶವೃಕ್ಷ ಗೋಪುರದ ೩೫೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಗೋಪುರದ ಸುತ್ತಾ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೨೦೦೦ ಜನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದುಲಾಯಿ ನೆಲಡ್ದ್ ೩೫೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂತುದು  ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ ದ ನಗರ ಸೌಂದರ್ಯ ತೂವೊಲಿ. ಪ್ರವಾಸಿಲೆನ ಅನುಕೂಲಗಾದ್  ೩೪೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಮಾಳಿಗೆಡ್ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಲಾ ಉಂಡು. ಪ್ರವಾಸಿಲು ೪೫೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ವೀಕ್ಷಕ ಗ್ಯಾಲರಿಡ್ ೯೦೦ ಜನ ಉಂತುದು ಟೋಕಿಯೋ ನಗರದ ಪಕ್ಷಿನೋಟ ದರ್ಶನ ಮಲ್ಪೊಲಿ.  

೧೮೫೩ ನೆಯ ಇಸವಿಡ್  ನಗರ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಆಜಿ ಬತ್ತೇರಿ , ಕೋಟೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟಿನ ತಾಣ ಒಡೈಬಾ. ೧೯೨೮ಡ್ದು ಬೊಕ ಈ ಪ್ರದೇಶೊನು ನವೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಕೆಲವು ಕಡಲಭಾಗೊಲೆನ್  ದಿಂಜಾದ್  ನೆಲಭಾಗೊನು ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಪೊರ್ಲುದ ಒಂಜಿ  ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣ ವಾಂಡ್.  ೧೯೯೫ಡ್ದು ಇಂಚೊಗು ಈ ಪ್ರದೇಶ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಚನೆ ನಿವಾಸೊಲೆನ ನಗರವಾದ್ ರೂಪು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು.  ೨೦೨೦ ಇಸವಿದ ಅರೆಬೇಶದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್  ಒಡೈಬಾಡ್ ಮಲ್ಪುನು ಇಂದ್ ನಿರ್ದಾರ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಒಡೈಬಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡಲನೀರ್ದ ಬರಿ, ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಓಡೊಲೆನ ಜಲಪ್ರಯಾಣದ  ಸೌಕರ್ಯ, ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಸಂಕ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಮೂರ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಲು ಉಂಡು. 

ಒಡೈಬಾ  ಜಲದಂಡೆಡ್ದ್  ಟೋಕಿಯೋ ಕೊಲ್ಲಿ (ಬೇ) ದಾಂಟೆರೆ ೧೯೮೭-೧೯೯೩ ದ ಅವದಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ತೂಗು ಸೇತುವೆನ್  ಕವಾಸಾಕಿ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀ ದಕುಲು  ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಅಯಿತ ಪುದರ್ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಸೇತುವೆ (ರೆಯಿನ್ ಬೋ ಬ್ರಿಜ್). ನೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್  ರಡ್ಡ್ ಪದರೊಲೆಡ್ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ.ತಿರ್ತ್ ಮೆಟ್ರೊ, ಮೋನೊರೈಲು ಸಂಚಾರವಾಂಡಾ, ಮಿತ್ತ್ ದ ಪದರೊಡು ವಾಹನ ಸಂಚಾರೊಗು ಶೂಟೊ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ.

ಒಡೈಬಾ ಜಲಮುಖದ ನನೊಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆ ೧೨.೨೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ  ಒರುಂಬ ಟನ್ ತೂಕದ  ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಮೂರ್ತಿನ ಪ್ರತಿಮೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದ ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿದ ತದ್ರೂಪವಾದ್ ಉಂದೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್




#Article 302: ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ (314 words)


ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಇನ್ಪಿನ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡು ತುಳು ಪಾತೆರೊ  : ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ ವ್ಯಾಕರಣ ಇನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ ದಿನ ಲೇಖಕೆರೆನ ಮೂಲ ಪುದರ್ ಸರಕಾರೀ ದಾಖಲೆಲೆಡ್ ಕೆ.ಬೂದಾ ಇಂದ್ ದ್. ಸ್ನೇಹಿತೆರೆನ ಅಂಚನೆ ಕುಟುಮ ವರ್ಗೊಡು ಬುಧಾನಂದೆರ್ ಇಂದ್ ದ್ ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಪುಟುದಿನ ಊರು ಉಡುಪಿದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ. ಅಂಚಾದ್ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಇಂದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಂಡ್.ತುಳು ಪಾತೆರೊ (ಪುಸ್ತಕ) ಲೇಖನ ಪುಟೊನು ತೂಲೆ.

ಬುಧಾನಂದೆರ್ ದಿನಾಂಕ ೧೬-೨-೧೯೨೩ ದಾನಿ ಉಡುಪಿ ಶಿವಳ್ಳಿದ ಕಲ್ಸಂಕದ ಕೈತಲ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠತ್ತಾ ವಠಾರದ ಪರಿಸರೊಡು ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮರಕಲ ಕುಟುಮೊಡು ಪುಟುದಿನಾರ್.ಕಡಿಯಾಳಿದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲುಡು ಓದುದು ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸು ಮಲ್ತೆರ್. ಶಾಲೆಡ್ ಓದುನಗ ದಿ. ಡಾ.ಕು.ಶಿ.ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರು ಅರೆನ ಸಹಪಾಠಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ ವಂತೆ ಸಮಯ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬೊಕ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಡ್ ಕೊಯಮುತ್ತೂರುಡು ಗುಮಾಸ್ತೆಯಾದ್ ಕೆಲಸೊಗು ಸೇರಿಯೆರ್. ಕೊಯಮುತ್ತೂರುದ ಸೇವೆ ಅರೆಗ್ ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಕಲ್ಪರೆ, ತಮಿಳುದ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಂಚನೆ ಪರ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೊಣರೆ ಅಂಚನೆ ತಮಿಳು ತುಳು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧಲೆನ್ ತೆರಿಯೊಣರೆ ಅವಕಾಶ ಮಲ್ತ್ ಕೊರುಂಡು. 

ಅದಗ, ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲು ರಚನೆ ಆಪಿನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು, ಇತ್ತೆದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಭಾಗೋಲು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಗು ಸೇರ್ದಿತ್ತಾ. ಕ್ರಮೇಣ, ೧೯೫೭ಡು ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲು ರಚನೆಯಾಯ. ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರುನಕಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ದ್  ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ಅಸ್ಠಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್, ತುಳು ಪಾತೆರುನಕುಲು (ಅಂಚನೆ ಕೊಂಕಣಿ ಕೊಡವ ಬ್ಯಾರಿ ಪಾತೆರುನಕುಲು)ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದುಲಾಯಿ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅದಗ ದುಂಬುದ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸೇವೆಡ್ ಇತ್ತಿನಕಲೆನ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಮಯೊಡು ಬೂದೆರೆಗ್ ಕುಡ್ಲದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆದ  ಕಚೇರಿಗ್ ವರ್ಗ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಡ್ ಮೆರೆಗ್ ಕ್ರಮೇಣ ವರ್ಗೊಲು ಆನಗ ಮಡಿಕೇರಿ, ನುಗು,ಮೈಸೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಇಂಚ ಮಾತಾ ಕನ್ನಡದ್ ಊರುಲೆಡ್ ಆಯಾ ಊರುದ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಂಪರೆಲೆನ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೊಣುನ ಅವಕಾಶ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

ಮೈಸೂರುದ ಸೇವಾಕಾಲೊಡು ಆರ್ ಪದೋನ್ನತಿಯಾದ್ ಸಹಾಯಕ ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಯಾಯೆರ್. ಅಂಚನೆ ೧೯೭೭ ಡು ಮೈಸೂರುಡು ಸರಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಯೆರ್. ಮೈಸೂರುದ್ ವಿದ್ಯಾಪರಿಸರ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅಪೂರ್ವ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಲು ಅರೆನ  ಕವಿ ಮನಸಿನ್  ಜಾಗ್ರತ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಅರಳಾದಿತ್ತಾ.

ನಿವೃತ್ತರಾಯಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್  ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ತೆರೆಯಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಯೋಜನೆದ ಅಡಿಟ್  ಕಲ್ತ್ ದ್  ಎಂ.ಎ (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ) ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿನ್ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಓದುನಗ ಅರೆಗ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆ  ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಂಪರೆಲೆನ ವಿಷಯೊಡು ಆಸಕ್ತಿ ಎಚ್ಚಾಂಡ್. ಮೈಸೂರುದ ಮಹಾರಾಜಾ ಕಾಲೇಜಿದ ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಲೆನ ವಿಪುಲ  ಪುಸ್ತಕ  ಸಂಪತ್ತುಲೆನ ಸದುಪಯೋಗ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್.  ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಶೋಧನೆಲೆಗ್  ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾದಿಪ್ಪುನ  ಡಾ. ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ಟರೆನ, ಅಂಚನೆ  ಡಾ ಕೆ.ವಿ .ರಮೇಶೆರ್ ಪಣಿಯಾಡಿ ಇಂಚಿನಕುಲೆನ ಕೃತಿಕುಲೆನ  ಪ್ರಭಾವೊಗು  ತಿಕಿಯೆರ್. ಲಭ್ಯ  ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೊಂದು ಅವೆನ್  ಸೂಕ್ತವಾದ್  ಮನನ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ಮಲ್ತೊಂದು ತುಳುಟೆ ಬರೆವೊಡು ಇಂದ್ ನಿರ್ಧಾರೊಡು ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಇನ್ಪಿನ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ ವ್ಯಾಕರಣ ದ್ ಕೃತಿನ್  ೧೯೭೯-೮೦ ದ್  ಕಾಲಾವಧಿಡ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.




#Article 303: ಬಾಕ್ಸೈಟು (163 words)


 

ಬಾಕ್ಸೈಟು (Bauxite) ಇನ್ಪಿನವು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಲೋಹದ ಅದುರು.  ಆಲುಮಿನಿಯಂ ಲೋಹೊಗು ತುಳುಟು ಕೀಜಿ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಬಾಕ್ಸೈಟು ಅದುರುಗು ಕೀಜಿದ ಅದುರು ಇಂದ್ ಲಾ ಪಣ್ಪೆರ್. ಅದುರುಗು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ Ore ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. 

ಉಂದು ಮುರಕಲ್ಲುದ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರ್ದಿನ ಬೊಲ್ದು-ತೆಲಿಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಒಂಜಿ ಅದುರುಶಿಲೆ. ಅಲ್ಯುಮಿನಸ್ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಇನ್ಪಿನ ಅದುರುಲೆಡ್ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಲೋಹದ ಅಂಶ ಎಚ್ಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಬಾಕ್ಸೈಟು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. 

ಅಲ್ಯುಮಿನಸ್ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಬೊಕ ಬಾಕ್ಸೈಟು ಅದುರುಲು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಬೈಂದೂರು ಪೇಂಟೆದ  ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪಡುವಾರೆ ಇನ್ಪಿನ ಪದವುಡು ನಿಕ್ಷೇಪವಾದ್ ತಿಕ್ಕೊಂದುಲ್ಲಾ. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಕರ್ನಾಟಕ  ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ  ಮೈಸೂರು ಮಿನರಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಇನ್ಪಿನಕುಲು ಸುಮಾರಾದ್ ಮೂಜಿ ದಶಕೊಲೆಡ್ದ್  ಇಂಚಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶ  ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿದ ಸುಪರ್ದಿಡ್ ಬರ್ಪಿನ  ಕಾರಣ  ಇಂಚೊಗು ಪರಿಸರದ ನಿಯಮೊಲೆನ ಅಡಿಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉಂತುದು ಪೋತುಂಡು.

ಅಂಚನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ  ಮಂಗಳೂರು ತಾಲುಕುದ  ಪುತ್ತಿಗೆ, ಬಡಗ ಮಿಜಾರು ಗ್ರಾಮಲೆಡ್ ಅಲ್ಯುಮಿನಸ್ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು  ಉಪ್ಪುನ ವರದಿಲು ಬೈದಿಂಡ್.  ಊರುದಕಲೆನ  ಅಸಹಕಾರದ ಕಾರಣ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸುರುವಾತಿಜಿ. 

ಬೆಳಗಾಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ಖಾನಾಪುರ ಪ್ರದೇಶೊಡು ನಾಲ್ ಐನ್ ದಶಕೊಲೆಡ್ದ್ ಇಂಚಿ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಬೆಳಗಾಂದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಲೋಹ ಉತ್ಪಾದನೆದ ಕಾರಕಾನೆಗ್ ಈ  ಪ್ರದೇಶದ ಅದುರು ಬಳಕೆಯಾವೊಂದು ಉಂಡು.

ಬಾಕ್ಸೈಟು ಬೊಕ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಅದುರುಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸೈಡು, ಬೊಕ  ಫೆರಸ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸೈಡ್ ಅಂಚನೆ  ಕಯೊಲಿನ್  (Kaolin) ಬೊಕ  ಮಾಂಟ್ಮಾರಿಲ್ಲನೈಟ್  (Montmorillonite) ಇನ್ಪಿನ  ಸೇಡಿದ ಅಂಶೊಲು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುವಾ.




#Article 304: ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ (105 words)


ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ  ಬಂಟವಾಳದ ಅಡ್ಡ ರಸ್ತೆದ ಪುದರ್ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಕರಾವಳಿದ ಒಂಜಿ ಪೇಂಟೆದ ಪುದರಾದ್ ಬದಲಾದ್ ಕಾಲಕ್ರಮೊಟು ಮಲ್ಲಪೇಂಟೆಯಾದ್ ಬುಳೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ಇನ್ನಗ  ಬಂಟ್ವಾಳ ಕ್ರಾಸ್ ರೋಡ್.

ಮಂಗಳೂರು ನಗರೊಡ್ದ್  ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ  ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರೊನು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ನಂಬರ್ ೭೫ (ದುಂಬು ಎನ್ ಎಚ್ ೪೮ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್) ಬಂಟ್ವಾಳ (ಬಂಟವಾಳ) ಪೇಂಟೆ ( ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ)ಗ್ ತಾಗಂದೆ  ಪೇಂಟೆದ ತೆಂಕಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ಟ್  ಪೋಪುಂಡು.  ಅಂಚಾದ್ ಬಂಟವಾಳ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ನಂಬರ್ ೭೫ ನು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಅಡ್ಡ ರಸ್ತೆಗ್ (ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ರೋಡ್ ಇನ್ಪೆರ್), ಸುರುಟು  ಬಂಟ್ವಾಳ ಕ್ರಾಸ್ ರೋಡ್ ಇಂದ್ ಪುದರಾದ್  ಉಂದು ಕ್ರಮೇಣ  ಕಿರುರೂಪೊಗು ಬತ್ತ್ ದ್ ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ಇಂದ್ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಈ ಒಂಜಿ ಜಾಗೊಡು ಬುಳೆದಿನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಗ್ಲಾ ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರೇ ಸ್ಥಿರವಾತುಂಡು. 

ಕುಡ್ಲದ ಬಸ್ ಸ್ಟಾಂಡ್ ರ್ದ್ ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ಗ್ ಸುಮಾರ್ 28 ಕಿ.ಮೀ.ದ ದೂರ ಉಂಡು.




#Article 305: ಬಡಕ್ಕಾಯಿ (170 words)


ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ಇನ್ನಗ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್   (North )ಇನ್ಪೆರ್. 

ಸರಳವಾದ್ ಬಡಕ್ಕಾಯಿ (ಬಡಕಾಯಿ, ಉತ್ತರ, North, N)  ದಿಕ್ಕ್‌ನ್ ತೆರಿಯುವುನು  ಎಂಚಾ, ಇಂದ್ಂಡಾ, ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ದಿಕ್ಕ್ ಮೂಡಾಯಿ ಇಜಿಂಡಾ ಪೂರ್ವ (ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್   -East -ಇನ್ಪೆರ್). ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ಮೂಡಾಯಿದಂಚಿ ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಕೈಕುಲೆನ್ ಉದ್ದೊಗು ಮೆಯಿಕ್ ಸಮಾಂತರವಾದ್ ಬುಡುದು ಉಂತಿಯರ್ಡಾ, ಇರೆನ ದತ್ತ ಕೈ (ಅಂಚನೆ ದತ್ತ ಕೆಬಿ) ತೋಜಾವುನ  ದಿಕ್ಕ್ ಬಡಕಾಯಿ(ಉತ್ತರ). 

ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಡ್ ಬೈದಿನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಬಡಕಾಯಿ ಮೂಲೆ ಕುಬೇರನ ದಿಕ್ಕು ಇಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಕುಬೇರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ನಂಬಿಕೆಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಪೊತ್ತುದ ದೇವತೆ.

ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರೊಗು ಬಡಕಾಯಿ  ನಕ್ಷತ್ರ () ಇನ್ಪಿನ ಪುದುರುಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ , Polaris, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಡ್  α Ursae Minoris ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಡು ಕೈತಲ್, (ದಿಂಜ ಸಾರ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ ಒರ ಆಪಿನ  ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಬುಡುಂಡ) ಎಚ್ಚಿ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾದ್   ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಈ ನಕ್ಷತ್ರೊನು ಪೂರ್ವಿಕೆರ್ ಅಂಚನೆ ದುಂಬುದ ನಾವಿಕೆರ್ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುನು ತೆರಿಯೊಣರೆ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ನನೊಂಜಿ ಇದಾನೊಡು ದಿಕ್ಸೂಚಿ (Compass) ಇನ್ಪಿನ  ಸಲಕರಣೆನ್ ಗಳಸೊಡಾಪುಂಡು.  ದಿಕ್ಸೂಚಿಡ್  ಉಪ್ಪುನ ಆಯಸ್ಕಾಂತೊದ ಸೂಚಿ  ಏಪಲಾ ಬಡಕ್ಕಾಯಿ - ತೆಂಕಾಯಿ (-)  ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆಗ್  ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಉಂತುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಆಯಸ್ಕಾಂತೊಗು ಬಡಕ್ಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ)  ದಿಕ್ಕ್‌ನ್ ಸೂಚನೆ  ಮಲ್ಪುನ  ಪಟ್ಟಿನ್  ಗೋಡಿಸಾದೆರ್. ಅಂಚಾದ್  ದಿಕ್ಸೂಚಿ  ಒವ್ವೇ ಜಾಗೊಗು ಪೋಂಡಲಾ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ನ್ ಸೂಚಿಸಾವುಂಡು. 

ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಅಂಚನೆ ಒವ್ವೇ  ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಜಾಗೆದ - ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರೊಡು ನಿಖರವಾದ್ ತೋಜಾವುನ ಜಿ.ಪಿ.ಎಸ್. (  Geographic Positioning System)- ಉಪಕರಣೊಲು ಇತ್ತೆ ಲಬ್ಯೊ ಉಂಡು.




#Article 306: ಜಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ (169 words)


 ಮೇರ್ ಗಂಗೊಳ್ಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಗ್ರಾಮ, ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕುಡ್ ಫುಟ್ಟಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಎಸ್. ಕೆ. ಎಫ್ ಪನ್ಪಿನ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೊನು ಕಟ್ಟುದ್ ಬುಲೆಪಯಿನಾರ್. ೧೮೮೭ಡ್ ಮೇರ್ ಕೇವಲ ೨೫೦೦೦ ಸಾವಿರ ದುಡ್ಡ್ ಡು ಸುರುಮಲ್ಥಿನ ಈ ಕೈಗಾರಿಕ ಈತ್ತೆ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್ದ ಪುದರ್ ಮಲ್ದಿನ ಮೂಡುಬಿದ್ರೆದದ ಒಂಜಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ಮೇರ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್ ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಈ ಎಸ್. ಕೆ. ಎಫ್ ಇತ್ತೆ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್.
ಸುರುಕು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಲಿ ಒಂಜಿ ಧಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಪಂಡ ಅರಿತ್ತ ಮಿಲ್ಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನವು ಇತ್ತೆದ ಧನಿ ಜಿ. ರಾ. ಆ. ಮೇರ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ಬಾ ರಿ ಸುದಾರಣೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಇತ್ತೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ವರ್ಷೊಗು ೩೫ ಕೋಟಿ ದ ವೈವಾಟ್  ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈತೆ ಅತ್ತಂದೆ ಇತ್ತೆ  ಈ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಸಾವಿರ ಜನಕುಲೆಗ್ ಬೇಲೆದ ಅವಕಾಶಲಾ ಆತ್ಂಡ್. ಎಲ್ಲಡ್ ಸುರು ಆಯಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಇತ್ತೆ ಬಾರ್ ಬೆಯ್ಪಾವುನ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ನುಂಗಾವುನ ಯಂತ್ರೊಡು ೨೦/ಟನ್ ಇತ್ತಿನ ಇತ್ತೆ ೧೦೦/ಟನ್ ಪತ್ತುನ ಒಂಜಿ ಯಂತ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ಈಡಿ ದೇಶೊಡೇ ಒಂಜನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಈಡಿ ದೇಶೊಡೆ ೩೦೦೦೦ ಬಾರ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ ಅಂದು ಪುದರ್ಲ ಮಲ್ದುಂಡು.

ಎಸ್. ಕೆ. ಎಫ್. ಕೈಗರಿಕಗ್ ಜಿ. ರ. ಆ. ಮಸ್ತ್ ಇನಾಮುನ್ಲ ಕನತ್ ಕೊರ್ಥೆರ್. ನೆಟ್ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ವೀದೇಶದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಚೆನೆ ಸೇವೆದ ಕೈಗರಿಕೆ, ಕಮ್ಮಿ ಹಾಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಕೈಗರಿಕೆ, ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಇನಾಮು, ರಾಷ್ಟ್ರ ಏಕ್ತ ಇನಾಮು, ಬೊಕ್ಕ ಮೇರೆನ ಸಾಮಾಜ ಸೇವೆಗ್ ಅಂಚೆನೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೇವೇಗ್ ಮಸ್ತು ಇನಾಮುಲು ತಿಕುದ್ಂಡು.




#Article 307: ಬೇಲೂರು (752 words)


ಬೇಲೂರು - ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ . ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆರೆನ ಬೇಲೂರು ಪಂದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಬೇಲೂರು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಕ್ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆತ್ತ್ಂಡ್. ಹಳೇಬೀಡು, ಸೋಮನಾಥಪುರದ ಜೊತೆಕ್ ಬೇಲೂರು, ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ ದೇವಾಲಯಲು ಪಂದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಲ ದೇಶವಿದೇಶೊಡ್ದ್ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಲು ಈ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಹಳೇಬೀಡುಡ್ಡ್ ದುಂಬು ಬೇಲೂರು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. 

ಶಾಸನೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಗರೊನು ವೇಲಾಪುರಿ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ಂದ್  ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ವರ್ಷ ೨೦೦೫ಡ್ ದಕುಲು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟನ ಒಟ್ಟುಗು ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡುಲೆನ್ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿಲಯವಾದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನೇಮಿಕ ಮಲ್ತೆರ್.ಈ ದೇವಾಲಯೊನು ವಿಜಯನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಂದ್‍ಲ, ಸೌಮ್ಯಕೇಶವಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಂದ್‍ಲ ಲೆಪ್ಪುನ ವಾಡಿಕೆ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಊರುದ ಜನೊಕುಲೆಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. 

ಬೇಲೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಯಗಚಿ ತುಧೆತ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ  ಬೇಲೂರು, ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ದ್ ೨೨೨ ಕಿ.ಮಿ, ಮೈಸೂರುಡ್ದ್ ೧೪೯ ಕಿ.ಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡ್ದ್ ೩೭ಕಿ.ಮಿ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗನೆ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾದುಂಡು,  ಅರಸೀಕೆರೆಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾಣಾವರಗ್ ರೈಲ್‍ಡ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ , ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಬಸ್ಸ್‌ಡ್ ಬರೊಲಿ.  ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಗೊಂಜಿ ಬಸ್ಸ್‌ದ ಸೌಲಭ್ಯವುಂಡು.

ಉಂದೆನ್ ದುಂಬುಡು 'ವೇಲುಪುರ' ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಾವುನ ಕಾರ್ಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಯಿನ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಶುರುವಾಂಡ್. ರಾಜಾ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ತಲಕಾಡ್‌ಡ್ ಚೋಳರನ ಮಿತ್ತ್‌ದ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸವುನ ಸಮಯವ ೧೧೧೭ಡ್ ತನ್ನ ಗುರುವಾಯಿನ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರರೆನ ಆಶಿರ್ವಾದೊಡು ಚೆನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹೊನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಲ್ತೆ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ವಿಜಯನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಸುಮಾರು ೧೦೩ ವರ್ಷ ಕಾಲ ನಡೆತ್‍ನ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯ, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಪುಳ್ಳಿ ಇಮ್ಮಡಿ ವೀರ ಬಲ್ಲಳನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಪಡೆಂಡ್. ದೇವಾಲಯೊಗು ಒಂಜಿ ವಿಮಾನ ಗೋಪುರ ಉಂಡು, ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದಾತ್ರ ಉಂದೆನ್ ಹೊಯ್ಸಳದ ಏಕಕೂಟ ಶೈಲಿದ ದೇವಸ್ಥಾನಂದ್ ಪನೊಲಿ . ಈ ದೇವಾಲಯೊದ ಗೋಪುರ ೭೦ ಅಡಿಡ್ದ್
ಎತ್ತರವಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಧಾಳಿಕೊರೆರೆನ ಆಕ್ರಮಣೊಗು ತಿಕ್ಕ್‌ದ್  ವಿರೂಪವಾತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆನ್ ೧೩೯೭ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರಾಯಿನ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಮುತ್ತಜ್ಜೆರಾಯಿನ ಹರಿಹರ ಮಹಾರಾಜೆರೆನ ದಂಡಾಧಿಪತಿ ಸಾಲುವ ಗೊಂಡ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಉಂದೆತ್ತ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯೊನು ಮಲ್ತೆರ್ .

ಬೇಲೂರುದ ಚೆನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣನೆ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಶಿಲ್ಪಕಲೆಕ್ಕ್ ನಿದರ್ಶನವಾಯಿನ ಈ ದೇವಾಲಯೊಡು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಟ್ಟುಗು, ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪೆಚೆನ್ನಿಗರಾಯನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಲಾದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಿದಯಿ ಮೈಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಲು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಾಂಗಣಡುಪ್ಪುನ ಕಂಬೊಲು ಬೊಕ್ಕ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು .

ಗೋಪುರದ ಮುಖಾಂತರ ಉಲಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ದೇವಾಲಯೊನು ಸುತ್ತ್‌ನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು. 

ಉಂದು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಗೋಪುರದ ಎಡಭಾಗೊಡು ಮಂಟಪ ಸಾಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಲ್ಪ ಕಿನ್ಯ ಗುಡಿಕುಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ .  ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರನ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಗೋಪುರದ ಬಲಭಾಗೊಡು ಪುಷ್ಕರಣಿ ಉಂಡು. 

ಈ ಗುಡಿ ಮುಖ್ಯ ಗುಡಿತಂಚನೆ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರವಾದ್/ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಪೀಠದ ಮಿತ್ತ್ ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಟ್ ಕಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯನ ವಿಗ್ರಹೊ ಉಂಡು. ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಬಂಜಿಡ್ ಕಪ್ಪೆದ ಚಿತ್ರ ಕೆತ್ತ್‌ದೆರ್. ದುಂಬುಡೂ ಜಕ್ಕಣಾಚಾರ್ಯರೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಮಗೆ ಡಂಕಣಾಚಾರ್ಯರೆರೆಗ್ ವಾದ ಆನಗ, ಡಂಕಣೇ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯನ ವಿಗ್ರಹೊಡು ಲೋಪ ಉಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್, ಅವೆನ್ ನಿರೂಪಿಸನಗ ವಿಗ್ರಹೊದ ಗರ್ಭೊಡು ಕಪ್ಪೆ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಅಂಚಾದ್ ವಿಗ್ರಹೊಗು ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್ . ಅತ್ತ್ಂದೆ ಒಳಾಂಗಣೊಡು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿಷ್ಣು-ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೆರೆನ ಪೊರ್ಲುದ ವಿಗ್ರಹೊಲುಂಡು.

ಕಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎಡತ ಮೈಟುಪ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನ ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಚತುರ್ಭುಜಾಧಾರಿಯಾದಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮ. ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನ್ ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಪ್ರೀತಿದ ಬೊಡೆದಿ ಪನ್ಪೆರ್. 

ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮ ದೇವಾಲಯರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಿಕ್ಕುನೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ.ಮುಲ್ಪ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮಗ್‌ಲ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಅತ್ತಂದೆ ಜಾತ್ರೆದ ಸಮಯೊಡು ಹೋಮಯಾಗಾದಿಲು ನಡಪುಂಡು.

ಉಂದು ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪದ ಉಲಯಿ ಮೈಟ್ ಉಂಡು. ಉಲಯಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಗ್ರಹ ಭಿನ್ನವಾದುಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊಗು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಕಿಲ್ ಮುಚ್ಚಿದುಪ್ಪುಂಡು.

ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತಿಕ್ಕುನೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ. ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮ ಚೆನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯನ ಸುರುತ ಬೊಡೆದೀಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ . ಕಾರಣಾಂತರೊಡ್ದ್ ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮಗ್ ಬಂಗಾರ್ ಪದ್ದೈ ಪಾಡುಜೆರ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. 

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಕೆಲವು ಆಕರ್ಷಣೆಲುಂಡು. ಯಜ್ಞ ಯಾಗಾದಿಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ  ಯಾಗಶಾಲೆ, ಅಡಿಗೆದ  ಪಾಕಶಾಲೆ, ಪುಷ್ಕರಣಿ ಇತ್ಯಾದಿಲು .

ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಗೋಪುರದ ಮುಖಾಂತರ ಉಲಯಿ ಪೋನಗ ಆವರಣದ ಎಡತ ಮೈಟ್ ಸುಮಾರ್ ೪೦ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಒಂಜಿ ಕಂಬ ತೋಜುಂಡು.  ಈ ಕಂಬನ್ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಒಂಜಿ ಜಗಲಿದ ಮಿತ್ತ್  ನಿರಾಧಾರವಾದ್ ಉಂತದೆರ್. ಕಂಬ ಈ ಜಗಲಿದ ನಡುಟಿತ್ತ್‌ದ್ ಉಂದೆತ ಅಡಿಟ್ ೪ಸಂದುಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.  ಈ ಸಂದುಲೆನ ಮುಖಾಂತರ  ಒಂದು ಕಡೆಡ್ದ್ ನನೊಂಜಿ  ಕಡೆಕ್ ತೂವೊಲಿ . ಈ ರೀತಿಯಾದ್ ಈ ಕಂಬ ದಾಲಾ ಆಧಾರ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಉಂತ್‌ದ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಖಚಿತವಾದುಂಡು.ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್‍ಡ್ಡ್ ಒಂಝೀ ತೆಳುಟಾ ಕುಂಟು ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೇಪರ್ ಚೂರುನ್ ಕೊಡಿಡ್ದ್ ಮಧ್ಯ ಮುಟ್ಟ ಪಾಡ್ಂಡ ಸಲೀಸಾದ್ ಪೋಪುಂಡು. -ಅಂಚಾದ್ ಉಂದು ಮೂಜೇ ದಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ಉಂತ್‌ದ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ  ಸಾಬೀತಾಪುಂಡು. ಈ ಕಾರಣಾಂತರೊಡ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ಗುರುತ್ವಾಕೇಂದ್ರ ಕಂಬ(ಗ್ರಾವಿಟಿ ಪಿಲ್ಲರ್) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ದೇವಸ್ಥಾನದ ನನೊಂಜಿ ಬಾಕಿಲ್‌ಗ್ ಆನೆಬಾಕಿಲ್ ಪನ್ಪೆರ್ . ಉಂದು ಸಾಧಾರಣವಾದ್ ಮುಚ್ಚಿದುಪ್ಪುಂಡು. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಗೋಪುರದ ದ್ವಾರವಾದಿತ್ತ್ಂಡಲ, ದೇವರೆಗ್ ನಡಪುನ ಮಾತ ಉತ್ಸವೊಡು ಈ ದ್ವಾರದ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಚಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಬಾಕಿಲ್ದ ನಡುಟೆ ಮಂಟಪದ ಸಾಲ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ . ಮುಲ್ಪ ಕಿನ್ಯ ಗುಡಿಕ್‍ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ .  ಈ ಗುಡಿಕ್‌ಲೆಡ್ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು, ಯೋಗನರಸಿಂಹರು, ಕಾಳಿಮರ್ಧನ ಕೃಷ್ಣ, ಆಂಜನೇಯ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ . ಅತ್ತಂದೆ ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೈತಲ್ ಮಂಟಪದ ಸಾಲು ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಶಿಲಾವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗ್ ತೂಯೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಮಲ್ತ್ ದೀತೆರ್. ಮೂಲತಃ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣೊನು ಗರಿತ್‌ದಾನಗ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ಮುಲ್ಪ ದೀದುಪ್ಪೊಡು .ಈ  ವಿಗ್ರಹೊಲೆಡ್ ಸುಮಾರು ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗಣಪತಿಣಾ ವಿಗ್ರಹ, ವಿಷ್ಣು, ಆಂಜನೇಯನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಬೊಕ್ಕ ನಾಗನ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಶಾಸನ ಕಂಬಕಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ .ಈ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ, ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಕಟ್ಟಿನ ಶಿಲ್ಪಿಲೆನ ಪುದರ್ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಊರೂದಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಆನೆ ಬಾಕಿಲ್‌ಗ್ ಕೈತಲ್  ಪಾಕಶಾಲೆ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಪ್ರತಿ ದಿನ ದೇವರೆನ ನೈವೇದ್ಯೊಗು ಬೋಡಾಪಿನ ಪ್ರಸಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಉಂದೆತ   ಯಾಗಶಾಲೆ ಉಂಡು. ರಥೋತ್ಸವ ಅತ್ತ್ಂಡ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯೊಡು ಮುಲ್ಪ  ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ಯಾಗಶಾಲೆದ ಕೈತಲ್ ರಾಮದೇವರೆನೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಗರ್ಭಗುಡಿಟ್ ರಾಮೆ, ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರುತಿನ ವಿಗ್ರಹೊಲುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ರಾಮನ ಎಡಭಾಗೊಡುಪ್ಪುನ ಸೀತೆ,ಮುಲ್ಪ ಬಲಭಾಗೊಡುಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. 
ರಾಮದೇವರೆನ ದೇವಸ್ಥಾನದ  ಕೈತಲ್ ವಾಹನ ಮಂಟಪ ಉಂಡು. ಉತ್ಸವೊಗು ಬೋಡಾಪಿನ  ವಾಹನ ಪ್ರತಿಮೆಲೆನ್ ಮುಲ್ಪ ದೀಪೆರ್.  ಸುಮಾರು  ೭ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪಿತ್ತಲೆದ  ಗರುಡ, ಹಂಸ, ಆನೆ, ಆಂಜನೇಯ, ಕುದುರೆ, ನವಿಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ಮುಲ್ಪ ದೀಪೆರ್.  ಉತ್ಸವದ ಸಮಯೊಡು ದೇವರೆನ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಗ್ ಬಂಗಾರ್ ಪದ್ದೈಡ್  ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಈ ವಾಹನೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಕುಳ್ಳದ್ ಊರುಡೆ ಉತ್ಸವ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಗೋಪುರದ ಬಲಭಾಗೊಡುಪ್ಪುನ ಪುಷ್ಕರಣಿ/ಕಲ್ಯಾಣಿಗ್ ಗಜಾಗುಂಡ ಪಂದ್ ಪುದರ್ .ಉಂದೆನ್ ವಾಸುದೇವತೀರ್ಥ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಈ ಕಲ್ಯಾಣಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ  ಮೀನುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಲ್ಯಾಣಿದ ಬಾಕಿಲ್ ಮುಚ್ಚಿದಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ನೀರ್ದ ಮುಟ್ಟ ಪೋಯೆರೆ ಆಪುಜಿ. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪುಮುಲ್ಪದ ದೇವಾಲಯನ್ ತೂದ್  ಶಿಲೆಯಲ್ಲವೀ ಗುಡಿಯು ಕಲೆಯ ಬಲೆಯು ಸೌಂದರ್ಯ ವಿಪ್ಲವದ ಪಲ್ಲವಿಯು ಇಂಚ ಪನ್ತೆರ್.

೧. 

೧. 

೨. 

೩. 

೪. 

೫. 
೬.




#Article 308: ಯು.ಆರ್.ರಾವ್ (145 words)


ಉಡುಪಿ ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ಇಂಬೆರ್ ಉಡುಪಿದ 'ಮಾರ್ಪಳ್ಳಿ'ಡ್ ಮಾರ್ಚ್ ೧೦, ೧೯೩೨ಟ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಕೃಷ್ಣವೇಣೀಯಮ್ಮ; ಅಮ್ಮೆರ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ರಾವ್. ಇಂಬೆರೆನ ಕುಟುಂಬ ಪಿರಾಕ್‌ರ್ದ್‌ಲಾ ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯೆರ್ ಉಡುಪಿ, ಅನಂತಪುರ, ಮದ್ರಾಸ್, ಬನಾರಸ್ ಇಂಚಿನ ಪೂರ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಮೆರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಸೊನೊಡು ವಿಶ್ವಕಿರಣದ ಬಗೆಟ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗುಜರಾತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯರ್ದ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ಪದವಿ ಪಡೆಯೊಂಡೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮೇರಿಕೊದ ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ಡ್ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಲ್ತೆರ್. ಟೆಕ್ಸಾಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ ಸಂಶೋಧಕೆರಾದ್, ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಬೆಂದ್‍ದ್ ೧೯೬೬ಟ್ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತೆರ್.

ದುಂಬು 'ಅಹಮದಾಬಾದಿತ ಫಿಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲೆಬೊರೆಟರಿ'ಟ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್, ಪ್ರೊ.ಯು.ಆರ್.ರಾವ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಸ್ರೊಡು ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಕ್ಷೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಗ್ರಹೊನು ಸೇರಯಿನ ಕೀರ್ತಿ ಡಾ.ಯು.ಆರ್.ರಾವ್ ಅರೆಗ್ ಉಂಡು.

'ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ'(ಇಸ್ರೋ) ತ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾತ್ 'ಪ್ರೊ.ಯು.ಆರ್.ರಾವ್' 'ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್' ಗೌರವಕ್ಕ್ ಪಾತ್ರರಾತೆರ್.ಸನ್.೨೦೧೩ ರ,ಮಾರ್ಚ್,೧೯ ಎ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ಟ್ ನಡೆತ್ತಿನ ಸಮಾರಂಭಟ್ ಒಂಜಿ ಸಾವಿರ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆ ಸಮ್ಮುಖೊಟ್ ಡಾ.ರಾವ್ ರೆಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನ್ ದಯಪಾಲಿಸಾತೆರ್.ಡಾ.ರಾವ್ ಈ ತರಹಃ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ, ಅಂಚನೆ ಈ ಗೌರವ ಪಡೆಯಿನ ೫೦ ಜನತ ಗುಂಪುಟ್ ಅರ್ ಸೇರಾತೆರ್. 'ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ತ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೆಟಲೈಟ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್' ವತಿಯಿಡ್ತ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಗೌರವ ಉಂದು. ಭಾರತಟ್ 'ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕ ಸಂವಹನ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕ್ ತಿಕ್ಕುನ ಕೊಡುಗೆ'ಗತ್ ಪ್ರೊ.ರಾವ್ ಅರೆಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಕ್ಕುತ್ತ್ಂಡ್.




#Article 309: ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪೊಲು (586 words)


ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಮಲ್ಪೆ  () ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಮೀನು ಪತ್ತುನ ಬಂದರು ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಕಡಲ್ಗ್ ಜತ್ತ್ ದ್  ವೊಡೊಡು ಒಂಜಿ ಆಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದಾತ್  ಕಡಲುಡು  ಪೋಂಡಾ ಪೊರ್ಲುದ  ಕಲ್ಲುಲು ಉಪ್ಪುನ  ದ್ವೀಪೊಲು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅವೇ . ಈ  ನಾಲ್   ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಗುಂಪುಡು  ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿ ತೋಟದ ದ್ವೀಪ. (ಕೊಕೊನಟ್ ಐಲ್ಯಂಡ್ -  coconut island) . ಈ ದ್ವೀಪೊಗು ತೋನ್ಸೆ ಪಾರ್ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಉಂಡು. ತೋನ್ಸೆ ಇನ್ಪಿನ ಗ್ರಾಮ ಈ ದ್ವೀಪೊಡ್ದು  ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಪಡ್ಡಾಯಿದ ಕರೆಟ್ ಉಂಡು.

ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪ ಗುಚ್ಚೊಡು () ಉಪ್ಪುನ ನಾಲ್ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಪುದರ ಇಂಚ ಉಂಡು: ತಾರೆತೋಟದ  ದ್ವೀಪ, ದರಿಯಾ ಬಹಾದೂರಗಡ ದ್ವೀಪ, ಬಡಕಾಯಿ ದ್ವೀಪ ಬೊಕ ತೆಂಕಾಯಿದ ದ್ವೀಪ.

ಈ ವೊಂಜಿ  ತಾರೆತೋಟದ ದ್ವೀಪೊಡು  ದಿಂಜ ತಾರೆದ ಮರಕುಲು ಉಲ್ಲಾ.   ಬಡಕಾಯಿ - ತೆಂಕಾಯಿ  ದಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ಪರಡಿದಿನ ಈ  ಕುದುರು (ದ್ವೀಪ)  ಅಂದಾಜಿ ೫೦೦ ಮೀಟರ್  ಉದ್ದ ಇತ್ತ್ ದ್  ಅಂದಾಜಿ ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ದಾತ್ ಅಗೆಲವುಂಡು. ಈ ದ್ವೀಪೊಡು ಜನವಸತಿಲು ಇಜ್ಜಿ. 

ವಿಶೇಷ ಇನ್ನಗಾ,  ಈ ಕುದುರುಡು ಉಪ್ಪುನ  ಶಿಲೆ ಕಲ್ಲುಲು  ಐನ್ ಇಜಿಂಡ ಆಜಿ ಮೂಲೆದ ಕಮ್ಮೊಲೆನ್ ಜೋಡಿಸಾದ್  ದೀತಿನ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜುನ  ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ  ಅಗ್ನಿ ಶಿಲೆಕುಲಾದ್   ತೋಜುವಾ. ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಅಪರೂಪದ  ಕಂಬೊಲೆನ ಜೋಡಿಸಾದಿನಂಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪೊದ  ಶಿಲಾರಚನೆಲೆಗ್   ಕಂಬಾಕಾರದ ಸಂದುಲು  (columnar joints)   ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು  ಭೂವಿಜ್ಞಾನೊಡು ಉಂಡು.  ನಂಮ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ  ಭಾರತ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ಸಮೀಕ್ಷೆದಕುಲು  ಈವೊಂಜಿ  ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಯಿನ   ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ರಚನೆನ್  ಏಪೊಗುಲಾ  ಒರಿಪಾವೊಡು  ಇನ್ಪಿನ  ದೃಷ್ಟಿಡ್  ೨೦೦೧ ನೆಯ ಇಸವಿಡು ಈ  ಪ್ರದೇಶೊನು   ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ  ಇಂದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

ಚರಿತ್ರೆದ ಪ್ರಕಾರ ವಾಸ್ಕೊ ಡಿ ಗಾಮ  ಇನ್ಪಿನ ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನಾವಿಕೆ ೧೪೯೮ ಇಸವಿಡು  ಇಂಡಿಯಾ ದೇಶೊನು ನಾಡೊಂದು  ಬರ್ಪಿನ ಸನ್ನಿವೇಶೊಡು ಭಾರತದ ಪಡ್ಡಾಯಿ  ಕರೆತ ಈ ದ್ವೀಪೊಲೆಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ತಾನ್ ಬತ್ತಿನ  ಗುರುತಾದ್  ಒಂಜಿ  ಶಿಲುಬೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಮೇರಿಯಮ್ಮನ  ಪುದರುಡು   ಈ  ದ್ವೀಪೊಗು  ಒ ಪಾಡ್ರಾವೊ ಡಿ ಸಾಂಟಾ ಮಾರಿಯಾ (O Padrão  de Santa Maria) ಇಂದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ಪುದರು ಕೊರಿಯೆ ಇಂದ್ ತೆರಿವುಂಡು. ಈ ಪುದರು  ಕ್ರಮೇಣ  ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್    ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ  ಐಲ್ಯಾಂಡ್  ಆದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಂಡ್.  ವಾಸ್ಕೊ ಡಿ ಗಾಮನ  ಪುದರುದ ಒಂಜಿ ಪೇಂಟೆ  ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯೊಡು ಉಂಡು.

ಆಜಿ ಮೂಲೆದ  ಕಮ್ಮಲೆನ ರೂಪೊಡು ಉಪ್ಪುನ  ಶಿಲೆಕುಲು  ಪುರಾತನ  ಕಾಲೊಡು  ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊಡ್ದು  ಪಿದಾಯಿ ಬೈದಿನ  ಲಾವಾ ರಸ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಆತಿನ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಇಂದ್ ೧೯೬೩ ಡು  ಈ  ಶಿಲೆಕುಲೆನ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತಿನ  ಡಾ: ಸಿ .ನಾಗಣ್ಣ   ಇನ್ಪಿನ  ಬೆಂಗಳೂರು  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ  ಒರಿ  ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನದ  ಪ್ರೊಫೆಸರ್  ತೆರಿಪಾದಿತ್ತೆರ್.  ಶಿಲೆಕುಲು  ರಯೊಲೈಟ್  (rhyolite)  ಬೊಕ ರಯೊ-ಡೇಸೈಟ್ (rhyo-dacite) ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನವು ಇಂದ್ ಆರ್ ಪಣ್ದಿತ್ತೆರ್. 

ಬಡಕಾಯಿಡು ಉಪ್ಪುನ  ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ  ಎಚ್ಚಿನ  ಭಾಗೊಡು ಅಂಚನೆ  ಕರ್ನಾಟಕದ  ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಲೆಡ್  ಬಸಾಲ್ಟ್  ಇನ್ಪಿನ ಜಾತಿದ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತದ ಲಾವಾ ಶಿಲೆಕುಲು  ವಿಸ್ತಾರೊಡು  ಪರಡುದುಲ್ಲಾ.  ಈ  ಲಾವಾ  ಶಿಲೆಕುಲೆಗ್ ಡೆಕ್ಕನ್ (ದಕ್ಕಣ) ಲಾವಾ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.  ಈ  ದಕ್ಕಣ ಲಾವಾ  ಶಿಲೆಕುಲು  ಉಂಡಾತಿನಿ ಸುಮಾರ್ 60 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವುಡು ಇಯೊಸೀನ್ (Eocene) ಇನ್ಪಿನ ಯುಗೊಟು. ಸುರುಟು, ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ  ದ್ವೀಪೊಲೆನ  ಶಿಲೆಕುಲುಲಾ ಉಂದೆ  ಕಾಲಮಾನೊಗು  ಸೇರ್ದಿನವು  ಇಂದ್  ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ಎಣ್ಣೊಂದಿತ್ತೆರ್. 

ಅಯಿಡ್ದ್  ಬೊಕದ   ಕೆಲವು  ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ  ದ್ವೀಪೊಲೆನ  ಅಗ್ನಿ ಶಿಲೆಕುಲೆನ್  ಪೊಟಾಶಿಯಂ- ಆರ್ಗನ್  (K - Ar dating ) ಪದ್ಧತಿಡ್  ಉಗಮಕಾಲ  ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ  ಮಲ್ತ್ ದ್  ಅವು  ಉಂಡಾಯಿನ  ಕಾಲ  93.1±2.4 (2σ)  ದಶಲಕ್ಷ (= ಮಿಲಿಯನ್ - Ma ) ವರ್ಷೊಲು ಇಂದ್ ದ್  ನಿರ್ಧಾರ  ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.   ಅಯಿಡ್ದ್  ಬೊಕ,  ನನ ಕೆಲವೆರ್  ಆರ್ಗನ್ -ಆರ್ಗನ್ ( 40Ar – 39Ar dating)  ಕಾಲನಿರ್ಣಯ  ಪದ್ಧತಿಡ್  ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ  ಮಲ್ತ್ ದ್  ಈ  ಶಿಲೆಕುಲು  ಉಂಡಾಯಿನಿ  85.6±0.9  (2σ) ದಶಲಕ್ಷ   ವರ್ಷೊಲು [ Ma ] ಇನ್ಪಿನ   ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬೈದೆರ್. ಈ  ಕಾಲ ಮಧ್ಯಮ  ಮಹಾಯುಗತ್ತ   ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್  ಯುಗೊಟು ಬರ್ಪುಂಡು.

ಕ್ರೇಟೇಶಿಯಸ್  ಯುಗತ್ತಾ  ಈ  ಕಾಲಮಾನ ಭರತ ಖಂಡದ ಭೂ-ಫಲಕ ಬಡಕಾಯಿ  ದಿಕ್ಕುಗ್ ಏಸಿಯಾ  ಖಂಡದಂಚಿ ಚಲನೆಯಾಪಿನ ಸನ್ನಿವೇಶೊಡು ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ್ ಲಾವಾರಸ ಪಿದಾಯಿ  ಬತ್ತ್ ದ್ ಕಾಲ ಸಂದಿಲೆಕ್ಕೊನೆ  ಗಟ್ಟಿಯಾದ್  ಈ  ಶಿಲೆಕುಲು ಉಂಡಾಯಾ.  

ಲಾವಾರಸ ದಿಂಜ ನಿಧಾನವಾದ್ ಚಪ್ಪೆ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡಾ, ಸಂದುಲು ಪುಟುದು ಕಂಬದ ಆಕಾರೊಡು ಶಿಲೆ ನುರಿದ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಕಂಬಾಕಾರೊಲು ಆಪಾ. 

ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ವಿಕಾಸದ ಅಧ್ಯಯನೊಲೆಡ್  ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಜಾಗೊಲು  ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ  ದ್ವೀಪೊಲು. ಈ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ತಾರೆ ತೋಟದ (ತೋನ್ಸೆ ಪಾರ್) ದ್ವೀಪೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಕಂಬಾಕಾರದ   ನೈಸರ್ಗಿಕ  ಶಿಲಾಶಿಲ್ಪೊಲು ಅವು ಉಂಡಾಯಿನ ಕಾಲೊಡು ಆ ಪ್ರದೇಶ  ಕರಾವಳಿದ ಉಲಾಯಿದ ನೆಲತ್ತ  ಭಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಇನ್ಪಿನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊಲು ಲಾವಾರಸ ಊಜಿದ್ ಅವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಶಿಲೆಯಾಯಿನ  ಬೊಕ್ಕ ಈ ಭೂಭಾಗ ಸ್ತರ ಭಂಗವಾದ್ ಕಡಲ್ದ ಉಲಾಯಿ ಕಂತ್ ದ್ ಪೋಯಿನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ  ದ್ವೀಪೊಲು  ಜನಕುಲೆಗ್   ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಪರೂಪದ  ಅನುಭವ  ಕೊರ್ಪಿನ ಪ್ರವಾಎಸಿ  ತಾಣ.  ಮಲ್ಪೆ ಬಂದರುಡ್ದು ಈ  ದ್ವೀಪೊಲೆಗ್ ಪೋವರೆ   ಕಡು ಮರಿಯಾಲದ  ತುಫಾನು  ಲಕ್ಕುನ ಕಾಲ ಬುಡುದು ಬೇತೆ ಋತುಕುಲೆಡ್  ವಿಶೇಷ ಓಡೊಲೆನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಮಲ್ಪೆಗ್ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರ  ಉಡುಪಿಡ್ದ್ ಐನ್ ಕಿಲೇಮೀಟರ್ದ ಸಾದಿ. ಉಡುಪಿಡ್  ಸಕಲ ರೀತಿದ ರಸ್ತೆ ಸಂಚಾರ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಉಂಡು.  ಉಡುಪಿ ನಗರೊಗು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂ ಲೆಡ್ದ್  ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಡು.   ಉಡುಪಿ  ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ ದ  ಸಾದಿಡೇ  ಉಂಡು.  ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗೊಡು ಬರ್ಪಿನಕಲೆಗ್  ಕುಡಲ (ಮಂಗಳೂರು) ದ ಬಜಪೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂಡು.




#Article 310: ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ (299 words)


ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಎರ್ನ ಪೂರ್ತಿ ಪುದರ್ವಾಂಗಿಪುರಪು ವೆಂಕಟ ಸಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್. ಆರ್, ನವಂಬರ್ ೧ ೧೯೭೪ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಆರೆನ್ ಮಾತೆರ್ಲ ವಿ. ವಿ. ಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಪಂದೆ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ ಭಾರತ ದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡೊಡು ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸದ್ಯೊಗ್ ಆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಂದ್ಯೊಡು ಪಾತೆರಿಟಿಕೆ ಮಂದೆರ್. ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಮಿಂಚುನ ಹೊಡೆತಗಾರಡ್ ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಲ ಒರಿ. ಆರೆನ್ ಎಪಲ ಗೊಬ್ಬುನ ಆಟಗಾರೆ ಪಂದೆ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಲೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪಂದ್ಯೊನ್ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್ ಅಯ್ಕೆ ಮಾತ ಆಟಗಾರೆರ್ ಆರೆನ್ ತುಂಡ ಗೌರವ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆರ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಸಮಯದ ಎಡ್ಡೆ ತಂಡ ಪಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಆತಿನ ಆಸ್ತ್ರೇಲಿಯ ತಂಡದ ಎದುರು ಇಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಡ್, ೨೦೦೧ ವರ್ಷೊಡ್ ಆತಿನ ಪಂದ್ಯೊಡ್ ಆರ್ ೨೮೧ ರನ್ ಆಕ್ದ್ ಪಂದ್ಯೊದ ಬೆರಿತ ಎಲುಬದ್ ಉಂತಿಯೆರ್. ಆರ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಲೊವರ್ ಅರ್ಡಡ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದ್ದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೧೧ ವರ್ಷೊಡ್ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಆತಿನ ಪದ್ಮಶ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆರೆಗ್ ತಿಕ್ಂಡ್. ಭಾರತದ ತಂಡೊಡು ೧೦೦ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ ಗೊಬ್ಬುದಿನ ಆಟಗಾರೆಡ್ ಮೆರ್ಲ ಒಂಜಿ ಜನ. ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸರಣಿಡ್ ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ಯೊನ್ಲ ಗೊಬ್ಬುದಿಜೆರ್. ಆರ್ ಬಲ್ಪುನೆಟ್ ಒಂತೆ ನಿಧಾನ ಆಂಡಲ ಆರ್ನ ಮಿಂಚ್ದ್ ಆಟೊಡ್ದ್ ಪಂದ್ಯೊನ್ ಗೆಲ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಆರ್ನ ತವರು ಊರು, ಹೈದರಬಾದ್ ನ್ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿಡ್ ಗುರುತಿಸಿದೆರ್. ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಡ್ ಆರ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜಸ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಆದಿತ್ತೇರ್.

ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ (ಇತ್ತೇದ ತೆಲಂಗಾಣ) ಹೈದರಬಾದ್ಡ್ ಪುಟ್ಟ್ದಿನಿ. ಆರೆನ ಪೊಪ್ಪನ ಪುದರ್ ಡಾ. ಶಾಂತರಾಮ್,ಅಮ್ಮನ ಪುದರ್ ಡಾ. ಸತ್ಯಭಾಮ. ಆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮ ರಡ್ ಜನಕ್ಲಾ ವಿಜಯವಾಡದಕ್ಲ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಲಿಟ್ಟ್ಲ್ ಫ್ಲವರ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ಡ್ ಅರೆನ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮುಗಿಪಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮೆಡಿಕಲ್ ಓದೊಡ್ ಪಂದ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಫಿಲ್ಡ್ ಪೊವರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಂತೇರ್ ಆಂಡ ಒಂತೆ ಸಮಯದ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಾಗರ ಆವೊಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗ್ ಸೇರ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಟಗಾರ ಆಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರ ಆದ್ ಉಂತೊಂದೇರ್. ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ ದ ತೇರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆರೆಗ್ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಕೊರ್ದ್ ಗೌರವಿಸಿಯೆರ್. ಗುಂಟುರುದ ಜಿ. ಆರ್. ಶೈಲಜ ಪಂಪುನ ಪೊಣ್ಣ ನೊಟ್ಟುಗು ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ಡ್ ಆರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್. ಆರೆಗ್ ಸರ್ವಜಿತ್ ಪಂಪಿನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಚಿಂತ್ಯಾ ಪಂಪಿನ ಮಗಳ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಭಾರತದ ರಡ್ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಕೃಷ್ಣನ್ ಮೇರ್ನ ಸಂಬಂಧ ಆವೊಡ್

ಪಂದ್ಯೊಲು:೧೩೪
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್:೨೨೫
ನಾಟ್ಔಟ್:೩೪
ರನ್:೮೭೮೧
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ದ ಹೆಚ್ಚ ರನ್:೨೮೧

ಪಂದ್ಯೊಲು:೮೬
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್:೮೩
ನಾಟ್ಔಟ್:೭
ರನ್:೨೩೩೮
ಇನ್ನಿಂದ್ಸ್ದ ಹೆಚ್ಚ ರನ್:೧೩೧

ಪಂದ್ಯೊಲು:೨೫
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್:೨೫
ನಾಟ್ಔಟ್:೩
ರನ್:೪೯೧
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ದ ಹೆಚ್ಚ ರನ್:೭೮

ಸಮಂತ ರುತ್ ಪ್ರಭು ಬೊಕ್ಕ ಪುಲೆಲ ಗೋಪಿಚಂದ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಫೂಡ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್ (೨ ಲಕ್ಷ ಜೊಕ್ಲೆಗ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೊರ್ಪುನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)ಗ್ ಪೋದಿತ್ತೆ




#Article 311: ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ (255 words)


ರ್ನ ಪೂರ ಪುದರ್ ವಾಂಗಿಪುರಪು ವೆಂಕಟ ಸಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಆರ್, ನವಂಬರ್ ೧ ೧೯೭೪ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಆರೆನ್ ಮಾತೆರ್ಲ ವಿ.ವಿ.ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಪಂದೆ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ(ಇತ್ತೇದ ತೆಲಂಗಾಣ) ಹೈದರಬಾದ್ಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್‍ನೆ. ಆರೆನ ಪೊಪ್ಪನ ಪುದರ್ ಡಾ.ಶಾಂತರಾಮ್, ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಡಾ.ಸತ್ಯಭಾಮ. ಆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ/ಅಮ್ಮ ರಡ್ಡ್ ಜನಕ್‌ಲ್‍ಲಾ ವಿಜಯವಾಡದಕ್ಲ್. 

ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಲಿಟ್ಟ್‌ಲ್ ಫ್ಲವರ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ಡ್ ಅರೆನ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮುಗಿಪಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮೆಡಿಕಲ್ ಓದೊಡ್ ಪಂದ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಫಿಲ್ಡ್ ಪೊವರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಂತೇರ್ ಆಂಡ ಒಂತೆ ಸಮಯದ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಾಗರ ಆವೊಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗ್ ಸೇರ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಟಗಾರ ಆಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರ ಆದ್ ಉಂತೊಂದೇರ್.ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ ದ ತೇರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆರೆಗ್ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಕೊರ್ದ್ ಗೌರವಿಸಿಯೆರ್. 

ಗುಂಟುರುದ ಜಿ. ಆರ್. ಶೈಲಜ ಪಣ್ಣ್‌ಪುನ ಪೊಣ್ಣ ನೊಟ್ಟುಗು ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ಡ್ ಆರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್. ಆರೆಗ್ ಸರ್ವಜಿತ್ ಪಣ್ಣ್‌ಪುನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಚಿಂತ್ಯಾ ಪಣ್ಣ್‌ಪುನ ಮಗಳ್ ಉಲ್ಲೆರ್. 

ಆರ್ ಭಾರತೊದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡೊಡು ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸದ್ಯೊಗ್ ಆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಂದ್ಯೊಡು ಪಾತೆರಟಿಕೆ ಮಂದೆರ್. ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಮಿಂಚುನ ಹೊಡೆತಗಾರೆರೆಡ್ ವಿ.ವಿ.ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌ಲಾ ಒರಿ. ಆರೆನ್ ಏಪಲ ಗೊಬ್ಬುನ ಆಟಗಾರೆ ಪಂದೆ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಲೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುದೆರ್.  ಅಯ್ಕೆ ಮಾತ ಆಟಗಾರೆರ್ ಆರೆನ್ ತುಂಡ ಗೌರವ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆರ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಸಮಯದ ಎಡ್ಡೆ ತಂಡ ಪಂದೆ ಪುದರ್ ಆತಿನ ಆಸ್ತ್ರೇಲಿಯ ತಂಡೊದ ಎದುರ್ ಇಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಡ್, ೨೦೦೧ ವರ್ಷೊಡ್ ಆತಿನ ಗೊಬ್ಬುಡು ಆರ್ ೨೮೧ ರನ್ ಆಕ್ದ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಬೆರಿತ ಎಲುವಾದ್ ಉಂತಿಯೆರ್. ಆರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಲೊವರ್ ಅರ್ಡಡ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದ್ದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೧೧ ವರ್ಸೊಡ್ ಭಾರತೊದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಆತಿನ ಪದ್ಮಶ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆರೆಗ್ ತಿಕ್ಂಡ್.

ಭಾರತೊದ ತಂಡೊಡು ೧೦೦ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ ಗೊಬ್ಬುದಿನ ಆಟಗಾರೆರೆಡ್ ಮೇರ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ ಜನ. ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸರಣಿಡ್ ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ಯೊನ್‍ಲಾ ಗೊಬ್ಬುದಿಜೆರ್. ಆರ್ ಬಲ್ಪುನೆಟ್ ಒಂತೆ ನಿಧಾನ ಆಂಡಲ ಆರೆನ ಮಿಂಚ್‍ದ ಗೊಬ್ಬುಡು ಆರ್ ಪಂದ್ಯೊನ್ ಗೆಲ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ವಿ.ವಿ.ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಆರೆನ ತವರು ಊರು, ಹೈದರಬಾದ್‍ನ್ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿಡ್ ಗುರುತಿಸದೆರ್. ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್(IPL)ಡ್ ಆರ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜಸ್ ತಂಡೊದ ನಾಯಕೆ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್.

ಸಮಂತ ರುತ್ ಪ್ರಭು ಬೊಕ್ಕ ಪುಲೆಲ ಗೋಪಿಚಂದ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಫೂಡ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್(೨ ಲಕ್ಷ ಜೊಕ್ಲೆಗ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೊರ್ಪುನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)ಗ್ ಪೋದಿತ್ತೆರ್




#Article 312: ಸೆಕೆ ಎಂಜಿನ್ (210 words)


ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ಒಂಜಿ ಉಷ್ಣ ಎಂಜಿನ್ ಆತ್ಂಡ್, ಅವು ಸೆಕೆನ್ ಯನ್ನ ವಾ ಬಳಕೆ ಯಾಪುಂಡು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಲೆನ್ಲ  ಮಾಲ್ಪುಂಡು.

೨೦೦೦ ವರುಷತ ಪಿರಾ ಕೊದಿಪ್ಪುನ ನೀರ್ಡ್ತ್  ಸಾದ್ಯವುಂದು ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್.ಆರ್ ಈ ಸಾಧನೊ ನ್ ಪ್ರಾಯೊಗಿಕವಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಸಾಧ್ಯೊ ಇಜ್ಜಿಂದ್ ಅಂಡ್.೧೬೦೬ಟ್ ಸ್ಪೇನ್ತ  ಅನ್ವೇಷಕರಾಯಿನ ಜಿರೋಮ್ ಅಯಾಂಝ್ ಬಿಯೋ ಮಾವುಂಟ್ ಅರ್ ದುಂಬು ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ತಾ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯೊನ್ ಪಡೆತೆರ್.೧೬೯೮ ಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಾವೇರಿ ನೀರಿತಾ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಪಡೆಯಿನಾ ಸೆಕೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಸೆಕೆ ಪಂಪ್ತಾ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯೊನ್ ಪಡೆತೆರ್. ಸಾವೇರಿ ಈ ಪಂಪು,ಸಂಕುಚಿತ ಅಪುನ ಸೆಕೆನ್ ನಿರ್ವಾತದೊಟ್ಟಗ್ ಮಾಲ್ತ್ ತನ್ಮೂಲಕ ನೀರನ್ ಒಯಿತೊಂದ್ ಇತ್ತಂಡ್  ರ ವಾಯುಮಂಡಲತ (ಯಂತ್ರ)ಇಂಜಿನ್ ಉಂದು ಸುರ್ಗಗ್ ವಾಣಿಜ್ಯಉದ್ದೇಶ ಅತ್ತತಂದೆ  ಬೆಣೆಯನ್ ಪಡೆಯಿನಾ ೧೭೧೨ ರಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಟ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.

೧೭೮೧ಡ್ ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾಟ್

ಆರ್ ನಿರಂತರ ರೋಟರಿ ಚಲನೆ ಪಡೆಯಿನ ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ತ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯೊನ್ ಪಡೆತೆರ್. ೧೦  ಪಡೆಯಿನ ವಾಟ್‍ದ  ಇಂಜಿನ್ ನ್ ವಿಶಾಲಶ್ರೇಣಿ ಯಂತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಗ್ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾತ್ಂಡ್. ಈ ಇಂಜಿನ್ ನ್ ನೀರ್ ಬುಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅತ್ತಂದೆ ಕನಕ್ಕ್ ಲೆನ ಇಂಧನೊ ತಿಕ್ಕುನ ಅಲ್ಪಾ ಕಡೆಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ೧೮೮೩ ಟ್ ಅಪಗ ೧೦,೦೦೦ಅಶಸಾ(ಹೆಚ್ ಪಿ)ಇಪ್ಪುನ ಇಂಜಿನ್ ಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಾಯರಾ ಸುರು ಅತ್ಂಡ್. ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ನ್ ರೈಲುಗ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಸ್ಥಿರ ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ಲು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿತಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಅತ್ ಇತ್ತಂಡ್. ಇದೆಂಡ್ತ್ ನೀರ್ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತಿನ ಕಡೆಟ್ ಕಾರಖಾನೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗ್ ಸಹಾಯ ಅತ್ಂಡ್.

ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ಲು ಬಹಿರ್ದಹನ ಇಂಜಿನ್ ಅದ್‍ಲಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ದ್ರವತ ದಹನವಸ್ತ್ಡ್ ಬೇತೆಯಾದ್. ಈ ಇಂಜಿನ್ ಡ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ, ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ತಂದೆ ಭೂಉಷ್ಣಶಕ್ತಿ ನ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಈ ಇಂಜಿನ್ ಡ್ ನೀರನ್ ಕಾಯ್ಪುನ ಬುಕ್ಕ ಅತಿ ಒತ್ತಡಡ್ ಸೆಕೆಯಾದ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಈ ಸೆಕೆನ್ ಬೆಣೆಯ ಅತ್ತಂದೆ ಟರ್ಬೈನ್ ತ ಮೂಲಕೊ ವಿಕಸನ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯ ಅಪುಂಡು.ಬುಕ್ಕ ಸೆಕೆನ್ ತಂಪು ಮಾಲ್ತ್ ಬಾಯ್ಲರಿಗ್ ಮರಳಿಸಾತ್. ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ತ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾತ್ ತಿರ್ತಾ ಅಂಶೊನ್ ವೀಕ್ಷಿಸಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ..




#Article 313: ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್ (527 words)


ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್  (JOHN JAMES BRIGEL) : ಟೋಬಿಯಾಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್ (TOBIOS BRIGEL) ಬೊಕ್ಕ ಅನ್ನ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ (ANNA MARGARET) ವಾಲ್ಟರ್ ದಂಪತಿಳು ಜರ್ಮನಿದ ಟ್ಯುಬಿಂಗೆನ್ ಕೈತಲ್‍ದ ವ್ಯೊಶಿಂಗೆನ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುದಕುಲು.ಈ ಕುಟುಂಬದ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್ 1832ನೇ ಇಸವಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ 4ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ವ್ಯುರ್‍ಟೆಂಬರ್ಗ್‍ದ ಎರ್‍ಫಿಂಗೆನ್ (WURTEMBURGH, ERFINGEN) ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಬೆನ್ನಿದಕುಲಾಂಡಲಾ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ಗ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರ್ದು ವಿದ್ಯಾವಂತೆ ಮಳ್ತೆರ್. ದೈವಜ್ಞಾನೊ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಶಾಲೆಡ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬರವು ಕಲ್ಪಾವು ಬೇಲೆ ಮಳ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಎನ್ನಿಯೆರ್.ಆಂಡ ಕುಟುಂಬೊಡು ಒರಿಯೇ ಮಗೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆನ್ ತೂವೊನಿಯೆರೆ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ನ ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲೆ ಒತ್ತಾಯೊಗು ಇಲ್ಲಡೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಡ್ ಕುಟುಂಬದಕುಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ದೇವೆರೆ ದಯನಾ? ಅತ್ತ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಲೆಪ್ಪಾ? ಸೌಖ್ಯ ಆಯಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಹಾಸಿಗೆಡ್ದ್ ಲಕ್ಕಿಯೆರ್. ಅನುಪಾನ ಮಲ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲಡೇ ಉಪ್ಪುನಗ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ತಾನ್ ಸೀಕ್‍ಡ್ ಜೆತ್ತಿತ್ತಿನದಗ ಮಲ್ತಿ ನಿರ್ಧಾರೊನು ಎನ್ನಿದ್- ಎಂಕ್ ಉಂದು ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡಾ? ಎನಡ್ದ್ ಈ ಬೇಲೆ ಆವಾ? ಪನ್ಪಿ ಯೋಚನೆ ಉಡಲ್‍ಡ್ ಆಂಡ್. ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ಎಲ್ಲಿಡ್ದಿಂಚಿ ಜನಸೇವೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪುನವು ಆಸೆ ಅತ್ತಂದೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸೇವೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಓದುನ ಅಭ್ಯಾಸಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತೊಡು ಮಿಶನರಿಲು ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿ ಸೇವೆದ ವರದಿಲೆನ್ ಓದೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಮಗನ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರೆ ಮನಸ್ಸ್ ಇತ್ತ್‌ಜಿಂಡಲಾ, ಮಗನ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಅಡ್ಡಿ ಮಲ್ಪಂದೆ ಮಗನ್ ಅಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್. 1853ಟ್ಟ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ದೈವಜ್ಞಾನ ಕಲ್ಪೆರೆ ಸೇರ್ದ್ 1858ಟ್ಟ್ ಗುರು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ್ ಸೇವೆಗ್ ಪಿದಾಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾಯೆರ್. ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಕುಲು ಬಾಕಿ ಐನ್ ಮಿಶನರಿಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ್ ಭಾರತೊಗು ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿ ಮಾತಾ ಮಿಶನರಿನಕುಳು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಬೋಧನೆ ಅಂಚನೆ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಣದ, ಆಶ್ರಮ ನಡಪಾವುನ, ಪ್ರೆಸ್‍ದ, ಓಡುದ ಕಾರ್ಖನೆದ, ನೆಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇಂಚ ಮಾತ ಜವಾಬ್ಧಾರಿದ ಬೇಲೆಲೆನ್‍ಲಾ ಮಲ್ಪೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮಿಶನರಿನಕುಲು ಈ ಬೇಲೆಲು ಅತ್ತಂದೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕøತಿಲೆನ್ ಕಲ್ತೇರ್. ನನ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬರ್ಪಿ ವಿದೇಶಿಯೆರೆಗಾದ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೀತಿಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‍ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ರ್. ಇಂಚ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ 17 ವರ್ಷ ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಮಲ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಸಭಾಸೇವೆ - ಆಶ್ರಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗೊಡು ತೂವೊಲಿ.

ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠೊಡಿತ್ತಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಾಕುಳು ಆರೆನ್ ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆ ಕಲ್ಪೆರೆ ಉಡುಪಿಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್. ತುಳು ನಿಘಂಟು ರಚನೆ ಮಳ್ತಿನ ಮೆನ್ನರ್ (AUGUST MEANNER )ಉಡುಪಿಡ್ ಮಿಶನರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಇತ್ತ್‍ದ್ ದೇಶೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆ ಸಹಾಯೊಡು ತುಳುಭಾಷೆ, ತುಳು ಸಂಸ್ಕøತಿಳೆನ್ ಕಲ್ಪೆರೆ ಸುರುಮಳ್ತೆರ್.ಅತ್ತಂದೆ ದೇವಾಲಯದ ಬೇಲೆಲೆಡ್ ಮೆನ್ನರ್‍ಗ್ ಸಾಯ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.1859ದ ಅಂತ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಮುಲ್ಕಿಗ್ ವರ್ಗ ಆಯೆರ್.ಅಲ್ಪ ಡಿಗೆಲ್ಲರ್ ), ಅಮ್ಮನ್ನ್(J.J. AMMANN) ಬೊಕ್ಕ ಹಾರ್ಟ್‍ಮನ್ ಪನ್ಪಿ ಈ ಮೂಜಿ ಮಿಶನರಿಳು ಇತ್ತೆರ್.ಅಮ್ಮನ್ನ್ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಲೆಗ್ ಪೋವೊಂದಿತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಅಂಚನೆ 1861 ಜನವರಿಡ್ದ್ ಅರೆಗ್ ಉಸಾರಿಜ್ಯಂದೆ ಆದ್ ತನ ಊರುಗು ಪಿರ ಪೋಯಿನೆಡ್ದ್ ಸಭೆತ್ತ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ಆಂಡ್.

ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಸುರುತ್ತ ಪುಸ್ತಕ ಸತ್ಯವೇದ ಆಂಡ ರಡ್ದನೆದವು ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ. ಪ್ರತಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸತ್ಯವೇದ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ ಉಂಡು. ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಡಿತ್ತಿ ಸಂಗೀತೊಲು ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್‍ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಕೃಷಿ ಮಳ್ತಿ ಮಿಶನರಿಳು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡುಲಾ ಮಸ್ತ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ರಚನೆ ಮಳ್ತ್‍ದೆರ್.

ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಮನಿಪಂದೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಕುಲ್ಲುಜೆರ್, ತಾನ್ ಸೇವೆಗ್ ಜತ್ತ್‍ದಿ ಉದ್ದೇಶೊನು ನೆನೆತ್‍ದ್ ತಾನ್ ಜೀವ ಉಪ್ಪುನೆಟ್ಟ ದೇವರೆ ಸೇವೆ ಮಳ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿ ನಿರ್ದಾರೊನು ಮಳ್ತೊಂದು ಅಲ್ಪನೇ ಸಭಾ ಸೇವೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಜತ್ತೆರ್.ನವೆಂಬರ್ 1878ಡ್ದ್ 1880 ಮುಟ್ಟ ವುಟೆನ್‍ಬರ್ಗ್‍ದ ಗೆಲಾರ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ರುಪರ್ಟ್‍ಶೋಷನ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುದ ಒಂಜಿ ದೇವಾಲಯದ ಬೋಧಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಳ್ಪರೆ ಸೇರಿಯೆರ್.ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ದೈವಜ್ಞಾನೊಡು ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ್ ಎಂಗ್ಸೆಲಾಟ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುದ ಒಂಜಿ ಸಭೆತ್ತ ಬೋಧಕೆರಾದ್ ಸೇರ್ದ್ ಒಂತೆ ಸಮಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ತ ಸಭೆಕ್ಕುಲೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆದ್ ತನ್ನ ಸೇವೆನ್ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. 

ಸಭೆಟ್ಟ್ ಬೇಲೆ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ 1886 ಜನವರಿ ತಿಂಗೊಳ್‍ದ 2ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ತನ್ನ ಬದ್‍ಕ್‍ದ ಕಡೆತ್ತ ದೇವರೆ ವಾಕ್ಯದ ಸಂದೇಶ ಕೊರಿಯೆರ್.ಅವ್ವೇ ತಿಂಗೊಳುದ ನಾಲನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್‍ದ ಪಕ್ಷಪಾತ ಆಂಡ್.ಆನಿಡ್ದ್ ಪಜೆ ಪತ್ತಿನ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ ಈ ಒಂಜಿ ತೊಂದರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಗಂಟ್‍ಬೇನೆ,ವಾತ,ಅಸ್ಥಮಾ,ನಿತ್ರಾಣ, ಉಂದೆನ್ ಮಾತಾ ಅನುಭವಿತೆರ್.ಜನವರಿ ತಿಂಗೊಳುದ 17ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ತಾನ್ ಬೇಲೆ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಸಭೆಕ್ಕ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಅಗಲೆಡ್ದ್ ಆತ್ಮಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯೆರ್.

ಇಂಚೆನೇ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ ಸುಮಾರ್ 15 ತಿಂಗೊಳು ಹಾಸಿಗೆಡೇ ಇತ್ತ್‍ದ್ ಕಷ್ಟ ಸಂಕಟೊನು ಅನುಭವಿತೊಂದು ದೇವೆರೆ ಲೆಪ್ಪುಗಾದ್ ಕಾತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.ಕಡೆಕ್ಕ್‍ಲಾ ದೇವೆರ್ ಅರೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆನ್ ಕೇಂಡೆರ್.1887 ಎಪ್ರಿಲ್ 13 ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಬಯ್ಯಗ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ ದೃಢ ಶರೀರೊನು ಈ ಲೊಕೊಡು ಬುಡ್ದು ಪರಲೋಕ ಸೇರಿಯೆರ್.ಮರಣದ ಸಮಯೊಡು ಅರೆ ಬುಡೆದಿ ಬೊಕ್ಕ ಐನ್ ಜೋಕುಲು ಕೈತಲಿತ್ತೆರ್.55 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು ತನ್ನ ಬುಡೆದಿ ಜೋಕುಲೆನ್ ದುಃಖೊಡು ಬುಡ್ದು ದೇವೆರೆ ಸನ್ನಿಧಿಗ್ ಪೋಯಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ತಾನ್ ಮಳ್ತಿ 29 ವರ್ಷದ ದೇವರೆ ಸೇವೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಪಾಲ್‍ದ ಸೇವೆ ಸುಮಾರ್ 17 ವರ್ಷ ತುಳುನಾಡ್‍ಡೇ ಮಳ್ತ್‍ದೆರ್.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ಇಂಗ್ಲಿಸ್

ಕನ್ನಡ




#Article 314: ಕನಿಜೊ (654 words)


 

ಭೂಮಿದ  ಮೇಲ್ದ ಪದರೊಲೆಡ್    ಕಲ್ಲುಲೆನ  ರೂಪೊಡು   ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಪಟಿಕ  ರಚನೆ  ಅಂಚನೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಉಪ್ಪುನ    ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಜೈವಿಕ ಮೂಲದ  ನಿಸರ್ಗದ  ಸಹಜ ವಸ್ತುಲೆಗ್  ಕನಿಜೊಲು (ಖನಿಜೊಲು) ಇಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. 

ಬಂಗಾರ್, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ  ಇಂಚಿನ ಕೆಲವು ಲೋಹ ರೂಪದ ಮೂಲವಸ್ತುಲು  ಸಹಜವಾದ ಖನಿಜ ರೂಪೊಡು  ಪ್ರಕೃತಿಡ್  ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇಪ್ಪುವಾ. ಕರ್ಬೊ ಲೋಹಮಂಡೂರ(ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್) ತಾಮ್ರ ಸೀಸ ಸತು  ಇಂಚಿನ ಲೋಹೊಲು ಅಯಿಕುಲೆನ ಆಕ್ಸೈಡು ಸಲ್ಫೈಡು ಬೊಕ ಕಾರ್ಬೋನೇಟು ಇಂಚಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಉಂಡು. ಭೂಮಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಮೂಲವಸ್ತುಲೆಡ್  ಸಿಲಿಕಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಇನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ಬು   ಭೂಮಿಯ ಪಿದಯಿದಚೋಲಿಡ್  ಸುಮಾರಾದ್  ೭೫%  ಭಾಗದಾತ್  ಇನ್ನಗ ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಂಡು, ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಸಿಲಿಕಾನ್-ಆಮ್ಲಜನಕ ಸೇರ್ದ್ ಆಯಿನ ಸಿಲಿಕೇಟು ರೂಪದ ಖನಿಜೊಲು ಭೂಮಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ದಿಂಜ ಬಗೆಕುಲೆಡ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ನಿಸರ್ಗೊಡು ತಿಕ್ಕುನ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಸ್ಪಟಿಕ ರೂಪೊಡು  ಉಪ್ಪುನ , ಅಜೈವಿಕ  ಉಗಮದ, ಸಹಜ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತೊನು ಕನಿಜೊ ಯಾನೆ  ಖನಿಜ ಇಂದು  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಉಂದೆಟ್ ದುಂಬು 1995 ಇಸವಿಡು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಘ  (IMA) ಅಂಗೀಕರಿಸಾದಿತ್ತಿನ  ವ್ಯಾಖ್ಯೆದ  ಪ್ರಕಾರ ಭೂವೈಜ್ಙಾನಿಕ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆಡು  ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ್, ಸ್ಫಟಿಕ ರಚನೆ ಉಪ್ಪುನ   ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಮೂಲವಸ್ತು (ಧಾತು) ಅತ್ತಾಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತೊನು  ಖನಿಜ ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು

ಕೆಲವು  ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಸರೊಲೆಡು ಜೈವಿಕ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆಡ್ ಆತಿನ ಅಂಚನೆ ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆ ದಾಂತಿನ  ನೈಸರ್ಗಿಕ  ವಸ್ತುಲೆನ್ಲಾ ಖನಿಜೊಲೆನ  ಪಟ್ಟಿಗ್  ಸೇರಾದೆರ್.

ಒವ್ವೇ ಒಂಜಿ  ಖನಿಜೊಗು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಗೆ ಬಗೆತ ಖನಿಜೊಲು (minerals)  ಅತ್ತಾಂಡ  ಖನಿಜರೂಪಿಲು () ಸೇರ್ದಿನ  ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುನು   ಶಿಲೆ(rock)  ಇಂದು ಪರಿಗಣನೆ  ಮಲ್ಪುವೆರ್.   ಖನಿಜೊಲೆನ ಅಧ್ಯಯನೊನು  ”ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ”  ಇಜಿಂಡ  “ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ “()  ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು.

ಭೂಮಿದ ಪಿದಯಿದ ಚೋಲಿ () ಡು ಉಪ್ಪುನ  ಖನಿಜೊಲೆಡ್  ಎಚ್ಚಿಕಡಿಮೆ  90% ದಾತ್   ಸಿಲಿಕೇಟು ವರ್ಗದ  ಖನಿಜೊಲು.  ಭೂಮಿದ ಒಟ್ಟಾರೆ  ರಾಸಾಯನಿಕಗುಣತ  ಅನುಸಾರವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ಖನಿಜ ವಿಧಕುಲು  ಭೂಮಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನ  ಬಗೆಕುಲು(ವೈವಿಧ್ಯ ) ಬೊಕ  ಪ್ರಮಾಣ (ವಿಪುಲತೆ )  ನಿರ್ಧಾರವಾಪುಂಡು.  ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು  ಆಮ್ಲಜನಕ  ಇನ್ಪಿನ  ರಡ್ಡ್  ಮೂಲವಸ್ತುಲು  ಭೂಮಿದ ಪಿದಯಿಚೋಲಿಡು  ಅಂದಾಜಿ  75 % ದಾತ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ, ಈ  ಮೂಲವಸ್ತುಲು  ದಿಂಜಿದಿನ ಸಿಲಿಕೇಟು  ವಿದೊತ ಖನಿಜೊಲು ನಿಸರ್ಗೊಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಇತ್ತ್ ದ್  ಮಾತಾ ಕಡೆಟುಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್:  ಬೊಲ್ಲುಕಲ್ಲು (ಇಜಿಂಡ ಬೆಣಚಿ; ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಕ್ವಾರ್ಝ್ -  ) ಇನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಂಚನೆ ದಿಂಜವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ  ಒಂಜಿ ಸಿಲಿಕಾನ್- ರಡ್ಡ್ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅಣುಕುಲು ಸೇರ್ದ್ ಆತಿನ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡು ಇನ್ಪಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪ.

ವಿಭಿನ್ನ  ಖನಿಜೊಲೆನ್  ಅಯಿಕುಲೆನ  ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ  ರಾಸಾಯನಿಕ  ಬೊಕ  ಭೌತಿಕ ಗುಣಧರ್ಮೊಲೆನ  ಸಹಾಯೊಡು  ಗುರುತಿಸಾವರೆ ಆಪುಂಡು.  ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪಿನ  ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ಪರಿಸರದ  ಅನುಗುಣವಾದ್  ಖನಿಜೊಲೆನ  ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಬೊಕ  ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆಲೆಡು  ಉಂಡಾಪಿನ ವ್ಯತಾಸೊಲೆನ್  ಆಧರಿಸಾದ್   ವಿವಿಧ ಖನಿಜ  ವಿಧಕುಲೆನ್  ಗುರುತಿಸಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ಶಿಲಾ ವಸ್ತುಲೆನ  ಉಗಮ ಪರಿಸರೊಡು  ಉಂಡಾಪಿನ  ಉಷ್ಣತೆ, ಒತ್ತಡ  ಬೊಕ ಸಮಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಲೆಡು   ಆಪಿನ  ಬದಲಾವಣೆಲು ಅಯಿಟುಪ್ಪುನ  ಖನಿಜಲೆಡು ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು.

ಖನಿಜೊಲೆನ  ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ ಬೊಕ  ಸಂಘಟನೆಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ    ಬಗೆಬಗೆತ ಭೌತಿಕ ಗುಣ ಲಚ್ಚಣೊಲೆನ  ಆಧಾರೊಡು  ಖನಿಜೊಲೆನ್   ತೆರಿಪಾವರೆ ಆಪುಂಡು.  ಖನಿಜೊಲೆನ್  ಗುರುತಿಸಾವರೆ  ಸಾಕಾರಿಯಾಪಿನ  ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೌತಿಕ ಗುಣಕುಲು ಇನ್ನಗ  ಅಯಿಕುಲೆನ   ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆ, , ,  ,  ಪಾರದರ್ಶಕತ್ವ , ಬಣ್ಣ,  ಪೊಡಿ, ಸೀಳಿಕೆಲು, ಬಿರುಕುಲು, ಸಂದುಲು ಬೊಕ  ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆ. ಉಂದು ಅತ್ತಾಂದೆ  ಖನಿಜೊಲೆನ  ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಗುಣ, ರುಚಿ, ವಾಸನೆ, ವಿಕಿರಣಶೀಲತ್ವ  ಬೊಕ ಆಮ್ಲದೊಟ್ಟುಗು ತೋಜಾವುನ  ವರ್ತನೆ ದಂಚಿನ   ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಕುಲೆನ್  ಬಳಸ್ದ್  ನನಾತ್  ನಿಖರವಾದ್  ಖನಿಜ  ಪ್ರಭೇಧೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾವರೆ ಆಪುಂಡು.

ಖನಿಜೊಲೆನ ಉಲಾಯಿದ  ಮುಖ್ಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಘಟಕೊಲೆನ  ಆಧಾರೊಡು ಅಯಿಕುಲೆನ್  ವರ್ಗಿಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆರು.  ಖನಿಜೊಲೆನ ವರ್ಗಿಕರಣ ಕ್ಕಾದ್  (೧) ಡಾನಾ ವರ್ಗಿಕರಣ ಬೊಕ (೨) ಸ್ಟ್ರುಂಝ್ ವರ್ಗಿಕರಣ ಇನ್ಪಿನ  ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪದ್ಧತಿಲು  ಚಾಲ್ತಿಡು ಉಲ್ಲಾ.

 () ವರ್ಗೊಗು ಸೇರಿದಿನ  ಖನಿಜೊಲೆನ್  ಅಯಿಕುಲೆನ  ಬಹುಕಣಕರಣ (ಪಾಲಿಮರಿಕರಣ -) ಬೊಕ  ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆಲೆನ () ಆಧಾರೊಡು  ಆಜಿ  ಉಪವಿಭಾಗಲಾದ್ ವಿಂಗಡಿಸಾದೆರು.  ಮಾತಾ ಸಿಲಿಕೇಟು ಖನಿಜೊಲೆಡು  [SiO4]4-  ಇನ್ಪಿನ  ಸಿಲಿಕಾ(silica) ಚತರ್ಮುಖಿ ಲೆನ () ಮೂಲ ಘಟಕ ಉಪ್ಪುಂಡು.  ಸಿಲಿಕಾ ಚತುರ್ಮುಖಿ ಇನ್ನಗ, ಒಂಜಿ  ಸಿಲಿಕಾನ್ ಧನಾಯಾನು()ದ  ಸುತ್ತ ನಾಲು  ಆಮ್ಲಜನಕದ ಋಣಾಯನುಲು () ಕೂಡೊಂದು ಉಂಡಾಯಿನ  ಚತುರ್ಮುಖ ರೂಪದ ರಚನೆ. ಬಹುಕಣಕರಣವಾಯಿನ  ಇಂಚಿನ  ಸಿಲಿಕಾನ್ ಚತುರ್ಮುಖಿಲೆನು  ಈ ತಿರ್ತದಂಚ  ಉಪವಿಭಾಗಿಸಾವೊಲಿ.

ಸಿಲಕೇಟುಲು ಅತ್ತಾಂದೆ  ಬೇತೆ  ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಖನಿಜ ವರ್ಗೊಲು ಇನ್ನಗ  

ಒಂಜಿ ಇಜಿಂಡ ಒಂಜೆಡ್ದ್  ಎಚ್ಚ  ಖನಿಜೊಲು ಇಜಿಂಡ ಖನಿಜರೂಪಿಲು  ಒಟ್ಟಾದ್  ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುನು ಶಿಲೆ ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು. ಕೆಲವು ಶಿಲೆಕುಲೆಡು ಉದಾಹರಣೆಗ್  ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು (ಲೈಮ್ ಸ್ಟೋನು-limestone) ಇಜಿಂಡ  ಬೆಣಚಿಕಲ್ಲು(ಕ್ವಾರ್ಝೈಟು- quartzite) ಇಂಚಿನವೆಟು ಒಂಜೇ ಬಗೆತ  ಖನಿಜೊಲು ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಪ್ಪುವಾ.ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲುಡು  ಕೇಲ್ಸೈಟು (Calcite) ಇಜಿಂಡ ಅರಗೊನೈಟು Aragonite) ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜ ಅಂಚನೆ  ಕ್ವಾರ್ಝೈಟುಡು ಕ್ವಾರ್ಝ್ ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜ ಎಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಪ್ಪುವಾ.

ಬೇತೆ  ಶಿಲೆಕುಲೆಡು ಮುಖ್ಯವಾದುಪ್ಪುನ ಖನಿಜಲೆನ  ತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಮಾಣೊದ ಮಿತ್ತ್  ಆಯಾ ಶಿಲೆನ್  ಗುರುತು ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಗ್ರಾನೈಟು (granite) ಶಿಲೆಟ್ ಕ್ವಾರ್ಝ್ (quartz), ಅಲ್ಕಾಲಿ ಫೆಲ್ಸ್‍ಪಾರ್(alkali feldspar) ಬೊಕ ಪ್ಲೇಜಿಯೊಕ್ಲೇಸ್ ಫೆಲ್ಸ್‍ಪಾರ್(plagioclase feldspar) ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜೊಲು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುವಾ. ಉಂದಾತ್ತಾಂದೆ ಉಂದೆ ಶಿಲೆಟು ಉಪ್ಪುನ  ಬಯೊಟೈಟು (biotite), ಮೇಗ್ನೆಟೈಟು (magnetite), ಜಿರ್ಕಾನ್ (zircon)-ಇಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಖನಿಜ ವಿಧೊಕುಲೆನ್ ಪೂರಕ (accessory) ಖನಿಜೊಲು ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು.

ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬಳಕೆದ  ಖನಿಜೊಲೆನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ (industrial) ಖನಿಜೊಲು  ಇನ್ಪೆರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆ  (Silica Sand) ಲೋಹ ಎರಕದ (foundry) ಉದ್ದಿಮೆಲೆಡು ಅತಿ ಅಗತ್ಯದ  ಖನಿಜ ವಸ್ತುವಾದ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. 

ಲೋಹದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಖನಿಜ ಬೊಕ ಶಿಲೆಕುಲೆನ್ ಅದರು ಲು (ores ) ಇಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡು ದಿಂಜ ತಿಕ್ಕುನ ಹೀಮಾಟೈಟು ( haematite) ಇನ್ಪಿನ ಅದುರು ಕರ್ಬೊದ ಅದುರು.  ಹೀಮಾಟೈಟು ಅದುರುದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ  Fe2O3.

ಅಪರೂಪದ ಅಂಚನೆ ದಿಂಜ ಪೊರ್ಲು ಉಪ್ಪುನ ,  ದೀರ್ಘ ಬಾಳ್ವಿಕೆ ಬರ್ಪಿನ,  ಆಲಂಕಾರೊಗು  ಬಳಕೆಯಾಪಿನ ಖನಿಜೊಲೆನ್ ರತ್ನೊಲು ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು.  ಒರುಂಬ ಬಗೆತ ನವರತ್ನೊಲು ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡುದಿಂಚಿ ಬಳಕೆಡು ಉಲ್ಲಾ. ಆಂಡ  ಆದುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಸುಮಾರಾದ ೩೫ ಬಗೆತ ರತ್ನೊಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುಲ್ಲಾ. ಉಂದೆಕುಲೆಡು ಸುಮಾರ ೨೦ ಬಗೆತ ಖನಿಜೊಲೆನು ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕೆಲವು ಖನಿಜೊಲು ಒಂಜೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಿನ ರೂಪೊಡು ನಿಸರ್ಗೊಡು  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಕೊರಂಡಂ ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜ ಮಾಣಿಕ್ಯ (ರೂಬಿ) ಬೊಕ್ಕ  ನೀಲ (ಸಫೈರ್) ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ರೂಪೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುವಾ. ಇಂಚಿನ ಕೆಲವು ರೂಬಿ ಕೊರಂಡಂ ದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆನ್ ಸುಳ್ಯಾ ತಾಲೂಕುದ ಗ್ರಾಮೀಣ- ಅರಣ್ಯ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ.




#Article 315: ಕಣ್ಣಪ್ಪ (257 words)


ಕಣ್ಣಪ್ಪ :ವೀರಶೈವರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಾಲ್ಪುನ 63 ಪುರಾತನರೆಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ. ಅಯೆನ ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತಿಯಿಂಡ್ತ್ ಶಿವಗ್ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣುನ್ ಅರ್ಪಿಸಿ ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯೊನ್ ಪಡೆದ ಶರಣ.ತಮಿಳಿನ ಪೆರಿಯಪುರಾಣಟ್ಲಾ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಡ್ ಷಡಕ್ಷರಿತ ವೃಷಭೇಂದ್ರ ವಿಜಯಡ್ ಇಂಬೆರ್ನಾ ಕಥೆ ಬರರ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಥೆನ್ ಆದರಿಸಾತ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ಸಿದ್ಧವಾತ್ಂಡ್. ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಬೇಡ ಜಾತಿತಾಯೆ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿನ್ ಪಡೆತ್ತೆ.

ಜನಜನಿತವಾಯಿನ ಈ ಕಥೆ ಇಂಚ ಉಂಡು:ಚೋಳಮಂಡಲತ ತಿರುಕಾಲತ್ತಿ (ಶ್ರೀಕಾಳಹಸ್ತಿ) ಒಂಜಿ ಶೈವಕ್ಷೇತ್ರ. ಆ ಬೆಟ್ಟ ಮಿತ್ತ್ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿ ಕಿರಾತರ ಗುಂಪೊಂಜಿ ಇತ್ತಂಡ್. ಅಯಿನ ಒಡೆಯ ಕಣ್ಣಪ್ಪ. ಒಂಜಿ ಸಂಜೆ ಮರದಡಿಟ್ ಮಲಗಿ ಇಪ್ಪುನಗ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಕನಸಿಡ್ ಶಿವ ಬತ್ತ್ ತ್ ಆ ಕಾಡಿಟ್ ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ಪುನ ವಿಷ ಪಣತ್ತೆ  ಅಯಿನ್ ಅನುನಯಡ್ತ್ ಪುಜಿಸೊಡ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಕನಸು ನಿಜ ಇಪ್ಪುನಲೇಕ್ಕೊ ದೂರಡ್ ಶಿವಲಿಂಗ ತೊಜುಂಡು. ಅಯಿನ್ ತೂಯಿನ ಕಣ್ಣಪ್ಪಗ್ ಕುಷಿಯಾತ್ ಮುಗ್ಧಮನಸ್ಸ್ ಡ್ತ್ ಶಿವಲಿಂಗೊನ್ ಅಪ್ಪಿ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಕ್ಕೊ ಲಾಲಿಯಾರ ಪಾತೆರಿಯಾರ ಪುಜಾಕೈಂಕರ್ಯೊನ್. ಶಿವಗ್ ಆಹಾರವಾತ್ ಜಿಂಕೆ ಮಾಂಸೊನ್ ಬೇಯಿಸಿ ದೆತೊಂತು ಬತ್ತೆ, ತೂಯೆ, ರುಚಿಯಾಯಿನ ಭಾಗೊನ್ ಶಿವನ ಪಾದದಡಿಟ್ ದಿಯೇ ಯಾನ್ ಕೊಂಡ್ತ್  ಬತ್ತಿನಕ್ಕ್ ದುಂಬು ದಿನಾ ಪೂನ್ ದೆತ್ತ್ ಪೊಸ ಪೂನ್ ದೀತ್ ಪೂಜೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಸುರ್ ಮಾಲ್ತೆ. ಅಪಗ ಅಯರಗ್ಉ ಸಿಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್. ಆ ದುಂಬೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾತ್ ಪೂಜೆ ಅಯಿನ ಲಿಂಗಗ್ ತರೆನ್ಯ ಮಿತ್ತ್ ಪೂನ್ನುಎನ್ನ ಕೆರದ ಕಾಲಿಂಡ್ತ್ ಅಂಚಿಗ್ ನೂಕಿ ಎನ್ನ ಬಾಯಡ್ ನೀರನ್ ತುಂಬಿ ಉಂದು ಲಿಂಗಕ್ಕ್ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಲ್ತೆ ಯಾನ್ ಮುಡಿದಿದ್ದ ಪೂನೆ ಸೂಡಿ ಮಾಂಸೊನ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಲ್ತೆ. ಅಕಳಂಕ ನಿಸ್ಸ್ವಾರ್ಥ ಭಕ್ತಿಯಿಡ್ತ್ ಮಾಲ್ತಿನ ಈ ಪೂಜೆಯೆಡ್ತ್ ಶಿವ ಸಂಪ್ರೀತ ಅತೆ. ಇಂಚನೆ ಪೂಜಾವಿಧಾನ ಎಪೊಲಾ ನಡೆತ್ತ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಶಿವದೇವಾಲಯಟ್ ನಿತ್ಯೊ ಮಾಂಸ ಮೂಳೆನ್ ತೂತ್ ಪೂಜಾರಿ ಭಯ ಬತ್ತ್ ಪಾತಕಿನ್ ಪತ್ತೆಮಾಲ್ಪಯಾರ ಒಂಜಿ ದಿನ ಲಿಂಗತ ಪಿರಾ ಅಡಂಗಾತ್ ಕುಳಳಿಯೆ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಮಾಲ್ಪುನ ವಿಚಿತ್ರ ಲಿಂಗಪೂಜೆನ್ ತೂತ್ ಕೆಂಡವಾತ್. ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪೂಜಾನಿಷ್ಠೆನ್ ಪೂಜಾರಿಗ್ ಆ ಮೂಲಕ ಲೋಕಕ್ಕ್ ಪ್ರಕಟ ಮಾಲ್ಪೊಡ್ ಈ ಬಗೆಟ್ ಶಿವ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣಿಡ್ತ್ ನೀರು (ಬೇರೆ ಕಥೆಲೆಕ್ಕೊ ರಕ್ತ) ಬರ್ಪುಂಡು. ಶಿವ ದುಃಖಕ್ಕ್ ಕಾರಣೊನ್ ತೆರಿದ್ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಪೇಚಾಡಿ ಉಂದ್ ದಾನೋ ಕಣ್ಣಿ ರೋಗ ಇಪ್ಪೊಡ್ ಪಂಡೆ ಎನ್ನ ನಿರ್ಮಲವಾಯಿನ ಕಣ್ಣನ್ ಬಾಣತ ಮೊನೆಡತ್ತ್ ದೆತ್ತೆ ನೀರೊಸರುತ್ತಿದ್ದ ಶಿವನ ಕಣ್ಣಿದ್ದ ಕಡೆಗ್ ತೂಪೆ ಆ. ಕ್ಷಣಟ್ ಕಣ್ಣು ಬರ್ಪುನ ಣಿರ್ ಉಂತುಂಡು. ಆಂಚನೆ ಶಿವನ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಣ್ಣು ಜಿನುಗಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಅಪುಂಡು. ಆಪಗ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಎನ್ನ ಕಾಲ್ನ ಉಂಗುಷ್ಠೊನ್ ಗುರುತಿಸಾತ್ ಶಿವನ ಕಣ್ಣಿಗ್ ಕೊರ್ಯಿಯೆ ಎನ್ನ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಣ್ಣನ್ ದೇತ್ತ್ ದಕ್ಕಿಯೆ. ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತನ ಅದ್ವಿತೀಯ ತ್ಯಾಗಗ್ ಶಿವ ಪ್ರಸನ್ನ ಅಪೆ. ಕಣ್ಣಪ್ಪ ದೆತ್ತನಾ ಕಣ್ಣುನ್  ಪಡೆಪ್ಪೆ. ಲಿಂಗತ ಪಿರಾ ಕುಳ್ಳಿನಾ  ಪೂಜಾರಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಡ್ತ್ ದುಂಬು ಬತ್ತ್  ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ  ಬತ್ತ್ಪ್ರೀತಿ ಮಾಲ್ಪೇ ಅಯಿಡತ್  ಬುಕ್ಕ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಕಥೆ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಪುಂಡು. 




#Article 316: ಸಿಕ್ಕಿಂ (132 words)


 ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತ ದೇಶದ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ರಾಜ್ಯೊ. ೧೯೭೫ ಮುಟ್ಟ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಚೊಗ್ಯಾಲ್ ರಾಜವಂಶಸ್ಥೆರ್ ಆಡಲಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೫ ಟ್ ನಡತಿನ ಜನಾದೇಶೊ (ರೆಫರೆಂಡಮ್) ಪ್ರಕಾರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತ ದೇಶೊಡು ೨೨ನೇ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಸೇರ್ಂಡ್ 

ಈ ರಾಜ್ಯದ ಬಡಕಯಿಡ್ ಚೀನಾ ದೇಶ, ಪಡ್ಡಯಿಡ್ ನೇಪಾಲ ದೇಶ, ಮೂಡಯಿಡ್ ಭೂತಾನ್ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ತೆಂಕಯಿಡ್ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ನೇಪಾಲಿ, ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್, ಲೆಪ್ಚಾ, ತಮಂಗ್, ಲಿಂಬು, ನೇವಾರಿ, ರಾಯ್, ಗುರುಂಗ್, ಮಗರ್, ಸುನ್ವರ್ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆಲು. ಹಿಂದು ಬೊಕ್ಕ ವಜ್ರಯಾನ ಭೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಮುಲ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮೊಲು. ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಟಾಕ್ ಈ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೆರ್‌ದ್ಲಾ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಪ್ರಪಂಚಡ್ ೩ನೇ ಎತ್ತರವಾಯಿನ ಪರ್ವತ ಕಾಂಚನಜುಂಗಾ ಪರ್ವತ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೇಪಾಲಡ್ ಪರಡ್‌ದುಂಡು. 

ಸಿಕ್ಕಿಂ ಪಣ್ಪಿ ಪುದರ್ ಲಿಂಬು ಬಾಸೆದ ಪದ 'ಸು' (ಪಂಡ ಪೊಸತ್ತ್) ಬೊಕ್ಕ 'ಖ್ಯಮ್' (ಪಂಡ ಅರಮನೆ ಅತ್ತ್‌ಡ ಇಲ್ಲ್) ನೆಡ್ದ್ ಬೈದ್‌ಂಡ್ ಪಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುರುತ್ತ ರಾಜೆ ಪಂಚೇಲ್ ನಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಕಟ್ಟಿನ ಅರಮನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದುಪ್ಪು. ಟಿಬೆಟ್ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂದೆನ್ 'ಡ್ರೆಂಜಾಂಗ್' ಪಂಡ 'ಅರಿತ ಘಾಟಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 317: ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (400 words)


ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಂಡ ನರಮಾನಿಯನ ಸರೀರೊಡು ಉಂಡಾಪಿನ  ಜೀವಕೋಶಲೆನ ಅಸಹಜ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನರಮಾನಿಯನ  ಸರೀರೊಡೆ ಸುರುವಾದ್ ಅಂತ್ಯ ಆಪಿನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಸೀಕ್.ಈ ರೋಗು ಒಂಜಾ ಪೂರಾ ಗುಣ ಆವು ಇಜ್ಜಿಂಡ ನರಮಾನಿಯನ್ ಬಲಿ ದೆತೊನುನಂಚಿನ ಸೀಕ್.ಒವ್ವೆ ಅಂಗದ ಜೀವಕೋಶೊಲು,ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಾಂಶೊಲು ಲೆಕ್ಕೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವು ಖಂಡೆಯಾದ್ ಕಡೆಕ್ ಆ ಅಂಗಾಂಶದ ಕಾನ್ಸರ್‌ಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು .ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಗರ್ಭಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಕರ್ಲ್‌ದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಾತ.ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಚರ್ಬಿದ ಖಂಡೆದ(ಗಡ್ಡೆ) ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು .ಅವೆಡ್ದ್ ದಾಲ ತೊಂದರೆ ಆಪುಜಿ ಆಂಡ  ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಖಂಡೆ(ಗಡ್ಡೆ)ಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡುಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒರಿಯಡ್ದ್ ಕುಡೊರಿಯಗ್ ಪಗರುಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಯಿಡ್ದ್ ನರಮಾನಿಯನ ಸರೀರೊಗು ಅಂಟೊನುಂಜಿ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಲು ಬೊಕ್ಕ  ಲಕ್ಷಣೊಲು : ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಿಗಲೆದ ಅಂಗಾಂಸೊಡ್ದು ಬುಳೆಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್..ಮಿರೆಕ್‌ಲೆಡ್  ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿನ ಉಂಡೆ ಆಕಾರದ ಎಲ್ಯ ಮುದ್ದೆ,ಮಿರೆಕ್‌ಲೆನ  ಆಕಾರ ಬದಲಾವಣೆ, ಚರ್ಮದ ಮಿತ್ತ್ ಕೆಂಪು  ಪ್ಯಾಚ್, ತೊಟ್ಟುಲೆಡ್ ದ್ರವ ವಿಸರ್ಜನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಿರೆಕ್‌‌ಲ್ ಕಿನ್ಯ ಆಪಿನಿ ಉಂದು ಮಾತ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ದ ಲಕ್ಷಣೊಲು..ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಗ್ ಪದ್‌ರ್ನಕುಲೆಗ್  ಮಿರೆ ಬೇನೆ , ಬಾತಿನ ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಲು, ಉಸಿರಾಟೊಗು ತೊಂದರೆ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಮಾಲೆ|ಮಂಜಲ್ ಚರ್ಮ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬರು. .ದೃಷ್ಟಾಂತವಾದ್ ಸುಮಾರು 5-10% ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಡ್ದ್ ಅನುವಂಶೀಯತೆ|ಆನುವಂಶಿಕವಾದ್ ಜೀನ್‌ಲೆನ ಮೂಲಕ(ಬೇತೆಕುಲೆನ ಪೈಕಿ BRCA1 ಬೊಕ್ಕ  BRCA2) ಬರ್ಪುಂಡು. ..ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕ್ಷೀರೋತ್ಪಾದಕ ನಾಳ|ಪೇರ್‌ದ ನಾಳೊಲೆನ   ಉಲಯಿದ ಪದರದ ಜೀವಕೋಶೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೇರ್‌ನ್ ನಾಳೊಲೆಗ್ ಪೂರೈಸವುನ ಕಿನ್ಯಪಾಲೆಲೆಡ್ ಆಪುಂಡು .  ನಾಳೊಲೆಡ್ದ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಪಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರನ್  ನಾಳದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಬೊಕ್ಕ ಕಿನ್ಯಪಾಲೆಲೆಡ್ದ್  ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಪಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್  ಕಿರುಹಾಲೆಗಳ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಲು ಪಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್..ಅವತ್ತಂದೆ  18 ಬೇತೆ ಉಪವಿಧೊತ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍‌ಲು ಉಂಡು .ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍ಲು  ಒಳನಾಳದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಂಚಿನ  ದುಂಬುದ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಗಾಯೊಲೆಡ್ದ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. .ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍ನ್ ಅಯಿಕ್ ಸಂಬಂಧಿಸಯಿನ  ಗಂಟ್‌ದ ಒಂಜಿ  ಬಯಾಪ್ಸಿ  ದೆಪ್ಪುನ ಮುಖಾಂತರ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ.ಒರ ತೆರಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ  ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಗ್ ಪದ್‌ರ್‌ನೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾ ರೀತಿದ ಮರ್ದ್‌ಲೆಗ್  ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೆರಿಯೆರೆ ನನೊಂಜಾತ್  ಪರೀಕ್ಷೆಲೆನ್ ಮನ್ಪೊಡಾಪುಂಡು..

ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಸೊಲೆನ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಗೊಡು ಇಂಗಡಿಸವೊಲಿ:

ಬೇತೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಸೊಲು, ಬಅಲೆನ್ ಸಾಂಕುನ ಅತ್ತಂಡ ಮಿರೆಪೇರ್‍ದ ಕೊರತೆಡ್,ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟೊದ ಹಾರ್ಮೋನುಲೆಡ್ದ್,  ಕೆಲವು ತೆನಸ್‍ದ ಕ್ರಮೊಡ್ದ್, ಬುಕ್ಕೊ ದಪ್ಪೊ ಸರ್ತೊ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲಡ್ದ್ ಮಿರೆತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರ್ಪುಂಡುಂದು ಸೂಚನೆ ಉಂಡು.

ಸುರುಕು ಗುರುತಿಸಯೆರೆ ಆಪಿನ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍‌ದ ಲಕ್ಷಣ ಮಿರೆಕ್‌ಲೆನ ಅಂಗಾಂಶೊಡ್ದು ಬೇತೆರೀತಿದ ಒಂಜಿ ಉರುಟು ಆಕಾರದ ಕಿನ್ಯ ಮುದ್ದೆ.೮೦ ಶೇಕಡದಾತ್ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍ ಪ್ರಕರಣೊಲು ಈ ಉರುಟು ಆಕಾರದ ಕಿನ್ಯ ಮುದ್ದೆ  ತೋಜಿನಗ ಗೊತ್ತಪುಂಡು..ಸುರುಟು ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್  ಮಮೊಗ್ರಮ್‍ಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಲು ತೋಜುನಂಚಿನ ಉಂಡೆಲು ಮಾತ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ದ ಸೂಚನೆಯಾದುಪ್ಪು.

ಈ ಉಂಡೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ದ ಬೇತೆ ಲಕ್ಷಣೊಲು: ಚರ್ಮದ ನೆರಿಕಟ್ಟುನಿ  ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಿನ್ಯಾಪಿನಿ,  ತೊಟ್ಟುದ ಸುತ್ತ ಗುಳ್ಳೆಲು ,ದ್ರವ ವಿಸರ್ಜನೆ , ಒಂಜಿ ಮಿರೆ ಕುಡೊಂಜೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಪಿನಿ,  ತೊಟ್ಟುಲು  ಆಕಾರ ಬದಲಾಪಿನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ  ತರೆ ತಿರ್ತಾಯಿನ  ತೊಟ್ಟುಲು ,ಮಿರೆ ಯಾಪಲ ಬೇನೆ  , ಇತ್ಯಾದಿ

ಕಾನ್ಸರ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ದೆತೊಂದು ಗುಣ ಮಲ್ಪಿನವು ಮಸ್ತ್ ಬಂಙದ ಕೆಲಸ ಆಂಚಾದ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರ್ಪುನೆಗ್ ದುಂಬೆ ಬರಂದಿನಂಚನೆ ಮಲ್ಪುರೆ ಪ್ರಯತ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಎಂಚ ಪಂಡ ಸರೀರೊಡು ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಫಲ ಪರ್ಂದ್ ತರಕಾರಿಲೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ತಿನೊಡು.ಸರೀರೊಡು ಅನಗತ್ಯ ಚರ್ಬಿ(ಬೊಜ್ಜು) ಸೇರಂದಿಲೆಕ್ಕ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡು.ದಿನನಿತ್ಯ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಲ್ಪೊಡು.ತಂಬಾಕು,ಮದ್ಯಪಾನ ,ಧೂಮಪಾನೊದಂಚಿನ ಹಾಳ್ ಅಭ್ಯಾಸೊನು ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.ಜಾಸ್ತಿ ಜನೊತೊಟ್ಟುಗು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.ಸರೀರೊದ ಒವ್ವೆ ಅಂಗ ಬಾತ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ ಆ ಬಾಪು ೪ ದಿನೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಕೂಡ್ಲೆ ವೈದ್ಯೆರೆಡ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪಾವುನ ಎಡ್ಡೆ ದಾಯೆಪಂಡ
ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೀಕ್‌ನ್ ಆಯಿನಾತ್ ಬೇಗ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸುರುತ ಹಂತೊಡೆ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಗುಣ ಆಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಜಾಸ್ತಿ  




#Article 318: ಋ (117 words)


ಋ ' ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆದ ಎನ್ಮನೇನೇ ಅಕ್ಷರೊ.  ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರೊ.

ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆದ ಏಳನೆದ ಅಕ್ಷರೊ. ಇಂದೆತ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿದ ಸ್ವರೂಪೊ ತಿಕಿಜಿ.   ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುಟು ಋ ಅಕ್ಷರೊನು ಗಳಸುನೆ ಕಡಮೆ.  ಕನ್ನಡೊ, ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಗಳಸುನ ಋಷಿ, ಋಣ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದೊಕುಲೆನ್ ರುಸಿ, ರುನೊ ಇಂಚ .   ಸಂಸ್ಕೃತೊದ ತದ್ಬವೊ ರೂಪೊಡು ಪನ್ಪೆರ್.   ವ್ಯಂಜನದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಬನ್ನಗ ಮಾತೃ, ಪಿತೃ, ಗೃಹೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಬ್ದೊಲೆಡ್ ಇಂದೆತ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.  ಅಕ್ಷರೊಮಾಲೆಡ್ ಋಕಾರಒನು ಗಳಸುನವು ತುಳುಟು ಇದ್ದಿ.  ಸಂಸ್ಕೃತೊಡುಲಾ ಋ ಅಕ್ಷರೊಡ್ದು ಸುರಾಪುನ ಪದೊಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಕಮ್ಮಿ.  ಕ್ರಿ.ಶ. ಆಜನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕದಂಬರಾಜೆ ಇಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣವರ್ಮನ ಶಾಸನೊಡು ತಿಕಿನ ಋ ಕಾರೊದ ರೂಪೊನೇ ದಿಂಜ ಪ್ರಾಚೀನವಾಯಿನವುಂದು ಚರಿತ್ರೆಕಾರೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಕದಂಬ ಕಾಲೊದ ಈ ಅಕ್ಷರೊದ ಸ್ವರೂಪೊ, ಅವ್ವೇ ಕಾಲೊದ ಮ ಅಕ್ಷರೊನು ದಿಂಜ ಹೋಲುಂಡು.  ಕ್ರಿ.ಶ. ಪದ್ರಾಡನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರೆ ಶಾಸನಲೆಡ್, ಈ ಅಕ್ಷರೊ ಭು ದಂಚ ದಿಂಜ ಹೋಲುಂಡು. ಉಂದುವೇ ರೂಪೊ ದುಂಬರಿದ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ಪದಿನೆನ್ಮನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಇತ್ತೆ ಇಪ್ಪುನ ರೂಪೊಗು ದಿಂಜ ಕೈತಲಾದ ತೋಜಿಂಡಲಾ ಒಂಜಿ ಕೊಂಡಿ ಎಚ್ಚಾಯಿನೆನ್ ಗುಮನೊಗು ದೆತೊನೊಡು. 




#Article 319: ಗರ್ಭಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (155 words)


 

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಂಡ ನರಮಾನಿಯನ ಸರೀರೊಡು ಉಂಡಾಪಿನ  ಜೀವಕೋಶಲೆನ ಅಸಹಜ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್.ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನರಮಾನಿಯನ  ಸರೀರೊಡೆ ಸುರುವಾದ್ ಅಂತ್ಯ ಆಪಿನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಸೀಕ್ .ಈ ರೋಗು ಒಂಜಾ ಪೂರಾ ಗುಣ ಆವು ಇಜ್ಜಿಂಡ ನರಮಾನಿಯನ್ ಬಲಿ ದೆತೊನುನಂಚಿನ ಸೀಕ್.ಒವ್ವೆ ಅಂಗದ ಜೀವಕೋಶೊಲು,ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಾಂಶೊಲು ಲೆಕ್ಕೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವು ಖಂಡೆಯಾದ್ ಕಡೆಕ್ ಆ ಅಂಗಾಂಶದ ಕಾನ್ಸರ್‌ಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಗರ್ಭಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಕರ್ಲ್‌ದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್,ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಾತ.ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಚರ್ಬಿದ ಖಂಡೆದ(ಗಡ್ಡೆ) ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ದಾಲ ತೊಂದರೆ ಆಪುಜಿ ಆಂಡ  ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಖಂಡೆ(ಗಡ್ಡೆ)ಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡುಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒರಿಯಡ್ದ್ ಕುಡೊರಿಯಗ್ ಪಗರುಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಯಿಡ್ದ್ ನರಮಾನಿಯನ ಸರೀರೊಗು ಅಂಟೊನುಂಜಿ.

ಗರ್ಭಕೋಶ ಪಂಡ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಸರೀರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಅಂಗಾಂಶ. ಅಂಡಾಶಯೊಡ್ದು ಅಂಡಾಣು(ತೆತ್ತಿ)ಬುಡುಗಡೆಯಾದ್ ವೀರ್ಯಣುದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಭ್ರೂಣವಾದ್ ಆವು ಮಲ್ಲೆಯಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬನ್ನೆ ಮುಟ್ಟ ಗರ್ಭಕೋಶ ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂತ್ರಕೋಶ ಬೊಕ್ಕ ಗುದನಾಳದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ್  ಅಂಗಾಂಶ. ಗರ್ಭಕೋಶ ಮೂಜಿ ಪದರೊಡ್ದು ರಚನೆ ಆತ್ಂಡ್.ಉಲಯಿದ ಪದರೊನು ಎನ್‍ಡೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪನ್ಪೆರೆ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಡುತ ಪದರೊನು ಮ್ಯೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಅಂಚನೆ ಪಿದಯಿದ  ಪದರೊನು ಪ್ರಿರಿಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಪೊಣ್ಣು ಬಂಜಿನಾಳ್(ಗರ್ಭವತಿ)ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಭ್ರೂಣದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಗ್ ಬೊಡಾದ್ ಗರ್ಭಕೋಶದ ಉಲಯಿದ ಗೋಡೆ(ಪದರ) ಎನ್‍ಡೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ದಪ್ಪ ಅಪುಂಡು.ಪೊಣ್ಣು ಬಂಜಿನಾಳ್ ಆಯಿಜ್ಜಿಂಡ ಎನ್‍ಡೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್‌ದ ದಪ್ಪ ಆಯಿನ ಅಂಗಾಂಶ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿತ ಋತುಸ್ರಾವದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪಿದಯಿ ಪೊಪುಂಡು.ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಎನ್‍ಡೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್‌ದ ದಪ್ಪ ಆಯಿನ ಅಂಗಾಂಶ ಅಲ್ಪನೆ ಒರಿದ್ ಕಂಡೆಯಾದ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಪುಂಡು




#Article 320: ಜಲಚಕ್ರ (876 words)


ನೀರು  ಇನ್ಪಿನ  ಅಸಾಧಾರಣ ಬಿಲೆತ್ತ  ದ್ರವ್ಯ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಲೆಗ್  ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಒಂಜಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಕೊಡುಗೆ . ಆಂಡಾ, ಈ ನೀರು ಭೂಮಿಡು, ಸುತ್ತೊದ ಪ್ರಕೃತಿಡು, ನಿಶ್ಚಲವಾದ್ ಉಂತುದು ಇತ್ತಿನ ಅತ್ತಾಂಡ ದೆಂಗುದು ಕುಲ್ದಿನ ವಸ್ತು ಅತ್ತು.  ಗಮನಿಸಾದ್ ತೂಯರ್ಡಾ  ನೀರು ಸದಾ ಕಾಲ ಚಲನೆಡು ಉಪ್ಪುನ, ಬಗೆಬಗೆತ ರೂಪುಲೆಗ್ ಬದಲಾಪಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಇಂದ್ ತೆರಿಯುಂಡು. ಕಡಲ್ದ ನೀರು  ಆವಿಯಾದ್ ಆಜಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ಬಾನುಗು ಪೋದ್  ಮೋಡವಾಪುಂಡು. ಮೋಡೊಲು ತಂಡಾದ್  ಭೂಮಿಗು  ಬರ್ಸಾ ಆದ್  ಬೂರುಂಡು. ಬರ್ಸದ ನೀರು ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್  ಪರತೊಂದು ಪೋದು ತೋಡು ಸೇರ್ದ್, ತೋಡುಲೆಡ್ ಪರಪುನ ನೀರು ತುದೆಕುಲೆನ್ ಸೇರ್ದ್, ತುದೆ(ಸುದೆ)ಕುಲು  ಕಡೆಕ್ ಅಳಿವೆಲೆಡು ಕಡಲು ಕೂಡುನವು  ಪ್ರಕೃತಿದ ಸಹಜ ನಿಯಮ ಆದುಂಡು.  ಪರಪುನ ನೀರುಡು ಒಂಜಿ ಅಂಶ ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಕಂತುದು ಪೋದು ಅಂತರ್ಜಲ ಆಪುಂಡು. ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಅಂತರ್ಜಲಲಾ ನಿರಂತರವಾದ್  ಚಲನೆಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.  ಅಯಿತಲಾ ಒಂಜಿ ಅಂಶ ಭೂಮಿದ ಉಲತ ಉಲಯಿಡೇ  ಪರತೊಂದು ಪೋದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ  ಸುದೆ,  ಕಡಲು ಸೇರುಂಡು. ಇಂಚ  ಕಡಲುಡು ಸೇರಿನ ನೀರು, ಕುಡಾ ಆವಿಯದ್, ಆಜಿದ್ ಮೋಡವಾಪುಂಡು.  ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ನಿರಂತರವಾಯಿನ ನೀರುದ ಚಲನೆಗು ಜಲಚಕ್ರ  ಇನ್ಪೆರು.

ಜಲ ಚಕ್ರ  ಅತ್ತಾಂಡ  ಜಲವಿಜ್ಙಾನ ಚಕ್ರ ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ  ಭೂಮಿಡು ಉಪ್ಪುನ ನೀರ್ದ ಸಂಪತ್ತು, ಭೂಮಿದ  ಮೇಲ್ದ ಮೈ‍ತ (ನೆಲತ) ಪಿದಯಿ ( ಇನ್ನಗ  ವಾತಾವರಣೊಡು)  ಬೊಕ ಉಲಾಯಿ ( ಇನ್ನಗ ನೆಲತ ತಿರ್ತ್) ಮುಟ್ಟು ಮುಟ್ಟುಲೆಡ್   ಚಕ್ರದಂಚಾ ನಿರಂತರವಾದ್ ನಡೆತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ನೀರ್ದ  ಪರಿಚಲನೆನ್ ವಿವರಿಸಾವುಂಡು. 

ಜಲ ಚಕ್ರದ  ಗೊಬ್ಬುಡು  ವಾತಾವರಣದ  ಉಷ್ಣತೆನು  ಬದಲಾವಣೆ  ಮಲ್ಪುನ  ಶಾಖ ವಿನಿಮಯೊಲಾ ಸೇರ‍್ದುಂಡು. ಉಂದೆಕು ನಿದರ್ಶನ ಇನ್ನಗ, ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಆಪಿನ ನೀರು ತನ್ನ ಸುತ್ತದ  ವಾತಾವರಣೊಡುದು ಶಕ್ತಿನು ಗೆತೊಂಧು ಪರಿಸರೊನು ತಂಪು ಮಲ್ಪುಂಡು.  ಪ್ರತಿಯಾದ್, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಆಪಿನ ನೀರು ಶಕ್ತಿನು ಬುಡುಪಾಡುದ್ ಪರಿಸರೊನು ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಾ, ಶಾಖ ಪರಿವರ್ತನೆ   ಆನಗ ಹವಾಮಾನದ  ಮಿತ್ತ್  ಪರಿಣಾಮ  ಬೂರುಂಡು.

ಜಲಚಕ್ರದ  ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆವಿಯಾಪಿನಿ)  ಮಜಲುಡು  ಆವಿಯಾಪಿನ  ನೀರು ಶುಧ್ಧ ರೂಪೊನು  ಪಡೆವೊಂದು  ಬೊಕ  ಭೂಮಿಗು  ಪಿರ ಬರ‍್ಪುಂಡು. ನೀರು (ಬೊಕ ಹಿಮಪ್ರವಾಹ) ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರತ್ ಪೋಪಿನ ಮಜಲುಡು ಖನಿಜೊಲೆನ್ , ಪೊಯ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ತುಂಡುಲೆನ್  ತನ್ನೊಟ್ಟುಗು  ಸುದೆಕುಲೆನ ಜಲಮಾರ‍್ಗೊಡು ಸಾಗಿಸಾವುಂಡು. ಈ ರೀತಿಯಾದ್ ನೀರು ಪರಪುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡು ಭೂಭಾಗೊಲು ತೆರದು ಸವಕಳಿಯಾಪಿನೆಡ್ದಾವರೆ ಬೊಕ ಜಲಜ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಂಡಾಪಿನ ಕಾರಣ ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಭೂಸ್ವರೂಪಲೆನ ಬದಲಾವಣೆಗುಲಾ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು.

ಜಲಚಕ್ರೊಡು ನೀರುದ ಚಲನೆಗು ಮೂಲಕಾರಣವಾಯಿನ ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖೊಡುದು ಸಾಗರ ಬೊಕ ಸಮುದ್ರಲೆನ  ನೀರು ಕಾಯಿದು ಬೆಚ್ಚಾದ್  ಆವಿಯಾಪುಂಡು. ಆವಿಯಾಯಿನ ನೀರು ವಾತಾವರಣದ ಗಾಳಿಡು ಸೇರೊಣುಂಡು. ಹಿಮಕಂಡೆ ಬೊಕ ಮೈಂದುದ ರೂಪದ ನೀರುಲಾ ಕರಾದ್ ನೀರಾವಿಯಾಪುಂಡು. ಸಸ್ಯೊಲೆನ ನೀರು ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆಯಾಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಮಣ್ಣುಡುದುಲಾ ಇತ್ತಿನ ನೀರು ಆಜಿದ್ ಆವಿಯಾಪುಂಡು. ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲೆನ ( H2O) ಸಾಂದ್ರತೆ, ವಾತಾವರಣೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲಜನಕ (O) ಸಾರಜನಕ(N) ಇಂಚಿನ ಘಟಕೊಲೆನ  ಸಾಂದ್ರತೆಡುದು ಕಡಿಮೆಯಾದಿಪ್ಪಿನ ಕಾರಣ ಹಗುರವಾಯಿನ ಅನಿಲರೂಪೊದ ನೀರಾವಿಯ ಕಣಕುಲು  ನೀಂದೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಪೋಪಾ. ಗಾಳಿದ ಪರಪು(ಪ್ರವಾಹ)ದೊಟ್ಟುಗು ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲು ಸೇರೊಂದು ಗಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಭೂಮಂಡಲದ ಒಂಜಿ ಕಡೆಡುದು ನನೊಂಜಿ ಕಡೆಕು  ಪೋವೊಂದು ಉಪ್ಪುವಾ.  ಅಂಚನೆ,, ವಾತಾವರಣೊಡು ತೇಲುನ ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲು ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಪೋನಗ ಎತ್ತರಗುಣ (altitude) ಎಚ್ಚಿನಂಚನೆ ಗಾಳಿದ ಒತ್ತಡ (pressure) ಅಂಚನೆ ಉಷ್ಣಮಾನ (temperature) ಕಡಿಮೆಯಾಪುಂಡು.. ಉಷ್ಣಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿನ ಕಾರಣ ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲು ಅನಿಲ ಸ್ಥಿತಿಡುದು ತಂಡುದು ದ್ರವರೂಪದ ನೀರಿದ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ  ಕಣಕುಲಾದ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಯಾಪುಂಡು. ದ್ರವರೂಪದ ನೀರಿದ ಕಣಕುಲು ಗಾಳಿಡುದು ದುಣ್ಣವಾದಿತ್ತುದು ಎಚ್ಚುಎಚ್ಚಾದ್ ದಟ್ಟವಾದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರಿನಂಚನೆ ಸಾಂದ್ರವಾದ್  ಮೋಡೊಲೆನ ರೂಪ ಪಡೆವೊಂದು ವಾತಾವರಣೊಡು ತೋಜುವಾ. ಇಂಚ ನೀರಿದ ಕಣಕುಲು ತಂಡಾದು  ಅನಿಲರೂಪೊಡುದು  ದ್ರವರೂಪೊಗು ಬದಲಾಪಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡು ಭೂಮಿದ ನೆಲತ ಮಟ್ಟೊಡು  ಬನ್ನಗ ಒರಾನೆ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ ಮೈಂದು ( ಮಂಜು - fog)  ಆವರಿಸಾಯಿನಂಚ  ತೋಜಿದು ಬರ್ಪುಂಡು. ವಾತಾವರಣೊಡು  ಮೋಡದ ನೀರಿದ ಕಣಕುಲು ಪರಸ್ಪರ ತಾಂಟುದು ಇಜಿಂಡಾ ಕೂಡೊಂದು ಬುಲೇದು ದುಣ್ಣ  ಎಚ್ಚಾದು ಭೂಮಿಗು ಬರ್ಸಾದ್ (ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಹಿಮವಾದ್) ಬೂರುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆನು ವರ್ಷಾವತರಣ (precipitation) ಇನ್ಪೆರು. ಹಿಮವಾದ್ ಭೂಮಿಗು ಬೂರಿನ ನೀರು ಹಿಮಕಂಡೆ (ice caps) ಲಾದ್ ಹಿಮಚ್ಚಾದಿತ ಪರ್ವತಲೆಡು ಶೇಖರವಾದು ಅನೇಕ ವರ್ಷಲೆನ ಮುಟ್ಟ  ಒರಿಯರೆ ಯಾವು; ಇಜಿಂಡಾ ಹಿಮಸುದೆ (glacier) ಕುಲಾದ್ ಪರ್ವತಲೆಡುದು ತಿರ್ತು ಪರತೊಂದು ಪೋವಾ. ನೀರಾದ್ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರಿನ ಬರ್ಸ ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರತುದು (run off) ತೋಡು ತಾರು ಸುದೆ ತೋಕೆಲೆನು ಸೇರೊಂದು ಪರತೊಂದು ಕಡೆಕ್ ಕಡಲುನು  ಸೇರುವಾ. ಪರತಿನ ನೀರುದ ವಂತೆ ಭಾಗ ಕೆದು ಸರವುಲೆಡು ದಿಂಜುವಾ. ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು ಪರತುದು ಪೋಪುನ ನೀರಿದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ನೆಲತ ಉಲಾಯಿ ಇಂಗುದು ಕ್ರಮೇಣ ಉಲಾಯಿಡು ಪರತುದು ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಬಿರಿಕಿ ಸೆಲೆಕುಲೆನ ನಡುವೆ ದಿಂಜೊಂದು  ಅಂತರ್ಜಲ ವಾಪುಂಡು. ಅಂತರ್ಜಲದ ಸಂಗ್ರಹೊಲೆನು ಜಲಭರ (aquifer)ಲು ಇನ್ಪೆರು. ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂಗ್ರಹದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿಡುದು  ಸ್ತರ ಭಂಗಿತ ಪ್ರದೇಶಲೆಡು  ಚಿಲಿಂಬಿ (spring) ಯಾದ್ ಇಜಿಂಡ ಬೇತೆ ಸಂದರ್ಭಲೆಡು ಒಸರಾದ್ (seepage) ಪಿದಾಯಿ ಪರತುದು  ಸುದೆಕುಲೆನ  ಮೂಲಕ ಕಡಲು ಸೇರುಂಡು.

ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು   ಆವಿಯಾದು ಮೋಡೊಲೆಡು ಸಾಂದ್ರವಾಯಿನ  ನೀರು   ಬರ್ಸವಾದ್ ಪಿರ ಭೂಮಿಗು ಬೂರುಂಡು, ಉಂದು ಅತ್ತಾಂದೆ  ಕೆಲವು  ದಿಂಜ ತಂಪುದ  ಹವಾಗುಣಲೆಡು  ಹಿಮ, ಆಣಿಕಲ್ಲು, ಮಂಜು, ಹಿಮ ಪರೆಲು, ಬೊಕ  ಹಿಮಮಿಶ್ರವಾಯಿನ  ಬರ್ಸ  ಲಾ   ಬೂರರೆ ಯಾವು.  ಇಂಚ  ಭೂಮಿದ  ಮಿತ್ತು ಬೂರುನ ಬರ್ಸ (ಬೊಕ  ಕೆಲವುಕಡೆಟು ಹಿಮತ ರೂಪೊಲೆನ್ ಸೇರದ್  ಒಟ್ಟುಗು)  ವರ್ಷಾವತರಣ  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ  ಸರಿಸಮಾರಾದು  ೫೦೫,೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮಿ ದಾತ್  ನೀರು ಬರ್ಸ ಬೊಕ ಹಿಮ  ಆಕಾಸೊಡುದು ಭೂಮಿಗು ಬೂರುಂಡು., ಉಂದೆಟು  ೩೯೮,೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮಿ.ದಾತು ಬರ್ಸ-ಹಿಮಪಾತೊಲು  ಸಮುದ್ರಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡು. 

ಆಕಾಶೊಡುದು ಬೂರುನ ಬರ್ಸದ ನೀರು ಮರಗಿಡ(ಸಸ್ಯ)ಲೆನ  ಇರೆ ಗೊಂಚಿಲುಲೆನ  ಪೊದಿಕೆಲೆಡುದು ತಡೆತುದು  (ಪ್ರತಿಬಂಧಿತವಾದ್) ಭೂಮಿಗು  ಬೂರುನ  ಬದಲು ಸೀದಾ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣವಾದ್  ನೀರಾವಿಯಾದು  ವಾಯುಮಂಡಲೊಗು ಪಿರಪೋಪುಂಡು.

ಹಿಮಾಲಯದಂಚಿನ  ಎತ್ತರದ  ಪರ್ವತೊಲೆಡು,  ಚಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡು, ನೀರು ಗಟ್ಟಿಯಾದು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ಹಿಮಪದರೊಲು  ದೊಂಬುಗು  ಕರಾದ್  ಪರಪುನಗ  ಉಂಡಾಪಿನ ನೀರಿದ ಆಂಶ ಹಿಮ ಪ್ರವಾಹವಾದ್  ಸುದೆಕುಲಾದ್ ಪರಪುಂಡು.

ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು ಅಂಚನೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಲಡು ದಿಂಜಿದು  ಪರಪುನ ನೀರು. ಭಾಗಶಃ ಭೂಮಿದುಲಾಯಿ  ಕಂತರೆಯಾವು, , ಗಾಳಿಡು ಆವಿ ಆವರೆಯಾವು, ಇಜಿಂಡ ಕೆದು  ಸರವುಲೆಡು  ಸಂಗ್ರಹ ಆವರೆಯಾವು, ಅತ್ತಾಂಡ ಮನುಷ್ಯೆರು  ಬೇಸಾಯೊಗು ಬೊಕ ಇತರೆ ಉಪಯೋಗೊಲೆಗು ಬಳಸರೆ ಆಪುಂಡು.

ಭೂಮಿಡು ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರಪುನ ಬೊಕ  ಬಗೆ ಬಗೆತ ಜಲಮೂಲೊಲೆಡು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ನೀರುನು ಬಾಹ್ಯ ಜಲ ಇಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರು.ತೋಡು,ತಾರು, ಸುದೆ( ತುದೆ) ಇಂಚಿನ ಸಹಜ ರಚನೆಲೆಡು ಪರಪುನ ನೀರುಗು ಅಂಚನೆ ಕೆದು, ಸರವು, ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಜಲಾಶಯಲೆಡು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ನೀರುಗು ಒಟ್ಟಾದ್ ಬಾಹ್ಯಜಲ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರು.

ಭೂಮಿದ  ಮೇಲ್ಮೈಯಿಡುದು ನೆಲತ  ಉಲಾಯಿ ಇಂಗುದು ಪರಪುನ ನೀರು. ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ  ಇಂಗಿನ ನೀರು, ಮಣ್ಣಿದ  ತೇವವಾದ್  ಅತ್ತಾಂಡ  ಅಂತರ್ಜಲವಾದ್  (ಭೂಜಲ) ಉಪ್ಪರೆ ಯಾವು. ಇಂಗುನ ಕ್ರಿಯೆಗು ಅವಕಾಶ   ದಿಂಜ ಆಯಿನಂಚನೆ  ಭೂಮಿಡು ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂಗ್ರಹ ಆಪಿನ ಪ್ರಮಾಣಲಾ ದಿಂಜ ಆಪುಂಡು.

ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಇನ್ನಗ ನೆಲತ ಅಡಿಟು ಇಂಗುನ ನೀರು, ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಕಣಕುಲೆನ ನಡುಟು ಇತ್ತಿನ  ಒಟ್ಟೆಲು, ರಂದ್ರೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಹಜವಾದ್  ಪರಪುನ  ಬೊಕ ಪರಡುನ ಕ್ರಿಯೆ.

ನೆಲತ ತಿರುತು/ ಅಡಿಟು  ಪರಪುನ ನೀರು. ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿಭಾಗೊಡು ಇನ್ನಗ ಭೂತೊಗಟೆದ ಮಿತ್ತದ ಪದರೊಲಡು ಉಪ್ಪುನ ಸಂದುಲು, ಒಟ್ಟೆಲು ರಂದ್ರೊಲೆಡು ಅಂಚನೆ ಜಲಭರೊಲೆಡು ಸಂಗ್ರಹವಾದ್  ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆದ ಬಲೊಟು  ಪರಪುನ ನೀರು.. ಉಂದೆಟು ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಮಾನವ ಬಳಕೆ ಅತ್ತಾಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆಡು ( ಚಿಲಿಂಬಿ, ಸ್ವಯಂಸ್ರಾವ ಜಲ) ಒಸರುಲಾದ್ ಇಜಿಂಡಾ ಅರೆಗಾಲೊಡು ನೆಲತ ಅಡಿಟೇ ಸುದೆಕು ಪರತುದು ಸುದೆತ ಮೂಲಕ ಕಡಲು ಸೇರುಂಡು. 

ನೆಲತ ಅಡಿಟು ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಕಣಕುಲೆನ ನಡುಟು, ಒಟ್ಟೆಲೆಡು, ಸಂದುಲೆಡು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ  ನೀರುಗು ಅಂತರ್ಜಲ ಇನ್ಪೆರು. ಭೂಜಲ ಇನ್ಪಿನ  ಸಮಾನಾರ್ಥ ಪದಲಾ ಬಳಕೆಡು ಉಂಡು. ಅಂತರ್ಜಲ  ನಿಶ್ಚಲ ಅತ್ತಾಂಡ  ಸ್ಥಿರವಾಯಿನ ನೀರುದ ಸಂಪತ್ತು ಅತ್ತು. ಅವುಲಾ ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿದ ಪದರೊಲೆಡು ಪರಪುಂಡು,  ಪರಪುನ ಕಾರಣ ಕಾಲಮಾನೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಪ್ರಮಾನ ಬದಲಾಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಪೊಸ ಬರ್ಸ ಬತ್ತುದು,  ನೆಲೊಟು ನೀರು ಇಂಗುದು ಅಂತರ್ಜಲತ ಪ್ರಮಾಣ ಎಚ್ಚ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಭೂಮಿದ ಗಾಂತುಡು ಸಂಗ್ರಹವಾದಿತ್ತಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಲಭರೊಲೆಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷದಾತ್ ಪರಾತ್ ಪ್ರಾಯದ  ಅಂತರ್ಜಲ ಲಾ ತಿಕುದುಂಡು.

ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖದ ಕಾರಣ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು ಉಪ್ಪುನ ನೀರು ಆಜಿದ್, ಆವಿಯಾದ್ ಮಿತ್ತ್ ಪೋದ್ ವಾತಾವರಣೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಬಾಹ್ಯ ಜಲ ಸಂಗ್ರಹೊಲೆಡುದು (ಕೆದು, ಸುದೆ, ಕಡಲು ಇತಿಯಾದಿ) ಅತ್ತಾಂದೆ ಮಣ್ಣುಡು ಇತ್ತಿನ ನೀರುದ ಪಸೆಲಾ ಆಜುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಗಿಡ ಮರೊಕುಲು ಬುಡುಪುನ ನೀರುದ ಪಸೆಕುಲಾ ಆಜುಂಡು. ಈ ಮಾತಾ ಕ್ರಿಯೆಕುಲೆಗು ಒಟ್ಟಾದ್ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಇನ್ಪೆರು. ಇಡಿ ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಜಿದು ವಾತಾವರಣೊಗು ಸೇರುನ ನೀರಾವಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಂದಾಜಿ ೫೦೫,೦೦೦ ಘನ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು ಇಂದ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡುದೆರು. ಉಂದೆಟು  ಎಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಇನ್ನಗ ಸುಮಾರು ೪೩೪,೦೦೦ ಘನ ಕಿಲೊ ಮೀಟರುದಾತ್ ನೀರು ಕಡಲು- ಸಾಗರೊಲೆಡುದು ಆಜುಂಡು ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬಯಿದುಂಡು.




#Article 321: ಅಸೀಮಾ ಚಟರ್ಜಿ (127 words)


ಭಾರತ ದೇಶಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಆತ್  ಡಾಕ್ಟರೇಟು ಪದವಿನ್ (ಡಾಕ್ಟರ್‍ ಆಫ್ ಸಾಯನ್ಸ - Doctor of Science)   ಪಡೆಯಿನ ಸುರುತ ಮಹಿಳೆ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ .  ಉಂಬೆರ್‍ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಆದಿಪತ್ಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಲೊಡು ದಿನಾಂಕ ೨೩ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೧೭‍  ದಾನಿ   ಬಂಗಾಲದ  ಕೊಲ್ಕತ್ತೊಡು (ಇತ್ತೆದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ)  ಪುಟಿಯೆರ್.  ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಅಂಚನೆ ಸಸ್ಯ ಮೂಲತ ಮರ್ದುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಿಂಜ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್‍ ಅಪಸ್ಮಾರ ಮಲೇರಿಯಾ ದಂಚಿನ ಸೀಕುಲೆಗು ಉಪಯೋಗವಾಪಿನ ಸಸ್ಯ ಮೂಲದ ಮರ್ದುಲೆನ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತು ಕೊರಿಯೆರು.‍ ಸದಾಪುಷ್ಪ () ಇನ್ಪಿನ ಪೂಬುಡುಪಿನ ಸಸ್ಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕ್ಷಾರರೂಪಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಸೊಲೆನ ಮಿತ್ತು  ದಿಂಜ ಶೋಧನೆ ಮಲ್ತುದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍ ರೋಗದ ಕಣಕುಲು ಬುಳೆಪಿನೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ಮರ್ದುಲೆನ ಮಿತ್ತು ದಿಂಜ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತುದೆರು. ಕಡೆಕ್ ಆರ್  ತನ್ನ ೮೯ನೆಯ ಪ್ರಾಯೊಡು ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರೊಡು ದಿನಾಂಕ ೨೨ ನವೆಂಬರು ೨೦೦೬ ದಾನಿ ತೀರುದು ಪೋಯೆರು. 

ಅರೆನ ಜನ್ಮ ದಿನತ ಶತಾಬ್ಧಿ ಆಚರಣೆದ ದಿನೊ  ೨೩ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭‍ ದಾನಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾಲತಾನ ಗೂಗಲ್ ಅರೆನ ಗೌರವೊಗು ತನ್ನ ಆರಂಭಪುಟೊತ  ಡೂಡಲ್ ಚಿತ್ರೊಡು  ಅರೆನ ಚಿತ್ರ ಛಾಪಿಸಾದ್ ನಂಕ್ ಮಾತೆರುಗುಲಾ ಅರೆನ  ಸಾಧನೆಲೆನ ನೆಂಪು ಮಲ್ತು ಕೊರುಂಡು




#Article 322: ಬೊಂದೆಲ್ (296 words)


ಕುಡ್ಲ (ಮಂಗಳೂರು) ನಗರದ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶೊದ ಪುದರ್ ಬೊಂದೆಲ್. ಕುಡ್ಲದ ಹೃದಯ ಬಾಗೊಡುದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮಾರ್ಗೊಡೆ ಪೋಯಂರ್ಡ ಕದ್ರಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕರಿನ ಬೊಕ್ಕ ಯೆಯ್ಯಾಡಿ ಆದ್ ಪದಂಗಡಿ ಕರಿಂಡ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಬೊಂದೆಲ್. ಕುಂಟಿಕಾನ ದೇರೆಬೈಲ್ದ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋಂಡಲಾ ಕಾವೂರುರ್ದು ಬೊಂದೆಲುಗು ಪೋವೊಲಿ. ಇಂಚಿ ಕೂಳೂರು-ಕಾವೂರು ಮಾರ್ಗೊಡೆ ಪೊಂಡಲಾ ಬೊಂದೆಲ್ ಸೇರೊಲಿ.

ಬೊಂದೆಲ್ ಕೂಡುತಾಣ (ಜಂಕ್ಷನ್)ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು ಬಡಕಾಯಿ: 12.9258 (ಉತ್ತರ) ಬೊಕ ಮೂಡಾಯಿ: 74.8770 (ಪೂರ್ವ) ಆದುಂಡು.

ಬೊಂದೆಲು ಒಂಜಿ  ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲು ಬೊಕ್ಕ ವಸತಿ ಸಮೂಹೊಲು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಶಾಂತವಾಯಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ. ಕುಡಲ ಮಹಾನಗರೊಡು ಸೇರೊಂದಿನ ಪಚ್ಚನಾಡಿ. ಮರಕಡ, ಕಾವೂರು, ಪದಂಗಡಿ ಅಂಚನೆ (ಮಹಾನಗರೊಗು ನನಲಾ ಸೇರಂದಿನ) ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮೊಲು ಕೂಡುನ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಂದೆಲು. ನಿವಾಸಿಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗ್ ಕುಡಲರ್ದು ನಗರಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಉಂಡು. ನಗರ ಸಾರಿಗೆದ 3ಇ, 13ಸಿ, 13ಡಿ, 14, 14ಎ, 14ಬಿ, 14ಸಿ, 14ಡಿ, 14ಇ, 19, 19ಎ, 19ಬಿ, 44 ಟಿ ನಗರ ಬಸ್ಸುಲು ಪಚನಾಡಿ, ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ, ಕಾವೂರು, ಕೂಳೂರು, ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ, ಮಂಗಳಾದೇವಿ, ಉಳ್ಳಾಲ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಾವಾ. ಸರ್ವೀಸು ಬಸ್ಸುಲು – ಬಜಪೆ, ಕಟೀಲು, ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ, ಪಲಿಮಾರು, ಮುಂಡ್ಕೂರು, ಬೆಳ್ಮಣ್  ಉಡುಪಿ ಊರುಲೆಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪಾವಾ. 

ಬೊಂದೆಲ್ದ ಕೂಡುತಾಣದ (ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಸ್ತೆ) ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು (Coordinates) ಡಿಗ್ರಿ-ಮಿನಿಟ್-ಸೆಕೆಂಡುಲೆಡ್ ಇಂಚ ಉಂಡು:

ಬೊಂದೆಲುದ ಕೈತಲ್ದ ಊರುಪ್ರದೇಶೊಲೆಗು ಕಿಲೊಮೀಟರು ಲೆಡು ಉಪ್ಪುನ ದೂರೊಲೆನು ಈ ತಿರ್ತು ಕೊರುತುಂಡು:

ಬೊಂದೆಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ಧ ಒಲ್ತು, ವಾ ಮೂಲೊಡುದು ಬತ್ತುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಚರ್ಚೆ ಉಂಡು.  ಜಾಲತಾನೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ಮಾಹಿತಿದ ಪ್ರಕಾರ ೧೮೭೩ ಇಸವಿಡ್ ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಚರ್ಚಿದ ಫಾದರ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಫ್ರಾಡ್ ಸಾಹೇಬ್‍ ಇಂದ್ ಪುದರಾದಿತ್ತಿನ ಮೂಲ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶೊದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‍ ಡುಬೋಯ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಈ ಪರಿಸರೊಗು ಬತ್ತ್ ದ್ ಮುಲ್ತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ತೂದು ಬೊನ್ ವಲ್ಲೆ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಸೆಡು: ಪೊರಲುದ ಪಲ್ಕೆ) ಪಂದ್ ಪಂಡೆರು, ಅವೇ ಪದೊ ಕ್ರಮೇಣ ಬೊಂದೆಲ್ ಆಂಡ್ ಪಂದ್ ತೋಜುಂಡು. ಕೆಲೆವೆರೆನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪರಿಸರೊಗು ಪರಂಗಿದಕುಲು “ಬೊನ್ ಡೇಲ್” (ಪೊರುಲುದ ಪಲ್ಕೆ) ಇಂದ್ ಪಣ್ ದಿತ್ತೆರ್. “ಬೊನ್ ವಲೆ” ಬದಲ್ “ಬೊನ್ ಡೇಲ್” ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬೊಂದೆಲುಗು ಕೈತಲ್ ತೋಜುಂಡು. ಆಂಡಾ ಉಂದೆಟು “ಬೊನ್” ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ಧ ಫ್ರೆಂಚಿ – “ಡೇಲ್” ಪನ್ಪಿನವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್!

ಪರಾಮರ್ಶೆ ಮಲ್ತ್ ತೂನಗ ಬೊಂದೆಲ್ದ ಚರ್ಚಿಡುದು ಮೂಡಾಯಿ ಪಚ್ಚನಾಡಿಗು ಪೋಪಿನ ಮಾರ್ಗೊಡು “ಬಂದಲೆ” ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುದರುದ ತಾನೊ ಉಂಡು. (ಬಂದಲೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರುನ್ ಸತೀಶ್ ಬಂದಲೆ ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆರು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಮಲ್ತುದೆರು). ಈ “ಬಂದಲೆ” ಪನ್ಪಿನ ಪುದರು ಪರಂಗಿ ಪಾದ್ರಿಲೆನ ಬಾಯಿಡು “ಬೊನ್- ದೆಲ್” ಆದುಪ್ಪು. ಮಂಗಳೂರು ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಬಾಯಿಡು ಸಾಹಿತ್ಯಡು “ಮ್ಯಾಂಗಲೋರ್‍ “ ಆಯಿಲೆಕ್ಕೊ!

ಬಾಲವಾಡಿ (ನರ್ಸರಿ)ಡುದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಡ, ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು,‍ ತಾಂತ್ರಿಕ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿದ ಮುಟ್ಟ ಬಗೆಬಗೆತ ಮಟ್ಟುದ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರುಪಿನ ಕಲ್ಪಾವುನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲು ದಿಂಜಿದಿನ ನಗರ ಭಾಗ 




#Article 323: ನೈಸ್ ಶಿಲೆ (106 words)


ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆಕುಲೆಡು ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಬಗೆತ ಶಿಲೆಕ್ ನೈಸ್ (Gneiss) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಎಚ್ಚ ಉಷ್ಣಮಾನ ಬೊಕ ಒತ್ತಡ ಪರಿಸ್ತಿತಿ ಉಂಡಾಯಿನ ಶಿಲಾವರ್ಗ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಚ್ಚಿನ ಬಾಗೊಲೆಡು ಈ ನೈಸ್ ಪಣ್ಪಿನ ಶಿಲೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆಕುಲೆಡು ತಿಕ್ಕುವಾ.

ಭಾರತದ ದಖ್ಖಣ ಪೀಠ ಭೂಮಿ ದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ನೈಸ್ ಶಿಲೆಗು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ನೈಸ್() ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕೊರ್ತೆರು. ಈ ಬಗೆತ ನೈಸ್ ಶಿಲೆ ಅಂದಾಜಿ ೩೦೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ (೩೦೦ ಕೋಟಿ) ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವು ಉಂಡಾತಿನವು ಇಂದ್ ವಿಕಿರಣ-ಶೀಲ (ರೇಡಿಯೋಆಕ್ತಿವ್) ಕಾಲಗಣನೆ ವಿಧಾನೊಲೆಡು ತೋಜಿದ್ ಬೈದುಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ  ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಗೋರೂರು ಇನ್ಪಿನ ಊರುಡು ತಿಕ್ಕುನ ನೈಸ್ ಶಿಲೆನು ಕಾಲಮಾನ ಗಣನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಅವು ೩೩೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷದ ಪಿರವು ಉಂಡಾತಿನವು ಇಂದ್ ತೋಜಿದ್ ಬೈದಿಂಡ್.

ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಆನ್ಮೋಡ್ ಘಾಟ್ ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಶೊದ ನೈಸ್ ಶಿಲೆಕುಲು ಗೋರೂರು ನೈಸ್ ಶಿಲೆಕುಲೆಡುದಲಾ ಪಿರಾವುದ ಇನ್ನಗ ೩೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ (೩೪೦ ಕೋಟಿ) ವರ್ಷದವು ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬೈದಿಂಡು.




#Article 324: ಕಂಚಿಲ್ ಪರಕೆ (323 words)


ಉಂದು ತುಳುವೆರ್ ಪನ್ಪಿ ಪರಕೇತ ಕ್ರಮೊ. ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಆಯಿಜಿಂಡ , ಜೋಕುಲೆಗ್ ದಾಲ‌ ಸಿರ್ಕ್ ಸಂಕಡೊಲು ಬತ್ತ್ಂಡ ಈ ಪರಕೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್ . 

ಈ ಪರಕೆ ದೈವೊಲೆಗ್ ಪನ್ಪಿನವು, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಮೂಲ ತಾಣ ಆಯಿನ ಆದಿ ಆಲಡೆ'ಲೆಡ್ ಈ ಪರಕೆ‌ ನಡತ್ ಬರೊಂತುಂಡ್ ಕಾಲ ಕರಿಲೆಕೊನೆ , ಗರೊಡಿಲೆಡ್  , ಕೆಲವು ರಾಜಾನ್ ದೈವೊಲೆನ ಕೊಡಿಯಡಿಟ್ಲ ಈ ಪರಕೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. 

ಪಂಡಿ ಪರಕೆ ಸತ್ಯ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕಾ ಪಂಡ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕಾ ಅತ್ನ್ದ ಸೀಕ್  ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಏಳ್ ವರ್ಷೊರ್ದ್ ಪದ್ರಾಡನೆ ಪ್ರಾಯ ಮುಟ ಸಂದಾವುನ ಕ್ರಮ ಉಂದು ಕಂಚಿಲ್ದ ಬಾಲೆ ಪೊಣ್ಣುಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಪಿನೆರ್ದ್ ದುಂಬು , ಅಂಚೆನೆ ಆಣ್ ಅಂಜೊವು ಆಪಿನ ಲಚ್ಚಣೊಲು ತೋಜುನೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಪರಕೆ ಒಪ್ಪ್ಯಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಮೂಲ ಕಟ್ಟ್ ಕ್ರಮೊ. 

ಕಂಚಿಲ್‌ ಪನ್ಪಿನ ಪರಕೆ‌‌ ಕೊರ್ಪಿನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪರಕೆ ಒಪ್ಪ್ಯಾವುನ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ದಿನಾಲ ತಿನ್ಪಿನ ತೆನಸ್ ಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಎತ್ಯೊಸೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು .‌ ಇಂಚ ಪರಕೆ ಸಂದಾವುನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಆನಿದ ದಿನ ರಾತ್ರೆ ಆಣ್ ಬಾಲೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಮದಿಮಾಯನ , ಪೊಣ್ಣಾಂಡ ಮದಿಮಾಲೆನ ಒರುಟು ಸಿಂಗರ್ಪುವೆರ್ . ಇಂಚ ಸಿಂಗರ್ತಿನ ಜೋಕುಲೆನ ಕೈಟ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೇಯಿ , ಪುಡತಿನ ಪಾಲೆ ಪಿಂಗಾರದ ಪುರ್ಪೊನು ಕೊರ್ಪೆರ್ ( ಮುಲ್ಪ ಪಿಂಗಾರ ಫಲವಂತಿಕೆದ ಸಂಕೇತ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ ) ಬೊಕ್ಕ ದೇವೆರ್ / ಬೆರ್ಮೆರ್ / ಉಲ್ಲಾಯೆ / ಆ ಜಾಗೆದ ಅದಿಕಾರೊದ ಸತ್ಯದ ಬಲಿ ಪಿದರುನ ಪೊರ್ತುಗು ದಲ್ಲ್ಯ ( ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟು ) ಪಾಡುದ್ ಎದುರುಡು ಒಂಜಿ ಕೊಡಿ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಅರಿ , ಒಂಜಿ ತಾರಯಿ ದೀದ್ ಎದುರುಡು ಒಂಜಿ ಸಾನದಿಗೆ ಅರ್ಲಾವೆರ್ . ಕಂಚಿಲ್ ಪರಕೆ ಪಂತಿನ ಬಾಲೆಗ್ ಪರಕೆ ಸಂದಾವುನೆರ್ದ್ ದುಂಬು ನಾಯಿ ತುಚಿದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅ ಬಾಲೆಗ್ ಕಟ್ಟುದ ಪಿರ್ಕಾರ ಕಂಚಿಲ್ದ ಕಲೊಕು ಜಪ್ಪರೆ ಇಜ್ಜಿ‌, ಅವೆತ ಬದಲ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು .

ಆನಿದ ಕಡೆತ ಬಲಿಕ್ ಕಂಚಿಲ್ ಕುಲ್ಲುದಿನ ಜೋಕುಲೆನ್ ಲಕ್ಕಾವುನ ಕ್ರಮ ನಡಪುಂಡು . ಲಕ್ಕಿನ ಬಾಲೆನ್  ಬಾಲೆದ ತಮ್ಮಲೆ / ಅಮ್ಮೆರ್ ಪುಗೆಲ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ , ಅಪ್ಪೆ ಸಾನದಿಗೆ ( ಪಿರಾಕ್ಡು ತೂಂಕಣ ದೀಪ ಪತೊಣ್ಣ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್)  ಬೊಕ ಅರಿ ತಾರಾಯಿ  ಪತೊಂದು ಬಲಿಕ್ ಎದುರು ಮೋನೆ ಪಾಡುದ್ ಪಿರ ಪಜ್ಜೆ ದೀವೊಂದು ಪಿರ ಬಲಿ ಬರ್ಪೆರ್ ‌ . ಕಡೆಕ್ ಕೊಡಿಮರತ ಅಡಿಟ್ ಕಂಚಿಲ್ದ ಬಾಲೆದ ಕೈಟ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ಪಾಡುನಡೆಗ್ ಪರಕೆ ಸಂದುಂಡು .‌

ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯೆರೆನ ಪಾಡ್ದನೊಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಕೆಮ್ಮಲಜೆ ನಾಗಬಿರ್ಮೆರ್ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಕಂಚಿಕಡಗಿನದ ಎರಂತಿಲ್ಲದ ಏಕಸಾಲೆರೆನ ಬೊಡೆದಿ ದೆಯ್ಯಾರ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಕಾಲೊಗು ಪೊಂಜೊವು ಆವಂದೆ  ಇಪ್ಪುನಗ ಸರಿಯಾಯಿನ ಕಾಲೊಗು ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆದ್ ಆಣ್ ಬಾಲೆ ಆಂಡ ಮಾರಿ ಮಾಕಲ್ದಿನ ನಡೆಟ್  ಕಂಚಿಲ್ ಪಾಡವೆ  , ಪುಂಡಿ ಪಣವು ಪರಕೆ ಪಾಡುವೆ , ಪೋಣ್ಣುಬಾಲೆ ಆಂಡ ಬೊಲ್ಲಿದ ತೊಟ್ಟಿಲ್ಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಬಾಲೆ ಒಪ್ಪ್ಯಾವೆ , ಅಂಗಣ  ಅಡಿತುದ್ ಸುದ್ದ ಮನ್ಪುವೆ. ಅಂಚನೆ ಆದಿ ಆಲಡೆ ಕಬತ್ತಾರ್'ಡ್ ಪರಕೆ ಸಂದಿನೆರ್ದ್ 

ಬೊಕ್ಕ ಕಲಟ್ ಉಂತುದಿನ  ಕುಮಾರಡ ಪರಕೆ ಸಂದಿನ ಬಗೆಟ್ ನುಡಿ ದೆತೊನುನ ಕ್ರಮ ನಡಪುನ ಉಲ್ಲೇಕಲ ಉಂಡು. 




#Article 325: ಸದಾ ಪುಷ್ಪ (302 words)


ಸದಾಪುಷ್ಪ ಪಂಡ ಪೂ ಅಪಿನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ದಯಿ .ಈ ದಯಿಟ್ ಪೂ ಆಯೆರೆ ಸುರು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ದಿನಾಲ ಪೂ ಆವೋಂದುಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಈ ದಯಿಕ್ ನಿತ್ಯ ಪುಷ್ಪ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ಈ ದಯಿನ್ ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಕೈತಲ್ದ ಬಿತ್ತ್‌ಲ್‍ಡ್ ಪೊರ್ಲುಗು ಬೋಡಾದ್ ಅಂಚನೆ ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗೊಗಾತ್ರ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. 

ಸದಾಪುಷ್ಪದ ದಯಿ ೨ಡ್ದ್ ೩ ಫೀಟ್‍ದಾತ್ ಎತ್ತರ ಬಳಪುಂಡು.ಮಸ್ತ್ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲ್ ಇತ್ತ್‌‍‌‍ದ್ ಪುದೆಲ್ದ ಲೆಕ್ಕನೆ ಬಳಪುಂಡು.ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ,ನೀರ್ ,ಗಾಳಿ ಈ ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಅಗತ್ಯವಾದುಂಡು.ದಯಿತ ಬಿತ್ತ್ ಬೂರ್‌ದ್ ತನ್ನಾತೆಗೆ ದಯಿ ಕೊಡಿಪುಂಡು.ಎಡ್ಡೆ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಉರುಟಾದ್ ತೆತ್ತಿದ ಆಕಾರದ ಇರೆಕುಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಗೊಂಚಲಾದ್ ಪೂ ಆಪುಂಡು .ಸದಾಪುಷ್ಪದ ದಯಿಟ್ ೨ ವಿಧ ಉಂಡು.ಒಂಜಿ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಆಪಿನ ದಯಿ ನನೊಂಜಿ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಆಪಿನ ದಯಿ .ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ ದಯಿಕುಲು ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗೊಗು ಬೋಡಾಪುಂಡು.

ಸದಾಪುಷ್ಪದ ದಯಿತ ಬೇರ್‌ನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ ಲುಂಗಾದ್ ಮಲ್ತ್ ದೀದ್ ಬೋಡಾನಗ ಅರ್ಧ ಗ್ರಾಮ್ ಪೊಡಿಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಚಮಚ ತೊಡ್ಡೆನೈ ಬೆರಸದ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಖಾಲಿ ಬಂಜಿಗ್ ಅಂಚನೆ ರಾತ್ರೆ ವನಸ್ಸ್‌ಗ್ ದುಂಬು ದೆತೊಂಡ ಮಧುಮೇಹ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.ಅತ್ತ್ಂಡ ಈ ದಯಿತ ಪೂ ಅತ್ತ್ಂಡ ಇರೆ‍ನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಖಾಲಿ ಬಂಜಿಗ್ ಅಗಿದ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಸದಾಪುಷ್ಪ ದಯಿತ ೪-೫ ಇರೆ‍ನ್ ದೆತೊಂದು ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ೨-೩ ಎಮ್ ಲ್‌ದಾತ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಖಾಲಿ ಬಂಜಿಗ್ ಅಂಚನೆ ರಾತ್ರೆ ಜೆಪ್ಪುನಗ ಪರ್ಂಡ ಬಿಪಿ,ಹೈಪರ್ ಟೆನ್ಷನ್ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಸದಾಪುಷ್ಪ ದಯಿತ ಇರೆ‍ನ್ ದೆತೊಂದು ಅರೆತ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ಗಾಯೊಲೆಗ್, ಕಜ್ಜಿಲೆಗ್ ದಿನೊಟು ೨-೩ ಪೂಜಿಂಡ ಗಾಯ,ಕಜ್ಜಿಲು ಬೇಕೊನೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಪೊಂಜೊಲೆನ ಋತುಚಕ್ರದ ಸಮಯೊಡು ಋತು ಸ್ರಾವ ಮಿತಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಸದಾಪುಷ್ಪ ದಯಿತ ೫-೬ ಇರೆ‍ನ್ ದೆತೊಂದು ಅವೆನ್ ೨ ಲೋಟೆ ನೀರ್ಡ್ ಪೊರ್ಲು ಕೊದಿಪಾದ್ ಪರ್ಂಡ ಋತು ಸ್ರಾವದ ಸಮಸ್ಯೆ  ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಸದಾಪುಷ್ಪದ ಮುಕ್ಕೆ ಅಂಚನೆ ದಾಳಿಂಬೆ ಪೂತ ಮುಕ್ಕೆದ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಮೂಂಕುಗು ಪಾಡ್ಂಡ ಮೂಂಕುಡೆ ನೆತ್ತೆರ್ ಬರ್ಪುನ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಪುರಿ ತಾಗ್‌ದ್ ಮೈ ಕೆಂಪಾದ್ ದಡಾರ ಬತ್ತಿತ್ತ್ಂಡ ಸದಾಪುಷ್ಪ ದಯಿತ ಇರೆತ ರಸ ಪೂಜಿಂಡ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಸದಾಪುಷ್ಪದ ಬೇರ್‌ನ್ ಲುಂಗಾದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀದ್ ಬೋಡಾನಗ ಈ ಪೊಡಿತೊಟ್ಟುಗು ಸದಾಪುಷ್ಪದ ಇರೆನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಕೊದಿಪಾದ್ ಅರಿತ್‌ದ್ ದಿನಲ ಪರ್ಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.ಉಂದೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಆಂಟಿ ಅಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಣತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಸದಾಪುಷ್ಪದ ಇರೆನ್ ಲುಂಗಾದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀದ್ ಬೋಡಾನಗ ಈ ಪೊಡಿತೊಟ್ಟು ಬೇವುದ ಪೊಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಲ್‍ದ ಪೊಡಿನ್ ನೀರ್ಡ್ ಬೆರೆಸದ್ ಮೋನೆಗ್ ಪೂಜಿದ್ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು ಕರಿದ್ ದೆಕ್ಕೊಡು .ಇಂಚ ದಿನಲ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮೋನೆದ ಮುದ್ವನ್,ಕಲೆ ಪೂರಾ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ ಮೋನೆ ಪೊರ್ಲಾಪುಂಡು.

ಸದಾಪುಷ್ಪ ದಯಿತ ಪೂ ಬೊಕ್ಕ ಇರೆತ ರಸೊನು ದಿನ ನಿತ್ಯ ದೆತ್ತೊಂಡ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ ನಿದ್ರೆ ಸರಿ ಬರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಉದಾಸೀನ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.ಅಂಚನೆ ಆತಂಕ ,ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.




#Article 326: ಕೋರ್ದಬ್ಬು (438 words)


ತುಳುನಾಡ್ ತಾ ಒಂಜಿ ದೈವ ಕೋಟೆದ ಬಬ್ಬು ಸ್ವಾಮಿ, ವೈದ್ಯನಾತೆ ಪನ್ಪಿ ಪುಡರ್'ಡ್  ದೈವದ ಪುಟ್ಟು ಪುರಾಪು ಉಂಡು 

ತುಳುನಾಡತ ಕೆಮ್ಮನ್ನು ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಕೊಡಿ ಕೊನ್ಡಲ ಬೂಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್‍ಗೆ. ಆ ಬೂಡುಡು ಕೊಡನ್ಗೆ ಭನ್ನರ್ ಅನ್ಚೆನೆ ಆಪ್ಪೆ ಸಿರಿ ಗಿಂಡೆ ಉಲ್ಲಾಲ್ತಿ ಇತ್ತೆರ್. ಬೂಡುನು ಅನ್ಚೆನೆ ವೊಕ್ಕೆಲ್ ಸಕ್ಕೆಲ್'ನ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ನದಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಒಕ್ಕೆಲ್ಡಿತ್ತಿ ತಿರ್ತ ಜಾತಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಕಚ್ಚೂರ ಮಾಲ್ಡಿ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ದ ಸತ್ಯವನ್ತೆದಿ ಪೊನ್ನು. ಅ ಮಾಲ್ಡಿ ವಿಸ್ಮಯೊಡು ಮಾಯಕೊದ ಬನ್ಜಿನಲ್ ಆಪಲ್. ತಿನ್ಗೊಲು ಬರ್ತಿ ಆಂಡ್ ಆನ್ ಬಾಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ದು ಪರ ಲೋಕೊಗು ಸಂದುವೊಲು.

ಆಂಡ ಗತಿ ದಾಂತಿನ ಆ ಬಾಲೆನ್ ಕಾವನ್ಡೆರ್ ಕೊಡನ್ಗೆ ಬನ್ನಾರ್ ಬೂಡುಗು ಕೊನೊದು, ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೀದ್, ತಿರ್ತ ಜಾತಿದಾಯೆ ಪನ್ಪಿ ಭೇದ ಮಲ್ಪಂದೆ ಪೊರ್ಲುಡೆ ತಾಂಕುದು ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಈ ಬಬ್ಬು ಬಾರಿ ಬಿರ್ಸಾದಿಗೆದ ಜವನ್ಯೆ ಆದ್ ಪೂರಾ ವಿಸಯೊಡ್ಲ ಬುದ್ಧಿವಂತೆ ಆದ್ ಬುಲೆಯೆ. ಸೀಕ್ ಸಂಕಟದಕ್ಲೆಗ್ ಗಿಡ ಮೂಲಿಕೆಡ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪಿನ್ಚಿ ಕೈ ಗುನ ಆಯಡ ಇತ್ತಿನೆನ್ ತೂದು.. ಆಯನ್ ಮಾತೆರ್ಲ ವೈದ್ಯನಾತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಇಂಚೆನೆ ದಿನ ಪೋವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೆ ಕಟಪಾಡಿದ ಆರಸುಗು ಬಬ್ಬುನ ಬಿರ್ಸಾದಿಗೆದ ವಿಸಯ ಪೂರಾ ತೆರಿಯುಂಡು.

ಕಟಪಾಡಿದ ಆರಸು ಬಬ್ಬುನ ಮಿತ್ತ್ ನಂಜಿ ಕಾರೊಂದು ಉಪಾಯೊಡು, ಎಂಕ್ಲೆನ ಗೂವೆಲ್ಡ್ ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ತೊಜಾರೆಗ್ ಬಬ್ಬುನು ಬರ್ಪಾರೆಗ್ ಕೊಡನ್ಗೆ ಬನ್ನಾರೆಗ್ ಓಲೆ ಕಡಪುಡ್‌ದ್ ಬಬ್ಬುನ್ ಕಟಪಾಡಿಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಟಪಾಡಿಗ್ ಪೊಯಿನ ಬಬ್ಬು'ಡ ಆರಸು ಪನ್ಪೆರ್, ಪೊಸ ಗೂವೆಲ್ ತೊಡಿನೆಟ್ಟ್ ನೀರ್ ಇಜ್ಜಿ. ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ಒಲ್ಪ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ತೂವೊಲಿಯಾ ಕೇನುವೆರ್. ಬಬ್ಬು ನೀರ್'ದ ದಂಡ್ ತೂಯರೆ ಬಲ್ಮೆದ ಮುಕಾಂತರ ಪನ್ಪೆ. ಅದಗ ಅರಸುಲು ಉಂದು ಇಂಚ ಬಲ್ಮೆಡ್ ಪಂಡ ಯಾವಂದ್ ಈ ಗೂವೆಲ್ಗು ಜತ್ತುದು ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ತೊಜಾವೋಡು ಪನ್ಪೆರ್, ಬಬ್ಬು ಲೆಂಚಿದ ಸಾಯೊಡು ಗೂವೆಲ್ಗ್ ಜತ್ತ್'ದ್ ಮಾಯೋಡೆ ನೀರ್ದ ದಂಡ್ ತೋಜಾವೆ, ಬಬ್ಬುನ ಮಿತ್ತ್ ನಂಜಿ ಕಾರೊಂದಿತ್ತಿ ಕಟಪಾದಿದರಸು ತನ್ನ ಜನೋಕ್ಲೇನ್ ಕೂಡಾದ್ ಗೂವೆಲ್ಗ್ ಜಪುಡಾಯಿ ಲೆಂಚಿನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆಪ್ಪಾದ್, ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್'ಡ್ ಗೂವೆಲ್'ನ್ ಮುಚ್ಚಾವೆ. ಬಬ್ಬು ಗೂವೆಲ್'ದ ಉಲಯಿ ಆಪೆ.. ದಾಲ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯ ಆವಂದೆ ಗುವೆಲ್'ದ ಉಲಯಿ ಬಬ್ಬು ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡುವೆ, ಏನನ್ ಮಿತ್ತ್ ಒಯಿಪುಲೆ ಪಂಡೊಂದು ಕೋರಿದ ಸ್ವರೊಟ್ಟು ಕೆಲೆಪುವೆ.. ಕೈಕಂಜಿದ ಸ್ವರೊಟ್ಟು ಅರೆದುವೆ.. ಪುಚ್ಚೆದ ಸ್ವರೊಟ್ಟು ಬುಲಿಪುವೆ. ಅಪಗ ಕಾರ್ನಿಕೊಡ ದೈವೊಲಾಯಿನ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ, ಕೊಡಮಂದಾಯ.. ಡೈವೊಲೆಗ್'ಲ ಆಸಿ ಕಲ್ಲ್'ನ್ ಪನ್ಡಾಯೆರೆ ಆಪುಜಿ. ಕಾರ್ನಿಕೊದ ಕೊಟಿ ಚೆನ್ನಾಯೆರೆಗ್'ಲಾ ಆ ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್‌ನ್ ಪಂದಾಯರೆ ಆಪುಜಿ.

ಆ ಪೊರ್ತುಡು ತನ್ನಿಮಾನಿಗ ಆ ಸಾದಿ ಬರಿಯೆ ಪೋವೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಗೋವೆಲ್ದುಲೈರ್ದ್ ಕೋರಿ ಕಿಲೆಪುನ, ಪುಚ್ಚೆ ಬುಲಿಪುನ ಸ್ವರ ಕೇನ್ನಗ ಈ ಏರ್ ಪಂದ್ ಕೇನುವಲ್. ಆಪಗ ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪೆ, ಎನನ್ ಮೋಸೊಡು ಗೂವೆಲ್ದ ಉಲಯಿ ಜಪುಡಾದ್ ಮಿತ್ತ್ ಬರಂದಿ ಲೆಕೊ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚಿಯೆರ್.. ಎನನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆಪ್ಪುಲೆ ಪನ್ಪೆ. ಪೊನ್ನು ಪೊನ್ಜೊವು ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ತಂಗಡಿ ಪಲಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಎನ್ನುವೆ. ಆನ್ ಆನ್ಜೊವು ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಮೆಗ್ಯೆ ಪಲಯೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಎನ್ನುವೆ. ಎನನ್ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ಲೆ ಪಂಡೊಂದು ನಟ್ಟೊನುವೆ. ಆಪಗ ಆಪ್ಪೆ ಮಾನಿಗ ಅಲೆಡ ಇತ್ತಿ ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿಡ್ ಹಾಸಿ ಕಲ್ಲುಗ್ ಪದಿನಾಜಿ ಗೆರೆ ಗೀರ್ವಲ್. ಆ ಕಲ್ಲ್ ಸೆಲೆ ಬುಡ್ಪುಂಡು ಗೂವೆಲ್ಗ್ ಮುಚ್ಚಿ ಕಲ್ಲ್ ದರಿದ್ ಬಬ್ಬುಗು ಬೊಲ್ಪು ತೋಜುಂಡು. ಅಪಗಾನಗ ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಮಾನಿಗ ಪನ್ಪಲ್ ಬಬ್ಬುಡ ನಿನನ್ ಯಾನ್ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಿನ ತಗೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನಿದ್ ಯಾನ್ ಎನ್ನ ತುತ್ತಿ ಸೀರೆನ್ ಜಪುಡಾವೆ. ಅವೆನೆ ಅಧಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬಲ.. ಆಂಡ ಮಿತ್ತ್ ಬನ್ನಗ ಎನನ್ ತೂವಡ, ಈ ತೂಯಾನ್ದಾಂಡ ದೋಷ ಬರು ಬಬ್ಬು ಪಂಡುದು ಮಾನಿಗ ಪನ್ಪಲ್. ಆವು ಪಂಡುದು ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗೊ ಜಪುಡಾಯಿ ಸೀರೆನ್ ಪತೊಂದೆ ಮಿತ್ತ್ ಬರ್ಪೆ. ಮಿತ್ತ್ ಬರೊಂದಿತ್ತಿ ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗನ್ ತುಡ್ರುವೆ ಅಪಗ ಮಾನಿಗ ಕೋಪೊಡು.. ನಿನಡ ಯಾನ್ ಪನ್ಡಿನ ಪಾತೆರೊನು ಮೀರ್'ದ್ ಪೋಯ.. ಈ ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗು ಶಿಕ್ಷೆ ಆವೊಡು ಪನ್ಪೊಲು. ಆಪಗ ಬಬ್ಬು ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗೊಸ್ಕರ ಮುಂಡೊನು ಕೊಚ್ಚೊಂದು ನೆತ್ತೆರ್ದ ಓಕುಲಿನೆ ಜಪುಡಾವೆ. ಉಂದೆನ್ ನಮ (ಕೊರ್ಡಬ್ಬು'ನ ಕೊಲೊಡು'ಲಾ ಆಯೆ ಮಲ್ತಿ ತಪ್ಪುಗು ಕಡ್ಸಲೆಡ್ ಕಟ್ಟಿ ಮಾನಿ ಮುನ್ಡ ಕೊcಚೊನ್ನ ಕಟ್ಟ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು) ಅಲ್ಪೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತಗೆ ತಂಗಡಿ ಕಾಯೊನು ಬುಡ್'ದು ಮಾಯೊನ್ ಸೇರೊಂದು ಕಾರ್ನಿಕದ ದೈವೊಲಾದ್ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಮೆರೆಯೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್.




#Article 327: ಜ (138 words)


ಜ ಅಕ್ಷರೊ ತುಳು ಅಕ್ಷರೊಮಾಲೆದ ಚ-ವರ್ಗೊದ ಮೂಜನೆತ ಅಕ್ಷರೊ ಆದುಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ವ್ಯಂಜನ ಅಕ್ಷರೊ.

ಜ ಅಕ್ಷರೊ ಚ ವರ್ಗೊದ ಮೂಜನೆತ ಅಕ್ಷರೊ.  ಉಂದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂಜನೆತ ಶತಮಾನೊದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿತ ಜ ಅಕ್ಷರೊ ರೂಪೊ ಸುಮಾರ್ ಆಜಿನೆದ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟೊ ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್.  ಸಾತವಾಹನೆರೆ ಕಾಲೊಡು ಮೂಜಿ ಅಡ್ಡೊಗೆರೆಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದೊ ಗೆರೆಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರ್‌ನಂಚ ತೋಜುಂಡು.  ಸುಮಾರ್ ಒಂರ್ಬೊನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸಮಯೊಗು ಮೇಲ್‌ದ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಎಲ್ಯೆ ಆದ್ ತಿರ್ತ ರಡ್ಡ್ ಗೆರೆಲು ಉದ್ದೊ ಆಪೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಷರೊದ ಅಗೆಲೊ ಎಚ್ಚಾಪುಂಡು.  ಕ್ರಿ.ಶ. ಪತ್ತೊಂಜನೆದ ಶತಮಾನೊಡು ಈ ಅಕ್ಷರೊಗು ಇತ್ತ ಇಪ್ಪುನ ರೂಪೊ ಬರ್ಪುಂಡು.   
  

ಅಶೋಕೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ಶಾತವಾಹನೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ಕದಂಬೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 5 ನೆನೆ ಶತಮಾನೊ, ಗಂಗರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 6ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಳುಕ್ಯೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 6ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೆದ ಶತಮಾನೊಇ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಳುಕ್ಯೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೆ ಶತಮಾನೊ, ಕಳಚುರಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ಸೇವುಣ ಕ್ರಿ.ಶ. 13ನೆ ಶತಮಾನೊ, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 15ನೆನೆ ಶತಮಾನೊ, ಮೈಸೂರು ಅರಸೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 18ನೆ ಶತಮಾನೊ - ಇಂಚ ಈ ಕಾಲೊಲೆಡ್ ಈ ಜ ಅಕ್ಷರೊದ ರಚನೆ ಬದಲಾತ್ಂಡ್.

ಜ ಅಕ್ಷರ ತಾಲವ್ಯ ಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶಧ್ವನಿನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು.  ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಲವು ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಇಂದೆತ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಸ್ಪರ್ಶೊಗು ಬದಲಾದ್ ಅನುಘರ್ಷವಾದ್ ಉಂಡು.




#Article 328: ಕದಂಬ (167 words)


ಕದಂಬ ವಂಸೊ ಕನ್ನಡೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಸುರೂತ ರಾಜೆರೆ ವಂಸೊ. ಕನ್ನಡೊಡು ತಿಕಿನ ಸುರೂತ ಶಾಸನೊ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನಡ್ ಕದಂಬೆರೆ ಆಳಿಕೆದ ಕಾಲೊಗು ಸೇರ್‍ದುಂಡು.  

ಕದಂಬೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೩೪೫-೫೨೫) ಇನಿತ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬನವಾಸಿಡ್ ಆಳೊಂದಿಪ್ಪುನ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಒಂಜಿ ಪುರಾತನೊ ರಾಜವಂಸೊ. ದುಂಬುಗು ಚಾಲುಕ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಲೆ ಸಾಮಂತೆರಾದ್ ಆಳಿಕೆ ದುಂಬರಿತೊಂದು ಕದಂಬೆರೆ ರಾಜ್ಯೊ ಗೋವಾ ಬುಕ್ಕೊಹಾನಗಲ್ಲೆಡ್  ಸಾಕೆ ಹೊಂದ್ಂಡ್.  ರಾಜಾ ಕಾಕುಸ್ಥವರ್ಮನ ಕಾಲೊಡು ಮಲ್ಲಮಟ್ಟ್‌ಡ್ ಕದಂಬೆರೆ ರಾಜ್ಯೊ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಅನೇಕೊ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಸೇರ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಕದಂಬೆರ್ ಪೂರ್ವೊದ ರಾಜ ವಂಶೊಲಾಯಿನ ಮೌರ್ಯೆರು, ಶಾತವಾನೆರು ಮೂಲೊಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಿದಾಯಿದಕುಲಾದಿತ್ತುದು, ಅಕಲೆನ ರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಿದಯಿ ಇತ್ತುಂಡು. ಕನ್ನಡೊನು ರಾಜ್ಯೊ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಗಳಸ್‍ನ ಸುರೂತ ರಾಜವಂಸೊ ಕದಂಬೆರೆ ವಂಸೊ.  ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ದ ಅದ್ಯಯನೊಡು ದಿಂಜ ಕಾಲೊ ಬದ್ಕಿನ ಊರ್ದ ರಾಜಕೀಯೊ ಸಕ್ತಿಯಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಮುಕ್ಯೊ ಪ್ರಾದೇಸಿಕ ಬಾಷೆಯಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಈ ಕಾಲಮಾನೊ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಇತಿಹಾಸೊಡೆ ಸರಿಸುಮಾರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾರಂಬೊ ಕಾಲೊಂದೆ ಪನೊಲಿ.

ಕ್ರಿ.ಶ. ೩೪೫ಡ್ ಮಯೂರವರ್ಮಡ್ದ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಯಿನ ಈ ರಾಜ್ಯೊ, ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊವಾದ್ ಬುಲೆಪುನ ಲಕ್ಷಣೊನು ಅಪಾಪಗ ತೋಜಾವೊಂದಿತ್ತಿಂಡ್.  ಅಪಗದ ರಾಜೆರೆ ಬಿರ್ದ್ ಬಾವಲಿಗ್‍ಲು ಈ ವಿಸಯೊಗು ಪುಸ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಉಂದೇ ವಂಸೊದ ಕಾಕುಸ್ಥವರ್ಮೆ ಬಲಾಢ್ಯೊ ಅರಸೆ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಬಡೆಕಾಯಿದ ಗುಪ್ತ ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ದೊರೆಕುಲು ಇಂಬ್ಯನೊಟ್ಟುಗೆ ಲಗ್ನೊ ಸಮ್ಮಂದೊ ದೀಡೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಘನತೆನ್ ಸೂಚಸವುಂಡು.  ಉಂದೇ ಪೀಲಿಗೆದ ರಾಜೆ ಶಿವಕೋಟಿ ಅಪಾಪಗ ನಡತೊಂದಿತ್ತಿನ ಯುದ್ಧ, ರಕ್ತಪಾತೊಲೆಡ್ ಬೇಜಾರಾದ್ ಜೈನ ಧರ್ಮಗು ಮತಾಂತರೊ ಆಯೆ.  ಕದಂಬೆರ್, ಅಂಚನೆ ಅಕ್ಲೆನ ಸಮಕಾಲೀನೆರಾದಿತ್ತಿನ ತಲಕಾಡು ತೆನ್ಕಾಯಿ ಗಂಗೆರ್ ಸಂಪೂರ್ಣೊ ಸ್ವೊಸಂತ್ರೊ ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಸ್ಥಳೀಯೆಡ್ ಸುರೂತಕುಲು.




#Article 329: ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ (243 words)


ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ (James Ramana Amanna)  ಮೇರ್ ೧೯೧೫ನೇ ಇಸವಿ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬೆಂಜಮೀನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮನ್ನ ದಂಪತಿಳೆ ೧೩ ನೇ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ . ಮಲ್ಲ. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಆಂಡಲಾ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರ್. 

ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆಡುಪ್ಪು ಯು,ಬಿ.ಯಂ.ಸಿ. ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ಪರೆ ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ ಮುಗಿತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕಾಪುಡಿತ್ತಿ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಡ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಡಡುಪ್ಪು ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್

ಶಾಲೆ ಕಲ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಪಾಂಗಾಳೊಡುಪ್ಪು ಶಾಲೆಡ್ ಒಂತೆ ಸಮಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾನ್  ಕಲ್ತಿನ ಶಾಲೆಡ್ ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್,  ಅಪರ ಅರೆನ ಶಾಲೆಡ್ ಎಸ್. ಆರ್. ಪುರ್ಟಾಡೋ ಮೇರ್ ಶಾಲೆದ ಹೆಡ್ ಮಾಸ್ಟ್ರೂ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿದಕುಲು ತನ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಆ ಶಾಲೆದ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಗುರುಕ್ಕುಲು ಆದಿತ್ತಿನಕುಲೇ ಆ ಶಾಲೆಡ್ ಪಾಠ ಮಲ್ಪು ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕಲೆಗ್ ಗುರುಮಠೊಟ್ಟು ದೈವಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿಲಾ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. 
ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ರಮಣ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತಿದ್ ಕಾಪು, ಕೈಪುಂಜಾಲ್, ಎರ್ಮಾಳ್, ಪೊಲಿಪು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ೧೯೭೬ಟ್ಟ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್.

ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬತ್ತಿ ಮೇರ್ ಎಲ್ಲಿಡುಪ್ಪುನಗ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನು, ಕಟ್ಟ ಬೇರುನು, ತಾರೆದ ಮುದೆಲ್ ಬುಡ್ಪಾವುನು, ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾನ್ ಬುಳೆತಿ ಊರುನು ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಬುಡಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ತಾರೆದ ದೈ, ಮುಂಚಿದ ದೈ , ತರಕಾರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಮೇರ್ ಹಳೆಯಂಗಡಿದ ಸಲಾತಿಯೇಲ್ ಕರ್ಕಡ ಬೊಕ್ಕ ಶಾವಂತಿ ಕರ್ಕಡ ಮೆರೆನ ಮಗಲಾಯಿ ಸರೋಜಿನಿ ಪ್ರೇಮಾವತಿನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಜೋಸಿ, ಒಸಾಲ್ಡ್ ಕಿಶೋರ್, ಲೆನಿನ್, ಬೆನೆಟ್ ಗೋಡ್ ಫ್ರೆ, ಸ್ಟಾಲಿನ್, ರೆನೋಲ್ಡ್ ರತ್ನಾಕರ, ಬುಕಾರ್ಟ್ ಬರ್ಟಿ ಪನ್ಪಿ ೭ ಆಣ್ ಜೋಕುಲುಲಾ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಶಿಲಿಂಗ್ಸಿ ಪನ್ಪಿ ಒರ್ತಿ ಮಗಲ್ ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲು ಮಾತೆರ್ ಸಂಸಾರೊಟುಟ್ಟುಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ರಡ್ಟನೆ ಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಲಾ, ಕಡೆತ್ತ ಮಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗುರು ಆದ್ ಲಾ  ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. 




#Article 330: ಅಣಿಲೆಕಾಯಿ (149 words)


ಅಣಿಲೆಕಾಯಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯೊಡು ಎಚ್ಚಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಸಸ್ಯೊ.   ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ಸಸ್ಯೊ ಪ್ರಬೇದೊ  ಪನ್ಪಿ ಸಸ್ಯೊ ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರುಂಡು.  (ಅಜ್ಜಿಮರ್ದ್) ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರಾಯಿನ ಮಾಂತ ರೋಗೊಗುಲಾ ಗಳಸುನ, ಉಪದ್ರೊ ಇದ್ಯಾಂತಿನ ಅಣಿಲೆಕಾಯಿ ಮೊನ ಅಡ್ಪಿ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಮರ್ದಾದ್ ದಿಂಜ ಶತಮಾನೊಡ್ದಿಂಚ ಗಳಸೊಂದು ಬತ್ತೊ.  ತೊಟ್ಟಿಲ್‍ಡ್ ಜೆತ್ತಿನ ಬಾಲೆಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಪ್ರಾಯೊದ ಮಾಂತ ಸದಸ್ಯೆರೆಗ್‌ಲಾ ಪೂರಾ ಇದೊತ ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಅಣಿಲೆಕಾಯಿ ಮರ್ದ್.  ಆಯುರ್ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಮರ್ದ್‌ದ ರಾಜೆಂದೇ ಪುದರಾಯಿನ ಸಸ್ಯೊ.  ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಇಲ್ಲ್‌ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಪುದರಾಯಿನ ಅಣಿಲೆಕಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು, ಭಾರತೊ ದೇಸೊದ ಪೂರ ಕಡೆಟ್‍ಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಮಾಂತಾ ಕಡೆಟ್‌ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬುಲೆಪುನ ಮರ ಉಂದು.  ಮುಪ್ಪನು ಗೆಂದುನ, ಜವ್ವನೊನು ಕಾತೊನುನ, ದಿಂಜ ಕಾಯಿಲೆಲೆನ್ ಗುಣಮಲ್ಪುನ, ತ್ರಿದೋಸೊಲೆನ್ ಪರಿಹಾರೊ ಮಲ್ಪುನ ಅಂಚನೇ ಎದೆಕ್ಕ್‌ ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ಪುನ ದಿಂಜ ಗುನೊಲೆಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದುಂಡು.  ಉಂದು ಮಲೆನಾಡ್‌ಡ್ ಮಲ್ಲ ಮರಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು.  ಬಯಲ್ ಸೀಮೆಡ್ ಉಂದು ಕೊಡೆತ್ತ ಅಕಾರೊಡು ಮರಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಂದು 10ಡ್ದ್ 15 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆಪುಂಡು.

ಅಣಿಲೆಕಾಯಿಡ್ , ಆಯಾಸಿಡ್, ಚೆಬುಲಿನಿಕ್ ಆಯ್ಯಾಸಿಡ್ ಬುಕ್ಕೊ 'ಕಾರಿಲೇಜಿನ್' ಇಂಚಿತ್ತಿ ರಸಾಯನಿಕೊಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ವೈವಿದ್ಯೊಪೂರ್ಣ ಗುಣೊಕುಲೆ ಬಗೆಟ್ ಅಧ್ಯಯನೊದ ಅಗತ್ಯೊ ಉಂಡುಂದು ತಜ್ಞೆರೆ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊ.

ಭಾರತೊಡು ದಿಂಜ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಂಪೆನಿಲು ಅಣಿಲೆಕಾಯಿ ಮಿಸ್ರೊದ ಮರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬೇತೆಬೇತೆ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ್ ಅಂಗಡಿಡ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್.  ಅಯಿಟ್ ಇತ್ತೆ ಮಾರಾಟೊಡುಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ಮರ್ದ್‌ದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಲೆನ್ ತಿರ್ತ್ ತೊಜ್ಪಾಯಿಲೆಕೊ ತೂವೊಲಿ :




#Article 331: ಒಂಟೆ (298 words)


ಒಂಟೆ, ಉದ್ದ ಕಾರ್ದ, ಮಲ್ಲ ಬಿಮ್ಮದ ಮುಸುಂಟು ಉಪ್ಪುನ, ಅಂಚನೆ  ಬೆರಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್  ಚರ್ಬಿದ ಡುಬ್ಬದ  ರಚನೆ   ಇಪ್ಪುನ ಕ್ಯಾಮೆಲಸ್ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿ ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ನಾಲ್ ಕಾರ್ದ  ಪ್ರಾಣಿ.  ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಭಾಸೆಡ್ ನೆಕ್ಕ್  ಪಂಡ್ದ್  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಈ ಪ್ರಾಣಿದ  ಕಾರುಲು  ಉದ್ದವಾದಿತ್ತುದು, ಕಾರ್ದ  ಬಿರೊಲುಲು ಅಗೆಲವಾದ್ ಅಂಚನೆ ಗಾತ್ರೊಡು  ಸಮಾನವಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಸರೊಲೆಡು, ಮುಖ್ಯವಾದ್  ಮರುಭೂಮಿಲೆಡು  ಸರಾಗೊಡು ನಡಪರೆ ಇಜಿಂಡ ಬಲಿಪರೆ ಅಯಿಕುಲೆಗ್ ಅನುಕೂಲವಾಪುಂಡು. ಸರಿಯಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ  ಒಂಟೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧.೮೫ ಡುದು ೨.೧೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುವಾ.ಗಂಟೆಗ್ ಸಾಧಾರಣ ೪೦ ಕಿಲೊಮೀಟರು ವೇಗೊಡು ಬಲಿಪುನ ಸಾಮಾರ್ತೆ ಒಂಟೆಲೆಗು ಉಂಡು. ಸಂದರ್ಭೊಗು ಬೋಡಾಂಡ ಗಂಟೆಗ್ ೬೦ ಕಿಮೀದಾತ್ ವೇಗ ದೆಪ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಒಂಟೆಲೆಗ್ ಉಂಡು.

ಬೆರಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಡುಬ್ಬೊಲೆಡ್ ಚರ್ಬಿ (ಮೇದಸ್ಸು) ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಟೆಲೆಗ್ ಆಹಾರ ನೀರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ತಿಕ್ಕಂದಿನ ಬರ ಕಾಲೊಡು ಅಯಿಕುಲೆನ ಡುಬ್ಬೊದ ಉಲಾಯಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಚರ್ಬಿ ಕರಾದ್  ಅಯಿಕುಲೆನ ಜೀವೊ ಒರಿಪಾವರೆ ಅನುಕೂಲ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರುಭೂಮಿದ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಕ್ ಒಂಟೆ ಹೊಂದುನ ಪ್ರಾಣಿ.

ಅಯಿಕುಲೆನ  ಕಣ್ಣ್ ದ ಸೀಮೆಲು ಉದ್ದವಾದಿತ್ತುದು,  ಮರುಭೂಮಿಡು ರಭಸದ ಗಾಳಿ  ಬನ್ನಗ ಬರ್ಪಿನ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಣಕುಲು ಕಣ್ಣ್ ದ ಉಲಾಯಿ  ಪೋವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಸಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಒಂಟೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೩೦೦ ಡುದು ೧೦೦೦ ಕಿಲೊತಾತ್ ತೂಕ ಉಪ್ಪುವಾ. 

ಇತ್ತೆ ಜೀವೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಟೆಲೆಡ್  ಮುಖ್ಯವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧೊಕ್ಲು ಉಲ್ಲೊ.

೧.  ಅರಬಿ ಒಂಟೆ 

ಒಂಜಿ  ಡುಬ್ಬದ ಒಂಟೆ. ಉಂದೆಕ್ ಡ್ರಾಮಡರಿ ಒಂಟೆ ಇಂದ್ಲಾ ಪಣ್ಪೆರ್. ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಙಾನದ ಭಾಷೆಡು ಕ್ಯಾಮೆಲಸ್ ಡ್ರಾಮೆಡರಿಯಸ್  (Camelus dromedarius) ಇಂದ್ ಪುದರು. ಈ ಬಗೆತ ಒಂಟೆಲು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯೊ ಬೊಕ್ಕ ಆಫ್ರಿಕಾದ  ದೇಶೊಲೆಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅರಬಿ ಒಂಟೆಲು ೩೦೦ ಡುದು ೬೦೦ ಕಿಲೊತಾತ್ ದುಣ್ಣ ಉಪ್ಪುವಾ.

೨. ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯಾ ಒಂಟೆ

ಉಂದು ರಡ್ಡು ಡುಬ್ಬದ ಒಂಟೆಲೆನ ಜಾತಿ.ಕ್ಯಾಮೆಲಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯೇನಸ್. (Camelus bacrianus) ಇಂದ್ ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಙಾನದ ಪುದರು.

ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯ ದೇಸೊಲೆಡ್  ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯ ಇನ್ಪಿನ ದೇಶೊಡು ಉಗಮವಾಯಿನ ರಡ್ ಡುಬ್ಬದ  ಒಂಟೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯಾ ಒಂಟೆಲು ೩೦೦ ಡುದು ೧೦೦೦ ಕಿಲೊತಾತ್ ದುಣ್ಣ ಉಪ್ಪುವಾ. ಜೀವ ಮಲ್ಲೆಯಾಯಿನ ಕಾರಣ ಬಲಿಪುನ ವೇಗ ಗಂಟೆಗ್ ಸರಾಸರಿ  ೨೭ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ಆದುಂಡು.

ಕಾಟುಜಾತಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರೀಯಾ ಒಂಟೆ

ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯಾ ಒಂಟೆಡು ಒಂಜಿ ಕಾಟು ಜಾತಿದ ಒಂಟೆಗ್  ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಙಾನದ ಭಾಷೆಡು ಕ್ಯಾಮೆಲಸ್ ಫೆರಸ್ (Camelus ferus)ಇಂದ್ ಪುದರುಂಡು.  ಇಂಚಿನ ಕಾಟು ಒಂಟೆಲು ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಬೊಕ ವಾಯುವ್ಯ ಚೀನಾದ ಭಾಗೊಲೆಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ.

ಒಟ್ಟು ಒಂಟೆಲೆನ  ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಗಣನೆಗು  ಗೆತೊಂಡಾ,  ೯೪% ಅರಬಿ  ಒಂಟೆಲು  ಒರಿದಿನ ೬% ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯ ಬೊಕ  ಕಾಟು ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯ ಜಾತಿದ  ಒಂಟೆಲು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರು.

ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ () ಹಿಮಯುಗತ ಪಿರಾಕುಡು ಬಡಕಾಯಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾಗೊಲೆಡು ಜೀವೊಡು ಇತ್ತುದು ಕ್ರಮೇಣ ಅಳಿದ್ ಪೋಯಿನ ಒಂಜಿ ಒಂಟೆದ ಸಂತತಿಗು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪ್ಸ್ ಹೆಸ್ಟರ್ ಮಸ್ (Camelops hestermus) ಇಂದ್  ಪುದರುಂಡು.

ಒಂಟೆಲು ಮರುಭೂಮಿಲೆಡ್  ಮನುಸ್ಯೆರೆನ್ ಅಂಚನೆ ಸರಕುಲೆನ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗ್ ದಿಂಜ ಉಪಯೋಗ ಬರ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಲಾದುಲ್ಲಾ.  ಒಂಟೆಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ರಡ್ ಜಾತಿದ  ಒಂಟೆಲೆನ್‌ಲಾ ಪೇರ್, ಮಾಸ, ಉಣ್ಣೆ (ಕುಜಲ್), ಚರ್ಮೊಗಾದ್   ಸಾಂಕರೆ ಆಪುಂಡು.

೧.

೨.




#Article 332: ಗರುಡ ಪಾತಾಳ (100 words)


ಒಂಜಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ; ಮರ್ದುದ ಗುಣ ಇತ್ತಿನ ದಯಿ.  ದ ಬೇರ್ ಉಚ್ಚುದ ಲೆಕ್ಕ ಡೊಂಕಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಈ ಬೇರ್ಗ್ ಉಚ್ಚುದ ವಿಷೊನು ಕಡಿಮೆ ಮನ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು.ಮುಂಗುಲಿ ಉಚ್ಚುದ ತರೆನ್ ತುಚ್ಚಿದ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿಷೊನು ತಗ್ಗಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಸರ್ಪಗಂಧಿದ ಬೇರ್ ನ್ ಒಕ್ಕ್ ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು  ಪ್ರಚಲಿತ  ದಂತ ಕಥೆ.ಸರ್ಪಗಂಧಿ   ಬೇರ್‍ದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆದ ಗುಣ ಚರಕಸಂಹಿತೆದ ಕಾಲೊಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದುಂಡು.

ಸರ್ಪಗಂಧಿದ ದಯಿ ೩೦ ಸೆ.ಮಿ ೭೫ ಸೆ ಮಿ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದಂಡ್ ಮೆದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಉದ್ದವಾದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಎಲ್ಯ ಬೊಲ್ಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ನಸುಕೆಂಪು ಪೂ ಗೊಂಚಲ್ ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು.ಎಲ್ಯ ಉರುಟುದ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡಿತ್ತ್ ದ್ ಪರ್ಂದಾನಗ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಗು ತಿರುಗುಂಡು.

ಗರುಡಪಾತಾಳ (ರೊವೊಲ್ಫಿಯಾ ಸರ್ಪೆಂಟೀನ) ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಡು ೨೦೦ ಡುದು ಹೆಚ್ಚ (ಮಸ್ತ್) ನಮೂನೆದ  ಕ್ಷಾರರೂಪಿ (ಅಲ್ಕಾಲೋಯಿಡುಲು) ರಾಸಾಯನಿಕ ಮರ್ದುಲೆನ್ ತಯಾರು ಮಲ್ಪುವೆರು. ಇಂಚಿನ ಕ್ಷಾರರೂಪಿ ರಾಸಾಯನಿಕೊಲೆಡು  ಅಜಮಾಲಿನ್,ಅಜಮಾಲಿಸಿನ್,ಡಿಸರ್ಪಿಡಿನ್, ರಿಸರ್ಪಿನ್, ಸರ್ಪೆಂಟಿನ್ ಇಂಚಿನವು ಸೇರುವಾ.




#Article 333: ತೆಮ್ಮ (345 words)


ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೊಡು  ತೆಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಮಲ್ಲ  ಸಾಗುನಾಳೊಲೆನ್  ಸೇರುನ ರಸೊಕುಲು, ಸೊರಳೆ, ಕಫ, ಪಿದಯಿದ ಕಣೊಕುಲು ಬೊಕ್ಕ  ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಲೆನ್   ಪಿದಯಿ ಪಾಡಿಯೆರೆ  ಸಹಾಯ ಆಪುನ  ಒರೊಡುದು ಒರಾನೆ ಇಜಿಂಡ  ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಪಿನ ರಕ್ಷಣಾ ನಿರಿಚ್ಛಾ  ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ವಿಶೇಷವಾಯಿನ  ಶಬ್ದದ ಸಹಿತವಾದ್ ತೆಮ್ಮ ಬರ್ಪುಂಡು. ತೆ ಮ್ಮ  ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾದ್  ಅತ್ತ್ಂಡ ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾದ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು,  ಆಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾದಿಪ್ಪುಂಡು.

ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯದ ಕಂಟೆಲ್ದ  ಪ್ರದೇಶೊಡು ರೋಗಾಣುಲು, ಕಶ್ಮಲೊಲು , ಹಾಳ್ ಗಾಳಿ, ದೂಳು, ಪುಷ್ಪಪರಾಗೊಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ  ಸೂಕ್ಷ್ಮವಸ್ತುಲು   ಸೇರ್‍ನಗ ಅವೆನ್ ಪಿದಯಿ ಪಾಡೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಉಂಡಾಪಿನ ಒಂಜಿ ನಿರಿಚ್ಛಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆನೆ ತೆಮ್ಮ .  ಉಂದು ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯೊನು ಸ್ವಚ್ಚ ಮನ್ಪುನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಧಾನ. 

ನರಮಾನಿಗ್  ಶೀತವಾದ್ ಮೂಕುಡು ಸೊರಳೆ ದಿಂಜಿದ್, ತಿಗಲೆಡ್  ಕಫ ದಿಂಜಿದ್,  ಕಂಟೆಲ್  ಕೆರೆತೊಂದು,   ತೆಮ್ಮ  ಲಪ್ಪುನ ಸೀಕ್   ಒರ ಸುರುವಾಂಡ, ರಡ್ಡ್ - ಮೂಜಿ ವಾರದಾತ್  ಕಾಲ  ಗುಣ ಆವರೆ  ಬೊಡಿ ಗೆಪ್ಪುಂಡು. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ತೆಮ್ಮ  ಶೀತೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ  ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ.  ಉಂದು ಅತ್ತಾಂದೆ, ಪುಗರೆನ್  ಜಾಸ್ತಿಯಾದ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ, ಧ್ವನಿನಾಳೊಲೆನ್  ಸರಿಯಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ  ಈ ಮಾತ ಕಾರಣೊಲೆಡ್ದ್  ತೆಮ್ಮ  ಉಂಡಾಪುಂಡು. ಕಿರುನಾಲಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಡಿನಾಯ್ಡ್  ಗ್ರಂಥಿಲೆನ  ಬಾಪು ಬೊಕ್ಕ  ಜಾಸ್ತಿ  ಶೀತೊಡ್ದುದಾತ್ರ  ತೆಮ್ಮ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುನ ಸಾದ್ಯಾತೆ ಉಂಡು

ಮಲ್ಲ ಉಸುಲು ದೆತೊಂದಿ ಬೊಕ್ಕ  ಧ್ವನಿತಂತುಲು ಅವೆನಾತೆಗ್ ಓಪನ್ ಆದ್ ಶ್ವಾಸಕೋಶೊಲೆಡ್ದ್ ಗಾಳಿ ಬಲವಂತೊಡು ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಅಪಗ ಅವು ಧ್ವನಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ತಿರ್ತ ವಾಯುನಾಳೊಲೆಡ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಿನವ ಕಶ್ಮಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತನ್ನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಿದಯಿ ಕೊನರ್ಪುಂಡು.  ಅಪಗ ತೆಮ್ಮ ಉಂಡಾಪುಂಡು. 

ತೆಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಉಂಡಾಪಿನಿ  ಧ್ವನಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ವಾಯು ನಾಳೊಲೆಡ್. ದಾದಾಂಡಲ ತಿನ್ನಗ ತಪ್ಪು ತಾದಿಟೆ ಪೋಯಿನ  ತೆನಸ್ಸ್ ದ ಚೂರು ದೊಂಡೆ ಮುಕ್ಕುನ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನಗ  ಅವೆನ್ ತೆಮ್ಮ ಬಲವಂತೊಡು ಪಿದಯಿ ನೂಕುದು ಬುಡುಪುಂಡು..ಇಂಚ..ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ತೆಮ್ಮ ಉಪಕಾರಿಯಾದುಂಡು.  ಒವ್ವೆ ಪಿದಯಿದ  ಕಶ್ಮಲ ವಸ್ತು ದೊಂಡೆ ಮುಕ್ಕುನ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು..ಅಪಗ ಉಂದುವೆ ವಿಧಾನೊಡು ಅವು ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ತುಡು   ತೆಮ್ಮೊನು ಉಂತಾಪಿನ ಸರಿಯತ್ತ್.  

ತೆಮ್ಮ ಮಸ್ತ್ ರೋಗೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.ನಿಗಡಿ, ದೊಂಡೆ ಬೇನೆ, ಎದೆಯ ಕ್ಷಯ, ನ್ಯುಮೋನಿಯ, ದಡಾರ, ಸಿಡುಬು, ನಾಯಿ ತೆಮ್ಮ, ಪ್ಲೂರಸಿ, ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೆಮ್ಮದ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ತೂದು ಸೀಕ್ ದ ಸ್ವರೂಪೊನು ತೆರಿಯೊಲಿ.

ನಾಯಿತೆಮ್ಮ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಜೋಕುಲೆಡ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಮುಟ್ಟ  ಉಪ್ಪುಂಡು. .ಒಂಜೆಜಾತಿ  ತೆಮ್ಮ ಬತ್ತ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಉಸುಲು  ಕಟ್ಟುನಂಚ ಆಪುಂಡು. ಸುರುಕು ಒಂತೆ ನಿಗಡಿ  ಜ್ವರ, ತೆಮ್ಮ ಉಪ್ಪುಂಡು.  ರಾತ್ರೆದ  ಪೊರ್ತ್ತು ತೆಮ್ಮ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು.  ಉಸುಲು  ಕಟ್ಟುನಂಚ ಆದ್  ಉಸುಲು ಒಯಿಪೆರೆನೆ ಆಪುಜಿ. ತೆಮ್ಮ ಉಂತ್‌ದ್ ಉಸುಲು ಒಯಿಪುನಗ ವಿಚಿತ್ರವಾಯಿನ ಶಬ್ದ ಬರ್ಪುಂಡು. ತೆಮ್ಮ ಜಾಸ್ತಿಯಾನಗ ಕಕ್ಕೆರೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು . ಈ ಕಫೊಡ್ದು ಸೋಂಕು ಪಗರುಂಡು. ನ್ಯುಮೋನಿಯದ ತೆಮ್ಮಾ ಆಂಡ ಎದೆ ಬೇನೆ ಉಪ್ಫುಂಡು. ಕಫ ಚೂರು ಕೆಂಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ತೆಮ್ಮದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜ್ವರಲ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಮಸ್ತ್ ದಿನೊಡ್ಡಿಂಚಿ ಇತ್ತಿನ ತೆಮ್ಮಾ  ಕ್ಷಯದ ಲಕ್ಷಣ ಆದಿಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಕೆಲವೆರೆಗ್ ತೆಮ್ಮ ಬೊಲ್ಪುದ ಪೊರ್ತುಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವೆರೆಗ್ ತೆಮ್ಮ ರಾತ್ರೆ ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನನ  ಕೆಲವೆರೆಗ್ ಮುಕ್ಕ್ ತೆಮ್ಮ ದಂಚನೆ ಬತ್ತ್ದ್ ದ್ ಕಕ್ಕುನೆ ಮುಟ್ಟ ಉಂತುಜಿ . ತೆಮ್ಮ ಜಾಸ್ತಿ ಯಾದ್ ತೆಮ್ಮದೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಫ ಲ ಪಿದಯಿ  ಬರ್ಪುಂಡು




#Article 334: ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳು (147 words)


ಇಂಗ್ಲೀಷ್ (ಗ್ರಿಗೊರಿಯನ್ ) ದಿನದರ್ಶಿಕೆ (ಕೆಲೆಂಡರ್)‍ ಡು  ಪತ್ತೊಂಜನೆಯ ತಿಂಗೊಳು  ನವೆಂಬರ್. ‍‍ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳುಡು ೩೦ ದಿನೊಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಭಾಷೆಡು ನವೆಂ ಇನ್ನಗ ಒರುಂಬನೆ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ನವೆಂಬರ್‍  ಇನ್ನಗ ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು ಇಂದ್ ಅರ್ಥವಾಪುಂಡು.‍ ಯುರೋಪುಡು   ಗ್ರಿಗೊರಿಯನ್ ಕೆಲೆಂಡರ್‍ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಬರ್ಪಿನ ದುಂಬು ಜೂಲಿಯನ್ (ರೋಮನ್) ಕೆಲೆಂಡರ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.‍  ಜೂಲಿಯನ್ ಕೆಲಂಡರುಡು  ವರ್ಷೊಗು  ಪತ್ತ್  ತಿಂಗೊಳುಲು ಮಾತ್ರಾ ಇತ್ತಿನಿ. ಅವೆಟ್  ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು ನವೆಂಬರ್‍  ಅದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧೫೩ ಇಸವಿಡು  ಜೂಲಿಯನ್/ ರೋಮನ್  ಕೆಲಂಡರುಗು  ಜನವರಿ ಬೊಕ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗೊಳುಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ವರ್ಷೊಗು ೧೨ ತಿಂಗೊಳು ಮಲ್ತೆರ್.‍ ಆಂಡಾ ನವೆಂಬರ್ ‍(ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು) ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್‍  ಅಂಚನೆ ಒರಿದ್ ಪೋಂಡು.

ತುಳು ಪರಂಪರೆಡು  ವರ್ಷೊಲೆಡು ಬರ್ಪಿನ   ಬೊಂತೆಲ್  ಬೊಕ  ಜಾರ್ದೆ ತಿಂಗೊಳುಲು ಭಾಗಶಃ ವಾದ್  ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು  ವ್ಯಾಪಕವಾದ್  ಚಾಲನೆಡು ಉಪ್ಪುನ  ಇಂಗ್ಲೀಷ್  ಕೆಲೆಂಡರುದ  ನವೆಂಬರ್‍   ತಿಂಗೊಳುಡು ಬರ್ಪುಂಡು.

ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨‍೩ ಡುದು ನವೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಮುಟ್ಟ ವೃಶ್ಚಿಕ (Scorpio  ) ಬೊಕ ನವೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಡುದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಮುಟ್ಟ ಧನು (Sagittarius) ರಾಶಿ ಇಂದ್ ಗಣನೆ ಮಲ್ಲುವೆರ್. 

ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಂಚಾಂಗ - ರಾಶಿ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ನವೆಂಬರ್‍  ತಿಂಗೊಳುಡು ಪುಟುದಿನಕಲೆಗ್ ಟೋಪಾಜ್ ಇನ್ಪಿನ ರತ್ನ ಎಡ್ಡೆ ಅದೃಷ್ಟ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

   ತಿಂಗೊಳುಡು  ಬರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ  ವಾರ್ಷಿಕ ಘಟನೆಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್  ಈ ತಿರ್ತುಡು ಕೊರ್ತುಂಡು:

೧.




#Article 335: ಕರ್ಬೊದ ಅದುರು (496 words)


ನಿಸರ್ಗೊಡು ಕರ್ಬೊ (Iron) ದ ಲೋಹಾಂಶೊಲು ಸೇರ್ದಿತ್ತಿನ ಕನಿಜೊಲು ವಿಶೇಷವಾಯಿನ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಕಲ್ಲುಲೆನ ರೂಪೊಡು  ತಿಕ್ಕುನೆನ್ ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಲು () ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕರ್ಬೊ ಒಂಜಿ ಲೋಹರೂಪದ ಮೂಲವಸ್ತು. ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಲು ಮಾಗ್ನಟೈಟ್ (), ಹೀಮಾಟೈಟ್ (), ಸಿಡಾರೈಟ್ (), ಗೋಯೆತೈಟ್ (), ಲಿಮೊನೈಟ್ () -  ಇಂಚಿನ ಬಗೆ ಬಗೆತ ಕರ್ಬಾಂಶದ ಕನಿಜೊಲೆನ್ ಕೂಡುದು (ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಕನಿಜೊಲೆನ ಬೆರಕೆಯಾದ್) ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಡು ಒವ್ವಾಂಡಲಾ ಒಂಜಿ ನಮೂನೆದ ಕನಿಜೊ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಪ್ಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಡು ಅಡಕವಾಯಿನ ಕನಿಜೊಲೆನ ನಮೂನೆದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆತ  ಆಧಾರೊಡು  ಆಯಾ ಅದುರುಲೆಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಟ್ಟು ಕರ್ಬೊದ ಲೋಹಾಂಶ ಪ್ರಮಾಣ ನಿರ್ಧಾರವಾಪುಂಡು. ಲೋಹಾಂಶ ದಿಂಜ ಉಪ್ಪುನ ಅದುರುಲೆಗ್ ಬಿಲೆ ಜಾಸ್ತಿ. ಮುರಕಲ್ಲುಲಾ ಒಂಜಿ ನಮೂನೆದ ಕರ್ಬೊದ ಅದುರು. ಆಂಡಾ ಅಯಿಟ್ ಕರ್ಬೊದ ಲೋಹಾಂಶ ಕಮ್ಮಿ ಉಪ್ಪುನೆಡದಾತ್ರ ಅಯಿಕ್ ಸಂತೆಡ್ ಬಿಲೆ ಕಡಮೆ.

ಕರ್ಬೊ ಇನ್ನಗ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಬಂಗಾರ್ ಇಂದ್ ಅರ್ಥ. ಪರತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಪರಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಕರಿ + ಪೊನ್ನು (= ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಬಂಗಾರ್) ಇನ್ಪಿನ ಶಬ್ಧ ಕೂಡುದು ಕರ್ಪೊನ್ ಆಯಿನವು ಕರ್ಬೊ(ನ್) ಆದ್ ಕ್ರಮೇಣ ಕರ್ಬೊ ಆದ್ ಒರಿಂಡ್ ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ವಾದ ಉಂಡು.

ಒಂಜಿ ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಡು ದಿಂಜ ಉಪ್ಪುನ ಕರ್ಬೊದ ಕನಿಜೊಲೆನ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅದುರುನು ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಲುವೆರ್. ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಲೆಡ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ತೋಜಾಯಿನ ನಮೂನೆಲು ಮುಖ್ಯವಾದುಲ್ಲಾ:

ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ  ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್ ಕನಿಜೊದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ  Fe3 O4  ಆದುಂಡು. ಕರ್ಬೊ ಆಕ್ಸೈಡು ರೂಪೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ಪಟಿಕರೂಪೊಡು ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್  ಪರೆಲುಲು  ಚಚೌಕ (cube)ದ ಇಜಿಂಡ  ಅಷ್ಟಮೂಲೆ(octagonal)ದ  ಪಟಿಕೊಲಾದ್ ಅದುರುಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ.ಪಿಂಗಾಣಿದ ಫಲಕೊಗು  ಕನಿಜೊನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪರೆಗಾದ್  ಒರಸಿಂಡ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪೊಡಿ ಬರ್ಪಿನ ಲಚ್ಚಣ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು.  ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್  ಕನಿಜೊದ  ಪರೆಲುಲೆಗ್   ಕರ್ಬೊದ  ವಸ್ತುಲೆನ್  ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ  ಆಯಸ್ಕಾಂತ (magnetic) ಗುಣ ಉಪ್ಪುಂಡು.  ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್  ಕನಿಜೊದ  ಉದ್ದದ ತುಂಡುನು ನೇಲಪಾದ್ ದೀಂಡಾ, ಅವು ಬಡಕಾಯಿ-ತೆಂಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ) ದಿಕ್ಕುಲೆಗ್  ಸಮಾಂತರವಾದ್ ತಿರುಗುದು  ಉಂತುಂಡು. ಈ ವಿಶೇಷ ಗುಣೊನು ಗಳಸಾದ್  ಆಯಸ್ಕಾಂತೊಲೆನ್  ಬೊಕ  ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆನ್  ತಯಾರು ಮಲ್ಲುವೆರ್.

ಈ ಕನಿಜೊದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ Fe3 O4 ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಉಂದೆಟ್ ಕರ್ಬೊದ ಲೋಹಾಂಶ ಹೀಮಾಟೈಟುಡುದು ಕಡಮೆ. ಆಂಡ ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್ ಅದುರುಲೆಡ್ ಕಜವುಕನಿಜಾಂಶೊಲು .

ನಸುಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಇಜಿಂಡ ಕಂದು-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಕನಿಜೊಲು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುನ ಕರ್ಬೊದ ಅದುರು ಹೀಮಾಟೈಟ್. ಈ ಕನಿಜೊದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ Fe2 O3. ಕರ್ಬೊ ಆಕ್ಸೈಡು ರೂಪೊಡು ಉಂಡು. ಪಟಿಕ ಪರೆಲುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಹೀಮಾಟೈಟ್  ಕನಿಜೊಲು ಮಿರಿಮಿರಿ ಮಿಂಚುನ ಸೂಜಿಯಾಕಾರೊಡು ತಿಕ್ಕುನಲಾ ಉಂಡು. ಪಿಂಗಾನಿದ ಫಲಕೊಗು ಉಜ್ಜಿಂಡ  ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪೊಡಿ ಬರ್ಪಿನಿ ಈ ಕನಿಜೊದ ಮುಖ್ಯ ಲಚ್ಚಣ.  ಮಾಗ್ನೆಟೈಟುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಆಕರ್ಷಣ ಗುಣ ಈ  ಕನಿಜೊಗು ಇಜ್ಜಿ.

ಈ ಕನಿಜೊದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ Fe2 O3 ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಉಂದೆಟ್ ಕರ್ಬೊದ ಲೋಹಾಂಶ ಮಾಗ್ನೆಟೈಟುಡುದು ಹೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇನ್ನಗ ಹೀಮಾಟೈಟ್ ಕನಿಜೊದ ೭೦% ದಾತ್ ಪಾಲು ಕರ್ಬೊದ ಲೋಹಾಂಶ ಉಪ್ಪುಂಡು

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ  ಜಿಲ್ಲೆದ  ಮೂಡಾಯಿ ಭಾಗೊಡು  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊಲೆನ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಅರುಟು, ಬೆಳತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಮಲವಂತಿಗೆ  ಬೊಕ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ  ಗ್ರಾಮಲೆನ ನಡುತ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್  ಪಟ್ಟೆಲೆನ ರೂಪೊಡು ಬುಳೆದಿನ ಕರ್ಬೊದ ರೂಪಿಕೆಲು (formations)  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಇಂಚಿನ ಅದುರುಲೆನ ರೂಪೊಗು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ಪಟ್ಟೆ ಆಕಾರದ ಕರ್ಬೊದ ರೂಪಿಕೆಲು (banded iron formations) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.  ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಲೆನ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್ ರೂಪೊಡು ಉಲ್ಲಾ. ಬಾಬಾಬುಡಾನ್-ಕುದುರೆಮುಖ ಗುಂಪುದ ರೂಪಾಂತರವಅಯಿನ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಕುಲೆನ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್ದಿನ ಮಲವಂತಿಗೆ - ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ  ಶಿಲಾರೂಪಿಕೆಲು ಬೊಕ ಕರ್ಬೊದ ಅದುರುಲು  ಪ್ರಿಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಯುಗೊಟು (ಆದಿಯುಗೊ) ಸುಮಾರಾದ್ ೩೦೦ ಕೋಟಿ (= ೩೦೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ) ವರ್ಷದ ಪಿರಾವುಡು, ಪ್ರಾಚೀನ  ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಲು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡಿನ  ಲಾವಾರಸೊಲು ಖನಿಜ ಲವಣೊಲು  ಗಟ್ಟಿಯಾದ್  ನಿಕ್ಷೇಪವಾದ್  ಉಂಡಾತಿನವು  ಇಂದ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು ತೆರಿಪಾವೆರ್.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಭಾಗೊಡು , ಕುದುರೆಮುಖ  ಬೊಕ  ಬಾಬಾಬುಡಾನ್ ಗಿರಿ  ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್  ಮಾಗ್ನೆಟೈಟ್ ರೂಪದ  ಪಟ್ಟೆ ಆಕಾರದ ಕರ್ಬೊದ ರೂಪಿಕೆಲು ನಿಕ್ಷೇಪವಾತ. ಕುದುರೆಮುಖೊಡು ಕಡಮೆ ಕರ್ಬೊದ ಲೋಹಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಅದುರುಲು ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಇತ್ತಿನೆನ್ ಕುದುರಮುಖ ಐರನ್ ಓರ್ ಕಂಪೆನಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಅದುರುನು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕಜವುಕನಿಜೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಕರ್ಬೊದ ಗೋಲಿ-ಉಂಡೆ (ಪೆಲೆಟ್) ರೂಪೊಡು ರಫ್ತು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಕೆಲವು ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು ಪರಿಸರವಾದಿಲು ಪೊರುಂಬಿನ ಕಾರಣೊಡು , ಕುದುರೆಮುಖತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉಂತುದು ಪೋತುಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಡಾಯಿ ಭಾಗೊಡು, ಬಳ್ಳಾರಿ,  ತುಮಕೂರು ಬೊಕ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್  ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಹೊಸಪೇಟೆ ಬೊಕ ಸಂಡೂರು ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಹಿಮಾಟೈಟ್ ಅದುರುಲು  ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ನಿಕ್ಷೇಪವಾತಿನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಹೀಮಾಟೈಟ್ ಅದುಲೆಡ್ ಕರ್ಬೊದ ಲೋಹಾಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಉಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ ಅದುರುಲು ಕೆಲವು ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಚೀನಾ ದೇಶೊಗು ರಫ್ತು ಆತುಂಡು.




#Article 336: ತಾಮ್ರದ ಅದುರು (384 words)


ತಾಮ್ರ (Copper) ಒಂಜಿ ಕೆಂಚಿ ರಂಗ್ ದ  ನೈಸರ್ಗಿಕ  ಮೂಲವಸ್ತು (element)  ಬೊಕ ಲೋಹ (metal). ತುಳುಟು ತಾಮ್ರೊಗು ಚೆಂಬು ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಉಂಡು. ಚೆಂಬು ಇನ್ಪಿನ ಪದೊನು ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಾಜನೊಗುಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆಡಾತ್ರ ತಾಮ್ರ ಪದೊನು  ಈ  ನಿರ್ದಿಷ್ಟ  ಲೋಹೊಗು  ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ. ತಾಮ್ರೊಗು ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಕುಪ್ರಂ ಇಂದ್ ಪುದರ್.‍ ಅಂಚಾದ್ ರಾಸಾಯನಿಕಶಾಸ್ತ್ರೊಡು Cu ಇನ್ಪಿನ ಸಂಜ್ಙೆ ಬಳಕೆಡು ಉಂಡು. ಈ ಮೂಲವಸ್ತುದ ಅಣು ಸಂಖ್ಯೆ 29.

ಭಾರತೊಡು ವೇದಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ  ತಾಮ್ರ ಲೋಹದ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸೈಪ್ರಸ್ ಇನ್ಪಿನ ದ್ವೀಪ ದೇಶೊಡು ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡುದಿಂಚಿ ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲು  ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇತ್ತುಂಡು.  ತಾಮ್ರದ ಬಳಕೆ ಕರ್ಬೊದ ಪರಿಚಯ ಆಪಿನೆಡ್ದ್  ದುಂಬೆ ನಂಮ ಜನಕುಲೆಗ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್  ಚರಿತ್ರಕಾರೆರ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ತಾಮ್ರ ಬಗೆಬಗೆತ ಅದುರುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಭೂಮಿಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ತಾಮ್ರದ ಅದುರಲೆಡ್ ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೈಟ್ ಇನ್ಪಿನವು  ದಿಂಜ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಕನಿಜೊ. ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೈಟ್ ತೂವರೆ ಮಂಜೊಳ್ ಬಣ್ಣ ಇತ್ತ್ ದ್  ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರೆಗ್  ಬಂಗಾರ್ದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ತೋಜುಂಡು. ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲೆನ್  ಕರಾತ್ ದ್  ತಾಮ್ರ  ಲೋಹೊನು ಪಡೆವೆರ್.  

  

ತಾಮ್ರ  ಮೃದು ಗುಣತ, ತಟ್ಟ್ ದ್ ತಗಡು (malleable) ಇಜಿಂಡ ಸರಿಗೆ(ductile) ರೂಪೊಗು ಕೊಣರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಪ್ಪುನ, ಅಂಚನೆ ಉಷ್ಣ ಬೊಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕ (conductor) ಆದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಲಪರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಪ್ಪುನ,  ಒಂಜಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಲೋಹ. ತಾಮ್ರ ಬೇತೆ ಲೋಹೊಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಮಿಶ್ರ ಆಪಿನ ಗುಣ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ, ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ್ಳಿ, ಸತು,ತವರ, ನಿಕಲ್  ಇತ್ಯಾದಿ ಲೋಹೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್  ವಿಶೇಷ ಗುಣಕುಲು  ಉಪ್ಪುನ  ವಿಶಿಷ್ಟ  ಮಿಶ್ರಲೋಹಲೆನ್  ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು. ಬಂಗಾರ ಶುದ್ಧ ರೂಪೊಡು ಒಂಜಿ ಮೆದುವಾಯಿನ ಲೋಹ ವಾಯಿನ ಕಾರಣ ತಾಮ್ರ ಸೇರಾಂಡ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ್  ನಾಜೂಕಾಯಿನ ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಲೆನ್  ಮಲ್ಪರೆ ಅನುಕೂಲವಾಪುಂಡು. ತಾಮ್ರೊಗು ಸತು ಬೆರಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಿತ್ತಾಳೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸತು ಬೆರೆಕೆಯಾಯಿನ ತಾಮ್ರ  ಪಿತ್ತಳೆಡು ಬಂಗಾರ್ದಂಚಿನ ಬಣ್ಣೊಗು ಬದಲಾಪುಂಡು. ತಾಮ್ರೊಗು ತವರ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಕಂಚಿ ಮಲ್ಲುವೆರ್.

ನಿಸ‍ರ್ಗೊಡು ತಾಮ್ರ ಮೂಜಿ ಬಗೆತ ರೂಪೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು: (೧) ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಮ್ರ ಅದುರು (೨) ಸಲ್ಫೈಡು ರೂಪದ ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲು ಬೊಕ (೩) ಆಕ್ಸೈಡು ರೂಪೊದ ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲು.

ನಿಸರ್ಗೊಡು ತಾಮ್ರ ಸಹಜ ಲೋಹ ರೂಪೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ಉಂಡು: ಅಂಚಿನೆಕ್ಕ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಮ್ರ (Native copper) ಅದುರು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಟ್  99.9 % ಮುಟ್ಟ ತಾಮ್ರದ ಲೋಹಾಂಶ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಸಲ್ಫೈಡು ರೂಪೊದ ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲೆನ ಪುದರು  ಅಯಿಕುಲೆಡು  ಉಪ್ಪುನ ಸರಾಸರಿ ಲೋಹಾಂಶೊಲು ಬೊಕ ಅಯಿಕುಲೆನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆಲೆನ್ ಈ ತಿರ್ತು ಕೊರುತುಂಡು:

ಆಕ್ಸೈಡು ರೂಪೊದ ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲೆನ ಪುದರು  ಅಯಿಕುಲೆಡು  ಉಪ್ಪುನ ಸರಾಸರಿ ಲೋಹಾಂಶೊಲು ಬೊಕ ಅಯಿಕುಲೆನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆಲೆನ್ ಈ ತಿರ್ತು ಕೊರುತುಂಡು

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪ್ರಿಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಮಹಾಯುಗತ ಶಿಲಾರೂಪಿಕೆಲೆಡು ಮಸ್ತ್ ತಾಣೊಲೆಡ್ ತಾಮ್ರದ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಪ್ಪುನೆನ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ ದೆರ್. ಅಯಿಕುಲೆಡ್ ಈ ತಾಣೊಲು ಗಮನೊಗು ಅರ್ಹವಾದುಲ್ಲಾ:

ಈ ತಾಣೊಲೆಡ್  ಮುಖ್ಯವಾದ್  ಇಂಗಳದಾಳು   ಬೊಕ ಕಲ್ಯಾಡಿ ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ನಾಲ್ ಐನ್ ವರ್ಷಕಾಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಸರಾಸರಿ 0.5%-0.8% ತಾಮ್ರದ ಲೋಹಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಅದುರು ಶಿಲೆಕುಲೆನ್  ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್   ಕರಪಾದ್ ತಾಮ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಕ್ರಮೇಣ ಉತ್ಪಾದನೆದ ಕರ್ಚಿ, ತಾಮ್ರದ  ಮಾರ್ಕಟ್ಟೆದ  ಬಿಲೆಡುದು ಎಚ್ಚ ಬರ್ಪುಂಡು ಇನ್ಪಿನ ಕಾರಣೊಗು ಗಣಿಗಾರಿಕೆನ್ ಉಂತಾದೆರ್.  

ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುದ ಜಾಲ್ಸೂರುದ ಕೈತಲ್ದ ಆನೆಗುಂಡಿ ಅರಣ್ಯದ ಉಲಾಯಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುನಗ  ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ತಾಮ್ರದ ಅದುರು ಇತ್ತಿನ ಕನಿಜೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬೈದಾ. ಅಯಿಕುಲೆಡ್ ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೈಟ್ ಬೊಕ ಪೈರೈಟ್ ಕನಿಜೊಲು  ಬಯೊಟೈಟ್ ಗಾರ್ನೆಟ್ ಪದರುಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಿನ ಮಾದರಿಲು ತಿಕ್ದಾ.  

ನಂಮ ದೇಶದ  ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಜಾರಖಂಡ ಬೊಕ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್   ನಡತೊಂದು ಉಲ್ಲಾ. ಅಯಿಕುಲೆಡ್ ಈ ತಿರ್ತು ತೋಜಾಯಿನವು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು:




#Article 337: ಪಚ್ಚೆ (251 words)


ಪಚ್ಚೆ ಇನ್ನಗ ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ದ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಜಾತಿದ  ಮಣಿ ರತ್ನ - ಕನಿಜೊ. ತುಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಪಚ್ಚೆ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಮರಕತ, ಗಾರುತ್ಮತ ಮಣಿ ಇನ್ಪಿನ ಪುದುರುಲು ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಎಮರಾಲ್ಡ್  ()  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಮಣಿ ರತ್ನೊಲೆನ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡುದಿಂಚಿ ಅಲಂಕಾರೊಗು  ಪದ್ದಾಯಿ ಆಭರಣಲೆಡ್  ಅಂಚನೆ  ರಾಜ ಮಹಾರಾಜೆರೆನ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊಗು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಪಚ್ಚೆ ಮಣಿರತ್ನೊದ ಕನಿಜೊದ ಪುದರ್ ಬೆರಿಲ್ ಪಣ್ ದ್. ಬೆರಿಲ್ () ಉಂದೆತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆದ ಸೂತ್ರ   ಬೆರಿಲಿಯಂ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಸೈಕ್ಲೊ ಸಿಲಿಕೇಟ್ (Be₃Al₂SiO₆) ಆದುಂಡು. ಬೆರಿಲ್ ಪದ ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲೊಡು ಬೈದಿಂಡ್. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಡ್ ಬೆರಿಲ್ ಪಣ್ಣಗ ಕಡಲ್ದ ನೀರ್ದ ಬಣ್ಣದ ಮಣಿ ಇಂದ್ ಆಪುಂಡು.  ಈ ಕನಿಜೊಗು ನಂಮ ದೇಶದ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಡ್   ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ಇತ್ತ್ಂಡ್. 

ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊ ಶುದ್ಧರೂಪೊಡು ಕಾಜಿದ ಲೆಕ್ಕ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಬೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ  ಬೆರಿಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾನಗ ಬೇತೆ ಲೋಹ ಮೂಲವಸ್ತುಲೆನ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಅಂಶೊಲೆನ ಕಜವು ಬಿರಕೆಯಾದ್ ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊಗು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಬಣ್ಣೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೆರಿಲ‍್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಸು ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ದ   ಅಪಾರದರ್ಶಕ  ಕನಿಜೊ. ಆಂಡ ವಿಶೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶೊಲೆಡ್  ಕಡು ಪಚ್ಚೆ,  ತೆಳು ನೀಲಿ, ನಡು ನೀಲಿ, ಮಂಜಲ್, ಬೊಲ್ದು  ಇಜಿಂಡ ಅಪರೂಪೊಡು ಕೆಂಚಿ  ಬಣ್ಣದ ಪರೆಲುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಪೆಗ್ಮಟೈಟ್ ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಉಲಾಯಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಯಾಪಿನ ಉಂಡು. 

ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊ ಆಜಿಮೂಲೆದ ಷಟ್ಕೋನ  (l) ಪರೆಲುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಬೂಮಿಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಪೆಗ್ಮಟೈಟ್ (Pegmatite)  ಇನ್ಪಿನ ಶಿಲೆಕುಲೆನ  ಒಟ್ಟುಗು ಬೆರಿಲ‍್ ಕನಿಜೊದ ಪರೆಲುಲು ಒಂಜೊಂಜಾದ್ ಇಜಿಂಡ ಚೊಪ್ಪದ ರಾಶಿಲೆನ ರೂಪೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊ  ಮುಖ್ಯವಾದ್  ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ ಮಣಿರತ್ನೊಲೆನ ರೂಪೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ಉಂಡು: (೧) ಪಚ್ಚೆ (೨) ನೀಲ.

ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ದ ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊಗು ಪಚ್ಚೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ದುಂಬುಡುದಿಂಚಿ ಚಾಲ್ತಿಡು ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಯಲು ಸೀಮೆದ ಕೆಲವು ತಾಣೊಲೆಡ್ ಪಚ್ಚೆ ಮಣಿ  ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತೆನೆನ್  ಚರಿತ್ರಕಾರೆರ್ ದಾಖಲು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

ಪಚ್ಚೆಗ್  ಭಾರತದ ಭಾಷೆಲೆಡ್  ಮರಕತ ,  ವೆರುಲಿಯಾ, ಗಾರುತ್ಮತ ರತ್ನ ಇನ್ಪಿನ ಮಾತಾ ಪುದರುಲು ಉಂಡು. ಎಮರಾಲ್ಡ್ ಇನ್ಪಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುದರುಲಾ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು.

ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಬೆರಿಲ್ ಕನಿಜೊದ ಮಣಿ ರೂಪೊಗು ಅಕ್ವಾಮೆರೈನ್ (Aquamarine)  ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಂಡು.  ಭಾರತದ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಉಂದೆಕ್ ನೀಲ ಇನ್ಪಿನ ರತ್ನದ ಪುದರು ಉಂಡು ಆಂಡ ನೀಲ ಬಣ್ಣದ ಬೇತೆ ಕನಿಜೊ  ಜಾತಿದ ಮಣಿಕುಲುಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಲ್ಲಾ.




#Article 338: ವಜ್ರ (605 words)


ವಜ್ರ () ನವ ರತ್ನೊಲೆಡ್ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಬಿಲೆಬಾಳುನ ಕನಿಜೊ ಪಂಡ ಮಣಿ ರತ್ನ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆಡ್  ಬೊಕ್ಕ ಮಜ್ಜಿ (ಇಂಗಾಲ, ಕಾರ್ಬನ್, )ಒಂಜೇ. ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಮಜ್ಜಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ಬೊಕ್ಕ ಉಷ್ಣತೆಗ್ ಗುರಿಯಾಂಡ ವಜ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಪುಂಡು. ಕಾರ್ಬನ್ (ಮಜ್ಜಿ)ದ ಕಣಕುಲು ಒತ್ತಡೊಗು ಗುರಿಯಾದ್ ವಜ್ರ ಆನಗ ಚಚೌಕ () ರೂಪದ ಅಷ್ಟಮುಖಿ ()ಪಟಿಕೊಲೆದ ರೂಪ ಗೆತೊನುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮಜ್ಜಿಲಾ ವಜ್ರಲಾ, ಕಾರ್ಬನ್ ಮೂಲವಸ್ತುದ  ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ ಬಹುರೂಪಿಲು () ಇಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ನಮ್ಮ ದೇಸೊದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಸುಮಾರಾದ್ 3,000 ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾಕುಡು ಇಜ್ಜಿಂಡ ಅಯಿಡುದು ದುಂಬೆ ವಜ್ರೊಲೆನ ಪರಿಚಯ ಬೊಕ್ಕ ಬಳಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಉದರ್ಮೆಗ್, ವಜ್ರಕರೂರು ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಊರುದ ಪುದರೆ ವಜ್ರ ತಿಕ್ಕುನ ಊರು ಇಂದ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಚರಿತ್ರೆದ ಕಾಲೊಡು ಗೋಲ್ಕೊಂಡ ಇನ್ಪಿನ ಊರುಡು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ವಜ್ರೊಗು ಕೊಹಿನೂರು ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕೊರುದು, ಆ ವಜ್ರ ಗೋಲ್ಕೊಂಡ ಸುಲ್ತಾನೆರನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲೊಡು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಡು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯಾದ್ ಲಡಾಯಿಲೆಗ್ ಕಾರಣ ವಾತಿನೆನ್ ಚರಿತ್ರೆದ ಪುಟೊಕುಲೆಡ್ ಓದೊಲಿ.

ವಜ್ರೊದ ಪರೆಲುಲೆನ ಗುಣ ಲಚ್ಚಣೊಲು ಅತ್ತಾಂದೆ ಅಯಿಕುಲೆನ ತೂಕೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬಿಲೆ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಮಾನೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ವಜ್ರ ಇನ್ನಗ 200 ಮಿಲಿ ಗ್ರಾಂ ತೂಕೊಗು ಸಮ ಆಪುಂಡು. ಇನ್ನಗ 5 ಕ್ಯಾರೆಟ್‍ದ ಒಂಜಿ ವಜ್ರ 1 ಗ್ರಾಂ ತೂಕ ಆಪುಂಡು. 5,000 ಕ್ಯಾರಟ್ ತೂಕದ ವಜ್ರೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾಂಡ ಒಂಜಿ ಕಿಲೊ ತೂಕ ಆಪುಂಡು. 

(ಬಂಗಾರೊದ ಶುದ್ಧತೆನುಲಾ ಕ್ಯಾರೆಟುಲೆಡ್ ಪಣ್ಪಿನ ರೂಡಿ ಉಂಡು. ಆಂಡ, ಮಣಿ ರತ್ನೊಲೆನ ತೂಕದ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾರ್ದ ಪರಿಶುದ್ಧತೆದ ಪ್ರಮಾಣ ಪಣ್ಪುನ ಕ್ಯಾರೆಟ್  ಬೇತೇನೆ). 

ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾದ್  ಕಿಂಬರ್ಲೈಟ್ ( ) ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ವಾಯಿನ ಶಿಲೆಟ್ ವಜ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ತಿಕ್ಕುನ ಉಂಡು. ಈ ಕಿಂಬರ್ಲೈಟ್ ಇನ್ಪಿನ ಶಿಲೆ ಅತಿ-ಮೇಫಿಕ್ (  ) ನಮೂನೆಗ್ ಸೇರ್ದಿನ  ಆದಿತ್ತ್ ದ್ ನಳಿಕೆಲೆನ ( ) ರೂಪೊಡು ಭೂಮಿಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕಿಂಬರ್ಲೈಟ್ ಶಿಲೆತ ನಳಿಕೆಲು ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ೧೦೦- ೧೫೦ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ಗಾಂತುಡು ರೂಪ ಪಡೆವೊನುವಾ. ಇಂಚಿನ ಗಾಂತುಡು (depth) ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ದಿಂಜ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣೊದ ಉಷ್ಣಮಾನ ಬೊಕ ಒತ್ತಡ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಶಿಲಾದ್ರವ್ಯೊಡು  ಉಪ್ಪುನ ಇಂಗಾಲ (ಕಾರ್ಬನ್) ದ ಅಂಶೊಲು ವಜ್ರದ ರೂಪು ಪಡೆವೊನುವಾ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಇನ್ಪಿನ ಊರುಡು  ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ವಜ್ರದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಆವೊಂದು ಉಲ್ಲ. ಈ ಊರುದ ವಜ್ರ ತಿಕ್ಕುನ ಶಿಲೆಕು  ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ಕಿಂಬರ್ಲೈಟ್ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ವಜ್ರದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆಡ್ ವಜ್ರ ಏತ್ ಅಪರೂಪ ಇನ್ನಗ, ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ವಜ್ರದ ಗಣಿಕುಲೆಡ್  ಒಂಜಿ ಟನ್ ವಜ್ರಯುಕ್ತ  ಶಿಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಸರಾಸರಿ 1 - 3  ಕ್ಯಾರಟ್ ದಾತ್ ವಜ್ರದ ಪರೆಲುಲು ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ವಜ್ರದ ಪರೆಲುಲು ಇಪ್ಪುನ ಶಿಲೆಕುಲು ಬದಲಾಪಿನ ಪರಿಸರದ ದೆಸೆಟ್ ಶಿಥಿಲವಾದ್ ಪುಡಾದ್ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಕಣೊಕುಲಾದ್ ಪರಪುನ ತುದೆಕುಲೆನ ನೀರ್ದ ಒಟ್ಟುಗು ಪರತೊಂದು ಪೋದ್ ಅಯಿಕುಲೆಡ್ ಗಟ್ಟಿಗುಣತ ವಜ್ರದ ಕಣೊಕುಲು ತುದೆತ ಅಡಿಟ್ ಪೊಯ್ಯೆದೊಟ್ಟುಗು ಶೇಖರವಾಪಿನ ಉಂಡು. ಜಗತ್ತ್‌ದ ದಿಂಜ ಕಡೆಟ್ ಇಂಚಿನ ಪರಪುನ ನೀರ್ದ () ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ವಜ್ರದ ಪರೆಲುಲೆನ್ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲಾ.

೨೦೧೬ ವರ್ಷೊಡು  ಮಲ್ತಿನ ಜಗತ್ತುದ ೧೦ ಮಲ್ಲ ವಜ್ರದ ಗಣಿಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ಈ ತಿರ್ತು ಕೊರ್ತುಂಡು:

೧. ಜ್ವಾನೆಂಗ್, ಬೋಟ್ಸ್ ವಾನ.  ಉತ್ಪಾದನೆ  ೧೧.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರಟುಲು

೨.ಜುಬಿಲಿ,ಯುಕುಟಿಯಾ,ರಶಿಯಾ,  ಉತ್ಪಾದನೆ ೯.೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೩.ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್, ರಶಿಯಾ,  ಉತ್ಪಾದನೆ ೩.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೪.ಒರಪಾ,ಬೋಟ್ಸ್ ವಾನ , ಉತ್ಪಾದನೆ ೭.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೫.ದೇಬ್ ಮೆರೈನ್,ನಮಿಬಿಯಾ, ಉತ್ಪಾದನೆ ೧.೧೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೬.ಕಟೋಕ, ಅಂಗೋಲಾ,ಉತ್ಪಾದನೆ ೬.೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೭.ನ್ಯೂರ್ಬಿನ್ ಸ್ಕಾಯ,ರಶಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ೫.೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೮.ಡಿಯಾವಿಕ್, ಕೆನಡಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ೬.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೯.ಇಕಾಟಿ,ಕೆನಡಾ, ಉತ್ಪಾದನೆ ೫.೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

೧೦.ಮಿರ್, ರಶಿಯಾ: ಉತ್ಪಾದನೆ ೩.೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾರೆಟುಲು

ಇತ್ತೆ ಭಾರತೊಡು  (1) ಕೊಲ್ಲೂರು (ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ)  ಬೊಕ (2) ಪನ್ನಾ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ)-  ಇನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಟ್ ವಜ್ರದ ಗಣಿಕುಲು ಚಾಲ್ತಿಡು ಉಲ್ಲಾ. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಸೂರತ್ ನಗರೊಡು ವಜ್ರ ಕತ್ತೆರುನ ರೂಪೊ ಕೊರ್ಪಿನ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ದಿಮೆ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು.ವಜ್ರದ ಉದ್ದಿಮೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಜ್ರೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ಆಮದು ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

ಪದಿನಾಜನೆ  ಶತಮಾನೊಡು ಆಂಧ್ರೊಡು  ಗೋಲ್ಕೊಂಡ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಆಳಿಯೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಗೋಲ್ಕೊಂಡಾ  ಒಂಜಿ ವಿಶ್ವ  ಪ್ರಸಿದ್ಧ  ವಜ್ರೊಲೆನ್ ಕತ್ತೆರ್ದ್  ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪು ಕೊರ್ಪಿನ ಕೇಂದ್ರ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಗೋಲ್ಕೊಂಡಾ ಊರುದ ಕೈತಲ್ಡ್ ಅಮರಗಿರಿ (ಕೊಲ್ಲಾಪುರ,  ಮೆಹಬೂಬನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ); ವಜ್ರಕರೂರು (ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ)  ಬೊಕ ಕಲ್ಲೂರು (ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆ) ಊರುಲೆಡ್ ವಜ್ರದ ಗಣಿಕುಲು ಇತ್ತಾ. ಗೋಲ್ಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿನ  ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ವಜ್ರೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ಈ ತಿರ್ತು ಕೊರ್ತುಂಡು:

ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಡ್  ಕಾರ್ಬನ್ ಕಣಕುಲೆನ್  ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧಾನೊಲೆಡ್  ವಜ್ರವಾದ್  ಮಾರ್ಪಾಡ್  ಮಲ್ಪರೆ  ಸಾಧ್ಯವುಂಡು. ಇಂಚ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ತಿನ ವಜ್ರೊಲೆಗ್ ಕೃತಕ ವಜ್ರೊಲು () ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.  ಕೃತಕ ವಜ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಡ್ ನಾಲ್ ಬಗೆತ ವಿಧಾನೊಲು ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು.

ಶುದ್ಧರೂಪೊದ ಕೃತಕ ವಜ್ರೊಲೆನ್  ಉಷ್ಣವಾಹಕೊ (thermal conductor) ಲಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೃತಕ ವಜ್ರೊಲು ಉಷ್ನವಾಹಕೊಲಾದ್  ತಾಮ್ರೊಡುದು 7.5 ಪಾಲ್ ಹೆಚ್ಚ ಉಷ್ಣವಾಹಕ ಸಾಮರ್ತ್ಯ ತೋಜಾವಾ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.  ನಿಸರ್ಗದ  ವಜ್ರೊಲು  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಶುದ್ಧ  ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆದ  ಕಾರಣ  ಕೃತಕ ವಜ್ರೊಲೆನಾತ್ ಎಡ್ಡೆಂತಿನ  ಉಷ್ನವಾಹಕೊಲಾಪುಜ.

ಆಲಂಕಾರ - ಆಭರಣೊಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾವಂದಿನ ಪೊರ್ಲು ದಾಂತಿನ ನಿಸರ್ಗದ ವಜ್ರೊಲೆನ್ ಉದ್ಯಮೊಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಲುವೆರ್. ಇಂಚಿನ ವಜ್ರೊಲೆಗ್ ಔದ್ಯಮಿಕ ವಜ್ರೊಲು (industrial diamonds) ಇಂದ್ ಪುದರ್.  ಮಣಿ ರತ್ನೊಲೆಗನ್ ಅಲಂಕಾರದ ಬಳಕೆಗ್ ಕತ್ತೆರ್ದ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪು ಕೊರಿಯೆರೆ ಕೆಲವು ಕೀಳು ಜಾತಿದ ಇನ್ನಗ ಪೊರ್ಲುದಾಂತಿನ ಆಂಡ ಗಟ್ಟಿಯಾದುಪ್ಪುನ ವಜ್ರಜಾತಿಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಲುವೆರ್. ಇಂಚಿನ ವಜ್ರೊಲೆಗ್  ಬೋರ್ಟ್ () ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಬೊನೆಡೊ (: ಕಪ್ಪು ವಜ್ರ) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.

ಕೃತಕ ವಜ್ರೊಲುಲಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಔದ್ಯಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ದಿಂಜ ಬಳಕೆ ಯಾಪುಂಡು.




#Article 339: ಪೊಯ್ಯೆ (1008 words)


ಕನಿಜೊಲೆನ,  ಶಿಲೆಕುಲೆನ  ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಕಣಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ  ನೈಸರ್ಗಿಕ  ರಾಶಿಗ್ ಪೊಯ್ಯೆ () ಇಂದ್ ಪುದರ್.  ಬಯಲು ಸೀಮೆಡು ಮರಳು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕರಾವಳಿ ಕನ್ನಡೊಡು ಹೊಯಿಗೆ ಇನ್ಪೆರ್. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಉಸುಕು ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಂಡು. ಉತ್ರರ ಕನ್ನಡ, ಮರಾಟಿ ಸೀಮೆಡ್  ರೇತಿ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.    

ನಿಸರ್ಗೊಡು  ಬಗೆ ಬಗೆತ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು, ಕನಿಜೊಲು ನೀರ್ ಗಾಳಿ ದೊಂಬು ಹಿಮ ಇಂಚಿನ ಪರಿಸರದ ಮಾಧ್ಯಮೊಲೆನ ಸಮಾವೇಶದ ದಿಸೆಟ್ ಆಪಿನ ಕಿನ್ಯ  ಗಾತ್ರದ, (೨ ಮಿಲಿಮಿಟರುಡುದು ಎಲ್ಯ)  ಕಣಕುಲು. ಪರಪುನ ನೀರುದ ಅಡಿಟ್, ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಬೊಕ್ಕ  ಗಾಳಿ ದಿಂಜ ಪರಡುನ ಪರಿಸರೊಲೆಡ್ (ಉದರ್ಮೆಗ್:  ಮರುಭೂಮಿ)  ಮಾತಾ  ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ನಮೂನೆದ ಉಗಮದ ಪೊಯ್ಯೆದ ರಾಶಿಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಅಂಚನೆ ಶಿಲೆನ್ ಕೃತಕವಾದ್ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಮಲ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆ (m-sand) ತಯಾರು ಮಲ್ಪರೆಲಾ ಆಪುಂಡು.

ಕೆಲವು ಬಗೆತ ಶಿಲೆಕುಲು ಶಿಥಿಲವಾದ್  ಪುಡಾದ್ ಕಿನ್ಯ ಕಣಕುಲು ಆನಗ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಲ್ಲ್ ದ ತುಂಡುಲು ಆಪ, ನನ ಕೆಲವು ಬಗೆತ ಶಿಲೆಕುಲು ಪೊಡಿಯಾನಗ ಅಯಿಟ್ ಇತ್ತಿನ ಕನಿಜೊಲೆನ ಗುಣ ಲಚ್ಚಣೊಲೆನ ದಿಸೆಟ್ ಅತಿ ಕಿನ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಕಣಕುಲು ಆಪಾ. ಇಂಚ ನಿಸರ್ಗೊಡು ಶಿಲೆ  ಶಿಥಿಲ ಪೊಡಿಯಾನಗ  ಉಂಡಾಪಿನ ಕಣಕುಲೆನ ಗಾತ್ರದ ಆಧಾರೊಡು ಅಯಿಕುಲೆಗ್  ಭೂವಿಜ್ಙಾನಿಲು  ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್.    

ಪೊಯ್ಯೆಡು  ಶಿಲೆತ ಕಣಕುಲು ಗಾತ್ರ  2.0 ಮಿಲಿಮೀಟರು(mm) ಡುದು ಎಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ   0.0625  ಮಿಲಿಮೀಟರು (mm)ಡುದು ಮಲ್ಲ ಉಪ್ಪೊಡು ಇಂದ್ ‍ತಜ್ಞೆರ್‍ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ರಡ್ಡ್  ಮಿಲಿಮೀಟರುಡುದು  ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ಕಣಕುಲು ಇತ್ತಿನಾಂಡ ಅವು  ಚರ್ಲ್ (gravel )  ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ  0.0625  ಮಿಲಿಮೀಟರುಡುದು ಕಿನ್ಯ ಕಣಕುಲು ಇತ್ತಿನ  ನಿಕ್ಷೇಪೊವಾಂಡ  ಅವು  ಸೇಡಿ (clay)  ಇಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ಪೊಡು.

ಪೊಯ್ಯೆಡ್ ಬಳಕೆದ ಆಧಾರೊಡು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆದ ಪೊಯ್ಯೆಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾವೊಲಿ:    

ತುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಪರಪುನ ತುದೆತ ಅಡಿಟ್ ಇನ್ನಗ ತುದೆ ಪಾತ್ರೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ಪೊಯ್ಯೆ. ಉಂದು  ಕಟ್ಟೋಣ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಚಿನ  ಕಟ್ಟುನ  ಕೆಲಸೊಲೆಗ್  ಅಗತ್ಯವಾದ್  ಬೋಡಾಪಿನಂಚಿನ  ಪೊಯ್ಯೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ  ಪೊಯ್ಯೆ ಗ್  ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  Ordinary Sand  ಇನ್ಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೊಯ್ಯೆಗ್ ತುದೆತ ಪೊಯ್ಯೆ ಇಂದ್ ಲಾ ಪಣ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಟ್  ಬೊಲ್ಕಲ್  ಪರೆಲುಲು, ಚರ್ಲ್ ದ ತುಂಡುಲು ಗುಂಡುಲು, ಶಿಲೆತ ಪೊಡಿಕುಲು, ಗೋಯೆತೈಟ್, ಲಿಮೊನೈಟ್ ( ಕರ್ಬೊದ ಆಕ್ಸೈಡ್- ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸೈಡುದ) ಪರೆಲುಲು, ಸೇಡಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೊಡಿಕುಲು, ಮಾತಾ ಬಿರಕೆ ಯಾದುಪ್ಪುವಾ.

ಪೊಯ್ಯೆಡ್  ಬೆಣಚು (ಬೊಲ್ಕಲ್,  ಬೊಲ್ಲು ಕಲ್ಲ್-  Quartz) ಇನ್ಪಿನ ಕನಿಜೊದ ಪ್ರಮಾಣ 90% ಡುದು ದಿಂಜ ಇತ್ತ್ಂಡ ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆ (Silica Sand) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಬೊಲ್ಕಲುದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ  ಸಿಲಿಕಾ (SiO2 - ಸಿಲಿಕಾನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್)  ಆದುಂಡು. ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರೆ, ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆಡು SiO2 ದಿಂಜ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಸಿಲಿಕಾ ಇನ್ಪಿನ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಲೋಹ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಆತಿನ ಕನಿಜೊ ವಸ್ತು.

ಪಿರಾಕುಡ್  ಕಡಲ ಕರೆಟ್ ಸಂಗ್ರಹಾ ವಾದಿತ್ತ್ ದ್ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಲ್ ಪಿರಪೋಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ ಒರಿದಿನ ಪೊಯ್ಯೆದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿದ ಉಲಾಯಿದ ಭೂಮಿದ ತೋಟ  ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡಿಟ್ ಪದರದ ರೂಪೊಡು ತಿಕ್ಕೊಂದುಲ್ಲಾ. 

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ  ಹೆಚ್ಚಿನ  ಭಾಗ,   ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊಡುದು ಬೈದಿನ, ಕಪ್ಪು  ಬಣ್ಣದ  ದಖ್ಖಣ ಬಸಾಲ್ಟ್  (Deccan Basalt) ಇನ್ಪಿನ  ಶಿಲೆಕುಲು  ದಿಂಜಿದುಂಡು. ಇಂಚಿನ  ಶಿಲೆಕುಲು ಶಿಥಿಲವಾದ್  ಪುಡಾದ್  ಕಿನ್ಯ  ಕಿನ್ಯ  ಚೂರುಲಾದ್  ಪರಪುನ  ತುದೆ ಕುಲೆಡ್  ಕಪ್ಪು  ಬಣ್ಣದ ಪೊಯ್ಯೆ  ಯಾದ್ ಪರತೊಂದು ಪೋಪಾ.  ಇಂಚಿನ ಕಪ್ಪು ಪೊಯ್ಯೆಲು ( Dark sand) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ  ಭಾಗೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. 

ಭಾರತದ  ಕರಾವಳಿದ ತೆಂಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕೇರಳದ, ತಮಿಳುನಾಡುದ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶೊದ ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಮಿರಮಿರ ಮಿಂಚುನ ಇಲ್ಮೆನೈಟ್ ಇನ್ಪಿನ ( Ilmenite-  ಕರ್ಬೊ-ಟೈಟಾನಿಯಂ  ಆಕ್ಸೈಡುಲೆನ ಕನಿಜೊ)  ದಿಂಜಿದಿನ  ಕರಿಪೊಯ್ಯೆದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ತಿಕ್ಕುವಾ. ಇಲ್ಮೆನೈಟ್  ಪೊಯ್ಯೆದ  ಒಟ್ಟುಗು ರೂಟೈಲ್ ( Rutile- ಟೈಟಾನಿಯಂ  ಆಕ್ಸೈಡುದ ಕನಿಜೊ  )  ಮೊನಾಜೈಟ್  (Monazite- ಥೋರಿಯಂ ಬೊಕ ರೇರ್ ಅರ್ಥ್ ಎಲಿಇಮೆಂಟುಲು- REE -ಉಪ್ಪುನ ಕನಿಜೊ),  ಜಿರ್ಕಾನ್  (Zircon - ಜಿರ್ಕೋನಿಯಂ ಲೋಹೊದ ಕನಿಜೊ) - ಇಂಚಿನ ಮಾತಾ  ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಮೂಲದ ಕನಿಜೊಲು  ಸೇರ್ದುಪ್ಪುವಾ.  ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರೆ ಇಂಚಿನ ಪೊಯ್ಯೆಗ್    (Atomic  mineral Sand) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕೇರಳದ  ಮಾನವಲಕುರುಚಿ ಊರುಡು, ತಮಿಳು ನಾಡುದ ಕುದಿರೈಮೋಜಿ ತೇರಿ ಇಂಚಿನ ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಕನಿಜೊಲು ಇಪ್ಪುನ  ಪೊಯ್ಯೆದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಲ್ಲಾ. 

ಪೊಯ್ಯೆ ಸಂಗ್ರಹವಾದುಪ್ಪುನ ಪರಿಸರದ ಆಧಾರೊಡು ಈ ತಿರ್ತುದ ವರ್ಗೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ:

ತುದೆಟ್  ಪರತೊಂದು  ಬತ್ತ್ ದ್  ತುದೆತ ಪಾತ್ರೊಡು  ಇಜಿಂಡಾ ತುದೆತ ಬರಿಕುಲೆಡ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೊಯ್ಯೆನ್  ತುದೆತ ಪೊಯ್ಯೆ  (River Sand) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪಿನ ರೂಡಿ ಉಂಡು. ಗ್ರಾನೈಟ್ ನೈಸ್ ಇಂಚಿನ ಬೊಲುಪನೆ ಬಣ್ಣದ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಡು ಬೊಲ್ಕಲ್ ಕಣ ಇತ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆಲು ಕೂಡುವಾ. ಬಸಾಲ್ಟ್ ದಂಚಿನ  ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಕುಲು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಲೆಡ್ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪೊಯ್ಯೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುಂಡು. ಲಕ್ಷ ದ್ವೀಪದಂಚಿನ ಹವಳ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಸುಣ್ಣದ ಆಂಶ (Calcium carbonate) ಇತ್ತಿನ   ಬೊಲ್ದು ಪೊಯ್ಯೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುಂಡು.

ತುದೆಕುಲು ಘಟ್ಟೊಡುದು ಜತ್ತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ  ಮಿತ್ತ ಮರ್ಗಿಲುಡು ಚರ್ಲುಲು ದಿಂಜ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜತ್ತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿಡ್ ಕ್ರಮೇಣ ತುದೆತ ಪಾತ್ರೊಡು  ದೊರಗು ಪೊಯ್ಯೆ (Coarse sand) ನಿಲೆ ಆವರೆ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ತುದೆ ಪರತೊಂದು ಕಡಲ ಅಳಿವೆದ ಸೀಮೆಗ್ ಬರ್ಪಿನಂಚನೆ ಸಪೂರದ ನಸೆ ಪೊಯ್ಯೆ ಪಾತ್ರೊಡು ಸಂಗ್ರಹವಾಪುಂಡು.

ಬೊಲ್ಕಲ್ ( ಬೆಣಚು -Quartz) ಕಣ - ಪರೆಲುಲು  ದಿಂಜ ಉಪ್ಪುನ ಪೊಯ್ಯೆ  ಕಟ್ಟುನ  ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಊಂಚಿದ ಪೊಯ್ಯೆ ಆದುಂಡು. ಬೊಲ್ಕಲ್ ದಿಂಜ ಗಟ್ಟಿಯಾದುಪ್ಪುನ ಅಂಚನೆ ಸುಲಭೊಡು  ಶಿಥಿಲ ಆವಂದಿನ  ಒಂಜಿ ಕನಿಜೊ. ಮೋಹ್ಸ್ ಗಟ್ಟಿತನ ಗುಣಮಾನೊಡು 7 ಸೂಚಾಂಕ ಉಪ್ಪುನ ಕನಿಜೊ ಬೊಲ್ಕಲ್ (ಕ್ವಾರ್ಜ್). ಬೊಲ್ಕಲ್ ದಿಂಜಿದಿನ ಪೊಯ್ಯೆಗ್ ತುಲನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ  ಕಪ್ಪು ಬಸಾಲ್ಟ್ ಪೊಯ್ಯೆಡ್  ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾರ್ (Feldspar), ಆಂಫಿಬೋಲ್ (Amphibole) , ಬಯೊಟೈಟ್ (Biotite) ಇತ್ಯಾದಿ ಕನಿಜೊಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣೊಡು ಬೇಗ  ಶಿಥಿಲವಾಪಿನ ಗುಣ ಉಂಡು. ಸುಣ್ಣದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುನ ಪೊಯ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಾನದವು, ಸುಣ್ಣದ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ (ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್) ಆಮ್ಲ ದ್ರವ ಪರಿಸರೊಡು ಬೇಗ ಕರಾವುನ ಶಿಥಿಲವಾಪಿನ ಗುಣತ್ತವು ಆದುಂಡು.

ತುದೆಟ್  ಪರಪುನ  ಪೊಯ್ಯೆ ನೀರ್ದ ಒಯಿಲುದ  ಒಟ್ಟುಗು ಪೋದ್  ಅಳಿವೆಲೆಡ್  ಅಯಿಡುದು  ಅಂಚಿ ಕಡಲುಗು ಪೋದ್  ಸೇರುವಾ. ಕಡಲುದ  ತಿರೆಕುಲು  ಕಡಲುಗು  ಬತ್ತುದು  ಬೂರ್ದಿನ  ಪೊಯ್ಯೆನ್  ಅಡಿ ಲಕ್ಕಾದ್ ಕಡಲ ಕರೆಕ್  ಕಣತ್  ಪಾಡುವಾ. ಇಂಚ  ಕಡಲ ಬರಿಟ್ (ಕರೆಟ್) ಕೂಡಿನ ಪೊಯ್ಯೆಗ್ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪೊಯ್ಯೆ  (ಕಡಲ ಕರೆತ ಪೊಯ್ಯೆ -  Beach Sand) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.

ಕಡಲ ಕರೆತ ಪೊಯ್ಯೆನ್  ಗೆತ್ತ್ ದ್  ವ್ಯಾಪಾರೊಗು ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ  ಕಡಲ ಕರೆಕ್  ಪರಿಸರೊಗು ದಿಂಜ ಹಾನಿ ಆಪಿನ ಸಂಭವ ಉಂಡು.  ಅಯಿನೆಡ್ದಾವರೆ, ಕಡಲ ಕರೆತ ಪೊಯ್ಯೆದ ಬಳಕೆ - ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್, ಉದ್ಯಮ ಬೇರೊಲೆಗ್ - ನಿಷಿದ್ಧ ಆದುಂಡು.

ತಾರ್ (ರಾಜಸ್ಥಾನ,ಭಾರತ)  ಬೊಕ್ಕ  ಸಹಾರ (ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ)  ಇಂಚಿನ  ಮರುಭೂಮಿ  ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್  ಉಷ್ಣಮಾನ ಜಾಸ್ತಿ (ಹೆಚ್ಚ) ಇತ್ತುದು  ಗಾಳಿದ  ರಭಸ  ದಿಂಜ  ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣೊಡು, ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಣಕುಲು ಗಾಳಿಡ್  ನೀಂದೊಂದು ಪೋದ್  ದಿಂಜ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ  ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ, ದಪ್ಪದ  ನಿಕ್ಷೇಪೊಲಾದ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಪಿನ ಉಂಡು. ಸಹಾರದ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ  ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕೆಲವು ಜಾಗೊಲೆಡ್ 100 ಮೀಟರುಡುದು ಮಿತ್ತ್ ದ ಪೊಯ್ಯೆದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಲ್ಲಾ. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮರುಭೂಮಿದ ಪೊಯ್ಯೆಡ್ ದಿಂಜ ನಸೆತ ಕಿನ್ಯ ಗುಂಡು ಆಕಾರದ ಕಣಕುಲು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೆ ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಸಮ ಆಪುಜಾ. (ಕಣಕುಲೆಡ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ್  ತೂನಗ ಒರೆಕೋರೆಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಕಣಕುಲು ಕಟ್ಟುನ  ಬಾಳಿಕೆದ ವಾಸ್ತು ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು)

ಇತ್ತೆ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿಡು ಉಪ್ಪುನ ಕುಡಲ (ಮಂಗಳೂರು), ಮುಲ್ಕಿ, ಕುಂದಾಪುರ ದಂಚಿನ   ಕಡಲ ಕರೆತ  ಊರುಲು ಸುಮಾರ್ ರಡ್ಡ್  ಸಾವಿರ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವುಡು ಕಡಲ್ದ ಅಡಿಟ್ ಇತ್ತಿನೆಕ್ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೊಕ ಚಾರಿತ್ರಕ ದಾಖಲೆಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಅದಗ ಕಡಲ ಕರೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಬಸ್ರೂರು ಬಂದರ ಇತ್ತೆ ಕಡಲುಡುದು ಐನ್ ಆಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉಲಾಯಿ ಪೋತುಂಡು. ಕಡಲ್ ಪಿರ ಪೋತಿನ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಘಟನೆನ್ ನಂಮ ಇರಿಯೆರ್ ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸೋಜಿಗದ ಪುರಾಣ ಕತೆಯಾದ್ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

ಕಡಲ್ ಪಿರ ಪೋತಿನೆಕ್ಕ್ ದಾಖಲೆಯಾದ್ ಒರಿದಿನ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಡಲ್ದ  ಕರೆತ ಪೊಯ್ಯೆದ ರಾಶಿಲು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಡಲ ಕರೆಟ್ ಇತ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆದ ಸಾಲುಲು ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡಿಟ್ ಕೋಂತ್ ಪೋತಿನವು ಇನಿ ನಂಕ್ ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆನ ರೂಪೊಡು ತಿಕ್ಕೊಂದುಂಡು. ಇಂಚಿನ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಒರಿದಿನೆನ್ ಕುಂದಾಪುರದ ಕೈತಲ್ದ  ಕೋಟ, ಬೀಜಾಡಿ, ಗೋಪಾಡಿ, ಕೋಟೇಶ್ವರ, ಪಡು ಬಿದ್ರಿ ಕೈತಲ್ದ ನಡಿಸಾಲ್ , ಪೆಜಮಾಡಿ ಇಂಚಿನ ಊರುಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. 

ಇಂಚೆನೆ ಭಾರತ ದೇಶೊದ ಮೂಡಾಯಿದ ಕರಾವಳಿಡುಲಾ ಕೆಲವು  ಪ್ರಾಚೀನ ಕಡಲ ಕರೆತ ಪೊಯ್ಯೆ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಲ್ಲಾ.

ತುದೆತ ಪೊಯ್ಯೆ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೊಯ್ಯೆ) ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬೇಲೆ ಲೆಡ್ ಸಿಮೇಂಟಿಗ್ ಮಿಶ್ರ ಮಲ್ಪರೆ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತು. ದೊರಗುದ ಪೊಯ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗವಾಂಡ  ಗೋಡೆ ಸಾರಣೆದ ಬೇಲೆಗ್ ನಸೆ ಪೊಯ್ಯೆ  ಬಾರಿ  ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.  ಬೊಲ್ಕಲ್ದ ಕಣಕುಲು ದಿಂಜಿದಿನ ಪೊಯ್ಯೆ ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಊಂಚಿದ ಪೊಯ್ಯೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ, ಸೇಡಿ ದಿಂಜಿದಿನ, ಸುಣ್ಣದ ಆಂಶದ ಪೊಯ್ಯೆಲು  ದಿಂಜ ಬಾಳಿಕೆ  ಬರ್ಪಿನ  ಕಟ್ಟೋಣೊ ಸಂಕ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಇತ್ಯಾದಿ  ಕಟ್ಟರೆ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್. 

ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆ - ಪ್ರಾಚೀನ ಕಡಲ ಕರೆತ ಪೊಯ್ಯೆದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆಡ್  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆಡ್ ಕಜವುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ದೆಕ್ ದ್ ಕಶ್ಮಲರೂಪೊದ ಸೇಡಿ,ಕರ್ಬೊದ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸಿಲಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣೊನು ಊಂಚಿ ಮಲ್ಪರೆ ಉದ್ಯಮೊಲು ಉಲ್ಲಾ. ಇಂಚ  ಸಿಲಿಕಾ ದಿಂಜ ಇತ್ತಿನ (SiO2  98-99.9%) ಪೊಯ್ಯೆಲೆನ್ ವಿಶೇಷ  ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವು ಇನ್ನಗ:

ಪೊಯ್ಯೆ  ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ವಸ್ತು ಅಯಿನ ಕಾರಣ  ತುದೆತ ಪೊಯ್ಯೆ ಗೆಪ್ಪುನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಲೆಗ್ ಬಾರಿ .ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು.

ಶಿಲೆಕಲ್ಲು ಲೆನ್ ಕ್ರಷರ್ ಡು  ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಣಕುಲೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಕೃತಕವಾದ್ ತಯಾರು ಮಲ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆಗ್ ಎಂ ಸ್ಯಾಂಡ್ (M sand - Manufactured sand) ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಂಡು. ತುಳುಟು M sand ಗು ಮಲ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆ ಇಂದ್ ಪಣೋಲಿ.




#Article 340: ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲ್ (214 words)


ಪೊಯ್ಯೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಅಯಿನ ಕಲ್ಲುನು ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಮರಳುಗಲ್ಲು ಇನ್ಪಿನ ಶಿಲೆ ಆಂಡ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್   - ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್ ಇಂದ್ ಈ ಶಿಲೆಕ್ಕು ಪುದರ್. ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಣಕುಲೆನ ರಾಶಿ, ತುದೆ ಜಲಾಶಯ ಕಡಲ್ ಇಂಚಿನ ಜಲಮೂಲೊಲೆನ ಅಡಿಟ್ ಸಂಗ್ರಹವಾದ್ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ವರ್ಷೊಲು ಕರಿನ ಬೊಕ ಪೊಯ್ಯೆ ಕಣಕುಲು ಒಂಜೆಕೊಂಜಿ ಸೇರ್ದ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲ್ ಆಪಿನ ಉಂಡು.

ಪೊಯ್ಯೆಕಲ್ಲುಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುಪ್ಪುನ ಕನಿಜೊಲು- ಬೊಲ್ಕಲ್ (ಕ್ವಾರ್ಜ್ ), ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾರ್( ), ಅಭ್ರಕೊಲು(s), ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ () ಬೊಕ  ಸೇಡಿಲು (s)

ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ನೀರ್ದ ಅಡಿಟ್ ಆಪಿನ ಕಾರಣ ಅವೆನ್ ಜಲಜಶಿಲೆ (ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ರಾಕ್-  Sedimentary rock ) ಇನ್ಪಿನ ವರ್ಗೊಗು ಸೇರಾದೆರ್.
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಕಡಲ್ದ ಬೊಕ ಜಲಾಶಯೊಲೆನ ಅಡಿಟ್ ಸಂಗ್ರಹವಾದ್ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿನ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಲ್ಲಾ. ಕೆಲವು ಮರುಭೂಮಿ ಪರಿಸರೊಲೆಡ್ಲಾ  ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲ್ ಉಂಡಾಪುಂಡು.

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಕಾಲದಗಿ ಬೊಕ ಬಾದಾಮಿ ಇನ್ಪಿನ ವರ್ಗದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಲಾ ರೂಪಿಕೆಲು ಉಲ್ಲಾ. ಈ ಶಿಲಾರೂಪಿಕೆಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಬಾದಾಮಿದ (  ಜಿಲ್ಲೆ) ಸುತ್ತಾ  ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪೊಯ್ಯೆದಕಲ್ಲುಲೆನ ನಿಕ್ಷೇಪೊ ಲು ದಿಂಜ ಉಂಡು. ದ ಗುಹೆತ ಉಲಾಯಿ ರಚನೆಯಾತಿನ ಗುಹಾದೇವಾಲಯೊಲು ಇಂಚಿನ ಕೆಂಪು ಪೊಯ್ಯೆಕಲ್ಲುಡು ರಚನೆಯಾತಿನವು. , ಇನ್ಪಿನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಊರುಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ರೆನ ಕಾಲೊದ ವಾಸ್ತು ರಚನೆಲು ಇಂಚಿನ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ಪದರೊಲೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾತಿನವು.

ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತೊಲೆನ ಕೈತಲ್  ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶೊ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶೊ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಉಂಡಾತಿನ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಲು ೧೪೦೦ ಡುದು - ೧೨೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾಕುಡು ಆನಿದ ನಿರಾಳ ಕಡಲುಲೆಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾತಿನವು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಅಲಹಬಾದುದ ಕೈತಲ್ ಪೊಯ್ಯೆಕಲ್ಲುಲೆನ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಲ್ಲಾ. ಈ ಪೊಯ್ಯೆಕಲ್ಲು ಲೆನ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪೊಯ್ಯಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು.

ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುನು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬತ್ತಿನ  ಪೊಯ್ಯೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಾವರೆ ಆಪುಂಡು.ಅವು ಅತ್ತಾಂದೆ ಈ ತಿರ್ತು ತೋಜಾಯಿನ ಉಪಯೋಗೊಲೆಗ್ಲಾ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.

ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಬೊಕ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆಯಾದ್ ಕ್ವಾರ್ಜೈಟ್ () ಇನ್ಪಿನ ಶಿಲೆಯಾಪುಂಡು.




#Article 341: ಕರಡಿ (469 words)


ಕರಡಿMelursus ursinus ಉಂದು ಭಾರತೊ,ಶ್ರೀಲಂಕಾ,ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಟ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕರಡಿದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಭೇದ. ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಾಡ್‍ಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಬಂಡೆದ ಮಿತ್ತ್, ಬೆಟ್ಟಸಾಲ್‍ಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. 

ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣತ ಅರ್ಸಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕ್ ಸೇರ್‌ನ ಸಸ್ತನಿ ಕರಡಿ. ಪ್ರಪಂಚಡ್ ಸು. 7 ಜಾತಿ ಬುಕ್ಕ 9 ಪ್ರಭೇದಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಕರಡಿಲ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಉಷ್ಣ ಬುಕ್ಕ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಾಣಿಲು. ಉತ್ತರ ಶೀತವಲಯಡ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಕರಡಿ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ (ಆಫ್ರಿಕ, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ದ್ವೀಪ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಬುಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಟ್ ಮಾತ್ರೊ ಕರಡಿ ಇಜ್ಜಿ).

ಮಸ್ತ್ ಬಾರವಾಯಿನ ದೇಹ, ದೇಹತ ಗಾತ್ರಕ್ಕ್ ಹೋಲಿಕೆ , ಎಲ್ಯ ಆಂಚನೆ ಬಲಯುತವಾಯಿನ ಕಾರ್, ಪುಟ್ಟಬಾಲ, ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರತ ತರೆ, ದೇಹತ ಮಿತ್ತ್ ಉದ್ದ  ಬುಕ್ಕ ಪೊದೆಂತ ಲೆಕ್ಕೊ ಕೂಜಲ್-ಉಂದು ಕರಡಿತ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣೊ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಕರಡಿತ ಕಣ್ಣು ಬುಕ್ಕ ಕೆಬಿ ಎಲ್ಯ ಕಿಬಿ ಉರುಂಟು ನೆಟ್ಟಗೆ ಉಂತ್ ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮೂರೆ ಉದ್ದವಾತ್. ತುಟಿತ್ತಾ ದವಡೆಗ್ ಅಂಟಿಜ್ಜಿ. ರಡ್ಡ್ ಜೊತೆ ಕಾಲ್ ಐನ್ ಬಿರೆಳ್. ಅವು ಚೂಪಾತ್ ಬಾಗಿತ್ ಬುಕ್ಕ ಗಡುಸಾತ್ ಉಗುರು (ಪಂಜ), ಅವು ಆಹಾರೊನ್ ಸಿಗಿತ್ ಗುಳಿ ಗ್ ಸಹಕಾರಿಯಾತ್. ಕರಡಿತ ಊರುಗಾಲಿಗಳು (ಪ್ಲಾಂಟಿಗ್ರೇಡ್). ಪೊನಗ ಅಂಗಾಲನ್ನು ಅಯಿಟ್ಟು ಹಿಮ್ಮಡಿನ್ ನೆಲಕ್ಕ್ ಊರುತ್ ಇಪ್ಪುನ ನಡಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾತ್ ತೊನೆಯುತ್ತ ನಡೆಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ನಾಲ್ ಕಾಲುನ್ ಊರತ್ ನಡಪುಂಡು ಕೆಲವೊಜ್ಜಿ ಬರಿಯ ಹಿಂಗಾಲು ಮಿತ್ತ್ ನಡಪುಂಡು . ನಡಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾತ್ ಕರಡಿ ವೇಗವಾತ್ ಅಂಚನೆ ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಟ್ ನಡೆಪುಂಡು. ನೆಲತ್ತಾ ಮಿತ್ತ್ ಸಂಪುರ್ಣವಾತ್ ಎಲ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕರಡಿ ಅಂಗಾಲ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕೂಜಲ್ ಉಂಡು. ಆಂಚನೆ ಮಲಯಟ್ ತೊಜಾತ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಬಿಸಿಲು ಕರಡಿ ಅಂಗಾಲ್ಟ್ ಕೂಜಲ್ ಇಜ್ಜಿ. ಇದರ ಕಾರಣ ಬಹುಶಃ ಈ ಕರಡಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಮರಟ್ ಕಾಲೊ ಕಲಪುಂಡು. ದೇಹತ ಗಾತ್ರೊಡ್ ತೂಕಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಕರಡಿ ವೈವಿಧ್ಯ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲ ಸು. 3 ಮೀ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಸು.780 ಕಿಗ್ರಾಂ ತೂಗಿದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಅಲಾಸ್ಕತ ಕಂದು ಕರಡಿ)   ಕೇವಲ 1 ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು 27-40 ಕಿಗ್ರಾಂ. ತೂಕ ಇಪ್ಪುಂಡು (ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಮಲಯತ ಬಿಸಿಲು ಕರಡಿ). ದೇಹತ ಬಣ್ಣಟ್ ವೈವಿಧ್ಯ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಕಂದು, ಕಪ್ಪು, ನೀಲಿಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು, ಬೂದು, ಬಿಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೆಲ ಕರಡಿ ಎದೆತ ಮಿತ್ತ್ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕೃತಿ ಅತ್ತಂದೆ ಚಕ್ರಲೆಕ್ಕೊ ಬಿಳಿತ ಬಣ್ಣತ ಗುರುತು. ಕರಡಿಗ್ ದೃಷ್ಟಿ ಬುಕ್ಕ ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ. ಆಂಚನೆ ಘ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕು. ಆಹಾರ ಬುಕ್ಕ ಶತ್ರುತ ಸುಳಿನ್ ವಾಸನೆ ಪತ್ತೆಮಾಲ್ಪೆರ್. ಇವು ಬಕ್ಕೊಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಶಿಶಿರಸ್ವಾಪತೆ (ಹೈಬರ್ನೇಷನ್) ಬಹುಪಾಲು ಜಾತಿ ಕರಡಿ ಚಳಿಗಾಲ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಗುಹೆಟ್ 2-3 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಾಲಟ್ ಉಸಿರೊಟನ್ ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ದೈಹಿಕವ್ಯಾಪಾರ ನಿಂತಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಕೆಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೊ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಬಗೆತ್ತಾ ನಿದ್ದೆ ಕೀಟ , ಪ್ರಾಣಿಲು ನಿಜವಾತ್ ಶಿಶಿರಸ್ವಾಪತೆ ಇಜ್ಜಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರಡಿ ಎಚ್ಚರವಾಪುನೆ ಗುಹೆ ಹೊರಬಂದು ಬುಕ್ಕ ಬಂದಂತೆ ನಡಪುಂಟ ತೊಜುಂಡು. ಶೀತವಲಯತ ಕರಡಿ (ಗರ್ಭ ಅಯಿನ ಪೊಣ್ಣುನ್ ಬುಡುಪುಂಡು), ಮಲಯತ ಬಿಸಿಲು ಕರಡಿ ಬುಕ್ಕ ಭಾರತ ಕರಡಿ (ಸ್ಲಾತ್ ಬೇರ್)-ಇವು ಶಿಶಿರಸ್ವಾಪತೆ ಇಪ್ಪುಜ್ಜಿ .

ಕರಡಿ ನಿಶಾಚರಿ. ಪಗೆಲ್ ಗುಡ್ಡಬೆಟ್ಟಟ್ , ದಟ್ಟವಾಯಿನ ಕಾಡ್ಟ್, ಮಲ್ಲ ದಿಮ್ಮಿ ಪೊಟರೆಟ್ ಅತ್ತಂದೆ ನೆಲೊನ್ ಮಾಟೆ ಮಾಲ್ತ್ ಬಿಲೊನ್  ನಿದ್ರೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಕಾಲ ಕರಿತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಆಹಾರಾರ್ಜನೆಗಾತ್ ಬಯ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ರಾತ್ರೆ ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು . ಶೀತವಲಯಟ್ ಕರಡಿ ಮಾತ್ರೊ ಪಗೆಲ್ ಎನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಟ್ ನಿರತವಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಕರಡಿ ಅಹಾರೊನ್ ನಾಡೊಂತು  ವಾಸ ಮಾಲ್ಪುನ ಜಾಗೆಡತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ದೂರ ಪೊಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್  ಅಲೆಮಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಂದು ಒಉದಾರ್ ಉಂಡು. ಕರಡಿ ಸರ್ವಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿ. ಪಂತಿ, ಎಲೆ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣು, ಹಂಪಲು, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರೊನ್ ಕೀಟ, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸ್ತನಿಲು ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಂಸಾಹಾರೊನ್ ತಿನ್‌ಪುಂಡು. ಮೀನು ಪತ್ತ್ತ್ ತಿನ್‍ಪುಂಡು . ಅಹಾರಪ್ರಾಣಿನ್  ಬಲವಾತ್ ಕೈಯಿಡ್ತ್ಹೊ ಹಾಕ್‍ತ್  ಕೆರ್‍ತ್ ತಿನ್‍ಪುನ ವಾಡಿಕೆ .

ಕರಡಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾತ್ ಶಾಂತಸ್ವಭಾವತ ಪ್ರಾಣಿ. ಅವೆ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿತ ಮಿತ್ತ್ (ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿನ್ ಬುಡ್ತ್) ಬೂರುಂಡು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಲ್ಪುಜ್ಜಿ. ಆದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗ್ ಬೇತೆ ಪ್ರಾಣಿನೊಟ್ಟ್‍ಗ್ ಹೋರಾಟ ಅಪುಜ್ಜಿ ಲೆಕ್ಕೊ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಚನೆ ಸ್ವಂತ ಬುಕ್ಕ ಕಿನ್ನಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾತ್, ಆಹಾರಕ್ಕಾತ್, ಇಕ್ಕಟ್ಟಗ್ ತಿಕ್ಕ್ತ್ ಬಹುಕ್ರೂರವಾತ್, ಅಪಾಯಕರವಾತ್ ಹೋರಾಟ ಮಾಲ್ಪುಂಡು.

ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾತ್ ಒಂಟಿಜೀವನ ನಡಪುಂಡು. ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ದಿತ ಕಾಲೊಟ್ ಮಾತ್ರೊ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗೊಲ್ ನಡುಟ್ಟ್  ಕರಡಿ ಕಿನ್ನಿ ಪಾಡುಂಡು . 6-9 ತಿಂಗೊಳ್‍ತ ಅವಧಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಅನಂತರ ಒಂಜೊ ಪೊಣ್ಣು 1-4 ಕಿನ್ನಿನ್ ಪಾಡುಂಡು. ಆಪಗ ಪುಟ್ಟುನ  ಕಿನ್ನಿ ಎಲ್ಯ ಇಪ್ಪುಂಡು ಸು. 230-560 ಗ್ರಾಂ. ಮಾತ್ರೊ ತೂಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪುಟ್ಟುನೆಟ್ದಾ ಕಣ್ಣು ದೆತ್ತ್ ಇಪ್ಪುಜ್ಜಿ, ಕಿನ್ನಿತ ಪಾಲನೆ ಅಪ್ಪೆಕರಡಿ ಮಾಲ್ಪುಂಡು. 1-2 ವರ್ಷ ಅಪ್ಪೆಕರಡಿತೊಟ್ಟ್ಗ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಆಯಿಡ್‍ತ್ ಬುಕ್ಕ  ಕಿನ್ನಿಲು ಅವು ಬದುಕುನ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾತ್ ನಡೆಪುಂಡು. 2-6 ವರ್ಷಟ್ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಎತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕರಡಿತ ಆಯಸ್ಸು ಸು. 15-30 ವರ್ಷ, ಕರಡಿ  ಮಸ್ತ್ಕಾಲ ಬದುಕುನ ದಾಖಲೆ ಉಂಡು.




#Article 342: ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. (306 words)


ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಖಾಸಗಿಯಾದ್ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್, ಡೇಟಾ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರೊದ ಮಿಡ್ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ನಡ್ ಉಂದೆತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಕಂಪೆನಿನ್ ಮೈಕಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ೧೯೮೧ಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸೆಕುಂಡ, ಡಂಕನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಝೆ ಗರ್ ಮೊಕೆಲೆನ ಸಹಕಾರೊಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ೩೦% ಪಾಲ್
ಪಡೆತೆರ್.

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ - ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಆದಾಯ-ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ಉತ್ಪನ್ನ. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮೂಲಕೊ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಷೇರು ವ್ಯಾವಹಾರ, ದತ್ತಾಂಶ ಸೇವೆ  ಬೊಕ್ಕ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಗ್  ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ. ಹಣಕಾಸು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉಪಕರಣೊಲೆನ್  ಒದಗಾವುಂಡು.  ೨೦೧೪ನೆದ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಯು, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ನ್ ಸುರು ಮಲ್ತಂಡ್. ಇಂದು ಒಂಜಿ ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಘಟಕ.

೧೯೮೧ಟ್ ಸಾಲೊಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತ್ದ್ ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಲುದಾರಗ್ $ 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ವಸಾಹತು ಕೊರ್ತೆರ್. 

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಸ್ಥಾಪನೆದ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಯಾದೇ ಒರಿದ್ಂಡ್. ಕಂಪನಿದ ಬಹುಪಾಲು ಮೈಕಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಒಡೆತನದಡ್ ಉಂಡು. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಆಡಳಿತೊಡ್ ಮಾಜಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮೇಯರ್ ಡಾನಿಯಲ್ ಡಾಕ್ಟೋರೋಫ್ ಇತ್ತೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಹಲವಾರ್ ಕಂಪನಿನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತದ್ಂಡ್.

೧೯೯೨ಟ್, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್ ಡಬ್ಲ್ಯುಎನ್ಇನ್ $ 13.5 ದಶಲಕ್ಷೊಗು ಖರೀದಿ ಮಲ್ತಂಡ್. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ರೇಡಿಯೊ ಪನ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಮಾತ ಸ್ಟೇಷನ್ಲೆನ್ ಸುದ್ದಿದ ರೂಪೊಗು ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಡಬ್ಲೂಬಿಬಿ‌ಆರ್ ಗ್ ಮಲ್ತೆರ್.

೨೦೦೯ಟ್, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ L.P. ವಾರೊದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪತ್ರಿಕೆನ್  ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾವ್-ಹಿಲ್ ಮೆರೆಡ್ದ್ ಖರೀದಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ವೀಕ್ನ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ವೀಕ್ ಪಂದ್ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇಗನ್ ಮರ್ಫಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

೨೦೧೦ಟ್  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಈಗಲ್ ಐ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಫೇರ್ಫ್ಯಾಕ್ಸ್, ವಿ.ಎ- ಮೂಲೊದ ಕಂಪೆನಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರಡ್ದ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕುರಿತಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಸ್ವಾಧೀನ ೨೦೧೧ಟ್ ಸುರುವಾಯಿನ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಸರ್ಕಾರೊದ ಭಾಗೊವಾಂಡ್. 

೨೦೦೯ಟ್  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ನ್ಯೂ ಎನರ್ಜಿ ಫೈನಾನ್ಸ್ನ್ ಖರೀದಿ ಮಲ್ತಂಡ್.  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಖರೀದಿ ಮಲ್ತ್ ನಂತರಲ ಕಂಪೆನಿ ಲೀಬ್ರೆಚ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ನಡತ್ಂಡು

ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೧ಟ್, $ 990 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ (ಬಿಎನ್‌‌ಎ) ಖರೀದಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬಿಎನ್‌‌ಎವ್ಯವಹಾರ ಬೊಕ್ಕ ಸರ್ಕಾರೊದ ವೃತ್ತಿಪರರ್ಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುದ್ರಣ ಸುದ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಹಿತಿನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಮೇ ೨೦೧೨ಟ್ , ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಡಬ್ಲಿನ್ ಮೂಲೊದ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಪೋಲಾರ್ಲೇಕ್ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಅಯ್ತ ಸೂಚ್ಯಂಕ ವ್ಯಾಪಾರ,ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್  ಬೊಕ್ಕಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಗ್  ೫೨೦ಮಿಲಿಯನ್ಗ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ತಂಡ್.  

೨೦೧೧ಟ್, ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‌ದ ಮಾರಾಟ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಪಂದ್ ನಾಮಕರಣ ಆಂಡ್. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ.ದ ಶೇಕಡ ೮೫ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯೊ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. 

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ೧೯೯೦ಟ್  ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ವಿಂಕ್ಲರ್ ರೆಡ್ದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಉಂದು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಚಂದಾದಾರರೆಗ್ ಹಣಕಾಸ್ದ ಸುದ್ದಿ ವರದಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ೧೦೦ ದೇಶಡ್ ೨೩೦೦  ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ವರದಿಗಾರೆರ್ ಇತ್ತೆರ್. 

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್‌ದ ಒಂಜಿ ಸೇವೆ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಉಂದು ೨೪ ಗಂಟೆ ಹಣಕಾಸ್ದ ಸುದ್ದಿ ಕೊರ್ಪುನ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲ. 

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್  ೧೯೯೨ಟ್  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಮಾಸ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ. ಉಂದು ಹಣಕಾಸ್ದ ವೃತ್ತಿಪರರೆಗ್ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸ್ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಲ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಮಾಹಿತಿನ್ ಒದಗಾವುಂಡು.

ಉಂದೆನ್ ೨೦೧೧ಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆದ ಸುದ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಒದಗಾವುಂಡು.

ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಬೀಟಾ 2013 ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್ . ಉಂದೆತ  ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋಡ್ ಉಂಡು

ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಮಿಟಿಡ್ ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್, ಪೀಟರ್ ಗ್ರೌರ್ ಬೊಕ್ಕ ಥಾಮಸ್ ಸೆಕುಂಡಾ ಸೇರ್ದೆರ್.




#Article 343: ಕಾರವಾರ (569 words)


ಕಾರವಾರ:  ಕರ್ನಾಟಕ  ರಾಜ್ಯದ  ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿಡು   ಅರಬೀ ಕಡಲ ಕರೆಟ್  ಸ್ವಾಬಾವಿಕ  ಬಂದರು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಪೇಂಟೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ  ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ  ಜಿಲ್ಲೆದ  ತಾಲೂಕುಲೆನ  ಪಟ್ಟಿಡ್  ಕಾರವಾರ ಒಂಜಿ  ತಾಲೂಕಾದುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ  ಮುಖ್ಯ ಬಂದರುಲೆನ  ಪಟ್ಟಿಡ್  ಕುಡ್ಲದ  ಪಣಂಬೂರುದ - ನವ ಮಂಗಳೂರು - ಬಂದರುಡುದು  ಬೊಕದ  ರಡ್ಡನೆಯ  ಸ್ಥಾನೊಡು ಕಾರವಾರ ಬಂದರು ಬರ್ಪುಂಡು.  

ರಬೀಂದ್ರನಾಥ  ಠಾಗೋರೆರ್  ಕಾರವಾರದ  ಕಡಲಕರೆತ  ಪೊರ್ಲುನು ತೂದು  ಭಾವಾವೇಶೊಡು  ಕಾರವಾರ ಕಡಲ ಬರಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ , ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಶ್ಮೀರ  ಇಂದ್  ಪುಗರ್ದಿನ  ಪದ್ಯ  ಬರೆತಿನ ವೃತ್ತಾಂತ  ಉಂಡು. ರಬೀಂದ್ರನಾಥ  ಠಾಗೋರೆರ್  1882 ಡು  ಕಾರವಾರದ ಕಡಲ ಕರೆಕ್ ಬೇಟಿ ಕೊರಿನ ನೆನಪುಗು ಮುಲ್ಪದ ಕಡಲಕರೆತ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊಗು ರವೀಂದ್ರನಾಥ  ಠಾಗೋರ್ ಬೀಚ್ ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಕೊರ್ತೆರ್.  ಅವೆ ಕಡಲ ಕರೆತ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊನು  ಕಾರವಾರ ಬೀಚ್ ಇಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಕಾರವಾರದ ಪೇಂಟೆ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತಿನಿ 1857ದ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆದ ಬೊಕ . ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್  ಪೇಂಟೆನ್ ಬುಳೆಪಾಯೆರ್ ಇನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉಂಡು.ಅಯಿಡುದು ದುಂಬು ಕಡವಾಡ, ಕೋಣಿ,ಬಾಡ, ಕೋಡಿಬಾಗ್,ಕಾತಿನ್ಕೋಣ ,ಸುಂಕೇರಿ ಇಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊಲು ಇತ್ತಾ ಇನ್ಪೆರ್. ಕಡವಾಡ ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಶ ಇತ್ತೆದ ಕಾರವಾರದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಕಡವಾಡ ಇನ್ಪಿನ ಊರುದ ಪುದರುನೆ ಕಾರವಾರ  ಇಂದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಉಚ್ಚಾರ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾವರೆ ಪೇಂಟೆದ ಪುದರ್  ಕಾರವಾರ  ಆಂಡ್ ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ಕಡವಾಡ ಇನ್ನಗ ಕಡೆತ (ಕೋಡಿದ) ವಾಡ (=ತಾಣ); ವಾಡ ಇನ್ಪಿನ ಸ್ಥಳವಾಚಕ  ಇತ್ತಿನೆನ್  ದಾರವಾಡ, ಹಾರವಾಡ, ಶಿರವಾಡ, ಇನ್ಪಿನ ಉದರ್ಮೆಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಕಡವಾಡ ಇನ್ಪಿನ ಊರು ಕಾಳಿ ತುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಾರಣ,  ಕಡ ಇನ್ನಗ  ತುದೆ ಕಡಪುನ ಜಾಗೆ (ಮರಕಡ ,  ಕಡಪುಕರಿಯ -ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕೊ) ಆದಿಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲಾ ಉಂಡು.

ಕಾರವಾರದ  ಪೇಂಟೆ   ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್   ಕಡಲ ಬರಿಟೆ  ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಮೂಡಾಯಿಡ್   ಎತ್ತರದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ  ಪರ್ವತೊದ  ಸೆರಂಗುಲು  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಕಾರವಾರ  ಕರ್ನಾಟಕದ  ಕಡಲ ಬರಿತ  ಅಂಚನೆ  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ (ಪಡ್ಡಾಯಿ ಘಟ್ಟ)ದ  ಕಾಡ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ಬರಿತ  ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲು ಪರಿಸರದ   ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣ. ಕಾರವಾರ ಪೇಂಟೆದ ಬಡಕಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ ಸಹ್ಯಾದಿ ಗಟ್ಟೊಲೆಡ್  ಬಿಡಿ ಇನ್ಪಿನವುಲು ಉಗಮವಾಪಿನ  ಕಾಳಿ ನದಿ (ತುದೆ)  153  ಕಿಲೋಮೀಟರ್  ದೂರ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಪರತೊಂದು ಅರಬಿ ಕಡಲುಗು ಸೇರುಂಡು.

ಕಾರವಾರ ಪೇಂಟೆದ  ಬಡಕಾಯಿ  ಭಾಗೊಡು  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಪೆದ್ದಾರಿ  66 ಡು ಪದಿರಾಡ್  (12) ಕಿಲೋಮೀಟರ್  ದೂರೊಡು  ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ  ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರುಡುದು ಕಾರವಾರೊಗು ಉಪ್ಪುನ ದೂರ 520 ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು. ಕುಡಲಡ್ದ್  ಕಾರವಾರೊಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೆದ್ದಾರಿ 66ಡು ಉಪ್ಪುನ ದೂರ 280 ಕಿಲೋಮೀಟರುಲು.

ಕಾರವಾರ ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 10.9 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರುಲು. ಕಾರವಾರ  ಪೇಂಟೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ  2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಅಂಕಿ ಅಂಶೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ 1.5 ಲಕ್ಷ.

ಕಾರವಾರ ಪೇಂಟೆದ ನೈಋತ್ಯ ಮರ್ಗಿಲುಡು ಕಡಲ ಬರಿತ  ಬೈತಕೋಲ ಇನ್ಪಿನವುಲು ಕಾರವಾರದ ಸರ್ವಋತು ಬಂದರು ಉಂಡು. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಬಂದರು ವಿಭಾಗೊದ ಆಡಳಿತೊಗು ಸೇರ್ದುಂಡು.ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಖಾಸಗಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಡ್ ಈ ಬಂದರುನು  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ  ಮಲ್ಪುನ ಯೋಜನೆ ಪಾಡೊಂದುಂಡು.

ಕಾರವಾರ  ಬೊಕ ಅಂಕೋಲಾ  ಪೇಂಟೆಲೆನ ಗೋಡುನ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೆದ್ದಾರಿ 66 ಸಾದಿದ ನಡುಟು ಕಡಲ ಕರೆಟ್  ಸುಮಾರಾದ್  23 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ  ಬೊಕ  45 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ   ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ (INS)  ಕದಂಬ    ಇನ್ಪಿನ ಭಾರತದ  ಮಲ್ಲ ನೌಕಾ ನೆಲೆ ಆವೊಂದು  ಉಂಡು. ಈ  ಕದಂಬ ನೌಕಾನೆಲೆ ಯೋಜನೆದ ಸುರುತ ಮಜಲುಗು  ಕಡಲ ಪಕ್ಕಿ (ಸೀ ಬರ್ಡ್: Sea- bird) ಇನ್ಪಿನ ಪುದರು ಕೊರ್ತೆರ್. ಈ  ಕಡಲ ಪಕ್ಕಿ ಯೋಜನೆ 1989 ಇಸವಿಡು ಸುರುವಾದ್    2005 ಮೇ ತಿಂಗೊಳುಡು   ಮುಗಿದ್  ೩೧-೫-೨೦೦೫ ದಾನಿ  ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ಕಡಲ ಪಕ್ಕಿ ಯೋಜನೆಗ್ ಆತಿನ ಕರ್ಚಿ ರೂ.2629 ಕೋಟಿ.

ರಡ್ಡನೆ ಮಜಲುದ ಯೋಜನೆ 2016 ಇಸವಿಡ್ ಸುರುವಾತ್ಂಡ್. ಈ ಯೋಜನೆದ ಮಜಲು 2022 ವರ್ಷೊಗು ಮುಗಿವುನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು.  ಈ ರಡ್ಡನೆ- ಎ ಮಜಲುದ ಅಂದಾಜಿ ಕರ್ಚಿ ರೂ 19,600 ಕೋಟಿ ಇಂದ್  ತೆರಿದ್ ಬೈದುಂಡು. ಅಯಿಡುದು ಬೊಕದ ಮಜಲು ರಡ್ಡನೆ- ಬಿ ಯೋಜನೆ ಈ ವರ್ಷ (2017) ಸುರುವಾದ್ 2022 ವರ್ಷೊಗು ಪೂರ್ಣ ಆಪುಂಡು ಇನ್ಪಿನ ಮಅಹಿತಿ ಉಂಡು.

ಇತ್ತೆದ ಮಾಹಿತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಐ.ಎನ್.ಎಸ್   ಕದಂಬ ಭಾರತ್ ಮೂಜನೆಯ ಮಲ್ಲ ನೌಕಾ ನೆಲೆ. ದುಂಬಾಗ್ ರಡ್ಡನೆಯ ಬಿ ಮಜಲುದ ಯೋಜನೆ ಮುಗಿಯಿನ ಬೊಕ ನೌಕಾ ನೆಲೆಟ್ 50  ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ನೌಕೆಲೆನ್ ಉಂತಾವುನಾತ್ ಅವಕಾಶ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅದಗ ಉಂದು ಭಾರತದ ಅಂಚನೆ ಮೂಡಾಯಿ ವಿಶ್ವದ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ನೌಕಾ ನೆಲೆ ಆಪುಂಡು ಇಂದ್  ಉಂಡು. ಕದಂಬ ಯೋಜನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಯಿನ ಬೊಕ ಅಂದಾಜಿ ಒಂಜಿ ಲಕ್ಷ ಸಿಬಂದಿಲು ಬೊಕ ಅಕಲೆನ ಕುಟುಮೊಲು ಮುಲ್ಪ ನಿಲೆಯಾಪಿನ ಕಾರಣ ಮಾತಾ ಸೌಲಭ್ಯೊಲು ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಮುಲ್ಪ ಆಪಿನ ಉಂಡು.

ಭಾರತದ ಯುದ್ಧ ನೌಕೆ ಐ.ಎನ್.ಎಸ್.ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಅತ್ತಾಂದೆ ಬೊಕ ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ನೌಕೆಲು ಈ ಕದಂಬ ನೌಕಾ ತಾಣೊಡು  ನಿಲೆಯೂರುವಾ.ಅಂಚನೆ ಸ್ಕೋರ್ಪೀನ್ ಸಬ್ಮೆರಿನುಲು (Scorpene submarines) ಮುಲ್ಪ ಉಂತುವಾ.

ಕಾರವಾರ ಪೇಂಟೆಡುದು  ರಸ್ತೆಡು ಮೂಡಾಯಿಗ್  ಪೋಂಡಾ 56 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಊರು ಕೈಗಾ. ಈ ಊರುಡು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ  ಅಣು ಸ್ಥಾವರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾತ್ಂಡ್. ಕೈಗಾ ಅಣು  ಕೇಂದ್ರೊಡು ನಾಲ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಶಾಖೆಲು ಇತ್ತುದು ಒಟ್ಟುಗು 880 ಮಿಲಿವಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಂಡು. ತಾರಪುರ  (1400 ಮಿಲಿವಾಟ್) ಬೊಕ ರಾವತ್ ಭಟಾ (1180 ಮಿಲಿವಾಟ್) ಅಣು ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ ಬೊಕ ಕೈಗಾ ಭಾರತದ ಮೂಜನೆಯ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ - ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳು ನಾಡು, ಕೇರಳ ಬೊಕ ಪುದುಚೇರಿ ಲೆಗ್- ಮುಲ್ತುಡುದು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಆವೊಂದು ಉಂಡು.




#Article 344: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ (134 words)


ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಾಯುವ್ಯ ಮೂಲೆಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಅರಬಿ ಕಡಲ್ದ  ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕರಾವಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರವಾರೊಡು ಮೂಡಾಯಿ ಜಗತ್ತುಡೆ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಆಪಿನ ಭಾರತದ ಬೃಹತ್  ನೌಕಾ ನೆಲೆ ಐ ಎನ್ ಎಸ್ ಕದಂಬ ಆವೊಂದು ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಕಾರವಾರದ ಕೈತಲ್ ಕೈಗಾ ಗ್ರಾಮೊಡು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆಯ ಮಲ್ಲ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆತುಂಡು.

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊ 10,277 ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು. ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ 2011 ದ ಅನುಸಾರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 14.37 ಲಕ್ಷೊಲು. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಜನಕುಲು ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಒಟ್ಟುಗು 11 ತಾಲೂಕುಲು ಉಲ್ಲಾ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡೊಡು (೧) ಕಾರವಾರ (೨) ಅಂಕೋಲ (೩) ಕುಮಟಾ (೪) ಹೊನ್ನಾವರ ಬೊಕ್ಕ (೫) ಭಟ್ಕಳ -ಉಂದು ಐನ್ ತಾಲೂಕುಲು ಕಡಲ ಬರಿ- ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಲ್ಲಾ. ಒರಿದಿನ ಆಜಿ ತಾಲೂಕುಲು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟಲೆನ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಮಲೆನಾಡು ವಾಯುಗುಣ ಪರಿಸರೊಗು ಸೇರಿದಿನವು ಆದುಲ್ಲಾ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ೧೧ ತಾಲೂಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿ  ತಿರ್ತ್‌ಡ್ ಉಂಡು. 

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ದಿಂಜ ತೂಪಿನ ತಾಣೊಲು ಉಲ್ಲಾ. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವೆನ್  ಈ ತಿರತ್ತ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್:




#Article 345: ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ (107 words)


ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ (೧೯೫೪-೧೯೯೦) ಕನ್ನಡ ನಾಟಕೊ ಬೊಕ್ಕ ಸಿನೆಮಾ ರಂಗೊಡು ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿನ ನಟೆ ನಿರ್ದೇಶಕೆ.

ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೯ನೆ ನವಂಬರ್ ೧೯೫೪ಟ್, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕುದ ಮಲ್ಲಾಪುರ ಪುದರ್ದ ಊರುಡು. ಇಲ್ಲದ ಭಾಷೆ ಕೊಂಕಣಿ. ನಕ್ಷತ್ರನಾಮ ಅವಿನಾಶ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಸದಾನಂದ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ, ಅಪ್ಪೆ ಆನಂದಿ. ಕಿನ್ಯ ಉಪ್ಪನಗ ಇಲ್ಲಡ್ ಭವಾನಿಶಂಕರ್ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪುಟ್ಟಿನಿ ಮಲ್ಲಪುರಡ್ ಆಂಡಲಾ ಮೊಕಲ್ನ ಸಂಸಾರ ನೆಲೆ ಆಯಿನಿ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕುದ ಶಿರಾಲಿಡ್. ಅಕ್ಕ ಶ್ಯಾಮಲಾ, ಅಣ್ಣೆ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿನ ನಟೆ ಅನಂತ್‍ನಾಗ್

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿತ್ತ್‌ದ್ ಮುಂಬೈಗ್ ಪೋಯಿಬೊಕ್ಕ, ಮರಾಠೀ ಚಿತ್ರರಂಗ ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊದಡೆ ಶಂಕರ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ದೋಸ್ತಿನಕುಲೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ದ್ ಕಥೆ ಬರೆಯಿನ ಮರಾಠೀ ಸಿನೆಮಾ ೨೨ ಜೂನ್ ೧೮೯೭ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಂಡ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೇಲೆದೊಟ್ಟುಗು ಶಂಕರ್, ತಬಲಾ, ಕೊಳಲು, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಮ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಲಾ ಕಲ್ತೆರ್.

ಶಂಕರ್, ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಸಿನೆಮಾ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಈ ಸಿನೆಮಾದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್. ಈ ಸುರೂತ ಸಿನೆಮೊಗೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. 
ಈ ಸಿನೆಮಾಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾರ್ ೧೨ ವರ್ಷ, ೯೦ ಡ್ದ್ ದಿಂಜ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂಬೆರ್ ತ್ರಿಪಾತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಿನೆಮಾ ಗೆದ್ದ ಮಗ. ಅಣ್ಣೆ ಅನಂತ್‍ನಾಗ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಟನೆ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ ಚಿತ್ರೊಲು: ಮಿಂಚಿನ ಓಟ, ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ ಬೊಕ್ಕ ಗೀತಾ.
ಉಂಬೆರ್, ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಡ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಕೆಲವು: ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ, ಅಂಜು ಮಲ್ಲಿಗೆ.
ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ, ದೂರದರ್ಶನಗಾತ್ರ ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್(ಆರ್ ಕೆ ನಾರಾಯಣ್ ಬರೆದಿನ) ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವಾಮಿ ಪುದರ್ ದ ರಡ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಾದೆರ್.  
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಆಗುಂಬೆಡ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತಿನ ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್, ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಇತಿಹಾಸೊಡು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ, ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಪಂಡಿತೆರ್, ವಿಮರ್ಷಕೆರ್- ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರೆಡ್ದ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ.

ಶಂಕರೆರ್ನ ಬುಡೆದಿ ಅರುಂಧತಿನಾಗ್. ಉಂಬೆರ್‌ಲಾ ಸಿನೆಮಾ ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಕ ಕಲಾವಿದೆ. ಇರುವೆರ್ಲ ಪರಸ್ಪರ ಮೋಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್.
ಶಂಕರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರುಂಧತಿ- ಇರುವೆರ್ ಸೇರ್ ದ್ ಸಂಕೇತ್ ಪುದರ್ ದ ಹವ್ಯಾಸೀ ನಾಟಕ ತಂಡೊನು ಕಟ್ದ್, ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಾದ್ ಗೊಬ್ಬಾಯೆರ್.
ಐಟ್ ಕೆಲವು:
ಅಂಜುಮಲ್ಲಿಗೆ, ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್, ಸಂಧ್ಯಾಛಾಯಾ, ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ, ಆಟ ಬೊಂಬಾಟ, ನಾಗಮಂಡಲ...ಇತ್ಯಾದಿ.
ನಾಟಕೊಡು ಇತ್ತಿನ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಆಸಕ್ತಿಡ್ದಾವರ, ನಾಟಕ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಆವರ ಬೋಡಾದ್, ಸಕಲ ಸೌಲಭ್ಯೊಲು ಇಪ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ನಾಟಕ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಎನ್ನ್ ದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಆ ಯೋಜನೆ ಕಾರ್ಯರೂಪೊಡು ಬರ್ರೆ ದುಂಬೇ ಶಂಕರ್, ಸಾದಿ ಅಫಘಾತೊಡು ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್! 
ಆಂಡ, ಆರೆನ ಬುಡೆದಿ ಅರುಂಧತಿ, ನಾಟಕ ಮಂದಿರದ ಬೇಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪಾಯೆರ್. ರಂಗಶಂಕರ ಪುದರ್‌ದ ಈ ಮಂದಿರ ಇತ್ತೆ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಜೆ. ಪಿ. ನಗರೊಡು ನಡತೊಂದು ಉಂಡು.

ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್, ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ ಚಿತ್ರೊನುಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ನಂದಿ ಬೊಟ್ಟೊಗು ರೋಪ್ ವೇ, ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಮೆಟ್ರೊರೈಲ್- ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಾತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗ್ಡೇರೆನ ಗಮನಗ್ ಕನದಿನಿ ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ವೊವ್ವೆ ರೀತಿದ ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯದಾಂತೆ, ಆ ಕಾಲೊಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಲು ಆರೆನ ಮನಸ್ಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ನಗ ಶಂಕರೆರ್ ಒರಿ ಸಾಮನ್ಯ ಸಿನೆಮಾ ಕಲಾವಿದೆ ಅತ್ತ್ಂದ್ ಪಣೊಲಿ.




#Article 346: ಶಿಲೆಕಲ್ಲು (603 words)


ಶಿಲೆಕಲ್ಲು (Rock)ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ  ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು.ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕನಿಜೊಲೆನ ಕಣಕುಲು ಸೇರ್ದ್ ಆತಿನ ವಸ್ತು ಶಿಲೆಕಲ್ಲು. ನಂಮ ಸುತ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯವಅದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಶಿಲಕಲ್ಲು ಗ್ರಾನೈಟ್ (Granite)ಬೊಕ ನೈಸ್ (Gneiss). ಉಂದೆಕ್ ತುಳುನಾಡುಡು  ಪಾದೆ ಇಜಿಂಡ ಪಾದೆ ಕಲ್ಲು  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕಪ್ಪು ಜಾತಿದ ಗಟ್ಟಿ  ಕಲ್ಲುಗು ಸೋಮನಾಥ ಕಲ್ಲು ಇಜಿಂಡ ಸೋಮನಾಥ ಶಿಲೆ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪಿನ ರೂಡಿ ಉಂಡು. ಸೋಮನಾಥ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಗು  ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಡ್  ಡಾಲರೈಟ್  ಡೈಕ್ ( Dolerite dyke) ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು.

ಉಂದು ಮಾತಾ ಗಟ್ಟಿ ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಅತ್ತಾಂದೆ ತುಳುನಾಡುಡು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಕಲ್ಲು ಮುರಕಲ್ಲು (Laterite).

ಶಿಲಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ಈ ರೀತಿದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಪೊಲಿ:

ಕಟ್ಟೋಣ,  ಗೋಡೆದ ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಜಲ್ಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ  ವಾಸ್ತು ರಚನೆಲೆನ  ಮಲ್ಪರೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆಗ್   ಕಟ್ಟುನ  ಕಲ್ಲುಲು () ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶೊಡು  ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾಪುಂಡು. 

ಲೆಡ್  ಈ ತಿರ್ತ್ ತೋಜಅಯಿನ ಬಗೆಕುಲೆನ್ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:

ತುಳುನಾಡುದ ಸೀಮೆಡ್  ಅಂಚನೆ ತೆಂಕಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊರುಲೆಡ್  ಗ್ರಾನೈಟ್, ನೈಸ್, ಬೊಕ ಗ್ರಾನುಲೈಟ್   ಜಾತಿದ ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲು ಉಪಯೋಗೊಡು ಉಲ್ಲಾ. ಮುರಕಲ್ಲು (ಲ್ಯಾಟರೈಟ್) ದ  ಬಳಕೆ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್  ಅಂಚನೆ ಪಡ್ಡಾಯಿ  ಕೊಂಕಣ ಮಲಬಾರ್  ಕರಾವಳಿದ  ಗೋವಾ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್  ದಿಂಜ ಬಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಬೆಳಗಾಂ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಬಸಾಲ್ಟ್ (basalt) ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾವೊಂದುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ  ಗುಲಬರ್ಗ, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್  ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲುದ ಪದರೊಲೆಗ್  ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟರೆ ಬೊಕ ನೆಲಕ್ ಪಾಡುನ ಚಪ್ಪಡಿಲೆನ ರೂಪೊಡು  ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆನ್  ತೂವೊಲಿ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ  ಜಿಲ್ಲೆಡ್  ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು (Sandstone / Quartzite) ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆವೊಂದುಂಡು.

ಉದ್ಯಮಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾಪಿನ ಶಿಲಕಲ್ಲುಲು ಈ ವಿಧೊಟು ಬರ್ಪಾ. ಬಾಕ್ಸೈಟುದ (Bauxite) ಕಲ್ಲು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಅದುರು ರೂಪೊಡು ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಮುರಕಲ್ಲುದ ತುಂಡುಲು ಪೊಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಉದ್ಯಮೊಡು ಸುಣ್ಣಾಂಶದೊಟ್ಟುಗು  ಬೆರಕೆ ಮಲ್ಪರೆ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.  ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು (Limestone) ಸಿಮೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಲ್ಲು.  ಪೊಯ್ಯೆದಕಲ್ಲುನು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್   ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು.

ಮಲ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆ ( ಎಂ ಸ್ಯಾಂಡ್ - M-sand). ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲೆನ್ ಕ್ರಶರ್ ಯಂತ್ರೊಡು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಎಂ -ಸ್ಯಾಂಡ್  ಪೊಯ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ಯಮೊಗು ಇತ್ತೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತೇಜನ ಉಂಡು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪೊಯ್ಯೆ ಬೆಂಗಳೂರುದಂಚಿನ  ಮಲ್ಲ ನಗರೊಲೆಡ್  ಪಿರಿಯ (ದುಬಾರಿ) ಆದ್   ಅವತ್ತಾಂದೆ  ಬೋಡಾಯಿನಾತ್  ತಿಕ್ಕಂದೆ  ಕೊರತೆ ಆದುಪ್ಪುನ ಕಾರಣೊಗು  ಮಲ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆಗ್ ಬೇಡಿಕೆ ದಿಂಜ ಆವೊಂದುಂಡು.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡು ರಾಜೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ರಚನೆ ಆಯಿನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು  ಬಗೆಬಗೆತ  ಶಿಲೆ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ರಚನೆ ಆವೊಂದಿತ್ತುದು,‍   ದುಂಬುದಕುಲು  ವಾಸ್ತುದ  ಕಮ್ಮ  ಗೋಡೆಲೆಡ್  ರಾಜಾಶ್ರಯದ ಶಿಲ್ಪಿಲು ಮಲ್ತಿನ  ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ  ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ  ಸೌಂದರ್ಯೊನು ಏಪೊಗುಲಾ ತೂವರೆ  ಆಪಿನಂಚ  ಒರಿಪಾದ್ ಪೋತೆರ್.  

ಕರ್ನಾಟಕದ  ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ  ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡು ಊರುಲೆಡ್  ಹೊಯ್ಸಳೆರೆನ  ಕಾಲದ ೧೨ನೆ ಶತಮಾನದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪೊಲು  ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು (Soapstone) ಜಾತಿದ ಕಲ್ಲುಡು ರಚನೆ ಆತಿನವು. ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು  ದಿಂಜ ಮೆದುವಾಯಿನ ಕಾರಣ  ಸೂಕ್ಷ್ಮ  ಶಿಲ್ಪ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸೊಗು ಪಂಡಿನ ಕಲ್ಲಾದುಂಡು. 

ಅವೇ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಂಪೆಡ್  ವಾಸ್ತುಲು ರಚನೆ ಆತಿನವು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಜಾತಿದ ಕಲ್ಲುಡು.  ಗ್ರಾನೈಟ್  ದಿಂಜ ಗಟ್ಟಿ ಇಪ್ಪುನ  ಶಿಲೆ  ಆಯಿನ ಕಾರಣ  ವಾಸ್ತುಗು  ಶೋಭೆ ಕೊರುಂಡಲಾ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ  ಶಿಲ್ಪ  ಕೆತ್ತನೆಗ್ ಒದಗುಜಿ. 

ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು,  ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ ಊರುಲೆಡ್  ಚಾಲೂಕ್ಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ರಚನೆ ಆತಿನ ದೇಗುಲೊಲು ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ಮೂಡುದಿನವು. ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲುಡುದು ಗಟ್ಟಿ ಆಂಡಲಾ ಗ್ರಾನೈಟುದಾತ್ ಗಟ್ಟಿದವತ್ತ್ . ಅಂಚಾದ್ ಕೆಂಚಿ ಬಣ್ಣದ  ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಡು ಪೊರ್ಲುದ ವಾಸ್ತುಲು ರಚನೆ ಆತಿನೆನ್ ನಮ ತೂವೊಲಿ. 

ಅಂಚನೆ, ಒಡಿಸ್ಸಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ  ಕೋನಾರ್ಕ್, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪದ  ಖುಜರಾಹೊ ದೇಗುಲಲು  ಸತಾ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ರಚನೆ ಆತಿನ ವಾಸ್ತುಲು. 

ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಗ್ರಾ  ತಾಜಮಹಲ್  ರಚನೆ ಆತಿನಿ   ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ  ಅಮೃತಶಿಲೆಟ್.  ಅಮೃತಶಿಲೆ (ಮಾರ್ಬಲ್- Marble) ಮೆದು ಶಿಲೆ. ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ರೂಪಾಂತರ ವಾಯಿನ ಬೊಕ ಅಮೃತಶಿಲೆ ಆಪುಂಡು. ಅಮೃತಶಿಲೆ ಮೆದುವಾಯಿನ ಕಾರಣ  ಪೊರ್ಲುದ ವಾಸ್ತುಲೆಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲು ಆದುಂಡು.

ಆಧುನಿಕ  ಕಾಲೊಡು  ಶಿಲ್ಪಕಲಾ  ಸೌಂದರ್ಯೊಗು ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆ ಆಂಡಲಾ, ಬೇತೆ  ನಮೂನೆಡ್  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್  ವಿಶೇಷ  ಕಟ್ಟೋಣ  ಕೆಲಸೊಲೆಡ್  ಬೊಕ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆನ ರಚನೆಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಪಾಯಿ ಸಮತಟ್ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಅಯಿತ ಮಿತ್ತದ  ಮೆಯಿಕ್  ನಯಿಸ್  ಹೊಳಪು ಕೊರುದು ಕನ್ನಡಿದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತು ರಚನೆಲೆಡ್ ಆಲಂಕಾರೊಗು ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೋಂದುಲ್ಲೆರ್. 

ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸೋಮನಾಥ ಶಿಲೆ (ಡಾಲರೈಟ್) ಆಲಂಕಾರದ ಕಲ್ಲಾದ್  ವಿದೇಶೊಲೆಡ್ ಸಮಾಧಿಲೆಡ್ ಹೊಳಪುದ ಪಲಾಯಿ ರೂಪದ ಕಲ್ಲಾದ್ ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಡ್ ದ್ ಬೊಕ ಈ  ಶಿಲೆಕ್  ಖಾಯಿಷಿ ಎಚ್ಚಾದ್  ಕಟ್ಟೋಣೆಲೆನ  ಗೋಡೆಲೆಗ್ , ನೆಲತ ಚಪಡಿಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರುವಾಂಡ್.

ಬಗೆಬಗೆತ  ಬೊಂಙ  ಬಣ್ಣದ  ಗ್ರಾನೈಟ್, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಗ್ರಾನೈಟ್,   ಸಯನೈಟ್,  ಡಯೊರೈಟ್   ಇಂಚಿನ  ಮಾತಾ ಶಿಲೆಕುಲೆನ್  ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ   ದಿಮ್ಮಿಲಾದ್  ಕತ್ತೆರ್ ದ್  ಯಂತ್ರೊಲೆನ ಸಾಯೊಡು  ತೆಳುತ ಪಲಾಯಿಲೆನ್  ಮಲ್ತ್ ದ್  ಹೊಳಪು (ಪಾಲಿಷ್ ) ಕೊರುದು  ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಲೆನ  ಆಲಂಕಾರದ ಕೆಲಸೊಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಅತಿದ ಕಲ್ಲುಲಾಂಡಲಾ  ಗಟ್ಟಿದ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್  ಮಾರುಕಟ್ಟೆದ ವ್ಯಾಪಾರಿಲು ಗ್ರಾನೈಟುಲು ಇಂದ್  ಒಂಜೇ ಪುದರುಡು ಲೆಪ್ಪುನು ರೂಡಿಡು ಉಂಡು. ಬೇರದಕುಲು  ಬೊಂಞ ಗ್ರಾನೈಟ್ (Gray granite  ), ಗುಲಾಬಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ (Pink granite  ) ಅತ್ತಾಂದೆ ಪಚ್ಚ ಗ್ರಾನೈಟ್, ಮಂಜೊಳ್ ಗ್ರಾನೈಟ್,  ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾನೈಟ್-  ಇಂಚ  ಮಾತಾ  ಭೂವಿಜ್ಞಾನೊಡು  ದಾಂತಿನ ಪುದರುಲೆನ್ ಆಯಾ  ಶಿಲೆತ ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರೊಡು   ಬಳಕೆ  ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಮುರಕಲ್ಲು  ಕರಾವಳಿಡ್  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ ಕಲ್ಲು.  ದುಂಬು  ಪಂಚಾಂಗ ಬೊಕ  ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರಾ  ಬಳಕೆ  ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮುರಕಲ್ಲುನು,  ಇಂಚೊಗು ಮುರಕಲ್ಲುನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಕಟ್ಟೋಣದ ಆಲಂಕಾರದ ಗೋಡೆಲೆಗ್  ಉಪಯೋಗ  ಮಲ್ಪುನ  ರಿವಾಜು ಇಂಚೊಗು ಸುರುವಾತುಂಡು.




#Article 347: ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ (180 words)


ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಜಲ್ಲೆಲೆಡ್ ನಡುತವು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಉಡುಪಿ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರ, ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಆದುಂಡು.ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತಿನ ಉಡುಪಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೭ ಡುದು ಬೊಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ದುಂಬರಿಯಿಂಡ್. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ್ ಉಡುಪಿ  ಮಹತ್ವದ ಪೇಂಟೆ:   ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್  ದ್ವೈತ ಧಾರ್ಮಿಕ  ಸಿದ್ದಾಂತ ಸ್ಥಾಪನೆ  ಮಲ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನೊಡು ಕರಾವಳಿಡ್ ಕಾರಬಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಕರಾವಳಿಗ್ ಕೆನರಾ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೦ ಡು ಬ್ರಿಟಷೆರ್ ಕೆನರಾ ಕರಾವಳಿನ್ ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ (ನಾರ್ಥ್ ಕೆನರಾ- North Canara ) ಬೊಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ (ಸೌಥ್ ಕೆನರಾ- South Canara ) ಇಂದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೮೬೨ಡು  ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಆಧಿಪತ್ಯೊಡು  ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ ಬಾಂಬೆ (ಬೊಂಬಾಯಿ) ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಬೊಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗ್  ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಾದ್  ಸೇರಾಯೆರ್. ದೇಶೊಗು  ೧೯೪೭ಡು ಸ್ವಾತಂತ್ರ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ  ೧೯೫೬ಡು ಭಾಷಾವಾರು  ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆನ ರಚನೆ ಆನಗ  ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊಗು ಉತ್ತರ ಬೊಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಸೇರಿಯಾ.ಕ್ರಮೇಣ ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಆದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಆದ್ ಪುದರುಲು ಬದಲಾವಣೆ ಆಂಡ್.

೧೯೯೭ ನೆ ಇಸವಿಡು  ಪೂರ್ವದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಬಾಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ ರಚನೆ ಆಂಡ್.

 ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೩೬೮೨ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು.ಉಂದೆಟ್  ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶೊಲು ೩೩೩೮.೩೩ ಚದರ ಕಿಮಿ ಬೊಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲು ೨೪೩.೮೭ ಚದರ ಕಿಮಿ.(ಕಿಮಿ=ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು). ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡು ಒಟ್ಟುಗು ೨೩೩ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಲ್ಲಾ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲು ೪ ಉಲ್ಲಾ.

ಭಾರತದ ೨೦೧೧ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ  ೧೧,೭೭,೩೬೧. ಉಂದೆಟ್  ಆಂಜೋವುಲು (ಪುರುಷೆರ್ ) ೫,೬೨,೧೩೧; ಪೊಂಜೋವುಲು (ಸ್ತ್ರೀಕುಲು) ೬,೧೫,೨೩೦.




#Article 348: ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ (1108 words)


ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ ( ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲು, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು , Western Ghats, Sahyādri mountains).

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊನು ಬಯಲು ಸೀಮೆರ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನ ಗಟ್ಟ ಪರ್ವತೊಲೆಗ್ ಲು ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕದಂಬೆರೆನ ಕಾಲೊಡುದು ಇಂಚಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಈ ಪರ್ವತಸ್ತೋಮೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ (ಪಡ್ಡಾಯಿ) ಗಟ್ಟೊಲು- Western Ghats-ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ಭಾರತದ ಮಹಾ ಗಟ್ಟೊಲು -Great Escarpment of India - ಪನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಉಂಡು.
ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಲೆಡ್ ಕೇರಳದ ಎರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊತ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡುದು 2,695 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಆನೆಮುಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಶಿಖರ ಮಾಮಲ್ಲ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಆದುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ (1,930 ಮೀ ಎತ್ತರ)ರಾಜ್ಯದ ಮಾಮಲ್ಲ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಆದುಂಡು.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಬಡಕಾಯಿದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯೊಡುದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಯೊಲೆಡ್  ಪಟ್ಟೆದ ಲೆಕ್ಕೊ ಸುಮಾರಾದ್ 1,600 ಕಿಮಿ. ಉದ್ದೊಗು  ಅಂಚನೆ 100 ಕಿಮಿ.ದಾತ್  ಅಗೆಲೊಡು ಪರಡಿದಿನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪರ್ವತೊ ಸ್ತೋಮ.

ಪಡ್ಡಾಯಿದ  ಕರಾವಳಿರ್ದ್  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ  ಪರ್ವತೊಲೆನ್ ಮಿತಾದ್ ಬಯಲು ಸೀಮೆಗ್ ಪೋಪಿನ  ಪರ್ವತದ ಸಾದಿಲೆನ್ ಗಟ್ಟೊಲು (ಗಾಟಿಲು, ಘಾಟಿಲು) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪಿನ ರೂಡಿ ಉಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೀಮೆದ ಗಾಟಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ಮೂಲುಂಡು:(ತೆಂಕಾಯಿರ್ದ್-ಬಡಕಾಯಿಗ್)

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸೀಮೆದ ಗಾಟಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ಮೂಲುಂಡು:

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ  ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯೊಲೆನ  ಬೊಕ   [//en.wikipedia.org/wiki/Western_Ghats ಯುನೆಸ್ಕೋ](UNESCO)  ಅಂಗೀಕಾರ ಮಲ್ತಿದಿನ  ಪ್ರಪಂಚ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣೊಲು ಪಟ್ಟಿ ಈ ತಿರ್ತು ಕೊರ್ತುಂಡು:

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಆದಿತ್ತಿನ ದಿವಂಗತ ಡಾ| ಬಿ.ಪಿ.ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಆರ್ ಸುಮಾರಾದ್ ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷ ಪಿರಾವುಡು ಮಿಯೋಸೀನ್ ಯುಗೊಟು  ದಖ್ಣಣ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ) ಪೀಠಭೂಮಿಡು  ಸ್ತರಭಂಗವಾಯಿನ ಕಾರಣ ಕರಾವಳಿದ ಭೂಭಾಗ ತಿರ್ತ್ ಕಂತ್‍ದ್ ಪೋದ್ ಅಂಚನೆ ಬಯಲು ಸೀಮೆದ ಭೂಭಾಗ ಮಿತ್ತ್  ಲಕ್'ದ್   ಈ  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಸ್ತೋಮ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್  ಪಂದ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್.  ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಯಿನ ಸಂಶೋಧನೆಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಫಲಕ ವಿಬಂಧನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನುಸಾರ ಭರತ ಖಂಡದ ಭೂ ಫಲಕ ಉತ್ತರ-ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ನಿಧಾನ ಗತಿಟ್  ಪರಪುನಗ ಹಿಮಾಲಯ-ಸಿವಾಲಿಕ್  ಪರ್ವತೊಲು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತಿನಂಚನೆ  ಈವೊಂಜಿ  ಫಲಕ ಚಲನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರಂತರವಾದ್  ದುಂಬರಿನಗ, ಭೂ-ಫಲಕ ಚಲನೆದ ಒತ್ತಡ ದಖ್ಖಣ-ಪೀಠಭೂಮಿಗು  ಬೂರುದು, (ಇತ್ತೆದ) ಕರಾವಳಿ  ಭೂಭಾಗ ಕುಸಿದ್ ತಗ್ಗ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ  ಬಯಲುಸೀಮೆದ ಭೂಭಾಗ ಮಿತ್ತ್ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಉಂತುಂಡು: ಕರಾವಳಿದ ಕಂತಿನ ಭೂಭಾಗ- ಬಯಲುಸೀಮೆದ ಲಕ್'ದ್  ಉಂತಿನ ಭೂಭಾಗೊ ಸೇರುನವುಲು, ಫಲಕ ಚಲನೆದ ಒತ್ತಡ  ತೀವ್ರವಾಯಿನ ಕಾರಣ, ಪರ್ವತೊಲು ಉಂಡಾಯ ಪನ್ಪಿನವು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ವಿವರಣೆ.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊಲು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಭೂಭಾಗೊಡು ಬೂರುನ ಬರ್ಸದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಚ್ಚಿಂಡ್. ಪರ್ವತೊಲು ಬರ್ಸದ ಮೋಡೊಲೆನ್ ತಡೆಪುನ ಕಾರಣ ಪರ್ವತೊದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಪನ್ನಗ ಕರಾವಳಿ ಭೂಭಾಗೊಡು ಬೂರುನ ಮುಂಗಾರು ಬರ್ಸದ ಪ್ರಮಾಣ ದಿಂಜ ಆಂಡ್.

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ವಲಯೊಡು ಬೂರುನ ಬರ್ಸದ ಪ್ರಮಾಣ ದಿಂಜ ಆಯಿನ ಲೆಕ್ಕೊನೆ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿದ ಬೊಟ್ಟಲೆಡ್ ಪೊಸ ತುದೆಕುಲೆನ ಉಗಮ ಆಂಡ್. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ ಉಗಮವಾಯಿನ ತುದೆಕುಲು ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಪರತೊಂದು ಪೋದ್ ಅರಬಿ ಕಡಲ್ ಸೇರುನ ನದಿವ್ಯೂಹ ಪದ್ಧತಿ ಸುರುವಾಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿದ ಮೂಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್  ಪುಟಿನ ತುದೆಕುಲು ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಬಯಲ್ ಸೀಮೆದ ಮೆಯಿಟ್ ಪರತೊಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಸೇರುನ ರಿವಾಜಿಲಾ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಉಗಮದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಕೆಲವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಭೂಚಲನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ತರಭಂಗ ಆಯಿನ ದಿಸೆಟ್ ಕೆಲವು ಮೂಡಾಯಿ ಮೆಯಿತ ತುದೆಕುಲು ಬಲವಂತೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ತಿರುಗಿದೆನ ಉದರ್ಮೆಲೆನ್ಲಾ ತೂವೊಲಿ.(ಉದರ್ಮೆಗ್: ಶರಾವತಿ ತುದೆ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿದ ಶಿಖರೊಲೆನ ಅಕ್ಷದ ಮೂಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ ಪುಟುಂಡಲಾ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ತಿರುಗುದು ಹೊನ್ನಾವರದ ಕೈತಲ್  ಪಡ್ಡಾಯಿದ ಅರಬಿ ಕಡಲ್ ಸೇರುಂಡು.)

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪುದೆತಿದಿನ ಕಾಡುಲೆಡ್  7,402  ವಿವಿಧ ಜಾತಿದ ಸಸ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲಾ ಇಂದ್ ಗಣನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಉಂದೆಟ್ 5588 ಜಾತಿದ ಸಸ್ಯೊಲು ದೇಶಿಯ ಬೊಕ ಒರಿದಿನವು ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದವು ಇಜಿಂಡ ಆಲಂಕಾರೊಗು ಬಳಕೆ ಆಪಿನವು ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬೈದಿಂಡ್. 

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸ್ತೋಮೊಲೆಡ್  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ  ಬಗೆಬಗೆತ  ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚದ  ವೈವಿದ್ಯೊಲೆಡು  ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು  ಅಂದಾಜಿ 6,000 ಜಾತಿದ ಕೀಟೊಲು, 334 ಜಾತಿದ ಚಿಟ್ಟೆಲು, 258 ಜಾತಿದ ಶಂಕೊಲು, 288 ಜಾತಿದ ಮೀನುಲು, 179 ಜಾತಿದ ಉಭಯಚರೊಲು, 508 ಜಾತಿದ ಪಕ್ಕಿಲು ಬೊಕ 139 ಜಾತಿದ  ಸಸ್ತನಿಲು ಈ  ಸ್ತೋಮೊಲೆಡ್  ಜೀವಂತವಾದ್ ಇಪ್ಪುನೆನ್  ಗುರುತಿಸಾದೆರ್. 
 

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ/ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲು ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸರ ಬೊಕ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ  ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ  ಸಂಪೊತ್ತು ಆಯಿನ ಕಾರಣ, ಅವೆನ್  ಮಾಜಾವಂದೆ  ಕಾಪುನವು ಅಂಚನೆ ತಾಂಕುನವು ಜನಕುಲು ಅಂಚನೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನ ಅಗತ್ಯದ ಕೆಲಸೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು. ಪರಿಸರ ಇನ್ನಗ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ ಮಾತ್ರಾ ಇನ್ಪಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೆಲವು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞೆರೆಗ್ ಉಂಡು. ಪರಿಸರ ತಜ್ಞೆರೆಗ್ ಪರಿಸರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟಿನ ಕಾನೂನು ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನಕಲೆಗ್  ಪರಿಸರದ ಒಂಜಿ ಅಂಗವಾಯಿನ ಜೂವ ವೈವಿಧ್ಯ ಮಾತ್ರಾ ಅತ್ತ್,  ಪರಿಸರದ ಘಟಕೊಲಾಯಿನ  ಗಾಳಿ, ನೀರ್, ಹವಾಮಾನ, ಭೂಮಿ, ಕನಿಜೊ ಸಂಪೊತ್ತುಲು ಅಂಚನೆ ಅಯಿಟ್  ಬದುಕುನ ಮಾನವ ಸಮುದಾಯೊಲು -ಇಂಚ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಉಪ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಪರಿಸರದ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ದಾಂತಿನಕುಲು ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾದ್  ಮಲ್ತಿನ ಕಾನೂನು ನಿಯಮೊಲೆಡ್  ವಿವೇಕದ  ಕೊರತೆ ಆದಿಪ್ಪುನ  ಉದರ್ಮೆಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. 

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಬೊಕ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ (ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಎನ್ವಿರೊನ್ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಫೋರೆಸ್ಟ್.ಸ್ - MoEF) ದೇಶದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಾನೂನು ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಕಾಲಕಾಲೊಗು ಜಾರಿ ಮಲ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಬೊಕ ಬೇತೆ ಉದ್ದಿಮೆಲೆಗ್  ಪರವಾನೆ ಕೊರುಪಿನೆಡ್ದ್  ದುಂಬು ಅಯಿಕುಲು ಅನುಸರಿಸಾವೊಡಾಯಿನ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಲ್ಪಾವರೆ ಷರತ್ತುಲೆನ್ ವಿಧಿಸಾವುಂಡು .

ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ  ಪರಿಸರ(environment)ದ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪರೆ ಪರಿಸರ ಬೊಕ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಪ್ರೊ| ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ಇನ್ಪಿನ ವಿಷಯ ತಜ್ಞರೆನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರೆನ ಸಮಿತಿ (Western Ghat Ecology Expert Panel) ನೇಮಕ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯೆರ್  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ/ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್  ಲಭ್ಯವಾದುಪ್ಪುನ ದಾಖಲೆಲು, ಮಾಹಿತಿಲು, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ  ಲಭ್ಯ  ಭೂ-ಛಾಯಾ ಗಣಕ ಮಾಹಿತಿಲು, ಸರ್ಕಾರಿ ಬೊಕ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಸಂಬಂಧಿತ  ವರದಿನ್ 31-8-2011 ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊಗು ಸಲ್ಲಿಸಾಯೆರ್.

ಆಂಡಾ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ-ಪಡ್ಡಾಯಿ  ಗಟ್ಟೊಲು ಒಲ್ಪ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಒಲ್ಪ ಮುಗಿಯುಂಡು ಇನ್ಪಿನ  ತಾಂತ್ರಿಕ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ಪುನ ಸುಲಭ ಆದಿಜ್ಜಿ.  ಉಪಗ್ರಹ ಛಾಯಾ-ಮಾಹಿತಿದ ಅನುಸಾರ ಮರಗಿಡಕುಲು ಬುಳೆದಿನ ಜಾಗೊಲೆನ್  ತಲಾಂತರದ ಜನವಸತಿಲೆನ ಜಾಗೊಲೆನ್ ಮಾತಾ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಭಾಗೊಲು ಇಂದ್  ತೀರ್ಮಾನ  ಗೆತೊಂದಿನಿ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ವರದಿದ  ಮೂಲ ದೋಷೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ದಿಂಜ ಜನಕುಲೆಗ್ ಸಮಾಧಾನ ಆವಂದೆ, ಈ ವರದಿ ಸಮಂಜಸ ಇಂದ್ ತೋಜಂದೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟೊಡುಲಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಆಯಿಜಿ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನ ನನೊಂಜಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟೊದ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಗುಂಪು (High Level working Group)  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಇನ್ಪಿನ ಪರಿಸರ ತಜ್ಷೆರೆನ  ಗುರ್ಕಾದಿಗೆಡ್  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ   ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರೆನ ಸಮಿತಿ ಕೊರ್ತಿನ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿನ್ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ಅಯಿತ  ವರದಿ  ಸರ್ಕಾರೊದ ಪರಿಸರ  ಸಚಿವಾಲಯೊಗು ಕೊರುಂಡು. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್  ವರದಿಡ್ ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಬೊಕ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡು ಬರ್ಪಿನ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ/ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ 60,000 ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರ್  ಭಾಗೊ  ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ(ecology)ದ  ದೃಷ್ಟಿಡ್  ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ (sensitive zone) ಇಂದ್ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ತ್'ದ್ ಈ ವಲಯೊಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪರೆ ಬಲ್ಲಿ ಇನ್ಪಿನ ಸೂಚನೆನ್  ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪೆರಿಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಡಾ| ಜಿ.ಎಸ್ ಪರಮಶಿವಯ್ಯ ಇನ್ಪಿನಾರ್ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಡ್ ಉಗಮವಾದ್ ಕರಾವಳಿ ಭೂಮಿಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್'ಡ್ ಪರತೊಂದು ಅರಬಿ ಕಡಲ್ ಸೇರುನ ನೇತ್ರಾವತಿ ತುದೆ, ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರ್'ನ್  ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಡಲ್'ಗ್  ಪರಪಾದ್  ನಷ್ಟ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂಡು.  ಇಂಚ  ನಷ್ಟ ಆವೊಂದಿಪ್ಪುನ ನೀರ್'ನ್ ಮೂಡಾಯಿ ತಿರುಗಾದ್ ನೀರ್'ಗ್  ಬರಗಾಲ ಉಪ್ಪುನ ಕೋಲಾರದಂಚಿ ಪರಪಾವುನ ಒಂಜಿ ಯೋಜನೆನ್ ಸರ್ಕಾರೊಗು ಸಂದಾಯೆರ್. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ  ಕಡಲ್ಗ್  ಪರತೊಂದು ಪೋಪಿನ  ತುದೆತ ನೀರ್ ಜಲಚಕ್ರದ ಒಂಜಿ ಅಗತ್ಯದ ಭಾಗ ಇನ್ಪಿನ  ನಿಸರ್ಗದ ಸತ್ಯ  ಪರಮಶಿವಯ್ಯ ಅರೆಗ್ ಗೊತ್ತಾದಿತ್ತಿಜಿ. 

ಆರ್ ಸಂದಾಯಿನ ವರದಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ನಡಪಾವುನ ರಾಜಕಾರಿಣಿಲು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಲ್ಪರೆ ತಯಾರಾದಿತ್ತೆರ್. ಆತ್ ಪೊರ್ತುಗು, ಕರಾವಳಿದ ಜನಸಮುದಾಯ ಎಚ್ಚರವಾದ್,  ಈ  ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನ ಆಂಡ ಪರಿಸರದ ಪರಪುನ ನೀರ್'ದ  ಸಮತೋಲನ ಹಾಳಾದ್ ಪೋದ್, ಕುಡಲದ ಸುತ್ತದಕಲೆಗ್ ಪರಿಯರೆಲಾ ನೀರ್ ತಿಕ್ಕಂದ್ ಇನ್ಪಿನ ಯೋಚನೆಡ್,  ವ್ಯಾಪಕವಾದ್  ಪ್ರತಿ ಭಟನೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ತುದೆ ತಿರುಗಾವುನ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿ ಆವಂದಿನ ಲೆಕ್ಕೊ ತೂವೊಂಡೆರ್.

ನೇತ್ರಾವತಿ ತುದೆ  ತಿರುಗಾವುನ ಯೋಚನೆನ್  ಕರಾವಳಿದ  ಜನ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕಾರಣ  ಯೋಜನೆ ಬರಕಾಸ್ತು ಆಂಡ್.  ಅಯಿಕ್ ಬದಲಾದ್  ಅವೇ ಉದ್ದೇಶೊ ಸಾಧನೆಗ್ ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ  ಇನ್ಪಿನ ಯೋಜನೆದ  ಅನುಷ್ಠಾನೊಗು  ಕರ್ನಾಟಕ  ಸರ್ಕಾರ  ದುಂಬರಿಯಿಂಡ್.  ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ  ಇನ್ಪಿನವು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಗಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಪುಟುದು ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಪರಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ತುದೆ.  ಶಿರಾಡಿ ಗಟ್ಟೊಡ್ದು  ಸಕಲೇಶಪುರೊಗು  ಪೋಪಿನ  ಸಾದಿಡ್  ಈ  ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ ಪರಪುನೆನ್  ತೂವೊಲಿ. ಎತ್ತಿನ ಹೊಳೆತ  ಕೈತಲ್ಡ್  ಕಾಡುಮನೆ ಹೊಳೆ, ಕರಿಹೊಳೆ  ಬೊಕ ಹೊಂಗದ ಹೊಳೆ  ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುದ  ತಾರು (ಎಲ್ಯತುದೆ)ಲು ಉಲ್ಲಾ. ಈ ತಾರುಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮರಿಯಲೊಡು ನೀರ್  ಪರಪುಂಡು. ಒರಿನ ಕಾಲೊಡು  ದಿಂಜ ಒಸರು ಉಪ್ಪುಜಿ. ಈ ತಾರುಲೆಗ್ ಒಟ್ಟು  8 ಕಡೆಟ್  ಆಣೆಕಟ್ಟ ಕಟ್'ದ್ ಅಯಿಕುಲೆಡ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ನೀರ್'ನ್ ಸಕಲೇಶಪುರದ ಕೈತಲ್ದ ಹರವನಹಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯೊಗು  ಪರಪಾವುನ ಯೋಜನೆ ಉಂಡು. ಇಂಚ ಈ ತಾರುಲೆಡ್ ವರ್ಷೊಗು 24.01 ಟಿಎಂಸಿ  ನೀರ್ ಸಂಗ್ರಹ ಆಪುಂಡು ಇಂದ್ ಯೋಜನೆ ತಯಾರ್  ಮಲ್ದಿನಕಲೆನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.  ಅವುಲು ಸೇರಿನ  ನೀರ್'ನ್  (ತುಮಕೂರುದ ಕೈತಲ್ದ)  ದೇವರಾಯನದುರ್ಗದ   ಜಲಾಶಯೊಗು ಸಾಗಾದ್,  ನಂದಿದುರ್ಗದ  ತುದೆತ ಪಾತ್ರೊಡು ತುಮಕೂರು, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಕೋಲಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮೀಣ, ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜನಕುಲೆಗ್  ಪರಿಯರೆ ನೀರ್  ಸರಬರಾಜಿ ಮಲ್ಪುನ ಯೋಚನೆ ಸರ್ಕಾರದವು  ಆದುಂಡು. ಈ ಯೋಜನೆಡ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ನೀರ್'ಡ್  8.96 ಟಿಎಂಸಿ  ನೀರ್'ನ್  ಬಯಲ್'ಸೀಮೆದ 527 ಕೆದುಕುಲೆಗ್ ದಿಂಜಾವುನ, ಅಯಿಡ್ದ್  ಅಂತರ್ಜಲ  ಸಂಪೊತ್ತುನು ಪಿರದಿಂಜಾವುನ,  ಯೋಜನೆ ಉಂಡು. ಎತ್ತಿನ ಹೊಳೆ ಯೋಜನೆಗ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜಿ ಕರ್ಚಿ12,931 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಲು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಯೋಜನೆ ರಾಜ್ಯದ  ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೆಗ್ ಪರ್ಪಿನ ನೀರ್ ಒದಗಿಸಾವುನ,   ಕೆದು ದಿಂಜಾವುನ  ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರ್ಜಲ ಪಿರ-ದಿಂಜಾವುನ - ಇಂಚಿನ ಮಾತಾ ಎಡ್ಡೆ ಉದ್ದೇಶೊಲು ಆಂಡಲಾ ಯೋಜನೆ ಸಫಲವಾಪಿನ  ವಿಷಯದ ಮಿತ್ತ್  ಸಾಮಾನ್ಯ  ಜನಕುಲೆಗ್ ಅಂಚನೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಗ್ ದಿಂಜ ಸಂದೇಹ ಉಂಡು.  

೪. ಕಡೆಕ್, ಯೋಜನೆ  ಸಫಲ  ಅಯಿಜಿಡ,  ಯೋಜನೆಗ್  ಪಾಡ್ದಿನ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ  ಸಾರ್ವಜನಿಕ  ದುಡ್ಡು  ನಷ್ಟ ಆಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.

ಆಣೆಕಟ್ಟಲೆಡ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಪಿನ ನೀರ್'ದ ಪ್ರಮಾಣೊನು ಟಿ ಎಂ ಸಿ ಲೆಡ್ ಪಣ್ಪಿನ ರೂಡಿ. ಟಿ.ಎಂ. ಸಿ. ಇನ್ನಗ ಸಾವಿರ ಮಿಲಿಯನ್ ಘನಅಡಿ (Thousand Million Cubic feet).ಅವೆನೆ  ನೂದು ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ ಇಂದ್ ಪಣೊಲಿ. ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ ಯೋಜನೆದ  ಎಲೆಲ್ಯ  ತಾರುಲೆಡ್  ವರ್ಷೊಗು 2401ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ  ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರ್ ಸಂಗ್ರಹ ಆಪುಂಡು ಇಂದ್'ದ್ ಯೋಜನೆ  ರೂಪಿಸಾಯಿನಕಲೆನ ವಾದ. ಆತ್ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ  ನೀರ್ ಸಂಗ್ರಹ ಆಪಿನೆಕ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರ ಇಜ್ಜಿ.




#Article 349: ಕುಂದಾದ್ರಿ ಬೊಟ್ಟ (150 words)


ಕುಂದಾದ್ರಿ ಬೊಟ್ಟ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬೊಟ್ಟ. ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಡ್ದ್ ಆಗುಂಬೆಗ್ ಪೋನಗ ಸಿಕ್ಕುನ ಗುಡ್ಡೆಕೇರಿ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ೯ ಕಿಮಿ. ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಬೊಟ್ಟೊಗು ಪೋವರೆ ಬೋಡಾದ್ ಡಾಮರ್ ರಸ್ತೆ, ನಡತೊಂದು ಪೋವರೆಗಾದ್ ಕಾಲ್ದಾರಿಲ ಉಂಡು.
ಈ ಬೊಟ್ಟ, ಜೈನೆರೆನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಕಟ್ಟಾದಿನ, ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಬಸದಿ ಉಂಡು.
ಪ್ರವಾಸಿಗೆರೆಗ್ ಅತ್ತಂದೆ, ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್(ಚಾರಣ) ಮಲ್ಪುನಕಲೆಗ್ಲಾ ಬಾರಿ ಇಷ್ಟ ಆಪುನ ಜಾಗೆ ಪಣೊಲಿ. ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಡ್ದ್ ತೂನಗ, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತೋಜುನ ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡ್, ತೋಟ, ಕಂಡೊಲು ಮನಸ್ಗ್, ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಪೊರ್ಲುದ ಐಸಿರ.

ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ವೊವ್ವೇ ರೀತಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದಾವರ, ಈ ಬೊಟ್ಟೊಗು ಬನ್ನಗನೇ, ಉಣಸ್ ತೆನಸ್ ನೀರ್ ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೊಡಪುಂಡು.

ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್, ಕುಂದಕುಂದಾಚಾರ್ಯ ಪುದರ್‌ದ ಮುನಿಕುಲು ಈ ಜಾಗೆಡ್ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ, ಈ ಬೊಟ್ಟೊಗು ಕುಂದಾದ್ರಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್‌ಗೆ. 

ನನ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಡ್ ಕುಂದ ಪದೊಕ್ಕು ಗೋಡೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ, ಕುಂದದ ರೀತಿ ಉಪ್ಪುನ ಬೊಟ್ಟ ಕುಂದಾದ್ರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್‌ದಿಪ್ಪರಲಾ ಯಾವು.

ಎಕಡೆ ಪಂಡಿಲೆಕ, ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ವೊವ್ವೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ನೀರ್ ದ ಮೂಲ ಇತ್ತಂಡಲ, ಉಂತುನ, ಜೆಪ್ಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಜ್ಜಿ. ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರ ಪಾಳ್ ಬೂರುದುಂಡು. ಚಾರಣೊಗು ಬರ್ಪಿನಕುಲು ಟೆಂಟ್ ಪಾಡೊಲಿ ಆತೆ. ಸುರಕ್ಷತೆಗಾದ್ ಕೈತಲ್ದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಡ್ ಅತ್ತಂಡ, ಆಗುಂಬೆಡ್ ಉಂತೊಡಾವು. 




#Article 350: ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ (291 words)


ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ,Shanthi Church, Balmatta ಉಂದು ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠೊಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ದೇವಾಲಯ. ಉಂದು ಕುಡ್ಲಡುಪ್ಪು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ಆರಾದನಾ ಕೇಂದ್ರ. 

ಈ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟ್ ದಿನಿ ೧೮೬೨ಟ್ಟ್. ೧೮೩೪ಟ್ಟ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದಕುಲು ಕುಡ್ಲದ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೈತಲ್ ದ ನೀರೇಶ್ವಾಲ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಪೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಆರಾಧನೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲ್ಪ ಬರ್ಪಿ ಜನೊಕುಲು ಎಚ್ಚ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಈ ದೇವಾಲಯೊನು ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದು ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಡ್ ಕಟ್ ದಿನ ದೇವಾಲಯ. ಉಂದೆತ್ತ ಇಂಜಿನಿಯರ್. ರೆವೆ. ಫ್ಲೈಡರರ್, ಮೇರ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದ ಒರಿ ಮಿಶನರಿ. ವಾಮಂಜೂರುಡ್ದು ಕನದಿನ ಮುರಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಟ್ಟ್ ದಿನ ಪಂಡ್ದ್ ಚರಿತ್ರೆ ಪನ್ಪುಂಡು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲಾ ಮುರ ಕಲ್ಲಡ್ ಕಟ್‍ದಿನ ಕಮಾನುಲು ಉಂಡು. ಪಲಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಸುತ್ತಲಾ ಮಾಳಿಗೆ ಪಾಡ್ದುಂಡು. ನೆತ್ತ ಎದುರುಡು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಉಂಡು. ಐಟ್ ಮೂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಗಂಟೆಲು ಉಂಡು. ಈ ಘಂಟೆ ಜರ್ಮನಿದ ಸ್ಟುಟ್ ಗಾರ್ಟ್ ಡ್ ತಯಾರ್ ಆತಿನವು. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಇತ್ತ್ ಜಿ. ಘಂಟೆ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿನಿ ೧೯೦೫. ಈ ಮೂಜಿ ಗಂಟೆಲೆಡ್ಲಾ ಕನ್ನಡೊಡು ಬೈಬಲ್ ದ ವಚನೊಲು ಮೋಲ್ಡ್ ಆದ್ ಉಂಡು. ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಲು ಸುರುಟ್ಟು ಮಲ್ಪಿನ ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಆದಿತ್ತ್ ದ್ ದೇಶ ವಿದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ಲಾ ಪುದರ್ ಪಡೆದುಂಡು. 

ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಮಲಯಾಲಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಚರಿತ್ರೆನೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ ಹೆರ್ಮನ್ ಮ್ಯೊಗ್ಲಿಂಗ್, ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಕಿಟೆಲ್, ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್,  ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್, ಜಿ.ಎಚ್. ವೈಗ್ಲೆ, ಜಾರ್ಜ್‍ ಪ್ಲೆಬ್ಸ್ಟ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಮಿಶನರಿಳು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದಿನ ಆರಾಧನೆದ ಕೇಂದ್ರ ಉಂದಾದುಂಡು. 

ಇತ್ತೆ ಈ ದೇವಾಲಯೊಗು ಶಾಂತಿ ಮಹಾ ದೇವಾಲಯ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ ಕುಡ್ಲ, ಉಡುಪಿ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಹಾಸನ, ಮಂಡ್ಯ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ದೇವಾಲಯೊಲು ಉಪ್ಪುನು ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ಸಭಾ ಪ್ರಾಂತ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಡಯಾಸಿಸ್. ನೆತ್ತ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಉಪ್ಪುನು ಕುಡ್ಲಡ್. ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್  ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಬೆಂಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ, ದಾರವಡೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಡಯಾಸಿಸುಲು ಉಂಡು. ಮೂಜಿ ಡಯಾಸಿಸ್ ಗ್ ಮೂಜಿ ಧರ್ಮಾದ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಕುಡ್ಡಡ್ ಉಪ್ಪು ಡಯಾಸಿಸ್ ದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಉಪ್ಪುನು ಬಲ್ಮಠೊಡು. ಪ್ರತಿ ಡಯಾಸಿಸ್ ದ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಲೆ ಕೈತಲ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ದೇವಾಲಯೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಆಯಾಯ  ಡಯಾಸಿಸ್ ದ ಧರ್ಮಾದ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಅಲ್ಪಲ್ಪನೇ  ಉಪ್ಪೊಡು.  ಈ ದೇವಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿದ ದೇವಾಲಯ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಅತ್ತಂದೆ ಡಯಾಸಿಸ್ ದ ಧರ್ಮಾದ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಮೂಲೇ ಉಪ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಈ ದೇವಾಲಯೊಗು ಶಾಂತಿ ಮಹಾ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪೆರ್ Shanthi Cathedral

ಪ್ರತಿ ಐತಾರ ಕಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ಜೋಕುಲೆಗಾದ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ಪೊಂಜೊವುಲೆ ಕೂಟ, ಸಂಗೀತ ಮಂಡಲಿ, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕ್ಕುಲು ನಡತೊಂದುಪ್ಪುಂಡು.




#Article 351: ಶಿವಯೋಗಿ ಸಿದ್ದರಾಮೆ (106 words)


ಶಿವಯೋಗಿ ಸಿದ್ದರಾಮೆ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಾಮಲ್ಲ ಯೋಗಿ ಅಂಚನೆ ವಚನಕಾರೆ. ಸಿದ್ದರಾಮನ್ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯೆ, ಸಿದ್ದೇಶ್ವರೆ, ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರೆ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‍ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಸಿದ್ದರಾಮೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನ್ ತನ್ನ ಗುರು ಪಂಡ್‍ದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಲುವೆ.

ಸಿದ್ದರಾಮೆ ಒಂಜಿ ದಿನ ಕಂಡದವುಲು ಉಪ್ಪುನಗ ಒರಿ ಜಂಗಮೆ ಬರ್ಪೆಗೆ. ಆಯಾಗ್ ಜೋಳನ್ ಕೊರ್ಪೆ ಸಿದ್ದರಾಮೆ. ಅಪಗ ಆಯೆ ಎಂಕ್ ಕೊಜಪ್ಪು ಪಾಡ್ನ ನುಪ್ಪು ಬೋಧುಂದು ಪನ್ಪೆ. ಈ ಮೂಲು ಉಂತು ಯಾನ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ಅಮ್ಮಡ ಪಂದ್ ಮಲ್ಲದ್ ಕನಪೆಂದ್ ಪಂದ್ ಪೋಪೆ. ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಆ ಜಂಗಮೆ ಇಜ್ಜೆ ಅಯನ ಪುದರ್ ಪೆತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ದರಾಮೆ ಶ್ರೀಶೆಲ ಮುಟ್ಟ ಪೋಪೆ.

ಸಿದ್ದರಾಮೆ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಶಿವಯೋಗಿ ಅತ್ತಂದೆ ಊರುದ ಜನಕುಲೆನ ಅಭಿವ್ರದ್ದಿಗಾದ್ ನೀರ್‍ದ ಟಂಕಿಲೆನ್ ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ತೆ.

ಈ ವಚನಕಾರೆ ೬೮೦೦೦ ವಚನಲೆನ್ ಬರೆತೆ ಪನ್ಪಿ ಉಲ್ಲೇಖೊಲು ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಅಂಡ ನಂಕ್ ೧೩೯೪ ವಚನಲು ಮಾತ್ರ ತಿಕ್ಕ್ ದ್ಂಡ್.

ಸಿದ್ದರಾಮೆ ವಚನದ ಒಟ್ಟುಗು ೭ನೇ ಶತಮಾನೊಧು ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಇತ್ತಿನ ತ್ರಿಪದಿಡ್‍ಲಾ ಬರೆತ್ತೆ ಪನ್ಪಿ ಮಾಹಿತಿಲು ತಿಕ್ಕುವ.




#Article 352: ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ (202 words)


ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ Sushanthi Church Mercara Hill, Mangalore ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ.

ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ. ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದಿನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್.  ೧೨೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು. ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ದ ನೆಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್

ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯೊಗು ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ  ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, ಕದ್ರಿ, ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, ಬೊಂದೆಲ್, ಕಾವೂರು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ನಂತೂರುದ ತಾರೆ ತೋಟೊಡು ಸುಮಾರ್ ೮೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಮುಲ್ಲ ಪಿರವುಡೇ ನಡವೊಂದಿತ್ತಿ ಶಾಲೆಡೇ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. 

ಪ್ರತಿ ಐತಾರ ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು.  ಈ ಪರಿಸರೊಟ್ಟು ೧೮೯೦ ಡ್ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ೧೦೦ ವರ್ಷದ ನೆಂಪುಗಾದ್ ರಂಗ ಪಂಟಪ ರಚನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಜವನೆರ್ ಈ ರಂಗ ಪಂಟಪೊಡು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕ್ಕುಕಲೆನ್ ನಡಪಾವೆರ್.




#Article 353: ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (104 words)


ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷೊದ ಜನವರಿ ೨೬ ದಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ . ಭಾರತೀಯ ಸ೦ವಿಧಾನ ಜಾರಿಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಭಾರತೊ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿನ, ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦ ದಾನಿ. ಅಯಿನ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಈ ದಿನೊನ್ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಜನವರಿ ೨೬ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸರ್ಕಾರಿ ರಜಾ ದಿನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಈ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ದೀಪೆರ್..  ನವದೆಹಲಿಡ್ ಭಾರತ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ ಪೇರೆಡ್ ನಡಪುಂಡು.

ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ ೧೯೪೭ದಾನಿ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ದಾನಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರೆನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್  ರಡ್ಡ್ ಸಮಿತಿನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಸಮಿತಿ ಸಂವಿಧಾನೊದ ಕರಡು ಪ್ರತಿನ್ ತಯಾರ್ ಮಾಲ್ತ್ ದ್ ನವೆಂಬರ್ ೪  ೧೯೪೭ದಾನಿ ಶಾಸನ ಸಭೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ನವೆಂಬರ್೨೬,೧೯೪೯ ದಾನಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅನೇಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಯಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜನವರಿ ೨೬ ೧೯೫೦ದಾನಿ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ಭಾರತ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಡ್ ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೨೯ ದಾನಿ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಧ್ಯೇಯೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಲಾಹೋರ್ ಡ್  ನಡೆತ್ತಿನ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶೊನೊಡು ಈ ನಿರ್ಧಾರೊನ್ ದೆತ್ತೊಂದೆರ್ ಈ ದಿನೊನ್ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ದಿನ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೇ ಕಾರಣೊಗಾದ್ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತ ಸ೦ವಿಧಾನೊ ಈ ದಿನದಾನಿ ಜಾರಿಗ್ ಬತ್ತಂಡ್.




#Article 354: ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ (104 words)


ಅಡೆಲಿನ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ (ನೀ ಸ್ಟೀಫನ್; 25 ಜನವರಿ 1882 - 28 ಮಾರ್ಚ್ 1941) ಒರ್ತಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರಹಗಾರ್ತಿ .ಆರ್ ಇರುವ ಶತಮಾನೊತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿಲೆಟ್ ಒಬ್ಬರ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ನ್ ನಿರೂಪಣ ಸಾಧನವಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಪ್ರವರ್ತಕರಾತ್. ಲಂಡನ್ನ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಇಲ್ಲ್ಟ್  ಪುಟ್ಟುತೇರ್ ಅರ್ ಲಂಡನ್ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿನ  ಬುಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣತ ಆರಂಭಿಕ ಸುಧಾರಕರಾತ್ ಪರಿಚಯ ಆತೆರ್.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬುಕ್ಕ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಟ್, ಬಾಲ್ಯತ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗ್ ಮನೆ-ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನ್ ಪಡೆತ್ ವೂಲ್ಫ್ ವೃತ್ತಿಪರವಾತ್ 1900 ಟ್ ಬರೆಯರ ಸುರು ಮಾಲ್ತೇರ್.ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಸಮಯಟ್, ವೂಲ್ಫ್ ಲಂಡನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜಟ್ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್ಬರಿ ಗ್ರೂಪ್ನ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಲೆನ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾತ್.ಅರೆನಾ ಪತಿ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ವೂಲ್ಫ್ ಒಟ್ಟಗ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಹೊಗರ್ಥ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬುಕ್ಕ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್ 1915 ಟ್ ಆರ್ ದುಂಬು ಕಾದಂಬರಿ ದಿ ವೊಯೇಜ್ ಔಟ್  ಪ್ರಕಟ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಅರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ಪಂಡ mrs  ಡಲ್ಲೊವೆ (1925), ಟು ದಿ ಲೈಟ್ಹೌಸ್ (1927) ಬುಕ್ಕ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ (1928), ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಬಂಧ ಎ ರೂಮ್ ಆಫ್ ಒನ್ಸ್ ಓನ್ (1929) 




#Article 355: ಆಗ್ನೆಯೊ (198 words)


ಆಗ್ನೆಯೊ (ಆಗ್ನೇಯೊ,ಆಗ್ನೇಯ, South-east, SE, S 45° E) ಇನ್ನಗ ಮೂಡಾಯಿ (ಪೂರ್ವ) ಬೊಕ ತೆಂಕಾಯಿ( ದಕ್ಷಿಣ) ದಿಕ್ಕುಲೆನ  ಸರಿಯಾದ್ ನಡುಟು- ಇನ್ನಗ ರಡ್ಡು ದಿಕ್ಕುಲೆನ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ನಡುಟು - ವಿಭಾಜಕವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು.

ನಂಮ ಪುರಾಣ ಕತೆಕುಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದು ಅಗ್ನಿನ - ಆಯ ಇಜಿಂಡ ದಿಕ್ಕು. ಭಾರತೊಡು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲೊಡು  ಪ್ರಚಲಿತವಾದಿತ್ತಿನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಅಗ್ನೆಯ ಇನ್ನಗ ಅಗ್ನಿನ ದಿಕ್ಕುಡು ಇಲ್ಲ್-ಕಟ್ಟೋಣೊಲೆಡ್  ಅಟಿಲ್ದ ಕೋಣೆ ಉಪ್ಪೊಡು. ಇಂಚ ದುಂಬುದಕುಲು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕುಗು ಮಹತ್ವ ಕೊರೊಂದಿತ್ತರ್.

ದಿಕ್ಕುಲೆಗ್ ದಿಶೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಉಂಡು. ತುಳು ನುಡಿಗಟ್ಟು- ಗಾದೆಪಾತೆರ:  ಆಯೆ ದಿಕ್ಕ್ ದಿಶೆ ದಾಂತಿನಾಯೆ  ಬೊಕ  ಆಯಗ್ ಎಡ್ಡೆ ದಿಸೆ ಲಕ್'ದ್ಂಡ್  ಇನ್ಪಿನ ಪಾತೆರೊಲೆಡ್  ದಿಶೆ(ದಿಸೆ)  ಪದಪ್ರಯೋಗ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಈ  ಶಬ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ ಬೊಕ ಬೇತೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಲೆಡ್'ಲಾ ಉಂಡು.

ಆಗ್ನೆಯೊ ದಿಕ್ಕುನು ಗುರುತು ಮಲ್ಪುನು ಎಂಚ? 

ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ದಿಕ್ಕು ಮೂಡಾಯಿ (ಪೂರ್ವ) ಇಂದ್'ದ್ ಗೊತ್ತುಂಡು. ಮೂಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್  ಉಂತುಂಡ, ಮೂಂಕುದ ನೇರೊಗು  ಬಲತ್ತ್'ಗ್ 45 ಡಿಗ್ರಿ  ಆಪಿನವೆ ಆಗ್ನೆಯೊ ದಿಕ್ಕ್.

ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಆಧಾರಿತ ದಿಕ್ಸೂಚಿ (Magnetic compass- ಕಂಪಾಸ್ ) ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ಆಗ್ನೆಯೊ ದಿಕ್ಕುನು ದಿಂಜ ನಿಖರವಾದ್ ತೋಜಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಸಪೂರ ಪಟ್ಟಿ ಒಂಜಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿದ ಸಹಜ ಗುಣ ಇನ್ನಗ ಅವೆನ್ ನೇಲಾಂಡ ಅವು ಬಡಕಾಯಿ -ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಸಮನಾದ್ ತಿರುಗುದ್ ಉಂತುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿ  ಬಡಕಾಯಿ ತೋಜಾವುನೆನ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಬೊಕ  N ಇಂದ್ ಬರೆದ್  ಗುರುತು ಮಲ್ತ್'ದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ  ಉರುಟುದ ಫಲಕೊಡು  0 ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್  360 ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟ  ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರೊಡು ( ಗಡಿಯಾರ ತಿರುಗುನಂಚ -clockwise)  ಸಮಾನ ಭಾಜಕ ಗುರುತುಲೆನ್ ಮಲ್ತ್'ದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕು ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಒಂದುನ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್'ದ್ ಉಂತಿಯರ್ಡ ಬಡಕಾಯಿದ 0 ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್ 135 ಡಿಗ್ರಿ ಆಪಿನ ದಿಕ್ಕೇ ಆಗ್ನೆಯೊ.




#Article 356: ಈಸಾನ್ಯೊ (275 words)


ಈಸಾನ್ಯೊ ( ಇಸಾನ್ಯ; ಈಶಾನ್ಯ; ಈಶಾನ್ಯೊ, North-east, NE, N 45°E ) ಇನ್ನಗ ವಾಸ್ತು ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈಶನ(ದೇವೆರೆನ) ದಿಕ್ಕು. ಉಂದು ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಉಪ್ಪುನ ಬಡಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ) ಬೊಕ  ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ಮೂಡಾಯಿ (ಪೂರ್ವ)ದ ಸರಿ ನಡುಟು ಬರ್ಪುಂಡು. 

ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಡು ಉಂಡು ( ನಿಜವಾಯಿನ ಉತ್ತರೊಗುಲಾ (True North) ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಉತ್ತರೊಗುಲಾ ಅಂದಾಜಿ ಒಂಜಿ ಡಿಗ್ರಿದಾತ್ ವ್ಯತ್ತಾಸ ಉಂಡು). ಇಂಚಾದ್ ರಾತ್ರೆಡ್  ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರೊದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು  ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಂಡ ಬಲಭಾಗದ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು ಈಶಾನ್ಯ ಆಪುಂಡು.

ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ದಿಕ್ಕು ಮೂಡಾಯಿ. ಮೂಡಾಯಿರ್ದ್  ದತ್ತ ಭಾಗದ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು ಈಶಾನ್ಯ ಆಪುಂಡು.

ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿನ್ ನೇಲಾಂಡ, ಅವು ಬಡಕಾಯಿ-ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಉಂತುಂಡು. ಇಂಚ ಉಂತುನ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಗುರುತು ಮಲ್ತುದುಪ್ಪುವೆರ್.ಅಂಚನೆ ಕೆಂಪು ಗುರುತುದ ಪಿರಾವುದ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕೊಡು ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು 0 ಡಿಗ್ರಿ (ಇಜಿಂಡ 360 ಡಿಗ್ರಿ) ಇಂದ್ ಮೌಲ್ಯ  ಸೂಚಿಸಾದುಪ್ಪುವೆರ್.  ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿದ  ಕೆಂಪು ಬಡಕಾಯಿ ಗುರುತುಗು, ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕದ ಬಡಕಾಯಿ (0° ಯಾನೆ 360° ) ಗುರುತುಗು ಒಂದುನ ಲೆಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಸೂಚಿನ್ ಪತ್'ದ್ ಉಂತಿಯರ್ಡ 45° ಸೂಚಿಸಾವುನ ದಿಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯ (NE ಯಾನೆ N 45°E).

ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿ (ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೊಸಿಶನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ- Global Positioning system) ಇನ್ಪಿನ ಆಧುನಿಕ ಭೂಪಟ  ಸ್ಥಾನನಿರ್ದೇಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ಆದುಂಡು. (ಸೆಟಲೈಟುಲು-satellites) ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶೊಡು ತಿರುಗುನ  ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಉಪ್ಪುನ ಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಅಕ್ಸಾಂಸ (ಅಕ್ಷಾಂಶ -Latitude)- ರೇಕಾಂಸ (ರೇಖಾಂಶ-Longitude)ಲೆನ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟಿನ ಉಪಕರಣೊಲೆಡ್  ದಾಖಲೆಯಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣೊನು ಒಂಜಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಂತುಂದು ಸ್ಥಾನನಿರ್ದೇಶನೊಗು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಗ, ಅವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶೊಡು ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಆ ಉಪಕರಣೊಗು  ತೋಜುನ ಐನ್ ಆಜಿ ಇಜಿಂಡ ಅಯಿಡ್'ದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲೆನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಮಾಹಿತಿ ಗೆತೊಂದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ಈರ್ ಉಂತುದಿನ ಜಾಗದ ನಿಖರ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಸಾಂಕೊಲೆನ್ (ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು- Coordinates) ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣದ ಪರದೆದ ಮಿತ್ತ್ ತೋಜಾವುಂಡು.

ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣೊಡು  ನಿಖರವಾಯಿನ ಅಂಕಿಕ(ಡಿಜಿಟಲ್- digital) ದಿಕ್ಸೂಚಿ( ಕಂಪಾಸ್-Compass) ಲಾ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ನಿಖರವಾದ್ ಈಶಾನ್ಯ (N 45° E) ದಿಕ್ಕುನು ಗುರುತು ಪಾಡೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಈಶಾನ್ಯ  ಈಶನ  (ಈಶ್ವರನ) ದಿಕ್ಕು.  ಬುಧ ಈ ದಿಕ್ಕುಗು ಅಧಿಪತಿ ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಇಲ್ಲ್  ಕಟ್ಟುನಗ ದೇವೆರೆನ ಕೋಣೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಬುದ್ಧಿ ಗಳಸುನ ಕೆಲಸೊಲೆನ ಕೋಣೆಗ್ ಈಶಾನ್ಯೊಡು ಜಾಗ ದೀವೊಡು ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಈಶಾನ್ಯೊಡು ದುಣ್ಣದ ಸಾಮಾನು ದೀವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಲಾ ಉಂಡು.




#Article 357: ನೈರುತ್ಯೊ (175 words)


ನೈರುತ್ಯೊ (ನೈಋತ್ಯ, ನೈರುತ್ಯ,South-west, SW, S 45° W) ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಸಹಜ ಆಯಂಸ್ಕಾತೀಯ  ಗುಣತ ಮಿತ್ತ್ ಗುರುತು ಮಲ್ಪರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕ್: ಉಂದು ತೆಂಕಾಯಿ ಬೊಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಲೆನ ಸಮಾ ನಡುಟು, ಇನ್ನಗ ತೆಂಕಾಯಿಡ್ದ್ 45° ಕೋನೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿದಂಚಿ ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕ್. 

ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದಿಕ್ಕುಗು ರಾಹು ಅಧಿಪತಿ. ರಾಕ್ಷಸ ಗುಣತ  ರಾಹು ಅದೃಷ್ಟ,ಆರೋಗ್ಯ,ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೊಕ ಸ್ಥಿರತೆದ ಗುಣಕುಲೆಗುಲಾ ಸಂಬಂಧ ಇಪ್ಪುನಾಯೆ ಇಂದ್ ದುಂಬುದಕಲೆನ ನಂಬಿಕೆ.ಅಂಚಾದ್ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುನಗ  ಜೆಪ್ಪುನ ಕೋಣೆನ್ ನೈರುತ್ಯೊ ದಿಕ್ಕುಡು ರಚನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕುನು ಗುರುತು ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲು:

ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನ ದಿಕ್ಕು ಪಡ್ಡಾಯಿ (ಪಶ್ಚಿಮ). ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಂಡ, ಮೂಂಕುದ ನೇರೊಗು ದತ್ತ್'ಗ್ 45 ಡಿಗ್ರಿ ಆಪಿನವೆ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕ್.

ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಆಧಾರಿತ ದಿಕ್ಸೂಚಿ (Magnetic compass- ಕಂಪಾಸ್) ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕುನು ದಿಂಜ ನಿಖರವಾದ್ ತೋಜಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಸಪೂರ ಪಟ್ಟಿ ಒಂಜಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿದ ಸಹಜ ಗುಣ ಇನ್ನಗ ಅವೆನ್ ನೇಲಾಂಡ ಅವು ಬಡಕಾಯಿ -ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಸಮನಾದ್ ತಿರುಗುದ್ ಉಂತುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿ ಬಡಕಾಯಿ ತೋಜಾವುನೆನ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಬೊಕ N ಇಂದ್ ಬರೆದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತ್'ದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಉಲಾಯಿ ಉರುಟುದ  ಫಲಕೊಡು 0 ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್ 360 ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರೊಡು ( ಗಡಿಯಾರ ತಿರುಗುನಂಚ -clockwise) ಸಮಾನ ಭಾಜಕ ಗುರುತುಲೆನ್  ಡಿಗ್ರಿದ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಬರೆದ್ ತೋಜಾದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕು ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಒಂದುನ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್'ದ್ ಉಂತಿಯರ್ಡ ಬಡಕಾಯಿದ 0 (360) ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್ 225 ಡಿಗ್ರಿ ಆಪಿನ ದಿಕ್ಕೇ ನೈರುತ್ಯ.




#Article 358: ವಾಯುವ್ಯೊ (296 words)


ವಾಯುವ್ಯೊ  ( ವಾಯುವ್ಯ;  North-east, NW, N 45°W ) ಇನ್ನಗ ವಾಸ್ತು ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ವಾಯು ದೇವೆರೆನ ದಿಕ್ಕು. ಉಂದು ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಉಪ್ಪುನ ಬಡಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ) ಬೊಕ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನ ಪಡ್ಡಾಯಿ (ಪಶ್ಚಿಮ)ದ ಸರಿ ನಡುಟು ಬರ್ಪುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್  N 45°W ಇಜಿಂಡ 315° ಇಂದ್ ತೋಜಾವೆರ್.

ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಆಧಾರೊಡುಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಡು ಉಂಡು ( ನಿಜವಾಯಿನ ಉತ್ತರೊಗುಲಾ (True North) ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಉತ್ತರೊಗುಲಾ ಅಂದಾಜಿ ಒಂಜಿ ಡಿಗ್ರಿದಾತ್ ವ್ಯತ್ತಾಸ ಉಂಡು). ಇಂಚಾದ್ ರಾತ್ರೆಡ್ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರೊದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಂಡ  ದತ್ತ (ಎಡ)ಭಾಗೊಡು  ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು ವಾಯುವ್ಯ ಆಪುಂಡು.

ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನ ದಿಕ್ಕು ಪಡ್ಡಾಯಿ. ಪಡ್ಡಾಯಿರ್ದ್ ಬಲತ್ತ  ಭಾಗದ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು ವಾಯುವ್ಯ ಆಪುಂಡು.

ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿನ್ ನೇಲಾಂಡ, ಅವು ಬಡಕಾಯಿ-ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಉಂತುಂಡು. ಇಂಚ ಉಂತುನ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಗುರುತು ಮಲ್ತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ಕೆಂಪು ಗುರುತುದ ಪಿರಾವುದ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕೊಡು ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು 0 ಡಿಗ್ರಿ (ಇಜಿಂಡ 360 ಡಿಗ್ರಿ) ಇಂದ್ ಮೌಲ್ಯ ಸೂಚಿಸಾದುಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿದ ಕೆಂಪು ಬಡಕಾಯಿ ಗುರುತುಗು, ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕದ ಬಡಕಾಯಿ (0° ಯಾನೆ 360° ) ಗುರುತುಗು ಒಂದುನ ಲೆಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಸೂಚಿನ್ ಪತ್'ದ್ ಉಂತಿಯರ್ಡ 315° ಸೂಚಿಸಾವುನ ದಿಕ್ಕೆ ವಾಯುವ್ಯ (NW ಯಾನೆ N 45°W).

ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿ (ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೊಸಿಶನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ- Global Positioning system) ಇನ್ಪಿನ ಆಧುನಿಕ ಭೂಪಟ ಸ್ಥಾನನಿರ್ದೇಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ಆದುಂಡು. (ಉಪಗ್ರಹ-ಸೆಟಲೈಟುಲು-satellites) ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶೊಡು ತಿರುಗುನ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಉಪ್ಪುನ ಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಅಕ್ಸಾಂಸ (ಅಕ್ಷಾಂಶ -Latitude)- ರೇಕಾಂಸ (ರೇಖಾಂಶ-Longitude)ಲೆನ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟಿನ ಉಪಕರಣೊಲೆಡ್ ದಾಖಲೆಯಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣೊನು ಒಂಜಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಂತುಂದು ಸ್ಥಾನನಿರ್ದೇಶನೊಗು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಗ, ಅವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶೊಡು ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಆ ಉಪಕರಣೊಗು ತೋಜುನ ಐನ್ ಆಜಿ ಇಜಿಂಡ ಅಯಿಡ್'ದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲೆನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಮಾಹಿತಿ ಗೆತೊಂದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ಈರ್ ಉಂತುದಿನ ಜಾಗದ ನಿಖರ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಸಾಂಕೊಲೆನ್ (ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು- Coordinates) ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣದ ಪರದೆದ ಮಿತ್ತ್ ತೋಜಾವುಂಡು.

ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣೊಡು ನಿಖರವಾಯಿನ ಅಂಕಿಕ(ಡಿಜಿಟಲ್- digital) ದಿಕ್ಸೂಚಿ( ಕಂಪಾಸ್-Compass) ಲಾ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ನಿಖರವಾದ್ ವಾಯುವ್ಯ ( N 45°W, ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕೊಡು- 315° ) ದಿಕ್ಕುನು ಗುರುತು ಪಾಡೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ  ವಾಯುವ್ಯ  ವಾಯುದೇವೆರೆನ (ಗಾಳಿ) ದಿಕ್ಕು.  ಚಂದ್ರೆ ಈ ದಿಕ್ಕುಗು ಅಧಿಪತಿ ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಇಲ್ಲ್  ಕಟ್ಟುನಗ ಬಿನ್ನೆರೆನ  ಕೋಣೆಗ್ ಅಂಚನೆ  ಕಾರಖಾನೆಲೆಡ್ ಮಾರಾಟೊಗು ಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲೆನ್ ದೀಪಿನ ಕೊಟ್ಟಾರ -  ಉಗ್ರಾಣ ಕೋಣೆಗ್  ವಾಯುವ್ಯೊಡು ಜಾಗೆ  ದೀವೊಡು ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ವಾಯವ್ಯೊಡು  ಮದ್ಮೆ ಆದ್ ಪೋಪಿನ ಮಗಲೆನ ಕೋಣೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಲಾ ಉಂಡು




#Article 359: ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ (305 words)


ಹಂಪನಕಟ್ಟೆː ಮಂಗಳೂರು (ಕುಡ್ಲ, ಕುಡಲ, ಕೊಡಿಯಾಲ್, ಮಯಿಕಲ,ಮಂಗಲಾಪುರ,Mangaluru,Mangalore) ನಗರದ ಹೃದಯ ಬಾಗ.ಕುಡಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸಿಡ್ದ್ ಪುರಭವನ (ಟೌನ್ ಹಾಲ್) ಮೈದಾನೊಗು ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆದ ಜಾಗೆಗ್ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ ಇಂದ್ ಪಣೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.‍

ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟ‍ೆರ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು.‍ ಅಂದಾಜಿ ನೂದ್-ಇರ್ನೂದ್ ವರ್ಷ ಪಿರಾವುಡು, ಅಪ್ಪಣ್ಣೆ (ಅಂಪಣ ಪೂಜಾರಿ) ಇನ್ಪಿನಾ ಒರಿ ಪರೋಪಕಾರಿ ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟೆಡ್ ಕುಲ್ದು ಸಾದಿಡ್ ಬತ್ತ್ ಪೋಪಿನಕಲೆಗ್ ನೀರ್‍ ಬಾಜೆಲ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆ ಇಂದ್ ಜನ ಪಣ್ಪೆರ್.‍ ಈ ಅಪ್ಪಣ್ಣೆ ಏರ್‍ ಆರ್‍ ಕುಲೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಟ್ಟೆ ಓಲುಂಡು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರೊಲು ನಂಕ್ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ಐನ್-ಆಜಿ ದಶಕೊಲೆನ ಪಿರಾವು  ಇತ್ತೆದ ಪರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣೊದ ಪಿದಯಿ, ಬಾವುಟೆ ಗುಡ್ಡೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿದ ಸುರುಟು ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕುದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ನಗರ ಬಸ್ಸುಲೆನ ಒಂಜಿ ನಿಲ್ದಾಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಲ್ಪ ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ಊರುದಕುಲು ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್.‍ ಇಂಚೊಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರ್  ಸೇರ್ದ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆನ್ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಪರ ಕಟ್ಟೋಣ) ಎದುರು ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರಸ್ತೆಗ್ ಪೋಪಿನಲ್ಪ   ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ದ್ ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟೆ ಇಂದ್ ಪುದರ್‍ ಕೊರಿಯೆರ್. ಕುಡಲ ಪೇಂಟೆಡ್  ಸುಮಾರಾದ್ ೨೦೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು  ವೆನ್ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ - ಪರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ -  ಬಾವುಟೆ ಗುಡ್ಡೆಗ್  ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆದ  ನಡುತ ಜಾಗೊಡು, ದುಂಬು  ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ, ಈ ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ನೀರ್‍ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತುದುಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಇಂದ್ ತೆರಿನಕುಲು ಪಣ್ಪೆರ್. ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟೆ ಕಾಲಕ್ರಮೊಟು ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ ಆಂಡ್.

ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸ್ (ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವೃತ್ತ) ಸುರುವಾದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ನೆಹರೂ ಮೈದಾನ-(ಪರ) ಬಂದರ ಮುಟ್ಟಲಾ  ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ  ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಶ ಜನಕುಲೆನ ಮನಸ್ಸಿಡ್ ನೆಲೆಯಾದ್ ಪೋತುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿಡ್  ಡೊಂಗರಕೇರಿ-ಕೊಡಿಯಾಲಬೈಲ್- ಸೇಡಿಗುಡ್ಡೆ, ಈಸಾನ್ಯೊಡು ಕದ್ರಿ- ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ-ಶಿವಬಾಗ್ ಮೂಡಾಯಿಡ್  ಬೆಂದೂರು-ಕಂಕನಾಡಿ, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಪಾಂಡೇಶ್ವರ-ಅತ್ತಾವರ- ಫಳ್ನೀರ್ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ಗಡಿಕುಲಾದ್ ಇತ್ತೊ ಇನ್ಪಿನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸ್(ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವೃತ್ತ) ದಲ್ಪ ಸುರುವಾಯಿನ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆ (ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ರಸ್ತೆ) ಪುರಭವನ- ನೆಹರೂ ಮೈದಾನದ ಆರ್.ಟಿ.ಒ ಕಚೇರಿದ ಕೈತಲ್ ಎ.ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ ವೃತ್ತೊಡು ಮುಗಿವುಂಡು. ಈ ವೃತ್ತೊಡು ಪಾಂಡೇಶ್ವರ, ಮಂಗಳಾದೇವಿ, ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ- ಪರ ಬಂದರೊಗು ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆಲು ಕೂಡುವಾ. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (ಡಿಸಿ) ಕಚೇರಿದ ಎದುರುದ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ವೃತ್ತೊಡು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಎದುರು ನಗರ ಸಂಚಾರಿ ಬಸ್ಸುಲು ಉಂತುನ  ರಸ್ತೆ ಬರಿತ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂಡು.ಮುಲ್ಪ ಪಿದಡುನ ಸಿಟಿ ಬಸ್ಸುಲು ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ರಸ್ತೆಲೆನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ್ ಬೊಡಾಯಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ಜಾಗೊಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟಾವಾ.

ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ ಪೋಂಡಾ ಸುರತ್ಕಲ್, ಮುಲ್ಕಿ, ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರ,ಗೋವಾ ಮುಂಬಾಯಿದಂಚಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಈಸಾನ್ಯೊದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ ಪೋಂಡಾ  ಕುಲಶೇಖರ, ಮಿಜಾರ್, ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ಕಾರ್ಕಳ ಪೋವೊಲಿ.  ಮೂಡಾಯಿದ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋಂಡಾ ಬಿ.ಸಿರೋಡ್ ಗಾದ್  ಪುತ್ತೂರು ಮಡಿಕೇರಿ ಮಾರ್ಗೊಡು ಮೈಸೂರು, ಅತ್ತಾಂಡ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ  ಹಾಸನ ಮಾರ್ಗೊಡು  ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮುಟ್ಟೊಲಿ. ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡು  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ- ಉಜಿರೆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೊಕ ಚಾರ್ಮಾಡಿ-ಚಿಕಮಗಳೂರುಗುಲಾ ಪೋವೊಲಿ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ- ಕಡಬ ಮಾರ್ಗೊಡು ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಗು ಪೋವೊಲಿ.

+ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸೊಸೈಟಿ.ಬಂಟ್ಸ ಹಾಸ್ಟೆಲ್.ಮಂಗಳೂರು




#Article 360: ಮುಂಡ್ಕೂರು (742 words)


ಮುಂಡ್ಕೂರು (ಮುಂಡೇರ್, ಮುಂಡುಕೂರು, Mundkur, Mundkuru, Mundukuru, Mundkooru) ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ತೆಂಕಾಯಿ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಗು ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮ. ತುಳುವೆರ್ ಮುಂಡೇರ್ ಇನ್ಪೆರ್. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗಣತಿ ೨೦೧೧ತ ಮಾಹಿತಿಲೆಡ್ Mundkuru ಇಂದ್'ದ್  ದಾಖಲಾತ್ಂಡ್. ಮುಂಡ್ಕೂರುದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುಗು ಸೇರ್ದಿನ  ಉಳೆಪಾಡಿ, ಕರ್ನಿರೆ, ಕಲ್ಲಮುಂಡ್ಕೂರು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಲ್ಲಾ.

ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಕೈತಲ್ದ  ಮೂರುಕಾವೇರಿರ್ದ್ ದಾಮಸ್ಕಟ್ಟೆ  ಸಂಕಲಕರಿಯೊಗಾದ್  ಬೊಳ್ಮಣ್ (ಬೆಳ್ಮಣ್ಣು)ಗು ಪೋಪಿನ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆಡ್ ಮುಂಡ್ಕೂರು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮೂರುಕಾವೇರಿಗ್ ಮುಲ್ಕಿ, ಹಳೆಯಂಗಡಿ, ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ, ಮೂಡಬಿದ್ರೆ, ಕಟೀಲು ಕಡೇಡ್ದ್  ಪೋವರೆ ರಸ್ತೆಲು ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಬೆಳ್ಮಣ್ಣುಗು ಪಡುಬಿದ್ರಿ (ಪಡ್ಡೆದ್ರ) , ಶಿರ್ವಾ, ನಿಟ್ಟೆ, ಕಾರ್ಕಳ (ಕಾರ್ಲ) ಕಡೆಡ್ದ್ ಬರಿಯೆರೆ ರಸ್ತೆಲು ಉಂಡು. 

ಮುಂಡ್ಕೂರು ಗ್ರಾಮದ (ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪರಿಸರದ) ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು ಡಿಗ್ರಿ-ಮಿನಿಟ್-ಸೆಕೆಂಡುಲೆಡ್  ಇಂಚ ಉಂಡು:

ಮುಂಡ್ಕೂರು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವ ಉಪ್ಪುನ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಸಂಕಲಕರಿಯ-ಬೆಳ್ಮಣ್ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗ್ ತಾಗ್'ದುಪ್ಪುನ ಭಾಗರ್ವ ಮಂಟಪದ ಕೈತಲ್ಡೇ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಗೋಪುರ-ದ್ವಾರ ಉಂಡು.ಪ್ರಧಾನ ಗೋಪುರ ದ್ವಾರದುಲಾಯಿ ಪ್ರವೇಶ  ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಣೊಗು ಜತ್ತ್'ದ್ ಬಲಿಪೀಠ ಬರಿಟ್ ದಾಂಟ್'ದ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಪ್ರಧಾನ ಗೋಪುರ-ದ್ವಾರ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ, ಬೊಕ ದೇವರೆನ ಪ್ರತಿಮೆ ಮಾತಾ ಮೂಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದುಂಡು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಿರಮೈಟ್ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್  ನನೊಂಜಿ ಗೋಪುರ-ದ್ವಾರ ಉಂಡು.ಪಡ್ಡಾಯಿದ ದ್ವಾರದ ಎದುರು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪನೆ  ಚರಿತ್ರೆದ ಕಾಲೊಡು ಊರುದ ರಾಜೆರ್‍ ಪೂಜಾ ಕಾಲೊಡು ಕುಲ್ಲೊಂದಿತ್ತಿನ ಅರಸೆರೆ ಮಂಟಪ ಉಂಡು.‍

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ಮೂಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್  ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆದ ಬರಿಟ್ ಭಾರ್ಗವ ಮಂಟಪ ಉಂಡು. ಉಂದೆಟ್  ಆಟ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಇಂಚಿನ ಕಲಾ ಸಮಾರಂಬೊಲು ನಡಪುನ ಉಂಡು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಡಕಾಯಿ ವಠಾರೊಡು ಸಬೆ ಸಮಾರಂಭೊಲೆಗ್ ಒದಗುನ ಒಂಜಿ ಸಭಾಭವನಲಾ ಉಂಡು.

ಊರುದ ಹಿರಿಯೆರ್‍'ನಕುಲು ಪಣ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕೊ ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಕಿಲ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮೋಣೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪಂಡು. ಈ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯೊಗು ಅನುಗುಣ ವಾದ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ ದ್ವಾರ ಗೋಪುರ ಉಪ್ಪುನವು ಆಧಾರವಾದುಂಡು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಗೋಪುರೊಲುಲಾ ಇಂಚೊಗು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲಶದ ಸಮಯೊಡು ನವೀಕರಣ ಆತಿನಿ ಅಂದಾಂಡಲಾ, ಬೇತೆ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರೊಲು- ಇನ್ನಗ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪ್ರವೇಶದ ಸಾದಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬೊಕ ಅರಸೆರೆನ ಮಂಟಪ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೋಣೆ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇನ್ಪಿನೆನ್ ತೆರಿಯೊಣೊಲಿ.

ಮುಂಡ್ಕೂರು  ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ರಥೋತ್ಸವ ಬೊಕ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ೧೮ ತಾರೀಕ್'ಗ್ ನಡಪುಂಡು. ಪರ ಊರುಡು ನೆಲೆ ಆತಿನ ಊರುದಕುಲು ವರ್ಸೊಗೊರ ನಡಪುನ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಬರ್ಪಿನಕಲೆಗ್ ಗೊಂದಲ ಆವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಇನ್ಪಿನ ಕಾರಣೊಗು ವರ್ಸೊದ ರಥೋತ್ಸವ ಜಾತ್ರೆನ್ ದಿನಾಂಕ ಬದಲ್ ಮಲ್ಪಂದೆ ನಿಕಿ ಮಲ್ತ್ ದೀತೆರ್.

ತುಳುನಾಡುದ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯೊಲೆನ ದೇವತಾಬಿಂಬೊಲೆನ್, ಪ್ರತಿಮೆಲೆನ ವಿಕಾಸೊನು ವಿಶೇಷವಾದ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತಿನ ಡಾ.ಪಾದೂರು ರೆನ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರ್ತಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಪತ್'ದಿನ ಮಹಿಷ ಮರ್ದಿನಿನ ರೂಪೊಡು ಉಂಡು.ಅರೆನ ೧೯೬೯ದ ವರದಿಡ್ ಪ್ರತಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯಶಕ ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದವು ಇಂದ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್.‍ ಅಯಿಡ್ದ್  ಬೊಕ ೧೯೭೫ ನೆ ಇಸವಿಡು ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಅರೆನ ಡು ಪ್ರತಿಮೆದ ಕಾಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ ೯ನೆ ಶತಮಾನ ಇಂದ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಆತ್ಂಡ್.

ಅಂಚಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಚಾರೀತ್ರಿಕ ಅಂಶೊಲು ನಂಕ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ: (೧) ವಿಗ್ರಹದ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ  ೯ನೆ ಶತಮಾನದ ಪೊರ್ತುಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆದಿಪ್ಪು. ಮೂಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್ (ಸಾಕ್ಷಾಧಾರೊಲು: ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗೋಪುರ- ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ, ಪಡ್ಡಾಯಿಡು ಉಪ್ಪುನ ದೇವೆರೆ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಸೆರೆ ಮಂಟಪ). ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಾಸ್ತು ಚಿಂತನೆ ಬದಲಾನಗ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೋಣೆನ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಬದಲಾಯಿನವು ತೋಜುಂಡು.

ಮುಂಡ್ಕೂರುದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಸೆಟ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಇನ್ಪಿನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ  ಜಾಗ ಉಂಡು. ಸೆಟ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಇನ್ನಗ ಸೆಟ್ಟಿಲೆನ ಪೇಂಟೆ. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಜೈನ  ಸೆಟ್ಟಿಲು (ಶ್ರೇಷ್ಠಿ)  ಬೇರ ಮಲ್ಪರೆ  ನಿಲೆಯಾದಿತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ ಇಂದ್ ತೆರಿಯೊಣೊಲಿ. ಮೂಲು ಉಪ್ಪುನ ಬಸದಿದ ಅವಶೇಷೊಲು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು  ಜೈನೆರ್  ನಿಲೆಯಾದ್ ಇತ್ತಿನೆಕ್ಕ್  ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಒರಿದಾ. ಬಸದಿದ ಅವಶೇಷೊಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ತೀರ್ಥಂಕರೆರೆನ ಮೂರ್ತಿನ್  ಉಡುಪಿ ಎಂಜಿಎಂ ಕಾಲೇಜಿದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊಡು ದೀತೆರ್ ಇನ್ಪಿನ ಮಾಹಿತಿ ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ಟೆರೆನ ಲೇಖನೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಗ್ರಾಮದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಒಂಜಿ ಗರೋಡಿ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಗರೊಡಿ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬೈದಿಂಡ್. ಊರುದ ಗರೋಡಿದ ಮೂಲ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಚೀನತೆದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಇಜ್ಜಿ.  ತುಳುನಾಡುದ ಗರೋಡಿಲು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಊರುದ ಜವಣೆರೆನ್ ಯುದ್ಧ ವಿದ್ಯೆಲೆಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ತಾಣೊಲಾದಿತ್ತಾ ಇನ್ಪಿನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದುಂಡು.

ಮುಂಡ್ಕೂರು ಪೇಂಟೆದ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಶ್ರೀ ವಿಠೋಬ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಗ್ ಮೀಸಲಾತಿನ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಊರುದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಂದುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ್ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರ ನಡಪಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

ಊರುದ  ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪರಿಸರೊಡು  ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸದ  ಸೇವೆಡ್  ಶತಮಾನ ಕರಿದಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಉಂಡು. ಮೂಲೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾಯುವ್ಯೊಡು ಇತ್ತಿನ ಪರ ಶಾಲೆದ ಮೂಲ  ಕಟ್ಟೋಣ  ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ಬುಳೆಚಿಲ‍್ ಆನಗ ಜೇಪೆದ ಪರಿಸರೊಕು ವರ್ಗಾ ಆತ್ಂಡ್.  ಅಂಚನೆ ಗ್ರಾಮದ ತೆಂಕಾಯಿ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್  ಬೋಪಾಡಿದ ಕೈತಲ್  ಪ್ರೌಡಶಾಲೆ ಬೊಕ ಕಿರಿಯ ಕಾಲೇಜಿ(ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್) ಸ್ಥಾಪನೆ ಆತ್ಂಡ್.  ಊರುಡು ಒಂಜಿ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ದ ಶಾಖೆ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ ಕಚೇರಿ ಬೊಕ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿದ  ಸೌಲಭ್ಯಲಾ ಉಂಡು.

ಮುಂಡ್ಕೂರುದ ಪರಿಸರೊಡು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಜಾಗೊಲೆನ ಪುದರುಲು (ಸ್ಥಳನಾಮೊಲು) ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ.

ಸಂಕಲಕರಿಯದ  ಸಾದಿಡ್  ಮುಂಡೇರ್'ಗ್ ಬನ್ನಗ, ಸಚ್ಚೇರಿ ಪೇಟೆದ  ಅಡ್ಡ ರಸ್ತೆ  ಕರಿಯಿನ ಬೊಕ ತಿಕ್ಕುನವು  ಜಾರಿಗೆ ಕಟ್ಟೆ.  ರಸ್ತೆದ ಬರಿಟ್  ಇತ್ತಿನ ಜಾರಿಗೆ ಮರತ  ಕಟ್ಟೆಡ್ದ್  ಇಡೆ ಪುದರ್ ಬೈದಿಂಡ್.

ಬೋವುದ ಮರಕುಲೆನ ಪಾಡಿ ಇfತಿನ ಕಾರಣ ಇಡೆಗ್ ಬೋಪಾಡಿ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬೈದಿಂಡ್. ಕುಂಟಲದ ಗಿಡಕುಲು ದಿಂಜ ಬುಳೆದಿನ  ಪಾಡಿದ ಜಾಗೊ ಕುಂಟಲಪಾಡಿ ಆತ್ಂಡ್.

ಊರುದ ಬಡಕಾಯಿಡ್  ವಂತೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶೊ ಇತ್ತೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಚೇರಿ, ಶಾಲೆ ಮಾತಾ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೊಗು ಪುರಾತನ ಪುದರ್ ಜೇಪೆ ಇಂದ್'ದ್. ಈ ಶಬ್ದದ ಮೂಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಿಜ್ಜಿ.

ಮುಂಡೇರ್'ಡ್ದ್  ಬೊಳ್ಮಣ್ (ಬೆಳ್ಮಣ್ಣು) ಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿಡ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ತೋಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಡೆಗ್ ನಾನಿಲ್ ತಾರ್ ಇನ್ಪೆರ್ . ನಾನಿಲ್ ಇನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ವಿದೊತ ಮರ. ನಾನಿಲ್ದ ಮರ ಇತ್ತಿನ ತಾರ್(ತೋಡು) ನಾನಿಲ್ ತಾರ್ ಆತ್ಂಡ್.

ಜಾರಿಗೆಕಟ್ಟೆಡ್ದ್  ಸಚ್ಚೇರಿಪೇಂಟೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಒಂಜಿ ತಾಣ ಪೇರೂರು.

ಮುಂಡೇರ‍್ ತೆಂಕಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಮೂಡಾಯಿ ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆದ  ಉಲಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್  ಉಪ್ಪುನ ಎತ್ತರದ  ತಾಣದ ಪುದರ್‍ ಕಜೆ

ಸಂಕಲಕರಿಯ ಸಂಕದ  ಶಾಂಭವಿ (ಮುಲ್ಕಿ) ಸುದೆ  ಕರಿದ್ ,  ಮುಂಡೇರ‍್ ಗ್ರಾಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನಗ ಜಾರಿಗೆ ಕಟ್ಟೆದ ಕೂಡುತಾನೊ(ಜಂಕ್ಷನ್) ಡು ಮೂಡಾಯಿಗ್  ಕಡಂದಲೆ- ಪಾಲಡ್ಕ- ಕೊಡಿಯಡ್ಕಗ್  ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆಡ್  ಸುರುಟು ತಿಕ್ಕುನ ಪೇಂಟೆ  ಸಚ್ಚೇರಿಪೇಂಟೆ (ಸಚ್ಚೆರಿಪೇಟೆ). ಸಚ್ಚೇರಿಪೇಂಟೆ ಮುಂಡ್ಕೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗ್ ಸೇರ್ದುಂಡು.

ಸಚ್ಚೇರಿಪೇಂಟೆಡ್ ಮುಡಾಯಿಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಗ್ರಾಮ ಬೋಳ. ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ ಬರ್ಪಿನ ಊರು.  ಪಾಡ್ದನದ  ಸಿರಿ ಪುಟ್ಟುದು ಬುಳೆಯಿನ ಪುರಾತನ  ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವದ  ಊರು. 

ಸಚ್ಚೇರಿಪೇಂಟೆಡ್ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕುಗು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಗ್ರಾಮ  ಕಡಂದಲೆಲಾ  ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಪುರಾತನ  ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವದ  ಊರು.

ಮುಂಡೇರ‍್'ದ ವಾಯುವ್ಯ ಬಾಗೊಡು ಗರೊಡಿದ ಬರಿತ ರಸ್ತೆಡ್ ಪೋಂಡ ಇನ್ನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇನ್ನ-ಮುಂಡೇರ್‍ ಇಂದ್'ದ್ ಜನಮಾನಿಲೆಡ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾದುಂಡು.

ಮುಂಡೇರ‍್'ದ  ವಾಯುವ್ಯ ಬಾಗೊದ ಉಪಗ್ರಾಮೊಗು ಮುಲ್ಲಡ್ಕ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಂಡು. ಮುಲ್ಲಡ್ಕ ಮುಂಡ್ಕೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗ್ ಸೇರ್ದುಂಡು.




#Article 361: ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ (299 words)


೨೦೧೨ಟ್, ಪಾಟ್ಣದ 'ಕನ್ ಕರ್ ಬಾಗ್' ಉಪನಗರ, 'ಪಾಟ್ಲಿಪುರ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್'ಡ್, ಮಾರ್ಚ್, ೪, ಅಯಿತ್ತಾರ 'ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕಬಡ್ಡಿ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್'ಡ್ ಸುರುಕು ಜೈಸೆರ್ 'ಭಾರತೊದ ಕಬ್ಬಡಿ ತಂಡ ಪೊಂಜೋಲೆನಾ ಉದ್ಘಾಟನಾ ತಂಡ ಫೈನಲ್ಸ್ ತ, ನಾಯಕಿ', 'ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ,' ಕರ್ನಾಟಕದಾರ್. ಪಂದ್ಯದ ಸುರುತ ಸುತ್ತುಡು ೧೯-೧೧ ಅಂತರಡ್ ಗೇಲ್ತ್ ದ್ ಭಾರತ ತಂಡೊದ, ಆರ್ ಮುನ್ನಡೆಟ್ ಇತ್ತಿನನವ್, ವಿಜಯ ಪಡೆತ್ತೇರ್, ಭಾರತ ತಂಡೊತ ಇರಾನ್ ತಂಡೊನ್ ೨೫-೧೯ ಗೋಲ್  ಅಂತರಟ್ ಸೋಲಿಸಾತ್ 'ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್' ಪಡೆತ್ತೇರ್. 'ಚಿನ್ನದ ಪದಕ' ಬುಕ್ಕ 'ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಫಿ'ನ್ ಬಿಹಾರತ ಉಪ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ, ಶ್ರೀ. ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಜಯಿ ತಂಡಕ್ಕ್ ಪ್ರದಾನಮಾಲ್ತೆರ್. ಸುರ್ಕ್ಕ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಪ್ರತಿ ಗ್ರೂಪ್ ಹಂತೊಡ್ ಭಾರತ ತಂಡ,'ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್'ಜಯಪಡೆತ್ತೇರ್ 'ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫನಲ್ಸ್' ಎತ್ತಿನೇಡತ್ತ್ ಬುಕ್ಕ, 'ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್'  'ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಸೋಲ್ಸಾತ್ 'ಫೈನಲ್' ಎತ್ತಂಡ್. 'ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ ಕ್ರೀಡಾ-ಜೀವನ'ಟ್ ಈ 'ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್'. ಅರ್ 'ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್' ಟ್ 'ಸೌತ್ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ರೈಲ್ವೆ ಉದ್ಯೋಗಿ'ಯಾತ್ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೊಂತ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

'ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ' ಕಾರ್ಕಳ ಮುಟ್ಟ ಇಪ್ಪುನ ಹೆರ್ಮುಂಡೆ ಗ್ರಾಮದಾರ್. ಪೂಜಾರಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯತ ದಿನಟ್ ಮಸ್ತ್ ಆರ್ಥಿಕವಾತ್ ತೊಂದರೆನ್ ಅನುಭವಿಸ್ತೇರ್. ಶಾಲೆಗ್ ಸುಮಾರು ೨.೫ ಕೀ.ಮೀ. ನಡಪ್ಪೊಡ್. ಆ ದಿನಟ್ ಊರ್ತ್ತಾ ಜನ 'ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟ'ತ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವು ಮಮತಾರನ್ನು ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಸನ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೇಶದ 'ಗುವಾಂಗ್ ಜೌ' ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಏಶ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಮೆಡಲ್ ಗೆದ್ದ ಭಾರತತ ತಂಡೊನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾತ್ ಪಾಲ್ಪಡೆತ್ತೇರ್. 'ಮಮತಾ ಪೂಝಾರಿ ಆರ್, ಬಾಲ್ಯಡತ್ತ್ ಕ್ರೀಡೆಟ್ ಆಸಕ್ತೆ. ಒಂಜನೆ ತರಗತಿಟ್ ಓದೊಂತ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಮಸ್ತ್ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆತ್ತೇರ್. ಕಬಡ್ಡಿ ಆಕೆಗ್ ಬಹು ಖುಷಿಯಾತ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಆಟವಾತ್. ರಮೇಶ್ ಸುವರ್ಣರೆಂಬ ಕೋಚ್  ಪ್ರತಿಭೆನ್ ಗುರುತ್ ಮಾಲ್ತೇರ್ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕ್ ಬತ್ತ್‌ತ್ ಸಹಾಯಮಾಲ್ತೇರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಭೋಜ ಪುಜಾರಿ ಅಪ್ಪೆ ಕಿಟ್ಟಿ ಪುಜಾರಿ. ಅಣ್ಣ ವಿಶ್ವನಾಥ ಪುಜಾರಿ  ಬೋಡಾಯಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಸಾತೇರ್. ಆರೆನಾ ತಂಗಿ, ಮಧುರಾ ಪೂಜಾರಿ. ಮಮತಾ ಮಾಲ್ಪುನ ಹಳ್ಳಿಗ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಕೇಲ ೨೦೦೮  ಆಸುಪಾಸ್ಟ್. ಅಣ್ಣ, 'ವಿಶ್ವನಾಥ ಪೂಜಾರಿ' ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿನ ಬುಕ್ಕ ಪಗಾರಟ್ ಒಂಜಿ 'ಟೆಲಿವಿಶನ್'  ದೆತ್ತೇರ್. ಮಮತಾ ಆಟೊನ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್(ಟಿ.ವಿ) ತೂಯರಾ ಖುಷಿ ಆರೆನಾ ಅಪ್ಪೆಗ್.

ಒಟ್ಟು ೧೬ ತಂಡೊನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸದೆರ್

ಮಮತಾ 'ಪೊಣ್ಜೊವುಲೆನ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡತ ನಾಯಕಿ'ಯಾತ್ ಆಯ್ಕೆಯಾತ್ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಆಟೊನ್ ಗೊಬ್ಬತೇರ್. ಎನ್ನ ಸಹ ಟೂರ್ನಿಮೆಂಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಗ್ 'ವಿಶ್ವಕಪ್'  ಮಸ್ತ್ ಅವಕಾಶೊನ್ ಕಲ್ಪಿಸಾತೇರ್. 'ಸೆಮಿ ಫನಲ್ಸ್' ಬುಕ್ಕ 'ಫೈನಲ್ಸ್ ಆಟೊನ್' ನಿಜಕ್ಕೂ ಸವಾಲಾತ್ ಇತ್ತಂಡ್.  'ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಪಾತ್ರ' ಸರಿಯಾತ್ ನಿಭಾವಣೇ ಮಾಲ್ತೇರ್.ಇಲ್ಲಾಲ್ ಪಿದಾಯಿ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರಸಂಗ ಹಲವು ಬಾರಿ. ಕೆಲಸರ್ತಿ ತಿಂಗೊಲ್ ಇಲ್ಲಾಲ್ ಪರಿಸರಟ್ ಪಿದಾಯಿ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರಸಂಗ ಬತ್ತ್‌ತ್. 'ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ಶಿಬಿರ'ಕ್ಕ್ ಭೂಪಾಲ್ ನಗರಗ್ ಪೋಯಿನ, ಮನೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ತಿಂಗಲು ಸಮಯ ದೀತ್. 'ಅಗಾಧ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ'ಂದು ಇಲ್ಲಾಲ್ ತೆರಿನ. ಪರಿವಾರ ಸಹಕಾರ ಸದಾ ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ ಕಬಡ್ಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಬೆಳೆತ್ತ ಸಾಧನೆ ಮಾಲ್ಲತ್ ಸಹಾಯ ಮಾಲ್ಲೇರ್.




#Article 362: ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ (647 words)


ಕಮಲಾ ದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ 
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರ್ಂಬಾಟಗಾರ್ತಿ, ನಟಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ.

ಕಮಲಾದೇವಿ ೧೯೦೩ನೇ ವರ್ಸೊಡ್ ಎಪ್ರಿಲ್ ೩ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಕುಡ್ಲಡ್ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾನೆರ್ನ ಕೊಂಕನಿ ಪಾತೆರುನ ಕುಟುಮೊಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಅನಂತಯ್ಯ ಧಾರೇಶ್ವರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆ ಗಿರಿಜಾಬಾಯಿ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕುಡ್ಲಡ್ ನಡತ್ಂಡ್.  ಕಾಲೇಜು- ಕ್ವೀನ್ ಮೇರೀಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಮದ್ರಾಸು. ಇಂಬೆರೆಗ್ ಏಲ್ ವರ್ಸೊ ಆನಗ ಇಂಬೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ೧೯೧೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿನ ಪದ್ನಾಲನೇ ವರ್ಸೊಡ್ ಮೇರೆಗ್ ಮದ್ಮೆ ಆಂಡ್. ಮದ್ಮೆ ಆಯಿನ ರಡ್ಡನೆ ವರ್ಸೊಡೇ ಅರೆನ ಕಂಡನಿಲಾ ತೀರ್ಪೋಯೆರ್.  ಕಂಡನಿ ಕಳೆವೊನ್‍ನ ಆರ್ ಮಿತ್ತ ವರ್ಗೊದ ಪೊಣ್ಣುಲೆ ಬದುಕ್‍ದ ಬಗೆಟ್ ರಡ್ಡ್ ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯಿಸಯೆರ್.  ೧೯೨೦ಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿಯವರೆಗ್ ರಡ್ಡನೆ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್.  ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯಡು ಆರೆನ ಸೋದರೆ ಮಲ್ಲ ಕವಿ ನಾಟಕಕಾರೆರಾಯಿನ ಹರೀಂದ್ರನಾಥ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ  ಇಂಬೆರೊಟ್ಟುಗೆ ಆಂಡ್.  ಕೆಲದಿನೊಟು ಹರೀಂದ್ರನಾಥರೊಟ್ಟುಗು ಲಂಡನ್‍ಗ್ ಪೋಯಿನ 'ಕಮಲಾದೇವಿ' ಅಲ್ಪ 'ಬೆಡ್‍ಫೋರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು' ಸೇರೊಂದು 'ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ'ದ ಅಧ್ಯಯನೊ ಮಲ್ತೆರ್.
'ಕಮಲಾದೇವಿ' 'A True Karmayogi' ಬೂಕು ಬರೆತೆರ್.

೧೯೨೩ಡ್ ಭಾರತಗ್  ಬತ್ತಿನ ದಂಪತಿಲು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯೆರೆ 'ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ'ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಯೆರ್.  ಕಮಲಾದೇವಿ ಡಾ.ಎನ್.ಎಸ್.ಹರ್ಡೀಕರೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ದಿನ 'ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ ಸೇವಾದಳ'(ಎಚ್.ಎಸ್.ಡಿ.)ನ್ ಸೇರೊಂಡೆರ್. ಈ ಸೇವಾದಳೊಟು ತರಬೇತಿ ಮಸ್ತ್ ಕಠಿಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕಮಲಾದೇವಿಯೆರ್ನ ಸೇವೆ ಕಜವು ಅಡ್ಪುನೆರ್ದ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಈ ಸಮಯೊಡ್ ಸೇವಾದಳೊತ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕಿಯೆರೆಗ್ ಇತ್ತಿನ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ದ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಸೀರೆನ್ ಬದಲ್ತ್ದ್ ಚಿತ್ತುಪುಲಿ ರಂಗ್ದ ಸೀರೆನ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ದಳೊಕು 'ಆರೆಂಜ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ವಿದೇಶದ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರೊಡ್ ನಡತಿನ 'ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಸಂಪರ್ಕ ಸಮಾವೇಶೊಡ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನ ಕಮಲಾದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಸರೋನಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಸಂಘಟಕೆರ್ ಪತ್ತೆರೆ ಕೊರ್ನ 'ಯೂನಿಯನ್ ಜಾಕ್' ದ ಪಗತೆಗ್ ತನ್ಕುಲು ಕೊನೊತಿನ ನಮ್ಮ ಮೂಜಿ ರಂಗ್ದ ಬಾವುಟೊದ ಬಣ್ಣೊದ ಸೀರೆನ್ ಪರ್ತ್ದ್ ಬಾವುಟ ಮಲ್ತ್ದ್ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ ಮಲ್ತ್ ರಾಪಾಯೆರ್. ೧೯೨೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಡತಿನ 'ಯೂತ್ ಲೀಗ್' ದ ಸಮಾವೇಶೊಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೧೯೩೦ ಜನವರಿ ೨೬ನೇ ತಾರೀಕ್ ನ್ 'ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ದಿನ' ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ದಿನೊ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜೊನ್ ಏರ್ಸಾವುನ ಪೊರ್ತುಡು ಆಯಿನ ಗಲಾಟೆಡ್ ಧ್ವಜ ಸ್ಥಂಬೊನ್ ಅರಾದ್ ಪತ್ತ್ದ್ ಧ್ವಜೊನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೩೦ಡ್ ನಡತಿನ ಉಪ್ಪುದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊಟು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ಲಾ ಅವುಕಾಸೊ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಗಾಂದಿಯೆರೆನ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಒಪ್ಯಾದ್ ಸೊತ ತಾನ್ಲ ಉಪ್ಪುದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊಟು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಇಂಚ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಉಪ್ಪುನ್ ಎಲ್ಯ ಪೊಟ್ಟಣೊಲೆಡ್ ಜಿಂಜಾದ್ ಮಾರ್ದ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಫ಼ಂಡ್ಗ್ ಕಾಸ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಮುಂಬೈಡ್ ಉಪ್ಪು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಂಧನ ಆದ್ ಸುಮಾರ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಮುಟ್ಟ ಜೈಲ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೆರ್.   ೧೯೩೦-೩೧ ಉಪ್ಪು ತಯಾರ್ನ ಮಲ್ಪುನಗ. ೧೯೩೨-೩೩ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೩೩-೩೪ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ, ೧೯೪೨-೪೪ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ- ಇಂಚ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ ಸರ್ತಿ ಕಮಲಾದೇವಿ ಜೈಲು ಸೇರುವೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ಅರೆಗ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಪೊಲಬು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಆರ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಎಡ್ಡೆಪುಗ್ ಬೇಲೆ ಬೆನೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 

ಕಮಲಾದೇವಿಗ್ ಸಮಾಜ ಸೇವೆದ ಪೊಲಬು ಅರೆನ ಜೋಕುಲಾಟಿಕೆಡೇ ಅರೆನ ಇಲ್ಲಡೇ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅರೆನ ಅಮ್ಮ ಗಿರಿಜಾಬಾಯಿ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ 'ಮಹಿಳಾ ಸಮಾಜ' ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಈ ಸಮಾಜ್ದ ಮೂಲಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕೂಡುಕಟ್ಟ್, ಪೇಪರ್, ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಓದಾವುನ ಬೇಲೆ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ, ಕಂಡನಿ ಸೈತಿನ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಕೀಳು ಸ್ಥಿತಿ ತೂದ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ಗ್ರೆಟ್ಟಾ, ಥಿಯೊಸೋಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿದ ಆನಿಬೆಸೆಂಟ್ ಸೇರ್ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟೊಡ್ ಇಂಚಿನ ಸಮಾಜೊಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತ್ದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆನ್ ತೂದ್ ಗಿರಿಜಾ ಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಮಲಾದೇವಿ ಪೂನಾಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೂನಾಡ್ ನಡತಿನ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ೧೯೧೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್.
ಜೈಲ್ಡ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕಷ್ಟದ ಬಗೆಟ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್.  

೧೯೨೬ಡ್ 'ಮಾರ್ಗಾರೆಟ್ ಕಜಿನ್' ಇಂಬೆರೆ ಸಲಹೆದ ಮೇರೆಗ್ 'ಮದ್ರಾಸ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆದ ಚುನಾವಣೆ'ಗ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸದ್ 'ಕಮಲಾದೇವಿ' ಕೇವಲ ೨೦೦ ಓಟುದ ಅಂತರೊಡು ಸೋತೆರ್.  ೧೯೩೦ಡ್ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡಪುನಗ ಉಪ್ಪುನು 'ಮುಂಬಯಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜಿ'ಗ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಾಲ್ಪೆರೆ ಪೋದ್ ಜೈಲ್‍ಗ್ ಪೋಯೆರ್.  ೧೯೩೬ಡ್ 'ಕಮಲಾದೇವಿ' 'ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾದ್, 'ಜಯಪ್ರಕಾಶ ನಾರಾಯಣ್' , 'ರಾಮ ಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ'  ಅಂಚನೆ 'ಮೀನೂ ಮಸಾನಿ'ಆರೆನ ಜೊತೆಟ್ ಬೆಂದೆರ್. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಒಂಜಿ ಎಗ್ಗೆಯಾದಿತ್ತಿನ 'ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫ಼ರೆನ್ಸ್'ದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂತೆರ್. ಮುಂಬೈಡ್ 'ಯೂತ್ ಲೀಗ್' ಪನ್ಪಿನ ಜವನೆರೆ ಸಂಘಟನೆದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಬೆಂದೆರ್. ಈ ಸಂಘಟನೆದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಯಿನ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ನಂಕ್ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಗ್ ಬೆಂಬಲ ಕೊರ್ಯೆರ್. ೧೯೨೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಡತಿನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡ್ ಅಹಮಾಬಾದ್ ಡ್ ನಡತಿನ ಯೂತ್ ಲೀಗ್ ದ ಸಮಾವೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಯೆರ್. ಅಪಗ ಅರೆನ ಪ್ರಾಯ ೨೬ ವರ್ಸೊ. ಆನಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭಾಷಣೊಡು ಆರ್ ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆದ ಬಗೆಟ್ಲ ಪಾತೆರ್ದ್ ಮಾತೆರ್ನ ಪುಗಾರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್. 

ರಡ್ಡನೆದ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ ಸುರು ಆನಗ ಕಮಲಾದೇವಿ ಜಗತ್ತ್‌ನೆ ಸುತ್ತು ಪಾಡೊಂದು ಭಾರತದ ಸೊಸಂತ್ರೊಗಾದ್ ಜಾಗತಿಕ ಸದಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಾಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊದೊಟ್ಟುಗು ದೇಶವಿಭಜನೆಯಾದ್ ಲಕ್ಷಾಂತರೊ ನಿರಾಶ್ರಿತೆರ್ ಭಾರತೊಗು ಬನ್ನಗ 'ಕಮಲಾದೇವಿ,' 'ಭಾರತೀಯ ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ'ನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಯೆರ್. 'ನಿರಾಶ್ರಿತೆರೆ ಪುನರ್ವಸತಿ'ಗ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಯೆರ್. ಇಂದೆತ ಅಂಗವಾದ್ ದಿಲ್ಲಿದ ಹೊರವಲಯೊಡು 'ಕಮಲಾದೇವಿ' ಬೊಕ್ಕ 'ಸುಶೀಲಾ ನಯ್ಯರ' ಒಟ್ಟುಗು ಬೆಂದ್‌ದ್ 'ಫರೀದಾಬಾದ' ಪನ್ಪುನ ಗ್ರಾಮೊನು ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ವಾಯವ್ಯ ಗಡಿಭಾಗೊಡ್ದು ಬತ್ತಿನ ೩೦,೦೦೦ 'ಪಠಾಣೆರ್' ಮುಲ್ಪ ವಸತಿಯಾಯೆರ್.

ಸೊಸಂತ್ರೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ 'ಜವಾಹರಲಾಲ ನೆಹರೂ'ರೆನ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣೊದ ಒಲವುಡ್ದಾದ್ ಕರಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಬರ್ಪುನೆನ್ ತೂದು ಕಮಲಾದೇವಿಯೆರ್ ಮಸ್ತ್ 'ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ'ಲೊನ್ ಸ್ತಾಪಿಸಯೆರ್.  ಇಂದೆಟ್ದಿಲ್ಲಿದ 'Theatre Crafts Museum' ಪುಗರ್ತೆದವು.  ಉಂದತ್ತಂದೆ 'National School of Drama,' ನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ದ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆನ್ ವಹಿಸಯೆರ್. ಇಂಚನೆ All-India Handicrafts Board ನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ಇಂದೆಡ್ದಾರ ಇನಿ ಮಸ್ತ್  'ಕರಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಲೆಗ್ ಸಮ್ಮಾನೊ' ಕೊರಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು.
  

ಇಂಬೆರ್ ೧೯೮೮ಡ್ ತೀರಿಯೆರ್.

ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ- ಕೊಂಕಣಿ ಮೂಲ -ಡಾ.ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತ್ 
ಅನುವಾದ:- ಡಾ. ಗೀತಾ ಶೆಣೈ




#Article 363: ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲು (1272 words)


ಈ ಲೇಖನೊನು  () ಭಾಸೆಡ್  ಬರೆತ್ತ್ಂಡ್.  

ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ/ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲೆನ (ಬಾಂಬಿಕ್ಸ್ ಮೋರಿ) ತಳಿಕುಲೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಪಂಗಡಗಳಾದ್ ವಿಂಗಡನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ೧. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋಪಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲು, ೨. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋವಂದಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲು. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋಪಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲೆಗ್ 'ರಡ್ಡ್  ಸಂತತಿ' ತಳಿಕುಲು ಇಂದ್ ಪುದರ್.  ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋವಂದಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲೆಗ್ 'ಬಹುಸಂತತಿ' ತಳಿಕುಲು ಇಂದ್ ಪುದರ್. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋವಂದಿನ ತೆತ್ತಿಲೆಡ್ದ್, ತೆತ್ತಿ ದೀತಿನ ೧೦-೧೧ ದಿನೊಟ್ಟ್ ಪುರಿಕುಲು ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪ. ಈ ಕ್ರಿಯೆನ್ 'ಚಾಕಿ ಆಪಿನಿ' ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅದಗಾತನೇ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ಪುರಿಕುಲೆನ್ 'ಚಾಕಿ ಪುರಿಕುಲು' ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ: ಮೊರೇಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಂಜಿ ಜಾತಿ (ಜೀನಸ್) (ಮೊರಸ್ ಇಂಡಿಕ). ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೊದೆಲ್‍ದ ಸಸ್ಯವಾದ್ ಉಷ್ಣವಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದ ಅನೇಕ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್‌ಪುಂಡು. ಈ ರೀತಿಡ್ ಬುಲೆಪುನ ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ದಯಿಕುಲೆನ ಇರೆನ್ ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಆಹಾರವಾದ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ಮರಕುಲೆನ್ ಪರ್ಂದ್‍ಗಾದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರಮುಟ್ಟ್‌ಗಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ರೇಷ್ಮೆ ವ್ಯವಸಾಯೊಡು ಬಳಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಸಸ್ಯಜಾತಿಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೀನರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು.
ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಇರೆ ಉದುರುನ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್‌ನ ದಯಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪುದೆಲ್, ಭಾರತೊಡು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲ್‍ಡ್ 7,000 ಎತ್ತರೊದ ಪ್ರದೇಶೊಡುರ್ದು ಪತ್ತ್‌ದ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತತೊಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂದೆತ್ತ ಕೃಷಿ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಬರಿಟ್ಟ್ ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ದೇಶೊದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ತೀವ್ರವಾಯಿನ ಚಳಿನ್ ಉಂದು ಸಹಿಸೊನುಂಡು. ಆಂಡ ಬಿರುಗಾಳಿದ ಅವಾಂತರನ್ ತಡೆಪುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಇಜ್ಜಿ. ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಬುಲೆತ್ತ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರ್ 2 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಲು. ಉಂದೆತ್ತ 90%ದಾತ್ ಭಾಗೊ ಮೈಸೂರುಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಎಚ್ಚಾದ್ ಕಂಡೊಡು ಬುಲೆಪುನ ಬುಲೆ. ದಯಿಕ್‌ಲೆರ್ದ್ ವರ್ಸೊಗು ರಡ್ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಸಪ್ಪುನು ಕೊಯ್ದು ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಆಹಾರವಾದ್ ಗಳಸುವೆರ್.				

ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಬುಲೆನ್ ನೀರ್ ಉಂತಂದೆ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪುನ ಮಾತ ಭೂಮಿಲೆಡ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಅಪುಂಡು. ಜೌಗು ಭೂಮಿಲೆಡ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಮರಳುಭೂಮಿ, ಗೋಡು ನೆಲ ಇಲ್ಲವೇ ಎರೆಭೂಮಿ ಒವ್ವೆ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲೆಡ್‍ಲಾ ಬುಲೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬರ್ಸ ಸರಿಯಾದ್ ವರ್ಸ ಪೂರ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅನುಕೂಲ. ಇಜ್ಜಿಂದಾಂಡ ನೀರ್ ಪಾಡುನವು ಬಾರಿ ಅಗತ್ಯ. ಮುಖ್ಯ ಮಳೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮುಗಿದ ಅನಂತರ ನೆಲ ಅಗೆತ ಮಾಡಿಯೊ ಇಲ್ಲವೆ ಉತ್ತೊ 12-18 ಆಳದವರೆಗಗೆ ಸಡಿಲ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೆಂಟೆಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಭೂಮಿಯ ಹದ ಕುದುರಿಸಬೇಕು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೂ ಭೂಮಿ ಸೆಜ್ಜೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ಇಲ್ಲವೇ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಇಲ್ಲವೇ ಕಸಿಕೊಂಬೆ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜವನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನೆರಳು ಮಾಡಿರುವ ಸಸಿಪಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜ ಬಲುಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಒಂದು ಔನ್ಸ್‌ ತೂಕದಲ್ಲಿ 12,000-14,000 ಬೀಜಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ರೋಗ ನಿರೋಧದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಕರ್ಪುರದ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸುವುದು ರೂಢ. ಬೀಜವನ್ನು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಮೇಲೆ, ತೆಳುವಾಗಿ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಎರಚುತ್ತಾರೆ. ಪಾತಿಗೆ ಆಗಾಗ ನೀರು ಹಾಕಿ ತೇವವನ್ನು ಹದವಾದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಬೀಜ 10-15 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಸಿ  ¼- 1/2  ಬೆಳೆದಾಗ ಪಾತಿ ವಿರಳವಾಗುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ ಬೇಕಾದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೊದೆ ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ನಾಟಿ ಮಾಡುವುದಾದರೆ 4-6 ಉದ್ದದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಾದರೆ 4 ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಅನಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ರೆಂಬೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. 
ಮುಡಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಪೊದೆಗಳ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ವರ್ಷ ವರ್ಷ ಸವರುತ್ತಾರೆ. ಸವರಿದ ರೆಂಬೆಗಳಿಂದ 3 ಕಣ್ಣುಳ್ಳ 9-12 ಉದ್ದದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವು ಹಸಿಯಾಗಿರು ವಾಗಲೇ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂತೆ ಕಟ್ಟಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹುಗಿದು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮೊಳಕೆ ಬಂದ ಅನಂತರ ನಾಟಿ ಮಾಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಕಸಿಮಾಡಿದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ತೋಟ ಬೆಳೆಸುವುದು ಒಂದು ವಿಧ. ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಸಸಿಗಳಿಂದ ಬೇರಿನ ಕಸಿ ಒದಗಿಸಿಕೊಂಡು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಹೊಲದ ಬೆಳೆ. ನೀರಾವರಿ ಕೇವಲ 15% ಅಂಶ ಮಾತ್ರ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ತುಂಡುಗಳ ಬಳಕೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೇಗಿಲು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳುತ್ತಾರೆ. ನೀರಾವರಿ ಸೌಕರ್ಯವಿದ್ದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೆಡುವಾಗ 30. ಅಂತರದಲ್ಲಿ 9 ಆಳ 12 ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮ. ಸಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ 30. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಸಮಯ. ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗುಣಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ 18 ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಗುಣಿಯಲ್ಲೂ 3 ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಬೇಕಾದ ಮಟ್ಟದ ತೇವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀರು ಹೊತ್ತುಹಾಕುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಈ ರೀತಿ ನೆಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ 30,000-40,000 ಬಿತ್ತನೆ ತುಂಡುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ನೀರಾವರಿ ಅನುಕೂಲವಿದ್ದಾಗ ಸಾಲು ನಾಟಿ ಉತ್ತಮ. ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗುಣಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ಜೋಡಿ ತುಂಡನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಗುಣಿಗಳ ಮಧ್ಯ ಒಂದಕ್ಕೆ 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಿತ್ತನೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವಡೆ 8-10 ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂತೆ ಮಾಡಿ 3' ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಪುರ್ತಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಓರೆಯಾಗಿಟ್ಟು ಹೂಳುತ್ತಾರೆ. ತೇವ ಸಾಕಷ್ಟು ಇರುವೆಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಹೊರಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ನಾಟಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಆಗಬೇಕು. ತುಂಡುಗಳು ಬೇರು ಬಿಟ್ಟು ಕೃಷಿಮಾಡಿ ನೀರು ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಗಿಡ 6 ವಾರದೊಳಗೆ 2'-3' ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಗಿಡ 3'-5' ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದರೆ ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ನೀರುಹಾಯಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಿ ಕಳೆ ಕೀಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. 
ಸಸಿಮಾಡಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಬೆಳೆಸುವುದು ದುಬಾರಿಯಾದರೂ ಎಲೆ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚು: ಹಾಗೆಯೇ ಗುಣವೂ ಉತ್ತಮ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಸಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ತೋಟಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿ 4-6 ಎತ್ತರ ಬಂದಾಗ ಗುಳಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುಳಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ 2-2.5'. ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಪೋದೆಗಳನ್ನು ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಇವು ಕಸಿ ಮಾಡಿದ ಸಸಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಗಿಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರು ಬಿಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಕ, ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಇದರ ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆದಿದೆ. ಜಪಾನಿನಿಂದ ಆಮದುಮಾಡಿದ ಕಸಿ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಗಿಡದೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ ತಳಿ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಮರವನ್ನೂ ಪೊದೆಯಂತೆ ತುಂಡನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಗಿಡ ನೇರವಾಗಿ ಲಂಬವಾಗಿರುವಂತೆ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಗುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಮರವನ್ನು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಸಿಯಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸುವುದು ಅನುಕೂಲ. ಮೊದಲನೆಯ ಪಾತಿಯಿಂದ ಸಸಿ 4' ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ 6' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸಿ ಪಕ್ಕದ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಹೊಲದ ಗುಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪೈರಿನಿಂದ ಎಲೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತು ಪೊದೆಯನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಕ್ಕೆ ಸವರುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಸುಮಾರು 10 ವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೀರು ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಿಡ 3'-4' ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಲೆ ಕೊಯ್ಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಹೊಲದ ಬೆಳೆಯಾದರೆ 4 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 8-10 ಸಲ ಎಲೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಿಡವನ್ನು ನೆಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳ ಬೆಳೆಸುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಗಿಡ ಸವರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪ್ರತಿಸಾರಿ ಗಿಡ ಸವರಿದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಕೃಷಿಮಾಡಿ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುತ್ತ್ತಾರೆ. ಕುಡಿ ಒಡೆದು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಎಲೆ ಹೊರ ಬರುತ್ತದೆ. 5-6 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಕೊಯ್ಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಎಲೆ ಬಿಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತ ಸಮಯ ಸಂಜೆ. ಕೊಯ್ದ ಎಲೆಯನ್ನು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಗುಡ್ಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಶ್ಯವಿದ್ದರೆ ನೆನೆÀಸಿದ ಗೋಣಿ ಇಲ್ಲವೆ ಬಟ್ಟೆ ತೂಗುಹಾಕಿ ಕೋಣೆ ಶಾಖ ಏರುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಪೊದೆ 10-15 ವರ್ಷ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹೊಸಗಿಡ ನೆಡಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಒಂದೆರಡು ರಾಗಿ ಅಥವಾ ಜೋಳದ ಬೆಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಸೊಪ್ಪಿನ ಇಳುವರಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ನೀರಿನ ಸೌಕರ್ಯ, ಗೊಬ್ಬರ, ಸಾಗುವಳಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಲದ ಬೆಳೆಯ ಅವಧಿ ಒಂದು ವರ್ಷ. ಇಲ್ಲಿ ಎಕರೆ ಒಂದಕ್ಕೆ ಇಳುವರಿ 4000-7000ಪೌಂಡುಗಳು. ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ 10,000-14,000 ಪೌಂಡುಗಳು.

ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ 7,000 ಜಾತಿಗಳಿದದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 21ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಲ್ಟಿ ಕ್ಯಾಲಿಸ್ ಎಂಬ ಚೀನೀಜಾತಿಯ ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಟ್ರೋ-ಪರ್-ಪ್ಯುರಿಯ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಜಾತಿಯ ಚೀನೀ ತಳಿ ಸಹ ಹಲವೆಡೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕೆಲಸ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದ  KM-1, ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕೊಳ್ಳೆಗಾಲದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಸಿ ಮಡುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದ S-I ಮತ್ತು S-Vತಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಮೇಲೆ ಹೆಳಿದಂತೆ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮಣ್ಣಿನ ಸೆಪ್ಪೆ ಕಾಪಾಡಿ ಫಲವತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಕರೆಗೆ 15-20 ಗಡಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 60 ಪೌಂಡ್ ಸಾರಜನಕ ಒದಗುವಷ್ಟು ಅಮೊನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಇಲ್ಲವೆ ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಮೊನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಕೊಡಬಹುದು. ತಲಾ 20 ಪೌಂಡ್ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಸಹ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಸಮಭಾಗ ಮಾಡಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 150 ಪೌಂಡ್ ಸಾರಜನಕ, 50 ಪೌಂಡ್ ರಂಜಕ, 150 ಪೌಂಡ್ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಸಮಭಾಗ ಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಸಾರಿ ಎಲೆಕೊಯ್ದ ಮೇಲೆ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ರೋಗ ರುಜಿನಗಳು: ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬೂದಿರೋಗ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಿಳಿಪುಡಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ ಎಲೆ ವಿಕಾರವಾಗಿ ಮುದುರಿಕೊಂಡು ಒಣಗಿ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಎಕರೆಯೊಂದಕ್ಕೆ 15 ಪೌಂಡಿನಂತೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ದುಕೆರೋಗ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪದ್ರವ. ಕೋನಾಕಾರದ ಕೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಗಂಟು ರೂಪುಗೊಂಡು ಎಲೆ ಉದುರಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೋರ್ಡೋ ದ್ರಾವಣ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಈ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ರೋಗ ಕಾಂಡದ ಕೊಳೆ. ಈ ಶಿಲೀಂದ್ರ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ರೆಂಬೆಗಳಿಗೆ ತಗಲಿ ಅವು ಒಣಗುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರೋಗ ಹರಡುವುದುನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಷೊನಿಯ ಎಂಬುದು ಉಪ್ಪುನೇರಳೆಗೆ ಬರುವ ಒಂದು ರೋಗ. ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದಂಥ ಕಂದು ಮಚ್ಚೆಗಳು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಎಲೆಗಳಿಂದ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ನಂಜಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪ್ಪುನೇರಳೆಗೆ ತುಕ್ರ ಎಂಬ ರೀತಿಯ ರೋಗ ಕೆಲವೆಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಲಕ್ಷಣ, ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿ ಮುದುರಿಕೊಂಡ ಎಲೆಗಳು. ಇದು ಅಗ್ರ ಕುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಣ್ಣಿನ ಮಧ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಕ ಕಾಂಡದಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲೆ ತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಸ್ಯ ರಸ ಹೀರುವ ಒಂದು ಹುಳ. ನಿಕೋಟಿನ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಸಿಂಪಡಿಕೆಯಿಂದ ಇದರ ಹಾವಳಿ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಉದ್ದನೆ ಮೀಸೆ ದುಂಬಿ ಅಥವಾ ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತ ಕೊರೆಯುವ ದುಂಬಿ ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆಗೆ ಬೀಳುವ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕೀಟ. ಇದು ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕೊರೆದು ಗಿಡವನ್ನು ಸಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಷಲ್ಕ ಕೀಟಗಳು (ಸ್ಕೇಲ್ಇನ್ಸೆಕ್ಟ್‌್ಸ) ಗಿಡದಿಂದ ರಸವನ್ನು ಹೀರಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸೋಪಿನ ನೀರನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಇವುಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಹುದು. ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುಗಳು, ಚಿಪ್ಪಿನ ಹುಳುಗಳು, ಸಸ್ಯ ಹೇನುಗಳು, ನುಸಿ ಮುಂತಾದುವೂ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕೀಟಗಳು.

ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಇರೆಕುಲೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ರೇಷ್ಮೆದ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಆಹಾರವಾದ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಸೊಂಪಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಇರೆಕುಲೆನ್ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಉತ್ತಮವಾಯಿನ ಆಹಾರ, ಒಣ ಎಲೆಯಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ಶೇಕಡ ಅಂಶ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್:10.00-39.0, ಕರಗುವ ಶರ್ಕರ ಪಿಷ್ಟಾದಿಗಳು: 7.6-26.0 ಖನಿಜಾಂಶ: 8.0-17.0 ಸುಣ್ಣ: 0.7-2.7, ಕಬ್ಬಿಣ: 0.05-0.12, ರೇಷ್ಮೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಈ ಎಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಆಹಾರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಕ ಅಂಶಗಳು (i) ಸಿಟ್ರಾಲ್, ಲಿನಿಲೈಲ್ ಅಸಿಟೇಟ್, ಲಿನಲಾಲ್, ಟರ್ಪಿನೈಲ್ ಅಸಿಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸನಾಲ್ ಇವು ಆಕರ್ಷಕ ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು. ಹುಳುಗಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ; (ii) ಃ-ಸಿಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾಲ್ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸ್ಟೆರಾಲ್ ವಸ್ತುಗಳು ಹುಳುಗಳು ಎಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ; (iii) ಮಿಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದಿರುವ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಎಲೆಗಳ ಭಾಗ ಹುಳುಗಳು ಎಲೆಯನ್ನು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದೆ ತಿನ್ನುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದನಗಳಿಗೂ ಇದು ಉತ್ತಮವಾದ ಮೇವು. ಹಸುಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮೇವಾಗಿ ನೀಡಿದಾಗ ಹಾಲು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಿನ್ನಬಹುದು. ರಸತೆಗೆದು ವಿವಿಧ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನೂ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜದಿಂದ ಬಣ್ಣಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯಬಹುದು, ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಮರ ಆವಿ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಅನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಹಾಕಿ ಮುಂತಾದ ಬ್ಯಾಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಈ ಮರ ಬಹು ಉಪಯೋಗಕರ.




#Article 364: ಅಶ್ವಿನಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಕ್ಕುಂಜೆ (229 words)


ಅಶ್ವಿನಿ ಚಿಂದಾನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಕ್ಕುಂಜೆ (ಪುಟ್ಟಿನೆ: ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೭) ಒರ್ತಿ ಉಡುಪಿ ಸಿದ್ದಾಪುರತ  ಭಾರತೀಯ ಬಾರಿ ಜೋರುಡೆ ಬಲಿಪುನ ಓಟಗಾರ್ತಿ. ಕ್ರೀಡಾಪಟು, ಇಂಬೆರ್ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಬಲಿಪುನೆಟ್ ಪರಿಣತಿ ಇತ್ತಿನಾರ್/ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಅಶ್ವಿನಿ  ೨೦೧೦ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ಟ್  ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೦ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ೪ x ೪೦೦ ಮೀ ರಿಲೇ ತಂಡೊಡು ಪಂತೊಗು ಜತ್ತೆರ್, ಮಂಜಿತ್ ಕೌರ್, ಮನ್ದೀಪ್ ಕೌರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಿನಿ ಜೋಸ್ ಇಂಬೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು. ಇಂಬೆರ್ ಬಂಗಾರ್ ದ  ಪದಕ ಗೆಂದಿಯೆರ್  ಚೀನಾತ ಗುವಾಂಗ್ಝೌಡ್ ನೆಡೆತ್ತಿನ೨೦೧೦ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ಟ್ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗಟ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಭಾರತ ದೇಶೊತ , ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊತ ಸರ್ಕಾರ ಕೊರ್ಪುನ  ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾತೆರ್

ಕರ್ನಾಟಕೊತ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ, ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುತ ಸಿದ್ದಪುರಟ್ ,ಇಂಬೆರಾ ಅಪ್ಪೆ ಯಶೋದ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಕ್ಕುಂಜೆ  ಬುಕ್ಕ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬಿ.ಆರ್. ಚಿದಾನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ. ಅಶ್ವಿನಿನ  ಕ್ರೀಡಾ ಪರಂಪರೆ ಇಪ್ಪುನ ಕುಟುಂಬ ಅತ್ತ್, ಕುಂದಾಪುರ ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರುನ ಒಂಜಿ ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬಡತ್ತ್ ಬಂತ್ತಿನಾರ್. . ಅರೆನಾ  ಕುಟುಂಬತ ೫ ಎಕರೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕ ತೆಂಗು,ಅಡಿಕೆ ತೋಟ. ಇಂಬೆರೆನಾ ಅಕ್ಕ ದೀಪ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ತಮ್ಮ ಅಮಿತ್ ಜೊತೆಗ್ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಸುರುಗು ಅಶ್ವಿನಿ  ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಟ್ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೆರ್,ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರ್ ಪಟಿಯಾಲ, ಪಂಜಾಬ್   ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್  ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆತ್ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಒಂದು ಉಲ್ಲೇರ್.

ಜುಲೈ ೨೦೧೧ ಕೋಬ್ (ಜಪಾನ್)ಡ್ ನೆಡೆತ್ತಿನ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್‌ಗ್ ದುಂಬು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವರ್ಧನ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್ಗ ಉಂಡುಂದು ತೋಜಾತ್ ಬತ್ತಂಡ್ . ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಟ್ ಕೈಬುಡುತೇರ್ ನಂತರಟ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ತಂಡಡ್ತ್ ದೆತ್ತ ಪಾಡ್ತೇರ್, ಅರೆನಾ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಆರೋಪ ನಿರಾದಾಕರವಾತ್ ಇತ್ತಿನವು  ಆಂಚನೆ ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ದಾನಿ ನಾಡ ಅರೆನಾ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ವರುಷ ನಿಷೇಧ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಆರ್ಬಿಟ್ರೇಷನ್ ಫಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ (ಸಿಎಎಸ್) ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟಲು ಇಂಬೆರೆಗ್ ಒಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತಿನ  ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರ್ತರೆರ್. ಮನವಿನ್ ಮಾಲ್ರತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕ ಅಶ್ವಿನಿ ಸೇರ್ತ್ ೬ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಲೆಗ್ (ಮನ್ದೀಪ್ ಕೌರ್, ಸಿನಿ ಜೋಸ್, ಜೌನ ಮರ್ಮು, ಟಿಯಾನಾ ಮೇರಿ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಪವಾರ್) ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷತ ನಿಷೇಧ ಮಾಲ್ತೇರ್.

ಇಂಬೆರೆಗ್ ೨೦೧೦ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊರ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಒಂಜಿ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ನಗದ್ ಬಹುಮಾನ, ಒಂಜಿ ೨೦ಗ್ರಾಮ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಅನುದಾನ ಆದ್ಯತೆ ಹಂಚಿಕೆದ ಅಡಿಟ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಬಿ.ಡಿ.ಏ)ಡ್ತ್ ಇಲ್ಲ್ ಕೊರ್ತೇರ್. ಇಂಬೆರೆಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬುಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಬಹುಮಾನ ಕೊರ್ತೆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೦ಟ್ ಬಂಗಾರತ ಪದಕ ಪಡೆತ್ತೇರ್. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಲಾ ಬಹುಮಾನೊನ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.




#Article 365: ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ (160 words)


ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ ಮೇರ್   ಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾದುಲ್ಲೆರ್. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಕಾಕ್ಸ್ನ್ ಬಜಾರ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣೊಡು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾರ್ಚ್ ೯ ಕ್ ಅರೆನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ ೨೦ (ಟಿ೨೦) ಸುರುತ ಪ್ರದರ್ಶನೊನು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಅವ್ವೆ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟುಡು ವರ್ಮ್ಸ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಾರ್ಬರೊಡು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ದ ವಿರುದ್ಧದ ಗೊಬ್ಬುದೊಟ್ಟುಗು ಅರೆನ ಏಕದಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸುರುತ ಪಂದ್ಯೊಲೆನ್ ಗೊಬ್ಬ್ಯೆರ್. ೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ತ ಪೊರ್ತುಗು ಆರ್ ರಡ್ಡ್ ಟೆಸ್ಟ್ಲಲು, ೨೭ ಒಡಿಐಲು ಬೊಕ್ಕ೨೨ ಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯೊಲೆನ್ ಭಾರತೊಗಾತ್ರ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್. ಮೆರ್ ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ಪಾತ್ರ ಬೌಲಿಂಗ್ ಅಂಚನೆ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್.

ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ ಅರೆನ ಶಾಲಾ-ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ ಮಂಡಳಿದಡಿಟ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಗೋವಾ ಕಾಲೇಜಿಡ್  ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಪಡೆತೆರ್. ೨೦೧೧ಡ್ ಭಾರತದ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಸೇರ್ದ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಏರ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಕೆರಾಯೆರ್ 

ಐಸಿಸಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವಕಪ್ ೨೦೧೭ಡ್ ರನ್ನರ್ ಆಫ್ ಆಯಿನ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯೆ ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಡ್ದ್ ಸನ್ಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್. ನವ ದೆಹಲಿದ ಏರ್ ಹೆಡ್ಕಾರ್ಟರ್ಸ್ನಡ್ ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಬಿ.ಎಸ್.ಧನೊವಾಡ್ದ್ ಕ್ರಿಕೆಟರ್ ಚೆಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಪದಕ ಪಡೆತೆರ್. ಐಸಿಸಿ ಮಾಹಿಳಾ ವಿಶ್ವಕಪ್ ೨೦೧೭ದ ಸಮಯೊಡು ಜೂನ್ ೨೪ ಡ್ದ್ ಜುಲೈ ೧೭ ಮುಟ್ಟ ನಡತಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಡ್ ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊರ್ತೆರ್. ೧೨ ವರ್ಷದ ಅಂತರೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅಂತಿಮ ಗೆಲ್ಮೆ ಸಾಧಿಸಯೆರೆ ಆರ್ ತಂಡಗು ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.




#Article 366: ನೇಹಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ (159 words)


ನೇಹಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಭಾರತದ ಎಡ್ಡೆ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಗೊಬ್ಬುದಾರ್ (ಆಟಗಾರ್ತಿ).

ನೇಹ ಜನವರಿ ೧೧, ೧೯೯೦ ಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. 
ಮೇರೆನ ಜೀವನದ ಎಡ್ಡೆ ಸ್ತಾನೊನು ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ಡ್ದ್  ಪಡೆತೆರ್. 

ಮೇರ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊ ದೆಹಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಮಲ್ದೆರ್, ಅಂಚನೆ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಸೆಂಟ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಸ್ಪೊರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೆಜ್ ಪನ್ಪಿ ವಿಶ್ಃಯೋಡೂ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಮಲ್ದೆರ್

ದೇಶ             -   ಭಾರತ

ನೆಲೆ       - ದೇಹಲಿ   
                           
ಪುಟ್ಟಿ ತಾರೀಕ್  -೧೧-ಜನೇವರಿ-೧೯೯೦
ಗೊಬ್ಬುದ ಶೈಲಿ     -  ಬಲಗೈ.

ಎತ್ತರ            - ೧.೭೦ ಮಿ (೫ಫಿಟ್ ೭ ಇಂಚ್)

ತೂಕ             - ೬೭ ಕೆ.ಜಿ೩ ಪದಕೊಲೆನ್ ಪಡೆತೆರ್. ಅವೆಟ್ ೧ ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕ  ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಂಚಿದ ಪದಕ

ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೊಕ್ಕ ಕೆನಡಾ ವಿರುದ್ದ ಗೆಲ್ತಿನ ಭಾರತ ಪೊಂಜೊಲೆ ತಂಡ ಕಾಮನ್ ವೇಲ್ತ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ದ  ರಡ್ಡ್ ನೆ ಸುತ್ತುಗು ಬತ್ತ್ತಂಡ್. 'ಸಿ' ಗುಂಪುದ ಪಂದ್ಯೊಡು ಸುರುಕು ಶ್ರೀಲಂಕನ್ ೩-೦ ಅಂತರೊಡು ಸೋಪಯಿನ ಭಾರತ ತಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೆನಡದ ಎದುರು ೩-೦ ಅಂತರೊಡು ಗೆಲ್ಮೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್ .ವಿಶ್ವೊಡು ೨೩೪ ಶ್ರೇಣಿ
ಪಡೆತಿನ ಮೌಮಾ ದಾಸ್,ಲಂಕಾ ಗೊಬ್ಬುದಾರ್ ಇಶಾರಾ ಮದುರಾಂಗಿನ ವಿರುದ್ದ ಸುರುಕು ಆತಂಕ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಕಡೆಕ್ ಯಶಸ್ವಿದ ತಾದಿ ಪತ್ಯೆರ್.ಸುರುತ  ಗೇಮ್ ದ ಸುರುಕು್ ೧೩-೧೫ ಅಂತರೊಡು ಹಿನ್ನಡೆ ಇತ್ತಿನ ಮೌಮಾ ಅನುಭವದ ಗೊಬ್ಬು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಯೆರ್.
ಮೂಜಿನೆ ಗೇಮ್‌ಡ್ ಭಾರತದ ನೇಹಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ರಿದ್ಮಿ ಕರದನಾರ್ಚಿನ ವಿರುದ್ದ ೧೧-೪, ೧೧-೬, ೧೧-೫ ಅಂತರೊಡು ಗೆಂದ್ ದ್ ಭಾರತೊಗು ೩-೦ ಅಂತರದ ಗೆಲ್ಮೆ ಕೊನತ್ ಕೊರಿಯೆರ್.




#Article 367: ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (184 words)


ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್ (ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್: Puneet Rajkumar) (ಪುಟ್ಟ್‌ನೆ ೧೯೭೫, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್) ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮೊ ನಟೆ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕೆ ಬೊಕ್ಕ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕೆ.   ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾದ್  ರಂಗೊಡು ಕೆಲಸ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್.
ಪುನೀತ್ ೨೬ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ನಾಯಕ ನಟ ಆದ್ ನಟನೆ ಮಾಲ್ತ್‌ದೆರ್.  ಬಾಲ್ಯೊಡು ಆರೆನ ಅಪ್ಪಾಜಿ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯೊದ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬಾಲ ನಟ ಅದ್ ವಸಂತ ಗೀತಾ (೧೯೮೦), ಭಾಗ್ಯದಾತ (೧೯೮೧), ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು  (೧೯೮೨), ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (೧೯೮೩) ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು  
(೧೯೮೫) ಆರ್ ನಟಿಸಯಿನ ಚಿತ್ರೊಲೆ ನಟನೆಗ್  ಮೆಚ್ಚುಗೆ ದೆತೊಂದೆರ್.  ಆರೆನ ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು ಚಿತ್ರೊದ ರಾಮು ಪಾತ್ರೊದ ಬಾಲನಟನೆಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಪಾತ್ರೆರಾತೆರ್.  ಪುನೀತ್ ಸುರುತ ಮುಕ್ಯೊ ಪಾತ್ರೊಡು 2002ಡ್ ಅಪ್ಪು ಚಿತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯಿಸಯೆರ್.  ಆರೆನ ಅಭಿ (೨೦೦೩), ಆಕಾಶ್ (೨೦೦೫), ಅರಸು (೨೦೦೭), ಮಿಲನ (೨೦೦೭), ಜಾಕೀ (೨೦೧೦), ಹುಡುಗರು (೨೦೧೧), ಅಣ್ಣಾ ಬಾಂಡ್ (೨೦೧೨) ಬುಕ್ಕೊ ಪವರ್ (೨೦೧೪) ಸೇರಿನಂಚ ಬೇತೆ ಪುಗರ್ತೆದ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ತೋಜೊಂಡೆರ್.  ೨೦೧೨ಡ್ ಆರ್ ಪುಗರ್ತೆದ ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕನ್ನಡೊದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ, ಹೂ ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೧೭ಡ್ದ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪವರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿದ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಶೋ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಲ್ತೆರ್.

ಪುನೀತ್, ರಾಜಕುಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.  ಇಂಬೆರ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗ್ ಕಿನ್ಯ ಮಗೆ.  ಇಂಬೆರೆ ಸುರುತ ಪುದರ್ ಮಾ.ಲೋಹಿತ್.  ನಟೆರಾಯಿನ ಶಿವರಾಜಕುಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅಣ್ಣನಕುಲು. ಪುನೀತ್ ಆಜಿ ವರ್ಸೊ ಆದಿಪ್ಪುನಗ, ಆರೆನ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಗ್ ಪೋಂಡ್.  ಆರೆನ ಪತ್ತನೆ ವರ್ಸೊಗು ಮುಟ್ಟೊ ಅರೆ ಅಮ್ಮೆರೆ ಆರೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೋದರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾನ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಸೆಟ್ಗೆ  ಲೆತೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಪುನೀತ್ ಡಿಸೆಂಬರ್  ೧,೧೯೯೯ ದಾನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್‍ರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.  ಪುನೀತೆರ್ಗ್ ಇರ್ವೆರ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕ್ಲು.  ದ್ರಿತಿ ಮತ್ತು ವಂದಿತಾ.




#Article 368: ಇಳೆಯರಾಜ (181 words)


ಇಳಯರಾಜಾ (: இளையராஜா) (ಪುಟ್ಟು ಜೂನ್ ೨, ೧೯೪೩) ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಸಂಗೀತಲೋಕೊಡು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್.  ಆರೆನ ಮೂಲ ಪುದರ್ ಜ್ಞಾನದೇಶಿಕನ್. ಸಿನೆಮೊ ಸಂಯೋಜಕೆ, ಗಾಯಕೆ, ಗೀತಸಾಹಿತಿಯಾದ್ ಆರ್ ಪುಗರ್ತೆಡುಲ್ಲೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮಾನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾಕ್ಕಾದ್ ಒಂಜಿ ಸ್ವರಮೇಳನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಯಿನ ಭಾರತೊದ ಸರೂತ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್. ಆರ್  ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ ವಿಜೇತೆರ್.  ಶ್ರೀಯುತೆರ್ ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ, ಗಾಯನೊ ಬುಕ್ಕೊ ಗೀತರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಸಿನೆಮೊ ಸಂಗೀತ ಲೋಕೊದ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕೆರಾಯಿನ ಇಳಯರಾಜಾ ಇಂಬೆರ್ ಜೂನ್ ೨, ೧೯೪೩ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. 
ಸುರೂತ ದಿನೊಲೆಡ್ ಬಿ.ಕೆ ಸುಮಿತ್ರ ಇಂಬೆರೆನ ಗಾನಗೊಷ್ಟಿಲೆಡ್ ವಾದ್ಯಗಾರರಾದ್, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಮೇರೆನ ಶಿಷ್ಯರಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಇಳಯರಾಜಾ, ಇನಿ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗೊದ ಎತ್ತರೊದ ಪರ್ವತನೇ ಆತೆರ್.
   

ಇಳಯರಾಜಾ ಈ ಭೂಮಿದ ಸಂಗೀತ ಲೋಕೊದ ರಾಜಂದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದೆರ್. ಆರೆನ ಪ್ರಸಿದ್ಧೊ ಸಿನೆಮೊಲೆನ್ ಪಂಡೊಂದು ಪೋಂಡಾಲಾ ದಿಂಜ ಪುಟೊಲು ಬೋಡಾವು. ಆರೆಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕನತ್ತಿನ 'ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ' (ತೆಲುಗು), 'ಸಿಂಧು ಭೈರವಿ' (ತಮಿಳು), 'ರುದ್ರವೀಣ'(ತೆಲುಗು), 'ಪಜಾಸ್ಸಿ ರಾಜ'(ಮಲಯಾಳಂ) ಸಿನೆಮೊಲೆ ಅಂಚಿಡ್‍ಲಾ ಆರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಯಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಾವಿರ ಚಿತ್ರೊಲು ಪತ್ತ್ ಸಾವಿರಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಪದೊಕುಲೆಡ್ ಸಂಗೀತ ಲೋಕೊದ ಮುತ್ತುರತ್ನೊಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಅರಳ್ದ್ಂಡ್. ಗೀತ ರಚನೆಕಾರರಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗಾಯಕರಾದ್ ಕೂಡಾ ಆರ್ ಅಪ್ರತಿಮೆರ್.

ಕನ್ನಡೊಡು ಕೂಡಾ ಗೀತಾ, ಜನ್ಮಜನ್ಮೊದ ಅನುಬಂಧೊ, ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೇ, ಪಲ್ಲವಿ ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ಮೂಡ್‍ನ ಆರೆನ ಸಂಗೀತೊ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟೊದವು.

ಹಿಂದಿಡ್ ಇಂಚಪದ ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ಬತ್ತಿನ 'ಚೀನೀ ಕಂ', 'ಪಾ' ಮುಟ್ಟದ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ಕೂಡಾ ಆರೆನ ಗಾನೊ ಗಂಗೆ ಪರಿತ್‍ದ್ಂಡ್. 

ಇಳಯರಾಜಾ ಆರೆಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊದ ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೇ ಅತ್ತಂದೆ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲಾ ಸಂದ್‍ದ್ಂಡ್.




#Article 369: ಭಾಷೆ (127 words)


ಬಾಸೆ / ಭಾಷೆ ಮಾಹಿತಿದ ಸಂವಹನೆಗ್ ನಿರೂಪಿತವಾಯಿನ ಸಂಕೇತೊಲೆ ಪದ್ದತಿ. ಈ ಸಂಕೇತೊಲು ಉಚ್ಚಾರೊ ಆದಿಪ್ಪು, ಬರೆಯಿನವು ಆದಿಪ್ಪು ಅತ್ತಂಡ ಅಬಿನಯೊ ಆದಿಪ್ಪು.  ಬಾಸೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಬೇತೆ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಲೆಡ್ ಇದ್ಯಾಂತಿನ ಗುಣೊಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು.  

ಪರ್ಪಂಚೊಡು ಸಾವಿರೊಡ್ದು ಎಚ್ಚಿಗೆ ಬಾಸೆಲುಂಡು.  ಮಾಂತ ಬಾಸೆಲೆಗ್‍ಲಾ ಈ ರಡ್ಡ್ ಲಕ್ಷನೊಲು ಉಂಡು.  

ಸಂಕೇತೊಲೆ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಗುನೊ ಪಂಡ ಅವೆಕುಲು ಸಂವಹಿಸವುನ ಪಾತೆರೊಗು ಅವು ಹೊಂದೊನೊಡುಂದು ಇದ್ದಿ.  ಉದಾರ್ಮೆಗ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಡ್ nada(ನಾಡಾ) ಪನ್ಪಿ ಸಂಕೇತ ಇದ್ದಿ ಪನ್ಪಿ ಮಾಹಿತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅವೇ ಸಂಕೇತೊ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಆಶಯ ಪನ್ಪು ಮಾಹಿತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.  ನಾನ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಬೊಡು ಈ ಸಂಕೇತೊಲು ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಅವು ಸಂವಹಿಸವುನ ಮಾಹಿತಿನ್ ನೇರೊ ಕೊರೊಲಿ.  

ನರಮಾನಿಯನ ಸಂಪರ್ಕೊದ ಸಲುವಾದ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ -

ಇತಿಹಾಸಡ್ ನರಮಾನಿ ಪರ್ಪಂಚೊದಾದ್ಯಂತೊ ಪರಡಿನಂಚ, ಪರತ್ತ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ದ್ ಪೊಸ ಬಾಸೆಲು ಕಬರ್ ಆದ್ ಅಯಿತಾತೆಗೆ ಪರಡ್‍ಂಡ್.  ಇಂಚಾದ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಬಾಸೆದ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಆದ್ ಇಬಾಗೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ.  ಅಂಚನೆ ಈ ಕುಟುಮ್ಮೊಲೆನ್ ಬಾಸೆದ ವಂಸೊಲೆ ಮರ ಆದ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪೊಲಿ.  ಇನಿತ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತೆದ ಬಾಸೆಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊ, ಆಫ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊ, ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊಲೆಗ್ ಸೇರ್ದುಂಡು. 
 




#Article 370: ಕ್ರಿಸ್ತ ವಂದನ ದೇವಾಲಯ, ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆ (246 words)


ಕ್ರಿಸ್ತ ವಂದನ ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತರೆ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾಪು ತಾಲೂಕುದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಉಂಡು.

ಪಾಂಗಾಳ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ. ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಹೆಚ್ಚ ಬೆನ್ನಿ ಉಂಡು. ಮೂಡಾಯಿಡ್ದ್ ಪಡ್ಡಯಿ ಪರಪು ಒಂಜಿ ಸುದೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮುಡಯಿಡ್ದ್ ಪಾಂಗಾಳ ಆದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಪರಪುಡು. ನೆಟ್ಟೆ ಉಪ್ಪುನವೇ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿ ಪ್ರದೇಶ. ಸುತ್ತಲಾ ಕಂಡ ಇತ್ತ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ಟ್ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಐಕ್ ಜಿಡ್ಡೆ, ಬಂಗ್ಲೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್, ಬಂಗ್ಲೆ ಜಿಡ್ಡೆ, ಬಂಗ್ಲೆ ಗುಡ್ಡೆ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಅವು ಗುಡ್ಡೆ. ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಬೆನ್ನಿದ ಜಾಗೆಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಲು ಇತ್ತ. ಅಲ್ಪ ಬೆನ್ನಿಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದುಂಬು ಬಾರಿ ಬೊಲ್ಲದ ಕಾಲ. ಅಪಗ ಬೊಲ್ಲ ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ ಗ್ ಬನ್ನಗ ಉಂತೆರೆಗಾದ್ ಈ ಎತ್ತರೊ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚ. ಜಿಡ್ಡೆ, ಗುಡ್ಡೆ ಆದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬೆನ್ನಿ ಹೆಚ್ಚ ದಾಯೆ ಪಂಡ. ಈ ಗ್ರಾಮೊಗು ದುಂಬು ಆರ್ಯಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ಯಾಡಿ ಪಂಡ ಆರಿದ +ಅಡಿ= ಆರ್ಯಾಡಿ. ತುದೆ ಎಲ್ಯೆ ಆದ್ ಜಾಗೆ ಆದ್ ಬೆನ್ನಿ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಆಯಿ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ತ ಕಂಡೊಡು ಓಲು ಗರ್ತ್ಂಡಲಾ ತುದೆತ್ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಗರ್ತ್ಂಡ ಎಂಚ ಕೇದ್ (ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣ್) ತಿಕ್ಕುಂಡ ಅಂಚಿನವೇ ಮಣ್ಣ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. 

ಈ ದೇವಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆತಿನಿ ೧೮೫೧ನೇ ಇಸವಿಡ್. ಉಂದೆನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದ ಮಿಶನರಿ ಆಯಿ ರೆವೆ. ಸಿ. ಎಲ್. ಗ್ರೇನರ್. ಈ ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕಾಪು, ಪೊಲಿಪು, ಕೈಪುಂಜಾಲ್, ಮಟ್ಟು, ಉಳಿಯಾರಗೋಳಿ, ಶಂಕರಪುರ, ಮೂಡಬೆಟ್ಟು, ಸುಭಾಶ್ ನಗರ, ಪಾಂಗಾಳ, ಸೀಲಾಪುರ. ಈ ದೇವಾಲಯೊಡು ಇತ್ತೆ ೧೪೫ ಕುಟುಂಬೊಲು ಉಂಡು. ಮುಲ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ದುಂಬು ನೇಯಿಗೆ, ಕಲಿ ಮೂರುನವು, ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಳಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮುಲ್ತ ಧರ್ಮಗುರು ರೆವೆ. ಬುಕಾರ್ಟ್ ಬರ್ಟಿ ಅಮ್ಮನ್ನ.

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತೊಡು ಒಂಜಿ ಶಾಲೆ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಐತ ಪುದರ್ ಯು.ಬಿ.ಎಂ. ಸಿ. ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ. ಉಂದು ೧೮೭೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆದ್ ೧೯೮೦ ಮುಟ್ಟ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಳಿಯಾರಗೋಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಸುರುತ್ತ ಶಾಲೆ ಉಂದು. ಕಾಪುಡು ಒಂಜಿ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಬುಡುಂಡ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಈ ಪರಿಸರೊಟ್ಟು ಇತ್ತ್ ಜಿ. ಇತ್ತೆ ದಂಡತೀರ್ಥ ಶಾಲೆ, ಕೈಪುಂಜಾಲ್ ಡ್ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ಪೊಲಿಪುಡು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ಪಾಂಗಾಳಡ್ ರಡ್ಡ್ ಶಾಲೆ ಉಂಡು.




#Article 371: ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯೊ (762 words)


ನರಮಾನಿಗ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೇತೆ ಜೀವಿಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಮಲ್ಪುನ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರೊಗು ಹಾಲ್ ಮಲ್ಪುನ ರಾಸಾಯನಿಕ|ರಾಸಾಯನಿಕೊಲು (), ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಕೊಲು ವಸ್ತು,ಅತ್ತ್ಂಡ  ಜೈವಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಲು ಭೂಮಿದ ವಾತಾವರಣೊಗು ಸೇರುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗ್ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ 
ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್

ವಾತಾವರಣ ಒಂಜಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಲನಶೀಲ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲರೂಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್, ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಜೀವರಾಶಿಗ್ ಪೂರಕವಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಅವು ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯವಾದುಂಡು

ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಉಂಡಾಪಿನ ವಾಯುಮಂಡಲ ಓಝೋನ ಪದರದ ತೊಂದರೆ,ನರಮಾನಿಯನ ಆರೋಗ್ಯ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಾಂದೆ ಭೂಮಿದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಒಂಜಿ ಅಪಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಕ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷೊಡ್ದು ದುಂಬುಡೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಗುರುತಿಸದೆರ್.

ನರಮಾನಿಯಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪರಿಸರೊಗು ತೊಂದರೆ ಮನ್ಪುನಂಚಿನ ಗಾಳಿಡುಪ್ಪುನ ವಸ್ತುವೊಂಜೆಗ್ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು ಘನರೂಪದ ಕಣಕುಲು, ದ್ರವರೂಪದ ಎಲ್ಯ ಪನಿಕುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ್ ಅನಿಲ ರೂಪೊಡು ಉಪ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಅವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅತ್ತ್ಂಡ್ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತವಾದುಪ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯತೆ ಉಂಡು.

ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲೆನ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅತ್ತ್ಂಡ್ ದ್ವಿತೀಯಕ ಪಂದ್ ವಿಭಾಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯಉಂಡು .ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದ ವಿಸ್ಫೋಟಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಬೊನ್ಯ, ಮೋಟಾರು ವಾಹನೊಡ್ದು ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ಗಾಳಿಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಅನಿಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಲೆಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಗಂಧಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌- ಈ ರೀತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ನೇರವಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು ಪನ್ಪೆರ್.

ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು ನೇರವಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ವಸ್ತುಲು ಅತ್ತ್. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲೆನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು ಗಾಳಿಡ್ ರೂಪು ಪಡೆಪುಂಡು. ನೆಲದ ಮಟ್ಟೊಡುಪ್ಪುನ ಓಝೋನ್, ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಗು ಉದಾಹರಣೆಯಾದುಂಡು ದ್ಯುತಿರಾಸಾಯನಿಕ ಪುಗೆತ ಮಂಜು ಉಂಡು ಮನ್ಪುನ್ ಮಸ್ತ್ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಾದುಂಡು.

ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ದ್ವಿತೀಯಕ ಸ್ವರೂಪೊಡುಲ ಉಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಪಂಡ ಅವು ನೇರವಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ವಸ್ತುಲು ಆದಿಪ್ಪುವ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲೆಡ್ದ್‌‍ಲ ಸಹ ರೂಪುಪಡೆದುಪ್ಪುವ.

ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ದ ‍ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವರದಿಡ್ ಪನ್ಪಿ ಲೆಕ್ಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು () ಆಪಿನ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ೪ನಾತ್ ಮರಣೊಗು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯನೆ ಕಾರಣವಾದುಂಡು

ನರಮಾನಿಯನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ್ ನೇರವಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು ಪನ್ಪೆರ್ .

(SO2) - ಅವೆಟ್‌ಲ ವಿಶೇಷವಾದ್ ರಾಸಾಯನಿಕೊಲೆನ ಮಿಶ್ರಣವಾದಿತ್ತಿನ SO2 ಪಂಡ ಗಂಧಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌: ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಲೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆಡ್ದ್ SO2 ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುಂಡು.

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲೆಣ್ಣೆಲೆಡ್ (ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ) ಗಂಧಕದ ಸಂಯುಕ್ತೊಲು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ, ಅವು ಪೊತ್ತ್‌‍ನಗ ಗಂಧಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, NO2ನಂಚಿನ ವೇಗವರ್ಧಕ ಒಂಜೆನ ಸಮ್ಮುಖೊಡು ನಡಪಿನ SO2ನ ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್‌ ಡ್ದ್ H2SO4 ನಿರ್ಮಾಣ ಆಪುಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಅವೆಡ್ದ್ ಆಮ್ಲ ಬರ್ಸ ಉಂಡಾಪುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಇಂಧನೊಲೆನ್ ಶಕ್ತಿದ ಮೂಲದಂಚನೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಪರಿಸರದ ಮಿತ್ತ್ ಆಪುನ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ ಬಗೆತ ಕಳವಳೊಗು ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕಾರಣವಾದುಂಡು.

(NOx) - ವಿಶೇಷವಾದ್ ಉನ್ನತ ತಾಪಮಾನದ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ಸಾರಜನಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌:ನಗರೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮಬ್ಬುದ ಗುಮ್ಮಟದಂಚನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ತಿರ್ತ್‍ಡೆ ಬೀಜುನ ಗಾಳಿಡ್ ಗರಿ (ಹೈಡ್ರೊಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌)ದಂಚನೆ ಉಂದು ತೋಜುಂಡು.

(CO)ಉಂದು ಬಣ್ಣ ಇಜ್ಜಂದಿನ, ವಾಸನಯಿಜ್ಜಂದಿನ, ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಲ್ಪಂದಿನ ಸ್ವಭಾವದ ಮಸ್ತ್ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲವಾದುಂಡು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರತಂಚಿನ ಇಂಧನದ ಅಪೂರ್ಣ ದಹನಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ಉಂದು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುಂಡು. ವಾಹನೊಲೆಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಗಾಳಿ ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಂದ್ ಪನೊಲಿ.

(CO2) - ಉಂದು ದಹನಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಜೀವಿಸವುನ ಶರೀರ ರಚನೆಲು ಜೀವಾಧಾರಕವಾದಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಅನಿಲವಾದುಂಡು. ಉಂದು ವಾತಾವರಣದ ಒಂಜಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವಾದುಂಡು.

VOCಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಹೊರಾಂಗಣ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲಾದುಂಡು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಅಯಿಕುಲೆನ್ ಮೀಥೇನ್‌ (CH4)ಬೊಕ್ಕ ಮೀಥೇನ್‌- ಅತ್ತಂದಿನವು(NMVOC) ಪಂದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗೊಳಾದ್ ಕುಡೊಂಜಿ ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್ ಮೀಥೇನ್‌() ಒಂಜಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದುಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನೊಗೊ ಉಂದು ಕಾರಣವಾದುಂಡು. ಬೇತೆ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ VOCಲು ಗಮನಿಸವೊಡಾಯಿನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಅದಿತ್ತ್ ದ್, ಓಝೋನ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸವುನೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾತಾವರಣೊಡು ಮೀಥೇನ್‌ ಉಪ್ಪುನ  ಅವಧಿನ್ ಹೆಚ್ಚಿಸವುನಡ್ ಅಯಿಕುಲು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸವುಂಡು. ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಅಯಿಕುಲೆನ ಪರಿಣಾಮ ಬದಲಾವೊಂದು ಪೊಪುಂಡು. NMVOCಡುಪ್ಪುನ ವಾಸನಾಯುಕ್ತ ಸಂಯಕ್ತಳಾಯಿನ ಬೆನ್‌ಝೀನ್ (), ಟಾಲೀನ್‌ () ಬೊಕ್ಕ ಗ್ಸೈಲೀನ್‌ಲು () ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಲುಂದು ಸಂದೇಹ. ಅಯಿಕುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯ ಸರೀರ ಒಡ್ಡ್ಂಡ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. 1,3-ಬ್ಯೂಟಾಡಯೀನ್‌ (1,3-Butadiene) ನನೊಂಜಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂಯುಕ್ತವಾದುಂಡು ಉಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು

ಅತಿಸೂಕ್ಮ ಕಣೊಕುಲೆನ ಪಾರ್ಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್‌(PM) ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಲ್ಯ ಕಣಕುಲುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಅನಿಲದೊಟ್ಟುಗು ತೇಲೊಂದುಪ್ಪುನ ಘನ ಅತ್ತ್ಂಡ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥದ, ಬಜಿ ಕಣ್ಣ್‌‍ಗ್ ತೋಜಾಂದಿನಾತ್, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣೊಕುಲಾದುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ್, ಕಣೊಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಅನಿಲನ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ದೂಳು (ಎರೊಸೋಲ್‌)ಪನ್ಪೆರ್. ಅತೀಸೂಕ್ಮ ಕಣೊಕುಲೆನ್ ವಸ್ತುದ ಮೂಲೊಲು ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತವಾದಿಪ್ಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಕುಲು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲೆಡ್ದ್,ಧೂಳುದ ಬಿರುಗಾಳಿಡ್ದ್, ಕಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ  ಪಜಿರ್  ತಪ್ಪಲ್‌ದ ಅಗ್ನಿಡ್ದ್, ಜೀವಂತ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಕುಲೆನ ಪನಿಡ್ದ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ್ ಉಂಡಾಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ವಾಹನೊಲೆಡ್ದ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರೊಲೆಡ್ದ್ ಅಂಚನೆ ಬಗೆಬಗೆತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆಡ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಲೆನ್ ಪೊತ್ತಾಪಿನಂಚಿತ್ತಿನ ನರಮಾನಿಯನ ಚಟುವಟಿಕೆಲು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಧೂಳುನು (ಎರೊಸೋಲ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೊ. ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲನ್ ಸರಾಸರಿಯಾದ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನ್‌ನಗ ನರಮಾನಿಯನ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಡ್ದ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಯಿನ- ಮಾನವಜನ್ಯ ದೂಳು - ನಮ್ಮ ವಾತಾವರಣೊಡುಪ್ಪುನ ಧೂಳುದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಶೇಕಡಾ 10 ಭಾಗದಾತ್ ಉಂಡು. ವಾತಾವರಣೊಡು ಸೂಕ್ಷ್ಮಕಣೊಕುಲೆನ ಮಟ್ಟ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ ಹೃದ್ರೋಗ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆಪಿನ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ದಂಚಿನ ಅಪಾಯೊಲು ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. 

(CFC ಲು)  ಗಳಸೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಯಿನ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆಡ್ದ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಯಿನ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲಾದಿತ್ತ್'ದ್, ಓಝೋನ್ ಪದರೊಗು ಅವು ಹಾನಿಕಾರಕವಾದುಂಡು.

(NH3) ಉಂದು ಕೃಷಿಕ್ ಸಂಬಂಧಿಸಯಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆಡ್ದ್ ವಿಸರ್ಜನೆ ಆಪುಂಡು  ಅಮೋನಿಯಾ NH3 ಪನ್ಪಿ ಸೂತ್ರನ್ ಹೊಂದುದುಂಡು . 
ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಲು ಬೊಕ್ಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಲೆನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸವುನ ಮುಖಾಂತರ, ಭೂಮಂಡಲದ ಜೀವಿಲೆನ ಪೌಷ್ಠಿಕ ಅಗತ್ಯೊಲೆಗ್ ಅಮೋನಿಯಾ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಣಿಕೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. 
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪರೋಕ್ಷವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಔಷಧವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕವಾದ್ ಲ ಅಮೋನಿಯಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.  ಆಂಡಲ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಡ್ ಅಮೋನಿಯಾ  ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತು ಆದುಂಡು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲೊಡು ರೂಪುಪಡೆಯಿನ ಪುಗೆ ಕಬಿದಿನ ಮಂಜು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಡ್ದು ಬರ್ಪುಜಿ. ವಾಹನೊಲೆನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಜನ್ಯ ಉರುವಲುಲೆನ ಬಳಕೆ(ಡೀಸಲ್,ಪೆಟ್ರೋಲ‍್), ಬೊಕ್ಕ ಕೈಗಾರಿಕಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ಮಲಿನ ವಸ್ತುಲು ವಾತಾವರಣದ ದೊಂಬುಗು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ್ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು ರೂಪುಪಡೆಪುಂಡು .ಉಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಸರ್ಜನ ವಸ್ತುದೊಟ್ಟಿಗೆ  ಸಂಯೋಜನೆ ಆದ್ ದ್ಯುತಿರಾಸಾಯನಿಕ ಪುಗೆ ಕಬಿದಿನ ಮಂಜು ಆದ್ ರೂಪುಪಡೆಪುಂಡು.

ನೆಲಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್(O3)

ಓಝೋನ್ (O3) ಪನ್ಪಿನ ಹವಾಗೋಲದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾದುಂಡು. (ಉಂದು ಓಝೋನ್ ಪದರ  ಪಂದ್  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಪನ್ಪಿ   ವಾಯುಮಂಡಲದ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಭಾಗೊಲೆನ ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಲ ಆದುಂಡು). ಉಂದೆತ ಉಲಯಿದ ದ್ಯುತಿರಾಸಾಯನಿಕ ಬೊಕ್ಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಲು, ವಾತಾವರಣೊಡು ಪಗೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆ ಸಂಭವಿಸವುನ ಮಸ್ತ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆನ್ ಪ್ರಚೋದಿಸವುಂಡು.ನರಮಾನಿಯನ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ ಕಾರಣೊಡ್ದು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನದ ದಹನಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ) ಉಂಡಾಯಿನ ಅತಿರೇಕವಾದ್ ಉನ್ನತವಾದ್ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣೊಲೆನ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಉಂದೊಂಜಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕವಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಪುಗೆತ ಮಸುಕುದ ಒಂಜಿ ಘಟಕವಾದುಪ್ಪುಂಡು.  

ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು 

ಮಸ್ತ್ ಕಾಲ ಉಪ್ಪುನ ಜೈವಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕೊಲು (POP)ಲು
ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಳಾದಿತ್ತ್‌ದ್, ರಾಸಾಯನಿಕ, ಜೈವಿಕ, ಬೊಕ್ಕ ದ್ಯುತಿವಿಭಜನೆದ ಪ್ರಕ್ರಿಯದ ಮೂಲಕ ಉಂಡಾಪಿನ ಪರಿಸರದ ನಾಶೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಅಂಚಾದ್, ಅವು ಪರಿಸರೊಡೆ ಮಸ್ತ್ ಕಾಲ ಉಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ  ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿದ ಸಾಗಾಟನೆ, ನರಮನಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿ ಅಂಗಾಂಶದ  ಜೈವಿಕ ಸಂಚಯನ, ಆಹಾರ ಸರಪಳಿದ ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ  ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯನ್ ಅವು ಪಡೆತ್ಂಡ್.ಅತ್ತಂದೆ,ನರಮಾನಿಯನ ಆರೋಗ್ಯ್ ಬಕ್ಕ ಪರಿಸರದ ಮಿತ್ತ್ ಭಾರಿ  ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಭಾವನ್  ಅವೆಕ್ಲ್ ಹೊಂದೊಂದುಲ್ಲ..




#Article 372: ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ (1088 words)


ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್(ಸ್ವಿಟ್ಝರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್,  ಸ್ವಿಸರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವಿಟ್ಸರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವಿಟ್ಸರ್ಲ್ಯಾಂಡ್',Switzerland, Confederatio Helevtica, CH, ).

ಯುರೋಪ್ ಖಂಡತ ಪಡ್ಡಾಯಿ- ಕೇಂದ್ರೊ ಭಾಗೊಡುಗಿರಿಪರ‍್ವತೊಲು, ಸುದೆಕುಲು ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕೆದುಕುಲು ಕೂಡ್ದಿನ, ಪಚ್ಚೆ ಪರಿಸರೊತ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ,  ಅಂಚನೆ  ಪ್ರಪಂಚೊದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯೊಗು ಸೇರ‍್ದಿನ, ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದೇಸೊ . ಪ್ರಬಲವಾದ್ ಬುಳೆತಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮದ ಕಾರಣವಾದ್ ಅಂಚನೆ ಸ್ವಛ್ಚವಾಯಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ‍್ವಹಣೆಡ್ ಜಗತ್ತ್’ಡ್ ಮುಂಚೂಣಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ದೇಶ.

ಅಂಚನೆ, ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶ ಊಂಚಿದ ಕೈಗಡಿಯಾರ (ವಾಚ್) ಬೊಕ ಚಾಕಲೇಟ್ ಉದ್ಯಮೊಲೆಗ್ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೊವೊಂದುಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಪರ‍್ಯಾಯ ನಾಮ “ಕಾನ್ಫೆಡೊರೇಶಿಯೊ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ”(Confederatio Helevtica) ಇನ್ನಗ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟೊಲು ಇಂದ್ ಅರ್ಥ. “ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ” ಇನ್ಪಿನವು ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಭಾಷೆದ ಪುರಾತನ ಪುದರ್. ಕಾನ್ಫೆಡೊರೇಶಿಯೊ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ (CH) ಇನ್ಪಿನೆನೆ ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಪುದರಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರಾ, ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ  ಅಂಚೆ ಸಂಕೇತ ಅಂಚನೆ ಅಂತರಜಾಲದ ದೇಶ ಸಂಕೇತ : .CH. ಆದುಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆರ್ನ್ (Bern, Berne) .

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಕೆಂಪು ಮೆಯಿಟ್ ಬೊಲ್ದುದ ಕತ್ತೆರಿ (ಕ್ರಾಸ್, ) ಚಿಹ್ನೆ ಆದುಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ದೇಶೊದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಜರ್ಮನ್. ಆಂಡಲಾ ಈ ದೇಶೊಡು ನಾಲ್ ಭಾಷೆಲೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾಷೆಲು ಇಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ತೊಂದೆರ್: (೧) ಜರ್ಮನ್ (೨) ಫ್ರೆಂಚ್ (೩) ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೊಕ (೪) ರೋಮಾಂಶ್. ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಜರ್ಮನಿ, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಇಟಲಿ ಬೊಕ ನೈಋತ್ಯೊಡು ರೋಮ್ (ಗ್ರೀಸ್) ದೇಶೊಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಈ ದೇಶೊಲೆನ ಭಾಷೆಲು ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊಡು ದುಂಬುಡು ದಿಂಚಿ ಬುಳೆವೊಂದು ಬೈದಾ. ಈ ದೇಶೊಡು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಡ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ೭೪% ಆಂಡಾ  ಒರಿದಿನಕುಲು ಫ್ರೆಂಚ್ (೨೧%), ಇಟಾಲಿಯನ್ (೪%) ಬೊಕ ರೋಮಾಂಶ್ (೧%) ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಬೇರ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ನಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾಷೆಲು ಅತ್ತಾಂದೆ, ಎಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಸ್ಪಾನಿಷ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಟರ್ಕಿಶ್, ಅಲ್ಬಾನಿಶ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಭಾಷೆದ ಜನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಪಣವು ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್. ಅಯಿತ ಸಂಕೇತ ಕೂಡಾ: CHF. ಇತ್ತೆ  (ಮೇ ೨೦೧೮) ಒಂಜಿ ಸ್ವಿಸ್ ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್ವಿನಿಮಯ ಬಿಲೆ ೬೮ ರೂಪಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತಾಂದೆ ಯೂರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟದ  (Euro) ಪಣವುಲಾ ಈ ದೇಶೊಡು ನಡಪುಂಡು.  ಇತ್ತೆ  (ಮೇ ೨೦೧೮) ಒಂಜಿ ಯೂರೊದ ವಿನಿಮಯ ಬಿಲೆ ೮೦ ರೂಪಾಯಿ ಆದುಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಸಂಕೇತ (ಡಯಲಿಂಗ್ ಕೋಡ್) +೪೧ ಆದುಂಡು

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೧,೨೮೫ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು. ಅಯಿಟ್ ಸುದೆ-ಕೆದು-ಗಿರಿಕುಲೆನ್ ಬುಡುಂಡ ನೆಲ ಭಾಗದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೩೯,೫೧೬ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು. 

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ೨೦೧೮ನೆ ಇಸವಿದ ಒಟ್ಟು  ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಂದಾಜಿ  ೮೫.೪ ಲಕ್ಷೊಲು (೮.೫೪ ಮಿಲಿಯನ್).

 
ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ದೇಶೊಡು    ವರ್ಷೊಡು ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ  ಕಾಲಮಾನವಲಯೊಲೆನ್ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಣುವೆರ್. 

ಕಾಲಮಾನ ಬದಲಾಪಿನ ದಿನಾಂಕೊಲೆನ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದುಂಬತಿಗೆ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ UTC+5.30  ಆದುಂಡು. ಇನ್ನಗ ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಶ್ವ ಸಮಯ (Coordinated Universal Time) ಅತ್ತಾಂಡ ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ಸರಾಸರಿ ಸಮಯೊರ್ದು (GMT- Greenwich Mean Time) 5.30 ಗಂಟೆ ದುಂಬು ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಲು ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್'ಗ್ ಪೋನಗ ಅಕಲೆನ ಕಾಲಮಾನೊಗು ಅನುಗುಣವಾದಿಪ್ಪರೆ, ಕೈಗಡಿಯಾರೊಲೆನ್  ಅರೆಬೇಶೊಡು (ಮಾರ್ಚಿ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) 3.30 ಗಂಟೆ , ಚಳಿಗಾಲೊಡು 4.30 ಗಂಟೆ ಪಿರ ದೀವೊಡಾಪುಂಡು! ಇನ್ನಗಾ, ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡು ನಡುಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12.00ಗಂಟೆ ಆನಗ, ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡುಡು (ಅರೆಬೇಶೊಡು  ಮಾರ್ಚಿ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಕಾಂಡೆ 8.30 ಗಂಟೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು.

ನನೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಇನ್ನಗ ಸ್ವಿಟ್ಸರ'ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬೊಕ ಅಯಿತ ಕೈತಲ್ದ ಯೂರೋಪ್ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಸೂರ್ಯೆ ಮುರ್ಕುದು ಕತ್ತಲೆ ಆಪಿನಿ ರಾತ್ರೆದ 8.30/ 9.30 ಗಂಟೆದ ಸಮಯೊಡು.ಅದಮುಟ್ಟಲಾ ಬಯ್ಯದ ಬೊಲ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಕೇಂದ್ರ ಯೂರೋಪುದ ದೇಶ. ಸೂರ್ಯೋದಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ೫.೩೦ ಗ್ ಆಂಡಾ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಬಯ್ಯಡ್ ಸುಮಾರಾದ್ ೯.೦೦ ಗಂಟೆ ಇಜಿಂಡ ನನಲಾ ತಡಾದ್ ಆಪಿನ ಉಂಡು.  ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡು ರಾತ್ರೆ ಆನಗಲಾ (ಅಂದಾಜಿ ೧೦.೦೦ ಗಂಟೆ ರಾತ್ರೆ) ಆ ದೇಶೊಡು ಬಯ್ಯದ ಬೊಲ್ಪು ತೋಜುನಲಾ ಉಂಡು. ಅರೆಬೇಶೊಡು ಅವುಲು ದಿನತ ೧೫ - ೧೬ ಗಂಟೆದಾತ್ ಪೊರ್ತು ಪಗೆಲ್ದ ಬೊಲ್ಪು ತೋಜುನಲಾ ಉಂಡು. 

ವರ್ಷೊಡು ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗೊಲು ಎಚ್ಚ ಅರೆಬೇಶದ ಕಾಲ: ಅದಗ ಗರಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಮಾನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 21 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್, ಕನಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಮಾನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 12 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಾಡಿಕೆ ಉಂಡು. ವರ್ಷೊಡು ಜನವರಿ ತಿಂಗೊಲು ದಿಂಜ ಚಳಿತ ಕಾಲ:ಅದಗ ಗರಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಮಾನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್, ಕನಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಮಾನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ -2 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಉಂಡು. ಪರ್ವತ  ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಪಗೆಲ್ದ ಉಷ್ಣಮಾನ  - 5 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ ಇಜಿಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್'ಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊಡು ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಬರ್ಸ ಬೂರುನ ಪ್ರಮಾಣ 1101 ಮಿಲಿಮೀಟರುಲು. ವರ್ಷದ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗೊಲುಡು 120 ರ್ದು 132 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ದಾತ್ ಬರ್ಸ ಬೂರುನ ಉಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್'ದ ತೆಂಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಆಲ್'ಪ್ಸ್  (Alps) ಪರ್ವತೊ ಶ್ರೇಣಿಲು ಬೊಕ ಬಡಕಾಯಿ-ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮರ್ಗಿಲ್'ಡ್ ಜೂರಾ (Jura) ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಲು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊಡು  ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು ೩೦೦ ಮೀಟರುರ್ದು ಎಚ್ಚ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ವತೊಲು ಅಂದಾಜಿ  ಉಲ್ಲಾ ಇಂದ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದೆರ್. ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತೊಲೆನ ಕೊಡಿಟ್ ಹಿಮ ಮುಚಿದ್ ಇತ್ತ್'ದ್ ಶೈತ್ಯದ ವಾತಾವರಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಹಿಮ ಮಿಶ್ರಿತ ಬರ್ಸ ಬೂರುನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುಂಡು. ಗಿರಿಶಿಖರೊಲೆನ ಮೇಲ್ದ ಹಿಮ ವಂತೆ ವಂತೆ ಕರಾದ್ ಹಿಮನದಿ (ಗ್ಲೇಶಿಯರ್-glacier) ಯಾದ್ ಪರಪುನೆನ್'ಲಾ ತೂವೊಲಿ.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ದೇಶದ ೨೦% ಭಾಗ ಆಲ್ಪ್’ಸ್ (Alps) ಇನ್ಪಿನ  ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಪೋತುಂಡು. ಆಲ್ಪ್’ಸ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್’ಡ್  ದುಂಬರಿಯಿನ ಭಾಗೊ. ಆಲ್ಪ್’ಸ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಡ್  ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು ೪,೦೦೦ ಮೀಟರುರ್ದು  ಎಚ್ಚ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುನ  ಕನಿಷ್ಟ ೨೪ ಪರ್ವತ ಶಿಖರೊಲು ಉಲ್ಲಾ. ಆಲ್ಪ್’ಸ್ ಪರ್ವತೊಲೆರ್ದ್ ಪ್ರಸ್ಥ ಭೂಮಿಗ್  ಪರತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ಸುದೆಕುಲು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಕಟ್ದ್ ಪಾಡ್ದಿಲೆಕ್ಕ ಆದಿತ್ತದ್ ಪೊರ‍್ಲುದ ಕೆದುಕುಲಾದ್ ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ದೇಶದ ಅಮೂಲ್ಯ ಜಲಮೂಲೊಲಾದ್ ಉಲ್ಲಾ. 

ಆಲ್ಪ್’ಸ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಅತ್ತಾಂದೆ, ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ದೇಶದ  ಪಡ್ಡಾಯಿ - ವಾಯುವ್ಯೊದ  ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಜೂರಾ (Jura) ಪರ್ವತೊಲುಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದು ಮಾಂಟೆ ರೋಸಾ (Monte Rosa) ಪರ್ವತ ಶಿಖರ:‍ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು  ೪,೬೩೪ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಅತಿ ತಿರ್ತ್’ದ (ತಗ್ಗ್‘ದ) ಬಿಂದು ಮೆಗ್ಗಿಯೋರೆ ಕೆದು (Lake Maggiore); ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು  ೧೯೩ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು.

ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಕೆಲವು ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್'ದ  ಪರ್ವತೊ ಶಿಖರೊಲೆನ ವಿವರ ಈ ತಿರ್ತ್'ದ ಪಟ್ಟಿಡ್ ತೋಜಾದುಂಡು: 

ಪ್ರವಾಸಿಲೆನ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ಟಿಟ್ಲಿಸ್  (Titlis) ಬೊಕ ಯುಂಗ್'ಫ್ರೋ (Jungfrau) ಇನ್ಪಿನ  ಗಿರಿ ಶಿಖರೊಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾತುಂಡು. ಯುಂಗ್'ಫ್ರೋ  ಗಿರಿ ಶಿಖರೊಗು ಜ್ಯೂರಿಕ್ ನಗರೊರ್ದು ಪ್ರವಾಸಿಲು  ರೈಲ್ ಡ್  ಪೋವಾರೆ ಆಪುಂಡು. ಯುಂಗ್'ಫ್ರೋ ಶಿಖರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು ೪೧೫೪ ಮೀಟರು ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಡ್  ಯುಂಗ್'ಫ್ರೋ ಇನ್ನಗ ಜವಂದಿ ಪೊಣ್ಣು (ಕುಮಾರಿ, ಕನ್ಯೆ) ಇನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಟಿಟ್ಲಿಸ್ ಗಿರಿಶಿಖರೊಡು ವಿಹಾರೊಗು ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್'ದೆರ್. ಟಿಟ್ಲಿಸ್ ಶಿಖರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು ೩,೨೩೮ ಮೀಟರು ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊಡು ರೈನ್ (Rhine ), ಆರೆ (Aare ), ರೋನ್ (Rhone ), ಅಡಿಗೆ (Adige ), ರೌಸ್ (Reuss ), ತೂರ್ (Thur ), ಲಿಂತ್ -ಲಿಮ್ಮತ್ (Linth und Limmat ) ಇತ್ಯಾದಿ ಸುದೆಕುಲು ಪರಪುವಾ.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್  ಪೊರ್ಲುದ ಅಂಚನೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾದಿಪ್ಪುನ ಕೆದುಕುಲೆಗ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ದೇಶ. ಈ ದೇಶೊಡು ಸುಮಾರಾದ್ ೭೦೦೦ ದಾತ್  ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಯಿನ  ಎಲ್ಯ-ಮಲ್ಲಾ ಕೆದುಲುಲು ಉಲ್ಲಾ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಅಯಿಕುಲೆಡ್, ೩೦ ಹೆಕ್ಟೇರುರ್ದು ಮಲ್ಲ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ  ಇಪ್ಪುನ ಕೆದುಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦೩. ಉಂದೆಟ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಫೋತಿನ ಕೆಲವು ಕೆದುಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ಕೊರ್ತುಂಡು:

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಕ್ಕೂಟೊಡು ೨೬ ಎಲ್ಯ ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಲು ಸೇರ್ದುಲ್ಲಾ. ಈ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ಅಕುಲು  (Cantons) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕೇಂಟೋನುಲೆಗ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಡಳಿತ ಉಂಡು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಯಿನ ಕೇಂಟೋನು ರಾಜಧಾನಿಲು ಉಂಡು, ಅಂಚನೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೇಂಟೋನು ಧ್ವಜಕುಲುಲಾ ಉಂಡು. ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರೊಲು ಬನ್ನಗ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಗ್ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ತೊಣುವೆರ್.

ಜ್ಯೂರಿಕ್, ಜಿನೇವಾ, ಬೆರ್ನ್,ಬಾಸೆಲ್, ಲ್ಯೂಸರ್ನ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

 (Zürich) ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ವಿಮೆ ಉದ್ದಿಮೆಲೆಡ್ ದುಂಬು ಉಪ್ಪುನ ನಗರ.ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಕೆದು (ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪.೧ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀ.)ತ ತಿರ್ತ ಮೆಯಿಟ್ ಪರಪುನ ಲಿಮ್ಮತ್ ಸುದೆತ  ಸುತ್ತ ಬುಳೆತಿನ ಊರು ಜ್ಯೂರಿಕ್. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು  ಸರಾಸರಿ ೪೦೮ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೯೧.೮೮ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀ.(ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಕೆದು ಸೇರ್ದ್).   

 ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ರಡ್ಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ. ದಿಂಜ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದೊಲೆಗ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿನ ಮಹಾನಗರ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೊ(ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್- United Nations)ಲೆನ ಯುರೊಪ್ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ ರೆಡ್'ಕ್ರಾಸ್ (Red Cross)ದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಲು ಜಿನೇವಾ ನಗರೊಡು ಉಲ್ಲಾ. ಜಿನೇವಾ ಕೆದುತ ಕೈತಲ್ ಬುಳೆತಿನ ನಗರ. ನಗರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧೫.೯೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀ. ನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು ೩೭೫ ಮೀಟರು.

 ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ರಾಜಧಾನಿ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಉಪ್ಪುನ ನಗರ. ಬೆರ್ನ್ ನಗರದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಭವನದ  ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮಿತ್ತ್  ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶಿಯೋ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ ಇನ್ಪಿನ ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಮ ದಾಖಲಾತುಂಡು.

 ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ಮೂಜನೆಯ ಮಲ್ಲ ನಗರ.  (Basel Mission) ಸ್ಥಾಪನೆ ಆದಿತ್ತಿನ ನಗರ. ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ (೧೮೧೫-೨೦೦೧) ಮೂಲವಾದ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಿದ್ದಾಂತೊಲೆನ ಪ್ರಚಾರೊಗಾದ್ ಸುರುವಾಯಿನ ಜರ್ಮನ್-ಸ್ವಿಸ್  ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಂಡಲಾ ನಂಮ  ಕುಡಲದಂಚಿನ ಊರುಡು ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ್ ನಿಲೆಯಾದ್ ಕನ್ನಡ ತುಳು ನಿಘಂಟು- ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂಚನೆ ಕುಡಲದ  ಓಡುದ ಉದ್ದಿಮೆದ  ವಿಕಾಸೊಗು ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥೆ. ೨೦೦೧ನೆ ಇಸವಿರ್ದ್ ಬೊಕ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್'ದ ಕಾರ್ಯೊಲು ಮಿಶನ್ ೨೧ ಇನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆತುಂಡು.

 ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ಅವೇ ಪುದರುದ ಕೆದುತ ಬರಿಟ್ ಅವೇ (ಲ್ಯೂಸರ್ನ್) ಪುದರುದ ದ ಮುಖ್ಯನಗರ ಆದುಂಡು.

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ದೇಶ ರಾಜಕೀಯವಾದ್ ತಟಸ್ಥ ರಾಜನೀತಿದ ದೇಶೊ.  ೧೮೧೫ನೆ ಇಸವಿದ ಪ್ಯಾರೀಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಬೊಕ್ಕ ತಟಸ್ಥ ರಾಜನೀಯ ನೀತಿನ್ ಅನುಪಾಲನೆ ಮಲ್ತಿನ ಈ ದೇಶೊ ಒವ್ವೇ ದೇಶೊದ ಮಿತ್ತ್ ಯುದ್ದೋಗು ಪೋತಿಜಿ. 

ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍’ಲ್ಯಾಂಡ್  ದೇಶೊಡು ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು.ಪ್ರಜೆಕುಲೆಗ್ ಸಾರ್ವಭೌಮಾಧಿಕಾರ (sovereignty) ಉಂಡು.  ಪದಿನೆಣ್ಮ ವರ್ಷ ಕರಿದಿನ ಮಾತಾ  ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರೀಕೆರೆಗ್  ಮತದಾನದ ಅಧಿಕಾರ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರೊಗುಲಾ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಕುಲೆಗ್ ಅಂಚೆ ಮುಖೇನ ಮತದಾನ ಪತ್ರ ಕಡಪುಡುದು ಸರಕಾರ ನೇರ ಜನಾಭಿಮತ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ'ದ್ ದುಂಬರಿಪುಂಡು. ಅತಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ವಿಷಯೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಕಡ್ಡಾಯ ಜನಾಭಿಮತ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಸ್ವಿಸ್  ನಾಗರೀಕರ್  ನಿಯತ ಜನಾಭಿಮತೊನು (೧) ಅಂಚೆ ಮೂಲಕ (೨) ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮೂಲಕ ಇಜಿಂಡ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್/ಅಂತರಜಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಮೂಲಕ ಸರಕಾರೊಗು ತೆರಿಪಾವೊಲಿ.ವಿದೇಶೊಲೆಡ್ ನಿಲೆಯಾತಿನ ನೋಂದಾಯಿತ ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರೀಕೆರೆಗ್ಲಾ ಮತದಾನ ಅಧಿಕಾರ ಉಂಡು.




#Article 373: ಬೆಞಣ (349 words)


ಬೆಞಣ ಉಂದು ಪೇರ್ದ  ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರತಿದಿನ ತಿಂದ್ಂಡ ಸದಾ ಅರೋಗ್ಯವಂತೆರಾದ್ ಉಪ್ಪೊಲಿ. ಬೆಂಞಣೊನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತೆನಸ್ಸ್ ದೊಟ್ಟಿಗೆ ತಿನೊಲಿ . ನುಪ್ಪುಗು ಬೆರಸದ್ ,ಫಲ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಲಾಡ್‌ಗ್ ಬೆರೆಸದ್, ಅಂಚನೆ ನುಪ್ಪುಡು ಮಲ್ತಿನ ಬಾತ್ ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆಸದ್ ತಿನೊಲಿ.ಬೆಞಣೊನು ಪೇರ್‌ಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಪೇರ್‌ನ್ ರೆನಿಟ್ (ಕಂಜಿಲೆನ ಬಂಜಿಡುಪ್ಪುನ ಕಿಣ್ವಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ) ಅತ್ತ್ಂಡ ಲಿಂಬೆರಸ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಿನಿಗರ್ ದಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಆಮ್ಲೀಯ ಖಾದ್ಯ ವಸ್ತುದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪೆರ್ಪುಗಟ್ಟದ್ ಬೊಕ್ಕ (ಹ್ವೇ ಪನ್ಪಿ) ದ್ರವ ಭಾಗನ್ ಅರಿತ್‌ದ್ ಪಡೆವುನಂಚಿನ  ಒಂಜಿ ಕ್ಷೀರೋತ್ಪನ್ನನ್ ಬೆಂಞಣ ಪನ್ಪೆರ್ ಪುಳಿಯಾಯೆರೆ ಬುಡ್ತಿನ ಪೇರ್ (ಪಜಿ ಪೇರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಡ್ಡಿ  ಸೇರಯಿನ ಪಾಶ್ಚೀಕರಿಸಯಿನ ಪೇರ್) ಸಹ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ್  ಬೆಞಣ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಪುಳಿ ಪೇರ್ದ ಬಾವೆನ್ ಈ ರೀತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನ ಆಮ್ಲೀಯತೆ ಪೇರ್‌ದ ಪ್ರೋಟೀನುಲು (ಕೇಸೀನ್) ಘನರಾಶಿಯಾದ್ ಸಿಕ್ಕ್ ಆಪಿನಂಚ ಮಲ್ಪುಂಡು ,ಬೊಕ್ಕ ಪೇರ್ ಬೆಞಣ ಆಪುಂಡು

ದಿನೊಕ್ಕು 250-600 ಗ್ರಾಂ ಬೆಂಞಣ ತಿಂದ್ ನ ನರಮಾನಿ ಜೀವಮಾನ ಪೂರ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತೆಯಾದ್, ಉತ್ಸಾಹೊಡು ಉಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರಾಯ ಆಪಿನೆನ್  ನಿಧಾನ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಹಾಳ್ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಹೃದಯ ಬೊಕ್ಕ ನರನಾಳದ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟು ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ದ್ ಅಧ್ಯಯೊನೊಡ್ದು ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ವಿಷಯ.
ಪೇರ್‍ಡ್ದ್ ತಯಾರಾಪಿನ  ಬೆಞಣೊಡು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ,ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್,ಮೆಗ್ನಿಷಿಯಮ್,ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ2 ಬೊಕ್ಕ ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ12 ಸೇರ್ದಿನಂಚನೆ ನನಲಾತ್ ಪೌಷ್ಟಿಕ ವಸ್ತುಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.
ಆಫ್ರಿಕದ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಕುಲು ಪ್ರ್ರತಿ ದಿನ ಬೆಂಞಣ ತಿನ್ಪೆರ್. ಅಕುಲೆನ ನೆತ್ತೆರ್ಡ್  ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ಕಡಿಮೆ ಉಪ್ಪುನೆ  ಅಂಚನೆ ಮುಕುಲು ದಿನಾಲ ಬೆಞಣ ತಿನ್ಪಿನೆರ್ದಾತ್ರ ಅಕುಲೆನ ಆಯಸ್ಸೂ  ದೀರ್ಘ ಪನ್ದ್ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡ ವೊಂಜಿ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ಂಡ್.ಪ್ರತಿ ದಿನಲ ಕಾಂಡೆದ ಪೊರ್ತು ಬೆಞಣ ತಿನ್ಪಿನವು ಸರೀರೊ ಭಾರಿ ಎಡ್ದೆ.

ಪ್ರತಿ ದಿನಲ ಕಾಂಡೆದ ಪೊರ್ತು ಬೆಞಣ ತಿಂದ್ಂಡ ನಮ್ಮ  ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸರಿಯಾದ್ ಆದ್ ನಮ್ಮ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವಾಣುಡ್ದು ಉಂಡಾಪಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆನ್ ಬೆಞಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆದಪಗದ ಉರಿಯೂತನ್ ಬೆಞಣ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಬೆಞಣೊಡುಪ್ಪುನ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಗುಣ ಸರೀರೊಡು ಜಾಸ್ತಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಸೋಡಿಯಂದ ಅಂಶೊನು ಪಿದಯಿ ಪಾಡೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಅಂಚಾದ್ ನೆತ್ತೆರ್ದ ಒತ್ತಡೊ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತೆರ್ದ ಒತ್ತಡೊ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡಾಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.ಬೆಞಣೊ ನೆತ್ತೆರ್ದ ಒತ್ತಡೊ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನೆದೊಟ್ಟುಗು ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯೊನುಲ ಎಡ್ಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಬೆಞಣೊಗು ರೋಗೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ಪಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಾಣುಲೆನ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ಲ್‌ದ ಪದರನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಂಡು.ಬೆಞಣೊಡುಪ್ಪುನ ಮೆಗ್ನಿಷಿಯಮ್,ಸತು ,ಸೆಲೆನಿಯಮ್ ದಂಚಿನ ಖನಿಜೊಲು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿನ್ ವೃಧ್ದಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಒಂಜಿ ಕಪ್ ಬೆಞಣೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ೨೫೦ಮಿ ಗ್ರಾಂದಾತ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಉಪ್ಪುಂಡು .ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ದ ಅಂಶ ನಮ್ಮ ಎಲುಕು ಬಲ ಕೊರ್ಪುಂಡು.ಅಂಚಾದ್ ಪ್ರತಿ ದಿನಲ ಕಾಂಡೆದ ಪೊರ್ತು ಬೆಞಣ ತಿಂದ್ಂಡ ನಮ್ಮ ಎಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.

ಬೆಞಣೊ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಲೆನ್ ಪಿದಯಿ ಪಾಡುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಬಂಜಿ ಬೇನೆ,ಬಂಜಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ಕಾಂಡೆದ ಪೊರ್ತು ಬೆಞಣ ತಿಂದ್ಂಡ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.

ಬೆಞಣೊಡು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಕೂಳಿ ಬೊಕ್ಕ ನಿಜಿತ ಬಲೊಕು ಪ್ರತಿ ದಿನಲ ಬೆಞಣೊಡು ತಿನ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ.ಕೂಳಿ ಬೊಕ್ಕ ನಿಜಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡು ಮಲ್ಪುನ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲನ್ ಬೆಞಣೊ ನಿಯಂತ್ರಣೊ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಮೂಲವ್ಯಾಧಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ಬೆಞಣೊನು ನೀರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿಟ್ ಪಿಸ್ತಾನ್ ಬೊದ್‌ಲದ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆತ್‌ದ್ ಪರ್ಂಡ ಬೇನೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.




#Article 374: ಬೆರು (172 words)


ಬೆರು ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆ ಸಂಚಾರ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಟ್ ಕಬ್ಬೆಕ್ಕು, ಮರಬೆಕ್ಕು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್, Toody Cat ಪನ್ಪರ್. ನೆನ್ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ Paradoxurus hermaphroditus ಪುಚ್ಚೆದಂಚ ಉದ್ದ, ಮಸ್ತ್ ಚೌರಿ ಉಪ್ಪುನ ಬೀಲ, ತೂಯರೇ ಒಂತೆ ನಾಯಿದಂಚ ಮೋನೆ ಇಪ್ಪುನ ಬೆರುತ್ತ ಕಣ್ಣ್ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ. ತುಳುಟ್ಟು ಬೆರು ಪಂದ್ ಪುದರಂಡ, ಕನ್ನಡೊಡು ಕಬ್ಬೆಕ್ಕು, ಮರಬೆಕ್ಕು ಇಂಚಮಾತ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪುದರ್ದೊಟ್ಟುಗ್ ಪುಚ್ಚೆ ಸೇರ್ದ್ ಇತ್ತುಂಡಲಾ ಉಂದು ಪುಚ್ಚೆದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಜೀವಿ ಅತ್ತ್. ತೂಯೆರೆ ಮುಂಗುಲಿದೆಲಕ ಇಪ್ಪುನ ಬೆರುತ್ತ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪು. ಕೆಲವು ಮಸ್ತ್ ಕಪ್ಪು ಇತ್ತುಂಡ ಬೊಕ್ಕದ ಕೆಲವೆಟ್ ಚೂರು ಬೊಲ್ದು ರಂಗ್ ಸೇರ್ದ್‌‍ಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಗು ತಿರ್ಗುನ ಪ್ರಾಣಿ.

ಮರತ್ತ ಸಂದ್ ಅತ್ತುಡ ಮರತ್ತ ಒಟ್ಟೆಡ್ ಪಟ್ಟ್ ಕಟ್ದ್ ಕುಲ್ಲುನ ಉಂದು, ಎಚ್ಚಾದ್ ಈ೦ದ್‌ದ ಮರಟ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. 

ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಉಂದು ಈಂದ್‍ದ ಪರ್ಂದ್‍ನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು, ಅರ್ತಿ, ಗೋಲಿ, ದೂಪ, ನೇರೊಲ್, ಪೆಜ, ಬುಗುರಿ ಇಂಚಿನ ತಿನರೆ ಆಪಿನ ಮರತ್ತ ಪರ್೦ದ್ - ಬೀಜೋಲೆನ್ ತಿಂದ್, ದಾಲಾ ತಿಕ್ಕಿಜಿಡ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತೆ, ಅಂಟ್, ಚಿಗುರು ಪೂರಾ ತಿಂದ್‌ದ್ ಬದುಕುಂಡ್. ಘಟ್ಟದಂಚಿ ಉಂದು ಕಾಪಿದ ತೋಟೊಗು ಜಾಸ್ತಿ ಉಪದ್ರ ಕೊರ್ಪು೦ಡು ಪನ್ಪಿನ ದೂರು ಉಂಡು. ಬಾವೊಲಿ, ಕುಂಡಚ್ಚಲೆಕ ಇಡಿ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಜುಂಬುದು ದಕ್ಕುನ, ಪೆರಂಗಲಕಾಯಿ, ಗೋಂಕುದ ಬೀಜ ತಿನ್ಪುನ ಅಬ್ಬೆಸಲಾ ನೆಕ್ಕ್ ಉಂಡು. ಬೆರುತ್ತ ಕೂಲಿ ಬಾರಿ ಗಟ್ಟಿ ಪನ್ಪೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಏತ್ ಗಟ್ಟಿದ ಬೀಜೋನ್ಲ ಉಂದು ತಿನ್ಪು೦ಡ್. ಮರರ್ದ್ ಮರಕ್ಕ್ ಮಂಗಲೆಕ ಲಾಗ್ಯುನ ಮೈಕಟ್ಟ್ ನೆಕ್ಕ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮರಟ್ ಕೆಲವು ಸರಿ ಜೋಡಿಯಾದ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದು ವರ್ಸೊಗು ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುನು.




#Article 375: ಬರಿಂಕ (203 words)


ಬರಿಂಕ‌ ಉಂದು ಜಿಂಕೆ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರುನ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ನೆನ್ನ್ Indian spotted chevrotain. ವೈಜ್ಙಾನಿಕ ಪುದರ್ Moschiola indica ಪನ್ಪೆರ್. ಅಲಿಯಂತ್ರ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಅಪರೂಪೊದ ಒಂಜಿ ಮುರ್ಗಡ್ ಬರಿಂಕ (ಬರ್ಕ)ಪನ್ಪಿನ ಮುರ್ಗಲಾ ಒಂಜಿ.

ಎಲ್ಯ ಕೆಮ್ಮತ ಕುಂಙಿತ ಲೆಕೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ತರೆಟ್ ಕೊಂಬು ಇಪ್ಪುಜಿ. ಮೈತ ಚೋಲಿಟ್ ಕಲ ಕಲ ರಂಗ್‌ತ ಗೆರೆಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಉಂದು ಅಂದಾಜಿDuckworth, J.W., Hem Sagar Baral  Timmins, R.J. (2008), ಬರಿಂಕ ಅತ್ತುಂಡ ಬರ್ಕ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಡ್ ಲಾ ಬರ್ಕ ಪಂದೆ ಪುದರ್. ಉಂದು ಜಿಂಕೆ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನವು. ನೆತ್ತ ಮುಸುಂಟು ಎಲಿತ್ತೆಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕುಲ್ಲುಂಡ ಚನಿಲ್ (ಕುಂಡಚ್ಚೆ)ಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ದೂರೊಡು ತೂನಗ ಮುಲತ್ತಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ಬಣ್ಣೊಲ ಸಾದಾರ್ಣ ಈ ಮೂಜಿ ಪ್ರಾಣಿಲೆಕನೇ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಧಾರ್ಣ ನಾಯಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುನ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಬಜೀ ಪಾಪದ ಜೀವಿ. ಎಲ್ಯ ಕೆಬಿ, ಕಾರ್, ಬೊಕ್ಕ ಬೀಲ ನೆಕ್ಕ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ನೆಟ್ಟ್ ಒಟ್ಟುಗು ಪತ್ತ್ ವಿಧದ ಉಂಡುಗೆ. ಅಯಿತಾ ಆಣ್ ಜಾತಿದ ಪಂಜಿಗ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ದಾಡೆಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆಟ್ಟೇ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ (ಕಡವೆ ಜಾತಿ)ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ನ ಉಂಡು. ಕನ್ನಡದ್ ಅಯ್ನ್ ತುರಾಯಿ ಜಿಂಕೆ (tufted deer) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿಕ್ ದಾಡೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಮಂಡೆದ ಕೂಜಲ್ ದಡಿತ್ ಎಲ್ಯ ಕೊಂಬುಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು. ತುಳುಟು ಅಯಿನ್ಲಾ ಬರಿಂಕಂದೆ ಪನ್ಪುನು.

ಉಂದ್ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆದ್ ಇತ್ತುದ್, ಇರೆ ಪಜಿರ್ ಲೆನ್ ತಿನ್ದ್ ಬದುಕುಂಡ್ .ಬರಿಂಕೊಲು ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಜೋಡಿಯಾದ್ ಇಜ್ಜಿ೦ಡ, ಒಂಟಿಯಾದೇ ಇಪ್ಪುವ. ಅಪರೂಪಗ್ ಗುಂಪಾದ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುವ.

 
ಉಂದು ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚೊಡೇ ಕಾರ್ ಡ್ ಗೊರಸ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುನ ಬಜೀ ಎಲ್ಯ(ಸಸ್ತನಿ)ಪ್ರಾಣಿ ಆದುಂಡು. 

ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ನೇಪಾಳ ಡ್ ಉನ್ದೆತಾ ಮೂಲ ಇತ್ತುದ್ . ಬರ್ಸನ್ ಆಧಾರ ಆದಿಪ್ಪುನ ಕಾಡ್ ಲೆಡ್ ಉಂಧ್ ಬದುಕುಂಡ್ .  ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಡ್ ಲಾ ನೆತ್ತಾ ವಾಸ ಉಂಡು .ಒರೊಕ್ಕು ರಡ್ಡ್ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುಂಡು.

ನಾಯಿ ಬೀರಿಡ್ ಬೂರಂದ್ ಬರಿಂಕ ಚಂಗುಳಿ ತಿನಂದ್




#Article 376: ಹಿಮಾ ದಾಸ್ (157 words)


ಹಿಮ ದಾಸ್  ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಭಾರತದ ಪರ ಗೊಬ್ಬುದು ಸುರುಕು ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪದಕ ಗೆಂದಿನ ಸುರುತ   ಅಥ್ಲೀಟ್ ಪನ್ಪಿ ಪುಗರ್ತೆನ್ ಪಡೆತಿನ ಭಾರತದ ಬಾಲೆ.ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಡ್  ನಡತಿನ  ವಿಶ್ವ ಜೂನಿಯರ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಭಾರತದ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಹಿಮದಾಸ್ ಬಂಗಾರ್ ಗೆಂದ್‌ದ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದೊಲು

೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೦ ಇಸವಿಡ್ ಹಿಮಾ ದಾಸ್ ಅಸ್ಸಾಂದ ನಾಗೋನ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಕೃಷಿಕ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗಳಾದ್ ಪುಟ್ಟ್‌‌ದೆರ್. ಹಿಮ ದಾಸ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ರೊನ್ ಜಿತ್ ದಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಜೊನಾಲಿ ದಾಸ್. ಮುಲ್ಕುಲೆನ  ನಾಲ್ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಸುರುತ ಮಗಳ್ ಹಿಮ ದಾಸ್‌.

ಹಿಮಾ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನಗ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಆರ್ ತನ್ನ ಶಾಲೆಡ್ ಜೋಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಗೊಬ್ಬುದು ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ಡೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಸವೊಡುಂದು ಎನ್ನಿದಿನಾರ್. ಬೊಕ್ಕ ಜವಾಹರ್ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶಾರೀಕ ಶಿಕ್ಷಣ ತರಬೇತುದಾರೆ ಶಮ್ಸುಲ್ ಹೋಕ್‌ನ ಸಲಹೆಡ್ದಾತ್ರ ದಾಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ಗೆಗ್ ಬದಲಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ದೂರದ ಓಟೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಪಿನೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಅಂತರ-ಜಿಲ್ಲೆದ ಕ್ರೀಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಯುವಜನ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಕ್ರೀಡಾ ಕೋಚ್ ನಿಪಾನ್ ದಾಸ್ ಹಿಮದಾಸ್ ಸಾಮರ್ತ್ಯೊನು ತೆರಿಯೊಂದು ಹಿಮಾನ್ ತರಬೇತಿಗ್ ಬೋಡಾದ್ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಗೌಹಾತಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಹಿಮಾ ದಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮ ಅಯಿಕ್ ಒತ್ತೊಂದು ದಾಸ್ ಸರಸ್ಜಾಯ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ನದ ಕೈತಲ್ ಬಾಡಿಗೆ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೋಯೆರ್,

ಹಿಮಾ ದಾಸ್‌ನ ಕೋಚ್ ನಿಪಾನ್ ದಾಸ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಹಿಮಾ ಯಾಪಲ ತರಬೇತಿನ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಮಲ್ಪೆರೆ ಇಷ್ಟ ಪಡ್ಪೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಹೆಚ್ಚಿಸವುನ ಉದ್ದೇಶೊಗೋಸ್ಕರ




#Article 377: ತಾರಿ ಕಂಡೊಡು ಮೂಜಿ ಬುಲೆ (276 words)


ಉಂದ್ ತುಲುತ್ತ ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ನೆಟ್ಟ್  ಸಮಾಜೊಡ್ ನರಮಾನಿ ಒರಿ ಎಂಚ ಬದುಕುವೆ ಅತ್ತಂಡ ಎಂಚ ಬದುಕೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಬದ್ ಕ್ ದ  ಕ್ರಮೊನ್ ಪನ್ಪುಂಡು.

ತುಲುವೆರೆನ ಮುಕ್ಯ ಕಸುಬು ಬೇನ್ನಿ, ಬೇಸಾಯ, ನಟ್ಟಿದ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿತ್ ಪುಟ್ಟುನ ಈ ನಾಡ್ ಅಯಿನೆತ್ತರ ಈ ತಗ್ಗಿ ಕಂಡೊದ ಉದಾರ್ಮೆ ಬರ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೆ  ತುಲುವೆ ಪೆಲಕಾಯಿತ ಲೆಕ ಮುಲ್ತ ಜನೊಕುಲುಲ ಮೆತ್ತೆನೆ ಅದ್ ತಾರ್‌ದಷ ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನಡಪುನಕುಲು ಪನ್ಪಿನ ಒಲ ಅರ್ತೊಲ ಉಂಡು.ತಗ್ಗ್‌ದ ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನಡತಿನಾಯಗ್ ಬಾಳಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ.ದಿಂಜ ಅಹಂಕಾರ ಸ್ವಭಾವದಕುಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆದ ಪಾತೆರ ಪನ್ಪೆರ್ ಸ್ವಾಮಿಲ ಭೂಮಿಲ ಮೆಚ್ಚುಲೆಕ್ಕ ತಗ್ಗ್‌ದ್ ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನಡಪುಲ.ತಾರಿ ಕಂಡೊಗು ಮೂಜಿ ಬುಲೆಂದ್.ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿದ ಬಾಕಿಲ್ದ ತದ್ಯ ಮಸ್ತ್ ತಗ್ಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿ ಪೋನಗ ತಗ್ಗ್ ದ್ ಪೋಪೊಡು. ಇಜ್ಜಾಂಡ ನೆತ್ತಿಗ್ ತಾಗುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಲಾ ಈ ಗಾದೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ತಗ್ಗ್‌ದ ಜಾಗೆಡ್ ನೀರ್ ಎಚ್ಚ ಸಮಯ ಮುಟ್ಟ ಉಂತುಂಡು. ಬಾರ್‌ದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಇಂಚಿನ ಜಾಗೆನೇ ಆವೊಡು. ವರ್ಸೊ ಇಡಿಯ ನೀರ್ ಉಂತುನ ಜಾಗೆಡ್ ಮೂಜಿ ಬುಳೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಏಣೆಲ್ ಬುಳೆ ಮಾತ ಕಂಡೊಡುಲಾ ಆಪುಂಡು. ಸುದೆ ಬರಿತ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಏಪಲಾ ದಿಂಜ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ನೆನ್ನ್ ಪಟ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೂಲು ಅಪಗಪಗ ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪಿನೆಡ್ದಾದ್ ಉಂದೆಟ್ ಏಣೆಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಜಿ. ವರ್ಸೊಡು ಒಂಜಿ ಬುಳೆ ಮಾತ್ರ ದೆಪ್ಪುನ ಕಂಡೊಲೆನ್ ಮಜಲ್ ಕಂಡ ಪನ್ಪೆರ್. ನೀರ್‌ದ ಆಸರೆ ದಾಂತೆ ಬರ್ಸೊದ ನೀರ್‌ಡ್ ಮಾತ್ರ ಬುಳೆ ದೆಪ್ಪುನ ಎತ್ತರೊದ ಜಾಗೆಡುಪ್ಪುನ ಕಂಡೊನು ಬೊಟ್ಟು ಕಂಡ ಪನ್ಪೆರ್. 
ಬೇಸ್ಯ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನಾಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಬರ್ಸ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಬೆನ್ನಿದಕುಲು ಅಯಿಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಪಸೆ ಇತ್ತಿ ಕಂಡೊನು ದತ್ತ್‌ದ್(ಅಡತ್ತ್‌ದ್) ಕಳ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನೇಜಿ ಪಾಡ್ದ್ ದೀಪೆರ್. ಬರ್ಸ ಸುರುವಾಂಡ್ ಪನ್ನಗ ಕಂಡ ದಪ್ಪುವೆರ್. ಕಂಡ ದಪ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕಂಡೊಗು ತಪ್ಪು, ಗೊಬ್ಬರ, ಬೊನ್ಯ, ಸುಂಟಾನ್ ಬಿರ್ಕ್‌ವೆರ್. ಕಂಡೊಡು ನಕ್ಕ್‌ರ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಬೊಕ್ಕಲ ಎಡ್ಡೆ. ಅವು ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ಒಗು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜೊಂಜಿ ಸಾಲ್ ದಪ್ಪುನಗ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಈಟ್ ಪಾಡ್‌ಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ಕಂಡ ದತ್ತ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ ಒಂಜೇ ಮಟ್ಟೊಡು ಉಂತೆರೆ ಪಲಾಯಿ ಮೊಟ್ಟುವೆರ್. ನುಗೊಕು ಕಟ್ಟ್‌ನ ಪಲಾಯಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್ ಅಂಚಿ-ಇಂಚಿ ದೀದ್ ಉಂತೊಂದು ಉರಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಕಂಡ ಮೊಟ್ಟುದು ಏರ್- ತಗ್ಗ್ ಸಮ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ನಮ ಊರುತ ತಗ್ಗ್‌ಟ್ಟುಪುನ ಕಂಡೊಗ್ ಎನ್ಮ ದಿಕ್ಕುತ್ಲ ನೀರು ದತ್ತ್ ತ್ ಬರುಪುಂಡು, ನುಸುಲು ಮಣ್ಣುಲ ಅದುಪುಂಡು ಇಂಚ ಮಾಂತ ವಿಸಯೊಟ್ ಎಡ್ಡೆ ಇಪ್ಪುನ ತಾರಿ ಕಂಡೊಡು ಮೂಜಿ ಬುಲೆಕ್ಲ್ ಅಯಿನ ಕೊಳಕೆ,ಸುಗ್ಗಿ, ಎನಿಲ್ ಬುಲೆಕ್  ಬೊಡಪಿನ ನೀರ್ ಗೊಬ್ಬರ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ನೆಕ್ಕ್ ವಿರ್ದ ಅತ್ ತಗ್ಗ್‌ತ್ ಬಗ್ಗ್‌ತ್ ನಡಪುನಾಯಗ್ ನಾಲ್ ಗುದ್ದು ಜಾಸ್ತಿಯೇ.




#Article 378: ಅರ್ದಲ (158 words)


ಅರ್ದಲ ದೈವಾರಾಧನೆಡ್ ದೈವ ಕಟ್ಟುನ ಪಾತ್ರಿ ಪಾಡುನ ವೇಸತಾ ಬಣ್ಣೊ. ಕನ್ನಡಿತ ಎದುರು ಕುಲ್ಲುದು ಪಂಬದ ನಲಿಕೆಜಾತಿದ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ವೇಸ ಪಡಿಯಾರ ಸುರು ಮಾನ್ಪುನೆನ್ ಅರ್ದಲ ಪಾಡುನ ಪಂದು ಪಂಪೆರ್. ಉಂದು ದೈವದ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು ಒಂಜಿ.

ಅರದಲ ಪಂಡ ಅರದಲ ಪನ್ಪಿ ಮರತ್ತ ಪೇರ್‌‍ನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿನ್ ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ ನಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆ. ಉಂದು ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣತವು. ಉಂದುವೇ ಪ್ರಧಾನ ಬಣ್ಣವಾದ್ ದೈವಾರಾದನೆಡ್‍ ಉಪಯೋಗ ಆವುಂಡು. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಆರದಲ ಮರತ್ತ ಗುರ್ತ ಇಜ್ಜಂದೆ ಬಳಸುನವು ಇಜ್ಜಂದೆ ಮರತ್ತ್ ಪೋಂಡು. `ಅರದಲ ಕಲ್ಲ್' ಪನ್ಪಿ ಕಲ್ಲ್‌ನ ಅರೆತ್ತ್‌ದ್`ಮಂಜಲ್' ಬಣ್ಣನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ರ್ ದ್ ಬಳಸುನವು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಪ್ರಕೃತಿದ ಬಣ್ಣ ತಿಕ್ಕುನ ಕಮ್ಮಿ ಅಯಿನೆರ್ದ್ ಇತ್ತೆ ಅಂಗಡಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಪತ್ಯರ್. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಾದ್ `ಇಂಗಳಿಕ'ನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಾದ್ ಮ್ವೆ ಗಲಸುವೆರ್  ದುಂಬು ಪೆಲತ್ತ ಮಂಜಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೊನ್ನೆದ ದೀಪನ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ಅಯಿತ್ತ ಕರಿನ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಕಪ್ಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕರಿಯಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದು ‌ಇತ್ತೆರ್. ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣಗಾದ್ `ಸಪೇತ್' ಬಣ್ಣನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಮಂಜೊಲು, ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು, ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊಲೆನ್ ಮಾಂತಕೋಡಿಟ್ ಗಲಸುಪೆರ್. ಕೆಲವು ಬೂತಲೆಗ್ ಮಂಜೊಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ಅಂಡ ಗುಳಿಗನಂಚಿನ ಬೂತಗ್ ಕಪ್ಪು ಜಾಸ್ತಿ ಪಡುವೆರ್. ಈ ಬಣ್ಣೊ ಮುಲ್ಪ ದೈವೊಲೆನ ರೂಪನು, ಆಯಿನ ಅಬತಾರೋಲೆನ್ ತೋಜಾಯರ ಇಪ್ಪಿ ಒಂಜಿ ನೆಪ ಆತುಂಡು.

ಈ ಅರ್ದಲ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿತ್ ಜಾತಿಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡ್ . 

[
[ವರ್ಗೊ:ಬಣ್ಣೊಲು




#Article 379: ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ (221 words)


 (೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೪-೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮) ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದಿತ್ತೆರ್ ಆರ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಕೊರ್ತೆರ್, ಸುರುತ ಸರ್ತಿ 1996ಡ್ 13 ದಿನೊತ ಅವಧಿಗ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್, 1998ಡ್ದ್ 1999 ಮುಟ್ಟ ಪತ್ತೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಳ್ದ ಅವಧಿಗ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್, ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1999ಡ್ದ್ 2004 ಮುಟ್ಟ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಗ್  ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಪತ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯಸಭೆಕ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ್ ಅರ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊದ ಕಾಲೊಡು ಭಾರತೊದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್.

ಅಟಲ್‍ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ - ಭಾರತೊದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಸದೀಯ ಪಟು, ವಾಗ್ಮಿ, ಕವಿ ಅಂಚನೆ ನೇತಾರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಜನನಾಯಕೆ. ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭಾರತೊದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಇಂದೆಕ್ಕ್ ದುಂಬು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದ್, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷೊದ ನಾಯಕರಾದ್ ಕಜ್ಜೊ ಮಾಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಆರೆನ ಸಭ್ಯೊ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ, ಉದಾರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬುಕ್ಕೊ ನಡವಳಿಕೆಡ್ದ್ ದಿಂಜ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕರಾಯೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಕೂಟೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಿತ್ತೆರ್.

ಆರ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭಾರತೊದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್, ಸುರೂಕು ೧೯೯೬ಗ್ ೧೩ ದಿನೊಕ್ಕು, ೧೯೯೮ಡ್ದ್ ೧೯೯೯ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಪತ್ತೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಳ್ದ ಅವಧಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೯೯ಡ್ದ್ ೨೦೦೪ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಐನ್ ವರ್ಸೊ ಲೋಕಸಬೆಟ್ ಗೆಂದ್‌ದ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆತೆರ್. ಲೋಕಸಭೆಕ್ ಪತ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜ್ಯಸಭೆಕ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ್ ಆರ್ ೪೦ ವರ್ಸೊದಾತ್ ಕಾಲೊಗು ಭಾರತೊದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೦೯ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಲಖನೌದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದ್ ಆರ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್.  ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಆರ್ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯೊಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಯೆರ್. ೧೯೬೮ಡ್ದ್ ೧೯೭೨ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಯಜಮಾನಿಕೆ ದೆತೊಂದು ದುಂಬುದ ಭಾರತೀಯ ಜನ ಸಂಘೊದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರೆಡ್ ವಾಜಪೇಯಿ ಒರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.  ಪ್ರಧಾನಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯೆರೆ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಡ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್.  ಆರ್ ಒರಿ ಕವಿ,  ಪತ್ರಕರ್ತೆ, ವಾಗ್ಮಿ, ಚಿಂತಕೆ, ದಾರ್ಶನಿಕೆ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. 

    

ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಪಕ್ಷವಾತ ಸಮಸ್ಯೆಡ್ದ್ ಬಚ್ಚಿದಿನ ವಾಜಪೇಯಿಯೆರ್ ಆರೋಗ್ಯೊಡು ಒಂತೆ ದಿನೊ ಪಿರವು ಎಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿಯಾಂಡ್.  ಮಧುಮೇಹ ಬುಕ್ಕೊ ನೆತ್ತೆರ್‍ದ ಒತ್ತಡೊ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆರೆನ್ ಜೂನ್ ೧೧ಗ್ ದೆಹಲಿದ ಏಮ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಸೇರಾಯೆರ್. ೨೦೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬ದ ಕಾಂಡೆಡ್ದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗ್ ಸ್ಪಂದಿಸವುನೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತಿನ ವಾಜಪೇಯಿ ಬೈಯ್ಯಗ್ ೫:೦೫ಗ್ ತೀರಿಯೆರ್.




#Article 380: ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ (115 words)


ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್- ಇಂಬೆರ್ ಭಾರತಗ್ ಜರ್ಮನಿರ್ದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ಜರ್ಮನಿದ ವುಟೆಂಬಗ್ರ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆರ್ದ್ ೨೨-೭-೧೮೨೧  ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತೆರ್..

ಇಂಬೆರ್ ತುಳು ಪದ್ಯೊಲೆನ, ಭೂತದ ಪಾಡ್ದನ, ಭೂತ ವಿದ್ಯೆ, ತುಳು ಗಾದೆ, ಭೂತದ ಸೇವೆಲೆನ ಬಗೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. 

ಇಂಬೆರ್ ಕ್ರಿಸ್ತ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥವಾಯಿನ 'ಸತ್ಯ ವೇದದ' ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆನ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಕನ್ನಡ ಕ್ರಿಸ್ತರ ಪದಕುಲು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭೂತದ ಕಥೆ- ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. 

ಅಂಚನೆ ಇಂಬೆರ್ ಭೂತ ಕೋಲದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಕೆಲವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೃತಿಕುಲೆನ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಅನುವಾದೊ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.

ಮೆನ್ನರ್, ಅಗಸ್ಟ್ - ಮೇರ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ವಿದೇಶಿ ತುಳುವೆ- ಜರ್ಮನಿದ ವುಟೆಂಬರ್ಗ್ದ ಒಸ್ವೆಲ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ೨೨-೭-೧೮೨೧ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತ್‌ನೆ ೧೮೫೭ಟ್. ಕುಡ್ಲ, ಮುಲ್ಕಿ, ಉಡುಪಿಡ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಪ್ರಚಾರೆಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್. ೩೩ ವರ್ಸ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ತುಳುಟ್ಟು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಸಯೊಗು ಸಂಬಂಧವಾಯಿನ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.




#Article 381: ಕುಂದಾಪುರ (114 words)


ಕುಂದಾಪುರ, ಕುಂದಾಪ್ರ, ಪನ್ಪಿನವು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡುಪ್ಪು ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು. ಕುಂದಾಪುರ ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು.ಈ ತಾಲೂಕುಡು ೧೦೧ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಂಡು.ಈ ಗ್ರಾಮೊಲೆನ್ ಮೂಜಿ ಹೋಬಳಿದಲೆಕ್ಕ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್. ಕುಂದಾಪುರ ಹೋಬಳಿಡ್ ೩೬, ವಂಡ್ಸೆಡ್ ೩೯ ಬೈಂದೂರುಡು ೨೬ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಂಡು. 

ಕುಂದಾಪುರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಉಪ್ಪುನ ಚರಿತ್ರೆ ಇಂಚ ಉಂಡು. ಕುಂದವರ್ಮ ರಾಜೆ ಕಟ್ಟ್ ದಿನ ಶ್ರೀ ಕುಂದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು ಉತ್ತರೊಡು ಪಂಚಗಂಗಾ ವಳಿ, ಪೂರ್ವೊಡು ವಾರಾಹಿ ಕುಬ್ಜಾಸುದೆಕ್ಕುಲು, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಅರಬಿ ಸಮುದ್ರ, ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ದಿಂಜಿದಿ  ಈ ಊರುಗು ಕುಂದಾಪುರ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ಹೇಳಿಕೆ ಉಂಡು. ಕುಂದ ಪನ್ಪಿವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪುದರ್. ರಾಜೆ ಒರ ಬುಳೆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಗ್ರಾಮೊಲೆಗ್ ಪುರ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಸೇರಾವೆರೆ ಸೂಚನೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್ ರಾಜ್ಯ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೊಲೆನಗ್ ಪುರ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಸೇರಿಲೆಕ್ಕ್ ಕುಂದಗ್ಲಾ ಪುರ ಸೇರ್ದ್ ಕುಂದಾಪುರ ಆಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಕುಂದ ಪಂಡ್ಂಡ ಮಲ್ಲಿಗೆ.  

ಕುಂದಾಪುರ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಕೃಷಿಕ್ಕ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದೇ ಕುಂದಾಪುರ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ವಾದೊಲುಲಾ ಉಂಡು. 




#Article 382: ಅಗಸೆ ಪೂ (201 words)


ಚೊಗಚೆಅತ್ತಂಡ ಅಗಸೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ಮರ ಎಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಮರ.  ಉಂದು ಬೇಗೊ ಬುಲೆಪುನ ಮರ.  ಉಂದು ಫೇಬೇಸಿ ಕುಟುಂಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಮರ.  ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ದ ಈ ಮರತ  ಪುದರ್.

ಮರ ೩-೮ ಮೀಟರ್‌ದಾತ್ ಎತ್ತರ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಉಂದು ಬೇಗೊ ಬುಲೆಪುನ ಮರ.  ಒಂತೆ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ ಈ ಬರತ ಇರೆಕುಲು ಉರುಂಟು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಪಜಿ ಇರೆಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಲ ಪೂಕುಲೆಡ್ದ್ ಕೂಡ್‌ನ ಎತ್ತರೊದ ಪೊರ್ಲುದ ಮರ ಉಂದು.   ಇರೆಕುಲು ೧೦-೧೫ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.  ೧೦-೨೦ ಇರೆಕ್‍ಲೆ ಜೊತೆಟಿಪ್ಪುಂಡು.  ಹಿಮೊ ವಾತವರನೊ ಇತ್ತ್ಂಡ ಈ ಮರ ಬುಲೆಪುಜಿ.  ಉಂದು ಉಷ್ಣವಲಯೊದ ಮರ. ಉಂದು ಎಚ್ಚ ಕಾಲ ಬಾಳುನ ಮರ ಅತ್ತ್‌.  ಮೆತ್ತೆನೊದ ಬುಡೊತ ಈ ಮರತ ಚೋಲಿ ಬೂದು ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಹೂಕುಲು ಬೊಳ್ದು ಅತ್ತಂಡ ಕೆಂಪಾದ್ ಇಪ್ಪುವೊ.  ೨-೪ ಪೂವುಲು ಗೊಂಚಿಲಾದ್ ಬುಲೆಪೊ.  ೭.೫-೧೦.೦ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್, ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಡು ಪೂ ಬುಡುಪುಂಡು.  ಹೂವುದ ರಚನೆದ ಬಣ್ಣ ಬುಕ್ಕೊ ಮಕರಂದೊ-ಉಂದು ಚಿಟ್ಟೆಲೆನ ಅನ್ಯಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶೊಗು ಅನುಕೂಲ ಆಪುನಂಚ ಮಾರ್ಪಟಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದುಂಡು.  ಕಾಯಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಆದುಂಡು.  ಪಜಿ ಬಣ್ಣೊಡಿಪ್ಪುಂಡು.  ಬಿತ್ತ್‌ಲು ೩-೮ ಮಿ.ಮೀ ತೋರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಕಾಯಿ ೬೦ ಸೆಂ,ಮೀ ಉದ್ದೊಗು ಮುಟ್ಟ ಬುಲೆಪುಂಡು.  ಒಂಜಿ ಕಾಯಿಡ್ ೫೦ ಮುಟ್ಟ ಬಿತ್ತ್‌ಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಹಿಂದುಲು ಈ ಪೂವುನು ಪವಿತ್ರೊಂದು ತೆರಿಪೆರ್.   ಪೂವುಲೆನ್ ಶಿವಪೂಜೆಡ್ ಗಳಸುವೆರ್.  

ಇಂದೆತ ಪೂವು, ಚೆಗ್‍ರ್ ಇರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಯಿಲೆನ್ ತರಕಾರಿದ ಅಂಚ ಗಳಸುವೆರ್.  ಇಂದೆತ ಇರೆ, ಚೋಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂವುದ ರಸೊನು ಮರ್ದ್ ತಯಾರಿಕೆಗ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ಇಂದೆತ ಚೆಗ್‌ರ್ ಬೊಳ್ದು, ಹಗುರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮೆತ್ತೆನೊ.  ಇಂದೆತ ಬುಡೊನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ್ ಕೊಟ್ಯದ ಕಂಬೊಗು ಗಳಸುವೆರ್.  ಈ ಮರನ್ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಲ್ಲ್ ಪರಡ್‌ಯರೆ ಬುಲೆಪೆರ್.  ಇರೆನ್ ಎರ್ಲೆಗ್ ತಿನಿಯರೆ ಉಪಯೋಗಿಸವೆರ್.  ಇಂದೆತ ಅಡರ್‌ನ್ ಕನಕ್ಕಾದ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವೆರ್.  ಬಚ್ಚಿರೆದ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಬಲ್ಲಗ್ ಗಟ್ಟಿಗಾದ್ ಈ ಮರನ್ ಬುಲೆಪೆರ್.  ನೆಯಿಟ್ ಪೊತ್ತ್‌ನ ಪೂವು ಪೊಂಜೊನಕ್ಲೆನ ಬೊಲ್ದು ಪೋಪುನೆಕ್ ಮರ್ದ್.




#Article 383: ರಾಜಶ್ರೀ (178 words)


ತುಳು ಜಾನಪದೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊತ ಸಂಘಟಕೆರ್ ಆತ್ ತುಳು ವಿದ್ವಾಂಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಭಾಸೆತ ಮಿತ್ತ್ ಮೊಕೆ ಇಪ್ಪುನ ಸಂಘಟಕಿಯತ್ ಇಪ್ಪುನಾರ್ ರಾಜಶ್ರೀ.

೧೦.೦೯.೧೯೬೬ ಗ್ ಇಂಬೆರ್ ಪುಟ್ಟುತೆರ್,  ಪುಟ್ಟಿನ ಜಾಗೆ  : ಅಳಿಕೆ - ಹೊಸಮನೆ, ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು. ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಪಿ.ರಘುನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅಪ್ಪೆನ ಪುದಾರ್ ಮೊಗರೋಡಿ ಸುನಂದಾ ಆರ್. ಶೆಟ್ಟಿ . ಮದ್ಮೆ ಆತ್ ಇತ್ತೆ  ಮುದಲೆಮಾರ್, ಹರೇಕಳಟ್ ಇತ್ತೆ ನೆಲೆ ಆತ್ ಉಳ್ಳೆರ್.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ (1-10ನೆ ಮುಟ್ಟ)- ಶ್ರೀ ಸತ್ಯಸಾಯಿ ಲೋಕ ಸೇವಾ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಅಳಿಕೆ, ಪದವಿಪೂರ್ವ  ಬೆಸೆಂಟ್ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರು(ಸೈನ್ಸ್) ಬುಕ್ಕೊ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ (1987) ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಎ0.ಎ. ಕನ್ನಡ (1989), ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಪಿಎಚ್.ಡಿ :ಎಸ್ ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ  ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ.ತುಳು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ವರೂಪೊ ಇಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಪಡೆತ್ತೆರ್.

ಇಂಬೆರೆನ ವೃತ್ತಿ ಸುರುಗ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾತ್ ಪುತ್ತೂರು ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜ್ – 2 ವರ್ಷ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ತುಳುಪೀಠ, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ - 15 ವರ್ಷ  ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕಿಯಾತ್ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೆರ್, ಡಾ.ಪಿ.ದಯಾನ0ದ ಪೈ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಪಿ. ಸತೀಶ್ ಪೈ 8 ವರ್ಷೊಡ್ತ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇ0ದ್ರ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾತ್ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೊಂತ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪುವೇರ್.

     

ಪ್ರಾಚೀನ, ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಬುಕ್ಕೊ ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊ  ಜಾನಪದ ವಿಜ್ಞಾನ ಜನಾ0ಗೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನ  ತುಳು ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸ0ಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನೊ  ಸಾಹಿತ್ಯ - ಸಾ0ಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಎಚ್ಚರತೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಘಟನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ ಪಡತೆರ್.

  

           




#Article 384: ತುಳು ಜಾನಪದ ಪದೊ (238 words)


ಮೂಜಿ ಮೋನೆ ತೋಜೊ೦ದುಂಡು, ಆಜಿ ಕಣ್ಣ್ ತೂವೊ೦ದು೦ಡು

ಲೆತ್ತನ ಲೆತ್ತನ ಇಯೇನ ಲೆತ್ತಿನಿ , ಇಜ್ಜಿ೦ಡ ಲೆಪ್ಪುಲೇಗೆ

ಬಚೀರೇ ತಿನ್ನೇರೇ ಬೊಡು ಸುಣ್ಣ , ಕೊರ್ಪನ ಪನ್ಲಗೆ ।।

ರಡ್ಡ್ ಮೋನೆ ತೂವೊ೦ದು೦ಡು, ಆಜಿ ಕಾರ್ ತೋಜೊ೦ದುಂಡು

ಲೆತ್ತರ  ಲೆತ್ತರ  ಇರೇನ ಲೆತ್ತಿನಿ, ಇಜ್ಜಿ೦ಡ ಲೆಪ್ಪುಲೇಗೆ

ಕೆಲಸದ ಪೋರ್ತಗ್ ಬತ್ತ್೦ಡ ವ೦ದ್ ಮಾತೆರ್ಲ ತುತೆರಗ್ ।।

ತುವೋ೦ದಿಪ್ಪಿ ಜವ೦ದಿ ಪೊಣ್ಣೆ , ಕೇನ್ಲ ಎನ್ನ ಪಾತೆರೊನು

ನಿನ್ನನೇ ಪೊರ್ಲಗ್ ಮೈಪುರ ಮರ್ ಲಾ೦ಡ್, ಕೇ೦ಡಿನ ಕೊರ್ದಬುಡು

ಅವತಾರ ಉಂತಾದ್ ಐಕಾದೆ ಕಾಪುವೆ ,ಇತ್ತೆನೆ ಪ೦ದ್ಬುಡು ।।

ಬ೦ಗಾಡಿದ ರಾಜ್ಕುಮಾರ , ಕೇನ್ಲೆ ಎನ್ನ ಪಾತೆರೊನು

ಪುಲ್ಲೆನೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಬರ್ ಪಿನ ಪೋರ್ತಗ್ ಕಾತ್ ದ್  ತುಯರತ್ತ

ಪೆತ್ತ  ಕಂಜಿದೊಟ್ಟು ಎನ್ನಲ್ಲ ಸೇರ್ತದ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಲೆತ್ತಿನತ್ ।।

ವೈಯಾರದ ಸಿ೦ಗಾರಿಯೆ, ಮನಸ್ ಎನ್ನ ತೆರಿದ್ ಬುಡ್ಲಾ

ಕುದಿರೆಡ್ ಕುಲ್ಲುದ್, ರಾಜನ ಭಾಷೇಡ್ ಲೆತ್ತಿನ ತಪ್ಪಾ೦ಡಾ ..

ಸುಣ್ ಓನೆ ಬೊಡೆ೦ಕ್ ,ಎಪೊನ ಬರೊಡು ಇತ್ತೆನೆ ತೇರಿಪ್ ರಾ ... ಹಾ ... ।।

ಕುದುರೆ  ಎರ್ ದ್ ಬತ್ತಿ ಶೂರ ಪ೦ಡಿನೆನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ ಲೆ

ಮಾತೆರ್ಲ  ಜೆಪ್ಪಿನಪಾಗ ಸೈತಿನಕ್ಲು  ಲಕ್ನಗ ..

ಮರ್ ಮರ ಜೊತ್ ಲಾಗ ಸೈತಿನ ಎರತ್ತಾ ಮಿತ್ತ್ ಡ್ ಬತ್ತ್೦ಡ್  ಕೊರ್ ವೆ .. ।।  

ಅಯ್ಯೋ ಅಯ್ಯೋ ಬೊಡ್ಚಿ ಪೊಣ್ಣೆ , ಆತ್ ಪೊರ್ತು ಆವ೦ದೆ೦ಕ್

ಆಪಿನ ಪೊಪಿನ ಪಾತೆರ ಪನ್ಲ ,ಆಸೆನ ಪುಟ್ಟವಡಾ

ಎನ್ನ್ ನೆ ಭಾಷೆಡ್ ಮೀರ್ ದ್ ಬುಢ್ಯಾ ಬುಡುಪಾದ್ ಪ೦ದ್ ಬುಡ್ಲಾ ..ಆ .. ।।

ಕೇನ್ಲೆ ಕೇನ್ಲೆ ಪಾತೇರ ಕೇನ್ಲೆ, ಮಾತೇರ್ ಜಪ್ಪಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಡ್ ಬಾಕಿಲ್ ಪಾಡ್ನಾಗ

ಚರ್ಮದ ಜೋಡೊನು ಪಾಡೊ೦ದು ಬರೊಡಿರ್ ,

ಐತೆನೆ ಶಬ್ದೋನು ಕೆ೦ಡೆನ್ ಬರ್ ಪೇ ಸುನ್ನೋನೇ ಪತ್ತೋ೦ದೆ ... ಎ ।।

ಸೋತೆ ಪೋಣ್ಣೆ ನಿಕ್ಕ್ ಯಾನ್, ಪ್ರಾಣ ಕೊರ್ ಪೆ, ಇಯೆ ರಾಣಿ

ಪಾತೆರ ನಡಪಾಯ ತ೦ಕೋದ ಪೊಣ್ಣೆ, ಆತೆನ ಮದ್ಮೈನನ್

ಚರ ಚರ ಶಬ್ದೊಡ್,  ಪೊರ್ ಲೂದ್ ನಿನ್ನ  ,ಪಾತೆರ  ಕುಶಿಕೊರು೦ಡು ..  ।।

ಮೀಸೆ  ತಿರೆಗದ್ ಕುದಿರೆದ ಮಿತ್ತ್ , ಬತ್ತಿನ ರಾಜಗ್ ಬೊಡು ಗತ್ತ್

ಪಿರವೊಡು ಕುಲ್ಲಾದ್ ಕೈನ ಪತ್ತೋ೦ದ್ , ಧೈರ್ ಯೋಡ್ ಪೊವೊಡಿರ್

ಎನ್ನನೆ ಮನಸ್ಸನ ಗೆ೦ದ್ಯರ್ ಸುಲಬೊಡು, ಉಡಲಗ್ ಪೆರ್ ಮಾ೦ಡ್ ಉಡಲಗ್ ಪೆರ್ ಮಾ೦ಡ್ ।।




#Article 385: ಬಂಜಿನಾಲ್ (286 words)


ಬಂಜಿನಾಲ್ ಪಂಡ ಬಂಜಿಡ್ ಗರ್ಬೊ ಉಂತಿನಾಲ್. ಒಂಜಿ ಅತ್ತಂಡ ಎಚ್ಚ ಸಂತತಿಲು ಪೊಂಜೊಲೆಡ ಬುಲೆಪುನ ಸಮಯೊನು ಬಂಜಿನಾಲ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ದಿಂಜಿ ಬಂಜಿನಾಲ್{)() ಪಂಡ ಒಂಜೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಸಂತಾನೊನು ಉಳಗೊಂಡಿನಾಲ್. ಇಂದಕ್ ಉದಾರ್ಮೆ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು. ಗರ್ಬೊ ಇಪ್ಪುನವು ಗರ್ಬೊ ಪರೀಕ್ಸೆಡ್ ನಿರ್ದಾರೊ ಅಪುಂಡು.

ಬಂಜಿನಾಲೆನ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ತೊಂದರೆಲು ( ಗರ್ಬೊದ ಸ್ತಿತಿಡ್ ಉಂಡಾಪುನೆ ಅತ್ತಂದೆ ದಿನೊನಿತ್ಯೊದ ಜೀವನ ಚಟುವಟಿಕೆಡ್ ಗುಮಾನೊಗು ಬರ್ಪುನಂಚ ಅಪ್ಪೆ ಅತ್ತಂಡ ಬಾಲೆದ ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಒವ್ವೇ ಅಪಾಯೊನು ಉಂಡುಮಾಲ್ಪುಜಿ.  ಉಂದು ಬಂಜಿನಾಲೆನ ತೊಂದರೆ ಅತ್ತ್.  ಒರೋರ ಒವ್ವೇ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಸಾಮಾನ್ಯೊ ತೊಂದರೆಲಾದ್ ಗುಮನೊಗು ಬರ್ಪುಂಡೋ ಅವ್ವೇ ಎಚ್ಚ ಸಮಯೊಡು ತೊಂದರೆ ಆದ್ ತೋಜುಂಡು.  ಉದಾರ್ಮೆಗ್, ವಾಂಕತೆ().  ಉಂದು ಒಂತೆ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಆದಿಪ್ಯೆರೆ ಯಾರು, ಅಂಡ ಉಂದು ಕಕ್ಕುನೆತೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರ್ದ್ ಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು.  ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗ್ ತೊಂದರೆ ಆಪುಂಡು.   

ಅಂಚನೆ, ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆದ ಸಮಯೊಡು  ಆಯಿನ  ಅತ್ತಂಡ ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆಡ್ ಎಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ಅಪುನಂಚಿನ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹದಗೆಡುವಂತಹಲೆಗ್ ಕಾರನೊ ಆವು.

ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆದಿಪ್ಪುನಗ ಎಡ್ಡೆ ಗಾಳಿ, ಪುಸ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುನ ಒನಸ್-ತೆನಸ್, ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಅಗತ್ಯೊ.  ಒನಸ್-ತೆನಸ್ ಒಂಜೇ ಲೆಕೊ ಇತ್ತೊಂದು ವಿಟಮಿನ್‌ಲೆನ್ ಕರ್ಬೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಣ್ಣೊದ ಅಂಸೊನು ಕೊರ್ಪುನಂಚಿತ್ತಿನವು ಆದಿಪ್ಪೊಡು.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಗರ್ಬೊ ಸ್ತಿತಿಡ್ ದುಂಬುದ ಒಂಜರೆ ಪಟ್ಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಶಕ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುನಾತ್ ತೆನಸ್‌ ಬೋಡಾಪುಂಡು.  ಉಂದು ಮೂಜನೆದ ತಿಂಗೊಲುಡ್ದೇ ಸಾಜವಾದ್ ಉಂಡಾಪುನ ಎಚ್ಚದ ಬಡಾವುಡ್ದು ತಿಕುಂಡು.  ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು, ಪರ್ಂದ್ ಅತ್ತಂದೆ ದಿನೊಕ್ಕು ಕಮ್ಮಿಡ್ ಮುಕ್ಕಾಲ್ ಲೀಟರ್ ಪೇರ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಸಕ್ತಿ ತಿಕುಂಡು.  ದುಂಬರಿನ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಬೋಡಿತ್ತಿನಾತ್ ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಾಸ್ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಅಗತ್ಯೊದ ವಿಟಮಿನ್‌ ಇಪ್ಪುನ ತೆನಸ್‍ ದೆತೊಂದು ಆ ಸಮಯೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪೆದುಪುನ ಸಮಯೊಡು ಬಂಙೊ ಆವಂದಿಲೆಕೊ ತೂವೊನುವೆರ್.  ಆಂಡ ಭಾರತೊದಂಚಿತ್ತಿ ದುಂಬರಿಯೊಂದಿಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪುಸ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುನ ತೆನಸ್ದ ಕೊರತೆ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೊಂದುಂಡು.  ಕರ್ಬೊದ ಅಂಸೊದ ಕೊರತೆ ತೋಜೊಂದುಂಡು.  ಕರ್ಬೊದ ಅಂಸೊದ ಕೊರತೆಡ್ದಾರ ಕಡಮೆ ನೆತ್ತರ್‌ದ ಸಮಸ್ಯೆ ತೋಜುಂಡು.  ಬಂಜಿನಾಲ್ ಗಂಗಸರೊ, ಬೀಡಿ, ಸಿಗರೇಟ್, ಪುಗೆರೆ ಪಾಡಿನ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ತಿನಿಯೆರ ಬಲ್ಲಿ.  ಮಸ್ತ್ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಇಪ್ಪೊಡು.   ಬಂಜಿನಅಲೆನ ನರಮಂಡಲೊ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ಥಿತಿಡ್ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಮನಸ್ಸ್ ಕೋಪೊಡುಪ್ಪಂದಿನಂಚ ಎಚ್ಚರೊಡು ಇಪ್ಪೊಡು.  ಅಗತ್ಯೊಗು ಬೋಡಿತ್ತಿನಾತ್ ನಿದ್ರೆ ಮಲ್ಪೊಡು.  ಕಡಿಮೆ ಅಂಡಲಾ ೧೦ ಗಂಟೆ ನಿದ್ರೆ ಬಾಲೆದ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಅಗತ್ಯೊ.  ಮೈಕ್ ಪಾಡುನ ಕುಂಟುಲು ಬಂಜಿ, ಮಿರೆನ್ ಬಿಗಿಪ್ಪಂದಿ ಲೆಕೊ ಇಪ್ಪೊಡು.  ಬಂಜಿನಾಲಾದಿಪ್ಪುನಗ ಸರೀರೊದ ಸಮತೋಲನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದ್ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಬಂಜಿನಕುಲು ನಡಪುನಗ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿಯಾಂಡಲಅ ಡಂಕ್‌ದ್ ಬೂರುನೆ ಸಾಮಾನ್ಯೊ.  ಸರೀರೊಗು ಬೇನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಲೆನ್ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಬೇಲೆಲು, ಎತ್ತೊಡ್ದ್ ಲೈಪುನೆ, ದಿಂಜಿ ದಿನ್ನೊ ತುಂಬುನೆ, ದೂರೊ ಪ್ರಯಾನೊ ಪೋಪುನೆ ಇಂದೆನ್ ಪೂರ ಬುಡೊಡು.  ಎತ್ತರೊದ ಹಿಮ್ಮಡಿ ಇಪ್ಪುನ ಜೋಡು ಪಾಡುನ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್‌.  ವಾ ಆತಂಕೊಲಾ ಇಜ್ಜಂಡ ಸಂಭೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದಿ.




#Article 386: ಪ್ರಸೂತಿ ಆರೈಕೆ (130 words)


ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರೊತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ 

ಪೆದ್ದುನ ಪೊರ್ತುಡು ಅಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆ ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಪೊನೆನ್ ತಪ್ಪಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಪ್ರಸೂತಿ ಆರೈಕೆ ಪನ್ಪುನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಜಾರಿಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವುಲೆಡ ನೆತ್ತೆರ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಪಿನೆನ್ ತಡೆಪುನೆ, ಪೆದ್ದ್‌ನಪಗ ಅಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆ ಆರೋಗ್ಯವಾದ್ ಇಪ್ಪುನಂಚ ಮಲ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ ಯೋಜನೆಯಾದುಂಡು. ಆಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಳು ಆಯಿನ ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ಪೌಷ್ಟಿಕವಾಯಿನ ತಿಂಡಿ ತಿನಸ್ ಕೊರ್‌ದ್ ಅತ್ತಂದೆ ನೆತ್ತೆರ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಪಿನೆನ್ (ರಕ್ತ ಹೀನತೆ)ಉಂತಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ದುಡ್ಡುನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಆರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಂಬ ಇಲಾಖೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. 

ಈ ದುಡ್ಡುಡು ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವು ಪೌಷ್ಟಿಕ ತಿನಸ್ ಆಯಿನ ತಪ್ಪು, ತರಕಾರಿ, ಪೇರ್, ಪರಂದ್  ಕೆತ್ತಿ, ಬೊಕ್ಕ ಮೀನ್ ತಿನ್ಯರ ಬೋಡಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಡು. ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವುಲು ಪೆದ್ದುದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆಗ್ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಲು ಮುಟ್ಟ ತಪ್ಪಂದೇ ಮಿರೆ ಪೇರ್ ಕೊರೊಡು.ಅಂಚಾದ್ ಬಾಲೆಗ್ ಮಿರೆ ಪೇರ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ತಿಕ್ಕೊಡಾಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಎಡ್ಡೆಪುದ ತಿನಸ್ ತಿನೊಡು. ಪೆದ್ದುದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ೩೦೦ ರೂ. ಪ್ರಸೂತಿ ಆರೈಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ, ಬೊಕ್ಕ ೭೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಜನನಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆಯ ದುಡ್ಡು ಒಟ್ಟು ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಅಪ್ಪೆನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ತಿನಸ್ ತಿನ್ಯರ ಈ ದುಡ್ಡು ಕೊರ್ಪೆರ್.




#Article 387: ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ (379 words)


ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಪಂಡ ಗರ್ಬ ಪಾತೊ ಅತ್ತಂಡ ಗರ್ಭಪಾತ ಪನ್ಪೆರ್. ಲೆಕ್ಕೊದ ದಿನೊಕು ದುಂಬೆ ಪೆದ್ಂಡ ಇಂಚ ಪೆದ್‍ನ ವಸ್ತು ಜೂವೊಡು ಇದ್ಯಾಂದೆ ಅಪುನೆಗ್  ಪನ್ಪೆರ್. ನರಮಾನ್ಯೆರೆಡ ದಿಂಜಿದಿ ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಪೆದ್ಯರೆ ೪೦ ವಾರೊಲು ಬೋಡು. ಬಂಜಿನಕ್ಲೆಡ ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬೇ ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆ ಅಕೇರಿಯಾಂಡ ಜೀವೊಡುಪ್ಪಂದಿನ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟುನೆಗ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಪನ್ಪುನೆ. ಸುರೂಕು ಗರ್ಬೊಕ್ಷಯೊ, ಗರ್ಬಪಾತ, ದಿನ ದಿಂಜೆರೆ ದುಂಬೇ ಅಮಸರೊಡು ಪೆದುಪುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ್ ಗುರ್ತಿಸಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಗರ್ಬ ಉಂತುನ ದುಂಬುದ ಪಿದಯಿ ಆಯಿನ ದಿನೊನು ಸುರೂತ ದಿನೊಂದು ಲೆಕ್ಕೊ ದೆತೊಂದು ಸುಮಾರ್ ೨೮ ವಾರಾಂಡಲ ಭ್ರೂಣ ಗರ್ಬಚೀಲೊಡು ಬುಲೆವಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಪೆದ್‍ನಗ ಅವು ಜೂವೊಡು ಇಪ್ಪುಜಿ. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಜೋಕುಲು ಜುವೊಡು ಇತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗ ಒಂಜಿ ಕಿಲೋಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ತೂಕೊ ಇದ್ಯಾಂಡ, ಅವೆಕ್ಲೆನ ಸಾಂಕನೊ ದಿಂಜ ಬಂಙೊದ ಸಮಸ್ಯೆ ಆದು ಅವು ಎಚ್ಚಾದ್ ಸೈತ್ ಪೋಪೊ.  ೩೪-೩೬ ವಾರೊಲೆ ಸಮಯಾಂಡಲಾ ಅವು ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆಡ್ ಬೊಲೆವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಬುಕ್ಕೊ ಜೂವೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಸಾಜವಾದ್ ಬುಲೆಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. 

ದಿನೊ ಆವಂದೆ ಪೆದುಪುನೆ ಅತ್ತಂಡ ಬೇನೆ ಇದ್ಯಂತೆ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾನ್ಯೆರೆಡ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬಂಜಿನಾಲ್ಆಯಿನ 24 ವಾರೊದುಲಯಿ ಆಪುನ ಪಿಂಡೊ ಅತ್ತಂಡ ಗರ್ಬ ಒರಿಪಾಯೆರೆ ಆವಂತಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಉಂಡಾಪುನ ಗರ್ಬೊ ಎನ್ನಂದೆ ಆಪುನ ಸಾಜವಾಯಿನ ಸಾವು. ಗರ್ಬೊ ಪೋಪುನವು ಪೆದುಪುನೆಗ್ ದುಂಬೇ ದಿಂಜ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಸಂಗತಿ.
Cite web | title = Early Pregnancy Loss (Miscarriage) | work = Pregnancy-bliss.co.uk | publisher = The Daily Telegraph | year = 2007 | url = | accessdate = 20 July 2007 

ಇಂಚಾದ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೨೮ ವಾರೊಲೆಗ್ ದುಂಬೆ ಅಕೇರಿಯಾಯಿನ ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆನ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆಂದ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ಂಡಲಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ  ೧೯೫೦ಡ್ ಗರ್ಬಪಾತೊನು ದುಂಬುದ ನಾಲ್ ರೀತಿಡ್ ಇಂಗಡಿಸದೆರ್.

ಅಪ್ಪೆಡ ಅತ್ತಂಡ ಬ್ರೂಣೊಡು ಇಪ್ಪು.  ಅಪ್ಪೆಡ ಸಿಡುಬು, ಪ್ಲೇಗು, ಮಲೇರಿಯ, ರೂಬೆಲ್ಲ, ಪರಂಗಿ ರೋಗ ಇಂಚಿತ್ತಿ ರೋಗೊಲೆ ನಂಜಿಡ್ದಾರೊ ಗರ್ಬೊ ಪೋಪುಂಡು.  ಕ್ಷಯೊ (), ಚೀಪೆ ಪಡಿಕೆ (), ದಿಂಜ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಒತ್ತಡೊ(), ಮೂತ್ರಪಿಂಡೊದ ಉರಿಬೇನೆ() ಇಂಚಿತ್ತಿ ರೋಗೊಲೆಡ್ದ್‌ಲಾ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು.  ದಿಂಜ ಪೋಡಿಗೆ, ದುಕ್ಕೊ, ಆತಂಕೊಲು ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ನರಮಂಡಲೊ()ದ ಎಚ್ಚಕಮ್ಮಿಡ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಉಂಡಾಪುಂಡು.  ಗರ್ಬಚೀಲೊ() ವಿಕಾರವಾದಿತ್ತ್ಂಡ, ರೋಗಪೀಡಿತವಾದಿತ್ತ್ಂಡ, ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ, ದುರ್ಮಾಂಸೊಡ್ದ್ ಕೂಡ್‍ದಿತ್ತ್ಂಡ, ದಿಂಜ ಸಂಬೋಗೊಡ್ದ್   ಉದ್ರೇಕೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು.  ದಿಂಜ ಬಂಙೊದ ಬೇಲೆ, ಗರ್ಬಚೀಲೊದ ಕೈತಲ್ ಬೇನೆ, ಕೃತಕವಾದ್ ಗರ್ಬ ದೆಪ್ಪುನೆದ ಪ್ರಯತ್ನಲು ಉಂದು ಬ್ರೂಣೊನು ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗರ್ಬ ಪಾತೊ ಉಂಡಾಪುಂಡು.  ಬೋಡ್ಚಾಂದಿ ತೆನಸ್ ಅತ್ತಂಡ ಬೇತೆ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಬಚ್ಚಿಂಡ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನ ಆಪುಂಡು.  ಸೀಸ, ತಾಮ್ರ, ಪಾದರಸ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಲೋಹ ಇತ್ತಿನ ವಸ್ತುಲು ತೆನಸ್‍ಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗರ್ಬ ಪೋಪುಂಡು.  ಅಂಚನೇ ರೋಗಪೀಡಿತ ಅಂಡಾಣು ಅತ್ತಂಡ ಪುರಷಾಣುಲೆ ಮಿಲನೊಡ್ದು ವಿಕಾರೊ ಆಯಿನ ಬ್ರೂಣ, ರೋಗಪೀಡಿತವಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಸ್ತಲೊಡು ಎಚ್ಚಾಯಿನ ಜರಾಯು, ಗರ್ಬಚೀಲೊಡು ಬ್ರೂಣೊದ ದಿಂಜ ಚಲನೆಡ್ದ್ ಪೂವೊಲು ಬಲ್ಲ್ ಬ್ರೂಣೊಗು ಸುತ್ತೊಂದು ಬಲ್ಲ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಲೆಕೊ, ಬ್ರೂಣೊದ ನೆತ್ತರ್ ಅಪ್ಪೆನ ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ದ್ ಆರ್ಹೆಚ್ ಪನ್ಪಿ ಗಟಕೊಡು ಬಿನ್ನವಾದ್, ಹಾರ್ಮೋನು ಎಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಉಂದು ಬ್ರೂಣೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊ ಆಯಿನ ಗರ್ಬಪಾತೊ ಮಾಲ್ಪೆರೆ ಕಾರನೊಲು. 

ಪೊಂಜೊಲೆನ ಪಿದಾಯಿದ ಕುದಿತ ಅಕೆರಿದ ಪೊರ್ತು ಡ್ ಆಜಿ ವಾರೊದ ಸುರುಟು ಸಂಬವಿಸವುನ ದಿಂಜ ಸುರುತ ಹಂತೊದ ಗರ್ಬೊ ಪೋಪುನೆ ವೈದ್ಯಕೀಯವಾದ್ ಸುರುತ ಹಂತೊದ ಗರ್ಬೊ ನಸ್ಟೊ() ಅತ್ತಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗರ್ಬ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.   ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಪಿ ಆಜಿ ವಾರೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಆಪುನ ಗರ್ಬ ಪಾತೊನು ಡಾಕ್ಟೆರ್‌ನಕುಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗರ್ಬಪಾತೊ ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್.




#Article 388: ಕೂಜಲ್ ದ ಪೊರ್ಲುಗು ಕಂಚಲ್ ದ ಉಪಯೋಗ (112 words)


ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ತನ್ನ ಕುಜಲ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುಡೆ ತೋಜೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಆಸೆ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವೆಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇರೆ ರೀತಿದ ಮರ್ದ್ ನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಆಂಡ ತರೆಕೂಜಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಇಪ್ಪೊಡಾಂಡ ಕಂಚಲದ ರಸ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಕಂಚಲ್ ಕಜಿಪುಗ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಅತ್ತ್. ಕೂಜಲ್ ಎಡ್ಡೆಡ್ ಮಿನ್ಕೊಡಾಂಡ ಕಂ ರಸನ್ ಲೇಪನ ಮಲ್ಪೊಡು. 

ಕಂಚಲ್‌ನ್ ಗುದ್ದುಡು ದಪ್ಪ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ತರೆ ಕುಜಲ್ಗ್ ಪೂಜೊಡು(ಲೇಪನ) ಮಲ್ಪೊಡು ಬುಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಗಂಟೆ ಬುಡುದು ಮೀಯೊಡು. ಇಂಚ ಪತ್ತ್ ದಿನೊಕ್ಕೊರ ಮಲ್ತೊಂಡ ಬಾಲ ನೆರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.
ಸೀಳ್ ಕೂಜಲ್‌ದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಕಂಚಲ್‍ನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತುದು ನೆತ್ತಿದ ಮಿತ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಉಜ್ಜೊಡು. ಅಂಚನೆ ಕಂಚಲ್ ತುಂಡುನು ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬಣ್ಣ ಮಗುರುನೆಡ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಲೆ. ಅವು ಚವುಲಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ದೆ ಪುಂಟುದು ಎಣ್ಣೆನ್ ತರೆಕ್ ಪಾಡೊಲಿ.

ಕೂಜಲ್ ಎಡ್ಡೆ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡು. ಇಂಚ ವಾರೊಗು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕುಜಲ್ ಉದುರುನ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ತರೆದ ಪೇನ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ತರೆತ ಚರ್ಮಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು




#Article 389: ಅಸ‍್ಥಿ ಪಂಜರ (204 words)


ಶರೀರದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಎಲುಕುಲೆರ್ದ್ ಉಂಡಾಯಿನವು. ಅಯಿನ್ ಮೆತ್ತನೆದ ಮಾಸೊಲು ಮುಚ್ಚಿದ್ ಶರೀರದ ರೂಪನ್ ಕೊನತ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಶರೀರದ ದಿನ್ನದ ಐನೆಟ್ ಒಂಜಿ ಭಾಗದಾತ್ ಉಂಡು. ಶರೀರೊಡು ೨೦೦ರ್ಲಾ  ಜಾಸ್ತಿ ಎಲುಕುಲು ಉಂಡು. ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಶರೀರೊಗು ಆಧಾರ ಬೊಕ್ಕ ಶಕ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಆಯಿತ್ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಜೀವಾಳದ ಅಂಗಭಾಗೊಲೆಗ್ ರಕ್ಷಣೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಎಲುಕ್ಕು ಅಂಟೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಸ್ನಾಯುಲು ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ಚಲನೆಲೆನ್ ಪುಟ್ಟವ. ಎಲುಕುಲೆನ ತಿರ್ಲ್ ಖನಿಜ,ಲವಣ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆನ ಸಂಗ್ರಹದ ಗೂಡಾದ್ ಇತ್ತ್ ದ್ ನೆತ್ತೆರ್ ದ ಕಣಕುಲೆನ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಾಣಿಲೆರ್ದ್ ಬೇತೆಆದ್ ನರಮಾನಿ ಸರ್ತ ಉಂತುನ ಶಕ್ತಿನ್ ಪಡೆವೊಂದೆ. ಇಡೀ ಶರೀರ ಬೆರಿಮುಳ್ಳುದ ಆಧಾರೊಡು ಉಂಡು. ಬೆರಿಮುಳ್ಳು ಪಂಡ್ಂಡ ಕೋಲುದಲೆಕೊದ ಒಂಜೇ ತುಂಡು ಅತ್ತ್. ಅವು ಒಂಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಅಟ್ಟಿ ದೀನಲೆಕೊ ಉಪ್ಪುನ ಉಂಗಿಲದ ಆಕೃತಿದ ಲೆಕೊ ಉಪ್ಪುನ ಎಲುಕುಲೆರ್ದ್ ರಚನೆ ಆದ್ ಉಂಡು. ಅವು ಮೆದ್ಲ್  ರ್ದ್  ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನ ಮೆದ್ ಲ್ ಬಲ್ಲ್ ಲೆನ್ ಎಲುತ್ತ ಒಟ್ಟೆದ ಉಲಯಿಡ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಅವು ಬೆರಿತ್ತ ಕಬೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಶೇರುಕ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಯಿನ ಉರುಂಟು ಚಪ್ಪಟೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲುಕುಲೆರ್ದ್ ಬೆರಿಮುಳ್ಳು ಕೋಲುದಲೆಕೊ ಇಜ್ಜಿ. ಅವು ಬಗ್ಗುಂಡು. ಅಯಿರ್ದ್ ಆದ್ ನಮ ಶರೀರನ್, ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ನ್ ದುಂಬು, ಪಿರ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ತಿರ್ ಗಯೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ಡ್ ಏಲ್ ಎಲುಕುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಬೆರಿಟ್ಟ್ ಪದ್ ರಾಡ್ ಎಲುಕುಲು ಉಂಡು. ಐನ್ ಬೆರಿಮುಳ್ಳುಲು ಸೊಂಟೊಡು ಉಂಡು. ಅಯಿತ್ತ ತಿರ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೆರಿಮುಳ್ಳುಲು ಕಿಳ್ಗುಳಿತ ಬಾಗೊಲಾದುಂಡು. ಈ ಬೆರಿಮುಳ್ಳುಲೆನ ನಡುಟ್ಟು ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ ದ ಪಲ್ಲೆಲ್ ಉಪ್ಪುವ. 

ಬೆರಿತ್ತ ಪದ್ರಾಡ್ ಬೆರಿಮುಳ್ಳುಲೆಗ್ ಪದ್ರಾಡ್ ಜೊತೆ ಪಕ್ಕೆಲುಕುಲು ಅಂಟೊಂದು ಉಪ್ಪುವ. ಪಕ್ಕೆಲುಕುಲು ಸುತ್ತೊಂದು ಎದೆತ್ತಗೂಡುನು ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕೊರ್ತ. ದುಂಬುಗು ಅವು ಚಪ್ಪಟೆ ಅದ್ ಉಪ್ಪುನ ಎದೆಚಕ್ಕೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ಎದೆಗೂಡು ತಿಗಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುವ ಬೊಕ್ಕ ನಮ್ಮ ಉಸುಲುದ ಒಟ್ಟುಗು ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪುವ. 




#Article 390: ಪಡ್ಡಾಯಿ (ಸಿನೆಮಾ) (124 words)


ಪಡ್ಡಾಯಿ ಸಿನೆಮಾ ೨೦೧೮ಡು ಬತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ತುಳು ಸಿನೆಮಾ. ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಅಭಯಸಿಂಹ ಮೇರ್ನ ಸುರುತ್ತ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಉಂದಾಡುಂದು.

ಈ ಸಿನೆಮೋಡು ಮೋಹನ್ ಶೇಣಿ, ಬಿಂದು ರಕ್ಷಿಧಿ, ಚಂದ್ರಹಾಸ ಉಳ್ಳಾಲ, ಗೋಪಿನಾಥ್ ಭಟ್, ಅವಿನಾಶ್ ರೈ, ಸದಾಶಿವ ನಿನಾಸಂ, ಶ್ರೀನಿಧಿ ಆಚಾರ್, ಪ್ರಭಾಕರ ಕಾಪಿಕಾಡ್, ವಾಣಿ ಪೆರಿಯೋಡಿ, ರವಿ ಭಟ್, ಮಲ್ಲಿಕಾ ಜ್ಯೋತಿಗುಡ್ಡೆ, ಸಂತೋಷ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮುಕುಲು ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್.

ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಾರಾಧನೆಗ್ ಒತ್ತ್ ಕೊರ್ದು ಕಡಲ್ದ ಮಧ್ಯೊಡು ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯೊಲೆನ್ ಕ್ಯಾಮೆರೊಡು ಪತ್ತ್ದ್ನವು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಸಿನೆಮಾ. ಒಂಜಿ ಊರ್ ದ ಧನಿಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ದನಿಯ ಪನ್ಪಿನಯೆ,  ಎಂಚ ಬದಲಾಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ ಉಂದೆನ್ ಎಂಚ ತೂಪುಂಡ್ ಪನಿನವು ಕಥೆಥ ತಿರ್ಲ್. ಅತಿ ಆಸೆ ಗತಿ ಕೇಡ್ ಪನ್ಪಿನ ನೀತಿ ಉಂದೆಟ್ಟುಂಡು. ಷೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ನಾಟೊಕೊದ ಉಮೇದ್ ನ್ ಪಡೆಯಿನಂಚಿನ ಈ ಸಿನೆಮಾ ಮೀನ ಪತ್ತುನಕ್ಲೆನ ಬದ್ಕದ ಮಿತ್ತ್ ಚಿತ್ರಿತವಾದುಂಡು.

ತುಳುತ್ತ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪನ್ಪಿನವು ಕನ್ನಡೊದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಮೊಗವೀರೆರ್ ಕಡಲ್ನ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪನ್ದ್ ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಮವುಂಡು.

೬೫ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಡು ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡ್ಡಾಯಿ - ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೊಗು ಬಯ್ದ್ಂಡ್.




#Article 391: ಕನಪಾಡಿ (114 words)


ಕನಪಾಡಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್. ಇಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳೊದ ಕಳ್ಳಿಗೆ ಪನ್ಪಿನ ಗ್ರಾಮೊದ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರದೇಸೊಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಪದೊ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಪಂಡ ಸ್ಥಳ ನಾಮೊ ಎಂಚ ಬತ್ತಡ್ ಪನ್ಪಿನೆತ ಒರುಟು ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಲು. ಕನಪಾಡಿ ಪನ್ನಗ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆಟ್ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ, ಕನಪಾಯೆ, ಕನಪಾಯ ಪಂಡ್ದ್ ದಲಿತ ವರ್ಗದ ಒರಿ ಜವನೆನ ಪುದರ್. ಕುಡೊಂಜಿ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಇಂಚ ಉಂಡು. ಕನಪಾಡಿತ್ತಾಯ ದೈವ ನಿಲೆ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಕನಪಾಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಂಗತಿಲೆನ ನಿಲೆಟ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಮಾಹಿತಿಲಾ ನಮಕ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅವು ಸ್ಥಳನಾಮದ ಬಗೆಟ್ ಬಿನ್ನವಾಯಿನ ,ವಾಸ್ತವೊಗು ಕೈತಲಾಯಿನ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ. ಕನಪಾಡಿ ಪಂಡ ಕನೆ ಇತ್ತಿನ ಪಾಡಿ. ಕನೆ ಪಂಡ ಬೆದ್ರ್ದ ಜಾತಿ. ಕನ್ನಡೊಡು ಬಿದಿರು ಪನ್ಪರ್. ಅಂಚಾದ್ ಕನೆ ಇತ್ತಿನ  ಪಾಡಿನ್ ಕನಪಾಡಿ ಆದುಪ್ಪು. ಇಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಕನಪಾಡಿದ ಕೈತಲ್ ಬೆದ್ರಾಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಸೊ ಉಂಡು. ಬೆದ್ರ್ ಇತ್ತಿನ ಪಾಡಿ ಬೆದ್ರಾಡಿ ಆತ್ಂಡ್. ಶಬ್ದ ಉತ್ಪತ್ತಿದ ನಿಲೆಟ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮರ್ಗಿಲ್ ದ ಮಾಹಿತಿಲು ತಿಕ್ಕುವ.




#Article 392: ತುಳುಲಿಪಿ (100 words)


ದುಂಬೊಂಜಿ ಕಾಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮಾತ ಪನೊಂತೆರ್. ತುಳುಕ್ ಲಿಪಿ ಇಜ್ಜಿ ಪಂದ್. ಈ ಪಾತೆರೊನೆ ಸತ್ಯ ಪಂದ್ ನಂಬಿನಕ್ಲುಲ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಇತ್ತೆರ್; ಇತ್ತೆಲ ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳು ಲಿಪಿಟ್  ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಗ್ರಂಥೊಲು ಬೈದ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಇನಿ ಮಾತೆರೆಗ್ಲ ಗೊತ್ತಿತ್ತಿ ಸಂಗತಿ. ಅಂಚಾಂಡ ತುಳು ಲಿಪಿ ಈತೊಂಜಿ ಮದೆಕ್ ಪೋಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಂಡಲ ದಾದ ? ಅಲಚನೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನ ಇಚಾರ.

ಏತೋ ತಾಳೆ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ತುಳು ಲಿಪಿತ ಬರವುಲು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುವ. ಅವೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾವಂದೆ ಮದೆಟ್ ದೀವೊಂದು ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಸ್ವಾರ್ತೊಗು ಗಳಸುನ ಕೆಲವೆರೆನ ಅಲಚನೆಲ ಮುಲ್ಪ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾದ್ಯತೆಲ ಉಂಡು.

ತುಳು ಲಿಪಿ ಕಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಒಂಜನೆದಾದ್ ನಮಕ್ ಪೊಸತಾದ್ ಲಿಪಿಯೊಂಜೆನ್ ಕಲ್ತಿನ ಕೊಸಿ.ಜೊತೆಟ್ ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಇಪ್ಪಿನ ಬರವುಲೆನ್ / ಗ್ರಂತೊಲೆನ್ ಓದೆರೆ ಸಾದ್ಯ ಆವು. ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಗ್ರಂತೊಲೆ ಉಲ ತಿರ್ಲ್ ನ್ ತೆರಿಯೊನ್ರೆಲ ಇಂಬು ತಿಕ್ಕುಂಡು.




#Article 393: ತುಳುನಾಡ ಜಾತಿ, ಮತೊ ಒತ್ತೊರ್ಮೆಡ್ ತುಳುವೆರ್ (234 words)


ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆದಕುಲು ಒಂಜಪ್ಪೆ ಬಾಲೆಲೆ ಲೆಕ್ಕ ಬದುಕೊಂದುಪ್ಪುನ ತುಳುನಾಡ್ಟ್ ಇತ್ತೆತ್ತೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರಣೊಗು ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧ,ಅಚರಣೆಲು ದೂರ ಅವೊಂದುಂಡು. 

ಬಾರ್ಕೂರುಡ್ದ,ನೀಲೆಶ್ವರ ಮುಟ್ಟ ಗಟ್ಟದ ಬರಿಟ್ಟೆ ಇತ್ತಿನ ತುಳುವೆರ್ನ ಆಚರಣೆನ್ ಜಗತ್ತ್ ಗ್ ತೋಜಿಪಾವುನ ದಿಟ್ಟಿಡ್ ಇತ್ತೆ ಅವುಲಾವುಲು ಮಸ್ತ್ ಕಜ್ಜ ಕೊಟ್ಯಗುಲು ನಡತ್ತೊಂದುಂಡುಂದು ಪನ್ಪಿನವು ಸಂತಸದ ಸಂಗತಿ.  ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ   , ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೋಡಿದ ತುಳುಕೂಟಗುಲು ಒಂಜಿ ಕಾಲಘಟ್ಟೊಡ್ದು ಇಂಚಿ ಮಸ್ತು ಕಜ್ಜ ಕೊಟ್ಯಗುಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ೨೦೦೬ಡ್ ಕಾಸ್ರೊಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಬದಿಯಡ್ಕಡ್ ನಡತಿನ ತುಳುವೆರೆ ಆಯನೊ ಪನ್ಪಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಕಜ್ಜೊ ತುಳುನಾಡ್ ಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೋಡಿಟ್ ಇತ್ತಿನ ತುಳುವೆರೆನ್ ಒಂಜಾದ ಸೇರ್ಸಾಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಂಡ್.ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೦೯ಡ್ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದ ಖಾವಂದೆರ್ [ವಿಶ್ವ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬ] ಮಲ್ತ್ ದ್ ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟೊಡು ತುಳುವೆರ್ನ ನಿಲೆ ಬಿಲೆನ್ ತೋಜಿಪಾಯೆರ್.ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಓಡಿಯೂರು ಸ್ವಾಮಿಲು ತುಳುವರೆ ಪರ್ಬ ಪನ್ಪಿನ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್ ದ ಕಜ್ಜೊನು ಪಟ್ಟೊಂಡೆರ್. ಡಾ.ಮೋಹನ ಆಳ್ವೆರ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಡ್ ನಡಪುನ [ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ]ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿಡ್ ಲಾ ತುಳುಕ್ಕ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ದು ನಡಪಾಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೫ಡ್ ಬದಿಯಡ್ಕಡ್ ಕುಡೊರ ತುಳುನಾಡೋಚ್ಚಯ ಪನ್ಪಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಕಜ್ಜೊನು ಪಟ್ಟೊಂದು ತುಳುಬಾಸೆಗ್ ಅತ್ತಂದೆ ತುಳುನಾಡ್ ಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಮಣೆ ಕೊರ್ದು ಆಯಾಯ ಬಾಸೆದ ತಿರ್ಲ್ ನ್ ತೋಜಾಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಉಂದೆನೇ ೨೦೧೭ಡ್ ಕುಡ್ಲದ ಪಿಲಿಕುಳಡ್ ತುಳುನಾಡೊಚ್ಚಯ ಪನ್ಪಿನ ಕುಡೊಂಜಿ ಕಜ್ಜೊನು ನಡಪಾಯೆರ್ ಉಂದು ಮಾಂತಲಾ ತುಳುನಾಡ್ದ ಪರಪೋಕುನು ಕುಡ ದೆರ್ತ್ ಪತ್ತೆರ ಒಂಜಿ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಈ ನಡುಟ್ಟು ತುಳುನಾಡ್ ಅಂಚಿ ಬಾರ್ಕೂರು ಇಂಚಿ ನಿಲೇಶ್ವರ ದೂರ ಆದ್ ಒರಿದಿನೈಡ್ದವರ ಅಲ್ಪ ಅಲ್ಪದ ಆಚರಣೆಗುಲು ಮದೆಯಾದ್ ಒರಿಯೊಂದು ಪೋಂಡು.ಉಂದೆನ್ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ತುಳುವೆರೆ ಆಯನೊ ಬದಿಯಡ್ಕದ ನಿಲೆಟ್ಟ್ ತುಳುನಾಡ ತಿರ್ಗಾಟ ಪನ್ಪಿನ ಕಜ್ಜೊನು ನಡಪಾಯಿನಾಡ್ದವರ ಬಸ್ರೂರುಡು ಮದೆಯಾವೊಂದು ಇತ್ತಿನ ತುಳುವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆಗ್ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಾಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ ೨೦೧೮ಡ್ ಬಸ್ರೂರುಡು ತುಳುನಾಡೋಚ್ಚಯ ಪನ್ಪಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಲೇಸ್ ತುಳುವೆರೆ ಆಯೊನೊದ ನಿಲೆಟ್ಟ್ ನಡಪೆರೆ ಪೊವೊಂದುಂಡು.ಅತ್ತಂದೆ ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಚಾರ ವಿಚಾರೊನು,ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಗೇನೊನು ಪುಟ್ಟಾವುನ.ಅಂಚನೆ ವಿಕೀಪೀಡಿಯಡ್ ತುಳುನಾಡ ಪರಿಚಯೊನು ದುಂಬುದೀಯೆರೆ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆ,ಸಾಹಿತಿಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಉಮೇದ್ ಕೊರೊಂದು ತುಳು ಬಾಸೆ ಎಣ್ಮನೆ ಪರಿಚ್ಚೇದೊಡು ಸೇರಾಯೆರೆ ಪುಣೆಯೊಂದುಂಡು.




#Article 394: ಬೊಲ್ದು ಪೋಪಿನಿ (106 words)


ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಂಜೊಳೆನ ಗರ್ಭಾಶಯೊಡ್ದು ಜನನಾಂಗೊದ ಮುಖಾಂತರ ಪಿದಯಿ  ಪೋಪಿನ ಬೊಲ್ದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣದ ದ್ರವ  ರೂಪದ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್‌ಗ್  ಬೊಲ್ದು ಪೋಪಿನಿ  ಪನ್ಪೆರ್ . ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಲ್ಯುಕೊರಿಯಾ ಪನ್ಪೆರ್.ಪೊಂಜೊಳು ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆನಗ ತೆಳುವಾದ್ ನ್ಯೂಲಿದಂಚಿನ ದ್ರವ ರೂಪದ ವಿಸರ್ಜನೆ ಜನನಾಂಗದ ಆರೋಗ್ಯೊನು ಕಾಪುಂಡು.ಅವು ಜಾಸ್ತಿಯಾಂಡ ಮಾತ್ರ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣವಾದುಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.

ಬೊಲ್ದು ಪೋಪಿನೆಡ್(ಲ್ಯುಕೊರಿಯಾದ)ರಡ್ಡ್ ಬಗೆಕುಲು ಒಂಜಿ ಫಿಸಿಯೋಲಾಜಿಕ್ ಲ್ಯುಕೊರಿಯಾ ಕೊಡೊಂಜಿ ಪೆಥೊಲೋಜಿಕಲ್ ಲ್ಯುಕೊರಿಯಾ 

ಬಂಜಿನಾಲೆನ ಸರೀರೊಡ್ದು ,ಜವ್ವಂದಿನ ಸರೀರೊಡ್ದು ಅಂಚನೆ ಕಿನ್ಯ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆದ ಯೋನಿಡೆ ಬೊಲ್ದು ಪೋಪಿನೆನ್  ಫಿಸಿಯೋಲಾಜಿಕ್ ಲ್ಯುಕೊರಿಯಾ ಪನ್ಪೆರ್.

ಬೊಲ್ದು ಪೋಪಿನ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ವಾಸನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಿರ್ಂಬೆಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವು ಪೊಂಜೊಳೆನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ ಅಂಗೊಗು ಸೋಂಕು ಆದುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆದ ಲಕ್ಷಣ ಉಂದೆನ್ ಪೆಥೊಲೋಜಿಕಲ್ ಲ್ಯೂಕೊರಿಯ ಪನ್ಪೆರ್.

ಬೊಲ್ದು ಪೋಪುನ ಕೆಲವು ವರ್ಷೊ ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಅವು ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಇತ್ತ್‌ದ್ ವಾಸನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಉಂದು ಜನನಾಂಗ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗರ್ಭಕಂಠದ ಉರಿಯೂತದ ರೋಗಲಕ್ಷಣವಾದುಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡುಅಯಿಕಾತ್ರ ಡಾಕ್ಟ್ರೆನ ಸಲಹೆ ಪಡೆಪುನ ಎಡ್ಡೆ




#Article 395: ಮೆದುಳು ಕಂಡೆ (493 words)


ಮಾತ ಮೆದುಳು ಕಂಡೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್. ಅಧ್ಯಯನವೊಂಜೆನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌‌ಗ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಕ್ಸ್‌ರೇ ಕಿರಣೊಲು. ಅನುವಂಶಿಕವಾದ್ ಈ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯಾತಿನಿ ಶೇ. 5ದಾತ್ ಮಾತ್ರ.
'ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ(ಗೆಡ್ಡೆ')ಪಂಡ ಮೆದುಳುಡು ಅಸಹಜವಾದ್ ಬುಳೆಪುನ ಜೀವಕೋಸೊಲು, ಉಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ (ಮಾಲಿಗಂಟ)ಆತ್ತಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್ಂದಿನ ಕಂಡೆ (ಗೆಡ್ಡೆ)(ಬೆನಿಗ್ನ್)ಳಾದುಪ್ಪೆರೆಲ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡುಉಂದೆನ್ ತರೆ ಬುರುಡೆದುಲಯಿದ ಕಂಡೆ(ಗೆಡ್ಡೆ) ಇಜ್ಜಿಂಡ  ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಸೊಲೆನ ವಿಭಜನೆದ ಕ್ರಿಯೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮೆದುಳುದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಏರೆಗ್‌ಲ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು ಮೆದುಳುದ ಕೆಲವು ಜೀವಕೋಶೊಲು ಅಗತ್ಯೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆದ್ ಕಂಡೆದ ರೂಪ ತಾಳ್‌ದ್ ಮೆದುಳ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆದ್ ಮೆದುಳುದ ಕ್ಷಮತೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ರೋಗ. ಮೆದುಳುದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗ್ ಮೆದುಳುದ ಜೀವಕೋಶೊಲೆ ಕಂಡೆದ ರೂಪ ಪಡೆದಿಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೆದುಳುದೊಟ್ಟಿಗೆ ಉಪ್ಪುನ  ಬೇತೆ ಅಂಗೊಲೆನ ಜೀವಕೋಶೊಲು ಬುಳೆಚ್ಚಿಲಾದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮೆದುಳುಗುಲ ಪರಡ್‌ದುಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು.ಮೆದುಳುದ  ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುದ ಸುರುತ  ಲಕ್ಷಣೊಲು ಮೆದುಳುದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒರೊಟ್ಟೆ ಪರಡುಜ್ಜಿ ಬದಲಾದ್ ನಿಧಾನವಾದ್ ಒಂಜಿ ಜೀವಕೋಶೊಡ್ದು ಬುಳೆಚ್ಚಿಲಾದ್ ಕಂಡೆದ ರೂಪವಾದ್  ಕೆಲವು ವರ್ಷೊಲೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು.ಅಂಚಾದ್ ಸುರುಟೆ ಉಂದು ಉಪ್ಪುನೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೂಡ್ಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಉಂದೆತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‌ನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್  ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪರಡುನ ಸಾಧ್ಯತೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
ಸುರುಕು ಜೋಕುಲೆಡ ಪೊಸ್ಟೆರಿಯರ್ ಕ್ರೇನಲ್ ಫೊಸ್ಸಾಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೆರೆಬ್ರಿಯಲ್ನಡ್ ಈ ಕಂಡೆದಂಚಿನ ಬಾಪು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಾಯದಕುಲೆಡ  ಮೆದುಳುದ ರಡ್ಡ್  ,ಮೂಜಿ ಅಂಶದ ಬುರುಡೆ ಭಾಗೊಡು ಉಂದೆತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಂಶೊಲು ಮೆದುಳುದ ಒವ್ವೆ ಭಾಗೊಗು ಪಸರುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ 2005ತ ಅಂದಾಜಿಗ್ ಸುಮಾರ್ 43,800 ಮೆದುಳು ಕಂಡೆದ (ಗೆಡ್ಡೆ) ಪೊಸ ಪ್ರಕರಣೊಲು ಬೊಲ್ಪುಗು ಬೈದ್ಂಡ್. ಅಂದಾಜಿದ ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ (ಗೆಡ್ಡೆ) ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾಪುದ ರೋಗೊಡ್ದು 13,000 ಸಾವಿರದಾತ್ ಜನೊಕುಲು ಸೈಪೆರ್.

ವಿನಿಲ್ ಕ್ಲೊರೈಡ್‌ಗ್ ಸರೀರೊನು ಒಡ್ಡುನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಿಕಿರಣೊದ ಕಣೊಕು ಸರೀರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುನೆಡ್ದ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ (ಗೆಡ್ಡೆ)ದ ರೋಗೊಗು ಒವ್ವೆ ಪರಿಸರದ ಅಂಶೊಲು ಕಾರಣವಾದುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ನನಲ ಪತ್ತೆಯಾದಿಜ್ಜಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪಾರಂಪರಿಕವಾದ್ ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ(ಗೆಡ್ಡೆ)ದ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮೊಬೈಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಲ್‌ಫೋನ್‌ಲು ಕೊಡಾ ಮೆದುಳುದ ಗೆಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾಪುಗು ಕಾರಣವಾದುಂಡು ಪಂದ್ ಕೆಲವೆರ್ ತಂಕುಲೆನ ವಾದೊನು ದುಂಬುದೀತೆರ್.
ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗೊಗು ಕಾರಣವಾಪಿನ ಅನೊಫಿಲಿಸ್ ಪನ್ಪಿ ಉಮಿಲಿ ಈ ರೋಗುಗು ಕಾರಣವಾದುಂಡು ಪಂದ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ವರದಿಲೆಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌ದ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಮೆದಳು ಊತದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಂಡೆದ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ ರಡ್ದ್ ಬಗೆ:ಕಂಡೆದ ಗಾತ್ರ(ಅಯಿತ ಆಕಾರ) ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡೆದ ಜಾಗೆ. ಉಂದು ಆಪುನ ಪೊರ್ತು ಬೊಕ್ಕ ರೋಗದ ಸ್ವರೂಪೊಲು ಕೆಲವು ರೋಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದುಂಡು.(ಬೆನಿಗ್ನ್ ಪಂಡ ನಿಧಾನೊಡು ಬಳಪುನ ನಿಧಾನೊಡು ಲಕ್ಷಣತೋಜಾಪಿನ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೇಗ ಬಳತ್‌ದ್/ಕೂಡ್ಲೆ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುನ) ಗುಣೊಕುಲು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಅದಗದಗ ವೈದ್ಯರೆನ ಸಲಹೆ/ನೆರವುನು ಪಡೆಪುನ ಎಡ್ಡೆ. 
ತರೆ ಬೇನೆ, ಕೈಕಾರ್ ಪಿಜಿನ್ ಪರತಿಲೆಕ್ಕ ಆಪುನೆ, ನೆನಪು ಶಕ್ತಿಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ, ನಡಪುನಗ ಸಮತೋಲನ ಇಜ್ಜಾಂದಾಪಿನಿ, ವಾಂಕತೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಕ್ಕುನೆ, ಪಾತೆರ, ದೃಷ್ಟಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆಬಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡಾಪಿನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲಕ್ಷಣೊಲು

ಮೆದುಳು ಕಂಡೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧೊಕುಲುಂಡು. ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌‌ದ ಹಂತೊನು ಗೇಣೊಡು ದೀವೊಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು. ಮೆದುಳು ಕಂಡೆ ಸುರುತ  ಹಂತೊಡಿತ್ತ್ಂಡ ರೋಗಿಲು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಕ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಮಾತಲ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿನವು ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ. ಮೆದುಳು ಸರೀರೊನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ, ಮೆದುಳು ಕಂಡೆಡ್ದ್ ಸರೀರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಆಪುನ ಪರಿಣಾಮಲು; ಕಂಡೆ ಮೆದುಳುದ ವ ಭಾಗೊಡುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆದ ಮಿತ್ತ್ ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು. ಮೆದುಳುದ ಬೊಕ್ಕ ನರಂಬುದ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ರೋಗದ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್. ಮೆದುಳು ಕಂಡೆದ ಗಾತ್ರ, ಬಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೆದುಳುದ ವ ಭಾಗೊಡುಂಡು ಪಂದ್ ತೂದು, ರೋಗಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಯೊನು ಗೇಣೊಡು ದೀವೊಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರೇಡಿಯೇಷನ್ ಥೆರಪಿ, ಕೀಮೋ ಥೆರಪಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ರಡ್ಡೆನ್‌ಲಾ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆವಂದಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಗಡ್ಡೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಕಿಮೋ ಥೆರಪಿ  ಅತ್ತ್ಂಡ ರೆಡಿಯೇಷನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗಡ್ಡೆನ್ ಅಲ್ಪನೆ ನಾಶ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಪೂರಲ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಆವಂದೆ ಗಡ್ಡೆದ ಒಂತೆ ಅಂಶ ಒಲಾಂಡಲ ಒರಿದಿತ್ತ್‌ಂಡ ಅವೆನ್ ಕಿಮೋ ಥೆರಪಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ರೆಡಿಯೇಷನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪುವೆರ್

ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬಂದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವುದು ಬಹಳ ಅಗತ್ಯ. ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗವೊಂದು ಊದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌ನಿಂದ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆದ ಬೊಕ್ಕ ತರೆ ಬುರುಡೆಡ್ ನೀರ್(ದ್ರವ) ಪರಿಪೆರೆ ಸುರುವಾಪಿನ  ಸಾಧ್ಯಾತೆಉಂಡು. ಬೇಜಾರ್, ಕೋಪ, ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನ್‌(ಅಂದಾಜಾವಂದೆ)ಉಪ್ಪುನ ಸ್ಥಿತಿ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯಾತೆ ಉಂಡು. ಅಯಿಕಾತ್ರ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚಕೆರೆಡ್ದ್ ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಕೊರೊಲಿ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡು.




#Article 396: ಮಹಿಷಾಸುರೆ (144 words)


ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಲಿನಿ ಪನ್ಪಿನ ರಕ್ಕಸೆ ಕಂಡನಿ-ಬುಡೊದಿಗ್ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಸ ಜೋಕುಲ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಎಂಚಾಂಡಲಾ ಆನ್ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟೊಡುಂದ್ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತಿನ ಮಾಲಿನಿ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಕುಲ್ಲಿಯಾಲ್. ಕಾಡ್ ಗ್ ಪೋದ್ ಮಹಿಷಿ ಪಂಡ ಎರ್ಮೆದ ರೂಪೊಡು ತಪಸ್ಸ್ ನ್ ಸುರು ಮಲ್ತಾಲ್.

ಆಲ್ನ ಕಠೋರವಾಯಿನ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಪಿದಯಿಬತ್ತಿನ ಉರಿ ದೂರ್ವಾಸ  ಋಷಿನ ತಪಸ್ಸ್‌ಗ್ ಅಡ್ಡ ಆವೂಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕೋಪಬತ್ತಿನ ಋಷಿ ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಡ್ ಮಾಲಿನಿ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪುನೇನ್ ತೆರಿಯೊನ್ವೆ. ಎರ್ಮೆದ ರೂಪೊಡು ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನ ನಿನ್ನ ಬಂಜಿಡ್ ಮಹಿಷೆ ಪಂಡ ಎರುವೇ ಪುಟ್ಟಡ್ ಪನ್ದ್ ಸಾಪ ಕೊರ್ಯೆರ್.

ನೆತ್ತ ಫ಼ಲವಾದ್ ಮಹಿಷಾಸುರೆ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಮಹಿಷಾಸುರೆ ಮಲ್ಲ ಆವೋಂದಿತ್ತೆ. ಒರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಯುದ್ದೋಗ್ ಪಿದಾಡುವೆ. ಯುದ್ದೊಡ್ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲಿ ಸೋತುದ್, ಆಯೆ ಸಯ್ಪೆ. ನೆತ್ತ ಪಗೆ ತೀರಿಸಾವೊಡುಂದ್ ಆನ್ ಮಹಿಷೆ ಪಿದಾಡ್ನಗ ಮಾಲಿನಿ ಉಂತಾದ್, ತಪಸ್ಸ್ ನ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸಕ್ತಿ ಪಡೆವೊನ್ಲಾ ಪನ್ದ್ ಮಹಿಷಗ್ ಪನ್ಪಲ್.

ಅಂಚನೆ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಹಿಷೆ ಸಿಂಹೊನು ಪಳಗಿಸುನ ಪೊಣ್ಣನ್ ಬುಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಏರೆಡ್ದಲಾ ಮರಣ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ವರ ಪಡೆಯೊನ್ವೆ. ವರಬಲೊಡ್ದ್ ಛರ್ಬಿ ಬತ್ತಿನ ಮಹಿಷೆ ದೇವಾದಿ ದೇವತೆಲೆನ್ ಸೋಪಾವೆ. ದೇವತೆಲು ಏಪದಾ ಲೆಕ್ಕನೆ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲೆನ ಕಯ್ತಲ್ ಪೋಪೆರ್. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲು ಆದಿಮಾಯೆನ್ ಸುಗಿಪರೆ ಪನ್ಪೆರ್.

ಸಿಂಹೊದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ದ್ ಎದುರುಬತ್ತಿನ ಆದಿಮಾಯೆ ಮಹಿಷಾಸುರರನ್ ಕೆರ್ಪಲ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್, ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿಯಾದ್ ಭಕ್ತರೆ ಹೃದಯೊಡ್ ನೆಲೆಯಾದ್ ಉಂತುವಾಲ್.




#Article 397: ಗರ್ಭಕೋಶ (140 words)


ಶ್ರೋಣೆದ  ಪ್ರದೇಶೊಡುಪ್ಪುನ  ಪೇರಳೆ ಆಕಾರದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ ಅಂಗೊನೊ ಗರ್ಭಕೋಶಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ .ಗರ್ಭಕೋಶ ಪಂಡ ಪೊಂಜೊಳೆನ ಸರೀರೊಡುಪ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ ಅಂಗ. ಉಂದು  ಆರೋಗ್ಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಮಾತ್ರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸರಿಯಾದ್ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. 

ಗರ್ಭಕೋಶೊ ಟೊಳ್ಳಾದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಅಂಗಾಂಶ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೇರಳೆ ಆಕಾರೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಮೂಜಿ ಪದರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಗರ್ಭಕೋಶದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಭಾಗೊನು ಪಂಡಾಸ್(fundus)ಪನ್ಪೆರ್. ಗರ್ಭಕೋಶದ ಉಲಯಿದ ಭಾಗೊನು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಕುಹರ ಪನ್ಪೆರ್.ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ತಿರ್ತ ಸಪೂರದ ಭಾಗೊನು ಗರ್ಭಕಂಠ ಪನ್ಪೆರ್.ಗರ್ಭಕೋಶೊ ಮೂಜಿ ಪದರವಾದಿಪ್ಪುಂಡು ಉಲಯಿದ ಪದರನ್ ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಈ ಪದರ ಋತುಚಕ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗ್ ಬೋಡಾಪಿಲೆಕ್ಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಪುನ ಲೆಕ್ಕ ರಚನೆಯಾದುಪ್ಪುನವು ವಿಶೇಷತೆ.ನಡುತ ಪದರ ಮಸ್ತ್ ದಪ್ಪವಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಮೆದು ಉಪ್ಪುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಮೆಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಿದಯಿದ ಪದರೊನು ಪ್ರಿಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಪೊಂಜೊಲೆನ ಅಂಡಾಶಯೊಡ್ದು ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ತೆತ್ತಿ(ಅಂಡಾಣು)ವೀರ್ಯಾಣುದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಗರ್ಭಕೋಶೊಗು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಅವು ಗರ್ಭಾಶಯೊಡು ಭ್ರೂಣ(ಬಾಲೆ)ವಾದ್ 9 ತಿಂಗೊಲುದ  ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆನೆ ಮುಟ್ಟ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತಯೆರೆ ಈ ಗರ್ಭಕೋಶೊನೆ ಮುಖ್ಯವಾದುಂಡು.ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ಉಲಯಿದ ಪದರ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಂಡ ಭ್ರೂಣದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಮಸ್ತ್ ದಪ್ಪವಾದ್ ರಚನೆ ಆಪುಂಡು . ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಯಿಜ್ಜಿಂಡ ಆ ದಪ್ಪದ ಅಂಗಾಂಶ ಪಿದಯಿದ ಕುದಿತ ಅವಧಿಡ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ದೊಟ್ಟುಗು ಪಿದಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ಸರ್ತಿ ಪಿದಯಿದ ಕುದಿಡ್ದ್  ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಪುನಃ ರಚನೆಯಾಪುಂಡು.  ಋತುಚಕ್ರದ  ಸಮಯೋಡು ಮಾತ್ರ ಉಂದೆಟ್ ಬದಲಾವಣೆ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.




#Article 398: ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ (230 words)


ಭಾರತದ ೧೫ ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಚುನಾಯಿತೆರಾಯಿನ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ, ಶ್ರೀ.ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್,  ಒರಿ ಯಶಸ್ವೀ ರಾಜಕಾರಣಿಲ್. ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರೋರ್ದು  ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (BJP) ರಾಜಕೀಯ-ಪಟುವಾದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಯಿನಾರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರುಡು, ಆರ್ ಇನಿಕ್‍ಲಾ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೇರ್. 

ಶ್ರೀ. ಅನಂತ ಕುಮಾರ್ ಮೇರ್, ೨೨ ಜುಲಾಯಿ, ೧೯೫೯ಟ್ 'ಶ್ರೀ ಎಚ್. ಎನ್. ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ 'ಗಿರಿಜಾ,' ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಕ ಸಂಘ' ಅರೆಗ್ ದುಂಬುಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪ್ರಿಯವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅರೆನ B.A [Arts], ಪದವಿನ್ ಕೆ. ಎಸ್. ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿರ್ದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವ-ವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಎಲ್.ಎಲ್.ಎಮ್ [ಲಾ] ಪದವಿನ್, ಜೆ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಲಾ ಕಾಲೇಜ್‍ ರ್ದ್ ಮೈಸೂರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್.

ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ. ಪಕ್ಷದ ಒರಿ ಸಮರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಯೆರ್ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ, ತತ್ವಲೆರ್ದ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿತೆರ್. 'ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್' ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಸೇರೊಂಡೆರ್. ತುರ್ತು-ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಅರೆನ್ ೪೦ ದಿನ ಸೆರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಲಯದ ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ ದ ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಾದ್ ಚುನಾಯಿತೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೮೫ ಟ್ ಅಯಿತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆಆಯೆರ್.'ಆಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಫರಿಷತ್' ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಜನತಾಪಾರ್ಟಿ.' ದ ಮಲ್ಲ ಹುದ್ದೆಗ್ ಲೆಗ್ ಅರೆನ್ ಆರಿಸಯೆರ್. ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ ದ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ನಾಮಿನೇಟ್' ಆಯೆರ್. 'ಯುವ-ಮೋರ್ಚ' ಡ್ ಆರ್ ನಡಪಾಯಿನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿನ್ ಗಮನಿಸಾದ್ ಅರೆನ್, ೧೯೯೬ ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯವಲಯಡ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. 'ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿದ ಕಾರಣಗಾದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ,' ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಕರ್ನಾಟಕರ್ದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಕ್ ಲೆಡಡ್ ಆರ್ ಒರಿ ಪ್ರಮುಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.

'ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಎಲೆಕ್ಟೊರಲ್ ಕಾಲೇಜ್'ಡ್ ಅರೆನ ವರ್ಚಸ್ಸು ಎಚ್ಚಿದ್, ಪಾರ್ಟಿದ ಒರಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎದುರುಡು, ಲೋಕಸಭೆಕ್ಕ್ ಉಂತ್ಯೆರ್. ೧೯೯೮ ಟ್ ಆರ್ ನನೊಂಜಿ ಸರತಿ ಚುನಾಯಿತೆರಾಯೆರ್. ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, 'ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ,' ಅರೆನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲಡ್, 'ವಿಮಾನಯಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್,'ಆರ್ ಬಾರಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದ ಮಂತ್ರಿ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆಯಿತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ನನಲಾ ಕೆಲವು ಮಂತ್ರಿಪದವಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ನಿಭಾಯಿಸ್‍ದೆರ್. 




#Article 399: ಜ್ಯೂರಿಕ್ (188 words)


ಜ್ಯೂರಿಕ್ (Zürich or Zurich, ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಉಚ್ಚಾರ - ಸ್ಯೂರಿಶ‍್) ನಗರ  ಸ್ವಿಟ್ಜರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ( ಸ್ವಿಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ; Switzerland )  ದೇಶದ ಮಾತೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರ ಅಂಚನೆ ಜ್ಯೂರಿಕ್  ಕೇಂಟೋನು(ರಾಜ್ಯ)ದ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಸ್ವಿಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಉತ್ತರನಡು ಭಾಗೊಡು, ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಕೆದುತ ವಾಯುವ್ಯ ಕೊಡಿತಲ್ಪ ಉಂಡು. ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಡ್ ಅಂದಾಜಿ 400,028 ನಿವಾಸಿಲು , ನಗರ ಸಮುಚ್ಚಯೊಡು ಅಂದಾಜಿ 1.315 ಮಿಲಿಯನ್  ಬೊಕ ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು  1.83 ಮಿಲಿಯನ್.  ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು.ಜ್ಯೂರಿಕ್ ನಗರ ರೈಲ್ವೇ, ರಸ್ತೆ ಬೊಕ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆಲೆನ ಮುಖ್ಯಬಿಂದು ಆದುಂಡು. ಜ್ಯೂರಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಬೊಕ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ ಸ್ವಿಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊಡೆ ಅತಿನಿಬಿಡ, ಓಡಿದಾಂತಿನ ನಿಲ್ದಾಣೊಲಾದುಲ್ಲಾ.

ಸುಮಾರಾದ್  2,000  ವರ್ಷದ ಪಿರಾವುಡು ರೋಮನೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಊರು ಜ್ಯೂರಿಕ್ . ರೋಮನೆರ್ ಈ ಊರುಗು, ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 15 ಇಸವಿಡು, ಟೂರಿಕಂ (Turicum)  ಇಂದ್ ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡಾ ದಿಂಜ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವರೆನ ನಿವಾಸೊಲು ಈ ಭೂಭಾಗೊಡು ಅಂದಾಜಿ 6,400 ವರ್ಷೊಲೆನ ಪಿರಾವುಡೇ ಇತ್ತಾ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.   ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗೊಟು ಜ್ಯೂರಿಕ್  ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  1519 ಇಸವಿಡ್  ಜ್ಯೂರಿಕ್ ನಗರ  ಹುಲ್ಡ್'ರಿಕ್  ಝ್ವಿಂಗ್ಲಿ   ( Huldrych Zwingli.  ). ಇನ್ಪಿನರೆನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್  ಯುರೋಪ್ ಖಂಡೊಡು  ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರಿಸ್ತಧರ್ಮ ಪರಿವರ್ತನೆದ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾದ್  ಬುಳೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಜ್ಯೂರಿಕ್'ದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಜರ್ಮನ್ (German) ಆಂಡ ದಿಂಜ ಜನ ಪಾತೆರುನಿ  ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಜರ್ಮನ್ ಇನ್ಪಿನ  ಅಲೆಮನ್ನಿಕ್  ರೂಪದ ಸ್ವಿಸ್-ಜರ್ಮನ್ ಪಾತೆರ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬೊಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಭಾಷೆ ಪಾತೆರುನಕುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜ್ಯೂರಿಕ್ ನಗರೊಡು ದಿಂಜ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊಲು ಬೊಕ ಕಲಾನಿಕೇತನೊಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಉಂದೆಟ್, ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಬೊಕ ಕುಂಸ್ಟ್'ಹೌಸ್ ( Kunsthaus. ) ಸೇರುಂಡು. ಶಾಸ್ಪಿಯೆಲ್'ಹೌಸ್ ಜ್ಯೂರಿಕ್ (Schauspielhaus Zürich ) ಇನ್ಪಿನವು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷಾಜಗತ್ತ್'ದ ಒಂಜಿ  ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟ್ಯಮಂದಿರ ಆದುಂಡು.

ಜ್ಯೂರಿಕ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದ ನಗರಿ ಅತ್ತಾಂದೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಮೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ  ಲೋಕೊದ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರೊದ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು..  ಈ ನಗರ  ದಿಂಜ ಸಂಖ್ಯೆದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಬೊಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಂಪೆನಿಲೆಗ್ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾದುಂಡು.ಸ್ವಿಸರ್'ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಬೊಕ ಬುಲೆವಣಿಗೆದ ಕೇಂದ್ರೋಲು  ಜ್ಯೂರಿಕ್'ಡ್ ನಿಲೆಯಾತಾ. ಕಡಮೆ ತೆರಿಗೆ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪೆನಿಲು ಮುಲ್ಪ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೊಂದಾ. ಮೋನಾಕಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ( Monocle's 2012 ) ಮಲ್ತಿನ ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ ( Quality of Life Survey ) ಜ್ಯೂರಿಕ್ ನಗರ  ಮೂಲಸ್ಥಾಪನೆಗ್  ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ 25 ನಗರೊಲೆಡ್ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ್ಂಡ್. 




#Article 400: ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (103 words)


ಮಾತ ಅಂಗೊಲೆಡ್ ಅಪಿನಂಚನೆ ಮೂತ್ರ ಕೋಸೊಡು ಅಪಿನ ಕಂಡೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕ   ಆದುಪ್ಪೆರೆಲ ಸಾದ್ಯ ಉಂಡು  ಅತ್ತಂದೆ ಉಪ್ಪೆರೆಲ ಸಾದ್ಯ ಉಂಡು.ಆಂಡ ಮೂತ್ರ ಕೋಶೊಡಿತ್ತಿನ ಕಂಡೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅತ್ತ, ಅಂದಾ ತೆರಿಯುನವು ಮುಖ್ಯ.ಕಂಡೆಲು ಮೂತ್ರ ಕೋಶದ ಉಲಯಿದ ಪದರಡ್ದ್ ಮೂಡ್‌ದ್ ಕ್ರಮೇಣ ಮೂತ್ರ ಕೋಶದ ಸ್ನಾಯುಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಸುತ್ತಲ್‌ಡ್ ಮಾತ ಪರಡುಂಡು.ಕ್ರಮೇಣ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಮುಖಾಂತರ,ಪುಪ್ಪಸ,ಈಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಲುಕ್ಕುಲೆಗ್ ಪಗರುಂಡು.ಉಲಯಿದ ಪದರಡ್ ಮೂಡುನ ಕಂಡೆಲು ಕಿನ್ಯ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯ ಮುಟ್ಟ ಅಲ್ಪನೆ
ಉಪ್ಪುಂಡು.ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ನಿಧಾನೊಗು ಉಲಯಿದ ಮೈಕ್ ಬಳತೊಂದು ಪೋಪುನಂಚಿನ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಬೇಗನೆ ಬಗ್ಗುನಂಚಿನ ರೋಗೊ ಉಂದೆನ್ ಪಾಪಿಲೋಮ ಮನ್ಪೆರ್.ನನ ಕೆಲವು ಪಿದಯಿದ ಮೈಕ್ ಬಳತೊಂದು ಸ್ನಾಯುಲೆಗ್ ಪಗರ್‌ದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸ್ನಾಯುಲೆಡೆ ಮೂಡ್‌ದ್ ಬೇಗ ಬೇಗ ಪರಡ್‌ದ್ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಬಗ್ಗಂದಿನ  ಕಂಡೆಲು ಉಪ್ಪುವ. ಈರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆದ ಕಂಡೆಲು ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ತರತ ಕಂಡೆಲು ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಅವೆಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಂಡೆಲು ಒವ್ವು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಪರೀಕ್ಶೆದ ಮುಖಾಂತರ ತೆರಿಯೊಡಾಂಪುಂಡು




#Article 401: ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ (128 words)


ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಭಾಗವತೆರ್.  ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್.  ಪ್ರಸ್ತುತಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತೆರ್. ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಡ್ ಸುಮಾರ್ ಕಾಲ ಭಾಗವತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಂಗಲೆನ್ ಸ್ವತಃ ಬರೆತೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದ್ಯೊದ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್.

ಬಲಿಪೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಪುದರ್ ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಸರಸ್ವತಿ. ಇಂಬೆರ್ ೭ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಬಲಿಪೆರ್ ಆರ್ನ ಅಜ್ಜೆರಾಯಿನ  ದಿ.ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರಡ್ದ್ ಭಾಗವತಿಕೆನ್ ಕಲ್ತ್ದ್ ೧೩ನೇ ವರ್ಷಡ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಬುಡೆತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಇಂಬೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಲು.

ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ೬೦ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.  ಪಡ್ರೆ ಜಠಾಧಾರಿ ಮೇಳನ್ ಸುರುಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುಮಾರ್ ೫೦ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಬಲಿಪೆರೆಗ್ ಕಂಠಪಾಠ ಉಂಡು. ೩೦ ಪ್ರಕಟಿತ ಬೊಕ್ಕ ೧೫ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ್ ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷ ರಂಗೊದ ಭೀಷ್ಮೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆಗಾದ್ ಯಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿಲು ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.




#Article 402: ಆನೆಮುಂಗು (139 words)


ಆನೆಮುಂಗು ಓರೊಕ್ಸಿಲಮ್ ಕುಟುಂಬೊದ ಬಿಗ್ನೊನೇಸಿಯೆ ಪನ್ಪುನ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ನ ಒಂಜಿ, ಪೂ ಕೊರ್ಪಿನ ದಯಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಡುರಾತ್ರೆ(ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ) ಭಯಾನಕ, ಓರೊಕ್ಸಿಲಮ್, ಕಹಳೆ ಪೂ, ಕ್ಯಾಪರ್, ಬೊಕ್ಕ ಡ್ಯಾಮೊಕ್ಲಿಸ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಒರೊಕ್ಸಿಲಮ್ ಇಂಡಿಕಮ್. ಆನೆಮುಂಗು ದೈ ೧೮ ಮೀಟರ್(೫೯ಅಡಿ) ಎತ್ತರೊಗ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಮರ್ದ್‌ಡ್ ಗಲಸುವೆರ್. 

ಇಂದೆತ ಇರೆ ಸುಮಾರ್ ೧ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ದ್ವಿದಳೊ ದಯಿತ ಇರೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದಯಿತ ಪೂ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತು ಅರಳುನೆ. ಉಂದೆತ ಪಂರ್ದ್ ೧.೫ಮೀ ದಾತ್ ಉದ್ದ ಬುಲೆಪುಂಡು.

ಈ ದಯಿ ಭೂತಾನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಶಿಯಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ ವಿಸ್ತರಿಸ್ನ ಹಿಮಾಲಯೊಡು ಬುಲೆಪುಂಡು. ವಿಯೆಟ್ನಾಂಡ್ ಈ ಮರೊನು ನೂಕ್ ನಾಕ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ದಯಿತ ಮಾದರಿ ಕ್ಯಾಟ್ ಟೈನ್ ರಾಷ್ಠ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊಡು ಉಂಡು. ಭಾರತೊದ ಅಸ್ಸಾಂದ ಮನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊದ ಕಾಡಾಯಿನ ಬಯೋಮ್ನಡ್ ಉಂದು ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡ್. ಉಂದೆನ್ ಭಾರತೊದ ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಬನ್ಸ್ವಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

ಈ ದಯಿನ್ ಪೊರ್ಲುಗು (ಅಲಂಕಾರಿಕ)ಬೋಡಾದ್ ನಡ್ಪೆರ್. ಈ ದಯಿನ್ ಕಿರಾತ್, ಸುನವಾರ್, ರಾಯ್, ಲಿಂಬು, ನೇಪಾಳ, ಯಖಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಥಾಯ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಾವೊಸ್ನನ ಮದಿಮೆಡ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಆನೆಮುಂಗುದ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಭಾರತೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ಬೊಕ್ಕ ಚೀನೀ ಔಷಧಿಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 403: ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ (137 words)


ಮೈಸೂರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಬೆಟ್ಟೊ. ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಉಂಡು. ಈ ಬೆಟ್ಟ ಒಂಜಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಆದ್ ಉಂಡು.

ಮೈಸೂರು ನಗರೊಗು ತಾಗೊಂದು ಇತ್ತಿನಲೆಕನೇ ಅಯಿತ್ತ ಅಗ್ನೇಯಗ್ ಪೂರ್ವಮಶ್ಚಿಮವಾದ್ ಹಬ್ಬ್‌ದ್ ಉಂತ್‍ನ ಬೆಟ್ಟೊ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟೊರ್ದು ೧೦೬೩ ಮೀ. ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿನ ದೇವಾಲಯ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಈ ಬೆಟ್ಟೊಗು ಆ ದೇವತೆನ ಪುದರೇ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್. ಸುತ್ತಲಾ ಬಯಲ್ ಪ್ರದೇಸೊ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಒಂಟಿಯಾದ್ ಉಂತ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಡಿದಾಯಿನ ಈ ಬೆಟ್ಟೊ ಮಸ್ತ್ ದೂರ ಮುಟ್ಟ್ಗ ತೋಜುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ, ಬೆಟ್ಟೊದ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತ್‌ದ್ ತೂನಗ ಮೈಸೂರುದ ಹರವು ಬೊಕ್ಕ ಸುತ್ತುದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ರಮ್ಯವಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಮೈಸೂರುಗು ಬರ್ಪುನ ಪ್ರವಾಸಿಲೆನ ಆಕರ್ಷಣೆಲೆಡ್ ಉಂದುಲಾ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು. ಬೆಟ್ಟೊದ ಮೇಲ್ಭಾಗನ್ ಪತ್ತ್‌ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೊರ್ತುಗೆ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಶೇತ್ರೊ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್ ಇತ್ಂಡ್. ಮುಲು ಉಪ್ಪುನ ಆ ಕಾಲದ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಮಬ್ಬೆಲದ ತೀರ್ಥ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರ್ಬ್ಬಳದ ತೀರ್ಥ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಹಲವರ್ ಸಿದ್ಡಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಶಾಸನೊಲು ತೆರಿಪಾವೊಂಡು. ಇತ್ತೆ ಮುಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲೊರ್ದು ದುಂವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ಉಂಡು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲೊಡು ೧೧೨೮ಟ್ ಈ ಮರ್ಬ್ಬಳದ ತೀರ್ಥೊಗು ದತ್ತಿ ಬುಡ್‍ದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಬಗೆಟ್ಟ ಶಾಸನ ಉಂಡು.




#Article 404: ಪದಿಮುಖ (123 words)


ಪದಿಮುಖ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್ತ ಮರ. ಉಂದೆನ್ ಕೇರಳದಕುಲು ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳೊಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಟೇಲ್‌ಳೆಡ್ ಪದಿಮುಖ ಪಾಡಿನ ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ದಾಯೆಪಂಡ ಪದಿಮುಖ ಪಾಡ್ಂಡ  ನೀರ್ ಶುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.  ಭಾರತದ  ರಾಜ್ಯೊಲಾಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ , ತಮಿಳ್ ನಾಡ್, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶೊ, ಕೇರಳ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ಈ ಮರ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ನೆಕ್ಕ್ ವೈಜ್ಷಾನಿಕವಾದ್ Biancaea sappan ಲೆಪ್ಪುಪೆರ್. ಇ ಮರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ವಾ ರೀತಿದ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ಲ ಬಳಪುನಂಚಿನ ಮರ. ೫,೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗೊ ಬಳಪುಂಡು ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ೧೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುನಂಚಿನ ಮರ. ಒಂಜಿ ದಪ್ಪದ ಎಗೆಟ್ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಅಂಚಿಂಚಿ ಎಗ್ಗೆಲ್ ಉಪ್ಪುವ ಅವೆಟ್ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಉದ್ದ ಉರುಂಟುದ ಇರೆಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಂಜಲ್ ಪೂ, ಮರತ ಸುತ್ತಲ್ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಈ ಮರತ ತಿರ್ಲ್ ಮಂಜಲ್ ಮಿಸ್ರ್ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು

ಪದಿಮುಖ ದಯಿತ ಪೂ, ಚೆಕ್ಕೆ, ತಿರ್ಲ್, ಇರೆ ಇಂಚ ಮಾತ ಅಂಗೊಲು ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಪದಿಮುಖದ ಚೆಕ್ಕೆನ್ ನೀರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಕೊದಿಪಾವೊಡು ಅದಗ ನೀರ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ  ಅರಿತ್‌ದ್ ಪರ್ಂಡ ನಮ್ಮ ನೆತ್ತೆರ್ ಶುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.




#Article 405: ಕಂಗಿಲು (131 words)


ಇಂದು ಒಂಜಿ ತುಲುವೆರೆ ನಲಿಕೆ, ಮಾರಿ ಗೆಡಪಿಯರ ಬೊಂಡಾತ್ ಇಪ್ಪುನ ಅರಾಧನೆ ಮಾನ್ಪಿ ನಲಿಕೆ

ಕಂಗ್‌ತ ಸಿರಿಂದ್ - ಕಂಗಿಲ್ 

ಕಂಗೀಲು ಪುಟುದಿನಿ ಓಲುಂಡು ಪಿಂಬರ
ಕಂಗೀಲು ಪುಟುದಿನಿ ದೆಸೆ ಬಡೆಕಾಯಿ
ದೆಸೆ ಬಡೆಕಾಯಿ ಪುಟಿ ಕಂಗ್ಲು ಲೆಂಚ ಕನವೊಲಿ
ಜಪ್ಪದಾ ಬಯಿಲ್ಡೆಂಚ ಜಪ್ಪದೇ ಕನವೊಲಿ
ಕೂಲೂರು ಬಿಯಲ್ಡೆಂಚ ಕೂರದೇ ಕನವೊಲಿ
ಇಟ್ಟಯಿನ ಇರೆಟೆಂಚ ಇಟ್ ಕನವೊಲಿ
ತೂರಿನ ಮುಳ್ಳುಡೆಂಚ ತೂರಿ ಕನವೊಲಿ
ಬಾರೆನ ಬಲ್ಲಡೆಂಚ ಬರಿ ಕನವೊಲಿ
ತಪ್ಪುದಾ ಮೈಪುಡೆಂಚ ಲಡ್ತ್ ಕನವೊಲಿ
ಕಂಗಿಲ್ ಪಾಡ್ಜಿನಾರ್ ಕಾಮ ದೇವರ್ಯೇ
ರಾಜ ಪಾಡ್ದಿನಾರ್ ಬೊಳ್ಳಿ ದೇವರ್ಯೇ
ಕಾಮ ದೇವೆರೆ ಗುಂಡೋ ಡವುಲು ಕಂಚಿ ತುಡರ್ಯೇ
ಬೊಳ್ಳಿ ದೇವರೇ ಗೊಂಡೋಡವ್ಲ್ ಮೆಂಚಿ ತುಂಡರಿಯೇ
ಕಂಚಿನಾ ತುಡರ್ದಾ ಕಡೆ ಪಿಜಿರುಂಡು
ಮೆಂಚಿನಾ ತುಡರ್ದಾ ನಿನೆ ಪಿಜರುಂಡು
ಕಂಗೀಲುದ ಜೋಕ್ಲು ಪೋದು ಇಲ್ಲ ಬಾಕಿಲ್ಡೆ
ಗೋವುಲೆನ ದಿಕ್ಕೆ ಪೋದು ಕಿದೆ ಬಾಕಿಲ್ಡೆ
ಕಂಗೀಲುದ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಳೆಸದ ಪಡಿಯಾಂಡೆ
ಗೋಮಲೆನ ದಿಕ್ಕಗಮಲು ಮರಯಿದ ಪಡಿಯಾಂಡೆ
ಮಾಯಿಡೆ ಬತ್ತಿ ಕಂಗೀಲು ಮಾಯ ಡೋ ಪೋವೋಡು
ಕಾಲೊಡು ಬತ್ತಿನವು ಕಮ್ಮೊಡೆ ಪೋವೋಡು
ಬಾಯಿಗಾ ರೋನೊತ್ತುಂಡ ಬೇನ್ಯೋಡೆ ಪೋಲುಂಡು
ಕೈಕಂಜಿದ ಕಾರಕುತ್ತ ಓಕರ್ುಡೇ ಪೋವೋಡು
ಲರಿ ಬೀರಿ ಮರಿ ಮಗ ಮೂಡಾಯೆ ಪೊವೋಡು
ಮಂಡೆಮಾರಿ ಓಂತಿಕುತ್ತ ಮೂಡಾಯೆ ಪೊವೋಡು
ಲಾಯಿಸದ ಪಟ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ ಪಡ್ಡಯೆ ಬರಡ್




#Article 406: ಕಾಡ್ಯನಾಟೊ (376 words)


ನಾಗಾರಾಧನೆದ ಮೂಲ ರೂಪ ಕಾಡ್ಯನಾಟ. ಕಾಡ್ಯನಾಟ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಡೆಕಾಯಿ ಭಾಗೊದ ಮೇರಜನಾಂಗದಕುಲು. 
ಅಕ್ಲೆನ ಆಚರಣೆಡ್ ಕಾಡ್ಯ ಪಂಡ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪೆ. ಅವೆನ್ ಸಂಕಪಾಲೆಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಏಳ್ ಜಿಡೆತ ಸಂಕಪಾಲೆ, ಐನ್ ಜಿಡೆತ ಕಾಲಿಂಗೆ, ಮೂಜಿ ಜಿಡೆತ ಕಾಲಿಂಗೆ- ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧ ಉಂಡು.

ಕಾಡ್ಯ  ಪಂಡ ಕಾಲಿನ್ಗೆಂದ್ ಲೆತ್ತ್‌ನ್ಡಲ  ಕಾಡ್ದಕ್ಲುನ್ದು, ಕಾಡ್ ದಕ್ಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಆರಾಧನೆಂದ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ತೊನೋಲಿ. ಕಾಡ್ಯ, ಕಡ್ಯ, ಕಡ್ಯರ ಪಂಡ ಮಣ್ಣ್ ದ ಪಾತ್ರೆಂದ್ ನೆನಪೊಲಿ. ಅಂಚನೆ ಕಾಡ್ಯ ನಾಟ ಪಂಡ ಮಣ್ಣ್ ದ ತೂರಿನೆ ಅವ್ಲು ಆರಾಧನೆಗ್ ದೀಪೆರ್ . ನಾಟ  ಪಂಡ ನಾಟ್ಯನ್ದ್   ಎನ್ನೊಲಿ.

ಕಾಡ್ಯ ನಾಟ್ಯ ಅವು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ, ಆರಾಧನೆದ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಜೀವ ಸತ್ವಂದೆ ತೂವೊಲಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕಾಡ್ಯ ನಾಟೊಡು  ಬರೆಪಿನ ಮಂಡಲೊಗು  ಐನ್  ಬಗೆತ ಮಣ್ಣ ಉಪಯೋಗ  ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ಆ ಮಂಡಲೊಗು ಮಣ್ಣ್‌ಡ್‌ದ ತೂರಿದ ನಾಗನ ರೂಪ ಮಲ್ತ್ ದ್ ನಾಟ್ಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್ . ಆಂಡ ಅವೆಟ್ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣ್ದ ಜೀವ ಸತ್ವ ಉಂಡುಂದೆ ಪನೊಲಿ.ಅಲ್ತ ಮೇರೆರ್ ಕರಿನಾಗನ್ ಕಾಡ್ಯ ನ್ದ್, ನಾಟ್ಯ ನಡ ಪುನ ಜಾಗೆನ್ ಕಾಡ್ಯನ  ಮನೆಂದ್ ಲೆಪ್ವೆರ್  .ಕಾಡ್ಯನ  ಇಲ್ಲಲ್ ಪುಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸ್ವಾಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಯಕ್ಷಿ, ಉಮ್ಮಲ್ತಿ, ಬೊಬ್ಬರ್ಯ, ಗಾಮ, ಜಟ್ಟಿಗ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕಲ್ಕುಡ , ಹಾಯ್ಗುಲಿ ದೈವದ ಕಲ್ಲುಲುಪ್ಪುವ. ಕಾಡ್ಯನ್ ಅಮ್ಮ ಕಾಳಿಕಾಂಬನ್ದ್ ಲ ಲೆಪ್ವೆರ್. ನಾಲ್ ದಿನ ಮುಟ್ಟ  ನಡ ಪುನ ಆಚರನೆಡ್  ಬೈದ್ಯೆರ್ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಕಾಡ್ಯನ   ಪುಟ್ಟು ,ಕಳಸೆ ಪದ ,ಪೊಂಜೋಕ್ಲೆ ಪುಟ್ನ ಪದ ಕಲ ಮಗ್ ರ್ಥೆ ಪದ ,ಮಂಡಲ ಬರೆಪುನ ಪದ ಪನ್ಪೆರ್ . ಮೂಲತ ನಾಗಮಂಡಲೊಡು  ಮೀನ ,ಕಕ್ಕೆ ,ಸರ್ಪ ,ಗುರ್ಬಿ ,ಬಸವೇ,ತಡ್ಪೆ,ಉಜ್ಜೆರ್ದ ಚಿತ್ರ ಬರೆಪೆರ್ .

ಕಾಡ್ಯ ನಾಟದ ಪರವಾಯಿ  ಬಿರನೆರೆ ಕೋಲ  ,ಕೊರಗೆರೆ ಕೋಲ  ,ತಗುಲೆ ಕೋಲ  ,ಕುದುರೆ ಕೋಲ  ,ಪಿಲಿ -ಪಂಜಿ ಕೋಲ  ,ದಾಸರೇ ಕೋಲ  ,ಕೆಮ್ಮಣ ಕೋಲ  ,ಜ್ವರ ಕೋಲ  ಮಲ್ಪುವೆರ್ . ಕಡೇಕ್ ಮಾತಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಉನ್ಪೆರ್ . ಕಾಸರಗೋಡುದ ಬಾಕುಡೆರ್ ,ಕುಂದಾಪುರದ ಪಾನಾರ ಜನಾನ್ಗದಕ್ಲ್ ಆದಿಡ್ದೇ ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದೆರ್ .ಮೊಕ್ಲು ದಲಿತೆರ್ .ಪಾನಾರೆರ್ಣ ಪಾನಾರಾಟ ಬಾರೀ ಪುದರ್ದವು . ಭಾಕುಡೆರ್ ಸರ್ಪ ಭೂತ ಕೋಲ  ಕಟ್ವೆರ್. ನಲಿಕೆದಕ್ಲು , ಕೋಪಾಲೆರ್ ಭೂತ ಕೋಲ ಕಟ್ವೆರ್

ವೈದಿಕ ನಾಗಮಂಡಲೋಡು ಜನಪದ ನೃತ್ಯೊಗು ದೈವತ್ವದ ಲೇಪ ಕೊರ್ದು ಜನೊಕ್ಲೆಡ ಭಕ್ತಿ ಮೂಡುಲೆಕ ಮಲ್ದೆರ್. ನಾಗಮಂಡಲೊಡು  ಚತುಷ್ಪವಿತ್ರ ,ಅಷ್ಟ ಪವಿತ್ರ ,ನಾಗಮಂಡಲ , ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ ,ಬ್ರಹ್ಮ ಮಂಡಲ ,ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಇಂಚ ಪೂರ ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಇತ್ತೆ ಕಾಳಸರ್ಪ ದೋಷಂದ್ ಪೊಸತೊಂಜಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾತುಂಡು.  ನಾಗನ್ ಪಂಡ ಉಚ್ಚುನು ವೈದಿಕ ನೆಲೆಡ್ ದೇವೆರಾದ್  ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪಾಯೆರ್ಡಲ ತುಲುವೆರ್ ನಾಗನ್ ಭೂತ ಆದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ನತ್ತಂದೆ ಅವೆಕ್ ಕೋಲ ಕೊರ್ನಕ್ಲು . ಸರ್ಪಕೋಲ ,ಕಾಡ್ಯ ನಾಟೊಡು ಅವೈದಿಕ ನಾಗಾರಾಧನೆ ಇನಿಲಾ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಒರಿದ್ ಬೈದ್ನ್‌ಡ್. ನಾಗದರ್ಶನ ಪನ್ನಗ ನಿಜವಾದ್ ನೂಲು ಪಾಡಿ ನಾಗ ಪಾತ್ರಿಗ್ ಖಂಡಿತ  ದರ್ಶನ ಬರ್ಪುಜಿ, ಪರಪುನ ಉಚ್ಚುಗ್ಲಾ ವಸಾಯ ಇಜ್ಜಿಂದ್ ತೆರಿಪುಂಡು. ದೈವೊಗು, ಭೂತೊಗು ದರ್ಶನ, ವಸಾಯ  ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ದೇವೆರಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ನಾಗಗ್ ದರ್ಶನ ಬರ್ಪುಜಿ. ಒವ್ವೆ ಭಯ ಮಲ್ಪುನ, ಸಾವು ಕನಪುನ ಪ್ರಾಣಿ , ಉಚ್ಚುನು ತುಲುವೆರವ ಅಯಿಟ ಗೆಲ್ಪೆರಾವಂದೆ ರಾಜಿ ಮಲ್ ತೊಂದು ದೈವ ಆದ್ ತೂಪೆರ್. ದೈವದೊಟ್ಟುಗೆ ನಾಗನ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತತುಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚನೆ ಉಚ್ಚು ತುಚ್ಚಿನ್ದ ಸೈಪ ಪನ್ಪಿ ಪೋಡಿಗೆಡ್  ಉಚ್ಚುನು ದೈವ ಆದಿತ್ತ್‌ನೆನ್ ವೈದಿಕ ಪ್ರಭಾವೊರ್ದಾದ್ ನಾಗದೇವೇರಾದ್ ತೂಪೆರ್.

ಆ.. ಯೇ.. ಲೆಲೆಲೆಲೆ... ಲೇ...
ಕಾಡ್ಯನ ಕಡ್ಡಯ್ ಪುಗ್ಗೇಲ್ ಗೇರ್ದ್.. 
ಕರಿಯನ ಕಂರ್ಡೆ ಬೆರೆಟೇ ರಂಡ್ಡ್..
ಕೊರಲುದ ಕೊಂರ್ಗೆ ರಂಗುದ ರಾಗೊಡು..
ದುಂಬುದಾಂಟೆ ಪಿಡದ್ ಗಿಡೆ.. 
ದುಂಬುದಾಂಟೆ ಪಿಡದ್ ಗಿಡೆ..




#Article 407: ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊ (140 words)


ಕನ್ನಡೊ ಬಾಸೆದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಆಟೊನು ಬಯಲಾಟ, ದಶಾವತಾರದ ಆಟ ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್.  ತುಳುವೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗು ಆಟೊ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  

ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊ ಒಂಜಿ ದೇಸಿ ಕಲೆ.  ತೆಂಕುತಿಟ್ಟ್‌ದ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗು ಸುಮಾರ್ ೪೦೦ ವರ್ಸೊದ ಇತಿಹಾಸೊ ಉಂಡು. 

 

ಮೈದಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ನೆಲಡ್ದ್ ರಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಅಡಿಕೋಲು ಎತ್ತರೊಗು ಗೂಟೊನು ಪಾಡ್ದ್ ಆ ಗೂಟೊದ ಮಿತ್ತ್ ಅಡ್ಡೊಲೆನ ಅಟ್ಟೊಲಿಗೆ ಹಾಸ್‍ದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಮರತ ಪಲಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಮಂಟಮೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಇಂಚ ಎತ್ತರೊದ ಮರತ ಮಂಟಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬುನೆಡ್ದಾವರೊ ಈ ಆಟೊಗು ಬಯಲ್ ಸೀಮೆದ ಅಟ್ಟೊಲಿಗೆದ ಆಟೊ ಅತ್ತಂಡ ಅಟ್ಟೊದಾಟೊಂದ್ ಪನ್ಪೆದೆರ್.  ಇತ್ತೆ ಮರಡ್ದೇ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಂಟಮೆನ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗು ಗಳಸುವೆರ್.  ಈ ಮಂಟಮೆಗ್ ನಾಲ್ ಕಂಬೊಲು ಇಪ್ಪುವೊ.  ಕಂಬೊಲು ಮಂಟಮೆದ ಮಿತ್ತ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಉಂತುವೊ.  ಕಂಬೊಲೆನ್ ಮರತ ಅಡ್ಡಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜೆಗೊಂಜಿ ಜೋಡನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಟರ್ಪಾಲಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚುವೆರ್.   ನಾಲ್ ಬಾಗೊಡ್ದ್‌ಲಾ ಮಂಟಮೆದ ಉಲಯಿದ ಮೆಯಿ ದೆತ್ತ್ ತೋಜುಂಡು.  ಮಂಟಮೆದ ಉಲಾಯಿದ ಪಿರವುಡು ಯೇಸೊ ಪಾಡ್‌ನಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಲಾಯ್ಕ್‌ದ ಜಾಗೆ ಆಪುಂಡು.  ಇಂದೆಕ್ ಸಿಂಹಾಸನ ಪನ್ಪೆರ್.  ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬುನಗ ಉಂದೆನ್ ರಥೊ, ಮಂಚೊ ಅತ್ತಂಡ ಸಿಂಹಾಸನೊ ಆದ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ಇಂದೆತ ಪಿರವುಡು ಹಿಮ್ಮೇಲೊದಕುಲು ಕುಲ್ಲುವೆರ್.  ಭಾಗವತೆರ್ ಜಾಗಟೆ ಪತೊಂದು ಕುಲ್ಲುವೆರ್, ಬಲತ್ತ ಮೆಯಿಟ್ಬಾ ಮೃದಂಗೊ ಹಾರ್ಮೊನಿಯಂದಕುಲು ಕುಲ್ಲ್‌ದಿಪ್ಪುವೆರ್, ಎಡತ್ತ ಮೆಯಿಟ್ ಚೆಂಡೆದಾರ್ ಉಂತುದಿಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 408: ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ (310 words)


 

ಎಸ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‍, (   

ಬಾಲ ಪ್ರತಿಭೆ' ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪೂರ್ವದ ಅಖಂಡ ಭಾರತದ ಲಾಹೋರು  ಪೇಂಟೆಡು (ಇತ್ತೆದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ಒಂಜಿ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಣೆರೆನ  ಕುಟುಮೊಡು ಸಿ. ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ಅಯ್ಯರ್‍  ಬೊಕ ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ದಂಪತಿಲೆನ ಸುರುತ ಮಗೆಯಾದ್  ೧೯- ೧೦- ೧೯೧೦ ದಾನಿ  ಪುಟಿಯೆರ್.‍   ಅರೆನ  ಅಜ್ಜೆರೆನ  ಪುದರುನೆ (ಚಂದ್ರಶೇಖರ) ಅರೆಗ್  ದೀಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್  ಎಲ್ಲಿಡೇ  ವಿಶೇಷ ಬುದ್ಧಿ ಶಕ್ತಿದ  ಬಾಲಪ್ರತಿಭೆ   ಇಂದದ್  ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾದ್  ಬುಳೆವೊಂದು  ಮಲ್ಲೆ ಆಯೆರ್. 

ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅರೆಗು  ತಮಿಳು  ಕಲ್ಪಾಯೆರು, ಅಮ್ಮೆರು ಇಂಗ್ಲೀಷು  ಬೊಕ  ಗಣಿತ ಕಲ್ಪಾಯೆರು.

ಅರೆನವು  ಬುದ್ದಿವಂತೆರೆನ  ಕುಟುಮ:   ತಂನ ಅಪ್ಪೆ ಮಲ್ಲ ಬೌದ್ದಿಕ  ಸಾಧನೆದ  ಪೊಂಜೋವು ಇಂದ್ ಆರ್‍  ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್‍.   ಅರೆನ ಮಾಮೆರ್‍ ಆದಿತ್ತಿನ  ಡಾ (ಚಂದ್ರಶೇಖರ ವೆಂಕಟ ರಾಮನ್: 1888-1970) ಆರುಲಾ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ ಪಡೆಯಿನಾರ್‍ (1930), ರಾಮನ್  ಎಫೆಕ್ಟ ದಂಚಿನ  ಮಲ್ಲ ಸಂಶೋಧನೆ  ಮಲ್ತ್ ದ್  ಪುಗರತೆ  ಪಡೆಯಿನಾರ್‍. 

ಹೈಸ್ಕೂಲು ಪಾಸಾಯಿನ ಬೊಕ ಆರ್‍ ಮದ್ರಾಸುದ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿಗು  ಸೇರಿಯೆರ್.‍ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಆನರ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆನಗಲಾ ಗಣಿತೊಗು ಒತ್ತು ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೯೩೦ಡು ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್  (ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ) ಪದವಿ ಪಡೆದ್ ಆರ್‍  ಇಂಗ್ಲೇಂಡುಗು   ಪೋದು  ಕೇಂಬ್ರಿಜ್  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ  ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿಗ್  ಸೇರಿಯೆರ್.  ೧೯೩೧ ಡುದು ೧೯೩೪ ಮುಟ್ಟ ಆರ್‍  ಜರ್ಮನಿ,  ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್,  ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಬೊಕ  ರಶಿಯಾದ  ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ  ಒಟ್ಟುಗು  ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಆರ್‍   ಕೇಂಬ್ರಿಜಿಡು ಸಂಶೋಧಕೆರ್  ಆದಿಪ್ಪುನಗ   “ಚಂದ್ರಶೇಖರ  ಮಿತಿ” (ಚಂದ್ರಶೇಖರ  ಲಿಮಿಟ್) ಇನ್ಪಿನ ವಿಶೇಷ ಸಂಶೋಧನೆನ್  ಮಲ್ತೆರ್.  ಆಂಡ  ಅದಗ ಅರೆನ ಜೊತೆತಕುಲು  ಅರೆನ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನ್  ನಂಬಿಜೆರ್,  ಅಯಿಕ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಬಿಲೆ  ಕೊರ್ಜೆರ್.  

ಇಂಗ್ಲೀಷಿದ   ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಆದಿತ್ತಿನ   ಸರ್‍ ಆರ್ಥರ್‍ ಎಡಿಂಗ್ಟನ್ ಇನ್ಪಿನಾರ್‍ ಚಂದ್ರಶೇಖರೆರೆನ್  ಲಂಡನ್ದ  ರಾಯಲ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ  ಸಂಘೊಡು ತಂನ ಸಂಶೋಧನೆದ  ಮಿತ್ತ್  ಭಾಷಣ  ಮಲ್ಪರೆ  ಲೆತ್ತೆರ್. ‍ಜನವರಿ ೧೧, ೧೯೩೫ ದಾನಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರೆರ್‍  ಪಾತೆರಿನ  ಬೊಕ  ಅವೇ ವೇದಿಕೆಡ್  ಪಾತೆರಿನ  ಎಡಿಂಗ್ಟನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರರೆನ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ವಿರೋಧಿಸಾದ್  ಉಂದೊಂಜಿ ಲೆಕ್ಕದ ಗೊಬ್ಬು ತೋಜಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್‍ ವಿಜ್ಞಾನ ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ ಇಂದ್ ಪಣ್ದ್ ಇಂಬೆರೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್.‍ 

ಆಂಡಾ ೩೦ ವರ್ಷ ಕರಿನ ಬೊಕ ೧೯೬೬ ಇಸವಿಡು ಗಣಕ-ಯಂತ್ರೊಲು (ಕಂಪ್ಯೂಟರುಲು) ಬತ್ತಿ ಬೊಕ ನಡತಿನ ಸಂಶೋಧನೆಲು,  ಜಲಜನಕ  ಬಾಂಬುದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಇಂಚಿನ ಮಾತಾ ವಿಷಯೊಲು, ಚಂದ್ರಶೇಖರೆರೆನ ಆನಿ ತೆರಿಪಾಯಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತೀರ್ಮಾನೊಲೆಗ್ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರಿಯಾ,  ಅಂಚನೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರೆರೆನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆಧಾರೊಡು ೧೯೭೨ನೆ ಇಸವಿಡು ನಾಡ್ ಪತ್ತಿನ  ಆಕಾಶದ ಕಪ್ಪು ಒಟ್ಟೆಲೆನ  (ಬ್ಲಾಕ್ ಹೋಲ್ಸ್) ಮಾಹಿತಿಲುಲಾ ಅರೆನ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಲೆಗ್  ಮರಿಯಾದೆ ಕೊರುಂಡು. ಅರೆನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಲು  ಆಕಾಶ ಕಾಯೊಲೆಡು  ಸೂಪರ್‍ ನೋವಾ, ನ್ಯೂಟ್ರನ್ ನಕ್ಷತ್ರೊಲು  ಬೊಕ  ಕಪ್ಪು ಒಟ್ಟೆಲೆನ್ ಅರ್ಥ  ಮಲ್ತೊಣರೆ ಉಪಕಾರಿಯಾತ.

ಅಂಚನೆ ಆರ್‍ ತಂನ  85ನೆ  ಪ್ರಾಯೊಡು,  ಆಗಸ್ಟ್  21, 1995 ಇಸವಿದಾನಿ  ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊದ   ಇಲ್ಲಿನೋಯಿಸ್ ರಾಜ್ಯದ   ಶಿಕಾಗೊ ನಗರೊಡು ತೀರ್ದು ಪೋಯೆರು. 
ಅಮೆರಿಕೊ ದೇಶೊದ ಮಿತ್ತ್ ಅರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಗೌರವ ಇತ್ತ್ಂಡು. ಅರೆನ ಪಾತೆರೊಡೆ ಕೇನುನಾಂಡ: “ಎಂಕ್ ಅಮೇರಿಕೊಡು ಒಂಜಿ ಅನುಕೂಲ ಉಂಡು. ದಾದ ಇನ್ನಗ  ಮುಲ್ಪ ದಿಂಜ ಸ್ವಾತಂತ್ರ‍ ಉಂಡು.  ಏರ್ಲಾ ಎಂಕ್ ಉಪದ್ರ  ಮಲ್ಪುಜೆರು”

 

೧.

೨.

೩.

೪.




#Article 409: ಐಶಾನಿ ಶೆಟ್ಟಿ (197 words)


ಐಶಾನಿ ಶೆಟ್ಟಿ (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೫) ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೆರೆನ ನಟನಾ ಬೇಲೆದ ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ ರಾಜ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಕೋತಿ ರಾಜಾ (೨೦೧೪) ಚಿತ್ರದೊಟ್ಟುಗ್ ಸುರು ಆಂಡಲಾ, ವಾಸ್ತು ಪ್ರಕಾರಾ (೨೦೧೫) ಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತಿಬೊಕ್ಕನೇ ಮೇರ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್.

ಐಶಾನಿ ಶೆಟ್ಟಿ ೧೫ ಏಪ್ರೀಲ್ ೧೯೯೫ ಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರು ಡ್ ಬುಳೆತೆರ್. ಮೇರ್ ಬಿಷಪ್ ಕಾಟನ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಶಾಲೆಡ್ ಶಾಲೆದ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಮುಗಿತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಜ್ಯೋತಿ ನಿವಾಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಐಶಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿದ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ದ್ ಮಾಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಬೊಕ್ಕ ಜರ್ನಲಿಸಮ್ ಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿನ್ ಪಡೆತೆರ್.

ಐಶಾನಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಐಐಎಫ್ಎ ಉತ್ಸವೊದ ದುಂಬಾಯಿನ ಪಾತ್ರಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಮೇರ್ ೨೦೧೫ ಡ್ ವಾಸ್ತು ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರದೊಟ್ಟುಗು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ವಿರಾಮ ಪಡೆಯೆರ್. ಮೇರ್ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ಡ್ ಸತೀಶ್ ನಿನಾಸಮ್ ಎದುರು ರಾಕೆಟ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ರಾಕೆಟ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ಗಾಯಕಿಯಾದ್ ಮೇರ್ 'ತನ್ನಗೆ ಇಡ್ವಿ' ಪದ್ಯಗ್ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನ ಎದುರು ಪೊಣ್ಣನ ಸ್ವರನ್ ಸೇರಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ನಡುವೆ ಅಂತರವಿರಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಾಟಕಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

ನಟನೆದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಒಟ್ಟುಗು ಐಶಾನಿ 'ಕಾಜಿ' ಕಿರುಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರದ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಬೆಂಗಳೂರು ಕಿರುಚಿತ್ರದ ಉತ್ಸವ, ಪಿಂಕ್ ಸಿಟಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಮುಂಬೈ ಕಿರುಚಿತ್ರದ ಉತ್ಸವ ಸೇರ್ದ್ ನನಾತ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಡ್ ಮೇರ್ ನಿರ್ದೇಶನನ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಾಜಿ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಿಂಕ್ ಸಿಟಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಸೇರ್ದ್ ನನಾತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.




#Article 410: ಚಂದ್ರಯಾನ (348 words)


ಚಂದ್ರಯಾನ ಪಂಡ ಚಂದ್ರನಾಡೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇಚಾರ ತೆರಿಯೆರೆಗಾದ್ ಬೂಮಿರ್ದ್ ಬಾನೊಗ್ ಕಡಪುಡುನಾ ಚಂದ್ರ ವಾನೊ. ಉಂದು ನರಮಾನಿದಾಂತಿನ ಚಂದ್ರ ಶೋಧಕ. 

ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO)ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಚಂದ್ರಯಾನ -೧ನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ಡ್ ಬಾನೊಗ್ ರಾಪಯೆರ್. ಉಂದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರ ಮುಟ್ಟ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಯಾತ್ರೆಡ್ ಚಂದ್ರನ ಉಪಗ್ರಹ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಲ ಸೇರಿದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ ಸತೀಶ್‌ ಧವನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರೊಡ್ದು ಈ ಗಗನನೌಕೆನ್ ಉಡಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಚಂದ್ರನ ನೆಲನ್ ಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಾರತ ತನ್ನನೆ ಆಯಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಚಂದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆಡ್ದ್ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಉತ್ತೇಜನ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. 8 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ಕ್ ಚಂದ್ರಯಾನೊಗು ಪೋಯಿನ ವಾಹನೊನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್  ಸೇರಾಯೆರ್.

೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ಡ್ 20:06 IST ಸಮಯೊಡು ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಬುರುನ ಶೋದಕ (ಮೂನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರೋಬ್) ಉಪಗ್ರಹೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಆದ್ ಚಂದ್ರನ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಭಾಗಗ್ ಬುರುಂಡು. ಭಾರತ ದೇಶ ನಾಲನೇ ದೇಶವಾದ್ ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಬಾವುಟ ರಾಪಂಡ್. ಪ್ರೋಬ್ ಷ್ಯಾಕ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ತಗ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಉಂತುದು ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಧೂಳು ಲಕ್ಕಾದ್ ನೀರ್ ಉಂಡಾ ಇಜ್ಜಾ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಯೊನಿಯೆರೆ ಈ ಉಪಗ್ರಹ ಉಪಯೋಗ ಆದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಮಲ್ತಿನ ಖರ್ಚು ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಡ್ ೩೮೬ crore (US$೯೦ million).

೨೦೧೯ ದ ಜುಲೈ ೨೨ಕ್ಕ್ ಮಧ್ಯಾನ ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನದ ೨ ಗಂಟೆ ೪೩ (೨ಗಂ. ೪೩ ನಿ.ಕ್ಕೆ) ನಿಮಿಷಡ್ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರೋಡ್ದ್ 
ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಮಾರ್ಕ್ 3 (ಜಿ ಎಸ್ ಎಲ್ ವಿ ಎಂಕೆ 3-ಎಂ1 ) ರಾಕೆಟ್ದ್ ಉಡಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಭೂಮಿಡ್ದ್ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಗ್ ೩,೮೪,೪೦೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರ ಉಂಡು. ಉಂದು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಗ್ ಸೇರೊಡಾಂಡ ಸುಮಾರ್ ೪೮ ದಿನೊ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಅಂಚಾದ್  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೭ನೇ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗೊಡು ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಇಸ್ರೊ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
 

ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗೊಡು (ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆದ್) ಜತ್ತ್‌ದ್ ಅಲ್ಪದ ನೀರ್, ಮಣ್ಣ್, ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತ್, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತ್‌ದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಫೋಟೊ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಡೇಟ ಸಮೇತ ಭೂಭಾಗೊದ ಇಸ್ರೊದ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಠಡಿಗ್ ರವಾನೆ ಮಲ್ಪುನೆ. ಅವೆಟ್ ಅಳವಡಿಸಯಿನ ಕ್ಯಾಮರ ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ನೀರುಂಡ, ಮಂಜು ಉಂಡ, ಬಂಡೆ ಉಂಡ ಪನ್ಪಿನೆದ ಫೋಟೊ ರವಾನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಸೊಡು ಚಂದ್ರಯಾನ -೨ ಉಡಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ೧೦೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರುಡು ಸುತ್ತುನ ಆರ್ಬಿಟರ್ ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್‌ನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.ಅಂಚನೆ ಸಂಪರ್ಕೊಗು ತಿಕ್ಕಂದಿನಂಚಿನ ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಯಿನ ಥರ್ಮಲ್ ಫೊಟೊನು ರವಾನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಸುಸ್ಥಿತಿಡ್ ಉಂಡು ಆಂಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಗ್ ಡೇಟ ಸಂಪರ್ಕೊ ಇಜ್ಜಿ.
ಇಸ್ರೊ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಪನ್ಪುನ ಪ್ರಕಾರೊ ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ರಭಸೊಡು ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಲ್ಯಾಂಡ್(ಜತ್ತಿನಿ) ಆಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರೊ ಡೇಟಾ ರವಾನೆ ಮಲ್ಪುನ ಏಂಟೆನಾದ ಜೋಡಣೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಆದಿಪ್ಪು ಅಂಚಾದ್ ಸಂಪರ್ಕೊಗು ತಿಕ್ಕಂದೆ ಆಯೆರೆ ಕಾರಣ. ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ೧೦೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರುಡು ಸುತ್ತುನ ಆರ್ಬಿಟರ್ ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಸುಸ್ಥಿತಿಡ್  ಲ್ಯಾಂಡ್  ಆಯಿನ ಥರ್ಮಲ್ ಫೊಟೊನು ರವಾನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಬೊಕ್ಕ ರೋವರ್‌‌ಗ್ ಸ್ವತಃ ರೀಸ್ಟೊರ್ ಮನ್ಪುನಂಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಡೇಟಾ ರವಾನೆ ಮಲ್ಪುನ ಏಟೆಂನಾ ಸುಸ್ಥಿತಿಗ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಸ್ವಯಂ ರೀಸ್ಟೊರ್ ಆಂಡ  ಸಂಪರ್ಕ ತಿಕ್ಕುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲ ಉಂಡು ಪಂದ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ನಂಬಿಕೆ.




#Article 411: ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮರೋಳಿ (100 words)


ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಮರೋಳಿದ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಉಂಡು.

೧೨೦೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಸ್ತಿತ್ವಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್.೪೫೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಆ ಕಾಳದ ರಾಜೆರೆನ ಅಚಾತುರ್ಯರ್ದ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಿತಿ ಗತಿ ಹಾಳಾದ್ ಪೋದಿತ್ಂಡ್,ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಊರುಗು ಕಷ್ಟ ಬನ್ನಗ ಒನ್ಜಿ ಜೈನ ಪೊನ್ಜೊವು ನೆತ್ತ ಪುನರ್ ಚಾಲನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ದೇವೆರೆನ್ ಮರೋಳಿ,ಪದವು,ಅಳಪೆ,ಬಜಾಲ್,ಕಣ್ಣೂರೂ,ಜೆಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಕಂಕನಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಕುಲು ಗ್ರಾಮ ದೆವೆರೆನ ರೂಪೋಡು ಒತ್ತೊಂಡೆರ್.

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವೆರೆನ ಗರ್ಭಗುಡಿ,ಬಲತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಅತ್ಂಡ ಶಕ್ತಿದ ಗುಡಿ ಉಂಡು.ಎಡತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆನ ಗುಡಿ ಉಂಡು.ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್ ತೀರ್ಥಮಂಟಪ,ಕೊಡಿಮರ,ಅನ್ನಛತ್ರ,ವಸಂತಮಂಟಪ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಉಂಡು.

ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ಸೂರ್ಯ ಉದಯದ ಸಮಯಡ್ ಸೂರ್ಯದೇವೆರೆಗ್ ಅಭಿಷೇಕ ಆದ್ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.ಅಭಿಷೇಕದ ಬೊನ್ಡೊನು ದುಂಬುದ ದಿನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅವ್ವೆ ದಿನ ಕಾಂಡೆ ಕನತ್ ದ್ ಒಪ್ಪಿಸಾವೊಲಿ.ದೀಪಾವಳಿ,ನವರಾತ್ರಿ ಇಂಚಿನ ಸಂದರ್ಭಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಲು ನಡಪುಂಡು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರತೋತ್ಸವಲ ನಡಪುಂಡು.




#Article 412: ಕೇದಗೆ (677 words)


ಕೇದಗೆ ಪಂಡ ತೋಡುದ ಬರಿಟ್ ಬುಲೆಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ದಯಿ.ಕೇದಗೆ ಪ್ಯಾಂಡನೇಸೀ ಪನ್ಪುನ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ ನ ಒಂಜಿ ದಯಿ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಯಿನ ಪುದರ್ ಪ್ಯಾಂಡಾನಸ್ ಓಡರೇಟಿಸಿಮಸ್, ಪರಿಮಳವಾಯಿನ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊದ ಪೂ ಬರ್ಪುಂಡು ಈ ಪೂತ ಗೊಂಚಿಲ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಬಾರಿ ಪರಿಮಳಲಾ ತೂನಗ ಮಂಜಲ್‍ದ ಇರೆತ್ತ ಲೆಕೊ ತೋಜುಂಡು. ಉಂದು ನಾಗಗ್ ಬಾರಿ ಪ್ರೀತಿಗೆ.

ಮಣ್ಭ್ ಡ್ ಪಸೆ ಉಪ್ಪುನ ಉಷ್ಣಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬುಲೆಂಪುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಫ್ರಿಕರ್ದ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಪೂರ್ವದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪೊಲೆ ಮುಟ್ಟ ಉಂದೆತ್ತ ವಿಸ್ತಾರೊ (ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ಉಂಡು. ಕೇದಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಸುದೆ, ಪಲ್ಲ, ತೋಡು ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದ್ರದ ಬರಿಟ್ಟ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಕಂಡತೋಟೊಲೆನ ಬರಿಟ್ಟ್ ಲಾ ತೋಜುಂಡು. ಅವುಅತ್ತಂದೆ ಉಂದೆತ್ತ ಕೆಲವು ಬಗೆಕುಲೆನ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ, ಪರಿಮಳಗಾದ್, ಉಂದೆರ್ದ್ ದೆಪ್ಪುನ ಪರಿಮಳದ ನೀರ್ ಗಾದ್‍ಲಾ ಬುಲೆಪ್ಪವೆರ್. ಕೇದಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಪದ್‍ರ್ ದ್ ಬುಲೆಪುನವು ಅತ್ತಂದೆ ಏಪಲಾ ಪಜ್ಜಿ ಪಜ್ಜಿಯಾದೇ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದಯಿ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿಲ್ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಪುದೆಲ್ ಪುದೆಲ್ ಆದ್, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಎಲ್ಯ ಮರತ್ತ ಲೆಕೊಲಾ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮುಳ್ಳುದಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವೆಟ್ ಇರೆಟ್ ಮುಳ್ಳುಲೇ ಇಜ್ಜಿ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವ್ಯತ್ಯಾಸರ್ದ್ ಅಯಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಪಂದ್ ತೆರಿನೆರ್ದ್ ಕೇದಗೆನ್ ಬಹುರೂಪಿ (ಪಾಲಿಮಾರ್ಫಿಕ್)ದಯಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೇದಗೆಯ ವಿವಿಧ ಬಗೆಕುಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಬಗೆಕುಲೆನ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅಂತಸ್ತ್‌ದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು.

ಭಾರತೊಡು ಮಿತ್ತ್ ಪಂಡಿನ ಪ್ರಬೇದೊಲೆನ್ ಹೋಲುನ ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಸುಮಾರ್ 35 ಪ್ರಬೇದೊಲು ಬುಲೆವುಂಡು. ಒರಿನ ಪ್ರಬೇದೊಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು ಪಂಡ -ಪ್ಯಾಂಡೇನಸ್ ಫೀಟಿಡಸ್ ಪ್ಯಾ, ಫರ್ಕೇಟಸ್, ಪ್ಯಾ, ಲಿರಾಮ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ಯಾ, ಅಂಡಮಾನೆನ್ಸಿಯಮ್ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪೂರ ರೂಢಿಡ್ ಕೇದಗೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರೇ ಉಂಡು.
ಕೇದಗೆದ ಬಾರಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಪ್ರಬೇದವಾಯಿನ ಓಡರೇಟಿಸಿಮಸ್ ಸುಮಾರ್ 6 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆಪುನ ಎಲ್ಯ ಮರ. ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಕಾಂಡ ಸರ್ತ ಬುಲೆಂಡಲಾ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕಡೆಕ್ಕ್ ಬಗ್ಗುಂಡು. ಕಾಂಡದ ಉದ್ದೊಗುಲಾ ಅಲ್ಪ ಅಲ್ಪ ದಪ್ಪದ ಅಂಚನೆ ಗಟ್ಟಿ ಆಯಿನ ಬೇರ್ ಲ್ ಪುಟ್ಟೊಂದು ಭೂಮಿದ ಕಡೆಕ್ ಬುಲೆದ್ ನೆಲಟ್ಟ್ ಗುಂಡಿಗ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಎರಗ್‍ದ್ ಬೂರಂದ್‍ನಂಚ ತಡೆತ್ತ್ ದ್ ಕಾಂಡೊಗು ಆಧಾರಕೊರ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆರ್ದ್ ಆದ್ ಉಂದೆಕ್ ಆಧಾರ ಬೇರ್ ಲೇ ಪಂದ್ (ಸ್ಟಿಲ್ಟ್ ರೂಟ್ಸ್) ಪುದರುಂಡು. ಬೇರ್ ಲ್ ದಯಿಕ್ಕ್ ಆಧಾರ ಕೊರ್ಪುನೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಮಣ್ಣ್ ಸುಲಭವಾದ್ ಜರಿಯಂದಿಲೇಕೊಲಾ ತಡೆಪುಂಡು. ಕೊಡಿ ಕಾಂಡೊರ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಗೆಲ್ಲ್ ಲ್ ದಟ್ಟವಾದ್ ಮೊಡೆಯೊಂದು ಬುಲೆಪುಂಡು. ಉಂದೆರ್ದ್ ಉಂದು ವಾ ಪ್ರಾಣಿಲಾ ನೂರ್ ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಆವಂದಿನ ಪುದೆಲ್ ದ ಲೆಕೊ ಅಪುಂಡು. ಕೇದಗೆದ ಇರೆಕುಲೆನ ಉದ್ದ ಸುಮಾರ್ 1-1.5 ಮೀ., ಆಕಾರ ಕತ್ತಿದ ಲೇಕೊ. ಉಂದೆತ್ತ ಬಣ್ಣ ನೀಲಿಮಿಶ್ರಿತ ಪಚ್ಚೆ. ಚೂಪಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೊಡಿ, ಚರ್ಮದಲೆಕೊ ಒರಟಾಯಿನ ಮೇಲ್, ನಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಮುಳ್ಳುಲು ಉಪ್ಪುನವು ಇರೆಕುಲೆನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಕೆಲವು ಬಗೆಕುಲೆಡ್ ಮುಳ್ಳುಲು ಉಪ್ಪುಜಿ. ಪೂಕುಲು ಏಕಲಿಂಗಿಲು. ಅಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಪೂಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪೂತಗೊಂಚಿಲ್‍ಡ್ ಸಮಾವೇಶ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪೂತ ಗೊಂಚಿಲ್‍ಲು ತಾಳಗುಚ್ಚೆ ಮಾದರಿದವು. ಆಣ್ ತಾಳಗುಚ್ಚೆ 25-50 ಸೆಂಮೀ. ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಟ್ 5-10 ಸೆಂಮೀ. ಉದ್ದದ ಮಸ್ತ್ ಕೆಯಿತ್ತ ಗೊಂಚಿಲ್‍ಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉದ್ದದ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ದು ಇಜ್ಜಿಂಡ ತೆಲುಪು ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣದ ಕವಚವೊಂಜಿ ತಾಳಗುಚ್ಛನ್ ಆವರಿಸದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕವಚ ಬಾರಿ ಪರಿಮಳದವು. ಆಣ್ ಪೂ ಬಾರಿ ಎಲ್ಯ ಗಾತ್ರದವು. ಒಂಜೊಂಜೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಕೇಸರೊಲು ಉಪ್ಪುವ. ಪೊಣ್ಣು ತಾಳಗುಚ್ಛ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದಯಿತ್ತ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಒಂಜೊಂಜಿ ಗೊಂಚಿಲ್‍ಡ್‍ಲಾ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪೊಣ್ಣು ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಪೂತಗೊಂಚಿಲ್‍ದ ಮಾತ ಅಂಡಾಶಯೊಲು ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡೊಂದು ಬುಲೆದ್ ಉರುಂಟು ಅತ್ತ್ಂಡ ದೀರ್ಘ ಚತುರಸ್ರಾಕಾರದ ಒಂಜೇ ಪರ್ಂದ್ ಆದ್ ರೂಪ ಪಡೆವುಂಡು. ಈ ರೀತಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುನ ಪರ್ಂದ್‍ಗ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಫಲ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್. ಪರ್ಂದ್ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿದ ಲೆಕೊ ಉಪ್ಪುನ ಉಂದೆತ್ತ ಮೇಲ್‍ಡ್ ತೋಜುನ ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಬುಟುಲೆರ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ಸಂಯುಕ್ತಫಲ ಪಂದ್ ಗುರುತಿಸವೊಲಿ. ಒಂಜೊಂಜಿ ಗುಬುಟೂ ಒಂಜೊಂಜಿ ಅಷ್ಟಿಫಲ. ಫಲ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನಗ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಪರ್ಂದೊಂದು ಬನ್ನಗ ಮಂಜಲ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಗು ತಿರುಗುಂಡು.

ಕೇದಗೆದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಬೀಜ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಕ್ರಮೊಟ್ಟೇ ನಡಪುನೇನೆ ಜಾಸ್ತಿ. ದಯಿತ್ತ ಗೆಲ್ಲುಲು ಬುಲೆವೊಂದು ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕೊನೇ ಅಲ್ಪ ಅಲ್ಪ ಬೇರ್ ಲ್ ಪುಟ್ಟೊಂದು ಗೆಲ್ಲ್ ಲ್ ಮೂಲದಯಿರ್ದ್ ಬೇತೆ ಆದ್ ಪೊಸ ದಯಿಕುಲು ಆಪ. ಉಂದುವೇ ಗುಣನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದು ಕೇದಗೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಲಿ. ಕಾಂಡೊನು ಒಂಜೊಂಜಿ ಗೇಣ್ ಉದ್ದದ ತುಂಡುಲಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಡ್‍ದ್ ಪೊಸ ದಯಿಕುಲೆನ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಉಂದು ಪೊರ್ಲುಡೆ ಬುಲೆವೆರೆ ಫಲವತ್ತಾಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್‌ದ ಸೌಕರ್ಯ, ಎಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪುನ ಭೂಮಿ ಬಾರಿ ಅಗತ್ಯ. ನಡ್‍ನ ತುಂಡುಲು 3-4 ವರ್ಸೊಡೇ ಬುಲೆದ್ ಪೂಬುಡಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪೂ ಬುಡುಪುನ ಕಾಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜುಲೈರ್ದ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗೊಲುದ ನಡುತ್ತ ಕಾಲ. ಪೂರ್ಣವಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ದಯಿಕುಲು ವರ್ಸೊಗು 30-40 ಪೂತ ಗೊಂಚಿಲಿಲೆನ್ ಬುಡುಪುಂಡು.

ಕೇದಗೆ ಸಾಧಾರಣವಾದ್ ವಾ ಬಗೆತ ರೋಗೊಲಾವಡ್, ಕೀಟೊಲಾವಡ್ ಅಂಟುನವು ಇಜ್ಜಿ. ಆಂಡ ಮಸ್ತ್ ಪಸೆ ಬೊಕ್ಕ ಉಷ್ಣತೆ ಉಪ್ಪುನ ಋತುಟ್ಟು ಉಂದೆತ್ತ ಇರೆಕುಲೆಗ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇರಿಯ ಪನ್ಪಿ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಯಿನ ಬೂಷ್ಟು ಬರ್ಪುನೆಂದ್ ಉಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು ಇರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಪೂರ ಕಪ್ಪು ಕಲೆಕುಲು ತೋಜಿದ್ ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಒಟ್ಟೆಲಾದ್ ಇರೆಕುಲು ಬೂರ್ ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಉಂದೆರ್ದಾದ್ ಪೂಕುಲೆನ ಉತ್ಪತ್ತಿಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.

ಕೇದಗೆ ಅಯಿತ್ತ ಪರಿಮಲೊದ ಪೂರ್ದ್ ಆದ್ ಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಮ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಉಂದೆತ್ತ ಆಣ್ ತಾಳಗುಚ್ಛದ ಪೊದಿಕೆಲೆನ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ/ಪೊಂಜೊವುನಕ್ ಲೆನ ಕುಜಲ್‍ದ ಅಲಂಕಾರಗಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಪೊದಿಕೆರ್ದ್ ಕೆವ್ಡ ಅತ್ತರು ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದ ಪರಿಮಳದ ಎಣ್ಣೆನ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೂತ ಗೊಂಚಿರ್ದ್ ಪೊದಿಕೆಲೆನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಆವಿ ಆಸವೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನ ಹಬೆನ್ ಶ್ರೀಗಂಧ ತೈಲಡ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಶುದ್ಧವಾಯಿನ ಪ್ಯಾರಫಿನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕರಪಾಂಡ ತಿಕ್ಕುನ ತೈಲನೇ ಕೆವ್ಡ ಅತ್ತರು. ಉಂದೆಕ್ ಮನಸ್ಸ್ ಗ್ ಖುಶಿ ಕೊರುಪುನ ಪರಿಮಳ ಉಂಡು. ಎಣ್ಣೆಗ್ ಬಾರಿ ಕ್ರಯಲಾ ಉಂಡು. ಆಸವೀಕರಣೊಡು ಬಳಸುನ ಗಂಧದೆಣ್ಣೆದ ಪರಿಮಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಕೇದಗೆದ ಬಗೆಯನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾದ್ ಕೆವ್ಡ ಅತ್ತರ್‌ದ ಗುಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆಪುಂಡು. ಆಸವೀಕರಣೊಡು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಪುನ ಹಬೆನ್ ಗಂಧದೆಣ್ಣೆಡ್ ಕರಗಿಸವಂದೆ ಬಜೀ ನೀರ್‌‍ಡ್ ಕರಗಾಂಡ ಕೆವ್ಡದ್ರವ ತಿಕ್ಕುಂಡು. 

ಕೇದಗೆದ ನನಲಾ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದೊಲೆನ್ ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯೊಲಾದ್ ಕುಂಡಲೆಡ್ ಬುಲೆಪಾವುನೆಂದ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ಆಯಿನವು ಪ್ಯಾಂಡೇನಸ್ ಯೂಟಲಿಸ್, ಪ್ಯಾ. ವೆಚಿಯೈ, ಪ್ಯಾ. ಗ್ರಾಮಿನಿಫೋಲಿಯಸ್ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನವು.




#Article 413: ದೆಹಲಿ (104 words)


ದಿಲ್ಲಿ  ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಆಫ್ ಡೆಲ್ಲಿ (ಎನ್‌.ಸಿ.ಟಿ) ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಭಾರತಡೇ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಜನಸಂಕ್ಯೆಡ್ ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಎಚ್ಚದ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ನಗರೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಅತುಂಡು.  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಸೊ (ಭಾರತೊ)ಡು ೧೨.೨೫ ದಶಲಕ್ಷೊಡ್ದ್ ಮಿಕ್ಕ್‌ದ್ ನಿವಾಸಿಲೊಉ ಬುಕ್ಕೊ ೧೫.೯ ದಶಲಕ್ಷ ನಗರವಾಸಿಲು  ದೆಹಲಿ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಸೊಲೆ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಜಗತ್ತ್‌ಡೇ ಎನ್ಮನೇ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಅದುಂಡು.  (ಇಂದೆಟ್ ನೋಯ್ಡಾ, ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌, ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌ ಸೇರ್ದುಂಡು).

NCTಗ್ ಕೈತಲ್ದ್ ಕೆಲವು ನಗರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ NCT ಸುತ್ತಡ್ ಬರ್ಪುನ ಭಾರತೊದ ರಾಜಧಾನಿ ನವ ದೆಹಲಿನ್ ಅಪಾಪಗ  ದೆಹಲಿಂದೇ ಲೆಪ್ಪುನವು ಉಂಡು.  NCT ಪನ್ಪುನವು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊ.

ದೆಹಲಿ ಯಮುನಾ ಸುದೆತ ದಂಡೆಡಿತ್ತ್‌ದ್, ಕಡಮೆ ಆಂಡಲ ಕ್ರಿ.ಪೂ 6ನೇ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್ ನಿರಂತರ ವಸತಿ ಇತ್ತಿನ ಸಮಯೊಡಿತ್ತಿನ ನಗರೊಲೆ ಪಟ್ಟಿ  ನಿರಂತರವಾದ್ ವಾಸೊಗು ಗಳಸ್‌ದೆರ್. 




#Article 414: ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ (334 words)


ಶ್ರಾವಣಮಾಸದ ರಡ್ಡ್‌ನೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವ್ರತೊಕ್ಕು ವರ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ವ್ರತ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಪೊಂಜೊನಕು್ಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಭಾರಿ ವಿಶೇಷದ ಹಿಂದೂ ಪರ್ಬ 
ಕೇಂಡಿನ ವರ ಕೊರ್ದು ಭಕ್ತ  ಜನೊಕುಲೆನ್ ಉದ್ದಾರ ಮನ್ಪಿನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ವರೂಪಿಯೆ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ.

ಶುಕ್ರವಾರದ ದಿನ, ಬಯ್ಯ ಮುಟ್ಟ ಉಪವಾಸ(ವ್ರತೊ)ಇತ್ತ್‌ದ್. ವ್ರತ ಮಲ್ಪುನಕುಲು  ಸಂಕಲ್ಪ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೇವಿನ್ ಕಲಶ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಿಗ್ರಹೊಗು ಆವಾಹನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಲಶೊಡುಗು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಕಳಸ ಪನ್ಪೆರ್.ಕಳಸೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬಂಗಾರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೊಳ್ಳಿಡ್ ಮಲ್ತಿನ  ಮುಖವಾಡ ಅತ್ತ್ಂಡ್ ತಾರಾಯಿಗ್ ಮಂಜೊಲ್ದ ಪೊಡಿತ ಮೂಂಕು, ಕಣ್ಣ್ ಕೆಬಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೀರೆ ತ್ತುತ್ತಾದ್ ಬಂಗಾರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪೂಜೆಡ್ ವಿಶೇಷವಾದ ದಾರೊಗು(ನೂಲು) ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ೧೨ ದಾರೊಗು ೧೨ ಗಂಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜೆ ನೀರಿಡ್  ಚಂಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್‍ ಅರಿಸಿನ ಪಾಡ್ದ್ ದೇವಿನ ಮುಟ್ಟ ದೀದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ 
ಈ ದಾರೊಲೆಗ್ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಪೂ ಪರ್ಂದ್ಡ್ದ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ೧೨ ಪುದರ್‌ಲೆನ್ ಉಚ್ಚರಿಸದ್ ದ್ವಾದಶನಾಮಾವಳಿ ಪಂದ್ ಪೂಜೆ ಮಲುವೆರ್.

ಭೂಲೋಕೊಡುಪ್ಪುನ ಜನೊಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಬಂಙೊಡುಪ್ಪುನೆನ್  ಕೈಲಾಸೊಡುಪ್ಪುನ ಪಾರ್ವತಿದೇವಿ  ತೂದ್  ಅಕುಲೆನ ಜೀವನೊ ಸುಖಮಯ ಆವೊಡು ಅವೆಕ್ ಈರ್ ದಾದಂಡಲ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಶಿವ ದೇವೆರೆಡ ಕೇನುವೆರ್. ಅಪಗ ಶಿವದೇವೆರ್ ಪಂಡಿನ ಪೂಜೆನೆ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಪೂಜೆ. ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಭಕ್ತೆರೆನ ಕಷ್ಟ ಪೂರಾ ದೂರಾಪುಂಡು. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಶುಕ್ರವಾರದಾನಿ ಈ ವ್ರತ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಭಕ್ತಿಡ್ ದೇವಿನ್ ವಿಧಿ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಅಯಿಕ್ ಪೂರಕವಾದ್ ಒಂಜಿ ಕಥೆನ್ ತಿರಿಪಾವೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಬಡತನೊಡು ಇತ್ತಿನ ಚಾರುಮತಿ ಪನ್ಪಿ ಮುತ್ತೈದೆ ಪತಿ ಸೇವೆ ಜೋಕುಲೆನ ಸೇವೆ,ಇಲ್ಲ್‌ದ ಕೆಲಸ ಬೊಕ್ಕದಕುಲೆನ ಚಾಕರಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟೊಡು ಉಪ್ಪುವಳ್ ಬೆಂದ್ ಬೆಂದ್ ಜೀವ ಅರ್ಧವಾದಿಪ್ಪುಂಡು.ಆಂಡ ಆಳೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಭಕ್ತೆ ಒಂಜಿ ದಿನ ಆಳ್ ನಿದ್ರೆಡುಪ್ಪುನಗ ದೇವಿ ಆಳೆಗ್ ಕನಟ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಯಾನ್ ಇಂಚಿನಾನಿ ಒಂಜಿ ದಿನ ಭೂಮಿಗ್ ಬರ್ಪೆ ಏರಾಯಿನಕುಲು ಎನನ್ ಭಕ್ತಿಡ್ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರೊ ಅಕುಲೆನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ನೆರವೇರುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಶರೀರವಾಣಿ ಆಪುಂಡು.ಎಚ್ಚರವಾಯಿನ ಚಾರುಮತಿಗ್ ಕನನ ನಿಜನ ತೆರಿಯಂದೆ ಗಲಿಬಿಲಿ ಆಪಳ್. ಮಾತ ವಿಷಯೊನೊ ಇಲ್ಲದಕುಲೆಗ್ ಪನ್ಪಳ್.ದೇವಿ ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕೊನೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಾತೆರ್ಲ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ್ ಶ್ರದ್ದೆ, ಭಕ್ತಿಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಕ್ರಮೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಅನುಗ್ರಹೊಡ್ದು ಚಾರುಮತಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದಕುಲುಲೆನ ಕಷ್ಟ ಮಾತ ದೂರಾದ್ ಸಿರಿವಂತೆ ಆಪಳ್ ತಂಕ ತಿಕ್ಕಿನ ಸಂಪತ್ತ್ ಐಸಿರೊನು ಬಡವೆರೆಗ್ ದಾನೊ ಮಲ್ಪುವಳ್ ಆಳೆನ ಮಿತ್ತ್ ದೇವಿನ ಕೃಪೆ ಅಪುಂಡು.ಆಳೆಡ್ದ್ ವಿಷಯ ತೆರಿನ ಮುಟ್ಟದಕುಲು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೇವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಪೆರ್.ಇಂಚ ಶಿವದೇವೆರ್ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿನ ಮುಖಾಂತರ ಇಡಿ ಲೋಕೊಗು ವ್ರತದ ಮಹಿಮೆನ್ ಸಾರ್‌‌ದ್ ಅವು ಕ್ರಮೇಣ ಆಚರಣೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಪೊಂಜೊಲು ಇನಿ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಗುಡಿ ಮಂದಿರೊಲೆಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಆ ನಾಮಾವಳಿಲು  -ರಮೆ, ಸರ್ವಮಂಗಳೆ, ಕಮಲವಾಸಿನೆ, ಮನ್ಮಥಜನನಿ, ವಿಷ್ಣುವಲ್ಲಭೆ, ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಕನ್ಯಕೆ, ಲೋಕಮಾತೆ, ಭಾರ್ಗವಿ, ಪದ್ಮಹಸ್ತೆ, ಪುಷ್ಪೆ, ತುಷ್ಟೆ ಬೊಕ್ಕ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ. ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿಗ್‌ಲ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ,ಪಾರಿಜಾತ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಷತೆ ಸಮೇತ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಂಜೊಲು  ಆ ದಾರಗ್ ಪೂ ಕಟ್ಟ್‌ದ್  ಕಂಕಣದಂಚನೆ ಬಲ ಕೈಕ್ ಕಟ್ಟೊನುವೆರ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿರಿಯಕುಲೆಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದಕ್ಷಿಣೆದುಟ್ಟುಗು ದಾನ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಪನ್ಪುನ ಶ್ಲೋಕ ;




#Article 415: ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್ (275 words)


ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್ (14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1952  - 6 ಆಗಸ್ಟ್ 2019) ಭಾರತೊದ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.  ಭಾರತೊದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊದ ಮಾಜಿ ವಕೀಲೆ. ಇಂಬೆರ್ ಸಂಸದೆಯಾದ್ ಏಳ್ ಸರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗದ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯಾತೆರ್. ೧೯೭೭ಡ್  ಉತ್ತರ ಭಾರತೊದ ಹರ್ಯಾಣಾ ರಾಜ್ಯೊದ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವೆಯಾಯೆರ್. 

ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜೆರ್ ೧೯೫೨ನೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೪ಗ್  ಹರಿಯಾಣೊದ ಅಂಬಾಲಾ ಕ್ಯಾಂಟ್‌ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.  ಇಂಬೆರೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ಹಾರ್ದೇವ್ ಶರ್ಮಾ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ.ಆರ್ ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‍ದ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಇಸಯೊಡು ಪದವಿನ್ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್.  ಆರ್ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಲ್ತೆರ್. ೧೯೭೩ಡ್  ಭಾರತೊದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಡ್ ವಕೀಲರಾದ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜೆರ್ ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್(ಎಬಿವಿಪಿ)ದೊಟ್ಟುಗೆ ೧೯೭೦ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಆರೆನ ಕಂಡನಿ ಸ್ವರಾಜ್ ಕೌಶಲ್,  ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸೆರೊಟ್ಟುಗೆ  ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊಡು ಇತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್ ೧೯೭೫ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸೆರೆನ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡೊದ ಅಂಗೊ ಆದಿತ್ತೆರ್.  ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣೆರೆ ಒಟ್ಟುಗು ಕ್ರಾಂತಿದ ಚಳುವಳಿಡ್ ಆರ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.   ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ(ಬಿಜೆಪಿ)ಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಬಿಜೆಪಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕೆರಾಯೆರ್.

ಆರ್ ೧೯೭೭ಡ್ದ್ ೧೯೮೨ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಹರಿಯಾಣ ವಿಧಾನಸಭೆದ ಸದಸ್ಯರಾದಿfತೆರ್.  ೨೫ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು  ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಶಾಸನ ಸಭೆಗ್ ಅವಕಾಸೊ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್. ೧೯೭೭ನೆ ಜುಲೈಡ್ ಅಪಗದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವಿ ಲಾಲ್ ಆರೆನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಜನತಾ ಪಕ್ಷೊದ ಸರಕಾರೊಡು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರಾದ್ ಆರ್ ಪ್ರಮಾಣವಚನೊ ಸ್ವೀಕರಿಸಯೆರ್.  ಆರ್ ೧೯೭೯ಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನತಾ ಪಕ್ಷೊದ ರಾಜ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಯೆರ್. ಆರ್ ೧೯೮೭ಡ್ದ್ ೧೯೯೦ನೆ ಅವಧಿಡ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ-ಲೋಕಸಭೆ ಒಕ್ಕೂಟೊದ ಸರಕಾರೊಡು ಹರಿಯಾಣೊದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವೆಯಾಯೆರ್. 

ದಕ್ಷಿಣ ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ದ್ ೧೯೯೮ನೆ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಅವಧಿಗ್ ಅರ್ ೧೨ನೇ ಸರ್ತಿದ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಪೆರ ಆಯ್ಕೆಯಾಯೆರ್.  ರಡ್ಡನೇ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಆರ್ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಚಿವಾಲಯೊದ  ಮಾಹಿತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸಾರೊ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರಾದ್ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ದೆತೊಂಡೆರ್.

ಜನವರಿ ೨೦೦೩ ಡ್ದ್ ಮೇ ೨೦೦೪ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಆರ್ ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆ  ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್.  ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವರಾದ್ ಆರ್ ಭೋಪಾಲ್ (ಎಂಪಿ), ಭುವನೇಶ್ವರ್ (ಒಡಿಶಾ), ಜೋಧಪುರ್ (ರಾಜಸ್ಥಾನ), ಪಾಟ್ನಾ (ಬಿಹಾರ), ರಾಯ್ಪುರ್ (ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ) ಬುಕ್ಕೊ ರಿಷಿಕೇಶ್ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ್) ಡ್ ಆಜಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

೨೦೧೪ನೆ ಮೇ ತಿಂಗಳುಡ್ದ್ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್.  ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯೆರೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಜಾಗೆನ್ ಪಡೆವೊನ್ನ ರಡ್ಡನೆತ ಪೊಂಜೊವು ಇಂಬೆರ್.

ಅಗಸ್ಟ್ ೦೬, ೨೦೧೯ ರಾತ್ರೆ ಹೃದಯಾಗಾತೊಡ್ದ್ ತೀರಿಯೆರ್.




#Article 416: ರಾಮ (496 words)


ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ ಪಂಡ್‌ದ್ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪೂರ್ಣ ಪುದರ್. ಶ್ರೀ ರಾಮೆ ದೇವೆರ್ ಸೂರ್ಯ ವಂಶೊಡು ಪುಟ್ಟಿನಾರ್. ಹಿಂದುಲು ಶ್ರೀರಾಮನ್ ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿ ಅಂಚನೆ ವಿಷ್ಣುನ ಏಳ್‌ನೆ ಅವತಾರಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಭಾರತೊಡು ರಾಮನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲ ಮಸ್ತ್ ಸುಭಿಕ್ಷವಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ನ್ಯಾಯ, ನೀತಿಡ್ ಪ್ರಜೆಕುಲು ಬದುಕೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಯೋಧ್ಯೆದ ರಾಜೆಯಾದಿತ್ತಿನ ದಶರಥನ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಳೆಡ್ ಮಲ್ಲಾಯೆ ರಾಮೆ. ಆಯನ ಅಪ್ಪೆ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ, ಭರತೆ, ಶತ್ರುಘ್ನೆರ್ ಆಯನ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು. ಭರತನ ಅಪ್ಪೆ ಕೈಕೇಯಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಶತ್ರುಘ್ನೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಸುಮಿತ್ರೆ. ಸೀತೆ ರಾಮನ ಬುಡೆದಿ. ರಾಮಗ್ ಲವೆ ಬೊಕ್ಕ ಕುಶೆ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು. ರಾಮನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆನ್ ಪನ್ಪಿನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣ.ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊನು ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳುಡು ಪಾರಾಯಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪುನವು ನಂಬಿಕೆ.

ಅಯೋಧ್ಯೆದ ರಾಜೆ ದಶರಥಗ್ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಏರ್ ಪನ್ಪುನ ಬಗೆಟ್ ಚಿಂತೆಡ್ ಉಪ್ಪುವೆ. ಮಂತ್ರಿಲು ಅಂಚನೆ ಪುರೋಹಿತರೆನ ಸಲಹೆದಂಚನೆ ಪುತ್ರಸಂತಾನೊಗು ಬೋಡಾದ್ ಪುತ್ರಕಾಮೇಷ್ಟಿ ಯಾಗ ಮಲ್ಪುವೆ. ಯಜ್ಞಕುಂಡೊಡ್ದು ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ  ದೈವೀ ಪುರುಷ ದಶರಥಗ್ ಪ್ರಸಾದ (ಅಮೃತ) ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾರ್ದ ಕಲಶೊನು ಕೊರ್ದು ಅವೆನ್ ರಾಣಿನಕುಲೆಗ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ದಶರಥ ಅವೆನ್ ಮೂಜಿ ರಾ‍ಣಿಲಾಯಿನ ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಸುಮಿತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಕೇಯಿಗ್ ಪಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಅಕುಲು ಬಂಜಿನಕುಲಾದ್ ನಾಲ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪೆದ್ದುವೆರ್. ರಾಣಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಮಗೆಯಾದ್  ರಾಮೆಲ ಕೈಕೇಯಿಗ್ ಭರತೆಲ ಬೊಕ್ಕ  ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಬೊಕ್ಕ ಶತ್ರುಘ್ನೆರ್ ಸುಮಿತ್ರೆನ ಜೊಕುಲಾದ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್

ರಾಮೆ ಬೊಕ್ಕ  ಲಕ್ಷ್ಮಣ ,ಭರತೆ , ಶತ್ರುಘ್ನೆ ನಾಲ್ ಜನಲ ವಸಿಷ್ಠೆರೆನ ಆಶ್ರಮೊಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ವಸಿಷ್ಠೆರೆಡ್ದ್  ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆ, ಶಾಸ್ತ್ರಲೆಡ್ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆ ಪಡೆಪೆರ್ ಗುರುಕುಲೊಡು ವಿದ್ಯೆ ಕಲ್ತಿನ ರಾಮೆ ೧೬ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊ ದಿಂಜಿನಗ  ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರವಿಣೆಯಾಪೆ.ಒಂಜಿ ದಿನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ಮುನಿಕುಲು ರಾಜ್ಯೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ದಶರಥಡ ಎಂಕುಲೆನ ಯಜ್ಞ ಯಾಗಾದಿಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರೊಂದಿಪ್ಪುನ ರಾಕ್ಷಸೆರೆಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ರಾಮನ್ ಎನ್ನ ಒಟ್ಟುಗು ಕಡಪಾದ್ ಕೊರೊಡುಂದು ಕೆನುವೆರ್.ಮನ್ಸಸ್ಸ್ ಇಜ್ಜಿಂಡಲ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆರೊಟ್ಟಿಗೆ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರೆನ್ ಕಡಾಪಾದ್ ಕೊರಿಯೆರ್ ದಶರಥ ರಾಜೆ ಒತ್ತೊನುವೆ. ಈ ಅಣ್ಣ  ತಮ್ಮಲ್ಲು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಕುಲೆನ  ಕರ್ತವ್ಯೊನು ಪೂರೈಸಬೆರ್ ಮುಕುಲೆನ ಸಾಮರ್ಥಿಗೆಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಖುಷಿಯಾದ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಕುಲು  ಅಕುಲೆಗ್ ಕೆಲವು  ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ್ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆರೊಟ್ಟಿಗೆ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಕಡೆಕ್ ಅಕುಲು  ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜ್ಯೊಗು ಬರ್ಪೆರ್. 

ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜೆ ತನ್ನ ಮಗಳ್ ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿ ಸೀತೆಗ್ ಮದಿಮೆದ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪುವೆ.ಯೋಗ್ಯವಾಯಿ ಆಣನ್ ಆರಿಸಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಸ್ವಯಂವರ(ಪಂಥೊ) ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದುಪ್ಪುವೆ . ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನೊಡುಪ್ಪುನ ಶಿವ ಧನುಸ್ಸುನು ಏರ್ ಎದೆಯೀರಿಸವೆರೊ ಅಕುಲೆಗ್ ತನ್ನ ಮಗಳ್ ಸೀತೆನ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪಂದ್ ಡಂಗುರ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಮಸ್ತ್ ರಾಜಾದಿರಾಜೆರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ವಿಫಲ ಯತ್ನ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಿರ ಪೋಪೆರ್.ಕಡೆಕ್ ರಾಮೆ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನೊಗು ಬರ್ಪೆ. ರಾಮೆ ಜನಕನ ಆಸ್ಥಾನೊಗು ಬತ್ತ್‌ದಾನಗ ರಾಮನ ಪೊರ್ಲು ತೂದು್ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜಗ್ ಖುಷಿಯಾಪುಂಡು. ಐನ್ ಸಾವಿರ ಜನೊಕುಲು ಎನ್ಮ ಚಕ್ರದ ರಥೊಟು ಆಸ್ಥಾನೊಗು ಒಯ್ಯಿತ್ತೊಂದು ಬತ್ತಿನಂಚಿನ ಆ ವಿಶೇಷ ಬಿಲ್ಲ್‌ನ್ ರಾಮೆ ಭಾರಿ  ಸುಲಬೊಡು  ಪೊಳಿಪುನಂಚ ಬಗ್ಗಾವೆ .ಜನಕಮಹಾರಾಜಗ್ ಮಸ್ತ್ ಖುಷಿಯಾಪುಂಡು ಎನ್ನ ಮಗಳೆಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ಆಣ್ ತಿಕ್ಕಿಯೆ ಪನ್ಪಿ  ಸಂತೊಸೊಡು ತನ್ನ ಲಾವಣ್ಯವತಿ ಮಗಳೆನ್ ರಾಮಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆ .ಗೌಜಿದ ಮದಿಮೆ ಕರಿದ್ ಪೊಸಜೋಡಿಲು ಅಯೋಧ್ಯೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.

ರಾಜ ದಶರಥೆ ತನ್ನ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ರಾಮನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಮಲ್ಪೊಡು ರಾಮನ್ ಯುವರಾಜೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆ ಊರು ಪೂರಾ ಡಂಗುರ ಮಲ್ಪಾವೆ.ಆಯನ ಪ್ರಜೆಕುಲು ಡಂಗುರ ಕೆನ್ದ್ ಖುಷಿಯಾಪೆರ್ . ಇಡೀ ಅಯೋಧ್ಯೆ ನಗರ ಈ ಉತ್ಸವೊನು ಭಾರಿ ಗೌಜಿಡ್  ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್.ಕೈಕೆನ ದಾಸಿ ಮಂಥರೆ ಉಂದೆನ್ ಪೂರಾ ತೆರಿಯೊಂದು ಪೋದು ಕೈಕೆಗ್ ದುರ್ಬೋಧನೆ ಕೊರ್ಪಲ್.ರಾಮಗ್ ಪಟ್ಟಾಭೀಷೆಕದ ತಯಾರಿ  ಆವೊಂದುಂಡು ನಿನ್ನ ಮಗೆ ಭರತಗ್ ರಾಜ್ಯ ಕೈತತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪುಂಡತ್ತಂದ್ ಪನ್ನಗ ಕೈಕೆಗ್ ಕೋಪ ಬೇಜಾರ್ ರಡ್ಡ್‌ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಪುಂಡು.  ದಶರಥೆ ಪಟ್ಟಾಭೀಷೆಕದ  ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಗ್ ತನ್ನ ಬುಡೆದಿ ಕೈಕೇಯಿ ಇತ್ತ್‌ನಾಡೆ ಬರ್ಪೆ.ಬನ್ನಗ ಕೈಕೆ ಬುಳಿತೊಂದುಲ್ಲಲ್ .ದಶರಥಗ್ ಚಿಂತೆ ಆಪುಂಡು ದಾದ ವಿಷಯಂದ್ ಕೇನ್‌ನಗ ಕೈಕೇಯಿ, ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷೊಗು ದುಂಬು ದಶರಥೆ ಆಳೆಗ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತಿನ ವರೊಕುಲೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವಳ್.ಆ ವರೊನು ಯಾನೆ ಇತ್ತ್ ಕೇನುವೆ ಅವೆನ್ ಈರ್ ಇತ್ತೆ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಂಡ ಎಂಕ್ ಸಮಾಧಾನ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಾಳ್.  ಆಳ್ ವರ ಕೇನುನ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನ ಮಗೆ ಭರತನ್ ಯುವರಾಜಯಾದ್ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪೊಡು ರಡ್ಡ್‌ನೆದ ಆದ್ ರಾಮನ್ ಪದಿನಾಲ್ ವರ್ಷಕಾಲ ವನವಾಸಗೊ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರೊಡುಂಡು ಕೇನ್ವಳ್. ಬೇಜಾರಾಯಿನ ದಶರಥೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ ಆಳೆನ ವರೊನು ಈಡೇರಿಸಾವೊಡಾಪುಂಡು . ಆದರ್ಶ ಪುತ್ರೆ  ರಾಮೆ ದಶರಥಡ ಪನ್ಪೆ ಇರೆನ ಪಾತೆರೊ ಯಾನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮಿತ್ತ್ ಎಂಕ್ ದಾಲ ಆಸೆ ಇಜ್ಜಿ  ಬೇಜಾರ್ ಮಲ್ಪಂದೆ  ವನವಾಸಗೊ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಕಾಡ್‌‍ಗ್ ಪಿದಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾಪೆ. ಆಯನ  ಕೈಪತ್ತಿ ಬುಡೆದಿ ಸೀತೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ರಾಮನ ಒಟ್ಟುಗು ಕಾಡ್‌ಗ್ ಪೋಪೆರ್.  ಕೆಲವು ದಿನೊಟು  ದಶರಥ ಪುತ್ರ ಶೋಕೊಡು ಸಯಿಪೆ. 




#Article 417: ಕೌಸಲ್ಯೆ (112 words)


ಕೌಸಲ್ಯೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಪ್ಪೆ. ದಶರಥನ ಸುರುತ ಬುಡೆದಿ. ಅಂಚನೆ ಅಯೋಧ್ಯೆದ ಮಹಾರಾಣಿ - ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿ. ಕೋಸಲ ದೇಶದ ರಾಜಕುಮಾರಿ. ತ್ಯಾಗೊಗು, ಪ್ರೀತಿಗ್ ಪುದರಾಯಿನಾಲ್ ಕೌಸಲ್ಯೆ. ದಶರಥಗ್ ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಸುಮಿತ್ರ, ಕೈಕೇಯಿ ಪಂದ್ ಮೂಜಿ ಜನ ಬುಡೆದಿಯಲ್ಲು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಕುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಜೋಕುಲು ಉಪ್ಪುಜಿ ಕಡೆಕ್ ಪುತ್ರಕಾಮೇಷ್ಟಿ ಯಾಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅವೆತ ಪ್ರಸಾದೊನು ಅರ್ಧ ಕೌಸಲ್ಯೆಗ್‌ಲ ಕುಡೊಂಜಿ ಅರ್ಧೊನು ಕೈಕೇಯಿಗ್‌ಲ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕೌಸಲ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಕೇಯಿ ಅಕುಲೆನ ಪಾಲ್‌ದ ಪ್ರಸಾದೊಡ್ದು ಅರ್ಧರ್ಧ ಸುಮಿತ್ರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರಸಾದ ತಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಮೆ ಕೌಸಲ್ಯೆನ ಮಗೆಯಾದ್, ಭರತೆ ಕೈಕೇಯಿನ ಮಗೆ ಅಂಚನೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಶತ್ರುಘ್ನ ಸುಮಿತ್ರೆನ ಜೋಕುಲಾದ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ನವಮಿದಾನಿ (ರಾಮನವಮಿ)ದಾನಿ ಕೌಸಲ್ಯೆ ರಾಮಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಕೇಯಿ ಭರತಗ್‌ಲ ಸುಮಿತ್ರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಶತ್ರುಘ್ನಗ್‌ಲ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಬಾಲಕಾಂಡೊದ್ದು ಅರಣ್ಯಕಾಂಡದ ಸುರು ಮುಟ್ಟ ರಾಮಾಯಣೊಡು ಕೌಸಲ್ಯೆನ ಪಾತ್ರ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ದಶರಥೆ ಪುತ್ರ ವಿಯೋಗೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕಡೆತ ಘಳಿಗೆ ಮುಟ್ಟ ಕೌಸಲ್ಯೆನೊಟ್ಟುಗು ಅಲೆನ ಅರಮನೆಡೇ ಕಾಲ ಕರಿಪೆ.




#Article 418: ಲಕ್ಷ್ಮಣ (111 words)


ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ  ಶ್ರೀರಾಮನ ಮೆಗ್ಯೆ  ಅಮ್ಮೆ ದಶರಥ ಅಪ್ಪೆ ಸುಮಿತ್ರೆ.ಶತ್ರುಘ್ನ ಇಂಬಿಯಗ್ ಅವಳಿ ಮೆಗ್ಯೆ. ರಾಮೆ ವನವಾಸಗು ಪೋನಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಆಯನ ಬೆರಿಯೆ ಪೋಪೆ.. ಕಾಡ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನಾತ್ ದಿನ ತನ್ನ ಅಣ್ಣೆ   ಅತ್ತಿಗೆಯಾಯಿನ ರಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಸೀತೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಅಕುಲೆನ್ ಕಾತೊಂದು ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆ .ರಾವಣನ ಕುತಂತ್ರೊಡು ಮಾರೀಚ ಬಂಗಾರ್ದ ಜಿಂಕೆದ ವೇಷೊಡು ಪರ್ಣ ಕುಟೀರದ ಸುತ್ತ ಸುಳಿದಾಡ್‌ನಗ ಸೀತೆಗ್ ಆ ಜಿಂಕೆನ್ ತೂದ್ ಆಸೆ ಆಪುಂಡು.ಅವೆನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರೊಡುಂದು ಹಠ ಮಲ್ಪುವಳ್ .ಅದಗ ರಾಮೆ ಬೆರಿ ಪತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ ಮಸ್ತ್ ಪೊರ್ತು ರಾಮೆ ಬರಂದಿನೆನ್ ತೂದು ಸೀತೆಗ್ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಪೋಡಿಗೆಯಾದ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಪೋಯೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ಪುವಳ್  . ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಪೋವೊಡಾಪುನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಅಂಚಾದ್ ಅಣ್ಣನ್ ನಾಡೋಂದು ಪೋಪೆ. ಆ ಪೊರ್ತುಗು ರಾವಣೆ ಸೀತೆನ್ ಕಂಡ್‌ದ್ ಕೊನೊದು ಪೋಪೆ ಪಂದ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯ (ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ) ರಾಮಾಯಣೊಡುಪ್ಪುನ ಕಥೆ

 ರಾಜಾ ದಶರಥ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಿತ್ರೆನ ಅವಳಿ ಜೋಕುಲಾದ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಬೊಕ್ಕ  ಶತ್ರುಘ್ನೆರ್  ಅಯೋಧ್ಯೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣಗ್ ಊರ್ಮಿಳೆ ಪನ್ಪುನ ರಾಜಕುಮಾರಿನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆಯಾಪುಂಡು.ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಶೇಷನಾಗನ ಅವತಾರಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.




#Article 419: ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ (101 words)


ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೨೩ ಜುಲೈ) ಮೇರ್ ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ದಂಡ್,ಮದಿಮೆ, ಎಕ್ಕಸಕ ಬೊಕ್ಕ ನನಾತ್ ನಾಟಕೊಡು ಬೊಕ್ಕ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ನಟೆ.ಮೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರ್ನ ಪ್ರಶಂಸ ತಂಡ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ನಡಪುನ ಬಲೆ ತೆಲಿಪಾಲೆ ಕಾಮಿಡಿ ಶೋಟ್ ಗೆಂದ್ದಿತ್ತೆರ್.ಸಂದೀಪ್ ಮಸ್ಕತ್, ದುಬೈ, ಕುವೈತ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಂಚಿತ್ತಿನ ಪಿದೈ ಊರುಡು ಅಂಚನೆ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ ಬೊಕ್ಕ ಪುಣೆ ಸೇರ್ದ್ ಭಾರತದ ಉಲೈದ ಜಾಗ್ ಡ್ ೧,೦೦೦ ಡ್ದ್ ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಸ್ಟೇಜ್ ಶೋನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ದೆರ್.

ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಜುಲೈ ೨೩ ಗ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಿರ್ವಾ ಗ್ರಾಮೊದ ಬರೀತ ಮಣಿಬೆಟ್ಟೆಡ್ ಪುಟ್ಟುದೆರ್. ಬಿಬಿಎಂ ಬೊಕ್ಕ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿನ್ ಪಡೆತಿನ ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಸುಂದರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ರತ್ನ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೊಕುಲ್ನ್ ಮಗೆ. ಸಂದೀಪ್ ೧೯೯೮ ಡ್ 'ನಾಥುನಾ ಪಾರು' ಪನ್ಪುನ ತುಳು ನಾಟಕೊನ್ ಬರೆದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೊಂದು ಮೆರ್ನ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್.




#Article 420: ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ (283 words)


ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ (28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1952 - 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2019) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬೊಕ್ಕ ವಕೀಲರಾದ್ ಇತ್ತಿನಾರ್, ಆರ್ 2014ಡ್ದ್ 2019 ಮುಟ್ಟ ಭಾರತ ಸರಕಾರೊದ ಪಣವುದ(ಹಣಕಾಸು) ಸಚಿವೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್ 

ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯೆರಾಯಿನ ಜೇಟ್ಲಿ ನೆಕ್ಕ್ ದುಂಬು ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಪಣವು (ಹಣಕಾಸು), ರಕ್ಷಣಾ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರೊಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾನೂನು ಬೊಕ್ಕ ನ್ಯಾಯೊಲೆನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತೆರ್  2009 ಡ್ದ್ 2014 ಮುಟ್ಟ.

ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೫೨ಪುಟ್ಟಿನಾರ್ ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಅಂಚನೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯೆರ್, ರಾಜ್ಯಸಭೆತ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕೆರಾದ್ ಅಂಚನೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕಾನೂನು ಅಂಚನೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಯೂನಿಯನ್ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್.

ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ನವ ದೆಹಲಿಡ್ ಕಿಶನ್ ಬೊಕ್ಕ ರತನ್ ಪ್ರಭಾ ಜೇಟ್ಲಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಮಗೆಯಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ವಕೀಲೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ 

ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಡ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ (ಎ‌ಬಿವಿಪಿ)ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕೆಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ೧೯೭೪ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಗುರಿಕಾರೆ ಆಯೆರ್. ನಾಗರೀಕರೆ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸ್ಥಿತಿಡ್ ಆಂತರಿಕ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ (೧೯೭೫–೭೭) ಘೋಷಣೆಯಾನಗ ೧೯ ತಿಂಗೊಳು ಜೈಲ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ೧೯೭೩ಡ್ ರಾಜ್ ನರೇನ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅಕುಲೆನ ನೇತೃತ್ವಡ್ ಸುರುವಾಯಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಢದ ಚಳುವಳಿಡ್ ಜೇಟ್ಲಿನ  ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಜಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣೆರ್ ಜೇಟ್ಲಿನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿದ ಅಂಚನೆ ಯೂತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್‌ದ ಸಂಯೋಜಕರಾ‍ದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಸತೀಶ್ ಝಾ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಮಿತು ಕೋಠಾರಿ ಅಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಭಾಗಿಯಾದ್ ಅಂಚನೆ ಪಿಯುಸಿಎಲ್ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕನತೆರ್. ಜೈಲ್‌ಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಘೊನು ಸೆರಿಯೆರ್.

೧೯೭೭ಡ್ದ್ ದೇಶದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಡ್ ವಕೀಲೆರೆನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿನ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲೆರ್. ೧೯೮೯ನ ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಅರೆನ್ ಅಡಿಷನಲ್ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಪಂದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಆರ್ ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣದ ಮಾತ ಕಾಕಜಿ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ಜನತಾ ದಳದ ಶರದ್ ಯಾದವ್ಎರೆಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ದ ಮಾಧವ್‌ರಾವ್ ಸಿಂಧ್ಯಾ ಅಂಚನೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ)ದ ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಮುಟ್ಟ ಮಾತೆರ್ಲ ಮೆರೆನ ಕಕ್ಷಿದಾರೆರಾತೆರ್. ಮೇರ್ ಕಾನೂನು ಬೊಕ್ಕ ಸದ್ಯೊದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಕಟಣೆಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸದಿನ ಭಾರತೊಡು ಅಪರಾದೊಲು ಪನ್ಪಿ ವಿಷಯದ ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಇಂಡೋ-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೀಗಲ್ ಫೋರಂ ಎದುರು ಮಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೂನ್ ೧೯೯೮ಡ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಹಗರಣೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸದ್ ನಡತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸಭೆಟ್ಟ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಭಾಗವಹಿಸದೆರ್.




#Article 421: ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್ (167 words)


ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್ ಮೇರ್ ತುಳು ಪಿಚ್ಚರ್‌ತ ನಟೆ. ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದಿನ ಬೊಕ್ಕ ಶೋಧನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಯಾನ್ ಪೂಜಾರಿ ಸೆರ್ದ್ ಮಲ್ದಿನ ದುಂಬುದ ಪಿದೈಊರುದ ತುಳು ಮೂವಿ ನಿರೆಲ್ ಚಿತ್ರೋಡ್ ಮೇರ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.ಮೇರ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ತುಳು ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಚಿತ್ರ ದಂಡ್ ಡ್ ನನಾತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೋಯೆರ್.ಉತ್ಸಾಹಿ ಬೊಕ್ಕ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಿಯರಾದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಓಷನ್ ಕಿಡ್ಸ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನರಂಜನಾ ತಂಡೊತ ಭಾಗವಾದಿತ್ತೆರ್.

ಅನೂಪ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬  ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸಾಗರೊಡ್ ಪುಟ್ಯೇರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಕುಟುಂಬದಕಲ್ನೋಟ್ಟುಗು ಕುಡ್ಲಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲದ ಗ್ಲೋಬ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೂರಿಸಂಡ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೂರಿಸಂ ಡಿಪ್ಲೊಮೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ವಿಶ್ವಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲೇಸ್‌ತ ಪ್ರದರ್ಶನ ತೊಜಪಾದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ತಂಡೊದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಕೆಲವ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಅರೇಬಿಕ್ ಕಲಾವಿದರೆಗ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗ್ ಕಾರಣವಾತನ್ಡ್.

ಮೆರೆಗ್ ಅನ್ವಿತಾ ಸಾಗರ್ ಪನ್ಪಿನ ಮೆಗ್ದಿ ಉಲ್ಲೆರ್. ಆರ್ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರಡು ನಟಿಲಾ ಆತೆರ್, ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿನ ಎದುರು ದಂಡ್ ಚಿತ್ರಡು ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್

ಕುಡ್ಲಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈಡ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ ಆದ್ ೨ ವರ್ಷ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಎಡ್ಡೆ ಅವಕಾಶೊನ್ ನಾಡೊಂದು ದುಬೈಗ್ ಪೋಯೆರ್.ಮೇರ್ ದುಬೈಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ, ಏಪಲಾ ನಟೆ ಆವೊಡುಂದ್ ಕನ ಕಟ್ಟುದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೋಟೆಲ್ ದುಬೈಡ್ ನಡೆತಿನ ನಿರೆಲ್ ಆಡಿಷನ್‌ಗ್ ಪೊದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಯೆರ್. ನಿರೆಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರೆನ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮೆಚ್ಚಿಯೆರ್.

ನಟೆಯಾದ್

ಕೊರಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ ಆದ್




#Article 422: ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯ (122 words)


ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುರುತ ಮಹಿಳಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಭಾಗವತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಮಧೂರುಡು ೧೯೪೭ನೆ ಮೇ ೨೩ಟ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್  ಹಿಮ್ಮೇಳವಾದಕೆರಾಯಿನ ಹರಿನಾರಾಯಣ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ನ ಬುಡೆದಿ.

ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಮುಳ್ಳೇರಿಯಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅಮ್ಮೆರ್ ತೀರಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಬೆರ್ ಅಪ್ಪೆನ ಊರಾಯಿನ ಮಧೂರುಡು ಮಾಮನ ಆಶ್ರಯೊಡು ಬುಲೆಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಮಾಮ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಮಧೂರು ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ದೇವನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಾದಿತ್ತೆರ್. ಲೇಲಾವತಿ ಮೆರ್ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಯಿನ ಪದ್ಮನಾಭ ಸರಳಾಯೆರ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟ್ ದ ಚೆಂಡೆ-ಮದ್ದಳೆ ಕಲಾವಿದರಾಯಿನ ಹರಿನಾರಾಯಣ ಬೈಪಾಡಿತ್ತಾಯೆರೆನ್ ಮದಿಮೆಯಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಳ್ಯದ ಕಡಬೊಗು ಪೋಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ನ ಜೋಕುಲು ಅವಿನಾಶ್ ಬೊಕ್ಕೊ ಗುರುಪ್ರಸಾದ್.

ಸುರುಕ್ ಮೆರ್ ಕಡಬೊದ ಕೈತಲ್ ಶಾಲಾ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವೊ, ಮದಿಮೆ, ಉಪನಯನೊ, ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಸಮಾರಂಭೊಡು ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪುನ ತಾಳಮದ್ದಲೆದ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆಡ್ ಪದ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ‘ಸೆಟ್ ಮೇಳೊ’ದ ಪ್ರಸಂಗೊಡುಲ ಪದ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದ ಅರುವ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ರೆನ ‘ಆಳದಂಗಡಿ ಮೇಳೊ’ಡ್ ಭಾಗವತರಾದಿತ್ತೆರ್. ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ ಕುಂಬಳೆ, ಬಪ್ಪನಾಡು, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ತಲಕಳ ಮೇಳೊಡು ಭಾಗವತಿಕೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪರಕೆದ ಪಿಂಗಾರ, ದೇವಿಮಹಾತ್ಮೆ, ದಕ್ಷಯಜ್ಞ, ಕರ್ಣಪರ್ವ, ಸುಧನ್ವ ಮೋಕ್ಷ, ವಜ್ರಕೋಗಿಲೆ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆಡ್ ಇಂಬೆರ್ ಪಂಡಿನ ಪದ್ಯೊಲು ಜನಪ್ರಿಯ.




#Article 423: ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ (270 words)


ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆನ್ ಸುಗ್ಗಿದ ಪುನ್ನಮೆದ ಸಮಯೊಡು ಒಂಜಿ ವಾರ ನಲಿಪುವೆರ್.  

ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪಿಲಿತ್ತ ಯೇಸ ಅಂಚನೆ ರಡ್ಡ್ ಜಿಂಕೆದ ಯೇಸೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಬೋಂಟೆ ದೆರುನಾಯನ ಯೇಸ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟುನಕುಲು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ತಂಡೊಡು ಏಲ್ ಜನ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ ಪನೊಂದಿಪ್ಪುವೆ, ನಲಿಪುನಕುಲು ಮುರ್ಗೊದ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜುನ ಯೇಸೊಲೆನ್ ಪಾಡ್‍ದಿಪ್ಪುವೆರ್.

ದುಂಡು ದುಂಡು ಮೊನೆ ಬುಡ್ಪಾಯಿನ ಬಾಯಿ ದೂಂಚಿ, ಕೂಲಿ ಫಿದಾಯಿ ಪಾಡಿನ ನಾಲಯಿ ಯೇಸ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಪಂಜಿದ ಮೋನೆನ್ ಶಂಕೊದ ಆಕರಡ್ ಬಗ್ಗಾದ್ ಅವೆನ್ ಉದ್ದ ಮೋನೆದಲೆಕ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಐಕ್ ರಡ್ಡ್ ಕಣ್ಣ್ ಬುಡ್ಪಾವೆರ್. ಪಂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿಲಿತ್ತ ಯೇಸಡ್ ಉದ್ದದ ಬೀಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬೀಲನ್ ಸೊಂಟೊಡ್ ಕಟ್ಟೊನ್ವೆರ್, ಪಿಲಿತ ಬೀಲ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂರ ಪಾತ್ರಾದಾರಿಲು ಬೊಲ್ದು ಮುಂಡು ಕಾರ್‌ದ ಗಂಟ್‌ಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಕಟ್ವೆರ್. ಮಂಜೊಲ್ದ ಪೊಡಿ, ಮಜ್ಜಿ, ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ಮೊನೆಗ್ ಪೂಜೊನ್ವೆರ್. ಪಿಲಿತ ಮೆಯ್ಟ್ ಪಟ್ಟೆದ ರಂಗ್ ಬುಡ್ಪಾವೆರ್. ಪಂಜಿದ ಮೆಯ್ಟ್ ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‌‌‌‌‌(x)ಗುರುತುಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಜಿಂಕೆದ ಮೆಯ್ಟ್ ಚುಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪಂಜಿ ಯೇಸಗ್ ಕಪ್ಪು, ಪಿಲಿಕ್ ಮಂಜೊಲು, ಜಿಂಕೆಗ್ ಬೊಲ್ದು ರಂಗ್‌ನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪಯೊಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೋಂಟೆ ದೆರುನ ಯೇಸಗ್ ಮೊನೆಡ್ ರಂಗ್‌ದ ಚುಕ್ಕಿ ದೀಪೆರ್ ಅಂಚನೆ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕನ್ನಡಕ, ಪ್ಯಾಂಟ್, ಅಂಗಿ, ಬೊಕ್ಕ ಮಂಡೆಗ್ ಟೊಪ್ಪಿ ಕೈಟ್ ಬೆಡಿ ಪತೊನ್ವೆರ್.

ಮೊಕುಲ್ನ ಯೇಸ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುರು ಊರುದ ಗುರಿಕಾರನ ಇಲ್ಲಾಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ಒರಿ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ ಪನ್ಪೆ ಅವೆನ್ ಒರಿನಕುಲು ಕುಡೊರ ಪನ್ಪೆರ್
ನಲಿಕೆಡ್ ಪದ ಮೆಲ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಜಿಂಕೆ ಯೇಸದಾಯೆ ಕೈ ಕಾರ್ ಹಾಕೊನ್ದು ನಲಿಪುವೆರ್. ಪಿಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಿ ಯೆದುರ್ ಬದುರ್ ಆದ್ ಬೆರಿ ಬಗ್ಗಾದ್ ಯೆದುರು ಪಿರ ನಲಿಪುವೆರ್
ಬೊಂಟೇ ದಾಯೆ ಪಿಲಿ ಪನ್ಜಿ ಗ್ ಗುರಿ ದೀನಗ ಅವು ತಪ್ಪಾದು ಬಲಿಪುಂಡು.ಆ ಮ್ರಗಕುಲೆಗ್ ಐತ ಸ್ವರ ಇಪ್ಪುಂಡ್ ಪಿಲಿಪೊವು ಪಾಂಜರೊದಡಾಂಡ್,ಪನ್ಜಿ ಪೊವು ಚೀಮುಳ್ಳುಡಾಂಡೆ
ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕ್ ನಲಿಕೆ ಮುಗಿಯುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಮದಾ ಮಲ್ಲ ಜನಕುಲ್ನ ಇಲ್ಲಾಗ್ ಪೊದು ನಲಿಪುವೆರ್ ಆ ಸಮಯೊಡ್ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಅರಿ,ತಾರಯಿ,ಕಾಸ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪದ್ದತಿ ಉನ್ಡು. ಗುರಿಕಾರನ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಪಿಲಿ ಪಂಜಿಗ್ ಪೂಜೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿಲಿ ಚಾಮುಂಡಿ ದೈವಗ್ ಬೊಂಡದ ಅಗೆಲ್ ಬಳಸ್‌ದ್ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕಾಂಡೆ ಕಾಯೆರ್‌ದ ಮರತ್ತ ಮುದೆಲ್‌ಗ್ ಪೋದು ಯೇಸ ಬಿರಿಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಯೇಸದ ಮೊನೆಲೆನ್ ಮರತ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ದೀದ್ ತಾರಾಯಿ ಹಾಕ್‌ದ್ ಮೀದ್ ಅಕುಲು ಅಕುಲೆನ ಇಲ್ಲಾಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಇಂಚ ಈ ಒಂಜಿ ವಾರದ ನಲಿಕೆ ಮುಗಿಯುಂಡು. ಈ ಯೇಸದ ಮೊನೆಲೆನ್ ತಾರೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ ನೇಲಾವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಏರ್‌ಲಾ ಮುಟ್ಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.




#Article 424: ಮೂರ್ಲೆ ನಲಿಕೆ (214 words)


ಮೂರ್ಲೆಕಾರ್ಯ ಪಂಡ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಆಚರಣೆ. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಆಚರಣೆ ಮೂರಿಲೆ ನಲಿಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಮೂರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಅತ್ಂಡ್. 

ಮೂರಿ ಪಂಡ ಕಲಶ. ಹಿಂದೂ ಆರಾಧನ ಪದ್ದತಿಡ್ ಕಲಶೊಗು ಭಾರಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪ್ರತೀಕ. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಲಶ ನಾಗನ ಸಂಕೇತ,ಕಲಶದುಲಯಿದ ನೀರ್ ಯಕ್ಷನ ಸಂಕೇತ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಲಶೊದ ಪಿದಯಿ ಮೈಟ್ ನಾಗನ ಜಿಡೆತ ಚಿತ್ರೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೃಷಿಗ್ ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್ ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಅಗತ್ಯೊದವು. ಅಂಚಾದ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಿ ಕಲಶದ ಆರಾಧನೆ ಕೃಷಿಕ್ಕ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಆರಾಧನೆಯಾದುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ.

ಏಣೇಲ್ ಕೊಯ್ಯಿದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಗ್ಗಿದ ಬೆನ್ನಿದ ಕೆಲಸದ ಕಡೆತ ದಿನೊ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಮನದಾನಿ ಈ ಮೂರಿಲೆ ನಲಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಚರಣೆನೆಯಾಪುಂಡು

ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೂಡುದ ಜಾಲ್ದ ಬರಿಟ್ ಒಂಜಿ ಗುಡಿ ಇಪ್ಪುಂಡು ಉಂದೆನ್  ಮೂಲೆ ಕೊಟ್ಯ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆತ ಉಲಯಿ ಗೋಡೆಗ್ ತಾಗ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಎತ್ತರೊಡು ಒಂಜಿ ಮರತ ಪಲಯಿ ಉಪ್ಪುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಮೂರ್ಲೆ ಮಂಟಮೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೂರ್ಲೆ ಕಾರ್ಯದ ಪೂಜಾರಿ ಮಂಟಮೆನ್ ನಿರ್ಮಲೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಡ್ದ್ ಅಂತಸ್ತ್‌ದ ಪಲಯಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದು ಮಡಿ ಕುಂಟು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಶೊ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಾದ್ ಕುಕ್ಕುದ ಪೆಲಕಯಿದ ಕೊಡಿ ಇರೆಕುಲು, ತಾರಾಯಿ ದೀದ್ ಕಲಶೊಗು ಕೆಂಪು ಕುಂಟು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಪೂ, ಪಿಂಗಾರೊಡು ಐತೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೂಪ, ದೀಪ ತೋಜಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತಿರ್ತ ಪಲಯಿಡ್ ಮೂಜಿ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಅಗೆಲ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಇಲ್ಲಾದ ಯಜಮಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಂಬೊದಕುಲು, ಸೇರ್ದಿನಕುಲಲು ಮಾತ ಕೈಮುಗಿದ್ ಪೊಡ್ಯ ಪಾಡುವೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಯಾಜಮಾನಿ ನಲಿಕೆದ ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ಪೊಂಜೊಲು ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯ ದೆತೊಂದು ಪೋದು ಮೀದ್ ಮಡಿ ಕುಂಟು ತುತ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಜಾಲ್‌ಡ್ ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ ಪನೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ಈ ಪದೊಟ್ಟು ಕಲಶದ ಪುಟ್ಟುದ ಕತೆ ಅಂಚನೆ ಕಾಳಿಂಗನ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಕಾಳಿಂಗದ ಸುಗಿಪುನ ಪದೊ ಉಂಡು. ನಲಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೆಲವೆರೆಗ್ ವಸಯೊ ಅಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಲ ಉಂಡು. ನಲಿಕೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಯಜಮಾನಿ ನಲಿಕೆದಕುಲೆಗ್ ಉಡುಗೊರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.




#Article 425: ಪೂಜಾ ಹೆಗ್ಡೆ (274 words)


ಪೂಜಾ ಹೆಗ್ಡೆ ಭಾರತದ ರೂಪದರ್ಶಿ ಬೊಕ್ಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಡ್ ತೋಜಿದೆರ್. ಮೇರ್ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೧೦ ಪಂತಡ್ ರಡ್ಡನೆ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆದ್ ಕಿರೀಟೊನ್ ದೆತೋಂದೆರ್. ಮಿಸ್ಕಿನ್ ಮೆರ್ನ ತಮಿಳು ಸೂಪರ್ಹೀರೋ ಚಿತ್ರ ಮುಗಮುಡಿ (೨೦೧೨) ಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೋಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಲಾತಿನ ಓಕಾ ಲೈಲಾ ಕೋಸಮ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಕುಂದ (೨೦೧೪) ಡ್ ತೋಜಿದೆರ್. ಹೃತಿಶ್ ಗೋವಾರಿಕರ್ ಮೆರ್ನ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ (೨೦೧೬) ಚಿತ್ರಡ್ ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್ನೊಟ್ಟುಗು ದುಂಬಾಯಿನ ನಟಿಯಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಿ ಪಾಡಿಯೆರ್.

ಪೂಜಾ ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬೈಡ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಮಂಜುನಾಥ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಲತಾ ಹೆಗ್ಡೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡ್ಲದಕುಳು. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆ ತುಳು. ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಮೇರ್ ಎಂ.ಎಂ.ಕೆ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಮೇರ್ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಇಂಟರ್ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ನೃತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿಯೆರ್.

ಮೇರ್ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೦೯ ಪಂತಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಆಂಡ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಟ್ಯಾಲೆಂಟೆಡ್ ೨೦೦೯ ಗೌರವವೊನು ಗೆಂದ್ಂಡಲಾ ಸುರುತ್ತ ಸುತ್ತುಡು ಪಿದೈ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ಬರ್ಪಿ ವರ್ಸ ಕುಡ ಅರ್ಜಿ ಪಾಡಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೧೦ ಪಂತಡ್ ರಡ್ಡನೇ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೌತ್ ಗ್ಲಾಮರಸ್ ಹೇರ್ ೨೦೧೦ ಕಿರೀಟ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಜೀವಾ ಎದುರು ಮಿಸ್ಕಿನ್‌ನ ತಮಿಳು ಸೂಪರ್ಹೀರೋ ಚಿತ್ರ ಮುಗಮುಡಿ (೨೦೧೨) ಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಮೇರ್, ಸಮಾಜದ ಬಗೆತ ಮೆರ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನನ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಂಜೋವನ ಪಾತ್ರಗ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಮೇರ್ ರಡ್ಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಓಕಾ ಲೈಲಾ ಕೋಸಮ್ (೨೦೧೪), ಮೆರೆನ ಎದುರು ನಾಗ ಚೈತನ್ಯ ತೋಜುದೆರ್. ಚಿತ್ರಡಿತ್ತಿನ ಅಭಿನಯಗ್ ಮೇರ್ ಪ್ರಶಂಸೆಗ್ ಪಾತ್ರರಾಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ಸಮಯಡ್, ಮೇರ್ ೬೨ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ (ದಕ್ಷಿಣ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಹೌಸ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಜಯ್ ಕೊಂಡಾ ಮೆರೆನ ದುಂಬುದ ಸಾಹಸದ ಯಶಸ್ಸ್ ದ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಯೋಜನೆಡ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೆರೆನ್ ಪ್ರೇರೇಪನೆ 
ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದುಂಬಾಯಿನ ಪೊಂಜೋವುನ ಪಾತ್ರನ್ ಚಿತ್ರಿಸೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ಪಾಠಲೆನ್ ತೂವೊಂಡೇರ್. ಮೆರ್ನ ರಡ್ಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಡ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಮುಕುಂದ ಮೆರ್ನ ಗೋಪಿಕಮ್ಮ ಪದಟ್ ಮೆರೆನ ಸ್ಮರಣೆದ ಅಭಿನಯಡ್ದ್ ಅನೇಕರೆನ್ ಮೆಚ್ಚಿಸಾಯೆರ್.

ಜುಲೈ ೨೦೧೪ ಡ್, ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆದ ನಾಗರಿಕತೆತ ಪಿನ್ನಳೆದ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಂದಿದ ಅಶುತೋಷ್ ಗೋವಾರಿಕರ್ ಮೆರ್ನ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ ಚಿತ್ರಡ್ ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್ ನ ಎದುರು ಬಾಲಿವುಡ್ ಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಹೆಗ್ಡೆ ಒಪ್ಪಿಯೆರ್. ಗೋವಾರಿಕರ್ ಮೆರ್ನ ಬೊಡೊದಿ ಜಾಹೀರಾತ್ ಡ್ ಮೆರೆನ್ ತೂದ್ ಆಡಿಷನ್ ಗ್ ಲೆತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಆಯ್ಕೆಯಾಯೆರ್.




#Article 426: ಎಕ್ಕಮಲೆ (475 words)


ಎಕ್ಕಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿ.ಎಕ್ಕದ ದಯಿನ್ ಅರ್ಕ ಅತ್ತ್ಂಡ ದೇವರೇಖಾ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ಎಕ್ಕದ ದಯಿ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಅಂತರ್ಜಲ ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಂಚಿನಲ್ಪ ಗುವೆಲ್ ತೊಡ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ನೀರ್ ತಿಕ್ಕುಂಡುಗೆ ಅವು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಯೆರೆ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ಜಾಗಂದ್‌ಲ  ಪನ್ಪೆರ್.  ಬೊಲ್ದು ಎಕ್ಕದ ದಯಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಗಣಪತಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಫಲ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅನಾದಿಕಾಲೊಡ್ದು ಬತ್ತಿನ ನಂಬಿಕೆ.ಎಕ್ಕದ ಪೂತ ಮಾಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೇವೆರೆ ಕೋಣೆದ ಬಾಕಿಲ್‌ಗ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಎದುರುದ ಬಾಕಿಲ್‌ಗ್ ತೋರಣ ಕಟ್ಟ್ಂಡ ವಾಸ್ತು ದೋಷ ಪರಿಹಾರ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ.

ಭಾರತೊದ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಕುಲು ಎಕ್ಕದ ದಯಿನ್ ಇಲ್ಲ್‌ದಲ್ಪ ಬಲತ ಮೈಟ್ ನಡ್‌ದ್ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ .ಇಲ್ಲಡ್ ಋಣಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ್ ನಾಶವಾದ್ ಧನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುಂಡು.  ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಣೆ ಆದ್. ಮಾಟ, ಮಂತ್ರ, ಭೂತ, ಪಿಶಾಚಿ, ದೆವ್ವ ಬೊಕ್ಕ ಪೀಡೆ ಪನ್ಪಿ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಲು ದೂರ ಆಪುಂಡು.ಬೊಲ್ದು ಎಕ್ಕದ ಬೇರ್‌ಡ್ಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಗಣಪತಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗುಡು ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಬೊಕ್ಕ ಜ್ಞಾನ ವೃದ್ಧಿ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿವು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕುಲೆಡ್ದಿಂಚಿ ಬತ್ತಿನ ನಂಬಿಕೆ.ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಎಕ್ಕದ ಬೇರ್‌ಡ್ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಗಣಪತಿನ ರೂಪ ಮೂಡ್‌ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಉಂದು ತಿಕ್ಕುನೆ ಅಪರೂಪ ಆಂಡಲ ತಿಕ್ಕುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ೧೧ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ  ಗಣಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ಬೇರ್‌ಡ್ ಮೂಡುವೆರ್ ಅಂಚಿನ ಬೇರ್‌ಲೆನ್ ವ್ಯಾಪಾರ, ವ್ಯವಹಾರ ಜಾಗೊಡು ದೀವೊಂಡ ಎಡ್ಡೆ. 

ಎಕ್ಕದ ದಯಿತ ಅಧಿಪತಿ ರವಿ(ಸೂರ್ಯ)ಗ್ರಹ. ರವಿಗ್ರಹದ ದೋಷ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಎಕ್ಕದ ಇರ್‌ಡ್ಡ್ ರವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಬೊಲ್ದು ಎಕ್ಕದ ಪೂತ ಮಾಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಂಗಳವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಶನಿವಾರ ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಶನಿದೇವೆರೆಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಶನಿದೋಷ ನಿವಾರಣೆಯಾಪುಂಡು. ಆಂಜನೇಯನ ಅನುಗ್ರಹ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ.ಶಿವದೇವೆರೆಗ್‌ಲ ಎಕ್ಕದ ಪೂ ಇಷ್ಟ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಎಕ್ಕದ ಪೂ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಿವದೇವೆರೆನ್ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುರಾಣಕಥೆ

ಸಮುದ್ರಮಥನ ಕಾಲೊಡು  ವಿಷವು ಉದ್ಭವ ಆಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಶಿವದೇವೆರ್ ಪರ್ನಗ ಚೂರು ವಿಷ ಸಾಗರ ಸೇರುಂಡು.  ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ವಿಷವಾದ್ ಅಯಿಟ್ ಇತ್ತಿನ್ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಲು ಮಾತ ಸಯಿಪೊ. ಉಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ದೇವತೆಲು ಸಂಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರೊಗು ಗಣಪತಿ್ನ್ ಸುಗಿಪುವೆರ್.  ಕೂಡ್ಲೆ ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರೊಡು ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೀಜಿದ್ ವಿಷೊನು ಮಾತ ನುರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆ ನುರೆನ್ ಸಮುದ್ರದ ಬರಿಕ್ ನೂಕ್ಂಡ್. ಅಲ್ಪ ಬೊಲ್ದು ಪೂತ ಎಕ್ಕದ ದಯಿ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಳತ್ಂಡ್.
 
ಸಮುದ್ರಮಥನ ಕಾಲೊಡು  ವಿಷವು ಉದ್ಭವ ಆಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಶಿವದೇವೆರ್ ಪರ್ನಗ ಚೂರು ವಿಷ ಸಾಗರ ಸೇರುಂಡು.  ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ವಿಷವಾದ್ ಅಯಿಟ್ ಇತ್ತಿನ್ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಲು ಮಾತ ಸಯಿಪೊ. ಉಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ದೇವತೆಲು ಸಂಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರೊಗು ಗಣಪತಿ್ನ್ ಸುಗಿಪುವೆರ್.  ಕೂಡ್ಲೆ ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರೊಡು ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೀಜಿದ್ ವಿಷೊನು ಮಾತ ನುರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆ ನುರೆನ್ ಸಮುದ್ರದ ಬರಿಕ್ ನೂಕ್ಂಡ್. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಬೊಲ್ದು ಪೂತ ಎಕ್ಕದ ದಯಿ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಳತ್ಂಡ್. ಅರ್ಕಗಣಪತಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ್, ‘ಎಕ್ಕದ ದಯಿಟ್ ಯಾನ್ ನೆಲೆಯಾದಿಪ್ಪುವೆ ಏರ್ ಎಕ್ಕದ ಪೂಡ್ದ್  ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರೊ  ಅಕುಲೆನ  ಮನೋಭೀಷ್ಟ  ನೆರವೇರುಂಡು ಪಂದ್ ಮಾಯವಾಪೆರ್, ಈ ಕಥೆಟ್ ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕ ಎಕ್ಕದ ದಯಿ ವಿಷದ ಗುಣೊಕುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌‌ದ್ ಉಂಡು. ಎಕ್ಕದ ದಯಿನ್ ಉಪವಿಷದ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರಾದೆರ್. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣೊಲೆನ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ದು ಎಕ್ಕದ ದಯಿ ವಿಷನಾಶಿನಿಯಾವಡ್’ ಪಂದ್ ಗಣಪತಿದೇವೆರೆ ವರ ಕೊರ್ದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಸೂರ್ಯಗ್, ಗಣಪತಿಗ್ ಎಕ್ಕದ ದಯಿಕ್ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು

ಎಕ್ಕಮಲೆತ ದಯಿನ್' ಕೆಲವು ಊರುಡು ಪೂಜನೀಯ ಭಾವನೆಡ್ ತೂಪೆರ್ರಥಸಪ್ತಮಿದಾನಿ ಇರೆಕುಲೆನ್ ತರೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಮೀಪುನ ಪದ್ದತಿ ಉಂಡು.ತೈತ್ತರೀಯ ಸಂಹಿತೆಡ್  ಎಕ್ಕದ ದಯಿಟ್ ಉಷ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ತೀಕ್ಶ್ಣ ಗುಣ ಉಂಡು ಪನ್ಪೆರ್ 'ಅಂಚನೆ ಶೌನಕೇಯ ಸಂಹಿತೆಡ್ 'ಅರ್ಕಮಣಿ' 'ವಾಜೀಕರಣ,' (ಸಂತಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಂವರ್ಧನೆ) ದಂಚ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡುಂದು ಪನ್ತೆರ್. ಎಕ್ಕಮಲೆತ ದಯಿ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ದ್ ಎಗ್ಗೆ ಬುಡ್ದು ಪುದೆಲ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಬಳಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಕಿನ್ಯ ಮರವಾದ್  ಬಳಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಲ ಉಂಡು.  ದಯಿತ ಮಾತ  ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಕಿನ್ಯ ರೋಮದಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು.ದಂಡ್, ಈರೆ, ಬೊಕ್ಕ ಪೂತ  ತೊಟ್ಟುದುಲಯಿಡ್, ಬೊಲ್ದು ಪೇರ್‌ದಂಚಿನ ರಸ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಗೆಲ್ಲ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ಈರೆಕುಲೆನ ನಡುಟು ಗೊಂಚಲಾದ್  ಬೊಲ್ದು ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡು.  ಒಂದೇ ಪೂತ ತೊಟ್ಟುದ ಮಿತ್ತ್ ಜೋಡಿಕಾಯಿಲುಪ್ಪುಂಡು.ಬಿತ್ತ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ರೇಷ್ಮೆದಂಚಿನ ರೋಮ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಗಾಳಿದ ಸಹಾಯೊಡು `ಬೀಜಪ್ರಸಾರ,ಆದ್ ದಯಿ ಕೊಡಿಪುಂಡುದಯಿ ಸಾಮನ್ಯವಾದ್ ಪಡ್ಲ್ ಇತ್ತಿನ  ನೀರ್ ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೆಡ್‌ಲ ಬದುಕುಂಡು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಕ್ಕದ ದಯಿತ ಮಾತ ಭಾಗೊಲ ಉಪಯೋಗ ಇತ್ತಿನಂಚಿನವೆ. ದಯಿತ್ ಬೇರ್, ಬೇರ್‌ದ ಚೋಲಿ,ಇರೆ,ದಯಿಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಪೇರ್‌ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಕುಲು ಮಾತಲ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು

ಬುಲೆತ್ ಮಂಜಲ್ದ ಕೊಂಬು ಬೊಕ್ಕ್ ಬುಲೆತ್ ಎಕ್ಕದ ಬೇರ್‌ನ್ ಚೌಲಿ ನೀರ್ಡ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ತೊನ್ನು ಇತ್ತಿನ ಶರೀರೊದ ಚೂರು ಭಾಗೊಗು ಸುರುಕು ಪೂಜಿದ್ ತೂವೊಡು ಗುಣ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗೊನು ಮಲ್ಪೊಲಿ.




#Article 427: ನವರಾತ್ರಿ (191 words)


ನವರಾತ್ರಿ ಪನ್ಪುನವು ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರ್ಬ. ಅಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿಪದ್(ಪಾಡ್ಯೊ)ಡ್ದ್ ನವಮಿ ಮುಟ್ಟ ದೇವಿನ ನವ(ಒರ್ಂಬ) ರೂಪೊದ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪತ್ತ್‌ನೆ ದಿನೊ ವಿಜಯ ದಶಮಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಹಿಷಾಸುರನ ನಾಶೊಗಾತ್ರ ಅವತಾರ ತಾಳಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿನ ಉತ್ಸವ ಪಂಡ ನವರಾತ್ರಿ. ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಜಗನ್ಮಾತೆ ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಅವತಾರ ದೆತೊನುವೆರ್. ಅಂಚ ಪಡೆಯಿನ ಅವತಾರೊಡು ದೇವಿ ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಸಂಹಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೋಕೊನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುವಲ್. 9 ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಆದಿ ಶಕ್ತಿನ್ ನವ ವಿಧೊ ರೂಪೊಡು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅವೆನೆ ದುರ್ಗೋತ್ಸವ ಪಂದ್ ಪನ್ಪರ್. ಉಂದೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ದಸರ ಪಂಡ್‍ದ್‌ಲ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊಡು ದುರ್ಗಾ ಪೂಜಾ ಪಂಡ್‍ದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನವರಾತ್ರಿ ಪಂಡ ಒರ್ಂಬ (ನವ) ರಾತ್ರಿಲು, ದೇವಿನ ಒರ್ಂಬ ರೂಪೊಲೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪತ್ತ್‌ನೆ ದಿನೊ 'ವಿಜಯ ದಶಮಿ', ಈ ದಿನ ಶಮಿ ಮರ(ವೃಕ್ಷೊಗು)ಕ್ಕ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಮಿ (ಬನ್ನಿ)ನ್ ಪಟ್ಟುನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಚರಣೆದ ಪದ್ಧತಿ. ಆ ದಿನ ಮೈಸೂರುಡು ದಸರಾದ ಪರವಾದ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಅಂಬಾರಿಡ್ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿನ ಮೂರ್ತಿದ ಮೆರವಣಿಗೆಲ ನಡಪುಂಡು.

ಈ ಪರ್ಬ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡ್ದು ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನಂಚ ಉಂಡು. ಸುರುತ ಕಾಲಘಟ್ಟೊಡು ಉಂದು ಕೃಷಿ(ಬೆನ್ನಿ)ಕ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಲೋಕೋತ್ಸವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮರಿಯಾಲೊಡು ಬಿತ್ತಿನ ಸುರುತ ಕೈಯಿ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಜಾಲ್‌ಗ್ ಬನ್ನಗ ಸಾಗೊಲಿ ಮಲ್ತಿನಕುಲು ಭಾರಿ ಖುಸಿಟ್ ಈ ಉತ್ಸವೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕಲಶ ತಾಪನೆದ ದಿನ ಕಲಶದ ತಿರ್ತ ಪೀಠೊಡು ಒರ್ಂಬ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್  ಬಿತ್ತ್‌ಬೆರ್. ಕಡೆತ ದಸರಾದಾನಿ ಈ ಧಾನ್ಯೊ ಕೊಡಿತ್‌ನೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಕಡೆ ಕಂಡೊಡು ಬುಳೆಪಾಯಿನ ಕೈಯಿನ್ ಕೊನತ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಎದುರುದ ಬಾಕಿಲ್‌ಗ್ ತೋರಣದಂಚ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕೃಷಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಪರ್ಬಂದ್‌ಲ ಪನೊಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದು ಉಪ್ಪು ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು




#Article 428: ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ (235 words)


ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್, ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ರೇಡಿಯೊ ಜಾಕಿಯಾದ್‌‍ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್‌. ೨೦೧೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಬರ್ಕೆ ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಮೇರ್ ಮಲ್ಲ ಪರದೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ನ ರಡ್ಡನೇ ಚಿತ್ರ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ, ಉಂದೇನ್ ಕೆ. ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನಾರ್.

ಮೇರ್ ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ,ಪಮ್ಮಣ್ಣೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ , ಗೋಲ್ ಮಾಲ್ , 2 ಎಕ್ರೆ , ಇಂಗ್ಲಿಷ್ , ಆಟಿಡೊಂಜಿ ದಿನ, ಎನ್ನ, ಕುದುಕನ ಮದಿಮೆ ಪನ್ಪಿನ ತುಳು, ರಾಜರು, ಡಿ.ಕೆ ಬೋಸ್ , ದಿಯಾ ನಾಮೊದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರನೊಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ ಮೇರ್ ೧೭ ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಯೆರ್ . ಮೇರ್ ಉಡುಪಿದ ದಂಡತೀರ್ಥ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ  , ಕಾಪು‌ ಡ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಪಡೆಯೆರ್ . ಬೊಕ್ಕ ಕಾಪುದ ದಂಡತಿರ್ಥ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣನು ಪಡೆಯೆರ್. ಉಡುಪಿದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞ ಕಾಲೇಜ್‌ ಡ್ ಬಿಬಿಎಂ ಪದವಿ ಪಡೆದ್‌ , ಮಾಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯರೆ ಕುಡ್ಲದ ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಸೇರ್ಯೆರ್.

ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಆರ್.ಜೆ. ಆದ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನನ್ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊದ ಸುರುತ ಹಂತಡ್, ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಕಿರುಚಿತ್ರಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಶನೆ ಮಲ್ತ್‌ ದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆರ್.ಜೆ. ಮೇರ್ ಆರ್.ಜೆ. ನಾಗರಾಜ್ ಪಂದ್ ಜನಪ್ರಿಯರಾದಿತ್ತೆರ್‌ . ಮೇರ್ ೨೦೧೪ ಡ್ ಬರ್ಕೆ ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಸಿನಿಮೊದ ಮೂಲಕ ಮಲ್ಲ ಪರದೆಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

೨೦೧೬ ಡ್ ಮೇರ್ ಕೆ.ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅರೆನ ರಡ್ಡನೇ ತುಳು ಚಿತ್ರ ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕಡ್ ಸೋನಲ್ ಮೊಂಟಿರೊ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ನಟಿನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಹಿಟ್ ಆದ್, ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊಡು ಹಲವಾರ್ ದಾಖಲೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ ಮೇರ್‌ ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ಪಾರುಲ್ ಶುಕ್ಲಾ ಮೆರೆನ್ ೨೦೧೯ ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೩ ಕ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನೊಗು ಕಾರ್‌ ದೀಯೆರ್.




#Article 429: ಸೂರ್ಪನಕಿ (216 words)


ಶೂರ್ಪನಖಿ(ಸಂಸೃತ: शूर्पणखा) ರಾವಣ ತಂಗಡಿ. ಶೂರ್ಪನಖಿ ಪಂಡ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಚೂಪಾಯಿನ ಉಗುರು ಇತ್ತಿನಾಳ್.

ಕುಲೋದ್ಧಾರಕಿ ಬೋಡುಪನ್ಪಿನ  ಋಷಿ ವಿಶ್ರವಸು ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆ ಬುಡೆದಿ ಕೈಕಸೆನ ಆಸೆದಂಚ ಕಡೆತ ಮಗಳಾದ್ ಸೂರ್ಪನಕಿ ಪುಟ್ಟುವಳ್. ರಾವಣೆ ,ಕುಂಭಕರ್ಣೆ ಪನ್ಪಿ ರಕ್ಕಸೆರ್ ಅಂಚನೆ ವಿಭಿಷಣೆ ಪನ್ಪಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣತ ಅಣ್ಣನಕುಲೆಗ್  ತಂಗಡಿಯಾದ್ ಪುಟ್ಟುವಳ್. ಆಳೆನ ಪುಟ್ಟುದ ಪುದರ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿ(ಮೀನ್‌ದಂಚಿನ ಕಣ್ಣ್ ಇತ್ತಿನಾಳ್).

ಸೂರ್ಪನಖಿನ್ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿ(ವಿದ್ಯುಜುಹ) ಪನ್ಪಿ ರಾಕ್ಷಸಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಶಂಭುಕಾಸುರ ಪನ್ಪಿ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಧೋಮುಖಿ ಪನ್ಪಿ ಮಗಳ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಗ್ ರಾವಣನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಿತ್ತ್ ಕಣ್ಣಾಪುಂಡು  ರಾವಣಡ ಲಾಡಾಯಿ ಆಪುಂಡು ರಾವಣೆ ವಿದ್ಯುಜುಹನ್  ಕೆರ್ಪಬೆ. ಆವೆಡ್ದ್  ಬೊಕ್ಕ್ ಅಣ್ಣನ ಕೋಪೊಡು ಸೂರ್ಪನಖಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯ‌‍‌‍ದ ಕಾಡುಲೆಡ್ ತಿರ್ಗೊಂದು ಉಪ್ಪುವಳ್. ಇಂಚ  ತಿರ್ಗೊಂದು ಬತ್ತಿನಾಳ್ ಪಂಚವಟಿಡ್ ರಾಮನ್ ತೂದು ಇಷ್ಟ್ ಆದ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್ ಒತ್ತಾಯ ಮನ್ಪುವಳ್. ರಾಮ ಪನ್ಪೆ ಎಂಕ್ ಮದಿಮೆ ಆತ್ಂಡ್ ಯಾನ್ ಏಕ ಪತ್ನಿ ವ್ರತಸ್ತೆ  ಮದಿಮೆ ಆಯರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡಲ ಕೇನಂದೆ ಪೀಡಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವಳ್ ಅಂಚಾ ಅಲ್ಪ್ಡ್‌ಡ್ದ್ ಮೆಗ್ಯೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಾಡೆ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಅಯೆಲ ಒಪ್ಪಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಕೋಪ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಿರ ರಾಮನಾಡೆ ಬರ್ಪಳ್ ಆಯೆ ಪಿರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಾಡೆ ಕಡಪುಡುವೆ ಯಾನ್ ಪಂಡಿನಿ ಪನ್ ಆಯೆ ನಿನನ್ ಖಂಡಿತಾ ಮದಿಮೆ ಆಪೆ  ಪಂಡ ಒಪ್ಪುಜಳ್ ದಾದಂಡ ಗುರುತ ಕೊರ್ದು ಕಡಪುಡಿಯೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮನ್ಪುವಲ್. ಅಯಿಕ್ ಗುರುತ ನಿನ್ನ ಕೈಟ್ ಕೊರುಂಡ ನಂಬಯೆ ನಿನ್ನ ಬೆರಿಟ್ ಬರೆದ್ ಕಡಪುಡುವೆ ಪನ್ಪೆ. ಆಂಚ ಆಳೆನ ಬೆರಿಟ್ ಅಳೆನ ಮೂಂಕು ಕತ್ತೆರಿಪು ಮೋಳೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಬುದ್ಧಿ ಕಲ್ಪಾವುಂದು ಬರೆದ್ ಕಡಪುಡುವೆ. ಉಂದೆನ್ ತೂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಮೂಂಕು ಕತ್ತೆರಿಪುವೆ. ಈ ಆವಮಾನ ಸಹಿಸಿಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಶೂರ್ಪನಖಿ ಅಣ್ಣ ಖರಾಸುರನಾಡೆ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ದೂರು ಪನ್ಪಳ್. ಖರಾಸುರೆ ರಾಮನೊಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಯಿಪೆ. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಸೀದಾ ಸೂರ್ಪನಖಿ ತನ್ನ ಪಲಯೆ ರಾವಣನಡ ದೂರು ಕೊರಿಯೆರೆ ಲಂಕೆಗೆ ಪೋಪಳ್. ರಾವಣಡ  ತನ್ನ ಕಥೆನ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಸೀತೆನ ಗುಣ ಬೊಕ್ಕ ಪೊರ್ಲುನು ಪುಗರ್ದ್  ರಾವಣೆ ಸೀತೆನ್ ಕಂಡೊಂದು ಬರ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಮನ್ಪುವಲ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಮ ರಾವಣೆರೆ ಕಾಳಗೊಡು ಉಂದೆಕ್ ಅಂತ್ಯ ಆಪುಂಡು




#Article 430: ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ (358 words)


ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಸೆಂತಮರಾಯಿ ಮೇರ್ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆತ ಚಲನಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಭಾರತದ ನಟಿ. ಪ್ರೇಮಂ ಬೊಕ್ಕ ಫಿದಾ ಚಲನಚಿತ್ರಡ್ ಮೆರೆನ ಅಭಿನಯಕ್ ರಡ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಳು ಮೆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕುದುಂಡು.

ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ೯ ಮೇ ೧೯೯೨ ಡ್ ಕೋಟಗಿರಿದ, ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಮೇರ್ ಕೋಟಗಿರಿದ, ದಿ ನೀಲಗಿರಿಸ್,ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೆಂತಮಾರೈ ಕಣ್ಣನ್ ಬೊಕ್ಮ ಅಪ್ಪೆ ರಾಧಾ. ಮೆರೆನ  ಮೆಗ್ದಿ ಪೂಜಾ ಲಾ ನಟಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಮೇರ್ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರುಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೬ಡ್ ಟಿಬಿಲಿಸಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನನ್ ಮುಗಿತೆರ್.

ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ೨೦೧೫ ಡ್ ದುಂಬುದ ಬಾರಿಗ್ ಮಲರ್ ಪನ್ಪುನ ಪಾತ್ರಡ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಯಿನ ಪ್ರೇಮಂ ಸಿನೆಮಾಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೬ ಡ್ ಕಾಳಿ ಚಿತ್ರಡ್ ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ನೊಟ್ಟುಗು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೭ ಡ್ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ಭಾನುಮತಿನ ಪಾತ್ರಡ್ ವರುಣ್ ತೇಜ್ನೊಟ್ಟುಗು ಫಿದಾ ಚಿತ್ರಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಫಿದಾನ್, ಟೆಲಿವಿಷನ್ಡ್ ತೊಜಪಾನಗ, ಉಂದು ಐನ್ನೆ ಬಾರಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಟಿ.ಆರ್ಪಿ ರೇಟಿಂಗ್ ನ್ ಪಡೆಯಿಂಡ್. ೨೦೧೮ ಡ್ ವಿಜಯ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದಿನ ದಿಯಾ ಪುದರ್ದೊಟ್ಟುಗು ಮೇರ್ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಡ್ ವೈದ್ಯರಾತೆರ್. ಮೇರ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾತ ಟಿಬಿಲಿಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಡ್ದ್ ೨೦೧೬ ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಸಂದರ್ಶನ ಒಂಜೆಟ್ ಇಂಚ ಪಂಡ್ದಿತ್ತೆರ್, ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಿನ ನರ್ತಕಿ ಅತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಮೇರ್ ಏಪಾಲ ಮೆರ್ನ ಅಪ್ಪೆಲೆಕ್ಕ ನೃತ್ಯ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಬಯಸೊಂದಿತ್ತೊಳು. ಮೇರ್ ಶಾಲೆಡ್ ನನಾತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ನರ್ತಕಿಯಾದ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆಲಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿನ ಕಾರಣಡ್ದಾತರ, ಮೇರ್ ೨೦೦೬ ಡ್ ವಿಜಯ್ ಟಿವಿ ಡ್ ಬರೊಂದಿತ್ತಿನ ನೃತ್ಯ ರಿಯಲಿಟಿ ಶೋ ಆಯಿನ ಯಾರ್ ಅದುತ ಪ್ರಭುದೇವ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೦೯ ಡ್ ಇಟಿವಿ ತೆಲುಗು ಬಾಸೆಡ್ ದೀ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಡಾನ್ಸ್ ಷೋ (ಡಿ ೪) ಡ್ ತೋಜುದೆರ್.

೨೦೧೪ ಡ್ ಮೇರ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಟಿಬಿಲಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನಗ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಪುಥಾರೆನ್ ಮೆರ್ನ ಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಮಂ ಡ್ ಮಲರ್ ಪಾತ್ರನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಚಲನಚಿತ್ರನ್ ರಜಾ ದಿನಟ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶೂಟಿಂಗ್ ಮುಗಿಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರ್ನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ ಪೋಯೆರ್. ಆ ವರ್ಸ ಮೇರ್ ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಡೆಬಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಉಂದೆಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲಾ ಪಡೆಯೆರ್. ೨೦೧೫ ದ ಅಂತ್ಯಡ್, ಮೆರ್ನ ರಡ್ಡನೇ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಾಳಿಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೇರ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ವಿರಾಮನ್ ಡೆತೊಂಡೆರ್. ಉಂದು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬  ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಂಡ್. ಪಾತ್ರಡ್ ಮೇರ್ ಕಂಡನಿನ ಕೋಪ, ವಿಚಾರೊನ್ ಎದುರಿಸೊಡಾಯಿನ ಅಂಜಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಬೊಡೊದಿನ ಪಾತ್ರನ್ ಮೇರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಲೆಯಾಳಂ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಪುದರ್ ದೆತೊಂಡೆರ್. ೨೦೧೭ ಡ್ ತೆಲಂಗಾಣಡ್ದ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಾಮೊದ ಪೊಣ್ಣಾಯಿನ ಭಾನುಮತಿ ಪಾತ್ರಡ್ ಶೇಖರ್ ಕಮುಲಾ ಮೆರ್ನ ಫಿದಾನೊಟ್ಟುಗು ತೆಲುಗು ಬಾಸೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎಲ್.ವಿಜಯ್ ಮೆರ್ನ ಬೊಕ್ಕದ ಯೋಜನೆ ದಿಯಾ,ತೆಲುಗು ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆ ಚಿತ್ರಡ್ ನಟಿಸಿಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲಾಜಿ ಮೋಹನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿನ ಧನುಷ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಮಾರಿ ಚಿತ್ರದ ರಡ್ಡನೆತ ಚಿತ್ರವಾಯಿನ ಮಾರಿ ೨ ಚಿತ್ರಡ್ ಅಭಿನಯಿಸಿಯೆರ್. ಪಲ್ಲವಿ ಮೇರ್ ಪಡಿ ಪಡಿ ಲೆಚೆ ಮನಸೂವಿತ್ ಶರ್ವಾನ್ಡ್ ಚಿತ್ರಗಾದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ಡ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸ್ ಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಂಡ್.

 




#Article 431: ಅರ್ಜುನ (434 words)


ಪಂಚಪಾಂಡವರೆಡ್ ಮಧ್ಯದಾಯೆ ಅರ್ಜುನೆ. ಪಾಂಡುರಾಜನ ಸುರುತ ಬುಡೆದಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಕುಂತಿಗ್ ಇಂದ್ರನ ವರಪ್ರಸಾದೊಡ್ದು ಪೂಟ್ಟಿನಾಯೆ. 

ಅರ್ಜುನ, ನರ, ಫಲ್ಗುಣ, ಪಾರ್ಥ, ಕಿರೀಟಿ, ಶ್ವೇತವಾಹನ, ಭೀಭತ್ಸು, ವಿಜಯ, ಜಿಷ್ಣು, ಸವ್ಯಸಾಚಿ, ಧನಂಜಯ-ಪಂದ್ ೧೧ ಪುದರುಲು ಅರ್ಜುನಗ್ ಉಂಡು.

ದ್ರೌಪದಿ, ಸುಭದ್ರ , ಉಲೂಪಿ, ಚಿತ್ರಾಂಗದೆ ಈ ನಾಳ್ ಬುಡೆದಿಯಲ್ಲೆಡ ಕ್ರಮವಾದ್ ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ, ಅಭಿಮನ್ಯು, ಇರಾವಂತ, ಬಭ್ರುವಾಹನೆ ಪನ್ಪಿ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟುವೆರ್

ಒಂಜಿ ದಿನ ಅರ್ಜುನೆ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ ಆಯುಧಶಾಲೆಗೆ ಪೋವೊಡಾಪುಂಡು ಅಪಗ ಅಲ್ಪ ಪಂಚ ಪಾಂಡವೆರೆನ ಬುಡೆದಿಯಾಯಿನ ದ್ರೌಪದಿ ಬೊಕ್ಕ ದರ್ಮರಾಯ ಏಕಾಂತಡುಪ್ಪುನೆನ್ ತೂದು ಪಾಪಪರಿಹಾರಗೋಸ್ಕರ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಲ್ಪುವೆ.ನಾರದೆರೆಡ್ದ್ ತೀರ್ಥ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನುವೆ.ನಾರೀ ತೀರ್ಥೊಡು ಮೀನಗ್ ಪತೊಂದಿನ ಒಂಜಿ ಮುದಳೆನ್  ಪಿದಯಿ ಒಯಿಪುನಗ ಶಾಪವಿಮೋಚನೆ ಆದ್ ಅಪ್ಸರೆ ನಿಜರೂಪ ತಾಳ್‌ವಳ್. 
ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನೆರ್ ಯಮುನಾ ತುದೆಟ್ ಜಲಕ್ರೀಡೆಗೊಬ್ಬೊಂದುಪ್ಪುನಗ ಬ್ರಾಣನ ರೂಪೊಡು ಬತ್ತಿನ ಅಗ್ನಿ ಶ್ವೇತಕಿ ರಾಜನ ಯಜ್ಞೊಡು ಅಜೀರ್ಣವಾದುಂಡು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿಯೆರೆ ಬರ್ಪುನ ಇಂದ್ರನ ಸೇವಕೆರೆನ್ ತಲಿತ್‌ದ್ ಖಾಂಡವ ವನೊನು ಭಕ್ಷಿಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಕೇನ್‌ನಗ ಅರ್ಜುನ ಒತ್ತೊನುವೆ ಅಯಿಕ್ ಖುಷಿಯಾಯಿನ ಅಗ್ನಿ ದಿವ್ಯಧನುಸ್ಸಾದಿತ್ತಿನ ಗಾಂಡೀವ, ಅಕ್ಷಯ ತೂಣೀರುಲು, ಬೊಲ್ದು ಕುದುರೆಲು ಇತ್ತಿನ ದಿವ್ಯರಥೊನು ಕೊರ್ಪೆರ್ಯುದ್ದೊಗು ಬತ್ತಿನ  ಇಂದ್ರನ್ ಸೋಪದ್ ಮಾಯಾಸುರಗ್ ಅಭಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆ.  ಮಾಯಾಸುರಡ್ದ್ ದೇವದತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಶಂಖೊನು ಪಡೆಪೆ. ರಾಜಸೂಯಯಾಗೊಗು ದುಂಬು ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಗ್ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಅಂತಗಿರಿ, ಉಲೂಕಪುರ, ಮೋದಾಪುರ,ಉರಗಾಪುರ, ಕಾಂಭೋಚ,ಋಷಿಕ್ ಪನ್ಪಿ  ದೇಶೊಲೆನ್ ಕಿಂಪುರುಷ, ಇಲಾವೃತ, ಕೇತುಮಾಲ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಗೆಂದುವೆ. ಪೂರು ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಸಾರಥಿಯಾದಿಪ್ಪುವೆ. ಇಂದ್ರಕೀಲ ಪವ೯ತೊಡು ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಿರಾತವೇಷೊಡು  ಬತ್ತಿನ ಶಿವನೊಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್  ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರನೊ ಪಡೆಪೆ. ಚಿತ್ರಸೇನೆ ಪನ್ಪಿ ಗಂಧರ್ವಡ್ದ್ ಗಂಧರ್ವವೇದಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪುವೆ. ನಿವಾತಕವಚರೆನ್ ಪೌಲೋನ ಕಾಲಕೇಯರೆನ್ಪಿ ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಕೆರ್ಪೆ. ಖುಷಿಯಾಯಿನ ಇಂದ್ರೆ ತನ್ನ ಸಿಂಹಾಸನೊಡು  ಕುಳ್ಳಾದ್ ಕವಚ, ಕಿರೀಟ ಮಾತ ಕೊರ್ದು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ನಪುಂಸಕ ಆಳ ಪಂದ್ ಊರ್ವಶಿ ಶಾಪ ಕೊರ್ತಿನವು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಕಾಲೊಡು ಅನುಕೂಲನೆ ಆಂಡ್ ಅದಗ ಆಯನ ಪುದರ್ ಬೃಹನ್ನಳೆ.

ಅರ್ಜುನೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಆಜ್ಞಾ ಪರಿಪಾಲಕೆಯಾದಿತ್ತೆ. ವನವಾಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಯುಧಿಷ್ಠರೆ ಅರ್ಜುನಡ ದುಂಬುದ ಯುದ್ಧದ ತಯಾರಿಗ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಲೆನ್ ಸಂಪಲಿಪಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಇಂದ್ರನ ಬಗ್ಗೆಟ್ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪನ್ಪೆ. ಅಂಚನೆ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಅರ್ಜುನೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಪ್ರಯಾಣ ‍ಪಿದಾಡುವೆ ಮಸ್ತ್ ಪರ್ವತ,ತುಧೆ,ಕಾಡ್‌ಲೆನ್ ದಾಟಿದ್ ಪಗೆಲ್ ,ರಾತ್ರೆ,ಬಡವು ಬಾಜೆಲ್‌ ಪನ್ಪಿನ ಚೋದ್ಯೊ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ನಡತ್‌ದ್ ಇಂದ್ರಕೀಲ ಪರ್ವತೊನು ಸೇರ್ವೆ. ಆ ಜಾಗೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ನರಮಾನಿ ಬತ್ತ್ ಎತ್ತುನ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಅವು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಲೆನ ಜಾಗೆ ಆದುಂಡು .ಅಲ್ಪ ಆಯೆ ಇಂದ್ರನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ್ ಅಯನ ಪಾತೆರದಂಚನೆ ಶಿವನ  ತಪಸ್ಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕುಲ್ಲುವೆ.ಅಯನ ತಪಸ್ಸ್‌ಗ್ ಮೆಚ್ಚನ ಶಿವೆ ಬೇಡನ/ಕಿರಾತನ ವೇಷೊಡು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅರ್ಜುನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೊಕ್ಕಡೆಲ ಯುದ್ದೊಗು ಉಂತುವೆ . ಮುಕುಲೆನುಲಯಿ  ಯುದ್ಧ ಕೀರಾತಾರ್ಜುನರೆ ಯುದ್ದ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾದುಂಡು ಪಂದ್ ಪುರಾಣಕಥೆಕುಲೆಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಶಿವೆಂದ್ ತೆರಿಯಂದೆ ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ‍ಸೋತಿನ ಅರ್ಜುನ ಸಾಹಸೊಗು ಮೆಚ್ಚಿನ ಶಿವೆ ಆಯಗ್ ಒಲಿದ್  ಆಯೆ ಕೇಂಡಿನ“‘ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರ”’ ವರೊನು ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆ .ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಜುನಗ್ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕೆರ್ ಸ್ವತಃ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮಸ್ತ್  ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸ್ವರ್ಗ ದ ಅಧಿಪತಿಯಾಯಿನ ಇಂದ್ರೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೊಗು ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಮಸ್ತ್ ವಿದ್ಯೆಲೆನ್(ಯುದ್ಧೊದ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತನಾಟ್ಯೊದ) ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ದು ಮಹಾಶಕ್ತಿ ಉಪ್ಪುನ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಯೆ ಅಪ್ಸರೆಲೆಡ್ ಒರ್ತಿಯಾಯಿನ ಊರ್ವಶಿ ತನ್ನ ಕಾಮ ಇಚ್ಚೆನ್ ಅರ್ಜುನಗ ತೆರಿಪಾನಗ ಇಂದ್ರಿಯಜಿತೆಯಾದಿತ್ತಿನ ಅರ್ಜುನೆ ನಿರಾಕರಿಸವೆ ಅಯಿಕ್ ಕೋಪೊಡು ಆಳ್ ಅರ್ಜುನಗ್  ನಿಕ್ಕ್ ನಪುಂಸಕ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್  ಬರಡ್ ಪಂದ್ ಶಾಪ ಕೊರ್ಪಲ್.ಆಂಡ ಅವೆಡ್ದ್ ಅರ್ಜುನಗ್ ಉಪಕಾರೊನೆ ಆಂಡ್ . ಇಂಚ ವನವಾಸ ಕಾಲೊಡು ಅರ್ಜುನೆ ದುಂಬುದ ಯುದ್ದೊಗು ಮಾತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ  ರೂಡಿಗೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಭೂಲೋಕೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮೆಗ್ಯ ಪಲಯೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೊನುವೆ.  ಇಂಚಿತ್ತಿ  ಕಠಿಣ ವನವಾಸೊಡುಲ ಸಂಯಮ, ಗುರು ಹಿರಿಯರನೆ ಆಜ್ಞಾ ಪರಿಪಾಲನೆ,  ಕಷ್ಟ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಪರಾಕ್ರಮ, ಭಕ್ತಿ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯತ್ವ ಇಂಚ ಅರ್ಜುನನ ಸದ್ಗುಣ ಬೊಕ್ಕ ಸದಾಚಾರ  ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಗಾಂಡೀವ ಒಂಜಿ ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸು. ಈ ಧನುಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮಡ್ದ್ ಇಂದ್ರಗ್, ಇಂದ್ರಡ್ದ್ ವರುಣಗ್, ವರುಣಡ್ದ್ ಅಗ್ನಿಗ್ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ಖಾಂಡವದಹನದ ಪೊರ್ತುಡು ಅಗ್ನಿ ಅರ್ಜು್ನೆ ಮಲ್ತಿನ ಉಪಕಾರೊಗು ಅವೆನ್ ಆಯಗ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಈ ಧನಸ್ಸು ರಡ್ಡ್ ಅಕ್ಷಯ ಬತ್ತಳಿಕೆದೊಟ್ಟುಗು ಅರ್ಜುನಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದು ಆಯಗ್ 'ಗಾಂಡೀವಿ' ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆತ ಸಹಕಾರೊಡ್ದು ಅರ್ಜನೆ ಮಾತ  ದಿಕ್ಕುಲೆಡ್  ಗೆಂದುವೆ, ಇಂದ್ರನ್ ಸೋಪಾವೆ ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ ಸಮಯೊಡು ಅರ್ಜು್ನೆ ಉಂದೆನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ದಕ್ಕುವೆ ಪಂದ್ ಕಥೆಟ್ ತೆರಿಪುಂಡು.

 




#Article 432: ಮಾಂಜಿ (162 words)


ಮಾಂಜಿ ಪಂಡ ಸಮುದ್ರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತರತ ಮೀನ್. ಮಾಂಜಿ ಮೀನ್‌ನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಪೊಂಪ್ರೆಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಾಂಪ್ಲೇಟ್ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುನಕುಲುಲ ಉಲ್ಲೆರ್. ಪೊಂಪ್ಲೇಟ್ ಪುದರ್ ಪಾಂಪ್ ಪನ್ಪಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಶಬ್ದೊಡ್ದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.ಮೀನ್‌ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋಟಿನ್ ಉಪ್ಪುಂಡು

ಮಾಂಜಿ ಪಂಡ ಮಾಂಸಹಾರಿ ಜನೊಕುಲು ತಿನಿಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ನೀರ್‌ಡ್ ಬದುಕುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಮೀನ್. ಉಂದು ಚಪ್ಪಡೆಯಾದ್ ಅಗೆಲ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್‍ದ ಉಲಯಿ ನಡುವೆ ಉದ್ದೊಗು ಒಂಜಿ ದಪ್ಪದ ಮುಳ್ಳು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಈ ಮುಳ್ಳುಡ್ದು ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಅಡ್ಡೊಗು ಸಪುರ ಸಪುರದ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್‌ದ ರಡ್ಡ್ ಮೈಟ್ ರೆಕ್ಕೆದಂಚಿನ ಆಕಾರೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್ ವಿ ಆಕಾರದ ಬೀಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾಂಜಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊ ಉಂಡು.

ಮಾಂಜಿಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್

ಬೊಲ್ದು ಮಾಂಜಿ ಉಂದೆತ ಮೈತ ಬಣ್ಣೊ ಬೊಲ್ದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಬೊಲ್ದು ಮಾಂಜಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ವೈಟ್ ಪಾಂಪ್ರೆಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಿಲ್ವರ್ ಪಾಂಪ್ರೆಟ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.   ಉಂದು ಕಪ್ಪು ಮಾಂಜಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಆಪುಜಿ 
ಕಪ್ಪು ಮಾಂಜಿಉಂದೆತ ಮೈತ ಬಣ್ಣೊ ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಕಪ್ಪು ಮಾಂಜಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಾಂಪ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಬೊಲ್ದು ಮಾಂಜಿಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು

ಮಾಂಜಿ ಮೀನ್ದ ರೆಕ್ಕೆ, ಬೀಲ, ಮುಟ್ಟೆನ್ ಕೊಯ್ಯಿದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಬಂಜಿನ್ ತಿಗ್‌ತ್‌ದ್ ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿ ಇತ್ತಿನ ಕರ್ಲ್ ಪೊಟ್ಟೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ದಕ್ಕೊಡು ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್‌ಡ್ ಸೋಕುಡೆ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕಜಿಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಯಿತ್‌ದ್ ತಿನೊಲಿ

ಮಾಂಜಿನ್ ಕಜಿಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಯಿತ್‌ದ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಸರೀರೊಗು ಎಡ್ಡೆ




#Article 433: ಕಕ್ಕುನೆ (228 words)


ಕಕ್ಕುನೆ - (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ,(ವಮನ) ಪಂಡ ಕನ್ನಡ-) ಪಂಡ ಬಾಯಿಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಮೂಂಕುಡ್ದ್ ಬಂಜಿದ ಉಲಾಯಿದ ಇಸ್ಟೊ ಇದ್ಯಾಂತಿನೆನ್ ಬಲಪಾಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನೆ.

ಕಕ್ಕುನೆ ಪಂಡ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಪರಿಸ್ತಿತಿಡ್ ಉಂಡಾಪುನವು. ಉಂದು ಜಠರಡು ಇಸೊ ಅತ್ತಂಡ ಇಸೊ ಸೇವನೆಡ್ದ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಅತ್ತಂಡ ಗಿನ್ನೊದ ಕಂಡೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಏರ್‌ನ ಒತ್ತಡೊಡು ಕರಾದ್ ವಿಕಿರನೊಗು ದಿಂಜ ಒಡ್ಡೊನುನೆಗ್ ಮುಟ್ಟೊ ಪರಡುನ ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಅತ್ತಂದಿನ ಬಚ್ಚೆಲ್‌ದ ಲಚ್ಚನೊಡು ತೋಜುಂಡು.   
ಇತ್ತೆ ಕಕ್ಕುಂಡುಂದು ಅನ್ನಿಸಯಿನೆನ್ ಓಂಕರಿಕೆಂದ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಓಂಕರಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಕಕ್ಕುನೆಗ್ ದುಂಬೆ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇಂದೆಡ್ದ್ ಕಕ್ಕೊಡುಂದು ಇದ್ದಿ. ಓಂಕರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಕ್ಕುನೆನ್ ತಡೆದ್ ದೀಡ್ಯರ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಕಕ್ಕುನೆನ್ ಉಂತಾಪುನ ಮರ್ದ್‌ಲು ಅಗತ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ನೀರಾಜಿದ್ ತೋಜಿಂಡ ಸರ್ರೊದ ಉಲಬಾಗೊಡು ನೀರ್‌ ಕಮ್ಮಿಯಾತ್ಂಡ್ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ.  
ಸೊಂತೊ ಒತ್ತಡೊಡು ಕಕ್ಕುಂಡ ಮಸ್ತ್ ಎದೆ ಬಚ್ಚುನಂಚಿನ ಬೇನೆ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಬೇನೆ ಸುರುವಾಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ದೆತೊನೊಡು.  

ವಾಂತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರುವಿಕೆ ಪನ್ಪುನವು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನವು. ಆಂಡ ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲೆನ್‌ಲಾ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಒಂಜೆತ ಬದಲ್ ಬೊಕೊಂಜೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಕಾರುವಿಕೆ ಪಂಡ್ಂಡ ವಾಂತಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಸಮಾಧಾನ ಇಜ್ಜಂದೆನೇ ಜೀರ್ಣ ಆವಂದಿನ ಆಹಾರ ಅನ್ನನಾಳೊರ್ದು ಪಿರ ಬಾಯಿಗ್ ವಾಪಸ್ ಅಪುನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಾರುವಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಂತಿಗ್ ಕಾರನೊಲು ಭಿನ್ನ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿದ ವಸ್ತುವು ಶ್ವಸನ ವ್ಯೂಹನು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ಂಡ ವಾಂತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಯೆರೆಲಾಯಾವು. ಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಗ್ರಸನಕೂಪ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬೊಕ್ಕ ತೆಮ್ಮ ಉಂದು ಆವಂದಿಲೆಕ ತಡೆಯುಂಡು; ಆಂಡ, ಗಂಗಸರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮತಿ ತಪ್ಪವುನಂಚಿನ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಲೆನ ಪ್ರಭಾವೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆಡ್ ಈ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಲು ದುರ್ಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗ್ ಉಸುಲು ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ ಯಾವು ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಸಿಲುಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ನ್ಯುಮೋನಿಯದಂಚಿನೆನ್ ಅನುಭವಿಸುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲು ಉಂಡು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೊಕ್ಕ ವಿಪರೀತ  ವಾಂತಿ ಅಂಡ ದೇಹೊಡು ಉಪ್ಪೊಡಾಯಿನ ನೀರ್‌ನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪುಂಡು (ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ) ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸುನಲಾ ಆವು. ಜಠರಜನ್ಯ ವಾಂತಿರ್ದ್ ನೇರವಾದ್ ಆಮ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲೋರೈಡ್‍ದ ನಷ್ಟ ಉಂಡಾಪುಂಡು.

ಪಕ್ಕಿಲು ಅಯಿತ್ತ ಕಿನ್ನಿಲೆಗ್ ಆಹಾರ ಕನತ್‌ದ್ ಅಯಿತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ಕಕ್ಕುನ ಮೂಲಕ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಪ್ರಾಣಿಲು ಅಜೀರ್ಣ ಆಂಡ ಕಕ್ಕುವ.




#Article 434: ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ (232 words)


ಲಕ್ಷ್ಮೀಶೆ ಪನ್ಪಿನ ಕನ್ನಡದ ಕವಿ. ಲಕ್ಶ್ಮೀಶೆ ಬರೆಯಿನ 'ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ ಪನ್ಪಿನ ಬೂಕು ತುಲುನಾಡ್ದ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡ್ ದುಂಬು ಓದೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆ ಕತೆ, ಪದೊಕುಲು ಆಟೊ-ಕೂಟೊಲೆದ ಭಾಗವತಿಕೆಡ್, ಅರ್ಥದಾರಿಕೆಗ್ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರ್ತುಂಡು.
ಲಕ್ಷ್ಮೀಶೆರ್ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಅರಸೀಕೆರೆತ ಕೈತಲ್ದ ದೇವನೂರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವನ್ ಅನುಸರಿಯೊಂದಿತ್ತೆರ್ಂದ್ ಕೆಲವೆರ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ; ಕೆಲವೆರ್ ಈ ಕವಿ ರಾಮಾನುಜೆರ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತದ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವದ ಅನುಯಾಯಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ದೇವನೂರುದ ಲಕ್ಶ್ಮೀಕಾಂತ ದೇವಸ್ತಾನೊಡು ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನ ಮೂರ್ತಿ ಉಂಡು. ಲಕ್ಶ್ಮೀಶಗ್  ಇತ್ತ್ಂಡ್. 

ರದ್ವಾಜಗೋತ್ರ ಭವನಣ್ಣಮಾಂಕನ ಸುತಂ|
ಸದ್ವಿನುತ ಕರ್ನಾಟಕವಿಚೂತವನಚೈತ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನೆಂಬೋರ್ವನು||
ಆಯನ ಕಾವ್ಯೊಡು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಆಯೆ  ತಾನ್ ಭಾರದ್ವಾಜ ಗೋತ್ರದ ಅಣ್ಣಮಾಂಕನ ಮಗೆಂದ್‌ಲಾ ಕರ್ನಾಟ ಕವಿಚೂತ ವನಚೈತ್ರ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದುಲಾ ಮಾತ್ರಾ ತೆರಿಪಾದಿನಿ. 
ಲಕ್ಶ್ಮೀಶೆ ಬರೆಯಿನಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದ ಕನ್ನಡ ರೂಪ.
ವ್ಯಾಸಭಾರತೊಡು ಅಶ್ವಮೇಧ ಪರ್ವ ಎಲ್ಯೆಡ್ ಉಂಡು. ವ್ಯಾಸ ಮುನಿನ ಶಿಷ್ಯೆ ಜೈಮಿನಿ ಮುನಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಪರ್ವೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತೊಡು ಬರೆತೆ. ಲಕ್ಶ್ಮೀಶೆ ಅವೆನ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಾವ್ಯದಂಚಿನ ಪೊರ್ಲುಡು ಕನ್ನಡೊಗು ಕನದೆ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಕೃಷ್ಣ ಮಹಿಮೆನೇ ಮಲ್ಲೆ ಆದುಂಡು. 
ವ್ಯಾಸ ಭಾರತೊದ ೧೦ ಪರ್ವೊಲೆನ್ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸೆ ಕನ್ನಡೊಡು ಬರೆಯೆ. ಒರಿನ ಎನ್ಮ ಪರ್ವೊಲೆನ್ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಕವಿ ಬರೆಯೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಶೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಪರ್ವೊನು ಮಾತ್ರಾ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್ ಬರೆತೆರ್.
ಕವಿನ ಕಾಲ
ಲಕ್ಶ್ಮೀಶ ಕವಿನ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಉಂಡು. 
ಗೋವಿಂದ ಪೈಕುಲು : ೧೪೫೦ತ್ತ ಬೊಮ್ಮರಸನ ಸೌಂದರ ಪುರಾಣೊಡು ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಡುಂದು, ಅಂಚಾದ್ ಲಕ್ಶ್ಮೀಶನ ಕಾವ್ಯ ಅವೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಪಂಡ ೧೩೩೫ಡ್ದ್ ೧೩೫೨ತ್ತ ನಡುಟುಂದು ಆರ್ ಪಂಡಲಾ ಬೇತೆ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಒಪ್ಪಿಜೆರ್.
ಇತಿಹಾಸಕಾರೆ ರಾಜಪುರೋಹಿತೆರ್ : ಲಕ್ಶ್ಮೀಶನ ಕಾಲ ೧೩೩೭
ಡಿ.ಎಲ್.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯೆರ್ :ಲಕ್ಶ್ಮೀಶೆ ೧೬೦೦ಕ್ಕ್ ದುಂಬುದಾಯೆ
ಬೇಂದ್ರೆ : ಲಕ್ಶ್ಮೀಶನ ಕಾವ್ಯೊಡು ಸುಡುಮರ್ದ್ ದ ಸುದ್ದಿ ಬೈದಿನೆಡ್ದ್ ಆಯನ ಕಾಲ ೧೫೨೦.
ತಿತಾಶರ್ಮ : ಲಕ್ಶ್ಮೀಶನ ಕಾಲ ೧೫೩೦
ರಂಶ್ರೀಮುಗಳಿ : ಲಕ್ಶ್ಮೀಶನ ಕಾಲ ೧೫೫೦
ಹಯವದನರಾಯೆರ್ : ಲಕ್ಶ್ಮೀಶನ ಕಾಲ ೧೬೭೫ ಡ್ದ್ ೧೭೦೪
ಆರ್ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯೆರ್ : ೧೭೨೪- ಕಾರಣ ಅವೆಡ್ದ್ ದುಂಬುದ ವೊವ್ವೇ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ಲಕ್ಶ್ಮೀಶನ ಪುದರ್ ಬೈದಿಜಿ. ೧೭೨೪ಡ್ದು ಬೊಕ್ಕದ ಮಸ್ತ್ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ಆಯನ ಪುದರ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಅಂತೂ ಪದಿನಾಜಿ- ಪದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಇತ್ತೆಂದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧಕೆರೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.




#Article 435: ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ (239 words)


ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ ದೆಹಲಿದ ಮುಟ್ಟ ಆಗ್ರಾ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಉಂಡು. ತಾಜ್ ಮಹಲ್‌ಡ್ದ್ ೨.೫ ಕಿಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು.

೧೬ ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೆಕ್ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಮೊಘಲೆರ್ ಈ ಕೋಟೆನ್ ಲೋದಿ ವಂಶದಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಪಡೆತೆರ್. ಅಕ್ಬರೆ ತನ್ನ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾಲೊಡು ರಾಜಧಾನಿನ್ ದೆಹಲಿಡ್ದ್ ಆಗ್ರಾಗೊ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಲ್ತೆ. ಅಂಚಾದ್ ಆಗ್ರಾ ನಗರ ಮಸ್ತ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಂಡ್. ಅಕ್ಬರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕೋಟೆ-ಕಟ್ಟೊಲೆನ್ ಕಟ್ಟಾವೊಂದಿತ್ತಿನಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್, ಅಂಚನೆ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಡ್ಲ ಉಂದುವೆ ಪ್ರಭಾವೊನು ತೂವೊಲಿ. ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ ಬಜಿ  ಕೋಟೆಯಾದೆ ಇಜ್ಜಂದೆ  ರಾಜ-ರಾಣಿನಕುಲೆಗ್ ವಾಸ ಜಾಗವಾದ್‌ಲ ಉಪಯೋಗ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್.

 ಕೋಟೆ  ಇತ್ತೆದ ರೂಪ ಪಡೆಯಿನೆ ಅಕ್ಬರನ ಪುಲ್ಲಿ ಷಾ ಜಹಾನನ ಕಾಲೊಡು. ಷಾ ಜಹಾನ್ ನ ಕಾಲೊದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಕ್ ಶ್ವೇತ ಅಮೃತಶಿಲೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ  ಉಪಯೋಗಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. (ಉದಾಹರಣೆಗ್ ತಾಜ್ ಮಹಲ್). ಷಾ ಜಹಾನ್ ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡೊಲೆನ್ ಪೊಲಿತ್‌ದ್ ತನ್ನನೆ ಆಯಿನ ಪೊಸ ಕಟ್ಟಡೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆ. 

ಷಾ ಜಹಾನ್ ನ ಮಗೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಷಾ ಜಹಾನನನ್ನು ಉಂದುವೆ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಡ್ ಬಂಧನೊಡು ದೀದ್ ಇತ್ತೆ. ನಮ ಗೊತ್ತಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕ, ಷಾ ಜಹಾನ್ ಸಯಿತಿನಿ ಉಂದುವೆ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆದ ಮುಸಮ್ಮನ್ ಬುರ್ಜ್ ಪನ್ಪಿ ಗೋಪುರೊಡು - ಉಂದು ಅಮೃತಶಿಲೆಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನವು ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ದ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ಇಡೆಗ್ ತೋಜುಂಡು.
೧೮೫೭ ತ ಸುರುತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಒಂಜಿ ಲಡಾಯಿ ಉಂದುವೆ ಜಾಗಡ್ ನಡತ್ಂಡ್ .

ಇಡೀ ಕೋಟೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರವಾದಿತ್ತ್‌ದ್, ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಲು ೨೧ ಮೀ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಕೋಟೆದ ಸುತ್ತಲ ಒಂಜಿ ಕಾಲುವೆ ಪರಿತೊಂದುಂಡು. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ (ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ) ಯಮುನಾ ತುಧೆತ ಪುಡೆಕ್ ಉಂಡು. ಕೋಟೆದ ಸುತ್ತಳತೆ ೨.೪ ಕಿಮೀ.

ಕೋಟೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ದ್ವಾರೊಲುಂಡು - ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಹೋರ್ ದ್ವಾರ (ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ದ್ವಾರ). ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ ಮಸ್ತ್ ವೈಭವೊಡು ಉಂಡು. ಇನಿಕ್‌‌ಲ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೈನ್ಯ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಜಪುಟಾಣಾ ರೈಫಲ್ಸ್ ತುಕಡಿ) ಕೋಟೆದ  ಈ ಭಾಗೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ದ್ವಾರಡೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಿ . ಪ್ರವಾಸಿಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆ ಲಾಹೋರ್ ದ್ವಾರೊನು. (ಲಾಹೋರ್ ದ ಪುಡೆಕ್ ಮೋನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ  ಈ ಪುದರ್).

ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ ಬಗ್ಗೆ ತೂಯೆರೆ ಪೋನಗ ಈ ಕೋಟೆಡ್ ಹಿಂದೂ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಶೈಲಿ ರಡ್ದೆನ್‌ಲ ಮುಲ್ಪ ತೂವೊಲಿ .  




#Article 436: ಲಿಂಬೆಪುಳಿ (116 words)


ಲಿಂಬೆಪುಳಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪುಳಿ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಲಿಂಬೆ ಹಣ್ಣು, ಲಿಂಬೆ ಹುಳಿ ಪನ್ಪೆರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Lime ಪನ್ಪೆರ್ (ಸಿಟ್ರಸ್ aurantifolia) ಮಾತೇರ್ಲ ಶರ್ಬತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಉ‍ಪ್ಪಡ್‍ಗ್ ಬಲಸುವೆರ್.

  == ದಯಿತ ರೂಪ ==
ಲೀ೦ಬೆಪುಳಿ ದೈಯ್‍ಟ್ ಬುಲೆಪುನಾ ಒ೦ಜಿ ಕಾಯೀ. ಮೂಲವಾದ ಏಷ್ಯಾ ಕ೦ಡ ಬುಲೆಪುನಾ ದೈಯ್‍. ೫ ಮೀ (೧೬ ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಬುಲೆಪು೦ಡು, ಎಲ್ಯ ಇರೆ, ಚೂಪ್‍ದ ಮುಳ್ಳುಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಲದು ಪೂ ಯಾದ ಕಾಯಿ  ಗೊಂಚಿಲ್‍ಡಾಪುಂಡು. ಲತ್ತ್ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬುಲೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು.

ಎಲ್ಯ ಲಿಂಬೆದ ದೈ ಮಲ್ಪುನಿ ಬೀಜೊಡ್ದು. ಉಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬುಲೆವುನ ದೈ. ಪತ್ತ್ ಪೀಟ್ ಮುಟ್ಟ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆವುಂಡು.  ಬುಲೆಯಿ ಲಿಂಬೆ ಪರ್ಂದ್ ದ ಬೀಜೊಡು ದೈ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಗಜಲಿಂಬೆದ ದೈ ಮಲ್ಪರೆ ಸುಲಭ.  ದೈ ನೆಲಕ್ಕ್ ಬೂರೊಂದು ಬುಲೆವೊಂದುಪ್ಪುಂಡು. ನೆಲಕ್ಕ್ ತಾಗಿನ ಗೆಲ್ಲ್ ಗ್ ಬೇರ್ ಪುಟ್ಟುಂಡು ಆ ಗೆಲ್ಲ್ ನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನಡ್ಂಡ್ ದೈ ಆಪುಂಡು ಉಂದು ಅಟಾರೆ ಬುಲೆವುನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಸುಮಾರ್ ೧೦ ಪೀಟ್ ದಾತ್ ಅಗೆಲ ಜಾಗ್ ಬೋಡು. 




#Article 437: ಬಾಯಿ (221 words)


ಬಾಯಿ ನಮ್ಮ ದೇಹೊದ ಬಾರಿ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಗ. 

ಕೂಲಿ ಬೊಕ್ಕ ನಾಲಾಯಿ ಅಯಿತುಲಯಿ ಉಪ್ಪುನ ೨ ಮುಕ್ಯ ಅಂಗೊಲು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ೨೦ ಕೂಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲಾಕುಲೆಗ್ ೨೮-೩೨ ಕೂಲಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ತಿರ್ತ್‌ದ ತುಟಿಕುಲು ಬಾಯಿಗ್ ಬಾಕಿಲಿತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕೊ. ತೆನಸ್ ತಿನಿಯೆರೆ, ಪಾತೆರಿಯೆರೆ, ತಿಂದಿನ ಕಕ್ಕಿಯೆರೆ, ಗಾಳಿ ಉಲಯಿ ಪಿದಯಿ ಬುಡಿಯೆರೆ ಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತೊಟ್ಟು ಉಪ್ಪುನ ಅಂಗೊಲು ಉಪಕಾರ ಆಪೊ. ಬಾಯಿದುಲಯಿದ ಚೋಲಿ ಮೆದು ಚೋಲಿ, ಅವು ಯೇಪಲ ಉಬ್ಬಿ ನೀರ್‌ರ್ದ್ ಚಂಡಿ ಆದುಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಚಾದ್ ತಿನಿಯೆರೆ, ಪಾತೆರಿಯೆರೆ ಸುಲಬ ಆಪುಂಡು. ನುಂಗೆಲ್ ಬಾಯಿಡ್ ಯೆಪೊಲ ತಿನಿಯೆರೆ, ಪಾತೆರಿಯೆರೆ ಕಸ್ಟ ಅಪುಂಡು, ಅಂಚೆನೆ ಸುಲಬೊಡು ಬಾಯಿಡ್ ಗಾಯ ಆಪುಂಡು, ಬಾಯಿ ವಾಸನೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಬಾಯಿಡ್ ಉಬ್ಬಿ ನೀರ್ ಜಿಂಜ ಮುಕ್ಯ.

ಬಾಯಿದ ಆರೋಗ್ಯ ನಮಕ್ ಜಿಂಜ ಮುಕ್ಯ. ಅಂಚಾದ್ ಯೆಡ್ಡೆ ತೆನಸ್ ತಿನೊಡು, ಜಿಂಜ ನೀರ್ ಪರೊಡು. ದಿನೊಲ ಬಾಯಿ, ಕೂಲಿ ದೆಕ್ಕೊಡು, ದುರಬ್ಯಾಸ ಬುಡೊಡು. ತೆರಿದ್ನಕುಲೆಡ ಸರಿಯಾಯಿನ ಕೂಲಿ ದೆಕ್ಕುನ ಕ್ರಮ ಕಲ್ಪೊಡು. ಬಾಯಿದ ಆರೋಗ್ಯ ನಮ್ಮ ಇಡಿ ದೇಹೊದ ಆರೋಗ್ಯದ ಕೈಕನ್ನಡಿ ಅಂಚಾದ್ ದೇಹೊದ ಬೇತೆ ಸೀಕ್ದ ಚಿನ್ನೆಲು ಬಾಇಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡ್.ದೇಹೊಗು ಉಶ್ನ ಆಂಡ ಬಾಯಿಡ್ ಪುಡಿ ಬೂರುಂಡು. ಚೀಪೆ ಪಡಿಕೆದ ಸೀಕ್ದಕುಲೆನ, ಬಂಜಿದುಲಯಿದ ಗಾಯ, ಕಪ ದಮ್ಮು ಇಂಚಿನ ಸೀಕ್ ಉಪ್ಪುನಕುಲೆನ ಬಾಯಿ ಮೂರಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಜಿಂಜ ಪೊರ್ತು ಪಾತೆರ್ನಕುಲೆನ ಬಾಯಿ ನುಂಗುದು ವಾಸನೆ ಬರ್ಪುನಲ ಉಂಡು.

ದುರಬ್ಯಾಸ ಇತ್ತಿನ ಬಾಯಿಡ್ ಮಲ್ಲ ಸೀಕ್ ಪಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರಿಯೆರ್ಲ ಆವು.  ಕಲಿ ಗಂಗಸರ ಪರ್ಪುನ ಅಬ್ಯಾಸ, ಪುಗೆರೆ ಅಗ್ಗಿನ ಅಬ್ಯಾಸ, ಬೀಡಿ,  ಒಯಿಪುನ ಅಬ್ಯಾಸ  ಬರಿಯೆರೆ ಮಲ್ಲ ಕಾರನ.

ಜೊಕುಲೆನ ಬಾಯಿಡ್ ೨೦ ಕೂಲಿಲು, ಮಲ್ಲ ಪ್ರಾಯದಕುಲೆಡ ೨೮-೩೨ ಕೂಲಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ತೆನಸ್ ತಿನಿಯೆರೆ, ಪಾತೆರಿಯೆರೆ ಕೂಲಿಲು ಬೋಡು. ಕೂಲಿಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನೆದ ಉಲ್ಲ, ತೆನಸ್ ತುಂಡು ಮನ್ಪೆರೆ, ತೆನಸ್ ಚುಚ್ಚೀ ಒಯಿಪೆರೆ, ತೆನಸ್ ಕಡೆಯೆರೆ ಅಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆ ಮನ್ಪೆರೆ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನೆದ ಕೂಲಿಲು ಉಲ್ಲ. ಕೂಲಿಗುಪ್ಪುನ ಬೇರ್ ಕೂಲಿನ್ ಯೆಲುಕು ಪತ್ತ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ದೇಹೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅಂಗೊಲೆಡ್ ಆಯಿನಾತ್ ಜಿಂಜ ಬೆಚ್ಚ ತಾಂನ್ಗೊನುನ ಅಂಗ ನಾಲಯಿ.




#Article 438: ವಾಲ್ಮೀಕಿ (301 words)


ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಒಂಜಿ ಋಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕ್ರತ ಕವಿ; ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಕರ್ತೃ. ವಾಲ್ಮಿಕಿರ್‌ನ್ ಆದಿಕವಿ ಪನ್ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ವಾಲ್ಮಿಕಿರ್ನ ಜೀವನದ ವಿಶಯೊಡು ಮಸ್ತ್ ದಂತಕತೆಲು ಉಲ್ಲ ಅಯ್ಟ್ ಒಂಜಿ ಕಥೆದ ಪ್ರಕಾರ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಋಶಿಯಾಪುನ ದುಂಬು ರತ್ನಾಕರ ಆದಿತ್ತೆರ್. ನಾರದೆರ್ನ ಉಪದೆಶದ ಬೊಕ್ಕ ರತ್ನಾಕರಗ್ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಆಂಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಮಹರ್ಷಿರ್ ಪ್ರಚೇತಸ ಮುನಿರ್‍ನ ಮಗೆ ಅಂಚ ಅರೆಗ್ 'ಪ್ರಚೇತಸ' ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು. ದೇವೆರ್ನ್ ನೆನೆಯೋಂದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಸ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲೋಂದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಅರ್‌ನ ಸುತ್ತೊಡ್ ಪುಂಚ ಬೊಳೆಯ್ಂಡ್. ಪುಂಚ(ಸಂಸ್ಕ್ರತ: ವಾಲ್ಮೀಕಾ, ಕನ್ನಡ: ಹುತ್ತ)ಡ್ದ್  ಪಿದೈ ಬತ್ತಿನ ಕಾರನೊಗ್ ಅರೆಗ್ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ತಮಸ ನದಿತ ಸುದೆಟ್ ಕುಲ್ಲೋಂದು ಖುಷಿಟ್ ರಾಪುನ ಕ್ರೌಂಚ ಪಚ್ಚಿದ ಜೋಡಿನ್ ತೂವೋಂದಿತ್ತೆರ್ ಅಪಗ ಒಂಜಿ ಬೇಡ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆ ಜೋಡಿದ ಆನ್ ಪಕ್ಶಿನ್ ಬಾಣ ಬುಡ್ದು ಕೆರ್ಪೆ ಅಪಗ ಆ ಪೊನ್ನು ಪಕ್ಶಿ ಸಂಕಟಡ್ ಬುಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುಂಡು ಈ ಘಟನೆನ್ ತೂತಿನ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಕರುಣೆ, ದುಖಃ, ಕೋಪಡ್ ಬೇಡಗ್ ಶಾಪ ಕೊರ್ಪುನಗ ಶೋಕಡ್ ತಿರ್ತ್‌ದ ವಾಕ್ಯನ್ ಶ್ಲೋಕ ರೂಪಡ್ ಪನ್ಪೆರ್ 
ಮಾ ನಿಷಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ತ್ವಮಗಮಃ ಶಾಶ್ವತೀಃ ಸಮಾಃ|

ಯತ್ಕ್ಕ್ರೌಂಚಮಿಥುನಾದೇಕಮವಧೀಃ ಕಾಮಮೋಹಿತಮ್ ||

ಇಂದು ರಾಮಾಯಣ ಬರೆಯರೆ ವಾಲ್ಮಿಕಿಗ್ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿನ ಘಟನೆ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಸಂದರ್ಭಗ್ ಪ್ರತಿಕ್ರೀಯೆಯಾದ್ ಶ್ಲೋಕರೂಪಡ್ ಪನ್ತಿನ ಪಾತೆರ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ ಇಂಚ ಉಂಡು:
ಅಕಾರನಗ್ ಪಕ್ಶಿನ್ ಕೆರ್ತಿನ ಅನ್ಯಾಯಿ|

ನಿನ್ನ ಪಾಪದ ಫ಼ಲವಾದ್ ಈ ಇತ್ತೆನೇ ಸೈಲ||

ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರ್ ಮಹರ್ಷಿ‌ರ್‌ನ ಆಶ್ರಮಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಇಂದೇ ಶ್ಲೋಕರೂಪಡ್ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಚಿಸೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ನಾರದೆರ್ ಅರೆಗ್ ಪನ್ತಿನ ರಾಮನ ಕಥೆನ್ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಮಹರ್ಷಿ ೨೪೦೦೦ ಶ್ಲೋಕ ಉಪ್ಪುನ ರಾಮಾಯನ ಮಹಾಕಾವ್ಯನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್.

ರಾಮ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಕೆಲವೆರ್ ಸೀತೆದ ಮಿತ್ತ್ ಆರೋಪ ಮಲ್ಪುನ ವಿಶಯನ್ ಗೂಡಾಚಾರೆರ್ನ ಮುಖಾಂತರ ಅರೆತ್‌ದ್ (ಆಗಸೆನ ಆರೋಪ ಪಂದ್ ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತಡ್ ಲಕ್ಮೀಶ ಕವಿ ಬರೆತೆ) ತುಂಬಿನ ಬಾಣಂತಿಗ್ ಅರಣ್ಯಡ್ ಬುಡ್ದು ಬರಿಯಿರೆ ಲಕ್ಶ್ಮಣಡ ಪನ್ಪೆ ರಾಮ ಪನ್ಲೆಕ ಲಕ್ಶ್ಮಣ ಮಲ್ಪೆ. ಅರನ್ಯಡ್ ಬುಲ್ತೋಂದ್ ಇತ್ತಿನ ಸೀತೆನ್ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಮಹರ್ಷಿಲ್ ಅರ್ನ ಆಶ್ರಮಗ್ ಲೆತ್ತೋಂದ್ ಪೋದ್, ಋಶಿಬೊಡೆದಿಯೆರ್ಡ ಅಲ್ನ ಉಪಚಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪನ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆಗ್ ಅಲ್ಪನೆ ಉಂತೆರೆ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆ.ಅಲ್ಪನೇ ಲವ-ಕುಶ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಆ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಮಹರ್ಷಿ ಗುರು ಆಪೆರ್. ರಾಮಾಯಣದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಗಾಯನನ್ ಲವ-ಕುಶರೆಗ್ ಪಂದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಮಹರ್ಷಿ ಲವ-ಕುಶನಕುಲ್ನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ರಾಮಡ ರಾಮಾಯಣ ಗಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೀತೆನ್‌ಲಾ ಆರ್ ರಾಮನ ಕೈತಲ್ ಲೆತ್ತೋಂದ್ ಪೋಪೆರ್.

ಈ ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರಡ್ದ್ ತುಂಬಿನ ವಾಲ್ನಿಕಿ ಮುನಿನ್ ವಂದಿಸುನ, ನಮಸ್ಕರಿಸುನ ಶ್ಲೋಕ, ಬುಧಕೌಶಿಕ ಮುನಿ ಮಲ್ತಿನ ಶ್ರೀರಾಮರಕ್ಷಾ ಸ್ತೋತ್ರಡ್ ಉಂಡು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಜಯಂತಿಗ್ ರಜೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್

ಕನ್ನಡಡ್ ಡಾ|ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ನ ಅಭಿನಯಟ್ 'ವಾಲ್ಮಿಕಿ' ಪನ್ಪುನ ಚಿತ್ರ ಉಂಡು. ಘಂಟಸಾಲೆ‌ರ್ನ ಸಂಗೀತ ಉಂಡು. ಪಿ.ಸುಶೀಲಾ ಪನ್ತಿನ 'ಜಲಲ ಜಲಲ ಜಲಧಾರೆ' ಪದ ಜನಪ್ರೀಯ ಆತ್ಂಡ್.




#Article 439: ಮಾರ್ನೆಮಿ (135 words)


ಮಾರ್ನೆಮಿ ಉಂದು ಇರಾನಮಾಸೆತ್ ಮನತಾನಿತ್ ಸುರು ಅಪುನ ಪತ್ತು ದಿನೊತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ

ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿತಪಗ ಬರುಪುನ ವೇಸೊಲು. ಉಂದು ಮಾಂತ ಕುಸಲ್ ರಂಗ್ ಉಂಡು ಮಾಂತೊಂತು ಊರಿಡಿ ಗದ್ದವೊಂತು ಪರ್ಬೊತ ಪೊಲಬುನು ಕೊರುಪುಂಡು. ವೆಸೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಒರಿ ಒರಿ ವೆಸೊ ಪಾಡೊಂತು ಬರ್‌ಪುನ ಕುಡೊಂಜಿ ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕೊಂಪೆ

ಉಂದು ಮೈ ಪೂರ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್‌ನ್ ಪಾಡೊಂತು ಕೆಬಿಕ್ ಚಕ್ಕುಲಿ, ತರೆಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಪಾಡೊಂತು, ಗೊಂಡೆತ ಪೂತ ಮಾಲೆ ನಾಳಿಗ್  ಕಟ್ಟೊಂತು, ಸೊಂಟೊಗು ಕೊಡೆತ  ಅರ್ವೆ ಸುತ್ತೊಂತು ಕೈಡ್ ಪುರಲುರಿತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ವೇಸ. ಇ ವೇಸೊಗ್ ತುಲುವೆರೆಡ ವಿಸೆಸ ನಂಬಿಕೆ, ಜೊಕುಲೆ ಪೊಡಿಗೆ, ಕನ್ನಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ವೆಸೊ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.

ಕುಸಲ್ ವೆಸೊಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ತುಲುವೆರೆ ಕಸುಬುನ್ ಮಕ್ಕರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ, ಬುಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ಯೋಗತಕುಲೆನ್ ಅಂಚಾನೆ ಮಾಂತುದ್ ತೆಲಿಪಾಪುನ. ನೆಟ್ಟ್ ನಟ್ಟುನಾಯೆ, ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನಾಯೆ, ಬಚ್ಚಿರೆ ಮಾರುನಾಯೆ, ಕಂಡಕ್ಟರ್

ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ .....
ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್
ಚೆರಂಟೆದ ಚಟುನಿ ,ಬೈತ ಅರಿತ ನುಪ್ಪು ..
ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ , ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್
ಕೊಡೆ ಕಂಡೆದ ತಂಜನ, ಕೆಂಡ ಬುಡಯ ಕಮ್ಮೆನ
ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ , ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್
ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ .....




#Article 440: ಉಬಾರ್ (139 words)


ಉಬಾರ್ ಉಂದು ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪೇಂಟೆ. ನೇತ್ರಾವತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಮಾರಧಾರಾ ಸುದೆಕುಲು ಒಟ್ಟುಸೇರುನ ಜಾಗೆ ಉಂದು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಸುದೆಕುಲು ಸೇರ್ ದ್ ನೀರ್ ದ ಮಟ್ಟ ದೇವರೆನ ಪಾದ ಮುಟ್ಟುನಗ ಉಂದೆನ್ ಸಂಗಮ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭ ಆದ್ ಉಂಡು. ಸುತ್ತು ಮುತ್ತಲ್‍ದ ಜನಕುಲು ಉಂದೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಬೋಡಾದೇ ಬತ್ತ್ ಸೇರುವೆರ್. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಸಹಸ್ರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವೆರೆ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೈತಲ್‍ಡೇ ಮಾಲಿಕುದ್ದೀನಾರ್ ಪಳ್ಳಿ (ಮಸೀದಿ) ಬೊಕ್ಕ ಸಂತ ಬಾಲ ಯೇಸುನ ಚರ್ಚ್ (ಮಂದಿರ) ಮೂಲು ಉಂಡು. 

ಮುಲ್ಪದ ಇತಿಹಾಸೊದ ಪ್ರಕಾರ ೧೮೦೦ ಟ್ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ನಿರ್ನಾಮದ ಬೊಕ್ಕ ಸುಬ್ಬಾರಾವ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಟ್ಟಲ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಪನ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗದ್ ಈ ಪೇಂಟೆನ್ ತನುಕುಲೆನ ವಸೊಕ್ಕು ದೆತೊನೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಉಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೮೨ಟ್ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರನ್ ಪುತ್ತೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಲ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲ ಬಂದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಲಯಿದ ಜಾಗೆಲಾಯಿನ ಹಾಸನ, ಸಕಲೇಶಪುರಲೆಗ್ ಸರಕು ಸಾಗಣೆದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆ ಉಂದುವೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ಈ ಪೇಂಟೆ ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರುನು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ರಾಷ್ಟೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ ಟ್ ಇತ್ ದ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿದ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದುಂಡು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲಾಯಿನ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಕಾಜೂರು ದರ್ಗ ಷರೀಫ್ಗೆ ಉಂದಕ್ಕ್ ಪೂರ ಮುಲ್ಪರ್ದ್ ಸಂಪರ್ಕ ಆಪುಂಡು.




#Article 441: ಇಸ್ವಾಮಿತ್ರೆ (164 words)


ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ - ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ಒರಿ ಋಷಿ. ಕೋಪಗು ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾಯೆ. ಕಾಡ್‍ಡ್ ತನ್ನ ಹೋಮ, ಹವನಾದಿಗ್‍ಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತ್ ನ ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ(ಸಂಹಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ)ಬೋಡಾದ್ ರಾಮ,ಲಕ್ಷ್ಮಣರೆನ್ ಕಾಡ್‍ಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ. ಪೋಪುನ ಸಾದಿದ ನಡುಟ್ಟು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ರಾಮನ್ ಮಿಥಿಲಾನಗರೊಗು ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ. ಅಲ್ಪ ಜನಕರಾಜೆ ಸೀತಾ ಸ್ವಯಂವರ ಏರ್ಪಡ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಇತ್ತೆ. ಅಲ್ಪ ರಾಮೆ ಶಿವ ಧನುಸ್ಸ್ ನ್ ಪೋಲಿತ್ತ್ ದ್ ಸೀತೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪೆ. 

ಕೌಶಿಕೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಅಯೋಧ್ಯೆನ್ ಆಳೊಂದು ಇತ್ತೆ. ಬೇಟೆಗ್ಂದ್ ಬತ್ತಿ ರಾಜೆ, ವಶಿಷ್ಠ ಮಹಾಮುನಿನ ಆಶ್ರಮೊಡು, ಕಾಮಧೇನುನು ತೂಪೆ. ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಹ ಉಂಡಾಯಿನ ಅರಸೆ, ಅಯಿನ್ ಎಂಕ್ ಕೋರ್ ಲೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮಹಾಮುನಿಕುಲೆಡ ಬೇಡಿಕೆ ದೀಪೆ... ಆಂಡ ಇಂದ್ರೆ, ಎಂಕ್ ಬಹೂಮಾನ ರೂಪೊಡು ಕೊರ್ ನ ಆ ಧೇನುನು ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪುಜಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ವಶಿಷ್ಠೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಯಿನ್ ಬೇತೆಕ್‍ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಅಧಿಕಾರ ಎನ್ನವು ಅತ್ತ್. ಕೇವಲ ಧೇನುದ ಪೋಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ್ತ ಪೇರ್ ದ ಬಳಕೆ ಮಾತ್ರ ಯಾನ್ ಮಲ್ಪೊಲಿಯಾತೆ ಪನ್ಪಿ ವಶಿಷ್ಠರೆನ ಸೌಜನ್ಯಯುತವಾಯಿನ ತಿರಸ್ಕಾರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ್ ಕೋಪ ಬರ್ಪುನಲೆಕೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಅಲ್ಪರ್ದ್ ಸೀದಾ ಅರಮನೆಕ್ಕ್ ಬತ್ತ್ ನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ, ಯಾನ್‍ಲಅ ಅಂಚಿನವೇ ಧೇನುನು ಪಡೆಪುನ ಹಟಕ್ಕಾದ್ ರಾಜ್ಯ ತ್ಯಜಿಸಾದ್, ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಪೋಪೆ. ಅಂಚ ತಪೋ ನಿರತೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನಗನೇ ದೇವತೆಲ್ ತಪೋ ಭಂಗಗಾದ್, ಮೇನಕೆನ್ ಕಡಪುಡುದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮೇನಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಗ್ ಪುಟ್ಟುನ ಬಾಲೆನೇ ಶಕುಂತಲೆ. ಬೊಕ್ಕ ಭರತೆ ಪನ್ಪುನ ಬಾಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಶಕುಂತಲೆ, ಭರತ ವಂಶದ ಉದಯಗ್ ಕಾರಣ ಅಪಲ್.




#Article 442: ಬಾರ್‌ದ ಮುಡಿ (100 words)


ಬೈತ ಸೂಡಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಬಾರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕಟ್ಟುನವು ಬಾರ್‌ದ ಮುಡಿ. ಅರಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್ಂಡ ಅರಿತ್ತ ಮುಡಿ.

ಉದ್ದದ ಬೈನ್ ದೆತೊಂದು ಕಡೆಕ್ಕ್ ಗಟ್ಟಿಡೇ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಸುತ್ತು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಡ್ಪವೊಡು, ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೈತ ಪೊಡಿನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉರುಂಟುಗು ಕಟ್ಟೊಂದು ಬರೊಡು. ಅಂಚನೇ ಕಟ್ಟೊಂದು ಬನ್ನಗ ಅರ್ದ ಮುಟ್ಟ ಮಟ್ಟ್‌ನಗ ಒಂಗಿ ಪಾತ್ರೊದ ಲೆಕೊ ಅಪುಂಡು. ಅಪಗ ಅರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಂದು ಬರೊಡು. ಅವು ಎಡ್ಡೆ ಚೆಂಡ್‌ದ ಲೆಕೊ ಅಪುಂಡು.

ಅರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾರ್‌ನ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ದೀಡ್ಂಡ ಅವು ಬೇಗೊ ಹಾಲ್ ಅಪುಜಿ. ಗುಗ್ಗುರು ಬರ್ಪುಜಿ. ಪೊಗೆ ತಾಗುನಲ್ಪ ದೀಂಡ ಅವು ಏತ್ ವರ್ಸೊಗುಲಾ ದಾಲಾ ಅಪುಜಿ. ಬಿತ್ತ್‌ದ ಬಾರ್‌ನ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ದೀಂಡ ಮುಡಿನೇ ನೀರ್‌ಡ್ ದೀಯೆರೆ ಅಪುಂಡು. ದುಂಬು ಪದೆಂಜಿ, ಉರ್ದು, ಪೇರ್ ಪದೆಂಜಿ, ಕುಡು ಇಂಚಿತ್ತಿ ದಾನ್ನೊಲೆನ್‌‍ಲಾ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ದೀವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್‌ಗೆ.

ಕುರುಂಟು ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಮುಡಿ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ.




#Article 443: ಮಾತುಂಗ ಬೆಟ್ಟೊ (113 words)


ಮಾತುಂಗ ಬೆಟ್ಟೊ ಹಂಪಿದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟೊದ ಮಿತ್ತ್ ಪೋಯೆರೆ ಪಡ್ಯೆಯಿಗ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಮೊಟ್ಟುಲು ಉಂಡು.ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಪೋಂಡ ಅವುಲು ವೀರಭುವನೇಶ್ವರನ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಓವ್ವೇ ಒಂಜಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಸಾಧಾರಣವಾದ್ ಉಂಡು.

ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಪೊರ್ಲು ಬಾರಿ ಸೊಗಸ್. ಉಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತುದ್ ಪಡ್ಯೆಯಿಗ್ ತೂಂಡ ಪಂಪಾಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರುದ ಆನೆಬಾಕಿಲ್, ರಥಬೀದಿ, ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತ ತೋಜುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿಗ್ ತುಂಗಭದ್ರೆ ಸುದೆ, ಮೂಡಾಯಿಗ್ ತೂಂಡ ಅಚ್ಚುತರಾಯನ ಗುಡಿ,ತೆನ್ಕಾಯಿಗ್ ತೂಂಡ ಆನೆದ ಕಿದೆ (ಗಜಶಾಲೆ) ಅರಸುಲೆ ಇಲ್ಲ್ (ಅರಮನೆ)ದ ಕೋಟೆ ಪೊಲಿದ್ ಪೋಯಿನ ಅವಸೇಸೊಲು(ಭಿನ್ನಾವಶೇಷ)ತೋಜುವ.ಅತ್ತಂದೆ ಮುಲ್ಪರ್ದ್ ಪ್ರಕೃತಿಕವಾಯಿನ ಪೊರ್ಲುನು ತೂಯೆರೆ ಬಾರಿಸೋಕು. ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಂತುನೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಲೋಘರ್ಸ್ಟ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಮುಲ್ಪರ್ದ್ ತೂಯಿನ ಪೊರ್ಲುನು `ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂದೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಪೊರ್ಲು ಕೊರ್ಪುನ ಸೋಕುದ ಜಾಗೆ ನನೊಂಜಿ ಇಜ್ಜಿ, ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೊಬಗುದ ಜಾಗೆ ನನೊಂಜಿ ತೋಜುಜಿಂದ್' ಪನ್ಪೆ. ಅಪಗದ ರಾಜವೈಭವಲಾ ಅತೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಅವ್ವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಆದ್ ಉಂಡು.




#Article 444: ಕೋದಂಡರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ (154 words)


ಮಾತುಂಗ ಬೆಟ್ಟರ್ದ್ ರಥಬೀದಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಬಲತ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ವಿಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪನ್ಪಿ ಸಾಧಿತೋಜವುನ ಫಲಕ ತೋಜುಂಡು.ಅಲ್ಪನೇ ಬಲತ್ತ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ನಡತ್‍ದ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟೆ ದುಂಬು ಪೋಂಡ ಅವು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಸುದೆತ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟೆ ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಸಾದಿಯೆ ಪೊಂಡ ಕಲ್ಲ್ ಲ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್ ಲ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆ ಕಲ್ಲ್, ಬಂಡೆಲೆನ್ ಬಡ್‍ತ್‍ದ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಒಂತೆ ದೂರ ಪೊಂಡ ಕೋದಂಡರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಸುದೆರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೬೦-೭೦ ಮೊಟ್ಟು ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎದುರುಡು ಉಂತ್‍ದ್ ತೂಂಡ ಸುದೆತ್ತ ಪೊರ್ಲುದ ದೇಕಿನ್ ತೂಯೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಸುದೆ ರಡ್ಡ್ ಗುಡ್ಡೆದ ನಡುಟ್ಟೆ ಪರತೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಇಂಚ ಪೋನಗ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಗುಂಡಿಯೇ ಅತ್ಂಡ್. ಬರ್ಸದಪಗ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪ್ರವಾಹ ಬರ್ಪುನೆರ್ದ್ ನೀರ್ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಉಲಯಿ ಸುದೆತ್ತ ನೀರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ನೀರ್ ಬಾರಿ ರಭಸೊಡೇ ನೂರೊಂದು ಬನ್ನಗ ಗುಡ್ಡೆಗ್ ತಾಗ್‍ದ್ ಸುತ್ತೊಂದು ದುಂಬು ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಚ ತಿರುಗೊಂದು ಪೋಪುನ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಒಂಜೇ ಬಂಡೆಡ್ ಶ್ರೀರಾಮೆ,ಸೀತೆ,ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಈ ಮೂಜಿ ಜನತ್ತಲಾ ಮೂರ್ತಿನ್ ಕೆತ್ತ್ ದೆರ್. ಈ ಮೂರ್ತಿಲು ಸುಮಾರ್ ೬ ರ್ದ್ ೯ ಮೊಟ್ಟು ಎತ್ತರವಾದ್ ಉಪ್ಪು. ಈ ಮೂಲ  ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಅರವೀಡು ವಂಶದ ಚಿಕ್ಕ ವೆಂಕಟಪತಿರಾಯೆ ಕಟ್ಟಯೆ ಪಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ರಂಗ ಮಂಟಪದ ಗೋಪುರ ಇಂಚಿಪ ಕಟ್ಟ್ ನಂಚ ತೋಜುಂಡು.




#Article 445: ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (139 words)


ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಂಡ ನರಮಾನಿಯನ ಸರೀರೊಡು ಉಂಡಾಪಿನ ಜೀವಕೋಶಲೆನ ಅಸಹಜ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನರಮಾನಿಯನ ಸರೀರೊಡೆ ಸುರುವಾದ್ ಅಂತ್ಯ ಆಪಿನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಸೀಕ್. ಈ ರೋಗೊ ಒಂಜಾ ಪೂರಾ ಗುಣ ಆವು ಅತ್ತ್ಂಡ ನರಮಾನಿಯನ್ ಬಲಿ ದೆತೊನುನಂಚಿನ ಸೀಕ್. ಒವ್ವೆ ಅಂಗದ ಜೀವಕೋಶೊಲು, ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಾಂಶೊಲು ಲೆಕ್ಕೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವು ಕಂಡೆಯಾದ್ ಕಡೆಕ್ ಆ ಅಂಗಾಂಶದ ಕಾನ್ಸರ್‌ಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಬಾಯಿ, ಕರ್ಲ್, ಮಿರೆ, ಗರ್ಭಕೋಶ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಪಿತ್ತಜನಾಂಗ -ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಅಂಗೊಲೆಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲ್ ಎಚ್ಚ. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಚರ್ಬಿದ ಕಂಡೆದ(ಗಡ್ಡೆ) ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ದಾಲ ತೊಂದರೆ ಆಪುಜಿ ಆಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಂಡೆ(ಗಡ್ಡೆ)ಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒರಿಯಡ್ದ್ ಕುಡೊರಿಯಗ್ ಪಗರುನ ಸೀಕ್ ಅತ್ತ್. ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಯಿಡ್ದ್ ನರಮಾನಿಯನ ಸರೀರೊಗು ಅಂಟೊನುನವುಲ ಅತ್ತ್.

ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಿಗಲೆದ ಅಂಗಾಂಸೊಡ್ದು ಬುಳೆಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್.ಮಿರೆಕ್‌ಲೆಡ್ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿನ ಉಂಡೆ ಆಕಾರದ ಎಲ್ಯ ಮುದ್ದೆ,ಮಿರೆಕ್‌ಲೆನ ಆಕಾರ ಬದಲಾವಣೆ, ಚರ್ಮದ ಮಿತ್ತ್ ಕೆಂಪು ಪ್ಯಾಚ್, ತೊಟ್ಟುಲೆಡ್ ದ್ರವ ವಿಸರ್ಜನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಿರೆಕ್‌‌ಲ್ ಕಿನ್ಯ ಆಪುನೆ ಉಂದು ಮಾತ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ದ ಲಕ್ಷಣೊಲು..ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಗ್ ಪದ್‌ರ್ನಕುಲೆಗ್ ಮಿರೆ ಬೇನೆ, ಬಾತಿನ ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಲು, ಉಸಿರಾಟೊಗು ತೊಂದರೆ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಮಾಲೆ|ಮಂಜಲ್ ಚರ್ಮ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬರು.




#Article 446: ಜುಮಾದಿ (157 words)


ಜುಮಾದಿ ದೈವನ್ ಧೂಮಾವತಿ ದೈ‌ವ, ಜುಮಾತಿ, ಜಿಮಾದಿ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ರಾಜನ್ ದೈವ.ತುಳುನಾಡ್‌ದ ದೈವಾರಾಧನೆಡ್ ಭಾರಿ ಅಪೂರ್ವವಾಯಿನ ದೈವ. ಧೂ‌ಮ ಪಂಡ್‌ಂಡ ಪುಗೆ, ಆವತಿ ಪಂಡ್‌ಂಡ ಪುಟ್ಟಿದ್‍ದಿನಾರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ತೊ. ಅಂಚಾದ್ ಧೂಮಾವತಿ ಪಂಡ ಪುಗೆಟ್ಟ್ ಪುಟ್ಟಿದಿನಾಲ್ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಜುಮಾಯಿ ಪಂಡ ಮಲ್ಲ ಭೂಮಿ ರೂಪೊದ ದೈವ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಂಟ ಬಲಿ, ಬಂಡಿ ಬಲಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ದೈವ. ಕುಟುಂಬದ ದೈವವಾದ್, ಗ್ರಾಮದ ದೈವವಾದ್, ಗುತ್ತುದ ದೈವವಾದ್, ಪ್ರಧಾನ ದೈವವಾದ್, ಪರಿವಾರ ದೈವವಾದ್ ತೋಜುದ್ ಬೈದುಂಡು. ಪರವೆರ್, ಪಂಬದೆರ್ ನಲಿಕೆದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಈ ದೈವನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್.

ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ರೆರ್ ಒಟ್ಟುಮಲ್ತಿ ಪಾಡ್ದನದ ರೀತಿಡ್ ಕಲ್ಲಗದ ಬೀಡ್‌ದ ಕಲ್ಯ ಕೊಂಡಾರಿಗೆರ್, ಕಾಪೆ ಕೊಂಡಾರಿಗೆರ್ ಬೀಡ್‌ದ ಪಲವಸ್ತುಲೆನ್ ಕಾಪೆರೆ ದೈವೊನ್ ಕನಯೆರೆ ಪೋಯೆರ್. ಎಣ್ಮುಂದ ಸುದೆಟ್ಟ್ ಜಪ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ನೆಕರೆದಕ್‌‌ಲೆಡ ನಟ್ಟ್‌ದ್ ದೈವನ್ ಕನಯೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆಡ್ ಆಣ್ ರೂಪ ಪೊಣ್ಣ್ ರೂಪ ಬರೆದ್ ಪಿಂಗಾರೊಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ‌ಪಿಸ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ದೈವೊನ್ ಚಾವಡಿದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ನೆಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬಾಗ್ ವಿಧಿ ದಾಂತೆ ತಾಂಬ್ರೊದ ಚೊಂಬುಡು ದೈವೊನ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಬಾಕಿಮಾರ್ ಕಂಡೊಡು ಕೌಂತ್‌ದ್ ದೀಪೆರ್. ಕಾನದ ಕಾಟೆದಕುಲು ೧೨ ವರ್ಷೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡೊಗ್ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಗರ್ಪುನಾಗ ಪಿಕ್ಕಾಸ್‌ಗ್ ಚೆಂಬು ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ದಿಕ್ಕ್ ದೆಸೆಗಾದ್ ದೈವ ರಾವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು.

ಆದಿಮಾಯೆ ಯಾನ್, ದುರ್ಗಿ, ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿನ ಅಬತಾರ ಯಾನ್. ನಾಲ್ ಕೈ ನಲ್ಪತ್ತರಡ್ಡ್ ಆಯುಧ ಧಾರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನ ಶಕ್ತಿ. ಮಾರಿಯಮ್ಮ, ಮುತ್ತಿಯಮ್ಮ ಧೂಮಾವತಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುರಾವು ಎಂಕುಂಡು. ದೂಮ್ರಾಕ್ಷನ್ ವಧೆ ಮಲ್ತೊಂಡೆ.

ಪಾಡ್ದನೊ ಊರುಕಟ್ಟುತಂಚ ಬದಲಾಪುಂಡು. 




#Article 447: ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Check for unknown parameters (207 words)


local p = {}

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= 

function p.check (frame)
	local args = frame.args
	local pargs = frame:getParent().args
	local ignoreblank = isnotempty(frame.args['ignoreblank'])
	local checkpos = isnotempty(frame.args['checkpositional'])
	local knownargs = {}
	local unknown = 'Found _VALUE_, '

	local res = {}
	local comments = {}
	local commentstr = 
	
	-- create the list of known args, and the return string
	for k, v in pairs(args) do
		if type(k) == 'number' then
			v = mw.ustring.gsub(v, '^%s*(.-)%s*$', '%1')
			knownargs[v] = 1
		else
			if (k == 'unknown' and type(v) == 'string') then
				unknown = v
			end
		end
	end

	-- loop over the parent args, and make sure they are on the list
	for k,v in pairs(pargs) do
		if (type(k) == 'string' and knownargs[k] == nil) then
			if( (not ignoreblank) or (ignoreblank and isnotempty(v)) ) then
				k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
				local r = mw.ustring.gsub(unknown, '_VALUE_', k)
				table.insert(res, r)
				table.insert(comments, '' .. k .. '')
			end
		elseif(checkpos and type(k) == 'number' and knownargs[tostring(k)] == nil) then
			if( (not ignoreblank) or (ignoreblank and isnotempty(v)) ) then
				local r = mw.ustring.gsub(unknown, '_VALUE_', k)
				table.insert(res, r)
				table.insert(comments, '' .. k .. '')
			end
		end
	end

	if(#comments  0) then
		commentstr = ''
	end
	
	return table.concat(res) .. commentstr

return p




#Article 448: ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Citation/CS1/styles.css (389 words)


/*---------------------------------------------

the following line controls the page-protection icon in the upper right corner
it must remain within this comment
	

/*---------------------------------------------------------

cs1|2 references are wrapped in ... tags.  Some wikis have not
chosen to override the generic user agent italic styling as en.wiki has.  This
(untested) styling should override the user agent default when cs1|2 templates
are rendered.

Similarly, some languages use different quotation punctuation so that setting
is also made available here.

cite.citation {
	/* Reset italic styling set by user agent (only for cs1|2 templates; the
	reason for the .citation qualifier) */
	font-style: inherit;

.citation q {
	/* Straight quote marks for ; keep same as  */
	quotes: '' '' ' ';

/* ID and URL access
Both core and Common.css have selector .mw-parser-output a[href$=.pdf].external
for PDF pages. All TemplateStyles pages are hoisted to .mw-parser-output. We need
to have specificity equal to a[href$=.pdf].external for locks to override PDF icon.

.citation .cs1-lock-free a {
	background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png) no-repeat;
	background-position: right .1em center;

.citation .cs1-lock-limited a,
.citation .cs1-lock-registration a {
	background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png) no-repeat;
	background-position: right .1em center;

.citation .cs1-lock-subscription a {
	background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png) no-repeat;
	background-position: right .1em center;

.cs1-subscription,
.cs1-registration {
	color: #555;

.cs1-subscription span,
.cs1-registration span {
	border-bottom: 1px dotted;
	cursor: help;

/* Wikisource icon
Experiment to see if it is possible/practical to add support for a wikisource
icon when |chapter= or |title= is wikilinked to a source in wikisource ala cite wikisource

.cs1-ws-icon a {
	background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/12px-Wikisource-logo.svg.png) no-repeat;
	background-position: right .1em center;

/* Errors and maintenance */
code.cs1-code {
	/* ... style override: mediawiki's css definition is specified here:
	
	*/
	color: inherit;
	background: inherit;
	border: inherit;	/* code editor doesn't like inherit with border?
						
						suggests that inherit is ok
						the actual spec says the code editor is correct:
						
						*/
	padding: inherit;

.cs1-hidden-error {
	display: none;
	font-size: 100%;

.cs1-visible-error {
	font-size: 100%;

.cs1-maint {
	display: none;
	color: #33aa33;
	margin-left: 0.3em;

/* Small text size
Set small text size in one place. 0.95 (here) * 0.9 (from references list) is
~0.85, which is the lower bound for size for accessibility. Old styling for this
was just 0.85. We could write the rule so that when this template is inside
references/reflist, only then does it multiply by 0.95; else multiply by 0.85 */
.cs1-subscription,
.cs1-registration,
.cs1-format {
	font-size: 95%;

/* kerning */
.cs1-kern-left,
.cs1-kern-wl-left {
	padding-left: 0.2em;

.cs1-kern-right,
.cs1-kern-wl-right {
	padding-right: 0.2em;




#Article 449: ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Template invocation (342 words)


local checkType = require('libraryUtil').checkType

local p = {}

function p.name(title)
	if type(title) == 'string' then
		title = mw.title.new(title)
		if not title then
			error(invalid title in parameter #1 of function 'name', 2)
		end
	elseif type(title) ~= 'table' or type(title.getContent) ~= 'function' then
		error(parameter #1 of function 'name' must be a string or a mw.title object, 2)
	end
	if title.namespace == 10 then
		return title.text
	elseif title.namespace == 0 then
		return ':' .. title.prefixedText
	else
		return title.prefixedText
	end

function p.invocation(name, args, format)
	checkType('invocation', 1, name, 'string')
	checkType('invocation', 2, args, 'table')
	checkType('invocation', 3, format, 'string', true)

	-- Validate the args table and make a copy to work from. We need to
	-- make a copy of the table rather than just using the original, as
	-- some of the values may be erased when building the invocation.
	local invArgs = {}
	for k, v in pairs(args) do
		local typek = type(k)
		local typev = type(v)
		if typek ~= 'string' and typek ~= 'number'
			or typev ~= 'string' and typev ~= 'number'
		then
			error(invalid arguments table in parameter #2 of  ..
			'invocation' (keys and values must be strings or numbers), 2)
		end
		invArgs[k] = v
	end

	-- Get the separators to use.
	local seps = {
		openb = ,
		pipe = '|',
		equals = '='
	}
	if format == 'nowiki' then
		for k, v in pairs(seps) do
			seps[k] = mw.text.nowiki(v)
		end
	end

	-- Build the invocation body with numbered args first, then named.
	local ret = {}
	ret[#ret + 1] = seps.openb
	ret[#ret + 1] = name
	for k, v in ipairs(invArgs) do
		if v:find('=', 1, true) then
			-- Likely something like 1=foo=bar, we need to do it as a named arg
			break
		end
		ret[#ret + 1] = seps.pipe
		ret[#ret + 1] = v
		invArgs[k] = nil -- Erase the key so that we don't add the value twice
	end
	for k, v in pairs(invArgs) do
		ret[#ret + 1] = seps.pipe
		ret[#ret + 1] = k
		ret[#ret + 1] = seps.equals
		ret[#ret + 1] = v
	end
	ret[#ret + 1] = seps.closeb

	return table.concat(ret)

return p




#Article 450: ಟಿ. ಆರ್. ಮಹಾಲಿಂಗಂ (362 words)


ಟಿ. ಆರ್. ಮಹಾಲಿಂಗಂ (ತಿರುವಿದೈಮರುದುರ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾಲಿಂಗಂ) ಆರ್ ಮಾತೆರ್ ನ ಮೋಕೆದ ಮಾಲಿ    ಪುದರ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್.ಮಾಲಿ ಕೊಳಲುವಾದನೊಡ್ ತನ್ನನೇ ಆಯಿನ ಪೊಸ ಪದ್ಧತಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತೊಡು ಪತೊಂದು ಬತ್ತಿತ್ತೆರ್. ಟಿ.ಆರ್.ಮಹಾಲಿಂಗಂ ಆರ್ ತಮಿಳ್ನಾಡ್ ದ ತಿರುವಿದೈಮರುದೂರ್,ತಂಜಾವೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟಿಯೆರ್.ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಐಯ್ಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಬ್ರಹಾಡಂಬಲ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಈಶ್ವರನ ಪರಮ ಬಕುತೆರಾದಿತ್ತೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಮಹಾಲಿಂಗಸ್ವಾಮಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಕ್ಕನ ಪುದರ್ ದೇವಕಿ. ಜಾಲರ ಗೋಪಾಲ ಐಯ್ಯರ್ ಅರೆನ ಮಾಮನ ಕೈತಲ್ ಸಂಗೀತ ಕಲ್ಪರೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್.ಐನೇ ವರುಷೊಡ್ ಬೇತೆ ಆಣ್ ಜೊಕುಲೆನ್ ತೂದು ,ಅಪ್ಪನ ಸಮ್ಮತಿದ ವಿರೋದವಾದ್ ಕೊಳಲು ವಾದನೊನು ಅಬ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಭೈರವಿ ರಾಗೊಡ್ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆಯೆರ್.

ಮಾಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಳಲುವಾದನದ ಪೊಸ ಶೈಲಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಅರೆದ್ರ್ ದುಂಬು ಸರಭ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಶೈಲಿ ಪುದರ್ ಪಡೆದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಮಾಲಿ ಅರೆಗ್ ಉಸಿರ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಹಿಡಿತ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ೪೦ ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಟ ಕೊಳಲು ಊದೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಅರೆನ ಉಸಿರ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಹಿಡಿತ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಅರೆಗ್ ತಿರ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಿತ್ತ್ ಸ್ಥಾಯಿಡ್ ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿಟ್ ಕೊಳಲು ಊದರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.ಕೊಳಲ್ದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಹಿಡಿತೊನು ಪ್ಯಾರೆಟ್ ಕ್ಲಚ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಾಸ್ ಫಿಂಗರ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿಂಡ್.ಮಾಲಿ ಅರೆನ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪೂರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊನು ಕೊಳಲ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಪತ್ತೊಂದ್ ಬರಿಯರೆಗ್ ಆಪುಂಡ್. ಆಂಡ್.ಡಿಂಡಿಗಲ್, ಎಸ್.ವಿ.ನಟರಾಜನ್,ಟಿ.ಎಸ್.ಶಂಕರನ್, ಎನ್.ರಮಣಿ, ಬಿ.ಎನ್.ಸುರೇಶ್, ಎನ್.ಕೆಸಿ ಅಗಲೆಡ್ದ್ ಮಾಲಿ ಅರೆನ ತಂತ್ರೊಗ್ ಮನ್ನಣೆ ದೊರಕುಂಡ್.ಮಾಲಿ ಅರೆನ ತಂತ್ರ ಬೆದರ್ ದ ಕೊಳಲ್ ಗ್ ಪೊಸ ವಿನ್ಯಾಸೊನು ಪಡೆಯುಂಡು. ಆರ್ ತನ್ನ ಕೊಳಲ್ದ ಸ್ವರ ನಳಿಗೆನ್ ದಪ್ಪ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಐತ ಗುಳಿನ್ ಕಿನ್ಯ ಮಲ್ತೆರ್.ಉಂದೆರ್ದ್ ಸುಮಧುರ ಸ್ವರ ಮೂಡರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್. ಅರೆನ ಕೊಳಲ್ ಡೆ  ಎಣ್ಮನೆ ಗುಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂಜಿ ಗುಳಿ ಕೊಳಲ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಹಿಡಿತೊನು ತೋಜಾವುಂಡ್ ಪಂದ್    ಪ್ರೊ.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಪಂಡೆರ್.

೭ ನೇ ವರುಷೊಡು ೧೯೩೩ ಡ್ ಮೈಲಾಪುರದ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಪರ್ಬದಾನಿ ಅರೆನ ಸುರುತ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ ನಡೆಯಿಡ್.ಈ ಕಛೇರಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ದಿಗ್ಗಜೆರಾಯಿನ ಪಾರೂರು ಸುಂದರಾಮ ಐಯ್ಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸಿರಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಐಯ್ಯರ್ ಭಾಗವಹಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಮಾಲಿ ಅರೆನ ಸಂಗೀತೊನು ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಕಛೇರಿ ಆವೊಂದಿಪ್ಪುನಗನೆ ಸನ್ಮಾನ ಮಲ್ಪರೆಗ್ ಶಾಲು ಪತರೆಗ್ ಪೋಯೆರ್.ಅವ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತೊಗು ಸಿಕಿನ ಮರ್ಯಾದೆ .ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜೆರ್ ನ ಒಡನಾಟ ಬಾರಿ ಬೇಗನೆ ಪಡೆಯೆರ್.ವಂತೆ ಸಮಯೊಡೆ ಚೌಡಯ್ಯ,ಪಾಪಾ ವೆಂಕಟರಾಯ್ಯ,ಕುಂಭಕೋಣಂ ಅಝಗೀಯಾನಂಬಿ ಪಿಲೈ ಬೊಕ್ಕ ತಂಜಾವೂರುದ ವೈದ್ಯನಾಥ ಐಯ್ಯರ್ ಒಟ್ಟುಗ್ ಒಡನಾಟ ಬುಲೆಯಿಂಡ್.ಮಾಲಿ ಆರ್ ಪಾಲಘಟ ಮಣಿ ಐಯ್ಯರ್  ಬೊಕ್ಕ ಪಾಲಾನಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಪಿಳೈ ಅಗಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಕೆಲಸನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಪಾಲಘಟ ಮಣಿ ಐಯ್ಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಲಿ ಅರೆನ ಜುಗಲ್ ಬಂದಿ ಪುದರ್ ಪಡೆಯ್ಂಡ್.
ಮಾಲಿ ಪನ್ನೊಂದಿತ್ತೆರ್ಗೆ, ಆರ್ ಕೊಳಲು ಉರ್ಪರೆಗ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಐನೇ ನಿಮಿಷೊಗು ದೇವೆರೆನ್ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್ಗೆ. ದೇವೆರೆನ್ ತೂಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತೊನು ಮುಂದುವರೆಸುನು ವ್ಯರ್ಥ ಪಂದ್ ಎನ್ನೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಮಾಲಿ ತನ್ನ ಜೊತೆದ ವಾದಕೆರೆನ್ ಕಷ್ಟದ ತಾಳನು ನುಡಿಸಾವರೆಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಮಾಲಿ ಅರೆಗ್ ಕೆಲವ್ ಸಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಪುದರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್.ಪುದರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಮಾಲಿ ಪುಗರಿಕೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಇನಾಮುದ ಆಸೆಡ್ ಇತ್ತ್ ಜೆರ್. ೧೯೮೬ ಜನವರಿಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರಿಯೆರ್.ಆಂಡ ಅವೆನ್ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್.

೧೯೫೫ ಗ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ೧೯೫೮ ಗ್ ಏಕಾಂತೊಗ್ ಪೋದು ಕೊಳಲುವಾದನನು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೮೬ ಗ್ ಅಮೇರಿಕಾದ್ರ್ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ೧೯೮೬ ಗ್ ೫೯ ನೇ ವರುಷೊಡ್ ತೀರಿಯೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತನ್ ಕೊಳಲುವಾದನದ ಮುಖೇನ ಅಚ್ಚಳಿಯಂದಿನ ನೆನಪುದೊಟ್ಟುಗ್ ಮರೆಯಾಯೆರ್.




#Article 451: ಅಂಜಲ್ (135 words)


ಅಂಜಲ್ ಮೀನ್ ಸಮುದ್ರದ ಒಂಜಿ ಜಾತಿತ ಮೀನ್. ಉಂದೆನ್ Spanish mackere  ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಮಾಂತೆರೆ ಬಾಸೆಟ್ Seer fish ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ 

ನೀರ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಮೀನ್‍ನ್ ಪಾಡ್‍ಂಡ ಮೀನ್‍ಲ್ ಸೈಪುಂಡು. ಅಂಜಲ್ ಮೀನ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಸಾಂಕುನ ಕ್ರಮೊ ಇಜ್ಜಿ. ಮೀನ್ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೋಪಿನೇನೆ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತ್ ತುವೊಂದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮನಸ್‍ಗ್ ಶಾಂತಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನಮಡ ಇತ್ತಿನ ಕೋಪಲ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಮೀನ್ ಪನ್ಪಿ ಪದೊಕ್ಕು ಅರ್ತೊ ಪಂಡ ಬಿರೆಲ್‍ ರ್ದ್ ಕೂಡ್‍ನ ಅವಯವೊಲು ಇಜ್ಜಂದೆ ಮಾತ ಕಿವಿರುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಲವಾಸಿಲ್, ತರೆಬುರುಡೆ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಪಡೆವೊಂದಿನ ಪ್ಯಾರಫ಼ೈಲೆಟಿಕ್ ಜೀವಿಲೆನ ಗುಂಪುದ ಓವ್ವೇ ಸದಸ್ಯನ್ ಮೀನ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಡು ಜೀವಂತವಾಯಿನ ಹ್ಯಾಗ್‍ಫಿಶ್, ಲ್ಯಾಂಪ್ರೀಲು ಬೊಕ್ಕ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಎಲುಕುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೀನ್, ಒಟ್ಟುಗೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಿರ್ನಾಮವಾಯಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಂಪುಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‍ದುಂಡು. ಬಹುತೇಕ ಮೀನ್‍ಲು ಸುತ್ತಲ್‍ದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾಯಿನಂಚ ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾಪುನೆಕ್ ಅನುವು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಶೀತರಕ್ತದ ಜೀವಿಲು, ಆಂಡ ಮಲ್ಲ ಸಕ್ರಿಯ ಈಜುಗಾರೆ ಮೀನ್‍ಲೆನ ಪೈಕಿ ಬೊಲ್ದು ಶಾರ್ಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಟ್ಯೂನಾದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಮೀನ್ ಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಂತರಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶೊನುಲಾ ತಡೆವುನ ಶಕ್ತಿನ್ ಪಡೆವೊಂದ.

ಅಂಜಲ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಜಾತಿದ ಮೀನ್.




#Article 452: ಅಚ್ಚಿದ ಮೊಳೆ (110 words)


ಅಚ್ಚಿದ ಮೊಳೆ ಪಂಡ ದುಂಬು ಪ್ರೆಸ್‍ಲೆಡ್ ಬೂಕು ಮುದ್ರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಅಕ್ಷರೊಲೆದ ಅಚ್ಚಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಬೂಕು, ಲೆಪ್ಪೊಲೆ ಪೂರಾ ಕಲ್ಲಚ್ಚಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ಅಚ್ಚಿದ ಮೊಳೆ ಅಚ್ಚಿದ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಸೀಸನ್ ನೀರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬೋಡಾಪಿ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮುದ್ರಣ/ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಗಲಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಚ್ಚಿ ಮೊಳೆತ್ತ ಮುದ್ರಣ ಉಂತುದು ಪೋಂಡು. ಮುದ್ರಣ ಕಲೆತ ಇತಿಹಾಸನ್ ತೂಂಡ ಮುದ್ರಣೊಗು ಲೋಹೊರ್ದು ಮಲ್ತ್ ನ ಅಚ್ಚಿದ ಮೊಳೆಕುಲೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುನ ದುಮಬು ಕಲ್ಲು ಬೊಕ್ಕ ಮರ ಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಕೆತ್ತನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕಲ್ಲ್ ಅಚ್ಚಿ ಮಾಲ್ತೊಂದ್ ಇತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿ ವಿಷಯ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಎರಕದ ಅಚ್ಚಿನ್ ನಾಡ್ ಪತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಬೇಲೆಗ್ ಸೀಸ ಬಾರಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನ ಲೋಹ ಪನ್ಪುನೆನ್ ತೆರಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುಕು ವಾ ಲೋಹನ್ ಉಪಯೋಗಿಸದ್ ಮೊಳೆಕುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ ಪನ್ಪುನವು ಬಂಗ. ಬಹುಶಃ ಬಿಸ್ಮತ್ ಪನ್ಪಿ ಮೂಲ ಲೋಹನ್ ಸುರುಕು ಪ್ರಯೋಗೊಗು ಬಳಸ್‍ದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು.




#Article 453: ಅಳೆ (342 words)


ಅಳೆ/ಅಲೆ ಪಂಡ ಪೇರ್‌ಗ್ ಪೆರ್ಪು ಪಾಡ್ದ್‌ ಆನಗ ಅವು ಕೊಜಪು ಅಪುಂಡು. ಆ ಕೊಜಪುಗು ಮಂತ್ ಪಾಡ್ದ್ ತುಲಿತ್‌ಂಡ ಅಪು ಅಲೆ ಅಪುಂಡು. ಉಂದು ಪರಿಯರೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪಾನೀಯೊ. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು , ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್  ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  

ಪೆರ್ಪು ಪಾಡಿನ ಪೇರ್‌ ಕೊಜಪಾದ್ ಅಯಿನ್ ಮಂತ್ ಪಾಡ್ದ್ ತುಲಿಪುನಗ ಉಂಡಾಪುನವು ಅಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ಲ್ ನೈಯಿ. ಎಡ್ಡೇನೊ ತುಲಿತ್ಂಡ ಅಯಿಟ್ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿನವು ಅಲೆ. ಅಳೆತ್ತ ಕನೆರ್‌ಗ್ ಕಾರಣ ಪೇರ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲ.

ಅಳೆ ದೆಮಗಾದ್ ದೀತಿನ ಪೇರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಪಾನೀಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೆಚ್ಚ ವಾತಾವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಪೆತ್ತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎರ್ಮೆದ ಪೇರ್‌ರ್ದ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಪುನ ಉಂದು, ಒಂತೆ ಪುಳಿತ್ತ ಅಂಶೊನು ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕಾರಣೊ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು. ಉಂದೆನ್ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲೆರ್ದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಲಕ್ಟೊಕಾಚ್ಚುಸ್ ಲಕ್ಟಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಟೊಬಸಿಲ್ಲುಸ್ ಬುಲ್ಗರಿಚುಸ್ ಪನ್ಪುನವು ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಬೋಡಾವುನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು.

ಅಳೆ ಪಂಡ ಪೇರ್‌ನ್ ಕೊದಿಪಾದ್ ಆರಪಾದ್ ಪೆರ್ಪು ಪಾಡ್‍ದ್ ಕೊಜಪ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಲಿತ್ತ್‌ದ್ ಬೊಳ್ಳು ನೈ ಬೇತೆ ಅಳೆ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚ ಆಯಿನ ಆಳೆನ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ ಬಟರ್ ಮಿಲ್ಕ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಅಳೆ ಪರಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಉಂದೆನ್ ಶುಂಠಿ, ಕಾಯಿಮುಂಚಿ, ಉಪ್ಪು, ಒಂಜಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರ್‌ದ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ನೀರ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ತಂಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಪರಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.

ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್ ರ್ದ್ ಅಳೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನವು ಉಂದು. ಒಂತೆ ಪುಲಿತ್ತ ಅಂಶ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕಾರಣ ಪಂಡ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲೆರ್ದ್ ಮಲ್ಪೊಡಪುಂಡು, ಲಕ್ಟೊಕಾಚ್ಚುಸ್ ಲಕ್ಟಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಟೊಬಸಿಲ್ಲುಸ್ ಬುಲ್ಗರಿಚುಸ್ ಪನ್ಪುನವು ಉಂದೆಕ್ಕ ಬೊಡಾಪುನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು.

ಅಳೆತ್ತ ತಂಬುಳಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನ ಎಂಚ ಪಂಡ ದಿಕ್ಲೆಲ್‍ದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆನ್ ದೀವೊಡು. ಎಣ್ಣೆ, ದಾಸಿಮಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಉನುಗೆಲ್ ಮುಣ್ಚಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಂತೆ ನೀರ್‌ನ್ ಪಡೊಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಸೇರವೊಡು. ನೀರ್ ಕೊದಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಳೆನ್ ಸೇರಾಂಡ ಅಳೆತ್ತ ತಂಬುಳಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಯಿನ ಅಳೆ(ಮಜ್ಜಿಗೆ)
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅ‍ತ್ತ್ಂಡ ಇಲ್ಲಲ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಳೆಟ್ಟ್ ಪ್ರೋಬಯಾಟಿಕ್ ಪನ್ಪುನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣೊ ಅವು ನಮ್ಮ ದೇಹೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಒಂಜಿ ಪದಾರ್ಥವಾದ್ ಉಂಡು. ಬಂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಚೋಲಿ (ಚರ್ಮ)ಗ್ ತಂಪುನು ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಕೊಜಪ್ಪುನು ತುಲಿತ್‍ದ್ ಅಳೆ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದ್ ಪೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಜಪ್ಪುಡು ಕೊಬ್ಬುದ ಅಂಶ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುಜಿ. ಅಳೆ ದೇಹೊದ ರೋಗೊನು ತಡೆಗಟ್ಟೆರೆ ಬೊಡಾಪುನ ಶಕ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಭಾರತೊಡು ನೈ ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿಪುನ ಬೊಲ್ದುದ ನೀರ್‌ಗ್ ಅಳೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ರೀತಿಯಾದ್ ಅಳೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೊಲೆಡ್ ನನಲಾ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಪಂಜಾಬ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್‌ಡ್ ಅಳೆಕ್ಕ್ ಒಂತೆ ನೀರ್, ಉಪ್ಪು,ಇಂಗ್ ಸೇರಾದ್ ಓಣಸ್ಸ್‌‍ಗ್ ಬಲಸುನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಓಣಸ್ಸ್ ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪರಿಯೆರೆ ಕೊರ್ಪುನವು ಪ್ರತೀತಿ.

ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಆಯಿನ ಅಳೆನ್(ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು) ಆಹಾರ ಗ್ರೇಡಿದ ಆಮ್ಲರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಒಂಜಿ ಚಮಚ ವಿನೆಗರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಲಿಂಬೆಪುಲಿತ್ತ ರಸೊನು ಪೇರ್ಗ್ ಪಡ್‍ದ್ ಪತ್ತ್ ನಿಮಿಷೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ತೂಂಡ ಅಳೆ ತಯಾರಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದುವೆ ಕ್ರಿಯೆನ್ ಬೆಚ್ಚದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಳೆತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪನೀರ್‌ಲಾ ತಯಾರಾಪುಂಡು.




#Article 454: ಅಜ್ಜಬಿರು (783 words)


ಅಜ್ಜಬಿರು ಪಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಜ್ಜಬಿರು(ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು/ಮಳೆಬಿಲ್ಲು) ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾದ್ ಉಂಡು. 

ಭೂಮಿದ ವಾತಾವರಣೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪನಿಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಬೂರ್ ನಗ ಆಕಾಶೊಡು ಬೊಲ್ಪುದ ಬಣ್ಣೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಯೊಂಜಿ ತೋಜುನಂಚಿನ ಪರಿಣಾಮೊನು ಉಂದು ಉಂಡು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಬಹುವರ್ಣದ ಬಿಲ್ಲ್ ದ ಸ್ವರೂಪೊನ ತಳೆಪುನ ಉಂದು ತನ್ನ ಪಿದಯಿದ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊನುಲಾ ಉಲಾಯಿದ ಭಾಗೊಡು ನೇರಿಳೆ ಬಣ್ಣೊನುಲಾ ಹೊಂದುದುಪ್ಪುಂಡು.

ಒಂಜಿ ಅಖಂಡವಾಯಿನ ಬನ್ನೊಲೆಡ್ ರೋಹಿತನ್ (ಬನ್ನೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್) ಒಂಜಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲ್ ವ್ಯಾಪಿಸವುಂಡು; ಉಂದೆತ ವಿಶಿಷ್ಟ-ವಿಸ್ಪಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಲು ನರಮಾನಿಲೆನ ವರ್ಣ ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರೊದ ಒಂಜಿ ಕಲಾಕೃತಿದಂಚ ಅನುಭವೊ ಅಪುಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‍ಡ್ ಬಾರಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸವುನ ಬೊಕ್ಕ ನೆನೆಪು ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಸಾಲ್ ಪಂಡ ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ಸಪ್ತಾಂಶಕವಾಯಿನ ಕೆಂಪು (red), ಕಿತ್ತಳೆ (orange), ಮಂಜಲ್(ಹಳದಿ) (yellow), ಪಚ್ಚೆ(ಹಸಿರು) (green), ನೀಲಿ (blue), ಊದಾನೀಲಿ (indigo) ಬೊಕ್ಕ ನೇರಳೆ (violet) ರೀತಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು., (ಶ್ರೇಣಿದ ಕ್ರಮೊನು Roy G. Biv- ರೀತಿದ ನೆನೆಪುದ ಸಾಧನೊಲೆಡ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಬಾಯಿಪಾ ಮಲ್ಪವೆರ್). ಬರ್ಸನ್ ಬುಡುದು ನೀರ್ ದ ಬೇತೆ ಸ್ವರೂಪೊಲೆರ್ದ್ ಲಾ ಅಜ್ಜಬಿರು(ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು)ಕುಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಮಂಜು, ತುಂತುರು ಪನಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಬ್ಬನಿ ಈ ಸುರ್ಪಲೆಡ್ ಲಾ ಅಜ್ಜಬಿರು ಸೇರ್ ದುಂಡು.

ಕೆಂಪು: . ಕಿತ್ತಳೆ:. ಮಂಜಲ್: . ಪಚ್ಚೆ: . ನೀಲಿ: . ಊದಾನೀಲಿ: . ನೇರಳೆ:.

ಅಜ್ಜಬಿರು ಅಜ್ಜೆ ಬನ್ನಾಟ ಕಾಪಂದ್.

ಅಲೆಕುಲೆಡ್ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪನಿಕುಲೆಡ್ ಅಜ್ಜಬಿರು ತೋಜುಂಡು (ತುಂತುರು ಹನಿ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಎಂದು ಇವನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)
ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‍ದ ಮರೇಟಾಯ್‌‍ಡ್ ಒಂಜಿ ತೀವ್ರವಾಯಿನ ಬರ್ಸ(ವರ್ಷಧಾರೆಯ) ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ನೂರೊಂದು ಬತ್ತ್ ನಪಗ ತೂಜುನ ಅಜ್ಜಬಿರು(ಮಳೆಬಿಲ್ಲು)
ಗಾಳಿಡ್ ನೀರ್ ದ ಪನಿಕುಲು ಇತ್ತ್ ದ್, ಒಂಜಿ ತಿರ್ತ ಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತಿದ ಕೋನೊಡು ಅಯಿತ್ತ ಪಿರಭಾಗೊರ್ದು ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಮಿಂಚೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು  ಅಜ್ಜಬಿರು ತೂಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯಅಪುಂಡು. ಬರ್ಸನ್ ಬರ್ಪವುನ ಮುಗಲ್ ರ್ದ್ ಅರ್ಧದಾತ್ ಆಕಾಶ ನನಲಾ ಗಾಢತೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಸುಕುಡ್ ಕೂಡ್‍ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಆಕಾಶ ನಿಚ್ಚಳವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ತೋಪುನಾಯೆ ಇತ್ತೆಂಡ, ಕಣ್ನ್ ಗ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ (ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು)ಅಜ್ಜಬಿರುಕುಲುಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನ ತೋಜುಂಡು.ಉಂದೆತ್ತ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುನ ಅಜ್ಜಬಿರು(ಮಳೆಬಿಲ್ಲು) ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಕತ್ತಲೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿನ್ನೆಲೆರ್ದ್ ಒಂಜಿ ವೈದೃಶ್ಯನ್ ಲಾ ತೋಜವುಂಡು.
ಜಲಪಾತೊಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾರಂಜಿಲೆನ ಕೈತಲ್‍ಡ್‍ಲಾ ಅಜ್ಜಬಿರುತ್ತ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೂವೊಲಿ ಅಯಿತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ, ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶೊರ್ದು ಬೊಲ್ಪು ಆಯಿನ ದಿನ ಒಂಜೆತ ಅವಧಿಡ್ ಗಾಳಿದುಲಯಿ ನೀರ್ ದ ಎಲ್ಯ ಪನಿಕುಲೆನ್ ಚದುರುನ ಮೂಲಕಲಾ ಈ ಪರಿಣಾಮೊನು ಕೃತಕವಾದ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಪರೂಪೊಗೊರ, ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಚಾಂದ್ರ /ಇಂದ್ರಚಾಪ ಅತ್ತ್ಂಡ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಅಜ್ಜಬಿರು (ಮಳೆಬಿಲ್ಲನ್ನು)ನು ಪೊರ್ಲುದ ತಿಂಗೊಲುದ ಬೊಲ್ಪು ಉಪ್ಪುನ ರಾತ್ರೆಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಕಮ್ಮಿ ಬೊಲ್ಪು ಉಪ್ಪುನಗ ಬನ್ನೊಗು ಸಂಬಂಧವಾಯಿನ ನರಮಾನಿನ ದೃಷ್ಟಿದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಬಾರಿ ಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಚಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲ್ ಲ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚ ಸುಮಾರ್ ಸಂದರ್ಭೊಡು ನಮ ಗ್ರೆಪೊಡಪುಂಡು.[೧] ಒಂಜಿ ಚೌಕಟ್ಟ್ ಡ್ ಅಜ್ಜಬಿರು ಒಂಜೆತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಧವೃತ್ತದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರೊಡು ಸೆರೆ ಪತ್ತುನೆ ಬಾರಿ ಬಂಗ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದೆಕ್ಕಾದ್ 84°ದಾತ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನೋಟದ ಕೋನ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಒಂಜಿ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಬಿಂಬಗ್ರಾಹಿ (ಕ್ಯಾಮರಾ) ಆಂಡ, 19 ಮಿ.ಮೀ.ನಾತ್ ನಾಭಿ ದೂರೊನು (ಫೋಕಲ್‌ ಲೆಂತ್‌) ಹೊಂದ್‍ದ್ ಇತ್ತ್ ನ ಒಂಜಿ ಮಸೂರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಮ್ಮಿ ವಿಶಾಲ-ಕೋನದ ಮಸೂಲಾ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಬರು. ಒಂಜಿ ಸಮಗ್ರ ದೇಕಿಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಿಂಬೊಲೆನ್ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಪೊಲ್ಲಿಗೆ ಪಾಡುನೆಕ್ ಸಂಬಂಧವಾಯಿನ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಯಿನ ತಂತ್ರಾಂಶಲಾ ಇತ್ತೆ ತಿಕ್ಕುನೆರ್ದ್, ಅತಿಕ್ರಮಿಸವುನ ಚೌಕಟ್ಟುಲೆನ ಸರಣಿಯೊಂಜೆಟ್ ಸಮಗ್ರ ಚಾಪದ, ಅತೇ ದಾಯೆ, ದ್ವಿತೀಯಕ ಬಿಲ್ಲ್ ಲೆನ ಬಿಂಬೊಲೆನ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ರೀತಿಡ್ ಸುಲಭವಾಗದ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ವಿಮಾನ ಒಂಜೆಟ್ ಓರಿ ಅಜ್ಜಬಿರುತ್ತ ಸಮಗ್ರ ವೃತ್ತೊನು ತೂಪುನ ಸದವಕಾಶೊನು ಪಡೆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯವುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ವಿಮಾನದ ನಿರೆಲ್ ಕೇಂದ್ರಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಭಾಮಂಡಲದ ನಡುಟ್ಟು ಗೊಂದಲ ಅಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಒಂಜಿ ಪ್ರಭಾಮಂಡಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಫೂನಾತ್ ಎಲ್ಯ ಆದ್ ಇತ್ತ್ ದ್, ಕೇವಲ 5–20° ದಾತ್ ಪ್ರಮಾಣಗ್ ವ್ಯಾಪಿಸಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪೊರ್ಲುಡುಪ್ಪುನ ಗೋಚರತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಟ್ ಲೆಡ್ (ಉದಾಹರಣೆಗ್, ಅಜ್ಜಬಿರುತ್ತ ಪಿರಾವುಡು ಒಂಜಿ ದಟ್ಟವಾಯಿನ ಮುಗಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು), ರಡ್ಡ್ ನೆತ ಚಾಪನ್/ಬಿಲ್ಲ್ ನ್ ತೂಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು, ಅಯಿಟ್ಟ್ ಬನ್ನೊಲೆನ ಜೋಡಣಾಕ್ರಮೊ ತಿರುಗು-ಮುರ್ ಗ್ ಆದ್. ನೀಲಿ ಆಕಾಸೊದ ಹಿನ್ನೆಲೆಟ್, ರಡ್ಡನೇ ಚಾಪ ಏತ್ ಬೋಡೊ ಆತ್ ಗೋಚರ ಅಪುಂಡು.

ಬೊಲ್ಪು ಬರ್ಸದಪನಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುನೆಕ್ ದುಂಬು ವಕ್ರೀಭವನ ಅಪುಂಡು, ಪನಿತ್ತ ಪಿರವುರ್ದು ಅಂಚಿಗ್ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುಂಡು,  ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಪನಿನ್ ಬುಡ್‍ನಗ ನನೊರ ವಕ್ರೀಭವನ ಅಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮ ಪಂಡ್ಂಡ, ಉಲಯಿ ಬರ್ಪುನ ಬೊಲ್ಪು ಒಂಜಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿನ ಶ್ರೇಣಿದ ಕೋನಗುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಬಾರಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಯಿನ ಬೊಲ್ಪು 40–42° ದಾತ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೋನನ್ ಪಡೆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪನಿತ ಗಾತ್ರೊ ಏತೇ ಉಪ್ಪಡ್ ಕೋನ ಅಯಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವಂದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ಪನಿತ್ತ ವಕ್ರೀಭವನ ಸೂಚಿದ ಮಿತ್ತ್ ಕೋನ ಅವಲಂಬಿತವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಮುದ್ರದ ನೀರ್ ಬರ್ಸದ ನೀರ್ ರ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ವಕ್ರೀಭವನ ಸೂಚಿನ್ ಪಡೆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸಮುದ್ರದ ತುಂತುರು ಪನಿಟ್ಟ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಅಜ್ಜಬಿರು(ಮಳೆಬಿಲ್ಲು) ಒಂಜೆತ ತ್ರಿಜ್ಯ, ಒಂಜಿ ನಿಜವಾಯಿನ ಅಜ್ಜಬಿರುರ್ದು ಎಲ್ಯ ಅದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಬಿಲ್ಲ್ ಲೆನ ತಪ್ಪುಜೋಡಣೆ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಉಂದು ಬಜಿ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಗೋಚರ ಅಪುಂಡು.[೨] 
ಬೊಲ್ಪು ವಕ್ರೀಭವನಗ್ ಒಳಗಾಪುನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಯಿತ್ತ ತರಂಗಾಂತರದ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತ ಅದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು ಅಯಿತ್ತ ಬನ್ನೊ ತೋಜುಂಡು. ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪುರ್ದುಲಾ ನೀಲಿ ಬೊಲ್ಪು (ಮೊಟಕಾಯಿನ ತರಂಗಾಂತರ) ಒಂಜಿ ಮಹತ್ತರವಾಯಿನ ಕೋನೊಡು ವಕ್ರೀಭವನ ಅಪುಂಡು, ಆಂಡ ಎಲ್ಯಪನಿತ ಪಿರವುಭಾಗೊರ್ದು ಬೊಲ್ಬುದ ಕಿರಣೊಲು ಪ್ರತಿಫಲನ ಅಪುನೆರ್ದ್ ಆದ್, ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪುರ್ದುಲಾ ಎಲ್ಯ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಕೋನೊಡು ನೀಲಿ ಬೊಲ್ಪು ಬೂರುನ ಮೂಲ ಬೊಲ್ದು ಬೊಲ್ಪು ಕಿರಣೊಗು ಎಲ್ಯ ಪನಿರ್ದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಂಚ ಉಪ್ಪುನಗ, ಅಜ್ಜಬಿರು ಒಂಜೆತ ಬನ್ನೊಲೆನ ನಮೂನೆಲು ಚಾಪದ ಪಿದಯಿಭಾಗೊದ ಮಿತ್ತ್ ಕೆಂಪು ಬನ್ನೊನು ಬೊಕ್ಕ ಉಲಯಿಭಾಗೊದ ಮಿತ್ತ್ ನೀಲಿ ಬನ್ನೊನುಲಾ ಪಡೆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ನಿಕುಲು ತೆರಿಪುನ ಸಾದ್ಯತೆಲು ಜಾಸ್ತಿ. ಆಂಡ ಎಂಚ್ಚಿನ ಆಂಡಲಾ, ಈ ವಿಷಯೊನು ನಮ ಎಚ್ಚ ಕೈತಲ್ ರ್ದ್ ಅವಲೋಕಿಸಾಂಡ ನಂಕ್ ಅರ್ಥ ಅಪುನೆ ದಾದಾ ಪಂಡ,ಎಲ್ಯಪನಿ ಒಂಜೆರ್ದ್ ಬರ್ಪುನ ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪುನು ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ವೀಕ್ಷಕೆ ಒರಿ ತೂಯೆಂದ್ ಅಂಡ, ಅಪಗ ಆ ಎಲ್ಯಪನಿರ್ದ್ ಬರ್ಪುನ ನೀಲಿ ಬೊಲ್ಪುನು ಅಯರ್ದ್ ತೂಯೆರೆ ಅಪುಜಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪುರ್ದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಾದಿದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಉಂದು ತೂಪುನಾಯನ ಕಣ್ಣ್ ಲೆಗ್ ಬೂರಂದೆ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾದಿ (ಪಥ) ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಯಿರ್ದ್ ಆದ್, ಈ ಅಜ್ಜಬಿರುಟ್ಟು ತೂಯೆರೆ ಆಪುನ ನೀಲಿ ಬೊಲ್ಪು ಒಂಜಿ ವಿಭಿನ್ನ ಎಲ್ಯಪನಿರ್ದ್ ಬತ್ತ್ ನವು ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಯಿತ್ತ ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪುನು ತೂಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯೊನೋ ಅಯಿತ್ತ ತಿರ್ತ್ ಅವು ಉಪ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. 

ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಗ್ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ್ ಪನ್ಪುನೆಂದ್ ಅಂಡ ಬರ್ಸದ ಪನಿತ ಪಿರವುದಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಬೊಲ್ಪು ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಂತರಿಕವಾಯಿನ ಪ್ರತಿಫಲನೊಗು ಒಳಗಾಪುಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಾತ್ ಬೊಲ್ಪು ಪಿರವುದ ಭಾಗೊಡೆ ಪಿದಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಅವು ದಾದ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬರ್ಸದ ಪನಿತ್ತ ಪಿರವುಭಾಗೊರ್ದು ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನ ಬೊಲ್ಪು ವೀಕ್ಷಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ನಡುಟ್ಟು ಬರ್ಸದಬಿಲ್ಲ್ ನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುಜಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬರ್ಸದ ಪನಿತ್ತ ಪಿರವುಭಾಗೊರ್ದು ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನ ರೋಹಿತೊಲು ತೋಜುನ ಬೇತೆ ಬರ್ಸದಬಿಲ್ಲ್ ದ ರೀತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಖರತೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಚಾದ್ ಒಂಜಿ ಬರ್ಸದಬಿಲ್ಲ್ ನ್ ರೂಪಿಸುನೆರ್ದ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಸದರಿ ಬನ್ನೊಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಹದವಾದ್ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.[೩]




#Article 455: ರಾವಣ (931 words)


ರಾವಣೆ ಲಂಕೆಡುಪ್ಪುನ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜೆ. ರಾವಣಗ್ ಪತ್ತ್ ತರ ಬೊಕ್ಕ ಇರ್ವ ಕೈಕುಲುಪ್ಪುವ. ಬ್ರಹ್ಮಡ್ದ್ ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಪಿನ ವರ ಪಡೆದ್ ರಾವಣೆ ಲೋಕ ಕಂಟಕೆಯಾಪೆ ಅಂಚನೆ ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತೆಲ ಆದುಪ್ಪುವೆ. . ರಾವಣೆ ಲಂಕೆದ ರಾಜಯಾದಿತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ 'ಲಂಕೇಶ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇರ್ವೆರ್ ತಂಗಡಿನಕುಲು -ಶೂರ್ಪನಖಿ ಬೊಕ್ಕ ಲಂಕಿಣಿ, ರಡ್ಡ್  ಮೆಗ್ಯನಕುಲು-ಕುಂಭಕರ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ವಿಭೀಷಣೆ.

ಸುಕೇಶಿನ ಜೋಕುಲಾಯಿನ ಮಾಲಿ,ಮೌಲ್ಯವಂತೆ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾಲಿ ಪನ್ಪಿ ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಸೇರ್ಸಾವೊಂದು ಲಂಕೆ ಪನ್ಪಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರೆನ ಮುಖಾಂತರ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಾಜ್ಯವಾಳೊಂದು, ದೇವತೆಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಕೊರೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್ ಅದಗ ದೇವತೆಲು ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರೆಗ್ ದೂರು ಕೊರ್ಪೆರ್ ನಾರಾಯಣ ದೇವೆರ್ ಆ ಕಾರಣೊಗು ಅಕುಲೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುದರ್ಶನ ಧಾರಿಯಾಪೆರ್.ಮಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ರಕ್ಕಸೆರ್ ಸಯಿಪೆರ್ ಮೌಲ್ಯವಂತೆ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾಲಿ ಕೆಲವು ರಕ್ಕಸೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಲಂಕೆನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋದು ಪಾತಾಳದ ಗಡಿಟ್ ನೆಲೆಯಾಪೆರ್.ಇಂಚ ಲಂಕೆಗ್ ರಕ್ಕಸೆರ್ಡ್ದ್ ಮುಕ್ತಿಯಾಪುಂಡು.ಅಲ್ಪ ಏರ್ಲ ವಾಸ ಉಪ್ಪುಜೆರ್.ಅಂಚ ಉಪ್ಪುನಗ 
ವಿಶ್ರವಸು ಮುನಿನ ಸುರುತ ಬೊಡೆದಿ ದೇವವರ್ಣಿನ ಮಗೆ ವೈಶ್ರವಣ ತನ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಉಪದೇಶೊದಂಚನೆ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ತಪಸ್ಸು ಮಲ್ಪುವೆ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ತಪಸ್ಸ್‌ಗ್ ಒಲಿದ್  ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನೊ ಬೊಕ್ಕ ಧನಾಧಿಪತಿಯಾಪುಂನಚ  ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್ . ವೈಶ್ರವಣೆ ಅಮ್ಮೆರೆಡ ಪನ್ಪೆ ಎಂಕ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ತೋಜದ್ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆ.ಅಯಿಕ್ ವಿಶ್ರವಸು ಪನ್ಪೆ ಮಗ ಲಂಕೆ ಮನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಪೋದು ನೆಲೆಯಾದ್ ಶಿವನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುಲ ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಡಾಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ.ಲಂಕೆ ವೈಶ್ರವಣನ ಪಾಲಾದಿಪ್ಪುನೆನ್ ತೆರಿನ ಕೈಕಸೆನ ಅಮ್ಮೆ ಸುಮಾಲಿ ನಮ್ಮ ಸೊತ್ತಾದಿತ್ತಿನ ಲಂಕೆದ ಸಿರಿತನೊ ಬೊಕ್ಕೊರಿಯನ ಕೈಟುಪ್ಪುನೆನ್ ಸಹಿಸರಾವಂದೆ ಮಗಳ್ ಕೈಕಸೆಡೆ ಪನ್ಪೆ ಮಗಳೆ ಲಂಕೆನ್ ಪಿರ ಪಡೆಪುನ ಕೆಲಸ ನಿನಡ್ದ್ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು.ನಮ್ಮ ಸೊತ್ತುನು ಪಿರಪಡೆದ್ ನಮ್ಮ ರಕ್ಕಸ ಕುಲೊನು ಉದ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುನ ನಿನಡ್ದ್ ಆವೊಡು ಮಗಳೆ ಪಂದ್ ಕನನೀರ್ ಪಾಡ್ವೆ .ಅಯಿಕ್ ಕೈಕಸೆ ಎನಡ್ದ್ ಇಂಚಿನ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆ ಆಪುಂಡ ಯಾನ್ ಅವೆಕ್ ತಯಾರ್ ಪಂದ್ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊಂದು ಪಿದಡಿನ ಕೈಕಸೆ ಸೀದಾ ವಿಶ್ರವಸುನ ಆಶ್ರಮೊಗು ಬರ್ಪಳ್ ಸರ್ವಾಂಗ ಸುಂದರಿಯಾಯಿನ ಕೈಕಸೆ ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುದ ಅನುಷ್ಠಾನೊಗು ಲಕ್ಕಿನಂಚಿನ ವಿಶ್ರವಸುಗು ಕೈಮುಗಿಪಳ್.ಕೈಮುಗಿದುಂತಿನ ಕೈಕಸೆಗ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ವಿಷಯ ದಾದಂದ್ ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ಪುನಗ ತನ್ನ ಇಚ್ಚೆನ್ ಪೊರೈಸಾದ್ ಕೊರೊಡುಂದು ಕಾರ್‌ಗ್ ಬೂರ್ದು ಬುಳಿಪುವಲ್.ಆಂಡ್ ನಿನ್ನ ಇಛ್ಛೆ ದಾದಂದ್ ಪನ್ ಈಡೇರಿಸವೆಂದ್ ಪನ್ನಗ ಎಂಕ್ ಸಂತಾನ ಕರುಣಿಸವೊಡು,ಪುತ್ರಭಾಗ್ಯ ಕೊರೊಡುಂದು ಪನ್ಪಲ್ ಬೇತೆ ವಿಧಿ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಒಪ್ಪೊಡಾಪುಂಡು ಆಂಡ್ ಪನ್ಪೆ .ಅಂಚನೆ ಕೈಕಸೆ ಆ ಆಶ್ರಮೊಡು ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆನ್ ಆ ಋಷಿ ಆಶ್ರಮೊಡು ಪೆದ್ದುವಲ್.ಸುರುತ ಆಣ್ ಬಾಲೆ ರಾವಣಗ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗನೆ ಪತ್ತ್ ತರೆ ಬೊಕ್ಕ ಇರ್ವ ಕೈಕುಲುಪ್ಪುವ.ಅಂಚನೆ ರಡ್ಡ್‌ನೆದ ಬಾಲೆ ಕುಂಭಕರ್ಣೆ ಪುಟ್ಟುನಗನೆ ಭಯಂಕರ ಸರೀರೊ ಮಲ್ಲ ಕೆಬಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಯಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮೂಜಿನೆದ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಸೂರ್ಪನಕಿ ಉದ್ದೊದ್ದ ಉಗುರು ಮಲ್ಲ ಬಾಯಿ ಇಂಚ ಮಾತ ವಿಕಾರ ರೂಪೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್.ಉಂದೆನ್ ತೂದು ಪೋಡಿದ್ ವಿಶ್ರವಸುಡ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೇಜಾರ್ ಮಲ್ಪುವಳ್ ಅವೆಕ್ ವಿಶ್ರವಸು ಪನ್ಪೆ ಜೋಕುಲೆ ಬೋಡುಪಂದ್ ಬೈದ  ನಿನ್ನ ಅದೃಷ್ಟದಂಚನೆ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ ಮುಕುಲು ಲೋಕಕಂಟಕೆರೆ ಆಪೆರ್ ಅನುಭವಿಸವೊಡು ದಾದ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕಲ ಇಜ್ಜಿ.ಕೈಕಸೆ ವಿಶ್ರವಸುನ ಕಾರ್‌ಗ್ ಬೋರ್ದ್ ಎನ್ನ ತಪ್ಪುಗು ಕ್ಷಮೆ ಕೊರ್ದು ಎನ್ನ ಉದ್ದಾರ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವಲ್ .ವಿಶ್ರವಸು ಕನಿಕೊರೊ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ನಿನ್ನ ವಂಶೊ ಉದ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ದೈವಭಕ್ತೆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಆಯಿನ ಮಗನ್ ಕರುಣಿಸವೆ ವ್ರತಸ್ಥೆಯಾದಿಪ್ಪು ಪನ್ಪೆ ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ರವಸುನ ಅನುಗ್ರಹೊಡು ಮೂಜಿನೆದ ಆಣ್ ಮಗೆ ವಿಭೀಷಣೆ ಪುಟ್ಟುವೆ.

ಕೈಕಸೆ ಕೆಲವು ಸಮಯ ಪತಿ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಶ್ರಮೊಡು ಉಪ್ಪುವಲ್ ಆಂಡ ರಕ್ಕಸ ಸ್ವಭಾವದ ರಾವಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಭಕರ್ಣೆ ಅಂಚನೆ ಸೂರ್ಪನಕಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಋಷ್ಯಾಶ್ರಮೊಗು ಪೊಗ್ಗ್‌ದ್ ಉಪದ್ರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಈ ಭಾದೆ ತಡೆಯರೆ ಆವಂದೆ ಅಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ವಿಶ್ರವಸುಡ ದೂರು ಪನ್ಪೆರ್.ವಿಶ್ರವಸು ಕೈಕಸೆನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ನಿನ್ನ ಜೋಕುಲೆನ್ ಎಂಚ ಬೋಡು ಅಂಚ ತಾಂಕ್‌ಲ ನಿನ್ನ ಜೋಕುಲು ಮುಲ್ಪ ಉಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪೆ ಅವೆನ್ ಕೇಂಡಿನ ಕೈಕಸೆ ಬೇಜಾರೊಡು ನನ ದಾದ ಮಲ್ಪುನೆ ಪಂದ್ ಆಲೋಚನೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಸುಮಾಲಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮಗಳೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುಳ್ಲಿಯಲ್ಲೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆ.ಆಂಡ ಅಕುಲೆಗ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಬುಡಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಕೈಕಸೆಡ ಪಂದ್ ಅಕುಲೆನ್ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ.ರಾವಣೆ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜೊಂಜೆ ತರೆನ್ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ಚೆಲ್ಲ್‌ದ್ ದೇವೆರೆನ್ ಪ್ರಸನ್ನ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವಾ ಜೀವಿಡ್ದ್‌ಲ ಮರಣ ಬರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ  ಪಂದ್ ಒಂಜೊಂಜೆ ಜೀವಿದ ಪುದರ್ ಪನೊಂದು ಪೋಪೆ ಆಂಡ ಮಂಗೆ ಬೊಕ್ಕ ನರಮಾನಿಯನ್ ಪನಿಯೆರೆ ಮರಪುವೆ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ವರ ಕೊರ್ದು ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಅಂಚನೆ ಕುಂಭಕರ್ಣೆ ನಿರ್ದೇವತ್ವೊನು ವರವಾದ್ ಕೇನೆರೆ ಪೋದು ಬಾಯಿ ತಪ್ಪುಡು ನಿದ್ರತ್ವ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ ದೇವೆರ್ ಆ ವರೊನು ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಚನೆ ವಿಬೀಷಣಗ್‌ಲ ಅಯೆ ಕೇಂಡಿನಂಚಿನ ಎಂಚನೆ ಉಪ್ಪುಡ್ ಒಲ್ಪನೆ ಉಪ್ಪಡ್ ದೈವಭಕ್ತಿಯೊಂಜಿ ಎನ್ನ ಉಡಲ್‌‌ಡ್ ಯಾಪಲ ಉಪುಲೆಕ್ಕ ವರೊನು ಕೊರ್ಲೆ ಪನ್ಪೆ ಅವೆಕ್ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರ್ ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೆರ್.ಅಂಚನೆ ಚಿರಜೀವಿಯಾದಿಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಬೊಕ್ಕ ಉಪದೇಶ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಆಫತ್ಕಾಲೊಡು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕ ವರ ಕೊರ್ಪೆ. ಕೈಕಸೆ ವಿಚಾರ ತೆರಿದ್ ಖುಷಿಯಾಪಳ್ ಆಂಡ ಕುಂಭಕರ್ಣೆ ಪಡೆತಿನ ವರೊಕು ಬೇಜಾರಾಪಳ್ ಅಂಚನೆ ರಾವಾಣೆ ಪಡೆತಿನ ವರೊಕುಲೆನ ಬಗ್ಗೆಡ್  ಖುಷಿಯಾಪುಂಡು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೋಡಿಗೆಲ ಆಪುಂಡು.ಈ ವಿಷಯ ಮಾತ ಸುಮಾಲಿಗ್ ತೆರಿದ್ ತನ್ನ್ ಮಲ್ಲ್ ಪುಳ್ಳಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪೆರ್ಮೆ ಆಪುಂಡು.
ಒಂಜಿ ಚೂರು ಸಮಯನೊ ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪಂದೆ ಸುಮಾಲಿ ತನ್ನಕುಲೆನ್ ಪೂರಾ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಮಲ್ಲ ಸಭೆ ಮಲ್ಪುವೆ.ಮಾತ ರಕ್ಕಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಖುಷಿಟ್ ಬತ್ತ್ ಸೇರುವೆರ್ ಮೌಲ್ಯವಂತೆ,ಸುಮಾಲಿ ಸೇರ್ದಿನ ರಕ್ಕಸೆರ್ ಮಾತ ನಮ ಕಳೆವೊಂದಿನ ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ರಾವಣಗ್ ಅರ್ಥ ಅಪಿಲೆಕ್ಕ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾವಣನ್ ಮಲ್ಲ ಶಿಲಾಸನದ್ ಮಿತ್ತ್ ಕುಳ್ಳ‌ದ್ ದಾನವ ಸಾಮ್ರಾಟೆ ಪಂದ್ ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಕೈಕಸೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಖುಷಿಯಾಪುಂಡು. ಮೌಲ್ಯವಂತನ ಜೋಕುಲಾಯಿನ ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರೆ,ವಿರೂಪಾಕ್ಷೆ ಅಂಚನೆ ಸುಮಾಲಿನ ಮಗೆ ಪ್ರಹಸ್ತೆ ,ಅಕಂಪನೆ,ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೆ,ಸುಪಾರ್ಶ್ವೆ, ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ ತಮ್ಮಲೆಲ್ಲಾಯಿನ ಶುಕ,ಸಾರಣೆ ಪನ್ಪುನ ಎನ್ಮ ಜನೊ ತಮ್ಮಲೆಲ್ಲೆನ್ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆ ಉಂದೆಟ್ ಪ್ರಹಸ್ತೆ ಮುಖ್ಯವಾದಿಪ್ಪುವೆ.ಅಪ್ಪೆ ಕೈಕಸೆನ ಕಾರ್‌ಗ್ ಪೊಡ್ಯ ಪಾಡ್ದ್ ಲಂಕಾ ಪ್ರವೇಶೊಗು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೇನ್ವೆ ಆಳ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ದು ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ಪುವಳ್ ಆಂಡ ಇತ್ತೆನೆ ಯುದ್ಧ ಸುರು ಮಲ್ಪುನೆ ಸರಿಯತ್ತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಯಾನೇ ಸುರುಕು ಲಂಕೆಗ್ ಪೋದು ವೈಶ್ರವಣನ್ ತೂದು ಪಾತೆರ್ದ್ ಲಂಕೆನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುವೆ ಪನ್ಪೆ ಮಾತೆರೆನಲ ಒಪ್ಪಿಗೆ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಪ್ತೆರೆನ್ ಕೂಟೊಂದು ವೈಶ್ರವಣನ್ ಆಸ್ಥಾನೊಗು ಬರ್ಪೆ.ವೈಶ್ರವಣಡ ಪನ್ಪೆ ಉಂದು ಎಂಕ್ಲೆನ ದಾನವೆರೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉಂದೆನ್ ನಿನ್ನ ಮೆಗ್ಯೆ ರಾವಣಗ್ ತಕ್ಷಣ ಎಡ್ಡೆ ಪಾತೆರೊಡು ಬುಡುದು ಕೊರೊಡು ಪಂದ್ ರಾವಣನ ಬಲ ಶೌರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗುಣಗಾನ ಮಲ್ಪುವೆ.
ವೈಶ್ರವಣ ಕೂಡ್ಲೆ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನೊಡು ಅಮ್ಮೆರ್ ವಿಶ್ರವಸುನಾಡೆ ಪೋಪೆ ಪೋದು ನಡತಿನ ವಿಷಯ ಪನ್ಪೆ .ರಾವಣಗ್ ಲಂಕಾ ರಾಜ್ಯ ಬುಡ್ದು ಕೊರೊಡಿಗೆ ರಾವಣೆ ಎನ್ನ ಮೆಗ್ಯೆಗೆ ಆಯೆನೆ ಎನ್ನ ಮಿತ್ತ್ ಅಧಿಕಾರ ಮಲ್ಪುನಗ ಯಾನ್ ದಾದ ಮಲ್ಪೊಡು ವಿರೋಧಿಲಾಂಡ ಒಂಜಿ ಲೆಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬುಡ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಇಜ್ಜಿ .ಆಂಡ ಅಣ್ಣೆಯಾಯಿನ ಎಂಕ್ ಉಪದ್ರ ಕೊರ್ನಗ ಯಾನ್ ಇರೆನ ಅಪ್ಪಣೆ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಆಯನ್ ಎದುರುಪಾಡೊನುಲೆಕ್ಕ ಇಜ್ಜಿ ಯಾನ್ ದಾದ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಈರ್ ಪನೊಡು 
ಈರ್ ಪಂಡಿ ಲೆಕ್ಕ ಯಾನ್ ನಡತೊನುವೆ ಪನ್ಪೆ.
ಮಗನ ಧರ್ಮ ಬುದ್ಧಿಗ್ ಮೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ರವಸು ಮಗಾ ನಿನ್ನ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯಾಪಲ ಶಾಶ್ವತವಾದಿಪ್ಪಡ್ ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆ.ಆಕಾಲೊಡು ಕೈಕಸೆ ಪುತ್ರಾರ್ಥಿನಿಯಾದ್ ಬತ್ತ್‌ನೆಡ್ದಾತ್ರ ಆಳೆನ ಬಂಜಿಡ್ ಈ ಲೋಕ ಕಂಟಕೆರೆ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಅಕುಲು ಎನ್ನ ಜೋಕುಲೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಸುರುತ ಕಂಟಕ ಎಂಕೆ ಬರೊಡಾಯಿನವೇ  ಆಂಡ ಯಾನ್ ತಪಸ್ವಿಯಾದಿತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಅವೆನ್ ಅನುಭಿಸೆಯೆರೆ ನಿಕ್ಕ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್ ಮಗ .ದಾದ ಮಲ್ಪುನೆ ಮಾತ ವಿಧಿತ ಅಟ .ಲಂಕೆ ರಕ್ಕಸೆರೆನ ನಿಜ ಅವೆನ್ ಅಕುಲು ಬಯಕ್‌ದ್ ನಿನ್ನ ಮೆಗ್ಯಗೋಸ್ಕರ ಕೇನೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಎಂಚಿನಾಯೆ ಆಂಡಲ ನಿನ್ನ ಮೆಗ್ಯನ ಮಿತ್ತ್ ಕೃಪೆ ತೋಜಾಪಿನ ನಿನ್ನ ಮಲ್ಲಗುಣ ನಿಕುಲು ಅಣ್ಣೆ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು ಲಾಡಾಯಿ ಮಲ್ಪುನೆ ಬೊಡ್ಚಿ ಮಲ್ಲಮನಸ್ಸ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಾಜ್ಯೊನು ನಿನ್ನ ಮೆಗ್ಯಗ್ ಕೊರ್ದುಬುಡು.ಈ ಸದಾಶಿವನ ಆರಾಧಕೆ ನಿಕ್ಕ್ ಆದೇವೆರೇ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರ್.ಕುಡೊರ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹೊಡು ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಅಳಕಾಪುರಿ ಪಟ್ಟಣೊನು ಪಡೆದ್ ಕೃತಾರ್ಥೆಯಾಲ ಪಂದ್ ಉಪದೇಶ ಮಲ್ಪುವೆ.
ಅಂಚನೆ ವೈಶ್ರವಣೆ ಕೂಡ್ಲೆ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನೊಡು ಲಂಕೆಗ್ ಬರ್ಪೆ.ಅಲ್ಪನೆ ಕಾತೊಂದಿತ್ತಿನ ಪ್ರಹಸ್ತಡ ಪನ್ಪೆ ನಿಕುಲೆನ ರಾಜ್ಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ ನಿಕುಲೆಗೆ ಆಂಡ್.ಎನ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪಾತೆರದಂಚನೆ ಎನ್ನ ಮೆಗ್ಯಗ್ ಲಂಕೆನ್ ಯಾನ್ ಇತ್ತೆನೆ ಬುಡ್ದು ಕೊರ್ಪೆ  ಪಂದ್ ಕೆಲವು ಅಪ್ತೆರೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನೊಡು ಬಡೆಕಾಯಿ ಪೋಪೆ.ರಾವಣೆ ದಾನವೆರೆನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಲಂಕೆ ಸೇರೊನುವೆ ೧೮ ಅಕ್ಷೋಹಿಣಿ ಸೈನ್ಯಬಲ ರಚನೆ ಆಪುಂಡು ರಾವಣನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಭಾರಿ ಬೇಗೊನೆ ಬುಳೆಚ್ಚಿಳ್‌ದ ತಾದಿ ಪತ್ತುಂಡು ಲಂಕೆಡ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಪೋತ ತೋಟ ,ರಾಜಬೀದಿಲು,ವಿಹಾರ ಮಂಟಪ ಮಾತ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಪುಂಡು.

ರಾವಣೆ ಅಸುರ ಶಿಲ್ಪಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮಾಯಸುರನ ಮಗಳ್ ಮಂಡೋದರಿನಿ ಮದಿಮೆಯಾಪೆ .ಮಂಡೋದರಿ ಲಂಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಪಳ್ ಒಂಜಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆದ ಅಪ್ಪೆಯಾಪಲ್ .ಆ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗ ತೆಡ್ಲ್‌ದಂಚಿನ  ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಶಬ್ದ ಆಕಾಸೊಡ್ದು ಬರ್ಪುಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಆ ಬಾಲೆಗ್ ಮೇಘನಾದ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್.

ರಾವಣನ ತಂಗಡಿ  ಶೂರ್ಪನಖಿಗ್ ರಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇರ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಡ್ ತಂಗಡಿನ ಪಾತೆರ ಕೇನ್ದ್ ರಾಮನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಸೀತೆನ್ ಅಪಹರಿಸದ್, ಅಶೋಕವನೊಟು ದೀದ್,ಆಳೆನ್ ಮನವೊಲಿಸದ್  ಮೋಹಿಸವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನೊಡು ಸೋತುದು ಪೋದು ಕಡೆಕ್ ರಾಮನ ಕೈಡ್ದ್ ರಾವಣನ ಅಂತ್ಯ ಆಪುಂಡು.




#Article 456: ಲಂಕಿಣಿ (174 words)


ಲಂಕಿಣಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ರಕ್ಕಸಿ  . ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ಆಳೆಗ್ ಲಂಕೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಬೇಲೆನ್ ಒಪ್ಪಿಸದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್

ಪುರಾಣದ ಕಥೆಕುಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಲಂಕಿಣಿ ದುಂಬುಡು ಅಶ್ವಿನಿ ಪನ್ಪಿ ಯಕ್ಷಿನಿಯಾದಿಪ್ಪುವಳ್.ಪರಮ ಶಿವನ ಶಾಪೊಡ್ದಾತ್ರ ರಕ್ಕಸಿಯಾಪಲ್.ಶಾಪ ಪಡೆಯಿನ ಅಶ್ವಿನಿ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗೋಸ್ಕರ ಶಿವನ್ ಪರಿ ಪರಿಯಾದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವಲ್.ಅವೆಕ್ ಶಿವದೇವೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಏನ್ನ ಅಂಶೊಡ್ದು ಪುಟ್ಟಿನ ದಯಾಮಯನೊಟ್ಟಿಗೆದ ಕಾದಾಟೊಡು ನಿನ್ನ ಶಾಪ ಸ್ಥಿತಿ ಅಂತ್ಯ ಆಯೆರೆ ಅಪಗ ನಿನ್ನ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆ ಆಪುಂಡು  ಪಂದ್ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ದೇವ ಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ಸೃಷ್ಠಿ ಮಲ್ತಿನ ಈ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಒಂಜಿ ನಗರಾಧಿದೇವತೆ ಬೋಡು ಪಂದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರೆಡ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರ್ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತೆ ಅಶ್ವಿನಿಡ ಕರುಣೆ ತೋಜಾದ್ ಆಳೆನ್ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ಲಂಕಿಣಿನ್ ಲಂಕಾ ಪಟ್ಟಣದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಇಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಕಾಲೊ ಲಂಕಿಣಿ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಕಿಯಾದುಪ್ಪುವಲ್.

ರಾವಣ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಲಂಕೆನ್ ಕಾತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಲಂಕಿಣಿಗ್ ಮರ್ಕಟ(ಮಂಗ)ವಂಶೊದಾಯನೊಟ್ಟುಗು ಕಾದಾಟ ಆದ್ ಆಯಡ ಸೋತ್‌ನ ದಿನೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಧರ್ಮ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು ಆ ದಿನೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿನ್ನ ಶಾಪ ವಿಮುಕ್ತಿಯಾಪುಂಡುಂದು ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಉಪದೇಶೊ ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಲಂಕೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಹನುಮಂತನೊಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಡಾಯಿಡ್ ಸೋತ್‌ದ್ ಲಂಕಿಣಿ ಆಳೆನ ನಿಜ ರೂಪ ಪಡೆಪಳ್.ರೂಪ ಪಡೆಯಿನ ಲಂಕಿಣಿ ಪನ್ಪಳ್ ಎಂಕ್ ಈ ಏರ್ಂದ್ ತೆರಿಯಂದೆ ನಿನಡ್ ಎನ್ನ್ ತಾಮಸ ಗುಣೊಟು ವರ್ತನೆ ಮಲ್ತೆ ಎನನ್ ಮಾಪು ಮಲ್ಪೊಡು ಈ ಶಿವಾಂಶೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಮರ್ಕಟಡ್ದ್ ಯಾನ್ ಸೋತ್‌ದ್ ಪಾವನೆಯಾತೆ ಈ ಲಂಕೆನ್ ನನ ದುಂಬುಗು ಧರ್ಮೊನೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ನಿಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಆವಡ್ ಎಂಕ್ ಅನು ಕೊರ್ಲ ಪಂದ್ ಬಿನ್ನಯಿತ್‌ದ್ ಮಾಯ ಅಪಲ್.




#Article 457: ಅರಬ್ಬಿ ಬಾಸೆ (373 words)


 (ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ Arabic‎, ಅರಬ್ಬಿಡ್  العربية ಇಂಚ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಪುರಾತನ ಅರೇಬಿಯಾ ಉಪ ಖಂಡೊಡು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಬಾಸೆ ಇಸ್ಲಾಮ್ ದರ್ಮೊದ ಮೂಲ ಬಾಸೆ ಆದುಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಪರ್ಪಂಚೊಡು ಇಂದೆತ ಬಗೆಟ್ ಅದ್ಯಯನೊ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಈ ಬಾಸೆ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ದುಂಡು.

ಈ ಬಾಸೆಲೆ ಅಯಿಟ್ಲಾ ಅರಬ್ಬಿ ಬಾಸೆಲೆ ಮುಕ್ಯೊ ಲಕ್ಸನೊ ಇಂಚ ಉಂಡು : ವಾಕ್ಯೊಲು ಎಲ್ಯೆ, ಕೆಲವು ಅರ್ತೊಲೆನ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಂಚನೆ ಸೂಸ್ಮೊ ಬಾವನೆಕೆನ್ ಇವರಿಸಯರೆ ಉಂದು ತಕ್ಕಂದಿನ ಬಾಸೆ.  ಒಂಜೇ ಸಾಮಾನ್‍ನ್ ಪನೆರೆ ನೂಚದೆಡ್ದ್ ಎಚ್ ಪದೊಕುಲುಂಡು.  ಮೂಲೊ ಬಾವನೆಲೆನ್ ಪನೊಡಾಂಡ ವ್ಯಂಜನೊಲೆ ಉಪಯೋಗವುಂಡು.  ನಾಮಪದೊಲೆಗ್ ಕ್ರಿಯಾಪದೊಲೆಗ್ ಪ್ರಕೃತಿಯಾದಿಪ್ಪುನ ಮೂಜೇ ಮೂಜಿ ವ್ಯಂಜನೊಲೆಡ್ದ್ ಬಾವನೆಲೆನ್ ಎಚ್ಚಿನೈನ್ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್.  ಈ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಲೆ ಅರ್ತೊಡು ಮುಕ್ಯೊ ಬದಲಾವಣೆಲೆನ್ ಮಾಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಅವೆತ್ತ ಉಲಾಯಿದ ಸ್ವರೊಲೆನ್ ಬದಲ್ತ್‌ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಪ್ರತ್ಯಯೊಲೆನ್ ದೀಡುನೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಇಂಚ ಸರಳವಾಯಿನ ಕ್ರಿಯಾಪದೊಲೆಡ್ದ್, ಆಧಿಕ್ಯಾರ್ತೊ, ಕಾರಕಾರ್ತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾರ್ತಕ ಕ್ರಿಯಾವಾಚಕೊಲು ಪುಟ್ಟೊನುಂಡು.  ಪ್ರಕೃತಿನ್ ಇಂಚ ಬದಲ್ತೊನುನ ಸೌಲಬ್ಯೊ, ಶಬ್ದಭಂಡಾರೊ ಅಂಚನೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದೊಕ್ಲು ಎಚ್ಚುನೆಡ್ದ್ ಅರಬ್ಬಿ ಬಾಸೆ ಇಡ್ತೊದ ಸೈಲಿಗ್ ದಿಂಜ ಸಕಾಯೊ ಆದುಂಡು.  ಈ ಒಂಜಿ ಇಸೇಸೊ ಗುಣೊಡ್ದ್ ಶಬ್ದಸಮೃದ್ಧಿಡ್ದ್ ಅರಬ್ಬಿ ಬಾಸೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ದ್ ದಾಲಾ ಬೇಡಂದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಪೊಸ ನಿರ್ಮಾಣೊಗು ತಕ್ಕಂದಿ ಪದೊಲೆನ್ ತನ್ನೊ ಪ್ರಕೃತಿರೂಪೊದ ಒಂತೊಂತೆ ಬದಲಾವಣೆದ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಪಿಸವೊನ್ನ ಮಲ್ಲಾದಿಕೆನ್ ಗಳಸ್‍ದುಂಡು.  ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ನೊ ಈ ಉಲಾಯಿದ ಚೈತನ್ಯೊದ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ದ್ ಅವು ತನ್ನೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರ್ದಿನ ಬೇತೆ ಮಾತ ಸಮಕಾಲೊದ ಬಾಸೆಲು ಅವಸಾನೊ ಆಂಡಲಾ ತಾನ್ ಮಾತ್ರೊ ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಇನಿಕ್‌ ಮುಟ್ಟ ಒರಿಯೊಂದು ಬತ್ತ್‌ಂಡ್.  ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಸಂಧಿಕಾಲೊಡು ಅರಬ್ಬರ್ ಕೌಲಿಕ(ದಿನ ಕೂಲಿಬೇಲೆ) ಬುಕ್ಕೊ ಚರ(ಸೊಂತೊ) ಜೀವನೊನು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ, ಬಿನ್ನೊಬಿನ್ನೊ ಉಪಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಶಬ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಾಕರಣೊಲೆ ರಚನೆಡ್ ಉಪಬಾಸೆಲು ಒಂತೆ ಎತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ಗಳಸ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡಲಾ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಎಚ್ಚಾದ ತೆರಿಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಾಸೆ ಅಕುಲೆಡ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಅಂಚಾದೆ ಮೆಕ್ಕಾದ ಅರಬ್ಬಿ ಕವಿಕ್ಲೆ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಲು ಇರಾಕ್‌ದ (ಮೆಸಪೋಟೇಮಿಯ) ಅರಸೆರ್ಲಾ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿರಿಯದ ದೊರೆಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಉಪಬಾಸೆಲು ಬಿನ್ನೊ ಆದಿತ್ಂಡಲಾ ಮೆಚ್ಚೊಂದಿತ್ತೆರ್.  

ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್, ಹೀಬ್ರೂ, ಹಿಮ್ಯರೈಟ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಅರಬ್ಬೀ), ಅರಾಮೇಯಿಕ್, ಫೊನೀಷಿಯನ್, ಇಥಿಯೋಪಿಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಬ್ಬೀ ಇಂಚಿನ ಏಷ್ಯೊದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗೊಡುಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಬಾಸೆಲು ಸಿಮಿಟಿಕ್ ಬಾಸೆದ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್ದೊ.  ಬೈಬಲ್‌ದ ವಂಶಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಆದಂ ಪುದರ್‌ದಾಯನ ವಂಶಪರಂಪರೆಗ್ ಸೇರ್‌ನ ನೋವ ಪನ್ಪುನಾಯನ ಮಗೆ ಸ್ಯಾಮ್‍ನ ಪುದರ್‌ನ್ ಅನುಸರಿಸದ್ ಈ ಬಾಸೆನ್ ಸಿಮಿಟಿಕ್ ಬಾಸೆಲುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಅವೆಕ್ಲೆ ಅಪ್ಪೆಮೂಲೊ ಒಲ್ಪ ಏಪೊ ಪುಟ್ಟ್‌ಂಡ್ ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿಯಂದ್.  ಆಂಡ ಅವೆಕ್ಲೆಡ್ ಒಂಜೆಗೊಂಜಿ ನಿಕಟ ಸಮ್ಮಂದೊ ಉಂಡತ್ತಂದೆ ಪದಕ್ಲೆಡ್, ವ್ಯಾಕರಣ ಪುಟ್ಟ್‌ನೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆನ್ ತೂಂಡ ಅವೆಕ್ಲೆ ಒವ್ವೋ ಒಂಜಿ ಮೂಲ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟ್‌ಯೊಂದ್ ತೋಜುಂಡು.  ಸಿಮಿಟಿಕ್ ಬಾಸೆಲೆ ಅಪ್ಪೆಮೂಲೊ ಪೂರ ಮಾಜಿದ್ಂಡ್ಂದ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ.  ಬೇತೆ ಒವ್ವೇ ಪಿರಾಕ್ದ ಅಂಸೊಲಾ ತಿಕಂದಿನೆಡ್ದಾರ ಮಿತ್ತ್ ನಮೂದಿಸಯಿನ ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಅರಬ್ಬಿ ಬಾಸೆ ಒಂಜೇ ದಿಂಜ ಕಿನ್ಯವುಂದು ಇತ್ತೆ ಅವೊಂಜೇ ಜೀವಂತವಾದುಂಡುಂದು ಊಹೆ.  ಅತ್ತಂದೆ ಅರಬ್ಬೆರ್ ತಂಕ್ಲೆನ ಭೌಗೋಲಿಕ ಸ್ಥಾನೊದ ದೆಸೆಡ್ದ್ ಮರಳುಗಾಡ್‌ಡ್ ವಾಸ ಮಾಲ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಮೂಲ ಬಾಸೆದ ಗುಣೊನು ಹೆಚ್ಚ ಸುದ್ದೊಡು ಹೆಚ್ಚು ಪುಡತ್‍ದ್  ಬಾಸೆಡ್ ಒರಿತೊಂದೆರ್.  ಈ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಅಯಿತವೆ ಆಯಿನ ಇಸೇಸೊ ಗುಣೊಕುಲು ಉಂಡು.  ಅಯಿನ ತಿರ್ತ್ ತೋಜಾಯಿನಂಚನೆ ಮೂಜಿ ವರ್ಗೊಡು ಇಂಗಡಿಸವೊಲಿ.

ಇಂದೆನ್ ಉತ್ತರ ಅರಬ್ಬೀ ದಕ್ಷಿಣ ಅರಬ್ಬೀ, (ಹಿಮ್ಯರೈಟ್) ಬಾಸೆಲುಂದು ಇಬಾಗಿಸದೆರ್.  ಕೆಲವು ವ್ಯಾಕರಣ ಸಿದ್ಧರೂಪೊಲೆಡ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲಿಕೆಡ್ ಸಬ್ದೊಲೆಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅರಬ್ಬೀ ಬಾಸೆ ಚೊಕ್ಕ ಬಾಸೆನ್ ಹೋಲುಂಡು.  ಕ್ರಿ.ಶ. ೬ ನೆದ ರನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಪೊರ್ತುಗು ಯಮೆನ್‌ಡ್ ಹಿಮ್ಯರೈಟ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಪತನವಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ, ದಕ್ಷಿಣ ಅರಬ್ಬೀ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ಆಂಡ್.  ಉತ್ತರ ಅರಬ್ಬೀ fಬಾಸೆ ಮಾತ ಕಡೆಟ್‌ಲಾ ತನ್ನೊ ಯಜಮಾನಿಕೆನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ್.




#Article 458: ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ (279 words)


ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತಿ.

ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವೆರ್ ಪುಟ್ಟ್ ನೆ 1948ಟ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕುದ ದೇವನೂರುಡು. ದೇವನೂರು, ನಂಜನಗೂಡು ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರುಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿಡ್‍ ರ್ದ್ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯರ್ದ್ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೊಂಡೆರ್. ಕೆಲವು ಕಾಲ ಮೈಸೂರುದ ಸಿ.ಐ.ಐ.ಎಲ್.ಡ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನ ಮಹಾದೇವೆರ್ ಅಲ್ಪದ  ಬೇಲೆಗ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರ್ ದ್ ವ್ಯವಸಾಯೊಡು ತನನ್ ತಾನ್ ತೊಡಗಾವೊಂಡೆರ್. ಮೇರ್ ‘ಒಡಲಾಳ' ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಷತ್ 1984ರ ಉತ್ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೌರವಿಸಾಂಡ್.  1991ಡು ಇಂಬೆರ್ ಬರೆಯಿನ ‘ಕುಸುಮಬಾಲೆ’ ಪನ್ಪಿ ಕೃತಿಕ್ಕ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ಂಡ್. ಕರ್ನಾಟಕೊದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯಿನ ದೇವನೂರ ಮಹಾದೇವೆರ್ 1989ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕೊಡು ನಡತಿನ ‘ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ’ಡು ಭಾಗವಹಿಸಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ೨೦೧೧ಟ್ ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವೆರೆಗ್ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಮೇರೆನ ಕೃತಿಕುಲು ‘ದ್ಯಾವನೂರು’, ‘ಒಡಲಾಳ’ ಬೊಕ್ಕ ‘ಕುಸುಮಬಾಲೆ’.

ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಮೇರ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲೂಕುದ ದೇವನೂರುದಾರ್. ಪುಟ್ಟ್ ನೆ ೧೦ ಜೂನ್ ೧೯೪೮ಟ್ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಿ.ನಂಜಯ್ಯ (ಪೋಲಿಸ್ ಕಾನ್ಸ್ ಟೇಬಲ್), ಅಪ್ಪೆ ನಂಜಮ್ಮ. ನಂಜನಗೂಡು, ಹುಣಸೂರು ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರುಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪೂರೈಸ್‍ನ ಮೇರ್ ಮೈಸೂರುದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಕೆಲವು ಸಮಯ ಅಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯವಸಾಯೊಗು ಪೋಯಿನ ಮಹಾದೇವೆರ್ ಮೈಸೂರುಡು ನೆಲೆ ಉಂತ್ಯೆರ್. ಬುಡೆದಿ ಕೆ.ಸುಮಿತ್ರಬಾಯಿ, ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು-ಉಜ್ವಲ ಬೊಕ್ಕ ಮಿತಾ. ಫೋರ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂಶೋಧನೆದವೇತನನ್, ಮೈಸೂರುದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿನ್, ಹಾಸನೊಡು ನಡತ್‍ನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳೊನದ ಗುರಿಕಾರೆರೆ ಪದವಿನ್, [೨] .

[ಕುಸುಮಬಾಲೆ] ಮೇರ್ ಬರೆಯಿನ ಕಾದಂಬರಿ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಡ್ ಬರೆಯಿನ ೭೫ ಪುಟೊತ್ತ ಈ ಬೂಕುನು “ಕನ್ನಡೊಗು ಭಾಷಾಂತರಿಸವೊಡು” ಪಂಡ್‍ದ್, ನನೊರಿ ಸಾಹಿತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲೆರ್ ಹಾಸ್ಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅತ್ ಮಟ್ಟ್ ಗ್ ಮೈಸೂರುದ ಹಳ್ಳಿ ನುಡಿಗಟ್ಟ್ ಲ್ ಈ ಬೂಕುಡು ಉಂಡು.

ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವೆರ್ `ಕರ್ನಾಟಕ ದಲಿತ ಸಂಘರ್ಷ ಸಮಿತಿ'ದ ಸ್ಥಾಪಕೆರೆಡ್ ಒರಿ. ಮೇರ್ ಇತ್ತೆ `ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ವೋದಯ ಪಕ್ಷ'ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಅರೆನ ಪುಟೊ
ವರ್ಗೊಲು (++): Pages using div col with unknown parametersArticles with unsourced statementsಸಾಹಿತಿನಕುಲು (−) (±) (↓) (↑)ಪತ್ರಕರ್ತೆರ್ (−) (±) (↓) (↑)೧೯೪೯ ಪುಟ್ಟು (−) (±) (↓) (↑)ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (−) (±) (↓) (↑)ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (−) (±) (↓) (↑)ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (−) (±) (↓) (↑)ಲೇಖಕರು (−) (±) (↓) (↑)ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು (−) (±) (↓) (↑)(+)




#Article 459: ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ (171 words)


ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ((ನವೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೮೮೯ - ಮೇ ೨೭, ೧೯೬೪)) ಒರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆ, ಭಾರತದ ಸುರುತ ಪ್ರಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದುಂಬುಲ ಅವೆಡ್ದ್  ಬೊಕ್ಕಲ ರಾಜಕೀಯೊಡು ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ.  1947ಡ್ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ್  ತಾಪನೆಯಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1964ಡ್  ಆರ್ ಸಯಿಪುನೆ ಮುಟ್ಟ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಮಾಜವಾದ ತತ್ವದ,  ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತ್ಯತೀತತತ್ವದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸ್ವತಂತ್ರ  ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ ಪನ್ಪಿ ಪುಗರ್ತೆ ಆರೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಭಾರತದ ಜೋಕುಲು ಆರೆನ್ ಚಾಚಾ ನೆಹರು (ಅಂಕಲ್ ನೆಹರು) ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್.

 

ಶ್ರೀಮಂತ ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಆನಂದ್ ಭವನ ‍ಪನ್ಪಿ ಅರಮನೆತ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಇಂಚ ಮಾತ ಸವಲತ್ತ್‌ದ ವಾತಾವರಣೊಡು ಬಳತಿನಾರ್ ನೆಹರೂ .ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಖಾಸಗಿ ಗವರ್ನೆಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೀಚರೆನ ಮುಖಾಂತರ ಇಲ್ಲಡೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರ್ಪಾಯೆರ್.  ಟೀಚರ್ ಫರ್ಡಿನ್ಯಾಂಡ್ ಟಿ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ದು ವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಆಸಕ್ತಿ  ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಡ್ ತನ್ನ ೧೩ನೇ ವರ್ಸೊಡು ಕುಟುಂಬದ ದೋಸ್ತಿ  ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಪನ್ಪಿನಾರೆಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್ . ಆಂಡಲ, ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಟ್  ಅರೆನ ಆಸಕ್ತಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಒರಿದಿಜ್ಜಿ.  ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ಬುಡ್ಡು ಪೋಯಿಬೊಕ್ಕ  ನೆಹರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿನ್ ಬುಡಿಯೆರ್. ಸುಮಾರು ಮೂಜಿ ವರ್ಷ ಕಾಲ ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ನೆಹರುನೊಟ್ಟುಗು ಇತ್ತೆರ್ ಅರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಧೊಟು  ಪ್ರಭಾವ ಬೋರ್ದ್ಂಡ್
ನೆಹರೂನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಈ ಆಸಕ್ತಿಲು ಅರೆನ್ ಬೌದ್ಧ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೊಲೆನ ಅಧ್ಯಯನೊಗು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಂಡ್.  ಬಾಲ ರಾಮ್ ನಂದರೆ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಂಥೊಲು ನೆಹರೂಗು ಭಾರತದ [ಭಾರತದ] ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆದ ಸುರುತ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪುನವಾದಿಪ್ಪುಂಡು .

 




#Article 460: ಮಂಜೊಲ್ತಿರೆತಡ್ಯೆ (111 words)


ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, [ಆಟಿ] ಬೊಕ್ಕ ತುಡರ್ ಪರ್ಬದಪಗ ಮಂಜೊಲ್ತಿರೆತಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನವು ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಈ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಮಂಜಲ್ದಿರೆತ್ತ ಗಟ್ಟಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಂಜಲ್ದ ದೈತ ಇರೆನ್ ಕೊಯಿದ್ ಆ ಇರೆಟ್ಟ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಮಂಜೊಲ್ದಿರೆತಡ್ಯೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಅಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬೊಕ್ಕ ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿದಪಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಸಮಯಡೇ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಮಂಜಲ್ದ ಇರೆ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ತಿಕ್ಕುನ ಸಮಯ ಅತ್ತಂದೆ ಆಯಿತ್ತ ಅಡ್ಯೆ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂದ್ಂಡ ಸೀಕ್ ದ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಟದ ಶಕ್ತಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ತುಳುವೆರೆನವು.

ಅರಿನ್ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾಡ್‍ದ್, ಬೊದ್‍ಲೆನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸರಿಯಾದ್ ಲುಂಬುದು ಕಡೆವೊಡು. ಅವು ಗರಿಗರಿ ಕಡೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ. ಮಂಜಲ್‍ದ ಇರೆಕ್ಕ್ ಅರಿತ್ತ ಬಂದೊನು ಪತ್ತಾದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಬೆಲ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರೆದಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಬೆರೆಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಾಡೊಡು. ಪರಿಮಳೊಗು ಏಲಕ್ಕಿದ ಪೊಡಿ ಮಿಶ್ರ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚ ಪಾಡ್‍ನ ಇರೆನ್ ಮಡಿತ್‌ದ್ ತೊಂದುರುದ ಕರಟ್ಟ್ ದೀದ್ ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೆಯ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಅಡ್ಯೆ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ರುಚಿಲಾ, ಪರಿಮಳಲಾ, ಶರೀರೊಗು ಎಡ್ಡೆಲಾ.




#Article 461: ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು (207 words)


Vishnu as Narasimha kills Hiranyakashipu, stone sculpture from Halebidu, Karnataka
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಪಂಡ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ಅಣ್ಣೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಅಮ್ಮೆರ್, ಕಯಾದುನ ಕಂಡನಿ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥೊಡು ಹಿರಣ್ಯ ಪಂಡ್ಂಡ ಬಂಗಾರ್(ಚಿನ್ನ), ಕಶಿಪು ಪಂಡ್ಂಡ ಮೆತ್ತನೆದ ಹಾಸಿಗೆ(ಮೆದುಶಯ್ಯೆ) ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ.

ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಬೌತಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಬಲೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅಜ್ಞಾನರ್ದು ಸೈಪುನೆನೆ ಗೆಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಪಿದಡ್‍ದ್ ಘೋರವಾಯಿನ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಯನ ಘೋರ ತಪ್ಪಸ್ಸ್ ಗ್, ಅದ್ಬುತ ಶಕ್ತಿಗ್, ಮಾತ ಗ್ರಹೊಕುಲು, ಜನಕುಲು ನಡುಗೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ ಆಯಿನ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರೆನೇ ಭೂಮಿಗ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಬರಪುನಂಚ ಮಲ್ತೆ, ಬ್ರಹ್ಮೆ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಂಕ್ ಸಾವೇ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಅಮರತ್ವದ ವರನ್ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಬ್ರಹ್ಮಡ ಕೇಂಡೊನುವೆ.
ಅಪಗ ಬ್ರಹ್ಮೆ ಸಕಲ ಗ್ರಹೊಕುಲೆನ ಬೌತಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ ಆಯಿನ ಸ್ವತ; ಯಾನೇ ಅಮರೆ ಆದ್ ಇಜ್ಜಂದಿನೆರ್ದ್ ಯಾನ್ ಅಂಚಿನ ವರನ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪುಜಿ ಪಂಡ್‍ದ ಪನ್ಪೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆ (೮-೧೭) ಮುಟ್ಟಡ್ ಬ್ರಹ್ಮೆ ಮಸ್ತ್ ದೀರ್ಘ ಕಾಲೊ ಬದುಕುನಾಯೆ ಅಂಡಲಾ ಅಯೆ ಸೈಯಂದೆ ಉಪ್ಪುನಾಯೆ ಅತ್ತ್ ಪನ್ಪುನವು ದೃಡಪಟ್ಟ್ ದ್ ಉಂಡು.
ಬಂಗಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಉಂದೆತ್ತ ಆಸಕ್ತಿಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ಭೋಗಿಸವುನ ಅಮರತ್ವದ ವರನ್ ಆಯೆ ಕೇಂಡೆ. ಬ್ರಹ್ಮೆ ಅಯಿನ್ ಕೊರಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಎಂಕ್  
ನರಮಾನಿರ್ದ್, ಪ್ರಾಣಿಲೆರ್ದ್, ದೇವತೆಲೆರ್ದ್, ಭೂಮಿ, ನೀರ್, ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಓವ್ವೇ ಆಯುಧಲೆರ್ದ್ ಮರಣ ಬರಂದಿನಂಚ ವರೊನು ಪಡೆಯೊಂಡೆ. ಉಂದೆರ್ದ್ ಎಂಕ್ ನನ ಸಾವು ಪನ್ಪುನವೇ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮೂರ್ಖನಲೆಕೊ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತೆ.

ಕಡೆಕ್ ಭಗವಂತೆ ಅರ್ಧ ಮಾನವೆ ಅರ್ಧ ಸಿಂಹ ಇಂಚ ನರಸಿಂಹನ ಅಬತಾರೊಡು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುನು ಕೆರ್ಪೆರ್. ಅಯೆ ಕಲ್ಪನಾತೀತವಾಯಿನ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಕ್ತಿನ ತುಡೆಟ್ಟ್ ಉಗುರುಡು (ನಖಗಳಿಂದ) ಕೆರ್ಪೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ದೇವೆರ್ ಕೊರ್ ನಾತ್ ಆಯುಷ್ಯೊಡು ನರಮಾನಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನೊನು ಪಡೆದ್ ಸಮಾಜೊಡು ಜ್ಞಾನಿಯಾಗದ್ ಬದುಕೊಡು. ಉಂದು ಇಂಜಿ ಪುರಾಣೊ ಆಂಡ್. ಸತ್ಯ ಹಿರಣ್ಯ ಒರಿ ದಾನವ ವಂಶೊಗು ಸೇರಿನಾಯೆ. ಧರ್ಮೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಅಧರ್ಮೊಗು ನಡತಿನ ಸಂಘರ್ಷನೇ ಇನಿ ಪುರಾಣವಾದ್ ನಮ್ಮ ದುಂಬು ಉಂಡು.

ಉಂದೆನ್ ತೂಲೆ:




#Article 462: ಇಟ್ಟೆಲ್ (266 words)


ಇಟ್ಟೆಲ್ ಬಂಟ್ವಾಳೊರ್ದು ೧೮ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಊರು. ಉಂದು ಪುತ್ತೂರುರ್ದು ೧೪ಕಿ.ಮೀ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಮಂಗಳೂರುರ್ದ್ ೪೦ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೦೮ತ ಚುನಾವಣೆ ಮುಟ್ಟ ಇಟ್ಲೆಲ್ ಒಂಜಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ್ತ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಕೃಷಿಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಇತ್ತ್ ದ್ ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಕೊಕ್ಕೋ, ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿ, ತಾರಾಯಿ, ಬೀಜ[ಗೇರುಬೀಜ] ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ಬುಲೆಪವೆರ್. 
೨೦೧೧ತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಲೆಕ್ಕಚಾರೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಹಿಂದುಲು(೬೩.೬೯%) ಬ್ಯಾರಿಲು[ಮುಸ್ಲಿಮ್](೩೧.೫೩%) ಕ್ರಿಶ್ಚನ್[ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್]ದಕುಲು(೪.೭೦%)ಇತರ ಜಾತಿದಕುಲು (೦.೦೮%) ಮುಲ್ಪ ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಮೂಲು ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಮಲೆಯಾಳಂ, ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಉಂಡು. ಉಂದೆನೆ ಪಾಂಡವೆರೆಡ ಒರಿ ಆಯಿನ ಬೀಮೆ ತನ್ನ ಗದೆಟ್ಟ್ ತಿರ್ ಗಾದೆ ಪನ್ಪಿ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಎತ್ತರವಾಯಿನ ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪನ್ಪಿ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಲಾ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಉಂಡು. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಪೇಂಟೆರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರೊಡು ಶ್ರೀ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಮಂದಿರ ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಅನ್ನಮೂಲೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಉಂಡು.

ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಡೊಂಬ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮನೆತನೊಗು ಸೇರ್ ನ ಇಟ್ಟೆಲ್‍ದ ಅರಸುನಕುಲು ಈ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇಟ್ಟೆಲ್‍ದ ರಾಜಮನೊಗು ಸೇರ್ ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಠೆರ್ ಇನಿಕ್‍ಲಾ ಇಟ್ಟೆಲ್‍ದ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತು ಉಪ್ಪುನ ೧೬ ದೇವಸ್ಠಾನೊನೆಲೆನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊ ವಹಿಸಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇಟ್ಟೆಲ್/ವಿಟ್ಲದ ಪಿದಯಿದ ಬಾಗೊಲೆಡ್, ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ಲುದ ಪರಿಸರೊಡು ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಧ ಅರಮನೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ತೂವೊಲಿ. ಅರಸು ಮನೆತನೊದ ಸುಮಾರ್ ಅಜಿಪ್ಪ ಕುಟುಂಬದ ಜನಕುಲು ಅವುಲು ಇತ್ತೆಲಾ ವಾಸಿಸುಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮುಲ್ಪದ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಐನ್ ಶಿವಲಿಂಗೊಲೆನ್ ಪಾಂಡವೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊರ್ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ ಉಂಡು. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಕಳಂಜಿಮಲೆ ಪನ್ಪುನ ಕಾಡ್ ರ್ದ್ ಆವೃತವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ಕಾಡ್‍ಡ್ ಬಕಾಸುರೆ ಪನ್ಪಿ ರಕ್ಕಸೆ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುರಾಣದ ಕತೆಟ್ಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬಕಾಸುರೆ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆ ಪನ್ಪುನ ಗುಹೆ ಒಂಜೆನ್ ನಮ ಇತ್ತೆಲಾ ತೂವೊಲಿ. 

ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರಡ್ಡ್ ಬಸ್‍ಕುಲು ಉಂತುನ ಜಾಗೆಲು ಉಂಡು ಒಂಜಿ ಸರಕಾರೊದ ಬಸ್ ಉಂತುನ ಜಾಗೆ ಅಂಡ ನನೊಂಜಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಉಂತುನ ಜಾಗೆ. ಇಟ್ಟೆಲ್‌ರ್ದ್ ಸೀದಾ ಬಸ್‍ಕುಲೆನ ಸಂಪರ್ಕೊ ಕುಡ್ಲ, ಪುತ್ತೂರು, ಕಾಸರಗೋಡು, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಉಪ್ಪಳ, ಹೊಸಂಗಡಿ, ಸಾಲೆತ್ತೂರು, ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡು, ಕಲ್ಲಡ್ಕ, ಕಬಕ, ಕನ್ಯಾನ, ಪೆರ್ಲ, ಬದಿಯಡ್ಕ, ಪಾಣಾಜೆ, ಒಡಿಯೂರು, ಆನೆಕಲ್ಲ್, ಮುಡಿಪು, ತೊಕ್ಕೊಟು, ದೇರ್ಲಕಟ್ಟೆ, ಅಡ್ಯನಡ್ಕ, ಸಾರಡ್ಕ, ಪೆರುವಾಯಿ, ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಕಾಸರಗೋಡುರ್ದು ಸೀದಾ ಪುತ್ತೂರುಗು ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಬಸ್ಸುಕುಲು ಇಟ್ಟೆಲ್‌ದ ಸಾದಿಯಾದೇ ಪೋಪ. 




#Article 463: ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ (108 words)


ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ ಉಂದು ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಪುನ ಪೋರ್ತುಡು ತುಲುವೆರ್ ವಿಸೇಸೊವಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತಿನಸ್.

ಒಂಜಿ ಅಳತೆ ಬೊಲಂತೆ ಅರಿನ್ ದೆರೊಂದು ನೀರ್ ಡ್ ಬೊದ್‍ಲೆರೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ದೀವೊಡು. ಬೊಲಂತರಿ ಬೊದ್‍ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ಸರಿಯಾದ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಕಡೆಯೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಅಂಚ ಅರಿ ಕಡೆನಗ ಅಜತ್‌ದ್ ದೀತ್‍ನ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್‍ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಕಡೆಯೆರೆ ಪಾಡ್‍ನ  ಅರಿತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ತಾರಾಯಿ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಂದನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಈ ಒಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ದೋಸೆದ ಬಂದದಾತ್ ನೀರ್ ಆಯೆರೆಬಲ್ಲಿ. ಅಮಚ ಕಡೆದ್ ದೆತ್ತಿ ಬಂದನ್ ಬಾರೆದ/ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಒಂತೆ ಒಂತೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಮಡಿತ್‍ದ್ ತೊಂದುರುದ ಕರಟ್ಟ್ ಬೈಯೆರೆ ದೀವೊಡು. 
ಅವು ಬೈಯೆರೆ ಸುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ಒಂಜರೆ ಗಂಟೆ ಬೋಡು. ಬೈಯಿತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಶುಂಠಿದ ಚಟ್ನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಿಯದ ನೈಟ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ತಿನೊಲಿ. ಉಂದೆನ್ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 464: ವೇದವ್ಯಾಸ (224 words)


ವ್ಯಾಸೆ ಅತ್ತಂಡ ವೇದವ್ಯಾಸೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಪರಂಪರೆಡು ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಮಲ್ಲ ಪುದರು. 

ವ್ಯಾಸೆರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊದ ಮಲ್ಲ ಕಾವ್ಯೊ ಮಹಾಭಾರತೊನು ಬರೆಯಿನಾರ್. ಸಾವಿರೊಡ್ತು ಜಾಸ್ತಿ ವರ್ಸೊ ಕಾಲೊಡ್ತು ಪಿರಾಕ್‌ಡ್  ಭಾರತೊಡು ನಡತಿನ ಸಂಗತಿಲೆನ್ ಆಧಾರ ದೀಡ್ದ್ ಮಹಾಭಾರತೊ ಬರೆಯಿನೆ. ಆಂಡಲಾ ಮಹಾಭಾರತೊ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕಾವ್ಯೊ. ಅಂಚಾದ್ ವ್ಯಾಸೆರೆ ಕಾಲ ಬೊಕ್ಕ ದೇಸೊಲೆನ್ ಕತೆಲೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನೆ ದಿಂಜ ಕಸ್ಟೊ.  ಮಹಾಭಾರತೊದ ಪ್ರಕಾರೊ, ವ್ಯಾಸೆರ್ ಪರಾಶರ ಮುನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನಾಯನ ಮಗಳಾಯಿನ ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಿ ಅತ್ತಂಡ ಸತ್ಯವತಿನ ಮಗೆ. ಪುಟ್ಟ್‌ನೆ ಯಮುನಾ ಸುದೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಉಲಿಯೊಡು. ಉಂದು ಇತ್ತೆತ ಕಾಲತ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಜಲುವಾ ಜಿಲ್ಲೆದ 'ಕಲ್ಪಿ' ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆದ ಕೈತಲ್ ಉಂಡು. ವ್ಯಾಸೆರೆ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪಾದಿಪ್ಪುನೆಗ್ ಕಾರಣೊ  'ಕೃಷ್ಣ' ಪಂದ್‍ಲಾ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉಲಿಯೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಕಾರಣ 'ದ್ವೈಪಾಯನ' ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಇಂಬೆರೆನ್  ಕೃಷ್ಣ-ದ್ವೈಪಾಯನ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.   ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಇಂಬೆರ್ ಏಳ್ ಚಿರಂಜೀವಿಲೆಟ್ ಒರಿ.

ಹಿಂದೂಳೆನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಬೆರ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊದ ಒಂಜಿ ವೇದೊನು ನಾಲ್ ವೇದೊಳಾದ್ ವಿಂಗಡಿತ್‍ನ ಕಾರಣೊ ವೇದವ್ಯಾಸ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದಾರಾಂಡ್. ಈ ಪುದಾರ್‍ಡೇ ಇಂಬೆರ್ ಮಾತೆರೆಗ್‍ಲಾ ಗೊತ್ತುಪ್ಪುನೆ. ವ್ಯಾಸೆರ್ ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯೇ ಅತ್ತಂಡ ಒಂಜಿ ಗುಂಪೇ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಅಲೋಚನೆ ಉಂಡು.

ವ್ಯಾಸೆರ್ ಮಹಾಭಾರತೊ ಬರೆಯಿನಾರ್. ಅತ್ತಾಂತೆ ಆರೆಗ್ ಈ ಮಾಹಾಕಾವ್ಯೊಡು ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು.  ಇಂಬೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಸಯಿನೆಡ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ  ಹಸ್ತಿನಾಪುರೊತ ಶಂತನು ರಾಜನ್ ಮದಿಮ್ಮೆ ಆತ್ ರಡ್ಡ್ ಆನ್ ಜೋಕುಳೆನ್ ಪೆದ್‍ತಳ್. ಈ ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ಜೋಕುಳಿಜ್ಜಾಂತೆ ಸಯಿಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕ್ರಮೊತ್ತ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯೋಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸತ್ಯವತಿ ವ್ಯಾಸರೆಗ್ ಆಳೆನ ಸಯಿನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಪರವಾದ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಳೆನ್ ಪುಟ್ಟಾಯೆರ ಪಣ್ಪಾಳ್. ಅಂಚನೆ ವ್ಯಾಸೆರ್ ರಾಜನ ಬುಡೆದಿಯೆರಾಯಿನ ಅಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಬಾಲಿಕೆರೆಡ್ತ್ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಂಡುಗು ಅಮ್ಮೆರಾಪೆರ್.   

ಮಹಾಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಬೂಕುಡು ಇಂಬೆರ್ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊನ್ ಬರೆಯರ ಗಣೇಶನ್ ಕೇಣ್ಪೆರ್.  ಗಣೇಶೆ ವ್ಯಾಸೆರೆಗ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊನ್ ಒಂಜಿ ಕ್ಷಣಲಾ ಉಂತಾವಂತೆ ಪಣಿಯೆರ ನೇಮೊ ಪಣ್ಪೆರ್. ಇಂದೆಗ್ ಪ್ರತಿಯಾತ್ ವ್ಯಾಸೆರ್ ಪಂಡಿನ ನೇಮೊ ಪಂಡ್ಂಡ ಯಾನ್ ಪಂಡಿನ ಒಂಜೊಂಜಿ ಶ್ಲೋಕನ್‍ಲಾ ಗಣೇಶೆ ಅರ್ತೊ ಮಲ್ತೊಂದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರೆವೊಡುಂದ್. ಇಂಚ ವ್ಯಾಸೆರೆಗ್ ಬಚ್ಚಿನಗ  ಕಷ್ವಾಯಿನ ಸಂಸ್ಕೃತತ ಶ್ಲೋಕನ್ ಪಂಡೊಂಡೊಂದ್ ಇತ್ತೆರ್.




#Article 465: ಕೋಗಿಲೆ (321 words)


ಕೋಗಿಲೆ ಕುಕುಲಿಡೆ ಕುಟುಂಬಗು ಸೇರಿನ ಪಕ್ಕಿ.ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಕ್ಕೆದ ಗೊಡುಡ್ ತೆತ್ತಿ ದೀಪುಂಡ್.ಅವು ಬುಳೆಯಿಲೆಕ ಅಯ್ತ ಕಂಟಡ್ ಬುಲ್ಪರ ಶುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಅಯ್ತ ನಿಜ ಸ್ಡರುಪ ಕಕ್ಕೆಗ್ ಗೊತ್ತಾದ್ ಅವು ಅಯ್ನ ಅಯ್ತ ಗೂಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುಂಡು.

ಕೋಗಿಲೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯಾವಾದು ಮದ್ಯಮ ಗಾತ್ರೋದ ತೆಲ್ಪು ಪಕ್ಕಿಲು.ಅಯ್ಟ ಕೆಲವು ಜಾತಿ ವಲಸೆ ಉಲ್ಲ.ಕೋಗಿಲೆ ತೆನಸ್ ಆದ್ ಕೀಟಲೆನ್ ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟಕುಲ್ನ ಕಿನ್ನಿ ಲೆನು ತಿನ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾನಿಲೆನು ತಿನ್ಪುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಫಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು.ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಶಲುಡ್ದು ನರಮನಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಡು ಕೋಗಿಲೆದ ಪಾತ್ರೊ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣೋಡ್ ದೇವತೆ ಹೇರಾ ಆದ್ ತೋಜಾವೊಂದೆರು.

ಕೋಗಿಲೆ ಕುಟುಂಬೊಡು ಕ್ಯಕುಲಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ ’Asian emerald cuckoo (Chrysococcyx maculatus) ಪನ್ಪಿನ ಉಪ ಕುಟುಂಬ ಉನ್ಡು.ಯುರೋಪ್  ದೇಶೊಡು  ಕೋಗಿಲೆ ಲಕದ ಪಕ್ಕಿಲೆನು ಈ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೆರ್ಪಾದೆರು.ಕೋಗಿಲೆ, ರೋಡ್‌ರನ್ನರ್‌,  ಮಲ್ಕೋವಾಸ್‌, ಕೋವಾಸ್‌, ಕೊಕೊಲ್‌ಸಮಸ್‌ ಬುಕ್ಕ ಅನಿಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಬೇಧದ ಉಪ ಜಾತಿಲು ಉಲ್ಲ.

ಆಣ್ ಕೋಗಿಲೆಲು ಮಿಂಚುನ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು ಮಂಜೋಲು ಬಣ್ಣೋದ ಕೊಕ್ಕು ಉಪ್ಪುಂಡ್ .ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೋದ ಕಣ್ಣ್ ಉಂಡ್. ಪೊಣ್ಣೂ ಕೋಗಿಲೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪಂಡು.
ಅಯ್ತ ಮೈಟ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊದ ಯೆಲ್ಯ ಪಟ್ಟೆಲು ಇಪ್ಪುವ.

ಕೋಗಿಲೆ ಭಾರತ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಶ್ರೀಲಂಕ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ,ಬಾಂಗ್ಲದೇಶ,ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಶೊಲೆಡು ತೋಜುದುಬರ್ಪ.ಈಶಾನ್ಯ ಬಾರತೊಡು ತೋಜುಬರ್ಪುನ ಕೋಗಿಲೆಲು ಬೇತೆ ಜಾಗೊಲೆನ ಕೋಗಿಲೆಡ್ದ ಗಾತ್ರೊಡು
ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುವ.

ಕೋಗಿಲೆಲು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಾಡ್ ಡ್,ತೋಟೊಡ್,ಜಾಸ್ತಿ ಇರೆ ಇಪ್ಪುನ ಮರೊಟ್ ದಿಂಜಿನ ಬಯೊಲಡು ಇಪ್ಪುಂಡು  ಉಂದು ಊರುಡು ಜಾಸ್ತಿ ನಗರ  ಪ್ರದೇಶ ದ ಮರೊಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಕೋಗಿಲೆ ಮರರ್ದ್ ನೆಲಕ್ ಜಪ್ಪಂದಿನ ಪಕ್ಕಿ.ಚಲಿಗಾಲೊಡ್ ಅವು ಇಜ್ಜೆ ಪನ್ಪಿಲೆಕ ಶಬ್ದ ಮಲ್ಪಂದೆ ಬದ್ಕುಂಡು.ಸುಗ್ಗಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಗಾಲ ದ ಸಮಯೊಡು ಬುಲ್ಪರ ಶುರು ಮಲ್ಪುಂಡು.ಅರೆಗಾಲೊಡು ಇಡಿ
ಅಯ್ತ  ಬುಲಿಪು ಕೆನುನೆ ಕುಶಿ.ಆಣ್ ಕೋಗಿಲೆ ಮಾತ್ರ ಶೋಕುಡು ರಾಗೊಡು ಬುಲಿಪುನು.ಕೂ... ಕೂ ಪಂದು ಯೆಲ್ಯ ದ್ವನಿರ್ದ್ ಶುರು ಮಲ್ತ್ .ಐಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೊರು ಬುಲಿಪುಂಡು.ಪೊಣ್ಣು ಕೋಗಿಲೆ ಆತು ಶೋಕ್ ಬುಲಿಪುಜಿ.

ಕೋಗಿಲೆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಲು. ಉಂದುವೆ ನೆತ್ತ ವಿಶೇಶ. ಕಿನ್ನಿ ದೀವರ ಕೋಗಿಲೆ ಯೇಪಲಾ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುಜಿ.ಪೊಣ‍್ಣು ಕೋಗಿಲೆ ಕಕ್ಕೆ ದ ಗೂಡುಗು ಕಂಡ್ ದ್ ಪೋದು ತೆತ್ತಿ ದೀಪುಂಡು.
ಅಂಚಾದ್ ಕೋಗಿಲೆ ಬೊಕ್ಕ ತೆತ್ತಿ ದೀಪುನ ಸಮಯೊ ಸಾದರನವಾದ್ ಒಂಜೆ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಆಣ್ ಕೋಗಿಲೆ ಕಕ್ಕೆದ ಗೂಡುದ ಕೈತಲ್  ಬತ್ತದು,ತೆತ್ತಿ ಕಾತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಕಕ್ಕೆಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಕೊರ್ದು ಐತ ಬೆರಿಯೆ ಬರ್ಪಿಲೆಕ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಈ ಸಮಯೊನೆ ಕಾತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣು ಕೋಗಿಲೆ ಕಕ್ಕೆ ಗೂಡೂಗ್
ಪೋದು ಕಕ್ಕೆ ದ ತೆತ್ತಿನೆ ಹೋಲು ನಂಚಿನ ಐತ ಕೋಗಿಲೆ ತೆತ್ತಿನ್ ಕಕ್ಕೆದ ಗೂಡುಡ್ ದೀಪುಂಡು. ಈ ಬೇಲೆಡು ಯೆತೋ ಸರಿ ಕಕ್ಕೆ ನಡುಕು ತಿಕ್ಕದು ಸೈಪುಂಡು. ಜೋಡಿ ಕಕ್ಕೆಲು ಗೂಡುಗ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಐಕ್ ಗೊತ್ತಿಪ್ಪಂದೆ ಕೋಗಿಲೆ ದ ತೆತ್ತಿಗ್ ಲಾ ಕಾವು ಕೊರ್ದು ಕಿನ್ನಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಕಿನ್ನಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕಲೈಕ್ ಗೊತ್ತಾವಂದೆ ಐಕ್ಲ ತಿನ್ಪಾವುಂಡು.

ಕೋಗಿಲೆದ ಕಿನ್ನಿಲು ಮಸ್ತು ಚಾಲ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.ತಿದ್ಯಪ್ಪೆ ಗುಟುಕು ಕೊರ್ನಗ ಬೇಗ ಆಯ್ತ ತೆನಸ್ ದೆತೊನುಂಡು.ಅನ್ಚಾದ್ ಈ ಕೋಗಿಲೆ ಕಿನ್ನಿಲೆನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬೇಗ ಆಪುಂಡು.ತಿದ್ಯಪ್ಪೆ ಈ ಕಾರಣ ನಡ್ದ ,ಪಕ್ಕಿ ಗೂಡುಡು ತೆತ್ತಿ ದೀಪುನ ಸಮಯನು ತೂದು -ಅಯ್ತ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಾದು -




#Article 466: ಜಾರಿಗೆ (137 words)


ಜಾರಿಗೆ  ಅಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪುಳಿತ್ತ ಪುದರ್ . ಉಂದು  ಕಾಡ್ ಡ್ ಬುಳೆಪಿ  ಪುಳಿ. ಉಂದು ಕಿತ್ತಳೆದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಮರ ಮಲ್ಲಾದ್ಗ್ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಇರೆಕ್ಕುಲು ದಪ್ಪಲಾ ಕಡು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದಲಾ  ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಸುರುಟ್ಟು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದವುಲಾ ಬುಲೆನಗ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು. 

ಜಾರಿಗೆ ಬುಳೆದ್ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಬನ್ನಗ ಅವೆನ್ ಕೊಯ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಐತ ಉಳಯಿ ಇತ್ತಿ ಬೀಜೊನು ದೆತ್ತ್ ದ್ ಆ ಓಡುನು ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾಂಡ ಬಳಕೆಗ್ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಚೋಳಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನಾಂಡಲಾ ನೇರ ಅವೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಜಿ. ಆ ಓಡುನು ನೀರ್ ಡ್ ನನೆಯೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಆ ನೀರ್ ನ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ನುಂಗಯಿನ ಜಾರಿಗೆ ಸುರುಟ್ಟು ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಪುಪ್ಪುಂಡು. ವರ್ಷ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು.

ಮೀನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಪುಣ್ಕೆ ಪುಳಿತ್ತ ಬದಲ್ ಗ್ ಈ ಪುಳಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಆಂಡ ಪುಣ್ಕೆದ ಪುಳಿನ್ ಅರೆಪು ಕಡೆನಗ ಒಟ್ಟುಗು ಕಡೆವೊಲಿ. ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿತ್ತ ನೀರ್ ಮಾತ್ರ ಪಾಡ್ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಡು. ತುದೆತ್ತ ಮೀನ್ ದ ಕಜಿಪುಗು ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.   ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್ ಗ್ ಜಾರಿಗೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಮದ ಪಲದೆಗ್ ಲಾ ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 467: ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ (397 words)


ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ (ಕ್ರಿ.ಪೂ ೫೫೭-೪೪೭) ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮಾತ್ರತ್ತಂದೆ, ಚತುರಾರ್ಯ ಸತ್ಯೊಲಾಯಿನ ದುಃಖ, ದುಃಖದ ಪುಟ್ಟು, ದುಃಖದ ದೆಂಗಾವುನ, ಬೊಕ್ಕ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆದಂಚಿ ಕೊನೊಪುನಂಚಿನ ಅಷ್ಟಾಂಗಿಕ ಮಾರ್ಗೊನು ನಾಡ್‌ದ್ ಪತ್ತಿನ ದಾರ್ಶನಿಕೆ.

ಸುರುತ ಪುದರ್ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ. ಪ್ರಜಾಪತಿದೇವಿ ತಾಂಕ್‌ನೆಡ್ದಾತ್ರ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೌತಮೆಂದ್‌ಲ, ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆಯಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬುದ್ದೆ ಪಂದ್ ಪುದರಾಂಡ್. ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪ, ಲೋಭ, ಮೌಢ್ಯೊಲೆನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಗೆಂದಿನಾಯಗ್ ಬುದ್ಧ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗನೆ  ಅಪೂರ್ವವಾಯಿನ ಮಾಹಾಪುರುಷೆರೆನ ಲಕ್ಷಣ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ದೈವಜ್ಞರ್ ತೆರಿದಿತ್ತೆರ್. ಸಿದ್ದಾರ್ಥಗ್ ೩೨ ಚಿನ್ಹೆಲಿತ್ತ್ಂಡ್, ಉದ್ದ ಕೈ
, ಅಗಲ ಎದೆ, ಊರ್ಧ್ವಮುಖ ರೋಮಧಾರೆ,  ಉದ್ದದ ಬಿರೆಳ್‌ಲ್,  ಮೆತ್ತೆನದ ಕೈಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಮೆದು ಪಾದೊಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್

ಸ್ವಪ್ನ ಸಂಕೇತದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯೆರ್ ಮಾಯಾದೇವಿ ಆಣ್  ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದುವಳ್ . ಬಾಲೆ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷಕ್ತೆ ಆಂಡ ಚಕ್ರಾಧೀಶ್ವರೆಲ, ಸಂಪದ್ಫರಿತೆ ಆಪೆಂದ್‌ಲ , ರಾಜ್ಯಕೋಶೊದ ಅಧಿಕಾರ ಬುಡ್ದು ಯೋಗಿಯಾಂಡ, ಮಹಾಯೋಗಿಯಾದ್ ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ ನರಮಾನಿಯಾಪೆದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ರಾಜ ಶುದ್ಧೋಧನೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಪುನ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಉಂಡು ಪಂದ್  ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆಡ್ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಕಲ್ಪಾಟಿಕೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜದೆರ್. ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಸರ್ವ ವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತೆ ಆಪುನಂಚ, ಕುಲಗುರುಟ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರ್ಪಾದ್ ತೃಪ್ತಿ ಆವಂದೆ, ರಾಮ, ಧಜ, ಲಕ್ಖಣ, ಮಂತಿಯಣ್ಣ, ಸುಯಾಮ, ಸುಭೋಗ, ಸುದತ್ತ, ಸುಮಿತ್ರ, ಸುಲಭ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತರಾಯಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರ್ಪಾಯೆ.

ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಗ್ ಆಯನ ರಾಣಿನಕುಲೆನ ಸಹವಾಸೊಡ್ದಾತ್ರ ಆಯನ ಜ್ಞಾನೊಗು ಬೋಡಾಪಿನ   ಪೊಸಪೊಸ ಅನುಭವೊಲು ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಬುಡೆದಿಯಲ್ಲೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಬೋಜಾರಾಂದಿಲೆಕ್ಕ ನಡತೊಂದಿತ್ತೆ. ಕೆಲವು ಸಮಯೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಯಶೋಧರೆ ಆಣ್ ಬಾಲೆದ ಅಪ್ಪೆಯಾಪಲ್.ಮಗಕ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನೇ 'ರಾಹುಲ' ಪಂದ್ ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆ. ರಾಜ ಶುದ್ಧೋಧನೆ ಪುತ್ರೋತ್ಸವ ಸಮಾರಂಭೊನು ಭಾರಿ ಗೌಜಿಡೆ ಮಲ್ಪಾವೆ. ಪಾಪದಕುಲೆಗ್  ದಾನ ಧರ್ಮ ಮಲ್ಪಾವೆ.

ಒಂಜಿ ದಿನ ಸಿದ್ದಾರ್ಥೆ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ  ಕೊರಂದೆ ತನ್ನ ಸಾರಥಿ ಚೆನ್ನನೊಟ್ಟುಗು ನಗರ ಸಂಚಾರೊಗು ಪೋಪೆ ಆಯಗ್ ತಾದಿಡ್ ಪರಬನ್,ಸೀಕ್‌ದಾಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಮರಣ ಆಯಿನೆನ್ ತೂದು ಬೇಜಾರಾಪುಂಡು. ಅವ್ವೆ ಗೇಣೊಡು, ದುಃಖೊಡು ಉಮೇದ್ ಕಳೆವೊಂದು . ಚಿಂತೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಕುಲ್ಲೊಂದು  ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನಗ ಆಯನ ಎದುರುಡೆ ಒರಿ  ಸನ್ಯಾಸಿ ಬರ್ಪೆ. ಅಡೆ ಮುಟ್ಟ ಅಂಚಿನಕುಲೆನ್ ತೂವಂದಿನ್ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಆ ಸನ್ಯಾಸಿನ್ ಪಾತೆರ್ಪವೆ ಅದಗ ಸನ್ಯಾಸಿ - ಪುಟ್ಟು-ಸಾವು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಪಂಚೊಡುಪ್ಪುನ ನರಮಾನಿ ತೆರಿದೊ ತೆರಿಯಂದೆನೊ ಕಿನ್ಯ ಸುಕೊನು ಬಯಕ್‌ದ್ ಕಡಲ್ ದಾತ್ ಮಲ್ಲ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುನೆನ್ ತೂದು ಬೇಜಾರಾದ್ ಮಾತ ಬುಡ್ದು ಕಾಡ್ ಮೇಡ್  ಅಲೆಯೊಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯಾದುಲ್ಲೆ. ಯಾನ್ ಬಂಧು-ಬಳಗದಕುಲು, ಸುಖ-ಸಂಪತ್ ಪನ್ಪಿ ಬಂಧನೊಡ್ದು ದೂರವಾಯಿನಾಯೆ. ಎಂಕ್ ಕಷ್ಟ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಪೋಡಿಗೆ ಇಜ್ಜಿ . ಸುಖ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಆಸೆ ಇಜ್ಜಿ. ಉರಿಬರಡ್, ಸಿರಿಬರಡ್, ಬೋಡು - ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪಿನ ಆತಂಕ ಇಜ್ಜಾಂದಿನಾಯೆ.  ಸ್ವತಂತ್ರ ಆತ್ಮದಾಯೆ ಯಾನ್ . ಭೂಮಿಯೇ ಎನ್ನ ಇಲ್ಲ್, ಆಕಾಶನೇ ಎಂಕ್ ಪೊದೆಪು .ಬೊಕ್ಕೊರಿಯನ ಹಂಗ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ  ಈ ಕಾಡೆ ಎನ್ನ ಸಂತೊಸೊದ ಸ್ವರ್ಗಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಆ ಸನ್ಯಾಸಿನ ಪಾತೆರೊ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ನಾಟ್ಂಡ್ . ಅಯನ ಮನಸ್ಸ್ ಕೂಡ್ಲೆ  ಶಾಂತವಾದ್ ಒಂಜಿ ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು .

ಪರಬೆ ,ಸೀಕ್‌ದಾಯನ್,ಸಯಿತಿನ ಸರೀರೊನು ಬೊಕ್ಕ ಸನ್ಯಾಸಿನ್ ಮಾತ ತೂಯಿನ  ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಜೀವನೊಡು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು ಅಗಾಧ ಮಾರ್ಪಾಡು ಆಗುತ್ತದೆ. ಮರಣೊಗು, ದುಃಖೊಗು ಕಾರಣ ನಾಡೊಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆ. ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಗೆ ಇಡೆ ಮುಟ್ಟ ಮಲ್ತಿನ   ಜೀವನ  ಸರಿಯಾವಂದ್ ಪನ್ಪಿನ ತಿರ್ಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆ. ಈ ಬಂಧನೊನು ಪೂರಾ ಬುಡ್ದು ಏಕಾಂಗಿಯಾದ್ ಕಾಡ್‌ದಂಚಿ ಪೋಪಿನವೆ ಎಡ್ಡೆ ಪಂದ್ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆ.
ಒಂಜಿ ಕ್ಷಣ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಮನಸ್ಸ್ ಚಂಚಲ ಆಪುಂಡು. ಎನನ್ ನಂಬಿನಕುಲೆಗ್ ಎನ್ನ ಅಗಲುವಿಕೆಡ್ದ್ ಏತೊಂಜಿ ಬೇನೆ ಆವು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಮನಸ್ಸ್‌ಡೆ ಎನ್ನಿವೆ,ಆಂಡ ಕೂಡ್ಲೆ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬರ್ಪೆ . ಸಿದ್ದಾರ್ತೆ ಶುದ್ಧೋಧನನ ಕೈತಡೆ ಪೋದು ಯಾನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಪುನ  ವಿಷಯೊನು ತೆರಿಪಾದ್  ಅನು ಕೊರೊಡುಂದು ಬೇಡುವೆ.ಆಂಡ ಶುದ್ಧೋಧನೆ ಸಿದ್ದಾರ್ಥಗ್ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಯೆರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ಪುಜೆ .ಅದಗ ಸಿದ್ದಾರ್ಥೆ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ ಪನ್ಪೆ ಎಂಕ್ ಬೋಡಾಪಿನ ವಸ್ತುನು ಕೊರ್ಪವರ್ಂಡ ಯಾನ್ ಸಂಸಾರ ತ್ಯಾಗ ಮಲ್ಪುಜಿ ಪಂದ್  ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆನ್ ಅಮ್ಮೆರೆಡ ಪನ್ಪೆ.




#Article 468: ತೇರೆ (154 words)


ತೇರೆ ಮರ ಅತ್ತುಂಡ ಚೇರೆ ಮರ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಕಾಡ್ ಮರ. ಈ ಮರಟ್ಟ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪರ್೦ದ್ ಆಪುಂಡು. 

ಈ ಮರನ್ ತುಳುಟ್ಟು ತೇರೆ ಅತ್ತುಂಡ ಚೇರೆ ಮರ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ನೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಗೇರ್ಕಾಯಿ, ಗೇರೆ ಮರ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕೇರ ಮರ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್  Semecarpus anacardium, marking nut tree ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. 

ತೇರೆ ಮರಟ್ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ರಸ, ಸುನೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಐನ್ ನರಮಾನಿ ಮುಟ್ಟು೦ಡ ಚೋಲಿ(ಚರ್ಮ) ಪೊತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಮರ 25-30ಮೀ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುಂಡು. ಈ ಮರತ್ತ ಪೂ ತೊಡ್ಡೆದ ಕೆಲೆಂಜಿಗ್ ಬಾರಿ ಇಷ್ಟೊ ಆದುಂಡು. ತೇರೆ ಮರ ಪೂ ಜಾಸ್ತಿ ಪೋಯಿನ ವರ್ಷ ಜಾಸ್ತಿ ತಿಗತ್ತ ನೈ ಅತ್ತುಂಡ ತೊಡ್ಡೆ ನೈ ಇಪ್ಪುಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಮರತ್ತ ಪರ್೦ದ್ ನರಮಾನಿ ತಿಂದ್‍ಂಡ ಬಾಯಿಡ್ ಕಜ್ಜಿ/ಗಾಯ ಆಪುಂಡು. ಐಕ್ ಅಯಿತನೇ ಎಣ್ಮ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮಾನಾದ್ ಪಂಡ ಅಯಿತ ಸುನೆ ದೆತ್ತುದ್ ತಿನೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪರ್೦ದ್ ತಿನಿಯರೇ ಎಡ್ಡೆ ರುಚಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತೇರೆದ ಚಿಗ್‍ರ್‍ದ ಕನೇರ್‌ನ್ ಎಲ್ಯ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಐತ ತೆಗ್‌ರ್‌ದ(ಪಸ್ಂಗರಿ) ಚಟ್ನಿ ಬೊಕ್ಕ ತಂಬುಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತೇರೆ ಮರೆ ಮರತ್ತ ಇರೆಟ್, ಮರತ್ತ ಚೋಲಿಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಬೂರುಂಡ ಅಪಾಯ ಉಂಡು. ಮೆಲ್‌ಗ್ ಕೈ ಕ್ ತಾಗುಂಡ ಕಿರು೦ಬು೦ಡು. ತೇರೆ ಪರ್೦ದ್ ಮಂಗಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಮರಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಮುರ್ಗೊಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಇಷ್ಟೊ ಆದುಂಡು.




#Article 469: ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆ (731 words)


ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮೇರ್ ಒರಿ ತುಳುನಾಡ್‍ ಹಿರಿಯ ಬರಹಗಾರೆ, ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗಾದ್ ಪುನೆಯಿನಾರ್.  ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರ್ (1935) ಈ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಪುರಾಣ, ಚರಿತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಕಾಲೊದ ವಿವರನ್ ಸೇರಾದೆರ್. 

ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರೆನ 'ಮಿತ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಕತೆ', 'ವೆಲ್ಲೂರುದ ಜೈಲ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಪುಟ್ಟ್ ನ ತುಳು ಕಾದಂಬರಿ. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ನಮ್ಮ ಅಪನಂಬಿಕೆಲೆನ್ ಅಮಾನತ್ತ್ ದ್ ದೀದ್ ದುಂಬುಗು ಮು ಲೆತೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಶಿಥಿಲವಾಯಿನ ಬಂಧದ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮೋನೆಲೆನ್ ತೋಜಾವುನವು ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರೆನ ಉದ್ದೇಶ. ವಿಷ್ಣುಶರ್ಮನ 'ಪಂಚತಂತ್ರೊ'ಡು 'ನೇಕಾರೆ ನಾರಾಯಣೆ ಆಯಿ ಕತೆ' ಈ ಕೃತಿಕ್ಕ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. 'ಪಂಚತಂತ್ರ'ದ ನೇಕಾರೆ, ಈ ಕೃತಿಟ್ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟೆ ಆತೆ. ಈ ಲೋಕೊಡು ನರಮಾನಿರ್ದ್ ಆವಂದೆ ಉಪ್ಪುನವು ಓವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪುನವು 'ಪಂಚತಂತ್ರ' ಕತೆತ್ತ ನೀತಿ. ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರೆನ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವೆರ್ 'ಮಿತ್ಯನಾರಾಯಣ'ಗ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಆರ್ ಪಂಡಿನಂಚ, 'ಸುಳ್ಳು, ಕಪಟ, ಮೋಸೊರ್ದು ಏತ್ ಸಿರಿವಂತಿಕೆ ಬತ್ತ್ಂಡಲಾ, ದೇವೆರ್ ಅಯಿತ್ತ ಫಲನ್ ಅಯಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರೆನ ಲೊಟ್ಟೆ ಪಾತೆರುನ ನಾರಾಯಣನ್, ಲೊಟ್ಟೆನ್ ಸತ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್ ನಂಬುನಕ್‍ಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗೆ ತಮಾಷೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರೆನ ಈ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜಾತ್ರೆಲು, ಸಂತೆಲು, ಒಡವೆಲು, ಬಂಗಾರ್ ದ ಆಭರಣೊಲು, ಆಟ, ನಾಗಪೂಜೆ, ಅರಮನೆದ ದರ್ಬಾರ್ - ಇಂಚ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪೊರ್ಲು ದಿಂಜಿದುಂಡು. ಪದಿನೈನನೆ ಶತಮಾನೊಡು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಬದ್‌ಕ್‍ದ ಚಿತ್ರಣೊ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜವ್ವನೆ ಒರಿ  ಜೈನ ಅರಸುಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣನ್ ಗಾಂಧರ್ವ ವಿಧಿಟ್ವ್ ಮದಿಮೆ ಆಪುಣ ಚಿತ್ರಣ ಉಂಡು. ಅರಮನೆಯ ರಾತ್ರಿಯ ಗುಟ್ಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವ ಹೆಗ್ಡೆಯವರು ತುಳುನಾಡಿನ ಭೂತಸ್ಥಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಡವರನ್ನು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಸರ ಜಾತಿ ರಾಜಕೀಯದಿಂದಾಗಿ ಬಡವರಿಗಾಗುವ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ವಿವರವೂ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆಯವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ವಯ್ಯಾರ, ಗತ್ತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ತಾಕತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಜೈನರ ತುಳುವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆಯವರು ತುಳುನಾಡಿನ ದುಭಾಷಿ ಸಾಹಿತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ('ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯರಾಯನ ಅಳಿಯಕಟ್ಟು' - 1915). 'ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳುನಾಡು' (ಎನ್. ಎಸ್. ಕಿಲ್ಲೆಯವರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ - 1954) ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು.

ಎನ ಮರ್ಲ್ -ಆರ್. ಜೆ. ಗಾಮ. ಅವು ಒಂಜಿ ಮರ್ಲ್  ಭಾವನೆ! ಪಣ್ಣರೆಗ್ ನಾಚಿಕೆ ಆಪುಂಡು; ಆಂಡಲ ಮಲ್ಲೆ ಇಜ್ಜಿ. ಏನ್ ಪಣ್ಪೆ ಒಂಜಿ ಅಪರೂಪದ ಸಂತೋಷದ ಸುದ್ದಿ ಅವು ಎನ ಜಲ್ಮೊಡ್ ಇದಮುಟ್ಟ ಪಡೆವೊಂದಿನಂಚಿನ ಸುಖಃ ಏನ್ ಏತೋ ಊರುಲೆನ್  ತಿರ್ಗದೆ, ಏತೋ ಜನರೆನ್ ತೂತೆ, ಏತೋ ಮಹಲ್ಲೆನ ಸಂದರ್ಶನ ಮಲ್ತ್ದೆ. ಬೊಕ್ಕ ಏತೋ ಸುರ ಸುಂದರಿಯರೆನ್ಲಾ ತೂತೆ. ಭಾರಿ ಪಣವುನ್ ಖರ್ಚ್ ಮಲ್ತ್ದ್ ಐಟ್ ಸಿಕ್ಕುನಾತ್ ಸುಖೊನು ಅನುಭವಿತ್ದ್ ಇಪ್ಪರೆಗ್ಲಾ ಇಯ್ಯಾವು ಆಂಡಾ?           ಏನ್ ಅದಗಾದಗ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ್ ತೂಪೆ. ಅದಗಾದಗ ಆಲ್ ಎಂಕ್ ತೂವೆರೆ ಸಿಕ್ಕುವೊಲು. ಆಲೆನ ಗುರ್ತ ಪರಿಚಯ ಎಂಕ್ ಇಜ್ಜಿ. ಆಂಡಲಾ ಆಲ್ ಎಂಕ್ ತೂವೆರೆಗ್ ಸಿಕ್ಕುವೊಲು. ಆಲೆನಿ ತೂಯಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಎನ್ನ ಹೃದಯೊಡ್ ಒಂಜಿ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಆನಂದದ ಅನುಭವ ಆಪುಂಡ್. ಆಲೆನ ಪುದರ್ ಎಂಕ್ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ; ಆಲೆನ ಇಲ್ಲ್ ಎನ್ ಪನಯೆ. ಆಲೆಗ್ ಕಂಡನೆ ಉಲ್ಲೆನಾ ಇಜ್ಜೆನಾ, ಜೋಕುಲ್ ಬಾಲ್ಲ್ ಉಲ್ಲನಾ ಇಜ್ಜಾ ಪಂಡ್ದ್ ಎಂಕ್ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ. ಆಲೆಗ್ ಮದ್ಮೆ  ಅ ತ ಮ್ ಡಾ ಇಜ್ಯಾ ಪಂಡ್ದ್ಲಾ ಎಂಕ್ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ. ಆಲೆಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಉಲ್ಲೆರಾ ಇಜ್ಜಾ ಪಂಡ್ದ್ ಎಂಕ್ ಗೊತ್ತು ಇಜ್ಜಿ. ಆಲೆಗ್ ಏನ್ ಆಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಸಾರಿ ತೂತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಗೊತ್ತುಂಡಾ ಇಜ್ಜಾ? ಅತ್ತ್ ಬೊಕ ಮಾತ ತಾದಿಡ್ ಪೋಪಿನಾಕಲೆ ಸಾಲ್ಡೆ ಎನಾನ್ಲಾ ಸೇಸರ್ಾದ್ ದೀತೋಲಾ ದಾನಾ? ಏರೆಗ್ ಗೊತ್ತು? ಎಂಕ್ ದಾನ್ನಾ ಅಲೆನ್ ಪ್ರತಿಸಾರಿ ತೂಯಿಕೂಡ್ಲೆ ಎನ್ನ ಹೃದಯ ಒಂಜಿ ಅಪರಿಮಿತ ಆನಂದದ, ಸದಾನಂದದ, ನಿತ್ಯಾನಂದದ ಸುಖಸಾಗರೊಡು ನಿಂದುಂಡು ಎನ ಆತ್ಮ. ಒಂಜಿ ಮಧುರವಾದ್ ಇತ್ತಿನ್ಯಾ ಆನಂದೊಡ್ ತುಂಬುದು ಇಂಚಿನ ಆನಂದೊನ್ ಎನ ಜಲ್ಮೊಡ್ ಇದಮುಟ್ಟ ಅನುಭವಿತ್ ದಿನ ನಿನಪೇ ಎಂಕ್ ಇಜ್ಜಿ. ನೆಕ್ಕ್ ಮಾತಾ ದಾನೆ ಕಾರಣ? ಆಲ್ ಏರಾ? ಅಂತು ಅವು ಒಂಜಿ ಮಲರ್್ ಭಾವನೆ! ಏನ್ ಪೇಂಟೆ ತಿಗರ್ೆರೆ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೆ; ಪೇಂಟೆಗ್ ಪೋದ್ ಒಂಜಿ ಬೈಸಿಕಲ್ಲ್ನ್ ಬಾಡಾಯಿಗ್ ದೆತೊಂದ್ ಮಣಿಪಾಲೊಡ್ ಪುಸತ್ತ್ ಆದ್ ಕಟ್ಟಾದಿನ ಒಡಿಲ್ದ ಕಾಖರ್ಾನೆನ್ ತೂದ್ ಬರೊಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆ. ಕೋಲದ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ನಾಲ್ಬೀದಿಗ್ ಬರೊಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಬನ್ನಗ ಅವ್ಲು ಆಲ್ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಎನ ಎದುರುಡೆ ಬರೊಂದಿತ್ತೊಲ್. ಏನ್ ಆಲೆನ್ ತೂಯೆ. ಇನಿ ಆಲೆ ಮೋಣೆಡ್ ಈತ್ ದಿನೊಡ್ದ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸಂತೋಸದ ಮುದ್ರೆ  ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಲ್ ಒಡೆಗ ಪಿದಾಡಿಲೆಕ್ಕ ತೋಜೊಂದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆನ್ ತುತ್ತೊಂದು ಇತ್ತಲ್. ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ರವಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೊಲ್. ತರೆಕ್ ಪೂಮುಡ್ತೊಂದ್ ಇತ್ತಲ್. ನಮ ಜಾತಿದಾಕುಲ್ ಪಾಡುನ ಬಂಗಾರ್ನ್ ಹೆಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ಮಾತಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತಲ್. ಆಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಬೇತೆ ಏರಾ ಒರಿ ಆಣಜೋವು ಇತ್ತೆ. ಆಲ್ ಆಯೆನ್ ಒಟ್ಟು ತನ ಕೆಂಪು ತುಟಿಕುಲೆನ್ ಪಿನಿ ಪಂದಾದ್ ಮನಸ್ದ ವುಲಾಯೆ ತೆಲ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಪಾತೆರ ಪಾತೆರೊಂದು ಇತ್ತಲ್. ಪಾತೆರುನ ನಮುನಿ ತೂದ್ ಆಯೆ ಆಲೆ ಕಂಡನೆ ಪಂಡ್ದ್ ಏನ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆ. ಎನ ಅಂದಾಜಿ ಸಮನ, ಸಮ ಅತ್ತ ಪಂಡ್ದ್ ಎಂಕ್ ಇದಮುಟ್ಟಲಾ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ಆಲೆನ್ ತೂಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎನ ಮನಸ್ ಮಣಿಪಲದ ಆಲೋಚನೆ ಬುಡ್ಂಡ್. ಕಾರ್ಲು ದುಂಬು ದುಂಬು ಪೋವೆರೆಗ್ ಕೇನಂದೆ ಪೋಯ. ಮೆಲ್ಲನೆ ಪಿರ ತಿಗರ್್ದ್ ಆಕಲೆ ಬೆತ್ತಡಿ ಪೋವರೆಗ್ ಸುರುಮಲ್ತೆ. ಏನ್ ಎನ ಸಾಜಾ ನಡಪುಡು ನಡೆತ್ತೆಡ ಆಕಲೆನ್ ಪಿರಪಾಡ್ದ್ ಏನ್ ಏತಾ ದುಂಬು ಪೋತುವೆ. ಏನ್ ಕಲ್ಲೆರೆ ಬೆತ್ತಡಿ ಪೋಲಿಸ್ದಾಕುಲು ನಡೆತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಮೆಲ್ಲನೆ ನಡತೊಂದು ಪೋಯೆ. ಆಕುಲು ಸೀದಾ ಮೋಟಾರ್ ಆಪಿಸ್ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಏನ್ ಅವುಲುಲಾ ಅಕೆಲೆ ಬೆತ್ತಡಿ ಪೋಯೆ. ಅಕುಲು ಕುಂದಾಪುರೊಗು 2 ಟಿಕೇಟ್ ದೆತೊಂದ್ ಬಸ್ ಮಿತ್ತಾಯೆರ್. ಅಕುಲು ಒಲ್ತ ಟಿಕೇಟ್ ದೆತೊಂದೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪಿರಾವುಡ್ ಮೆಲ್ಲ ಕೇಂಡ್ದ್ ಏನ್ಲಾ ಕುಂದಾಪುರೊಗು ಒಂಜಿ ಟಿಕೇಟ್ ದೆತೊಂದ್ ಬಸ್ಸ್ ಮಿತ್ತಾಯೆ. ಬಸ್ಸ್ ಅದಗನೆ ಜಿಂಜಿಡ್ ಪೋಂಡಲಾ, ಮೂವೆರ್ ನಾಲ್ವೆರೆಗ್ ಕುಲ್ಲುನಾತ್ ಜಾಗ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬಸ್ಸ್ಡ್ ಆಲೆನ್ ಲೇಡೀಸ್ ಸೀಟ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾಯೆರ್. ಆಯೆನ್ ಪಿರಾವುದ ಸೀಟ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾಯೆರ್. ಎನನ್ ಎನ ಜಂಟಲ್ಮೇನ್ಗಿರಿನ್ ತೂದಾ ದಾನ್ನಾ ಪಸ್ಟ್ಕ್ಲಾಸ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾಯೆರ್. ಬಸ್ಸ್ ಪಿದಾಡ್ಂಡ್. ಬಸ್ ಕುಂದಾಪುರೊಗು ಮುಟ್ಟ್ಂಡ್. ಜನಕುಲ್ ಮಾತಾ ಜತ್ತೆರ್. ಆಕ್ಲು ಇವರ್ೆರ್ಲಾ ಜತ್ತೆರ್. ಏನ್ಲಾ ಜತ್ತೆ. ನನ ಒಡೆ ಪೋಪಿನಿ? ಅಲ್ಲೆ ಒಂಜಿ ಸಿಗರೇಟ್ ಒಯ್ತೊಂದ್ ಪತೊಂದ್ ಪಿದಾಡ್ಯೆರ್. ಏನ್ ಸಿಗರೇಟ್ದ ಪುಗೆ ಬೋಡಂದ್ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಮಾರ್ ದೂರದ ಅಂತರೊಡು ಆಕಲೆ ಪಿರಾವುಡೆ ಪೋಯೆ. ಒಂಜಿ ಪಲರ್ಾಂಗ್ ದೂರ ಪೋದು ಉಪ್ಪೆರೆಗ್ ಇಯಾವು. ರಸ್ತೆದ ದತ್ತ ಮಗರ್ಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ವಿಶಾಲ ಬಯಲ್ಡ್ ಕಂಡದ ಪುಣಿಟ್ ಆಕುಲ್ ಜತ್ತ್ದ್ ಪೋಯೆರ್. ಆತ್ ಉದ್ದ ಬುಲೆದ್ ಪೊಲರ್ುಡ್ ಕುರಲ್ ಬುಡ್ತಿನ ಆ ಕೆಯಿತ ನಡ್ಡೆಡ್ ಪೆಜ್ಜೆದ ಮಿತ್ತ್ ಪೆಜ್ಜೆನ್ ದೀವೊಂದ್ ಆಕುಲ್ ಮಾಯೆಕ ಆದ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಕ್ಲೆನ ನಿವಾಸ ಅಂಚಿಯಾ ದಾನಾ? ನನ ಏನ್ ...... ಏನ್ ಒಡೆ ಪೋಪಿನಿ? ಆಕ್ಲೆ ಪಿರಾವುಡೆ ಪೋಪಿನಿಯಾ? ಎಂಕ್ ಮಲರ್್ಂದ್ ಪಣಯೆರ? ಅಯ್ಯೋ! ಒಂಜಿ ತಾದಿಡ್ ಪೋಪಿ ಪೊಣ್ಣನ್ ತೂದ್ ಮಲರ್್ ನಮುನಿ ಏನ್! ದಾಯೆ ಇಡೆಗ್ ಬತ್ತೆ? ಅಯ್ಯೋ! ಅವು ಒಂಜಿ ಮಲರ್್ ಭಾವನೆ.




#Article 470: ದಾದಾ ಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ (105 words)


ದಾದಾ ಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ (೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೨೫–೩೦ ಜೂನ್ ೧೯೧೭) ಒರಿ ಪುದರು ಪೋಯಿ ಪಾರ್ಸಿ ವಿದ್ವಾಂಸೆರು ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞೆರು, ಮಾಮಲ್ಲ ದೇಶಭಕ್ತೆರು ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕೆರಾತಿತ್ತೆರು. ೧೮೯೨ ಬೊಕ್ಕ ೧೮೯೫ ರೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‍ತ ಸದಸ್ಯೆರಾತಿತ್ತೆರು. ಇಂಬೆರು ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತ ಸ್ಥಾಪಕೆರೊಟು ಒರಿ. ಇಂಬೆರು ಪಣತ್ತ ಸೋರುನ ಪಂಣ್ಪಿನ ಸಿದ್ದಾಂತೊನು ಪುಟ್ಟಾತೆರು.

ದಾದಾ ಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ ಇತ್ತೆತ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯತ ನವಸಾರಿ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. 

ಮುಂಬಯಿದ ಎಲ್ಫಿನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಸಾಲೆಡು ಕಲ್ತೆರ್. 

ದಾದಾ ಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ  ೧೮೫೫ ಟ್ ಲಂಡನ್‍ಗ್ ಪೋದು ಕಾಮ  ಕಂಪೆನಿದ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ ಆಯೆರ್. ೧೮೫೯ ಟ್ ಪತ್ತಿತ ಬೇರ ಮಲ್ಪೆರ ದಾದಾ ಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ  ಕಂಪೆನಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  

೧೮೬೫ ಟ್ ಲಂಡನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ೧೮೭೪ ಟ್ ಬರೋಡದ ಮಹಾರಾಜ್ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕವಾಡೆರೆನ ಮಂತ್ರಿ ಆದ್‍ ಇತ್ತೆರ್. ೧೮೮೬ ಟ್ ಆರ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾಶನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾಯೆರ್. 

ದಾದಾ ಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಡ್ ಬರೆಯಿನ ಬೂಕುಲು-




#Article 471: ಕುದುರೆ (119 words)


ಕುದುರೆ (ಎಕೂಸ್ ಫ಼ೆರೂಸ್ ಕಬಾಲೂಸ್) ಎಕೂಸ್ ಫ಼ೆರೂಸ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಡ್ದ ಕುದುರೆಳ ರಡ್ಡ ಉಪಪ್ರಜಾತಿಳೆನ ಪೈಕಿ ಒಂಜಿ. ಅವು ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಕುಟುಂಬಡ್ ಎಕ್ವಿಡೈಗ್ ಸೆರ್ದಿನ ಒಂಜಿ  ಬೆಸ ಕಾಲ್ಬೆರೆಳುಪ್ಪುನ ದೊರಗುಲ್ಲ ಸಸ್ತನಿ. ಕುದುರೆಳು ಕರಿನ ೪೫ ದ್ದ ೫೫ ಮಿಲಿಯ  ವರ್ಷೊಡು ಎಲ್ಯ ಕಾಲ್ಬರೆಳುಪುನ ಪ್ರಾಣಿರ್ದ್ ದುಂಬುದ ಮಲ್ಲ ಒಂಜೆ ಕಾರ್ ದ ಬೆರೆಲ್‍ದ ಪ್ರಾಣಿಯಾದ್ ಪರಿವತ೯ನೆ ಆತ್ಂಡ್ .
ಉಂದು ಏಕ ಖುರ ಜಾತಿಗ್ ಸೆರ್ದಿನ ಸ್ತನಿ; ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಯಿನ ಪುದರ್  ಈಕ್ವಸ್ ಕೆಬಲ್ಲಸ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ  ಕುದುರೆ  ನರಮಾನಿಲು ಸಾಂಕೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಪ್ರಾಣಿ. 

ದಿನ್ನೊ ಕೊನೆಯೆರೆ, ಸವಾರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ, ವ್ಯವಸಾಯೊಡು ನಾನಾ ಬಗೆತ್ತ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕುದುರೆದಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುಂಡು. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಕುದುರೆ ನನೊಂಜಿ ರೀತಿಡ್‍ಲಾ        ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದೆತ ಮಾಸೊನುಲಾ ತಿನ್ಪೆರ್. ಚೋಲಿನ್ ಹದೊಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಚೋಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಜಲ್‍ ರ್ದ್ ಕುಂಟು, ಮುಟ್ಟು ಇಂಚಿತ್ತಿನ  ವಸ್ತುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಶರೀರೊದ ಅಂಗಾಂಶಲೆರ್ದ್ ಅಂಟ್, ಸೀರಮ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುದುರೆದ ಪೇರ್ ನ್‍ಲಾ ಪರ್ಪೆರ್. ಕುದುರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕತ್ತೆಲೆನ ನಡುವೆ ತಳಿಸಂಮಿಶ್ರಣೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಹೇಸರಗತ್ತೆಲಾ ಸಾಮಾನ್ ಕೊನೊಯೆರೆ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪಡೆದ್ಂಡ್.




#Article 472: ಪುಡಾಯಿ (112 words)


ಪುಡಾಯಿಗ್  ಕಾಂಟ್ಯ ಪಂಡ್ ದ್ ಲಾ  ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಹೆಡಿಗೆ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಸಾಮಾನ್ ಲೆನ್ ದಿಂಜಾವುನ ವಸ್ತುಗು ಪುಡಾಯಿ  ಪಂಡ್ದ್  ಪನ್ಪೆರ್.

ಪುಡಯಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ತಾರಿದ ಮಡಲ್ದ ದಂಡ್ ದ ಬೆರಿತ್ತ ಜೋಲಿ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ದೊಂಬುಡು ಬಾಡಾವೊಡು.  ಪೊರ್ಲುಡು ಪಿರೆಸ್ ದ್ ಪುಡಯಿ ಮುಡೆವೊಡು. ತುಲು ನಾಡ್ ದ ಕೊರಗ ಸಮುದಾಯದ ಅಂಜೊವುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು ಈ ಬೇಲೆನ್ ಬಾರಿ ನಾಜೂಕುಡು ಮುಡೆವೆರ್.

ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಬಾರ್ ದಿಂಜಾದ್ ತುಂಬ್ಯರೆ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ದುಂಬುದ  ಕಾಲೊಡು ಅಂಗಡಿಗ್ ಪೋದು ಮಸ್ತ್ ಸಾಮಾನ್ ಕನವೆರೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಪುಡಾಯಿ ಕೊನೊವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಗೋಣಿ ಆ ಜಾಗೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಆ ಜಾಗೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತೊಟ್ಟೆಲು  ಬೈದ.  ಪುಡಾಯಿಡ್ ಮಲ್ಲ ಪುಡಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಪುಡಾಯಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಕಾರ ದ ಪುಡಾಯಿಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ಬಜಿಲ್, ಕುರ್ಲು. ಪೊದ್ದೊಲುಲೆನು ಪಾಡಿಯೆರೆ ಉಂದೆನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರು. ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆತ ಇಂಡಿ ತಾಲೂಕುತ ಬಿಮಾರಾಣಿ ಪಣ್ಪುನ ಊರುಡು ಹೆಡಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ನಡಪುಂಡು.




#Article 473: ಕೊರಂಟ್ (168 words)


ಕೊರಂಟ್[ಬೀಜ] ಈ ಮರತ ಊರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೆಜಿಲ್. ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಗೇರಬೀಜ ಪನ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ದ್ ಕ್ಯಾಶು (cashew) ಪನ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ರ್‌ದ್ ಈ ಮರತ ಬೀಜನ್ ಕನತ್‌ದ್ ಗೋವೆಯ ಕಡಲ ತೀರಡ್ ಸುರುಕಾದ್ ಬೆಲೆಸಾಯೇರ್. ಸುರುಟು ಕೋರಂಟ್‌ನ್ ಓಲ್ಲ ಮುಖ ಬುಲೇ ಯಾದ್ ಓಲ್ಲ ಬುಲೆಪಾಒಂದು ಇಜಾಡ್,ಆಂಡ ಇತ್ತೆ  ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಅಪಿನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತು ಅ.  ಕೊರಂಟ್‌ದ ಲಾಬಲ ಜಾಸ್ತಿ ಅತ್ಡ್. ಕೊರಂಟ್ ಪೊಯ್ಯೆಡ್ ಪೊರ್‌ಲುಡ್ ಬುಲೆಪುನೆರ್‌ ದಾದ್ರ ಉತ್ತ‌ರ ಕನ್ನ‌ಡ, ಉಡುಪಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ ತಲಕಾಡ್ಡ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. 
 

ಕೊರಂಟ್ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತಿನ ಸುರು ಸುರುಕು ಸರಿತ ಪುದರ್ ಇಜ್ನಡ್. ಅಗ್ನಿಕ್ರಿತ ಬೊಕ ಕಾಜೂತಕ ಪನ್ದ್ ಇತ್ತೆ ಬತ್ತಿನ ಸಂಸೃತದ ಪುದರ್. ಗೊಂಕ್‌ದ ಮರತ ರಸ ನಮ್ಮ ಚರ್ಮ‌ಗ್ ಬುರುನ್‌ಡ ನಮ್ಮ ಚರ್ಮ ಡ್ ಗುಲೇ ಬುರ್‌ದ್ ಉರಿಯರೆ ಸುರುವಾಪುನ್‌ಡ್. ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಡ್ ಅಕಾಜು ಪನ್ದ್ ಪನ್‌ಪೆರ್. ಕೊರಂಟ್ ಮಾರುನ್ಕ್‌ಲೆ‌ಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಕಾಸ್[ಹಣ] ಲಾಬ ಬರ್ಪಿನೆರ್ದದಾತ್ರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಶ್ಯುನಟ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್‌ಡ್ಡ್ ಪನ್ದ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪನ್‌ಪೆರ್. ಕೊರಂಟ್‌ದ ಮರ ೧೦-೧೫ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಬೆಲೆಪುಡು,ಈ ಮರತ ಇರೆ ಅಗಲ-ತ್ತೆತಿದ ರುಪದ್ ಉಪುನ್ನ್‌ಡ್. ಕೊರಂಟ್ಡ್‌ಲ ೨ ರಿತ್ತಿ ಉಪ್ಣು‌ಡು ಒಂಜಿ ಪೋಣ್ಣು ಬೊಕ ಒಂಜಿ ಅಣ್ಣ್, ಈ ಕೊರಂಟ್‌ದ ಪಂರ್ದ್[ಗೊಂಕು] ಕೆಂಪು ಇಜಾಂಡ ಸರ್ದನ‌ವಾ‌ದ್ ಮಂಜಲ್ ಉಪ್ಪು‌ಡ್. ಈ ಪಂರ್ದ್‌ದ ರುಚ್ಚಿ ಚೀಪೆ ಬೊಕ ಚೂರ್ ಕಾನೆರ್ ಆದ್ ಉಪ್ನುಡು. ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಸುಟ್ ಪಾರ್ದ್ ಚೂರ್ ಪೊ‌ರ್ತ್ ಆದ್ ತಿಂಡ ರುಚ್ಚಿ ಯಾದ್ದ್ ಉಪ್ಣುಡು. ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯಗ್ ಗೊಂಕು‌ನ್ ಕೊನೋದು ಕಾಜುಫೆನಿ ಪ್ನ್‌ಪಿನ ಗ್‍ಗಸರನ್ ತಯಾರಿಸಾವೆರ್. 




#Article 474: ಇಟಲಿ (376 words)


ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅಪ್ಪೆ ಸಾನೊ ಇಟಲಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕಡಲ್‌ಡ್ ನೀರ್ದ್ ಉಂತ್‌ನ ದಿಂಜ ಕಿನ್ಯ ದ್ವೀಪೊ.  ಗಾತ್ರೊಡು ಕಿನ್ಯ ಆಂಡಲಾ ಪಿರಾಕ್ದ್ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಚ್ಚರಿಯಾಪುನಂಚಿನವು.  ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಗು ಇತ್ತಿನ ವಿಸ್ತಾರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಚ್ಚ್‌ಕಟ್ಟ್‌ ಬೇತೆ ಒವ್ವೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಗು ಬರಂದ್ಬ.  ರೋಂ ಅಯಿತ ಬುಲೆಚಿಲ್ದ್ ಸ್ತಿತಿಡ್ ಆನಿದ ನಾಗರಿಕ  ಪ್ರಪಂಚನೊ ಒಂಜಿ ಕೊಡೆದಡಿಟ್ ಸೇರಾವೊಂದು ಆಳ್‌ಂಡ್.  ಅಯಿತ ವೈಬವೊ ತೋಜುನಂಚಿನವು, ಶಕ್ತಿ ಅದಮ್ಯೊ.  ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು ಅವು ಏರ್ಪಾಟ್ ಆಡಳಿತೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನ್ಯಾಯೊ, ಬದುಕುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂದು ಇಡೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಐಕ್ಯೊಗು ಸಕಾಯೊ ಆಪುಂಡು.  

ರೋಮ್‌ಡ್ ನಡತಿನ ಈ ಬೃಹತ್ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಇಟಲಿದ ಭೂಮಿ ಆಶ್ರಯ ಕೊರ್‌ಂಡ್. ರೋಮನೆರ ಚರಿತ್ರೆ, ನಾಗರಿಕತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಲೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿಸಯೊಡು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್  ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್.  ಮುಲ್ಪ ಇಟಲಿದ ಬಗೆಟ್ ಬತ್ತಿನ ಲೇಕನೊಲೆಡ್ ಆ ವಿಸಯೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ನಿರೂಪಣೆ ಉಂಡು.  ಮುಲ್ಪದ ಲೇಕನೊಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂಚ ಉಂಡು.  ಇಟಲಿ ಪನ್ಪುನ  ಲೇಕನೊಡು ಅಯಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಸಯೊಲೆ ವಿವರೊ ಉಂಡು.   ಇಟಲಿದ ಇತಿಹಾಸ, ಕಲೆ, ಛಂದಸ್ಸು, ಭಾಷೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಲೆ ಬಗೆಟ್ ಬೇತೆನೆ ತರೆಬರವು ಉಂಡು.  ಇಟಲಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆ ಬಗೆಟ್ ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕವಾದ್ ಕೆಲವು ವಿಸಯೊಲು ಈ ಪರಪುಡು ಬತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಬದ್‍ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಧನೆಲೆ ಬಗೆಟ್ ವಿವರೊಲೆನ್ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ ಕುರಿತಾದ್ ಲೇಕನೊಲೆಡ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.  

ಇಟಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪ್‍ದ ಒಂಜಿ ಗಣರಾಜ್ಯ (ರಿಪಬ್ಲಿಕಾ ಇಟಾಲಿಯಾನೊದ ಅತ್ತಂಡ ಇಟಾಲಿದ). ಯೂರೋಪುಡ್ದು ತೆನ್ಕಾಯಿ ಮೋನೆ ಆದ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕಡಲ್‍ದುಲಾಯಿ ಪರಡ್‌ನ ಮೂಜಿ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ನಡೂತವು; ಸಾನ್ ಮರೀನೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ ಸೀಮೆಲೆನ್ ಬುಡ್ಂಡ ಒರಿನ ಬಾಗೊಲಾ ಈ ಬೂಸಿರೊದ ದುಂಬುದ ಬಾಗೊದಂಚ ಇಪ್ಪುನ ಸಿಸಿಲಿ ದ್ವೀಪೊ ಸಾರ್ಡಿನಿಯ, ಎಲ್ಬ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಮಾರ್ ಎಲ್ಪೊ ಕಿನ್ಯ ದ್ವೀಪೊಲು ಸೇರ್‌ನ ಪ್ರದೇಸೊ.  ಎತ್ತರ ಹಿಮ್ಮಡಿದ ಬೋಟ್‌ದ ಆಕಾರೊದ ಈ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊ  ವಾಯವ್ಯೊ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ದ್ ಆಗ್ನೇಯೊಗು ರೈಲು ಸಾದಿದ ಕೈಮರದಂಚ ಚಾಚೊಂದುಂಡು.  ಬಡೆಕಾಯಿ ಅಕ್ಷಾಂಸೊ 470 5 ಡ್ದ್ 350 39 ಬುಟ್ಟ 1168 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದೊ ಇಪ್ಪುನ ಈ ದೇಸೊ ಇಡೀ 240 ಕಿ.ಮೀ.ಡ್ದ್ ಅಗೆಲೊ ಆತ್‍ಜಿ.  ಉಂದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳಡ್ ಪಡ್ಡೋಯಿಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ ರೇಖಾಂಶ 60 55 ಡ್ದ್ 180 30 ಮುಟ್ಟ ಪರಡ್‍ದ್ಂಡ್.  ಇಟಲಿಗ್ ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ಬಿಲ್ಲ್‌ದಂಚ ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ಪರಡ್‌ನ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಡ್ದ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯ ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಲು ಇಟಲಿಲಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆದುಂಡು.  ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿದ ನೆತ್ತಿದ ಗೆರೆನೆ ಬಾರಿ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್ ಇಟಲಿಗ್‍ಲಾ  ಈ ದೇಸೊಗ್‌ಲಾ ನಡುತ ಗಡಿರೇಕೆ. ಇಟಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊದ ವಾಯುವ್ಯೊಡು ಲುಗುರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಲಾ ಪಡ್ಡೋಯಿಡ್ ಟೆರ್ಪೆನಿಯನ್ ಕಡಲ್‍ಲಾ ಆಗ್ನೇಯೊಡು ಐಯೊನಿಯನ್ ಕಡಲ್‍ಲಾ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಒಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಕಡಲ್‌ಲಾ ಉಂಡು.  ಸಿಸಿಲಿ ದ್ವೀಪೊ ಆಫ್ರಿಕೊಗು ನಡುಟು ಇಪ್ಪುನ ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಜಲಸಂದಿದ  ಅಗೆಲೊ ೧೪೪ ಕಿ.ಮೀ.  ಇಂಚಾದ್ಹೀ ಇಟಲಿಲಾ ಸಿಸಿಲಿಲಾ ಮೇಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕಡಲ್‌ನೇ ಸ್ಥೂಲವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಬಾಗೊ ಆದುಂಡು.  ಸಿಸಿಲಿ ಸಾರ್ಡಿನಿಯಲು ಕೂಡ್‌ನ ಇಟಲಿದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊ ೩,೦೧,೨೫೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಆಡಳಿತ ಸೌಕರ್ಯೊಗಾದ್ ಇಂದೆನ್  ೧೯ ಬಾಗೊಲಾದ್  ವಿಂಗಡಿಸಯರ ಆತ್ಂಡ್.  ಇಟಲಿದ ರಾಜಧಾನಿ ರೋಂ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೭ಡ್ ಇತ್ತಿನಂಚ ಈ ದೇಸೊದ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ೫,೩೬,೫೬,೦೦೦. ರಡ್ಡನೆ ಯುದ್ದೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೪೭ಡ್ ಶಾಂತಿ ಕೌಲಿಗ್ನು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಈ ದೇಸೊದ ಗಡಿ ಚರ್ಚೆ ಆತ್ಂಡ್. ಯುದ್ಧೊಗು ದುಂಬು ಉಂದು ಹೊಂದ್‌ದ್  ಇತ್ತಿನ ವಸಾಹತುಲೆ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಹಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಬುಡುದು ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.  ಇಂದೆತ ಆಕ್ರಮಣೊಗು ಉಲಾಯಿ ಆಯಿನ  ಇಥಿಯೋಪಿಯ (ತೂಲೆ- ಅಬಿಸೀನಿಯ) ೧೯೪೨ಡ್ ತನ್ನೊ ಸೊಸಂತ್ರೊನು ಕೂಡ ಗಳಸೊನ್ಂಡ್.  ಡೊಡೆಕನೀಸನ್‍ನ್  ೧೯೪೭ಡ್ ಗ್ರೀಸ್‌ಗ್ ಸೇರಾಯರ ಆಂಡ್.  (ತೀಲೆ- ಗ್ರೀಸ್‌ದ-ಚರಿತ್ರೆ) ಲಿಬಿಯ ೧೯೫೧ಡ್ ಸೊಸಂತ್ರೊ ಆಂಡ್. ಎರಿಟ್ಟ್ರಿದ ಪ್ರದೇಸೊ ೧೯೫೨ಡ್ ಇಥಿಯೋಪಿಯ  ಒಕ್ಕೊಟಡ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಸೋಮಾಲಿಯ ೧೯೫೦ಡ್ ಇಟಲಿದ ನ್ಯಾಸಾಧಿಕಾರೊಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡು.  ೧೯೬೦ದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಲುಡು ಸೊಸಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯೊ ಆಂಡ್.




#Article 475: ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ (427 words)


ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಅರಸು/ದೊರೆ ರಾಜ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಸತ್ಯಪಾಲನೆಗಾದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾಯೆ. ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೂರ್ಯ ವಂಶದ ಅರಸು/ದೊರೆ ತ್ರಿಶಂಕು, ಅಪ್ಪೆ ಸತ್ಯವ್ರತೆ ಅಕುಲೆನ ಮಗೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ. ಬೊಕ್ಕ ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗ್ ಬರ್ಪೆ.

ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪಿ ರಾಜೆ ಆಯೋಧ್ಯೆ ಪನ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊನು ಚಾಣಕ್ಷ್ಯತನೊಟ್ಟು ಆಳೊಂದು ಇತ್ತೆ. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಆಯೆ ಸತ್ಯೊನು ಬುಡುದು ಬೇತೆ ದಾಲಾ ಪನೊಂದು ಇಜ್ಯಂಡ್. ಏಪಾಲಾ ಸಂತೋಸುಡೇ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆ. ಆ ಸಮಯೊಡು ದೇವರ್ ನಕುಲು ಆಯಗೊಂಜಿ ಸತ್ವಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುನ/ಕೊರ್ಪುನ ನಿರ್ದಾರೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಆಯಿಕ್ಕಾದ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ಪನ್ಪುನ ಮುನಿನ ಸಹಾಯೊ ಕೇಂಡ್‍ದ್ ದೆತೊಂಡೆರ್. 

ಒಂಜಿ ದಿನೊ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಬೋಂಟೆಗಾದ್ ಕಾಡ್‍ಗ್ ಪೋದ್ ಇತ್ತೆ. ಅ ಪೋರ್ತುಗು ಸರಿಯಾದ್ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಜೊವುನ ಬುಲಿಪುದ ಶಬ್ದ ಕೇನ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಆಯೆ ಅವ್ವೇ ಶಬ್ದೊನು ಕೇನೊಂದು ನಾಡೊಂದು ಪೋನಗ ಅವ್ವು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿನ ಆಶ್ರಮೊಗು ಪೋದ್ ಸೇರ್ಂಡ್... ಆ ಪೊರರತುಗು ಅವುಲು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಕುಲ್ಲ್ ದ್ ಇತ್ತೆ. ರಾಜೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಅಡೆಗ್ ಪೋಯಿನೆರ್ದ್ ಮುನಿನ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಭಂಗ ಆಂಡ್. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಕೋಪ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪಗ ರಾಜೆ  ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಮುನಿನ್ ಸಮಾಧಾನೊ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಮಲ್ಪುವೆ. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯೊನೇ ಬುಡ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮಲ್ತೆ. ಆಂಡ ರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಅಯಿತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಲಾ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಮುನಿ ಕೇಂಡೆ. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಲಾ ರಾಜೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಒಪ್ಪಿಯೆ. ಆಂಡ ಮಾತ ಕಳೆವೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣೊ ಅಯನ ಕೈಟ್ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ದಾಲಾ ಒರಿದ್ ಉಪ್ಪುಜಿ.

ಕೊರ್ ನ ಪಾತೆರೊನು ಒರಿಪಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಅಯೆ ರಾಜ್ಯೊನು ಬುಡ್‍ದ್ ಅಯನ ಬುಡೆದಿ ಶೈವ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಮಗೆ ರೋಹಿತಶ್ವನೊಟ್ಟುಗು ಕಾಶಿ ಪಟ್ಟನೊಗು ಪೋದ್ ಬೇಲೆ ಕೇನೊಂದು ಕೇನೊಂದು ಪೋಪೆ. ಆಂಡ ಆಯಗ್ ಬೆನಿಯೆರೆ ವಾ ಬೇಲೆಲಾ ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಅಂಡ ಆಯೆ ಮುನಿಕ್ಕ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ದ್ ತಿಂಗೊಲೊಂಜಿ ಆವೊಂದು ಬರೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಪಗ ಆಯನ ಬುಡೆದಿನ್ ದುಡ್ಡುಗಾದ್ ಮಾರಿತೆರೆ ದೀಪೆ. ಶೈವ್ಯ ಪೋನಗ, ರೋಹಿತಶ್ವೆ ಗಳಗಳ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬುಲಿತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಉಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಇಂಬ್ಯನ್ ಲಾ ದುಡ್ಡುಗು ದೆತೊನುಲೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ವಿನಂತಿ ಮಲ್ತೊಂಡೆ, ಉಂದೆರ್ದ್ ಲಾ ದಕ್ಷಿಣೆದ ದುಡ್ಡು ಬರ್ತಿ ಆಯಿಜಿ. ಆಯಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಆಯನ್‍ನ್‍ಲಾ ಗುಲಾಮೆ ಆದ್ ಚಂಡಾಲಗ್ (ಸ್ಮಶಾನ ಕಾಪುನಾಯೆ) ಆಯನ್ ಆಯೆನೆ ಮಾರೊನುವೆ ಈ ದುಡ್ಡುಡು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಗ್ ಕೊರ್ ನ ಪಾರೆರೊದಂಚ ದಕ್ಷಿಣೆದ ದುಡ್ಡುನು ಕೊರ್ದ್ ಆಯೆ ಸ್ಮಶಾನೊಡು ಬೇಲೆ ಬೆನಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ.

ಶ್ವೆವ್ಯ ಕಾಶಿದ ಬ್ರಾಣನ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲಸೊದಾಲ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಲ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ಆಲ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ ನ ಇಲ್ಲಲ್ ಶ್ರಾದ್ದ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಕ್ಕಾದ್ ಮಗನ್ ದರ್ಭೆ ಕನಯೆರೆ ಕಡಪುಡುಯೆರ್ ಅಪಗ ಉಚ್ಚುದ ಪುಂಚದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ ದರ್ಬೆ ತೋಜುಂಡು ಅಯಿನ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆಂದ್ ಪೋಯಿನ ಬಾಲೆ ಗೊತ್ತಿಂಜೆ ಪುಂಚದ ಮಿತ್ತ್ ಕಾರ್ ದೀಪೆ. ಆಪಗ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಇತ್ತ್ ನ ಉಚ್ಚು ಒಂಜಿ ಆಯನ ಹಾವೂಂದು ಅಯನ ಕಾರ್ ಗ್ ತುಚ್ಚಿದ್ ಬುಡುಪುಂಡು. ಆಪಗನೇ ಆಯೆ ಸೈತ್‍ದ್ ಬುರುಬೆ. ಈ ವಿಸಯೊನು ಒಟ್ಟುಗು ಪೋಯಿನ ಜೋಕುಲು ಬತ್ತ್ ದ್ ಆಲೆಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಲ್ ತನ್ನ ಮಗನ ಪುಣೊನು ದೆತೊಂದು ಸ್ಮಶಾನೊಗು ಪೋಪಲ್. ಅಲ್ಪ ಸ್ಮಶಾನೊನು ಕಾತೊಂದು ಇತ್ತ್ ನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಗ್ ತನ್ನ ಒರಿಯೆ ಮಗನ್ ಕಳೆವೊಂದಿನ ದೃಶ್ಯೊನು ತೂದ್ ಬಾರಿ ದುಃಖ ಅಪುಂಡು. ಪುಣನ್ ಪೊತ್ತಯೆರೆ ಶ್ವೆವ್ಯಡ ದಾಲಾ ದುಡ್ಡು ಉಪ್ಪುಜಿ. ಆಂಡ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಗ್ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಬುಡೆರೆ ಆವಾಂದೆ ಮುಲ್ಪ ದುಡ್ಡು ಇಜ್ಜಂದೆ ಪುಣನ್ ಪೊತ್ತಾಯೆರೆ ಅಪುಜಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುಣನ್ ಪತೊಂದು ಪೊಂದ್ ಪನ್ಪೆ.  ಆಪಗ ಆಲ್ ನಿಕ್ಕ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಎನಡ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಆಪಗ ಹರಿಶ್ಛ್ಹ೦ದ್ರೆ ನಿನ್ಅಡ ಉಪ್ಪುನ ತಾಳಿನ್ ಕೊರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಎನ್ನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ತಾಳಿ ಎನ್ನ ಕಂಡನ್ಯಗ್ ಬುಡ್‍ದ್ ಬೇತೆ ಎರೆಗ್ಲಾ ತೊಜಿಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪುನ ವರತ್ತ ನೆನೆಪಾದ್ ಆಲ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ನ್ ದೆರ್ತ್ ದ್ ತೂದ್ ಆಲೆನ ಕಂಡ್ಯನನ ಗುರ್ತ ಪತ್ತುವಲ್. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ್ ನಿಕುಲೆನ ನಿಷ್ಟೆ ಸತ್ಯೊನು ಒತ್ತೊಂಡೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ರೋಹಿತಶ್ವನ್(ಮಗ) ಬದುಕಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ.

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಸತ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣೊನುಲಾ ಬುಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾದ್ ಇತ್ತೆ...




#Article 476: ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ (457 words)


ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ತ್ರೀಯವಾದಿ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕೆ ಅಂಚನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆ.ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕೆರ್ ಬಹುಶಃ ಭಾರತೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರಂಬಾಟದ ಚಳುವಳಿದ ಸುರುತ ಪುದರಾತಿನ ನಾಯಕ. ಭಾರತೀಯರೆ ಗೇಣೊಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಉರಿ ಲಕ್ಕಾಯಿನ ತಿಲಕೆರ್ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ತ್ರೀಯತಾವಾದದ ಪಿತಾಮಹ ಪನ್ಪಿ
ಪುದರ್‌ಡ್ ಪೊಲಬಾತೆರ್.
ಸ್ವರಾಜ್ಯ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮಸಿಧ್ಧ ಹಕ್ಕು, ಅವೆನ್ ಎಂಕುಲು  ಪಡೆದೇ ತೀರೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಅರೆನ ದಟ್ಟಿಪು ಆನಿ  ಮಾತ್ರತ್ತ್ ಇನಿಕ್‌ಲ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರೆ ನೆಂಪುಡು ಮಾಜಂದೆ ಒರಿದುಂಡು.ಲೋಕಮಾನ್ಯ (ಜನೊಕುಲೆ ಅರ್ತಿ ಪಿರ್ತಿದಾರ್  / ಮಾನಾದಿಗೆದಾರ್) ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ತಿಲಕೆರ್ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಗಣಿತ ಹಾಗೂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತಿನಾರ್

ತಿಲಕೆರ್ ಪುಟ್‌ದಿನಿ ೧೮೫೬ನ ಜುಲೈ ೨೩ನಾನಿ ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರದ ರತ್ನಗಿರತ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬವೊಂಜೆಡ್. ಚತುರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದಿತ್ತಿನ ತಿಲಕೆರ್ ಗಣಿತೊಡು ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಭೆಯಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲೇಜ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿನ ಪೊಸ ಪೀಳಿಗೆದ ಜವ್ವನೆರೆಡ್ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕೆರ್‌ಲ ಒರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.
ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಪೂಣಾಡ್ ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆ ಒಂಜೆಡ್ ಗಣಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ್ ಸೇರ್ದ್ ಅವೆನ್ ಬುಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಯೆರ್. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಧ್ಧತಿ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆನ್ ಅವಹೇಳನ ಮನ್ಪುನಂಚಿನ ಅಂಚನೆ  ಭಾರತದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆನ್ ಕೀಳು ಮಟ್ಟಡ್ ತೂಪಿನಂಚಿನವು ಪನ್ಪಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಆರ್ ಈ ಪಧ್ಧತಿನ್ ಟೀಕೆ ಮಲ್ಪುನಾರಾಯೆರ್.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಶಿಕ್ಷಣ ತಿಕ್ಕೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಪುಣೆಡ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿನ್ ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ತಿಲಕೆರ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಕೇಸರಿ ಮರಾಠಿ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ಬೇಗನೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೆ ಬಾಯಿಡ್ ಯಾಪಲ ಒರಿಪಿಲೆಕ್ಕಾಂಡ್. ಭಾರತದ ನಾಗರೀಕೆರೆನ್, ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್, ಪರಂಪರೆನ್ ತೆಗಳುನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರೊದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆನ್  ಕೇಸರಿ ಪತ್ರಿಕೆದ ಮುಖಾಂತರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತೊದಕುಲೆಗ್ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ ಬುಡ್ದು ಕೊರೊಡುಂದು ಅರೆನ ವಾದನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆರ್.
೧೮೯೦ ತ  ದಶಕಕೊಡು ತಿಲಕೆರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರ್ದೆರ್, ಮಸ್ತ್ ಬೇಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರಂಬಾಟೊಡು ಅಯಿತ ಉದಾರೀ-ಸೌಮ್ಯವಾದೀ ಧೋರಣೆದ ವಿರೋಧಕೆರಾಯೆರ್. ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆನ ಸೌಮ್ಯವಾದೀ ನೀತಿದ ಕಟು ಟೀಕಾಕಾ್ರೆರಾಯೆರ ಉಂದೆಟ್ ತಿಲಕೆರೆಗ್ ಬಂಗಾಳದ ಬಿಪಿನ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬ್‌ದ ಲಾಲ್ ಲಜಪತ ರಾಯ್‌ರ್ ಬೆರಿಸಹಯೊ ಕೊರಿಯೆರ್.೧೯೦೭ಡ್ ಸೂರತ್ ಅಧಿವೇಶನೊಡು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತಿಲಕ,ಪಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಯ್ ನೇತ್ಳತ್ವೊಡು ಗರಂ ದಳ (ಬಿಸಿ ಗುಂಪು) ಬೊಕ್ಕ ಗೋಖಲೆನ ನೇತ್ಳತ್ವಡು ನರಂ ದಳ (ಮೆದು ಗುಂಪು) ಪಂದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗವಾಂಡ್.
ರಾಜದ್ರೋಹದ ಆರೋಪದ ಮಿತ್ತ್ ೧೯೦‍೬ಡ್ ಬಂಧನ ಆಯಿನ ತಿಲಕೆರ್ ತಮ್ಮ ಪರವಾದ್ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸೊನಿಯೆರೆ ಯುವ ವಕೀಲ ಮಹಮದ್ ಆಲಿ ಜಿನ್ನೆರೆಡ ಕೇಡೊಂನಿಯೆರ್. ಆಂಡಲ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರೆಡ್ದ್ ಅಪರಾಧಿ ಪನ್ಪಿನ ತಿರ್ಮನೊಡು, ೧೯೦೮ ರಿಂದ ೧೯೧೪ರಮುಟ್ಟ ಬರ್ಮಾ ದೇಶದ ಮಂಡಾಲೆಡ್ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸದೆರ್.
ಬುಡುಕಟ್ಟ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಹ- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೊಂದು ತಿಲಕೆರ್, ೧೯೧೬ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸನ್ನು ಪಿರ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದೆರ್. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಹೋಂ ರೂಲ್ ಲೀಗನ್ ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಮದ್ ಆಲಿ ಜಿನ್ನೆರೆಗ್ ಸಹಕಾರ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಂದೆತ ಮುಖಾಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಗೋಸ್ಕರ ಪೊರಂಬಾಟೊನು ಜನೊಕುಲೆನಾಡೆ ಮುಟ್ಟ ಕೋನಯಿನ ತಿಲಕೆರೆನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿದ ಜನಕೆ ಪಂದ್ ಜನೊಕುಲು  ಎನ್ನಿದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮದ ಬಗೆತ ಲೇಖನೊಲೆಡ್ದ್ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯೆರೆಗ್ ನಮ್ಮ ಭವ್ಯ ಪರಂಪರೆತ  ಅಂಚನೆ ನಾಗರೀಕತೆತ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮಲ್ತ್  ಕೊರಿಯೆರ್ ಅಂಚನೆ ಅಕುಲೆಗ್ ನಮ್ಮ ನಾಡ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆ ಪುಟ್ಟುಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೆರ್.
ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕೆರೆನ್ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಚನೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕೆರಾದ್‌ಲ, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿನ್ ಅರೆನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಂದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನೊಕುಲು ಎನ್ನಿದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ತಿಲಕರು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆತಿನ ೨೦೦,೦೦೦ ಜನೊಕುಲೆಡ್ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಮಾತ್ರ ತಿಲಕೆರೆನ್ ಭಾರತೊಡು ಚಳುವಳಿ್ದ  ಜನಕ (Father of Unrest in India) ಪಂದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇನಿಕ್‌ಲ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದೊಗು ಮೂಲ ಪಂಡ ತಿಲಕೆರ್ಂದೇ ಪನೊಂದುಲ್ಲೆರ್. 

೧೯೦೩ಡ್ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕೆರ್ Arctic Home in the Vedas ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂರ್ಥೊನು ಬರೆತ್, ಅವೆಟ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ವೇದಲೆನ್ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಮಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದುಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಪಂದ್ ವಾದಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಡೆತ ಮಂಜಿನ ಯುಗ ಶುರುವಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ಬತ್ತಿನ ಆರ್ಯರೆ ಮುಖಾಂತರ ಅವು ದಕ್ಷಿಣ ದೇಶೊಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟ್ಂಡ್ಂದ್ ಆರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸದೆರ್. 
The Orion, ಅತ್ತ್ಂಡ ವೇದೊಲೆನ ಪ್ರಾಚೀನತೆದ ಸಂಶೋಧನೆಲು ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುಡು ವೇದ ಕಾಲದ ಜನೊಕುಲು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪ನೆತ ಸಹಸ್ರಮಾನದಾತ ದುಂಬೆ ಭಾರತೊಡು ನೆಲೆಯಾದಿತ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸದೆರ್
ತಿಲಕೆರೆನ ಗೀತಾರಹಸ್ಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜೀವನಧರ್ಮ ಯೋಗ ಪನ್ಪಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಿಧ್ಧಿ ಆಯಿನ ಕೃತಿ. 




#Article 477: ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ (438 words)


ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯ್ಭಾರತೊಗು ಬೋಡಾದ್ ತನ್ನ  ಪ್ರಾಣೊನು  ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆ ಅಂಚನೆ ಎಡ್ಡೆ ಬರಹಗಾರೆ ಆದ್ ಭಾರತದ  ಇತಿಹಾಸೊಡು ಪೊಲಬಾತಿನಾರ್. ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯೆರ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಳಾಯಿನ  ‘ಲಾಲ್ – ಬಾಲ್ – ಪಾಲ್’ ಮುಕುಲೆಡ್ ಒರಿಯಾದುಲ್ಲೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲೆರ್

ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯೆರ್ ಪಂಜಾಬ್‌ದ  ಮೋಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಸೇರಿನ ಧುಡಿಕೆ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಾಮೊಡು ಜನವರಿ 28, 1865ಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದೆರ್.    ‘ಲಾಲಾ’ ಪಂಡ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಮಲ್ಲ ಮನೆತನೊಡ್ದು ಬತ್ತಿನಕುಲೆಗ್ ಸಂದೊಯಿತ ಆಪಿನಂಚಿನ ಮಾನಾದಿಗೆದ ಪುದರ್.  ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯೆರೆನ ಸುರುತ  ಶಿಕ್ಷಣ  ಹರ್ಯಾಣೊಡುಪ್ಪುನ ರೆವಾರಿ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡಾಂಡ್.  ಲಜಪತ ರಾಯೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣನ್ ಅದಗದ ದಿನೊಟು ಉರ್ದು ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಮನುಸ್ಮೃತಿಡ್ದ್  ಪ್ರಭಾವಿತೆರಾಯಿನ ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯೆರೆಗ್  ರಾಜಕೀಯ ಪೊರಂಬಾಟ ಬೊಕ್ಕ  ಬರವಣಿಗೆದ ಮಿತ್ತ್ ಉಮೇದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅವೆನ ಕಡೆಕ್ ಮನಸ್ಸಾಪುಂಡು.   ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದಿತ್ತಿನ  ಆರ್  ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡು ಶಾಂತಿಯುತವಾಯಿನ ಪೊರಂಬಾಟೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಬಿಲೆ ಉಂಡು ಪಂದ್ ನಂಬುದಿತ್ತೆರ್ .  ಉಂದುವೆ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಆರ್ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಗು ಬೋಡಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಶಾಂತಿಯುತ ಚಳುವಳಿಲೆನ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಆರ್ಯ ಸಮಾಜೋಡು ನಿಷ್ಠೆ ಇತ್ತಿನ ಆರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದಿತ್ತಿನ ‘ಆರ್ಯ ಗೆಜೆಟ್’ದ ಸಂಪಾಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್.  ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬ್‌ಡ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೊರಂಬಾಟೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಅಯಿಕ್ ಆರೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿ ಬರ್ಮಾದ ಮಂಡಾಲೈ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಗ್ ಗಡೀಪಾರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್.  ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಳು ಕರಿ ಬೊಕ್ಕ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಂಟೋಗು ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಉಪ್ಪುನ ಆರೋಪೊಲೆಗ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರೊಲು ಇಜ್ಜಿ
ಪನ್ಪುನ ಗೊತ್ತಾದ ಭಾರತೊಗು ಪಿರ ಬರಿಯೆರ್ ಪರವಾನಗಿ ಕೊರಿಯೆರ್.

೧೯೦೭ಡ್ ಅಮೆರಿಕೊಗು ಪೋಯಿನ ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯೆರ್ ೧೯೧೯ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಪಿರ ಬತ್ತೆರ್.  ಆರ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನ  ಪ್ರವಾಸಿ ಕಥನೊಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರೆರಾಯಿನ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಇ. ಬಿ. ಡುಬೋಯಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಮುಕುಲೆನ ಮಸ್ತ್  ಉಕ್ತಿಲೆನ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ತೆರ್.  ಲಜಪತ ರಾಯೆರ್ ಲಾಹೋರ್‌ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲೆಗ್ ಪರ್ಯಾಯವಾದ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದಾನಗ್ ಅವೆಟ್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ವಿದಾರ್ಥಿಯಾದ್ ಸೇರುವೆರ್.  ೧೯೨೦ನೆ ವರ್ಷೊಡು ಕಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ನಡತಿನ ವಿಶೇಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇನೊಡು ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯ್ ಆ ಸಮಾವೇಶದ  ಗುರಿಕಾರ್ಮೆನ್ ವಹಿಸದಿತ್ತೆರ್.  ಈ ಅಧಿವೇಶನೊಡು ಮಲ್ತಿನ ನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಕಾರ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದಾನಗ್  ೧೯೨೧ಡ್ದ್ ೧೯೨೩ದ ಅವಧಿ ಮುಟ್ಟು ಆರ್ ಕಾರಾಗೃಹ ವಾಸ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು.  ಬುಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಆರ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಓಟುಡು ಗೆಂದುವೆರ್.  ಪಂಜಾಬ್‌ದ ವಿಭಜನೆದ ಪಾತೆರೊಕತೆನ್ ಆರ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ಈ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಆರ್  ೧೯೨೪ನೆ ವರ್ಶೊಡು ‘ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಬರೆತಿನ ಲೇಖನೊಡು  ಸಿಖ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಆಧಾರ ದೀವೊಂದು  ಪಂಜಾಬ್‌ನ್ ಪೂರ್ವ ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬು ಪಂದ್ ವಿಂಗಡನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ವಾದೊನು ಮಂಡಿಸಿದೆರ್.  ಅವ್ವೆ ರೀತಿಡ್  ವಾಯವ್ಯ ಸೀಮಾ ಪ್ರದೇಶ, ಸಿಂದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ್ ವಿಂಗಡನೆ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು  ಪ್ರತಿಪಾದಿಸದೆರ್.

ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯ್ ಅಪ್ಪೆ ೧೯೨೭ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಸಯಿನಗ ಅರೆನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಗುಲಾಬಿ ದೇವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ತಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಸ್ತ್ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  
 

೧೯೨೮ನೆ  ವರ್ಸೊಡು ಭಾರತೊದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿನ್ ವರದಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ನೇಮಕ ಆಯಿನ ಸರ್ ಜಾನ್ ಸೈಮನ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದ ಆಯೋಗೊಡು ಒರಿಯೆ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಕುಲು ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನ ನಿಲೆಟ್ ಭಾರತೀಯ ಸಂಘಟನೆಲು  ಅವೆಕ್ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಪಾಡುನ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲೊಗು ಚಳುವಳಿನ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30,  1928ಕ್ ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗ  ಲಾಹೋರ್‌ಗ್ ಬತ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಲಾಲಾ ಲಜಪತರಾಯ್ ಶಾಂತಿಯುತ ಮೆರವಣಿಗೆ್ದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದಿತ್ತೆರ್.  ಆ ಸಮಯೊಡು ಪೋಲಿಸ್ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಎ. ಸ್ಕಾಟ್ ಪನ್ಪಿ ದುರಹಂಕಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಪೋವೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಲಾಠಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆದೇಶ ಕೊರ್ಪುನೆದೊಟ್ಟುಗು ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ಸ್ವಯಂ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತ್‌ದ ಆರೆಗ್ ಗಾಯ ಆಪುಂಡು.  ಈ ತೀವ್ರ ಗಾಯೊಡ್ದು ಗುಣ ಆವಂದಿನ  ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯೆರ್ ನವೆಂಬರ್ ೧೭, ೧೯೨೮ಡ್ ಹೃದಯಾಘಾತೊಡು ಸಯಿಪೆರ್.  ಸ್ಕಾಟನ ಈ ದುರಹಂಕಾರೊಡು ಮಹಾನ್ ದೇಶಭಕ್ತೆ, ವಿದ್ವಾಂಸೆ, ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿ್ದ ಶಾಂತಿದೂತೆರಾದಿತ್ತಿನ  ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯ್  ಮರಣ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆಡ್ದ್  ಬೇಜಾರಾಯಿನ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ರಾಜ ಗುರು, ಸುಖದೇವ್ ಥಾಪರ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಜಾದೆರಂಚಿನ ವೀರೆರ್ ಪೊರಂಬಾಟೊಗು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್




#Article 478: ಆಕಾಸೊ (330 words)


ಆಕಾಸೊನ್, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಗುಮ್ಮಟ ಪಂಡ್‍ದ್  ನಂಕ್ ಪರಿಚಯೊ ಉಪ್ಪುನ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, ವಾತಾವರಣ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶನ್ ಸೇರೊನುನಂಚನೆ, ಭೂಮಿದ ಮೇಲ್ಮೈತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೂರೊಡು ಸ್ಥಿತವಾಯಿನ ಮಾತೆನ್‍ಲಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸುಂಡು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು, ಆಕಾಸೊನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಗೋಳ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಸೂರ್ಯ, ನಕ್ಷತ್ರೊಲು, ಗ್ರಹೊಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಚಂದ್ರೆ ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕ ತೋಜುನ ಒಂಜಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಯಿನ ಗುಮ್ಮಟ.

ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಕಂಕನೆ ಪಾಡಿಲೆಕೊ ತೋಜುನ ನೀಲವರ್ಣದ ಅರ್ಧಗೋಳ; ಗಗನ, ಬಾನು, ವ್ಯೋಮ, ಖಗೋಳ- ಉಂದು ಪೂರ ಪರ್ಯಾಯವಾಯಿನ ಪದೊಕುಲು (ಸ್ಕೈ, ಹೆವೆನ್, ಫರ್ಮಮೆಂಟ್, ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್ ಸ್ಪಿಯರ್). ಪ್ರತಿಯೊರಿ ನರಮಾನಿಲಾ ಓಲ್ಪನೇ ಓವ್ವೇ ಫೊರ್ತುಡು ಉಂತ್‍ದ್ ತೂಂಡಲಾ ಯಾನೇ ಈ ಗೋಳದ ಕೇಂದ್ರ ಪನ್ಪುನ ಭಾವನೆ ಮೂಡುಂಡು. ಆಕಾಸೊದ ಆಳ ಊಹೆಗ್ ತಿಕ್ಕಂದ್‍ವು. ವಸ್ತುಲೆನ ದೂರೊಲು ಒಂಜಿ ಮಿತಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟ ಅಂತರೊನು ಕಣ್ಣ್ ಗುರುತಿಸುನ ಸಾಮರ್ತ್ಯೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಲ್ಪರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತ ವಸ್ತುಲು ಅತಿ ದೂರದ ಒಂಜಿ ಪರದೆದ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತವಾಯಿನಂಚ ತೋಜುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ, ಗ್ರಹೊಕುಲು, ಸೂರ್ಯೆ, ನಕ್ಷತ್ರೊಲು ಇತ್ಯಾದಿ (ಒಟ್ಟಾದ್ ಆಕಾಶಕಾಯೊಲು) ಆಕಾಸೊದ ಮೇಲ್‍ಗ್ ಅಂಟ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನಂಚ ತೋಜುನೆನೆ ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು. ಸರಿಸುಮಾರ್ ಗೋಳಾಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಭೂಮಿನ್ ಆವರಿಸಾದ್ ವಾಯುಮಂಡಲ ಉಂಡು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಎತ್ತರೊಲೆಡ್ ಮುಗಲ್‍ಲ್ ತೇಲೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು; ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾಯಿನ ದೂಳುದ ಕಣಕುಲು, ನೀರ್ ದ ತೇವ, ಗಾಳಿದ ಅಣುಕುಲು ಲೀನ ಆದ್ ನಿರಂತರ ಕ್ಷೋಭೆಡ್ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಆಕಾಸೊಕಾಯದ ಬೊಲ್ಪು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಕವಚೊನು ಕಡತ್‍ದ್ ವೀಕ್ಷಕನಡೆಗ್ ಬರೊಡಪುಂಡು. ಸೂರ್ಯಕಿರಣೊಲು ಇಂಚ ಬನ್ನಗ ಅಯಿಕ್‍ಲಾ ಗಾಳಿದಕಣಕ್‍ಲಾ ಭೌತಿಕದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಉಂಡಾದ್ ಕಣೊಕುಲು  ನೀಲ ಬಣ್ಣನ್ ಚದರಿಸಾವುನೆರ್ದ್ ವಾಯುಮಂಡಲಗ್ (ಅಯಿರ್ದ್ ಆದ್ ಆಕಾಸೊಗು) ಈ ಬಣ್ಣ ಬತ್ತ್ ದ್ಂಡ್. ಗಾಳಿದಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಆಕಾಸೊಕಾಯೊಲೆನ್ ನಮ ತೂಪುನೆರ್ದ್ ಅವು ಪೂರ ನೀಲಗೋಳದ ಮೆಲ್‍ಗ್ ಅಂಟೊಂದು ಉಪ್ಪುನಲೆಕೊ ಭಾಸ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಆಕಾಸೊ ಪನ್ಪುನ ವಸ್ತು ಅತ್ತ್ಂಡ ಪದಾರ್ಥ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಭೂಮಿ ಗಾಳಿಮಂಡಲಲೊಲೆನ ಅಸ್ತಿತ್ವರ್ದ್ ಬೊಲ್ಲು ಬೊಕ್ಕ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ್ ಲೆನ ರಚನೆರ್ದ್ ಲಾ ಅವೊಂಜಿ ನೀಲ ಅರ್ಧಗೋಳವಾದ್ ನಂಕ್ ಭಾಸ ಅಪುಂಡು.
ಆಕಾಸೊ, ಭೂಮಿ ಬಾರಿ ದೂರೊಡು ಒಂಜಿ ಮಹಾವೃತ್ತೊಡು ಸಂಧಿಸಿಯಿನಂಚ ಭಾಸ ಅಪುಂಡು. ಉಂದತ್ತ ಕೇಂದ್ರ ವೀಕ್ಷಕೆ. ಈ ವೃತ್ತೊರ್ದು ತಿರ್ತ್ ಅಯಗ್ ದಾಲಾ ತೋಜುಜಿ. ವೃತ್ತದ ಪುದರ್ ಕ್ಷಿತಿಜ (ದಿಗಂತ). ವೀಕ್ಷಕನ ಸ್ಥಾನನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್ ಕ್ಷಿತಿಜ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಪುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಆಕಾಸೊಕಾಯೊ ಕ್ಷಿತಿಜದ ಪೂರ್ವವಲಯಡ್ ಮೂಡ್‍ದ್, ಮಿತ್ತ್ ಏರ್ ದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯೊಡು ಮುರುಂಗುನಂಚ ನಂಕ್ ಭಾಸ ಆಪುಂಡು. ಆಕಾಸೊಕಾಯಲು ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಾಯದ ಸಾದಿ ಒಂಜೊಂಜಿ ವೃತ್ತ. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿದ ಕಡೆಕ್ಕ್  ಪೋಯಿನಂಚನೆ ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ನಕ್ಷತ್ರ ಪಥೊಕುಲು ಕ್ರಮೇಣ ಸಂಕೋಚ ಆದ್ ಒಂಜಿ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ನಕ್ಷತ್ರ ಪೂರ್ಣ ನಿಶ್ಚಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುನಂಚ ತೋಜುಂಡು. ಉಂದು ಧ್ರುವನಕ್ಷತ್ರ . ಆಕಾಸೊಡು ಪ್ರತಿ ಕಾಯದ ದಿನೊತ್ತ ಪಥ ಧ್ರುವನಕ್ಷತ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಆಯಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ದೂರ ತ್ರಿಜ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ವೃತ್ತ. ಉತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚನೇ ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಉಪ್ಪುನ (ಭೂಮಿದ ಉತ್ತರಾರ್ಧವಲಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ನಂಕ್ ತೋಜಂದಿನ) ಒಂಜಿ ನಿಶ್ಚಲ ಬಿಂದು ಉಂಡು. ಅವು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ. ಆಕಾಶಗೋಳ ಈ ರಡ್ಡ್ ಧ್ರುವಬಿಂದುಲೆನ್ ಜೋಡಿಸುನ ವ್ಯಾಸದ (ಉಂದೆತ್ತ ಕೇಂದ್ರ ವೀಕ್ಷಕೆ) ಸುತ್ತು ದಿನಕೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪುನೆ. ಭೂಮಿ ಪಶ್ವಿಮೊರ್ದು ಪೂರ್ವಗ್ ದಿನಕ್ಕೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್ ನಂಚ ನಮಕ್ಕ್ ಬಾಸ ಅಪುಂಡು.




#Article 479: ಗೋಕರ್ಣ (260 words)


ಗೋಕರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಡಲಬರಿತ ಊರು. ಕಾರವಾರ ಪೇಂಟೆರ್ದ್ ೬೫ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರಡ್ ಉಂಡು.

ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಗೊಕರ್ಣ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಆದುಂಡು. 

ಕಡಲಬರಿತ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆಯಿನೆಟ್ಟ್ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣ ಆದುಂಡು. ಪರಊರುರ್ದುಲಾ ಪ್ರವಾಸಿಲು ಬರ್‌ಪೆರ್. ಮೂಲು ಮೂಜಿ ಕಡಲ ಬರಿ ಉಂಡು ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಕಡಲಬರಿ, ಕಡಲ ಬರಿ, ಆಕಾರದ ಕಡಲ ಬರಿ. 

ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶಡ್ ಗೋಕರ್ಣ ಸಬ್ದೊದ ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಗೋಕರ್ಣ ಪುದರ್ ಇತಿಹಾಸೊಡ್  ಆಯಿನೆಕ್ಕ್ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣೊದ ಗೋಕರ್ಣ ಖಂಡದ ೮ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಡ್ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಉತ್ತರ ಖಂಡೊಡ್ ಇಂಚ ಉಂಡು - ಧರಣೀಮಾಹ ಶಂಕರ ಮತ್ಸಂಯೋಗಾದಿಹ ಶುಭೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಸುತಸ್ತವ | ಗ್ರಹಾಣಾಮಧಿಪಶ್ಚಂಡಃ $ಸೋಂಗಾರಕ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ || ಭವಿಷ್ಯತೀದಂ ಭದ್ರಂ ತೇ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ವಿಶ್ರುತಂ | ಗೋಶಬ್ದಃ ಪ್ರಠಮಂ ದೇವಿ ತ್ವಯಿ ಸಂಪರಿವರ್ತತೇ || ಕರ್ಣಶ್ಚಾಯಂ ತವ ಶುಭೇ ದೇವ್ಯಂಬುಗ್ರಹ ಯೋಗತಃ | ತಸ್ಮಾದ್ಗೋಕರ್ಣಮಿತಿ ಚ ಖ್ಯಾತಿಂ ಲೋಕೇ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ||

ಗೋ ಪಂಡ ಸುರುಟೇ ಭೂಮಿಗ್ ಬತ್ತಿನ ಸಂಕೇತೊ. ಕೆಬಿತ ಆಕಾರೊಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಶಿವೆನ ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಗ್ರಹೊಲೆಗ್ ಅಧಿಪತಿಯಾಯಿನ ಅಂಗಾರಕೆ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಭೂಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಗಾರಕೆ ಪೆತ್ತದ್ ಕೆಬಿತಂಚಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಶಿವೆ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಪೆತ್ತದ ಕೆಬಿಡ್ದ್ ಶಿವೆ ಪುಟ್ಟ್‌ದಿನೆಕ್ಕ್ ಜಾಗೆದ ಪುದರ್ ಗೋಕರ್ಣ ಆದುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಸುದೆ ಗಂಗಾವಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಘನಾಶಿನಿ ಕೆಬಿತ ರೂಪೊಡ್ ಸಂಗಮ ಅಪುನೆಡ್ದ್ ಗೋಕರ್ಣ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರಾತ್ಂಡ್.
ಶ್ರೀಮತ್ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣೊಡ್ ಗೋಕರ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಧಂಡಕೇರಿ ಮೆಗ್ಯೆ ಪಲಯೆನ ಇಲ್ಲ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಲ್ಲೇಖೊ ಮಲ್‌ತ್‌ದೆರ್.

ಸಂಸ್ಕ್ರುತ ಭಾಷೆ ಕಲ್ಪೆರೆ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಊರು. ಭಂದಿಕೆರಿ ಮಠ ಬೊಕ್ಕ ತೊಗ್ಗ್ ಮಠತ ಇಲ್ಲ್‌ಲು ಮೂಲು ಉಪ್ಪುನಿ. ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕ್ರುತಿಡ್ ಸೈತಿನಕ್‌ಲೆನ ಪಿಂಡ ಬುಡಿಯೆರೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರ್‌ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.

ಪರ ದೇಶದ ಜನಕುಲು ಮೂಲು ರಾಮತೀರ್ಥೊಡು ಮೀದ್ ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್. ಹೆಚ್ಛಾದ್ ಇಡೆ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ಪೇನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಬೊಕ್ಕ ರಷ್ಯಾ ದೇಶದಕುಲು ಬರೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್. ಗೋಕರ್ಣೊದ ಪೇಂಟೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕುಡ್ಲೆ ಬೀಚ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌, ಓಂ ಬೀಚ್,ಹಾಫ್ ಮೂನ್ ಬೀಚ್, ಫುಲ್ ಮೂನ್ ಬೀಚ್ (ಪ್ಯಾರಡೈಸ್) ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲೆಕನ್ ಬೀಚ್ ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ತೋಜೊಂದುಂಡು

Shesh Venkataraman Jathar And Vighneshwara Damodar DixitOn 27July 1984
ಈ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಉಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ತಿರ್ತ್ತಿತ್ತಿನ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ದಕುಲು ಇತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು.

ಇಸವಿ	            /          ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮೆಂಬರ್ ಅಂಕೆಲು

	

 

ತಿರ್ತ್ತಿತ್ತಿನ ಕೋರ್ಟ್‌ದ ಸದಸ್ಯೆರ್‌ನಕುಲೆನ್ ಆಯಾ ಇಸವಿಡಿತ್ತಿನ ಟ್ರಸ್ಟಿದಕುಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಲ್ಲೇಖಡುಂಡು.




#Article 480: ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ (106 words)


ಎಸ್. ಆರ್ .ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ( ಶುಬ್ರವೇಶ್ಠಿ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಸೀತಾರಾಮ ಶರ್ಮ)ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರರಂಗ ತೂತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್. ಮೇರ್ ನಿರ್ದೇಶನದೊಟ್ಟಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಭಾಷಣೆಲಾ ಬರೆಯೋಂದಿತ್ತೆರ್. ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಡ್‌ಲಾ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರನು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಮೇರ್‌ ಮಲ್‌ತಿನ ಚಿತ್ರ‌ಲು ಉತ್ಕ್ರಷ್ಟ ಮಟ್ಟದವುಂದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೇರ್ ಮಸ್ತಾದ್ ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ ಇತ್ತಿನ ಚಿತ್ರ‌ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೋಂದಿತ್ತಿನ ಕಣಗಾಲ್‌ರ್ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರರಂಗಕ್ ಪೊಸ ರೂಪ ಕೊರ್ತಿನಾರ್. ಮೈಸೂರ್‌ದ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ. ಶ್ರೀಧರರ್ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲೆರ್ನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ ಕುರಿತಾದ್  'ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲರ ಕೊಡುಗೆ' ಪನ್ಪುನ ಕೃತಿನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.

ಪುಟ್ಟಣ್ಣರ್ ಡಿಸೆಂಬ‌ರ್-೧-೧೯೩೩ಕ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರ್‌ದ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ತಾಲೂಕುದ ಕಣಗಾಲ್ ಗ್ರಾಮಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದಿತ್ತೆರ್.ಮೆರ್‌ನ ಪುದರ್ ಅಪಗ  ಶುಬ್ರವೇಷ್ಠಿ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಸೀತಾರಾಮ ಶರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಅಯಿನ್ ಎಲ್ಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಎಸ್. ಆರ್ .ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಮಲ್ತೋನ್‌ಯೆರ್. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಯಾದಂತಿನ ಕಣಗಾಲ್ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮೆರ್ನ ಮೆಗ್ಗೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.




#Article 481: ಚಂದಾ ಜೋಗ್ (112 words)


ಚಂದಾ ಜಯಂತ್ ಜೋಗ್ ಮೇರ್(೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೪) ಭಾರತದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ.ಮೇರ್ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಡ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಧ್ಯಯನ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟಿಕ್ ಡೈನಮಿಕ್ಸ್,ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟಾರ್ ಬರ್ಸ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸೀಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೆಲ್ಲರ್ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಡ್ ಪರಿಣಿತಿ ನ್ ಪಡೆದುಂಡು. ಗ್ಯಾಲಕ್ಟಿಕ್ ಡೈನಮಿಕ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸೀಸ್ ದ ಬಗ್ಗೆ ಮೇರ್ ಸುಮಾರು ೮೫ ಲೇಖನನ್ ಪ್ರಕಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

ಚಂದಾ ಮೇರ್ ೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೪ ದಾನಿ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

ಚಂದಾ ಮೇರ್ ಮೆರ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನನ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಲ್ವಾಡ್ ಕಳೆಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಸ್ಟೋನಿ ಬ್ರೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ ಡಾಕ್ಟೋರಲ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊದ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಡ್ ಮೆರೆನ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟೋರಲ್ ಸಹವರ್ತಿಯಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಜೀನಿಯೋತ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ೧೯೮೭ ಡ್ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಮೇರ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಡ್ ಮೆರೆನ ಬೇಲೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಾಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ನಕ್ಷತ್ರ ಅನಿಲ ದ ಅಸ್ಥಿರತೆಳು ಬೊಕ್ಕ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ದ ಬಗ್ಗೆ ಆರ್ನ ಅಭ್ಯಾಸನ್ ಮುಂದುವರಿಸಾಯೆರ್.




#Article 482: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ (248 words)


 ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ ದೆಹಲಿಡ್ ಉಂಡು .ಭಾರತದ ಮಾಮಲ್ಲ ನಾಯಕೆ, ಭಾರತದ ಗಣತಂತ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಭವನಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಮುಲ್ಪ ನಮ್ಮದೇಶದ ೩ ಸೇನಾಪಡೆತ ದಂಡನಾಯಕೆರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಲು ವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮಾಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡೊನು ಅದಗದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯದಾರೆನ ವಾಸಗು ಬೋಡಾದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆತ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್  ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಿರ್ದ್ಡ್ ಈ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಬಂಗಲೆಡ್ ಉಂತಿನ ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೊಪಾಲಾಚಾರ್ಯೆರೆಗ್ ಸಲ್ಲುಂಡು. ಒಟ್ಟಾರೆ ೩೪೦ ಕೋಣೆಲುಪ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡೊನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ  ಭವನ .ಉಂದು ಒಟ್ಟು ೧೩೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೩೨೦ ಎಕರೆ)ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಡಳಿತೊಗು ಅರೆನ ಘನತೆಗೆ ಸರಿಯಾದ್  ಮಲ್ಲ ಹಾಲ್ ಗಳು, ಅತಿಧಿಗೃಹಕುಲು, ಆಫೀಸ್ ರೂಮುಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ ಮುಘಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್  ಅತ್ತಂದೆ  ಮೈದಾನೊಲು ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು, ಅರೆನ ಅಂಗರಕ್ಷಕೆರೆನ, ಬೇತೆ ಬೇಲೆದಕುಲೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಲು, ಕುದುರೆ ಲಾಯೊಲು ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯೊಲು ಮಾತ ಭವನದ ಉಲಯಿ ಉಂಡು.

ರಾಷ್ತ್ರಪತಿನ ಈ ಭವ್ಯ ಭವನೊನು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ನಿವಾಸೊ 'ವೈಟ್ ಹೌಸ್' ನ್ ಭವನೊಗು ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಯಿತ ವಿಸ್ತಾರ ಖಾಲಿ ೧೮ ಎಕ್ರೆ ಮಾತ್ರ. ಈತ್ ಜಾಗೆಡ್ ನಮ್ಮ ಗಾರ್ಡನ್ ಪೂತ, ತೋಟ, ಬೊಕ್ಕ  ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗ್ ಬುಡ್ನ ಮೈದಾನೊಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನೊ ದೆಹಲಿ ಉಂಡು. ಎಡ್ವಿನ್ ಲ್ಯೂಟಿನ್ಸ್ ಉಂದೆತ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ ಆದುಲ್ಲೆರ್.ಉಂದುತ ನಿರ್ಮಾಣ  ೧೯೧೨ಡ್ ಸುರುವಾದ್  ೧೯೨೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮುಗಿತ್ಂಡ್

೨೦ ನೆ ಶತಮಾನದ ಸುರುಟು ಅಪಗದ  ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರೊಡ್ದು ದೆಹಲಿಗ್ ರಾಜಧಾನಿನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಭಾರಿ ಯೋಜನೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮನಸ್ಸ್‌ಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪರ ದೆಹಲಿಯದ ಮುಟ್ಟಡ್ ಪೊಸದೆಹಲಿನ್  ಕಟ್ಟುನ ಮಲ್ಲ  ಯೋಜನೆದ 'ನಕ್ಷೆ' ತಯಾರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟುನ ಮಾಮಲ್ಲ  ಯೋಜನೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚನಾಯಕ, ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಭವನ ಸೌಕರ್ಯ ಮಾತ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಪೊರ್ಲಾದ್ ಬೊಕ್ಕ  ಮಾದರಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಇರಾದೆಡ್ ಭಾರಿ ಜಾಗ್ರತೆಡ ಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ಎಕ್ರೆ ಜಾಗೆಡ್ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟೇರಿಯೆಟ್ ಭವನೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುನ ಏರ್ಪಾಡಾಂಡ್. ಸುಮಾರ್. ೧೯೧೧ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೧೬ ತ ಮಧ್ಯೊಡು, ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಸುರುವಾಂಡ್. 'ರೈಸಿನಾ' ಬೊಕ್ಕ ಮಾಲ್ಚಾ' ಗ್ರಾಮೊಲು ಸುರುಟೆ ಈ ಜಾಗೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್  '೧೮೯೪ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಕ್ವಿಸಿಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ', ಆ ಗ್ರಾಮೊದ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಕುಟುಂಬೊದಕುಲೆಗ್ ದೆಹಲಿದ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಪೊಸ  ಜಾಗೊಲೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್....




#Article 483: ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ (443 words)


ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಭಾರತದ ಒರಿ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆ, ಪ್ರಬಂಧಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರಕರ್ತೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರೆಗ್ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಕೊರ್ನ ವಂದೇ ಮಾತರಮ್ ಗೀತೆದ ಕವಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಭಾರಿ ಪ್ರಸಿದ್ದೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದುವೆ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಆಂಡ್

ಬಂಗಾಳದ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪಿರ ಉದಿಪನದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂದ್ ಚಟರ್ಜಿನ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಾದಂಬರಿಲು, ಪ್ರಬಂಧೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಲುಪ್ಪುನ ಅರೆನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬರಹೊಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಯಿನ ಛಂದೋಬದ್ಧ ಪದ್ಯ- ಬೇತೆ ಭಾರತೀಯ ಬರಹೊಲೆಡ್ದ್ ವಿಶೇಷ ರೀತಿದ ಒಂಜಿ ತಾದಿ ಪತ್ತ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲೊಗು ಉಪ್ಪುನ ಲೇಖಕೆರೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರೇರಣೆನ್  ಒದಗಾದ್ ಕೊರ್ಂಡ್

ನೈಹತಿಡುಪ್ಪುನ ಕಂಥಾಲಪಾರ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಒಂಜಿ ಸಂಪ್ರದಾಯನಿಷ್ಠ ಬಂಗಾಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬೊಡು ಮೂಜಿ ಅಣ್ಣನಕುಲೆಗ್ ಕಿನ್ಯ ಮೆಗ್ಯೆಯಾದ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಯಾದವ್‌ (ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾದಬ್‌) ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದುರ್ಗಾದೇಬಿ ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಮಿಡ್ನಾಪುರದ ಉಪ-ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಲೆಡಿತ್ತೆರ್, ಅರೆನ ಅಣ್ಣನಕುಲೆಡ್ ಸಂಜೀಬ್‌ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿಲ ಒರಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆರಾದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಲಮಾವು ಪನ್ನ್ಪಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೂಕುಡ್ದಾತ್ರ ಅರ್ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದಿತ್ತೆರ್.

ಹೂಗ್ಲಿ-ಚಿನ್ಸುರಾಡುಪ್ಪುನlt;ref name=hindunetgt;, A. ದೇವ ರಾಜು, ದಿ ಹಿಂದೂ, ೨೦೦೧-೦೮-೧೮.lt;/refgt; ಮೊಹ್ಸಿನ್‌ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಕಲ್ತ್‌ದ್ ಕಲಾವಿಭಾಗೊಡು  ೧೮೫೭ಡ್ ಪಾಸ್ ಆದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸುರುತ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಪದವೀಧರೆರೆನ ಪೈಕಿ ಚಟರ್ಜಿಲ ಒರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್ .,ಆತೆ ಅತ್ತ್ಂದೆ ಬೊಕ್ಕ  ೧೮೬೯ಡ್ ಒಂಜಿ ಕಾನೂನು ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್..

ತನ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ರೀತಿಡೆ ಜೆಸ್ಸೋರ್‌‌‌ನ ಉಪ-ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಒರಿ ಉಪ-ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿ ಬೇಲೆಡಿತ್ತಿನ ಚಟರ್ಜಿಲು ೧೮೯೧ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಬೇಲೆಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಪೆರ್. ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರೆನೊಟ್ಟುಗು ಘರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಕಾರಣದ ಸಂಗತಿಲು ಅರೆ್  ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರೊಡುಪ್ಪುನ ವರ್ಷ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲ ೧೮೯೪ಡ್ ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಹಯೋಗಿ ದರ್ಜೆದ ಒಂಜಿ ಬೇಲೆ ಆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ.

ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ಗುಪ್ತರೆನ ಮಾದ್ರಿದ ಅನುಸರಣೆಡ್ ಛಂದೋಬದ್ಧ-ಪದ್ಯದ ಒರಿ ಬರಹಗಾರೆ/ಕವಿಯಾದ್ ಚಟರ್ಜಿಲು ತಂಕುಲೆನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ತನ್ನ  ಪ್ರತಿಭೆ ಬೇತೆನೇ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಬೆಳಗೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಕೆಲವೆ ದಿನೊಟು ಆರೆಗ್ ತೆರಿಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರೊಗು ತಿರ್ಗುವೆರ್. ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯಾದಿತ್ತಿನ ಬಹುಮಾನೊಗು ಬರೆಯಿನ  ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆದ  ಒಂಜಿ ಕಾದಂಬರಿ ಅರೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಯತ್ನವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಆರ್ ಆ ಬಹುಮಾನ ಗೆಂದಿಜೆರ್ ಬೊಕ್ಕ  ಆ  ಕಿನ್ಯಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟವಾತಿಜ್ಜಿ. ರಾಜ್‌ಮೋಹನ್‌'ಸ್‌ ವೈಫ್‌ ಪನ್ಪಿ ಕಾದಂಬರಿ ಅಚ್ಚಾಯಿನ ಅರೆನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಬರೆತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಬಹುಶಃ ಘೋಷಿತ ಬಹುಮಾನೊಗು ಸಲ್ಲಿಸದಿನ ಕಿನ್ಯಕಾದಂಬರಿದ ಒಜಿ ಅನುವಾದವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅರೆನ ಸುರುತ ಬಂಗಾಳಿ ರಮ್ಯ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆದ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿಯಾಯಿನ ದುರ್ಗೇಶ್‌ನೊಂದಿನಿ ೧೮೬೫ಡ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಆಂಡ್.

ಕಪಾಲಕುಂಡಲ (೧೮೬೬) ಪನ್ಪಿನವು ಚಟರ್ಜಿಲೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದುಂಡು. ಈ ಕಾದಂಬರಿದ ಕಥಾನಾಯಕಿಗ್ ಭವಭೂತಿಯ ಮಾಲತಿ ಮಾಧವ ಕೃತಿಡ್ ಬರ್ಪುನಂಚಿನ ಭಿಕ್ಷೆಬೇಡುನ ಪೊಂಜೊವುನ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ಈ ಪಾತ್ರ ಅರ್ಧವಾಶಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ಶಾಕುಂತಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಧವಾಶಿ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌‌‌ನ ಮಿರಾಂಡ ನ ಮಾದ್ರಿಟ್ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಈ ಹೋಲಿಕೆಲು ವಿಮರ್ಶಕೆರೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ನಿರ್ಣಯದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚಟರ್ಜಿಲೆನ ಕಥಾನಾಯಕಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್  ಅರೆನನೆ ಮೂಲಸೃಷ್ಟಿಯಾದಿಪ್ಪೊಡು. ಕೊಂಟಾಯ್‌‌‌ ಉಪವಿಭಾಗೊಡುಪ್ಪುನ ದರಿಯಾಪುರ್‌‌ನ್ ಈ ಕಾದಂಬರಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾದ್ ಆರ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದಿತ್ತೆರ್..

ಮೃಣಾಲಿನಿ (೧೮೬೯) ಪನ್ಪಿನ ಅರೆನ ದುಂಬುದ ರಮ್ಯ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಕಥೆನ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಅರೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ತೋಜೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚಟರ್ಜಿಲು ಬೊಕ್ಕದ ಅವಧಿಡ್ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನೊಕುಲೆನ ವಿಚಾರಶಕ್ತಿಗ್ ಉಮೇದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರ್ ಉದಿಪನ ಮಲ್ಪುನ  ಕಡೆಕ್ ಗೇಣೊ ಕೊರಿಯೆರ್. ಬಂಗೋದರ್ಶನ್‌ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆದ ಪ್ರಕಟಣೆನ್ ೧೮೭೨ನೆ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ಡ್ ಆರ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ದುಂಬುಲ ಆವೃತ್ತಿಡ್  ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಅರೆನವೆ ಸ್ವಂತ ಕೃತಿಕುಲು ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿದ ಲೆಕ್ಕಂದಿನ  ಕಾದಂಬರಿಲು, ಕಥೆಕುಲು, ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರೊಲು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೊಕ್ಕಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಪ್ರಬಂಧೊಲು, ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ ಲೇಖನೊಲು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪದೇಶೊಲು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಟೀಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಅವಲೋಕನೊಲು ಈ ನಿಯತಕಾಲಿಕಡ್ ಇತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ವಿಷಬೃಕ್ಷ (ದಿ ಪಾಯ್ಸನ್‌ ಟ್ರೀ, ೧೮೭೩) ಕಾದಂಬರಿ ಬಂಗೋದರ್ಶನ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾದ್ ಬತ್ತಿನ ಚಟರ್ಜಿಲೆನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೪ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕಬಂಗೋದರ್ಶನ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪ್ರಸರಣ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ  ಸ್ಥಿತಿಕ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ .ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಅರೆನ ಅಣ್ಣೆ ಸಂಜೀಬ್‌ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ್ಲು  ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಲ್ತೆರ್.




#Article 484: ಅಜಿತ್ ಕೆಂಭಾವಿ (196 words)


ಅಜಿತ್ ಕೆಂಭಾವಿ (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೦) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ . ಮೇರ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಪುಣೆದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತರ-ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ‌ಡ್ (ಐಯುಸಿಎಎ) ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮೆರಿಟಸ್ ಆತೆರ್, ಐಟಿ ಮೇರ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆಲಾ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್‌ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಅಜಿತ್ ಕೆಂಭಾವಿ ಮೇರ್ ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೦ ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ಬಯೋ - ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಆಶಾ ಕೆಂಭಾವಿ ಮೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಅಲೆನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟಿಫಿಶಿಯಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಅನಿರುಧ್ ಕೆಂಭಾವಿ ಪನ್ಪಿನ ಮಗೆ ಉಲ್ಲೆ.

ಭಾರತದಡ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಡ್ ಕೆಂಭಾವಿ ಮೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸ್‌ದೆರ್. ಐಯುಸಿಎಎಡ್ ವಿಸಿಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂದ ಡೀನ್ ಆದ್, ಖಗೋಳ ಸಂಶೋಧನೆದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕಾದ್ ಐಯುಸಿಎಎ ಬೊಕ್ಕ ಇಡೀ ಭಾರತೊಡ್ ನಡೆತಿನ ನನಾತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋಷಣೆಗ್ ಮೇರ್ ಕಾರಣರಾದಿತ್ತೆರ್.  ಐಯುಸಿಎಎ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್, ಸಧರ್ನ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಲಾರ್ಜ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (ಎಸ್ಎಎಲ್ಟಿ), ಥರ್ಟಿ ಮೀಟರ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (ಟಿ.ಎಮ್.ಟಿ), ಬೊಕ್ಕ ಲೇಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೆರೋಮೀಟರ್ ಗ್ರಾವಿಟೇಶನಲ್ - ವೇವ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ (ಎಲ್ಐಜಿಒ) ಸೇರ್ ದ್ ನನಾತ್ 
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಡ್ ಭಾರತದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆನ್ ಗಟ್ಟಿಮಲ್ಪುನಲ್ಪ ಮೇರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರನ್ ವಹಿಸೊಂದೆರ್. ಮೇರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಸ್ ಸಹಾಯ ಆಯೋಗದ (ಭಾರತ) ಅಡಿಟ್ ಇನ್ಫೋನೆಟ್ ಯೋಜನೆನ್  ಕಲ್ಪಿಸಾದ್  ಕಾರ್ಯಾಗತ ಮಲ್ತೆರ್, ಇಂದು ಮಾಹಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಯೋಜನನ್ ಭಾರತದ ಮಾತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗ್ ಕನಾಂಡ್. refಕೆಂಭಾವಿ ಮೇರ್ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ್ ಡ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಹಿತಿನ್ ಉತ್ತೇಜನ ಮಲ್ಪೆರೆ ನನಾತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾತೆರ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸ್ತುತಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಜಯಂತ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಗಳಾ ನರ್ಲಿಕರ್ ಲಾ-ಲೇಖನದ 'ನಭಾತ್ ಹಸ್ರೆ ತಾರೆ' ಪನ್ಪಿನ ಮರಾಠಿ ಪುಸ್ತಕನ್ ಕೆಂಭಾವಿ ಮೇರ್ ಬರೆತೆರ್.

ಕೆಂಭಾವಿ ಮೇರ್ ಪರಿಣತಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗುರುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಗ್ಯಾಲಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ದತ್ತಸಂಚಯ ನಿವರ್ಹಣೆ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್.




#Article 485: ಕೆ.ಪರಶರನ್ (181 words)


ಕೆ.ಪರಶರನ್ (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೨೭) ಮೇರ್ ಭಾರತದ ವಕೀಲೆರ್. ಮೇರ್ ೧೯೭೬ ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ತಮಿಳುನಾಡುದ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ೧೯೮೩ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೮೯ ದ ನಡುಟ್ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿನ ಅಡಿಟ್ ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ೨೦೦೩ ಡ್ ಪದ್ಮಭೂಷಣ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೧ ಡ್ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ತೆರ್. ಜೂನ್ ೨೦೧೨ ಡ್ ಮೇರ್ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ದ ಮೇಲ್ಮನೆತ ರಾಜ್ಯಸಭೆದ ಆಜಿ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

ಅಯೋಧ್ಯೆದ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಡ್, ವಕೀಲ ಪರಾಶರನ್, ರಾಮ್ ಲಲ್ಲಾ ವಿರಾಜ್ಮಾನ್ ಪರವಾದ್ ತೀರ್ಪು ಪಡೆಯೆರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಪಾತ್ರೋನ್ ವಹಿಸ್ದೆರ್.

ತಮಿಳುನಾಡು ದ ಶ್ರೀರಂಗಮ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟುದಿನ ಪರಶರನ್, ಮೇರ್ ವಕೀಲ ಕೇಶವ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮೆರ್ನ ಮಗೆ. ಮೇರ್ ಬಿ.ಎಲ್ ( ಬಿಎ. ಎಲ್ ಎಲ್ ಬಿ ) ನ್ ಕಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ, ಮೆರೆಗ್ ಶ್ರೀ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಿ.ವಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಕ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನ್ ಡ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿ.ಭಶ್ಯಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆದ ಸಮಯಡ್ ಮೇರ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪದಕ ಪಡೆಯೆರ್.

ಪರಶರನ್ ಆರ್ನ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸನ್ ೧೯೫೮ ಡ್ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಎದುರು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಮೇರ್ ೨೦೧೪ ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೇಮಕಾತಿ ಆಯೋಗನ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆತ ಸದಸ್ಯರಾದ್ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡೆರ್.

ಆಜಿ ದಶಕಮುಟ್ಟ ವೃತ್ತಿಜೀವನಡ್, ಪರಶರನ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ದ ಪ್ರಕರಣಡ್ ನೀಡಿನ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದೆರ್:

೧೯೪೯ ಡ್, ಮೇರ್ ಸರೋಜಾ ಅರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರೆಗ್ ಮೋಹನ್ ಪರಶರನ್, ಬಾಲಾಜಿ ಪರಶರನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸತೀಶ್ ಪರಶರನ್ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಪೊಂಜೋಕುಲ್ ಉಲ್ಲೆರ್.




#Article 486: ದ್ರೋಣ (147 words)


ಮಹಾಭಾರತಡ್ ದ್ರೋಣ (ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ: द्रोण) ಅಥವಾ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ (ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ: द्रोणाचार्य) ಒಂಜಿ ಮುಕ್ಯೊ ಪಾತ್ರೊ. ದ್ರೋಣೆ ಪುಟ್‍ದಿನ ಕರಟಾಂಡಲಾ ಅಯಿತ ಬಗೆಟ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿ ಇದ್ದಿ. ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ದ್ರೋಣಗ್ ಕುಂಬೋದ್ಭವ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ದ್ರೋಣ - ದ್ರುಪದನ ಜೋಸ್ತಿ - ಕೋಪೊದ ಕತೆ ಆಯಿನವು ವಿಸೇಸೊ ಆದುಂಡು. ಎಲ್ಯೆಡ್ದ್ ಜತೆಯಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಇರ್ವೆರ್ ಜೂವೊದ ಜೋಸ್ತಿಲು ಮುಕುಲು. ಅಪಗ ಯುವರಾಜೆ ಆದಿತ್ತಿನ ದ್ರುಪದೆ, ಬಡಪತ್ತ್‌ದ ದ್ರೋಣಗ್ ತಾನ್ ದುಂಬು ರಾಜೆ ಆಂಡ ನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಅರ್ದೊ ರಾಜ್ಯೊನು ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರೊ ಕೊರ್ದಿಪ್ಪುವೆ. ಅಂಚನೆ ಕಾಲೊ ಕರಿನಗ ದ್ರುಪದೆ ರಾಜೆ ಆಪೆ. ದ್ರೋಣಗ್ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನ ತಂಗಡಿ ಕೃಪಿನೊಟ್ಟುಗೆ ಮದಿಮೆಯಾದ್ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಪುದರ್‍ದ ಮಗೆ ಪುಟ್ಟುಬೆ. ಅಪಗ ದಿಂಜ ಬಡಪತ್ತ್‌ದ ಕಾರಣೊ ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಬಾಲೆಗ್ ಕೊರಿಯರ ಪೇರ್ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಕೃಪಿ ಮಗಕ್ಕ್ ಅರಿತ ಪೊಡಿನ್ ನೀರ್‍ಡ್ ಕಲಡದ್ ಅಯಿನೆ ಪೇರ್ಂದ್ ಕೊರ್ಪಲ್. ಒಂಜಿ ದಿನೊ ನಿರೆಕರೆತ ಜೋಕ್ಲು ಇಂದೆನ್ ತೂದು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ್ ಮಸ್ಕಿರಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಪಗ ಬೇಜಾರೊ ಆಯಿನ ದ್ರೋಣೆ, ದ್ರುಪದನ ಕೈತಲ್ ಪೋದ್ ದುಂಬು ಕೊರ್‍ನ ಪಾತೆರೊನು ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವೆ. ಆಂಡ ಅದಿಕಾರೊದ ಆಂಕಾರೊಡು ದ್ರುಪದೆ, ಜೋಸ್ತಿನ ನೆಂಪುನು ಮರತ್‌ದ್ ದ್ರೋಣನ್ ಡೋಂಗಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮರ್ಯಾದಿ ದೆಪ್ಪುವೆ. ಆ ಕೋಪೊಡು ದ್ರೋನೆ ನಾನೊಂಜಿ ದಿನೊ ನಿನ್ನ ತರೆ ಎನ್ನ ಕಾರ ಬರಿಟ್ ಬೂರುನಂಚ ಮಲ್ಪುವೆಂದ್ ಶಪಥ ಮಲ್ಪುವೆ. ದುಂಬುಗು ಆಯನ ಮೋಕೆದ ಶಿಷ್ಯೆ ಅರ್ಜುನಡ್ದ್ ಆಯನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆನ್ ಕೈಕೊನುವೆ.




#Article 487: ಪೊಂಜೊಲೆನ ಹಕ್ಕ್ (567 words)


ಭಾರತೊದ ಸಂವಿಧಾನೊ ಇತ್ತೆ  ಕೆಲವೊಂಜಿ ಹಕ್ಕ್‌ಲೆನ್  ಕಾನೂನು ರೀತಿಡ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಆ ಹಕ್ಕ್ ಚಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೊಂಜೊಲು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಾರಣೊಡ್ದಾತ್ರ ಪಿರ ಜಾರುವೆರ್.
ಲಿಂಗ ಬೇಧ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹಕ್ಕ್, ಓಟು ಪಾಡುನ ಹಕ್ಕ್,ಉದ್ಯೋಗದ ಹಕ್ಕ್,ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕ್,ಆರ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾನ ಬೇಲೆಗ್ ಸಮಾನ ಸಂಬಳದ ಹಕ್ಕ್‌ಲು ಉಂದು ಮಾತ ಕಾನೂನು ರೀತಿಡ್ ಒದಗ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ಹಕ್ಕುಲು.

ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು  ಇನಿತ ದಿನೊಟು ಪೊಂಜೊಲು ಪಾಲ್ ದೆತೊನೀಯರೆಗಾತ್ರ ಸರಕಾರ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಂದ್ ಶೇಕಡಾ ೩೩ ಮೀಸಲಾತಿ ದೀದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಅವೆನ್ ಶೇಕಡಾ ೫೦ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ವಾದ ವಿವಾದ ನಡತ್‌ದ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ಜಾರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಆ ಹಕ್ಕ್‌ನ್ ಚಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೊಂಜೊಲು ಪಿರ ಜಾರುವೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ನಮಡ್ದ್ ಅನುಭವಸ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಡ್ಪುಜೆರ್ ತಂಕುಲೆನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ರಾಜಕಾರಣೊಗು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ಜಿಂಡ ಕೆಲವೊಂಜಿ ನಿಂದನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಪವಾದೊಗು ತಿಕ್ಕದ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಕಡೆಕ್ ಶೀಲ(ಮಾನ)ದ ಮಿತ್ತ್ ಸಂಶಯ ಬರ್ಪುನಂಚಿನ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ ಪಾಡ್ದ್ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಉಂದೆ ಕಾರಣೊಗಾತ್ರ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಕುಟುಂಬದ ಉಲಯಿ ಲಾಡಾಯಿ ಸುರುವಾದ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಡೆ ಕಳೆಯೊನುನ ಸ್ಥಿತಿ ಬರ್ಪುಂಡು .ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೊಂಜೊಲು ಪಿರಜಾರುವೆರ್ ಈ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಾತ ಕುರುಡು ಭಿಕ್ಷುಕನ ತಟ್ಟೆಯ ಕಾಸಿನಂತೆ  ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆದ ಲೆಕ್ಕ ಅವಕಾಶ ಏರೆನವೊ ಪಾಲ್‌ಗಾಪುಂಡು.

ಪುದರ್‌ಗ್ ಮಾತ್ರ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಹಕ್ಕಾದಿಪ್ಪುಂಡು ಆಂಡ ಈ ವಿಷಯೊಡು ಪೊಂಜೊಲು ಸ್ವಾವಲಂಭಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುಜೆರ್.ಪೊಂಜೊಲೆನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆತ ಮಾತ ಹಕ್ಕ್ ಅಕುಲೆನ ಕಂಡನನ ಕೈಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಪೊಂಜೊ ಒರ್ತಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯದಿತ್ತ್ಂಡ ಅಳೆನ ಸಂಬಳ ಕಂಡನನ ಕೈಸೇರೊಡಾಪುಂಡು.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಳೆಗ್ ಬೋಡಾನಗ ಅಯಡ ಕೇನ್ದ್ ದೆತೊನುನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ

ಉಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ನ ಕಾನೂನು.ಆಂಡ ಅವೆನ್ ಪಡೆಪುನೆಡ್ಲ ಪೊಂಜೊಲು ಅಸಮರ್ಥೆರಾದುಲ್ಲೆರ್.ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊಡು ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಆಸ್ತಿಡ್ ಹಕ್ಕ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ್ .ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಪೊಣ್ಣು ,ಆಣಗ್ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕ್‌ದ ಘೋಷಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮಲ್ಲಮಲ್ಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿ ಪಾಲ್ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಪೊಣ್ಣಗ್‌ಲ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕ್ ಬರೆದಿತ್ತ್ಂಡಲ ನಿಜವಾದ್ ಆಸ್ತಿನ್ ಅನುಭವಿಸುನಕುಲು ಆಣ್ ಜೋಕುಲು ಮಾತ್ರ ಆದಿಪ್ಪುವೆರ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ಯನಕುಲೆನ ನಂಜಿದ(ನಿನ್ನ ಮದಿಮೆದ ಖರ್ಚಿ) ಪಾತೆರೊಗೊ ಅತ್ತ್‌ಂಡ ಬೇತೆ ದಾದನೊ ಕಾರಣೊಡ್ದಾತ್ರ ಪಾಲ್ ದೆತೊನೆರೆ ಪಿರಜಾರುವೆರ್.ಅಂಚನೆ ವಿಚ್ಚೇದನೆ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಕಂಡನನ ಆಸ್ತಿಡ್ ಪಾಲ್ ಕೇಂಡ ಜೋಕುಲೆನ್ ಖರ್ಚಿಗ್ ಪಂದ್
ಚೂರು ಚೂರು ಕಾಸ್ ತಿಂಗೊಳು ತಿಂಗೊಲು ಕೊರ್ದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒರೊನೆ ಒಂತೆ ಕಾಸ್ ಕೊರ್ದು ಮುಗಿತ್ ಬುಡುವೆರ್ ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ಕಂಡನೆ ಸಯಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡನೆನ ಆಸ್ತಿಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯುನ ಹಕ್ಕ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲದಕುಲೆನ ಹಿಂಸೆ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂದ್ ತನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆ ,ಅಮ್ಮನೊಟ್ಟುಗೊ ಅತ್ತ್‌ಂಡ ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ಯನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗೊ ಬದುಕುವೆರ್.

ಪೊಂಜೊಲೆನ ಹಕ್ಕಾದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಇತ್ತೆದ ದಿನೊಟು ದೌರ್ಜನ್ಯೊ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದೆ ಉಂಡು.ದಿನಲ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ತೂನಗ ಕಚೇರಿಲೆಡ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಲೆಡ್ದ್ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ,ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲೆಗ್ ಮಾಸ್ಟ್ರೆಡ್ದ್ ಕಿರುಕುಳ ಉಂದುವೆ ಸುದ್ದಿ.ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲ್‌ಡೆ ಕಿರುಕುಳ ,ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ,ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಕಿರುಕುಳ,ಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆದಂಚಿನ ಹಿಂಸೆ ದಿನ ನಡತೊಂದೆ ಉಂಡು .ಕಂಡನಿ ಸಯಿತಿನ ಪೊಂಜೊಲು ತಂಕುಲೆನ ಬಂಜಿದ ಗತಿಗೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ಪಿದಯಿ ಪೋದು ಬೆನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಇಜ್ಜಿ. ಆಳೆನ್ ಸಮಾಜ ಒಂಜಿ ಸಂಶಯದ ರೀತಿಡ್ ತೂಪುಂಡು.ಕಂಡನಿ ತಯಿತಿನ ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಪಿರ ಮದಿಮೆ ಆಪುನ ಹಕ್ಕ್ ಕಾನೂನು ರೀತಿಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಸಮಾಜ ಅಯಿಕ್ ಬೆಲೆ ಕೊರ್ಪುಜಿ.ಗತಿ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಪೊಂಜೊಲೆನ್ ಬಲವಂತಡ್ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆದಂಚಿನ ಹಾಳ್ ಕೆಲಸೊಗು ಪಾಡುನಂಚಿನ ಕಟುಕತನ.ಪೊಂಜೊಲೆನ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಕಾನೂನು ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಅವೆನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರಾವೊಂದಿಜ್ಜಿ ಅಂಚಾದ್ ದಿನೊಡ್ದಿನೊ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದೆ ಉಂಡು

ಕಂಡನಿಯನ ಹಿಂಸೆ ಸಹಿಸೆರಾವಂದಿನ ಪೊಂಜೊಲು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯೆರೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸದಿತ್ತ್ಂಡ ಕಾನೂನು ರೀತಿಡ್ ಕಂಡನಿಯಾಡ್ದ್ ಬುಡುಕಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ದುಂಬು ಅರ್ಜಿ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಜೆಡ್ದ್ ಪದ್ನೆನ್ಮ ತಿಂಗೊಳು ಕಾಪುಡಿತ್ತ್ಂಡ್ ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಬುಡುಕಟ್ಟ್‌ದ  ಕಾರಣ ಸರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಬೇಕೊನೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಪುನ ಅವಕಾಶೊ ಉಂಡು.ಅಂಚನೆ ಕಂಡನಿಯನ ಸ್ಥಿರ ಬೊಕ್ಕ ಚರ ಆಸ್ತಿಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯುನ ಹಕ್ಕ್‌ಲ ಉಂಡು.ಒಂಜಿ ಸಮಯೊ ಕಂಡನಿ ಸುಳ್ಳು ಕಾರಣ ಕೊರ್ದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಕೇಂಡೆಂಡ ಅವೆನ್ ವಿರೋಧಿಸಪಿನ ಹಕ್ಕ್‌ಲ  ಕಾನೂನು ಪೊಸ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ದುಂಡು.ಕಾನೂನು ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ರಕ್ಷಣೆಯಾದುಂಡು ಆಂಡ ಅವೆನ್ ಚಲಾವಣೆಗ್ ಕನಪುನಲ್ಪ ಪೊಂಜೊಲು ಅಸಮರ್ಥೆರಾದುಲ್ಲೆರ್.
ಒಂಜಿ ಸಮಯೊ ಹಿಂಸೆ ಸಹಿಸೆರಾವಂದೆ ಪೊಣ್ಣು ದೂರು ಕೊರಿಯೆರೆ ಪೋಂಡ  ಕಂಡನಿಯಡ್ದ್ ಬುಡುಕಟ್ಟ್(ವಿಚ್ಛೇದನ) ಪಡೆಯೆರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಂಡನಿಯನ ಆಸ್ತಿ ಪಡೆಯುನಂಚಿನ ಹಾಳ್ ಉದ್ದೇಶೊನು ದೀವೊಂದು ಕಾನೂನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವಳ್‍ ಕಾನೂನು ಪೊಂಜೊಲೆನ ಪರವಾದ್ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ  ಪೊಣ್ಣು ಕುಟುಂಬೊನು ಪೊಲಿಪುನೆ ಹಂತೊಗು ಪೋಪಳ್ ಪನ್ಪಿನವು ಸಮಾಜದ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪೊಣ್ಣು ಯಾಪಲ ತನ್ನ ಗೌರವೊಗು(ಮಾನಾದಿಗೆ)  ತೊಂದರೆ ಆಂಡ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಹಕ್ಕ್ ಪಡೆಯುನ ಪೊರಂಬಾಟೊಗು ಪಿದಾಡುಳ್  .ಇಜ್ಜಿದಾಂಡ ತನ್ನ್ ಕರ್ತವ್ಯದೊಟ್ಟುಗು ಕುಟುಂಬೊದ ಸಾಮರಸ್ಯೊನು ಕಾಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಆಳೆಡನೇ  ಉಪ್ಪುಂಡು .ಅಧುನಿಕ ಪೊಂಜೊಲು ಪಿದಯಿ ಬೆಂದ್‌ದ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಖರ್ಚಿವೆಚ್ಚಡ್ ಕಂಡನಿಯಗ್ ಬೆರಿಸಹಾಯೊ ಆದುಪ್ಪುವೆರ್. ಪಿದಯಿ ಬೆನ್ಪುನ ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗ ನಿರ್ವಹಣೆಡ್ ಏತ್ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಗ ಅವೆನ್ ಮಾತ ಮದತ್‍ದ್ ಯಾನೊಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಪಂದ್ ಆಳೆನ ಕರ್ತವ್ಯೊನು ಮಲ್ಪುವಲ್. ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರದ ಕಣ್ಣು ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರೊದ ಲೆಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಒಂಜಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಗೃಹಿಣಿಯಾದ್ ,ಮಗಳಾದ್ ,ಬುಡೆದಿಯಾದ್,ಅಪ್ಪೆಯಾದ್,ಮರ್ಮಾಳಾದ್  ಈ ಮಾತ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಸರಿಯಾದ್ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಂಸಾರೊ ಪನ್ಪಿ ಓಡೊನ್ ದುಂಬು ಕೊನೊಪಳ್. ಕಾರ್ಯೆಷು ದಾಸಿ,ಕರಣೇಷು ಮಂತ್ರಿಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರೊದ ಲೆಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ , ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ ಕುಟುಂಬೊದ ಏಳಿಗೆಗ್ ಅತಿ  ಅಗತ್ಯವಾದುಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ತೆರಿದ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಆಂಜೊವುನಕುಲು ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಹಕ್ಕ್ ಚಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಕಾನೂನುದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಕೊರ್ದು ಸಹಕರಿಸಯೆರ್ಂಡ ಕಾನೂನುಗು ಮಾನಾದಿಗೆ ತಿಕ್ಕು.




#Article 488: ವಾಸುಕಿ ವೈಭವ್ (147 words)


ವಾಸುಕಿ ವೈಭವ್‌(ಪುಟ್ಟುದಿನಿ:೭ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೯೯೧) ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದಿಪ್ಪುನ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆ, ಗೀತ ರಚನಕಾರ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಗಾಯಕ. ಕಾಗದದ ದೋಣಿಯಲಿ ಪದ್ಯಡ್ದ್ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕಡ್ ಒರಿ. ೨೦೧೬ ಡ್ರಾಮಾ ರಾಮಾ ರೇ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಡ್ದ್ ಮೇರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಾಸರಗೋಡು ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಮೆರೆಗ್ ನನಾತ್ ಕೀರ್ತಿ ಕನದ್ ಕೊರ್ನ್ಡ್.

ಮೇರ್ ಮೆರ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನನ್ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದನಾದ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಯಿನ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆ, ಗೀತ ರಚನಕಾರ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಗಾಯಕ. ನಾಟಕ ಮಲ್ಪುನ ಅಪಾರ ಮರ್ಲ್ ಇತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಗೀತರಚನೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಐಕ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪದ್ಯ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್ . ಮೇರ್ ಒರಿ ಉತ್ತಮ ನಟ . ಮೇರ್ ೨೦೧೬ ಡ್ ತೆರೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಉರ್ವಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮೆರ್ನ ನಟನೆನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್ . ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ , ಮೇರ್ ದಡ್ಡ ಪನ್ಪಿನ ಪದ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾತ್ಂಡ್ . , ವಿಸ್ಮಯ (೨೦೧೭) , ಕಾಲೇಜು ಕುಮಾರ್ (೨೦೧೭) ನಂಚ್ಚಿತ್ತಿನ ಚಿತ್ರಗ್ ಆರ್ ಆರ್ನ ಧ್ವನಿನ್ ಸೇರಾದೆರ್. ಚೂರಿಕಟ್ಟೆ (೨೦೧೮) , ಕಾನೂರಾಯಣ (೨೦೧೮) , ಒಂದಲ್ಲಾ ಎರಡಲ್ಲಾ (೨೦೧೮) ಬೊಕ್ಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಾಸರಗೋಡು (೨೦೧೮) ಮೆರೆನ ಸಂಯೋಜದ ಸಾಲುಡ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. 




#Article 489: ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನರೂಲಾ (204 words)


ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನರೂಲಾಮೇರ್ (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ː೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೦) ಭಾರತೀಯ ಮಾಡೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ನಟ . ಮೇರ್  ರೋಡೀಸ್ ಎಕ್ಸ್ ೨ , ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ಸ್ವಿಲ್ಲಾ ೮ , ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೯ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸ್ ದ್ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.

ನರೂಲಾ ಮೇರ್ ಭಾರತದ ಚಂಡೀಗಡ ಮೂಲದಾರ್. ಮೇರ್ ಎಂಟಿವಿ ರೋಡೀಸ್ ಎಕ್ಸ್ ೨ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸುನ ದುಂಬು ನನಾತ್ ವರ್ಷಡ್ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ ಡ್ ಅರೆನ್ ತೋಡೊಂದೆರ್ .

ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೯ ಡ್ ನರೂಲಾ ಮೇರ್ ಯುವಿಕಾ ಚೌದ್ರಿನ್ ಭೇಟಿಯಾಯೆರ್. ಮುಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ಡ್ ಮುಂಬೈ ಡ್ ಮದಿಮೆಆಯೆರ್.

ಪಿಟಿಸಿ ಪಂಜಾಬಿ ಪನ್ಪಿನ ಚಾನೆಲ್‌ ಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮಿಸ್ಟರ್ ಪಂಜಾಬ್‌‌ ಪನ್ಪಿನ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸುನ ಮೂಲಕ ನರೂಲಾ ಮೇರ್ ೨೦೧೪ ಡ್ ಅರೆನ ವೃತ್ತಿಜೀವನನ್  ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್ , ಅವುಲು ಆರ್ ರಡ್ಡನೇ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಸ್ಥಾನನ್ ಪಡೆದೆರ್ . ೨೦೧೫ ಡ್, ಮೇರ್ ಎಂಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾದ ರೋಡೀಸ್ ಎಕ್ಸ್ ೨ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿಯೆರ್ , ಅವುಲು ಲಾ ಆರ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್.

ಬೊಕ್ಕ , ಆರ್ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ಸ್ವಿಲ್ಲಾ ೮ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿಯೆರ್ , ಅವುಲು ಅರೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷನೆ ಮಲ್ತೆರ್ . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ ಡ್ , ನರೂಲಾ ಮೇರ್ ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿದ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೯ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸ್ ದ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್ . ೨೦೧೬ ಡ್ದ್ ೨೦೧೮ ಮುಟ್ಟ ಮೇರ್ ಲಖನ್ ಲಕ್ಕಿ ಸಿಂಗ್ ಅಹ್ಲಾವತ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರನ್ ವಹಿಸೊಂದು ಟಿವಿದ ಬಡೋ ಬಹು ಪನ್ಪಿನ ಧಾರವಾಹಿಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್ .  ೨೦೧೬ ಡ್ದ್ , ನರೂಲಾ ಮೇರ್ ಎಂಟಿವಿ ದ ರೋಡೀಸ್‌ಡ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಲೀಡರ್ ಆತೆರ್. 
೨೦೧೮ ಡ್ , ಮೇರ್ ಲಾಲ್ ಇಷ್ಕ್ ಪನ್ಪಿನ ಧಾರವಾಹಿಡ್ ಆರ್ಯನ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್ . ಬೊಕ್ಕ , ಮೇರ್ ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿದ ನಾಗಿನ್ ೩ ಡ್ ಶಹನವಾಜ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರನ್ ವಹಿಸೊಂದು ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್ .




#Article 490: ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೀನ್ (548 words)


ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೀನ್  ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಜರ್ಮನಿ ಮೂಲದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ. ಮೆರ್ ಸಾಪೇಕ್ಷತ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನು (ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ರಿಲೇಟಿವಿಟಿ) ಲೋಕೊಗು ತೆರಿಪಾಯೆರ.ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್,ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿಡ್‌ಲ  ಮಾಮಲ್ಲ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ನಾರ್. ೧೯೨೧ಡ್ ಮೆರೆಗ್ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ದು ಮಾನದಿಗೆ ಮಲ್ತೆರ್. ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಣಾಮದ ವಗ್ಗೆ ಪಂಡಿನ ಮೆರೆನ ವಾದ ಬೊಕ್ಕ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೊಗು ಮೆರ್ ಸಂದೊಯಿತ ಮಲ್ತಿನ ಸೇವೆಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್
೧೯೧೬ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಜನರಲ್ ರಿಲೇಟಿವಿಟಿ ಥಿಯರಿ) ಸಂದೊಯಿತದ ಬೊಕ್ಕ  ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಲೋಕೊರ್ಮೆಲ ಮಸ್ತ್  ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯೆರ್. ವರ್ಷೊಲು ಕರಿಲೆಕ್ಕನೆ ಮೆರೆನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಲೋಕೊಡು ಮಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾಂಡ್. ಲೋಕೊದ ಮಾಮಲ್ಲ ಮೇಧಾವಿಯಾದ್ ಪೊಲಬು ಪಡೆಯೆರ್. ಇನಿಲ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಶೋಧನೆಲೆಡ್ದಾತ್ರ ಅರೆನ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕ ಪಂದ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆರೆನ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಲುವಾದ್ ಮೂಲ ವಸ್ತುವೊಂಜೆಕ್ 'ಐನ್‍ಸ್ಟೈನಿಯಮ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್

ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನು ನನಲಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಡ್ ಲೋಕೊಡೆ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾತೆರ್. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಕ್ ಅರೆನ ಉಮೇದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ನಿಷ್ಠೆದ ಬೇಲೆ,ಅರೆಗೊಂಜಿ  ಪೊಸಲೋಕೊನೆ ಒದಗಾದ್ ಕೊರ್ಂಡ್ ಸರಿಯಾದ್(ಕೊಂಞೆ) ಪಾತೆರಂದಿನ  ಬಾಲೆ, ಸಂಶೋಧನಶೀಲ ಗುಣೊಡ್ದು , ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆಯಾಯಿನ, ಅಪೂರ್ವ ಸಂಶೋಧಕೆಯಾಯಿನವು ಚಾರಿತ್ರ್ಯಕ ಸತ್ಯ

೧೮೭೯ ಡ್ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪ಕ್. ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್  ಜರ್ಮನಿದ ವುಟೆನ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಉಲ್ಮ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಪುಟ್‌ಯೆರ್.ಅಮ್ಮೆರ್ ಹರ್ಮನ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಅಪ್ಪೆ ಪೌಲಿನ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್. ಮ್ಯುನಿಕ್ ಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಉಪಕರಣೊಲೆನ ತಯಾರಿಕೆದ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಸೇರ್ದ್ ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರಿವಾರ ಮಾತ ಇಟಲಿಗೆ ಪೋದು ನೆಲೆಯಾಪುನ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ .ಅದಗ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಗ್ ೬ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ. ಸೆಕೆಂಡರಿ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊಗು 'ಹ್ಯಾರೋ' ಸ್ಕೂಲ್ ಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ವಿದ್ಯುತ್‍ಕಾಂತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ)ದ ಮಿತ್ತ್ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಪುಟ್ಟ್ಂಡ್. ೧೮೯೬ ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಗ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಡುಲ ವಿಶೇಷಪರಿಣತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ . ೧೯೦೦ ಡ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪದವಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ೧೯೦೧ ಡ್ ಸ್ವಿಸ್ ದೇಸೊದ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯೆರ್. ಜರ್ಮನ್ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆದೊಟ್ಟುಗು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆನ್‍ಲ ಎಡ್ಡೆ ಅಭ್ಯಾಸಮಲ್ತೆರ್. ಮಾಸ್ಟ್ರೆ ಬೇಲೆಗ್ ಅರ್ಜಿ ಪಾಡ್ದ್ ೨ ವರ್ಷ ಅಲೆದಲೆದ್ ಸೋತು ಪೋಯೆರ್. ಕೆಲಸ ತಿಕ್ಕುನ ಕಷ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಕಡೆಕ್ 'ಬರ್ನ್' ನಗರದ ಪೇಟೆಂಟ್ ಆಫೀಸ್ಡ್ ಕೆಲಸ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.
ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರೆನ ಮಸ್ತ್ ಪರಿಶ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಅರೆನ ಬೆನ್ಪಾಟಿಕೆ ಮಾತ ಆ ಉದ್ದೇಸೊಡೆ ಸಾಗೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಅನಾಲೆಂಡರ್ ಫಿಸಿಕ್ಪನ್ಪಿ ಜರ್ಮನಿದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ತಂಕುಲೆನ ಪ್ರಬಂಧೊನು ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮೆರೆನ ಸಂಶೋಧನಾ ತತ್ವೊಲು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟ್‌‌ಡ್ ಮಾತೆರ್ಲ ಗೇಣೊ ಕೊರ್ದು ತೂಪಿಲೆಕ್ಕ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಅರೆನ ೨೬ ನೆ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಡಾಕ್ಟೊರೇಟ್ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೧೧ ಡ್ ಜುರಿಚ್ ನಗರದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಸಹ-ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರೆನ ಬೇಲೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್

ಮಿಲೆವಾ ಮ್ಯಾರಿಕ್ ಪನ್ಪಿ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಣ್ಣನೊಟ್ಟುಗು   ೧೯೦೩ ಡ್ ಮದಿಮೆಯಾಂಡ್. ಹಾನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪನ್ಪಿ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟ್‌ವೆರ್ .ಮದಿಮೆಗ್ ದುಂಬೆ ಒಂಜಿ  ಮಗಳ್ ಪುಟ್ಟ್‌ವಳ್ ಆ ಮದಿಮೆ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನೆಯಾದ್ ಅಡೆಗೆ ಮುಗಿಪುಂಡು. ೧೯೧೯ ಡ್ ಎಲ್ಯಾ ಲೊವೆಂಥಾಲ್ ಪನ್ಪಿ ಪೊಣ್ಣನೊಟ್ಟುಗು ಪಿರ ಮದಿಮೆಯಾಪುಂಡು  ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರೆ ನಿರೆಳ್‌ಡ್  ಸಮರಸ ಜೀವನ ಮಲ್ತಿನ ಎಲ್ಯಾ  ಲೋವೆಂಥಾಲ್ ಸೀಕ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ೧೯೩೬ ಡ್ ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಪೆರ್

೪೨ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರೆಗ್ ಫೊಟೊ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್(ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಣಾಮ) ಪನ್ಪಿ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧೊ ಮಂಡನೆ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್ .ಅರೆನ ಪ್ರಶಸ್ತಿದ  ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಸ್‌ಲು ಅರೆನ ಬುಡೆದಿನ ವಿವಾಹವಿಚ್ಛೇದನದ ಪರಿಹಾರಧನ ಕೊರಿಯೆರೆನೆ ಸರಿಯಾಪುಂಡು .ಆದಗ ಜರ್ಮನಿದ ಯಹೂದಿಲೆಗ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ನ ಕಾಟ ಶುರುವಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ೧೯೨೧ ಡ್ ಸುರುತ ಸರ್ತಿಯಾದ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ೧೯೪೦ ಡ್ ಅಮೆರಿಕದ ಪೌರತ್ವ ದೆತೊಂದು ಅಲ್ಪ ಜೀವನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
೨ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಪೊರ್ತುಡು ಅಣುಬಾಂಬ್ ದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರಿಯೆರ. ಆ ಪೊರ್ತುಡೆ ಹಿಟ್ಲರ್ ನ ಆಡಳಿತೊಡಿತ್ತಿನ ಜರ್ಮನಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಕ್ಕಾದ್ ಪೈಪೋಟಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೩೯ಡ್ ಲಿಯೋ ಸಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಪನ್ಪಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಇತ್ತಿನ ಹಂಗರಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ಕೊಪೆ ನಾಜಿ ಪಕ್ಷದ ಈ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕೊಗು ಎಚ್ಚರ ಕೊರಿಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಪರಮಾಣು ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆತ ಪಿರವುದ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನು ತೆರಿದಿತ್ತಿನ ಲಿಯೋ ಸಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಯೂಜಿನ್ ವಿಜಿನರ್ ಪನ್ಪಿ ವಿಜ್ಞಾನಿನಕುಲು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರೆನ್ ಜುಲೈ ೯, ೧೯೩೯ಕ್ ಭೇಟಿ ಯಾಪೆರ್. ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರ್ ಸಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ನೊಟ್ಟುಗು  ಸೇರ್ದ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸದ್ ಆದಗದ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಿತ್ತಿನ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್ ರೆಗ್ ಕಾಕಜಿ  ಬರೆಯೆರ್. ಅಮೆರಿಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಅಣುಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜಪಾನ್ ದ ನಾಗಸಾಕಿ, ಬೊಕ್ಕ ಹಿರೋಷಿಮಾದ  ನಗರೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಮಸ್ತ್ ಜನೊಕುಲು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆವೊನುವೆರ್. ಈ ಘಟನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೇಜಾರಾಯಿನ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಮಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಗ್ ಸಂದೇಶ ಕೊರ್ದು ಅಣುವಿಜ್ಞಾನೊನು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ ಬೊಕ್ಕ ನರಮಾನಿಯನ್ ಎಡ್ಡೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಿನ್ನಯಿಪು ಮಲ್ತೊನುವೆರ್.

೨೦೦೦ ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆದ ೨೦ ನೆ ಶತಮಾನದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ನರಮಾನಿ ಪಂದ್  ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ನಡತಿನ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ 'ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ,' ರೇ ಭಾರಿ ಬಹುಮತೊಡು ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ . ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರೆನ ನಾಲರೆ ದಶಕೊದ ಸೇವೆ, ವೃತ್ತಿಗೌರವೊಡ್ದು, ಜನೊಕುಲೆನ ಎಡ್ಡೆಪುಗು ಮಲ್ತಿನ ಸೇವೆಲೆನ್ ಜನೊಕುಲು ನೆನೆತೊಂಡೆರ್.ಆಯಿಕಾತ್ರ ಅರೆಗ್ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ! ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಮಾನಾದಿಗೆ  ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ತಿಕ್ಕುಂಡು




#Article 491: ನಿರಂಜನೆರ್ (199 words)


ನಿರಂಜನೆರ್ (೧೯೨೪-೧೯೯೨)  ಒರಿ ಬರಹಗಾರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆಯಾದಿತ್ತೆರ್.  ಅರೆನ ನಿಜ ಪುದರ್ ಕುಳಕುಂದ ಶಿವರಾಯ. ಮೆರ್ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕ  ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಳವಳಿದ ಮುಂದಾಳು. ಗಾಂಧೀಜಿ, ಕಾರ್ಲ ಮಾರ್ಕ್ಸ ,ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್ ರೆನ ವಿಚಾರಧಾರೆಲೆಡ್ದ್ ಪ್ರಭಾವಿತೆರಾಯಿನರ್. ನಿರಂಜನೆರ್ ಸುಮಾರು ಐನ್ ದಶಕ ಕಾಲ ಸಮೃದ್ಧವಾಯಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಮಲ್ತಿನಾರ್.ಮೆರೆನ ಬರವಣಿಗೆ ಕೃತಿ, ಕಾದಂಬರಿ,ಕಿನ್ಯ ಕಥೆಕುಲು, ನಾಟಕೊಲು, ಜೀವನ ಕಥನೊಲು, ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಲು ಬೊಕ್ಕ  ಭಾಷಾಂತರೊಲು ಮಾತ ಉಂಡು . ಅರ್ ಕನ್ನಡ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಲೆಡ್ ನಿಯತ ಅಂಕಣಕಾರರಾದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಸಾಧನೆಡ್  ಜವ್ವನೆರೆಗಾತ್ರ ೭ ಸಂಪುಟಲೆನ ಜ್ಞಾನ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಪಂಡ ಜೋಕುಲೆನ  ವಿಶ್ವಕೋಶ ಅಂಚನೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಹತ್ತರವಾಯಿನ ವಿಶ್ವಕಥಾಕೋಶದ ೨೫ ಸಂಪುಟೊಲು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್

ನಿರಂಜನೆರ್  ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲೆಯದ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದ ಮುಟ್ಟದ ಊರು ಕುಳಕುಂದೊಡು   (೧೫ನೇ ಜೂನ್ ೧೯೨೪) ಪೂಟ್ಟಿಯೆರ್ .ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಚೆನ್ನಮ್ಮ. ಸುಳ್ಯೊದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಓದ್‌ದ್. ನೀಲೇಶ್ವರೊಡು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಖ್ಯಾತ ವೈದ್ಯೆ, ಲೇಖಕಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಅನುಪಮಾ ನಿರಂಜನೆರೆನೊಟ್ಟುಗು  ೦೫-೦೨-೧೯೫೬ ಡ್ ಸಜ್ಜನರಾವ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಪುರ, ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಮದಿಮೆಯಾಪುಂಡು . ಅನುಪಮಾ ನಿರಂಜನೆರೆಗ್  ಸೀಮಂತಿನಿ ಬೊಕ್ಕ ತೇಜಸ್ವಿನಿ -ಪನ್ಪಿ ರಡ್ದ್ ಜೋಕುಲು ರಡ್ದ್ ಜನೊಲ ಲೇಖಕೆರ್. ನಿರಂಜನರ್ ಪತ್ತ್   ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದಾರಾದಿಪ್ಪುನಗ ಸುಳ್ಯೊಡು ಗಾಂಧೀಜಿನ ದರ್ಶನ  ಆಯಿನ ಜೀವನ ಪರಿವರ್ತನೆಗ್ ಕಾರಣವಾಂಡ್.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುತ್ತೂರುಡು ನೆಹರುನ  ಭಾಷಣದಿಂದ ಕೇನ್ದ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪೊರಂಬಾಟೊಗು ಉಮೇದ್ ಮಲ್ತೆರ್
ರಂಗಮ್ಮನ ವಠಾರ ವಠಾರ ಜೀವನಪಂಡ ‘ಗಟಾರ’ ಜೀವನ ಅತ್ತ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೋಜಾಪಿನ ಕೃತಿ ೨೭೪ ಪುಟೊಕುಲೆನ ಕೈ ಬೂಕು. ಬೆಂಗಳೂರುದಂಚಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಡು, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನೊಕುಲು ಆಶ್ರಯೊಗಾತ್ರ ‘ಕಡಿಮೆ’ ಬಾಡಿಗೆದ ವಠಾರೊಡು ನೆಲೆಯಾದ್ ಎಂಚಿನ ಮಾತ ಕಷ್ಟೊಲೆನ್ ನಿಂಗ್‌ದ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ನಿರಂಜನೆರ್ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲುಡೆ ವಿವರಿಸದೆರ್. ಇಂತಹ ದುರ್ಭರ ಸ್ಥಿತಿಡ್‌ಲ ಜೀವನದ ಬೇಜಾರ್‌ನ್ ಮರತ್‌ದ್ ತಮ್ಮ ಪಿರ್ತಿದ ಬಾಳ್ವೆಡ್, ವಿನೋದ ರಸಿಕತೆಡ್ ವಾತಾವರಣಣೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ಪೊಲಿ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಎಡ್ಡೆ ನಿದರ್ಶನವಾದ್ ತೊಜ್ಪಾದೆರ್




#Article 492: ಸಿ.ವಿ.ರಾಮನ್ (305 words)


ಸರ್ ಸಿ.ವಿ.ರಾಮನ್(ಪುಟ್ಟು : ನವೆಂಬರ್ ೭, ೧೮೮೮: ಮರಣೊ:ನವೆಂಬರ್ ೨೧ ೧೯೭೦)  ಚಂದ್ರಶೇಖರ ವೆಂಕಟರಾಮನೆರ್ ಭಾರತತ ವಿಜ್ಙಾನಿ, ಇಂಬೆರ್  ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ.ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ೧೯೩೦ ಡ್ ಅರೆನನೆ ಪುದರ್‌ದ ರಾಮನ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಪನ್ಪಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಾತ್ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಪಡೆಯೆರ್

ಚಂದ್ರಶೇಖರ ವೆಂಕಟಾರಾಮನ್, ನವೆಂಬರ್ ೭, ೧೮೮೮ ಡ್ ತಮಿಳುನಾಡುದ ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿ ಜಿಲ್ಲೆದ 'ತಿರುವನೈಕಾವಲ್' ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ.ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ನ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದಿತ್ತೆರ್.ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಪಾರ್ವತಿ ಅಮ್ಮಾಳ್. ಆಂಡ ಮಲ್ಲ ಕುಟುಂಬ ಆದಿತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ  ಬಡಪತ್ತ್‌ದ  ಸ್ಥಿತಿಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ರಾಮನ್ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್ಟ್‌ದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸೌಕರ್ಯೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಾವುನ ಅನುಕೂಲ ಅಕುಲೆಗ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಆಂಡಲ ಮೇಧಾವಿಯಾದಿತ್ತಿನ ರಾಮನ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊಡು ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್

ಡಾ. ರಾಮನ್, ೬, ಮೇ, ೧೯೦೭ಡ್ ಲೋಕಸುಂದರಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಪನ್ಪಿ ಪೊಣ್ಣನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.(೧೮೯೨–೧೯೮೦ [೨೧]). 'ರಾಮನ್,' 'ಲೋಕಸುಂದರಿ ಅಮ್ಮಾಳ್' ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಬೊಕ್ಕ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್, ಪನ್ಪಿ  ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್

ಈ  ತತ್ತ್ವ ವಿಜ್ಞಾನೊಗು ಸರ್ ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನೆರೆನ  ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆಯಾದುಂಡು. ಆಕಾಶದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಅರೆಗ್ ಆಚಿರ ವಿಸಯೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್  . ಅವ್ವೊ ಎಂಚ ಸಾಧ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಚೋದ್ಯೊ ರಾಮನೆರೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ನ್ ಸುರುಡ್ದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಕ್ ಉತ್ತರ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತೆರೆಗ್  ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ತ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊನು ಕಳೆಯೆರ್. ಸಮುದ್ರದ ಮಿತ್ತ್‌ಡೆ  ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣ ಪೋನಗ ಕಡಲ್‌ದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಕಾರಣೊನು ತೆರಿಯೆರೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದೇ ಹಡಗ್‌ಡೆ ಇಡಿ ಅಲೆದಾಟ ಮಲ್ತೆರ್.  ಆಕಾಶದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ರಾಮನೆರೆಗ್ ಆಚಿರೊ ಪುಟ್ಟಾದ್ ಪ್ರಯೋಗೊಗು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಬಗೆಬಗೆತ  ಪೂಕುಲೆನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊನು ತೂದು ಅರೆಗ್  ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ವಾತಾವರೊಣೊದ ಧೂಳುದ ಕಣಕುಲು ಬೊಲ್ಪುನು ಅರೆವಾಶಿಲ ಪರಡುನ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಇಂಚ ಬೊಲ್ಪು ಪರಡ್‌ನಗ ಅವೆತ ಮಾತ  ಬಣ್ಣೊಲು ಪರಡುಂಡು. ಜಾಸ್ತಿ ಪರಡಂದಿನ ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪು ಆಕಾಸೊದ ಮುಟ್ಟ  ಸೂರ್ಯೆ ತೋಜುನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಮೆನ್ಕುಂಡು. ಒರಿದಿನವು ಆಕಾಸೊಗು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಬೊಲ್ಪು ಪರಡ್‌ನಗ ಶಕ್ತಿದ ಸ್ವೀಕಾರ ಅತ್ತ್ಂಡ ದಾನ ಬೊಲ್ಪುದ ತರಂಗಾಂತರೊನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ ಬದಲಾಯಿಸುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಲಕ್ಷ್ಯೊಡು ಒಂಜಿ ಮಾತ್ರ. ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಲಕ್ಷ  ಬೊಲ್ಪುದ ಕಣೊಕುಲು ಪರಡ್‌ನಗ ಒಂಜಿ ಮಾತ್ರ ರಾಮನ್ ಪರಿಣಾಮೊಗು ಸೇರುಂಡು ಪನ್ಪಿ ವಿಚಾರ ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆನೇ “ರಾಮನ್ ಪರಿಣಾಮ`` ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಅನ್ವಯಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಉಪ್ಪುನ ತತ್ವ

೧೯೩೪ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸೊಂದಿನ ಡಾ. ರಾಮನ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೪೩ಡ್ ರಾಮನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಂದ್ರೊನು ಬೆಂಗಳೂರುಡು ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ಪ್ರೊ. ರಾಮನ್ ಬೆಂಗಳೂರುನು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ ಮಲ್ತೊಂದು  “ರಾಮನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ” ಪನ್ಪಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅರೆನ ಜೀವಿತ ಕಾಲೊಡೆ ತಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಸ್ತ್ ಸಂಶೋಧನೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಭವಿಷ್ಯತ್‌ದ ಸಂಶೋಧಕೆರೆಗ್ ಬುಡ್ದು ಪೋಯಿನ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ  ವಿಶೇಷವಾದ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ  ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದುಂಡು

ನವೆಂಬರ್ ೨೧ ೧೯೭೦ ಡ್ 'ಪ್ರೊ.ರಾಮನೆರ್, ದೇಮಹಳ್ಳಿಡ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.




#Article 493: ಸುಧಾ ಮೂರ್ತಿ (155 words)


ಸುಧಾಮೂರ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದ ಬರಹಗಾರ್ತಿ. ಅಂಚನೆ ಆರ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕ್ರಮದ ಸದಸ್ಯರಾದುಲ್ಲೆರ್. ಅನಾಥ ಆಶ್ರಮೊಲೆನ್ ಕಟ್ಟಾದೆರ್. ಹಳ್ಳಿಲೆನ್ ಉದ್ಧಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರೊದ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೂಕುಲೆನ ಕರಜಾನೊಗ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡು 'ದಿ ಮೂರ್ತಿ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'ನ್ ಕಟ್ಟಾದೆರ್.

ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆದ 'ಶಿಗ್ಗಾಂವ್‌'ಡ್ (ಇತ್ತೆ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡುಂಡು). ಡಾ.ಆರ್.ಎಚ್. ​​ಕುಲಕರ್ಣಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿಮಲಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮೊಕ್‌ಲೆನ ಮಗಳ್.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿದ ಬಿ.ವಿ.ಬಿ. ಕಾಲೇಜಿಡ್ದ್ ಎಂಜನಿಯರಿಂಗ್‌ ಬಿ.ಇ.(ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್‌) ,ಅಂಚನೇ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಟಾಟಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರಡ್ದ್  (Indian Institute of Science) ಎಂ.ಇ. ಪದವಿ (೧೯೭೪)ನ್ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಬಿ.ಇ. ಬೊಕ್ಕ ಎಮ್. ಇ. ಟ್ ಬಂಗಾರ ಪದಕ ಪಡೆತೆರ್.

ಭಾರತೊದ  ಟಾಟಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಕಂಪನಿಡ್ (TELCO) ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. 
ಬೆಂಗಳೂರಿನದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾದ್ ಬೆಂದೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಪಿತ್ರೂರೂನ್ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಸುಧಾಮೂರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿ, ೬ದೋಸ್ತಿಲ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ದ್ ೧೯೮೧ ಡ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕಂಪೆನಿನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇನ್‌ಫೋಸಿಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌’ದ ವತಿಡ್ದ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ ಸೆಟಲೈಟ್‌ ರೇಡಿಯೋಡ್ ಕನ್ನಡದ ‘ಸ್ಪರ್ಶ’ ವಾಹಿನಿದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ವಲಯಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ಮಾಹಿತಿ ತಿಕ್ಯರ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಝಿ ಟಿ.ವಿ. ದಕುಲು ಈ ಧಾರವಾಹಿ ಮಲ್ತೆರ್.

ಇಂಗ್ಲೀಷಿಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೭ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್ (ಜೂನ್ ೨೦೧೯ರ ವರೆಗೆ)




#Article 494: ಕೋಟೆಕೇರಿ (193 words)


ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕು‌ದ ಉತ್ತರೊಗು ೧೬ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಗ್ರಾಮ ಬಾರಕೂರು. ೧೯೭೧ ಜನಗಣತಿಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೧೪೦. ೧೦ನೇ ಶತಮಾನ ಬೊಕ್ಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಶಾಸನಡ್ ಊರುದ ಪುದರ್ ಬಾರಕನೂರು ಬಾರಹ ಕನ್ಯಾಪುರ ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಆತುಂಡ್. ೧೦ - ೧೩ ಶತಮಾನೊಡು ಅಳುಪೆರ್, ಹೊಯ್ಸಳೆರ್, ಕೆಳದಿ ವಂಶದಕ್‌ಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ವ್ಯಾಪಾರೊಗ್‌ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಟಂಕಸಾಲೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ನಾಣ್ಯ ಅಚ್ಚಾದ್ ಆ ನಾಣ್ಯಗ್ ಬಾರಕೂರು ಗದ್ಯಾಣ ಪಂಡ್‌ದೇ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಯಿನ ಈ ಬಾರಕೂರು‌ಡು ೮-೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುಟ್ ಕಟ್ಟಿನ ಕೋಟೆಕೇರಿ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಬಟ್ಟೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೈತಲ್ ಒಂಜಿ ಕೆದು/ಕೆರೆ ಉಂಡು. ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ೭ ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಕಟ್‌ದೆರ್ ಅಪಗನೇ ಕೆದುಲಾ ಕಟ್‌ದೆರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಉಂಡು.

ಕೋಟೆಕೇರಿ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯೊಡ್ ಚಾಳುಕ್ಯ, ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲೊದ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪದ ಮೂಜಿ ಘಟ್ಟಲು ತೋಜುಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಲೆಡ್ ಇತಿಹಾಸಗ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಶಾಸನಲ್ ಉಂಡು.

ಅಳುಪೆರ್, ಪಾಂಡ್ಯೆರ್, ಜೈನೆರ್, ವಿಜಯನಗರ ಅರಸೆರ್, ಸಾಮಂತ ಅರಸನಕುಲು ತೂವೊಂದಿತ್ತಿನ ಈ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಜಧಾನಿ ಯಾದಿತ್ತಿನ ಬಾರಕೂರ್‌ಡ್ ದಿನೊಲಾ ಉತ್ಸವೊಲು ನಡತ್ತೊಂದಿಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ೩೬೫ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟ್‌ದಿತ್ತೆರ್. ಕೃಷಿಕ್, ನೀರಾವರಿಗ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೊಡಿತಿನಾತ್ತ್ ಕೆದು ಕಟ್ಟ್‌ದಿತ್ತೆರ್. ಕೋಟೆಕೇರಿ ಶ್ರೀ ಪಂಚಲೀಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆದುತ್ತಲೆಕ್ಕ ಮೂಡುಕೇರಿ, ಚೌಳಿಕೇರಿಡ್‌ಲಾ ಮಲ್ಲ ಕೆದು ಉಂಡು. ಈ ಕೆದುಕುಲೆಡ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ನೀರ್ ಇತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ನೀರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೋಂದಿತ್ತೆರ್.

ಕೋಟೆಕೆರೆಟ್ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನೊಲು, ಮಲ್ಲ ಕೆದುಕುಲು ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗ್ ತೂಯೆರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಪುನ ಜಾಗೆ. ಆಳುಪೆರೆ ಕಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಪತ್ತ್ ಕೇದುಕುಲು ಅವ್ವೆ ಪುದರ್‌ಡ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಎರಡುಕೇರಿ, ಮೂ(ರು)ಡುಕೇರಿ, ಭಂಡಾರಕೇರಿ, ಚೌಳಿಕೇರಿ, ರಂಗನಗರಕೇರಿ, ಕೋಟೆಕೇರಿ, ಮಣಿಗಾರಕೇರಿ, ಹೊಸಕೇರಿ, ಬಾಳೆಗಾರಕೇರಿ, ಪಾಠಶಾಲಕೇರಿ. ಮೈಸೂರು ಭಾಗೊಡ್ ಚಾಮರಾಜ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ತಾಲೂಕುಡ್ ಕೋಟೆಕೆರೆ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿ ಉಂಡು.




#Article 495: ಕಲ್ಯಾಣ ಸ್ವಾಮಿ (653 words)


ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ: ೧೮೩೭ಟ್ ಕೊಡಗು ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಲುಂದು ಸಾರೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಪೊರಂಬಾಟ ಮಲ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಒರಿಯಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಬತ್ತಿನ ರಡ್ಡ್  ವ್ಯಕ್ತಿಲು. ಮುಕುಲು ಕಲ್ಯಾಣಬಸವೆ ಬೊಕ್ಕ ಪುಟ್ಟಬಸವೆ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಜಂಗಮೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಜನಲ ೧೮೩೫ಡ್ ಸುರುಕು ಯಾನ್ ಕೊಡಗು ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ಹಕ್ಕುದಾಯೆಂದ್  ಪನೊಂದು  ಕಡೆಕ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಸೆರೆಯಾಯಿನ ಅಪರಂಪಾರನ  ಅನುಯಾಯಿಲು. ಅಪರಂಪಾರ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಡ್ದ್ ತಪ್ಪಾವೊಂದು ಕಡಬಡ್ದ್ ಮಂಜರಾಬಾದ್‌ಗ್ ಪಿದಾಡ್‌ನಗ ಮುಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನ ವೇಷ ಬದಲಾಯಿಸವೊಂದು ಕೊಡ್ಲಿಪೇಟೆಗ್ ಪೋಯೆರ್.

೧೮೩೫ತ ಕಡೆಕ್ ಕೊಡಗು ರಾಜ್ಯೊಡಿತ್ತಿನ ಪುತ್ತೂರು ಬೊಕ್ಕ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುಲು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಲೆಕ್ಟರೆನ ಅಧಿಕಾರೊಗು ಹಸ್ತಾಂತರ ಆನಗ ಅಲ್ಪದ ಜನೊಕುಲೆಡ ಅಸಮಾಧಾನ ಉಂಡಾಯಿನ ಕಾರಣೊಡ್ದಾತ್ರ ಆಪೊರ್ತುನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದು ಕಲ್ಯಾಣಬಸವೆ ಯಾನ್ ಕೊಡಗ್‌ದ ಪದಚ್ಯುತ ರಾಜೆ ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪೆ ಅಪ್ಪಾಜಿರಾಜನ ರಡ್ಡನೆ ಮಗೆ ನಂಜುಂಡರಸ ಪನೊಂದು ಬರ್ಪೆ.ಅದಗ  ಆಯನ ಅನುಯಾಯಿಲು ಆಯನ್ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ೧೮೩‍೬ಡ್ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ತಾಲೂಕುದ ಗಡಿನಾಡು ಉಮ್ಮತ್ತು ನಾಡ್‌ಗ್ ಬತ್ತೆ. ಆಂಡಲ ಕೊಡಗುದ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ತಂಕ್ ಸಹಾಯ ತಿಕ್ಕಂದ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೆರಿದ್ ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗ್  ಪೋಯೆರೆ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂಬಿಯೆ ಓಲಾಂಡಲ ಅಡೆಗ್ ಪೋಯೆಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ಬೂರ್ವೆ ಪನ್ಪಿನ ಪೋಡಿಗೆಡ್  ಗಡಿನಾಡು ಉಮ್ಮತ್ತುನಾಡ್‌ದ ಜನೊಕುಲು ಇಂಬಿಯನ್ ಗುಟ್ಟಾದ್ ಮಲಬಾರ್‌ದ ವಯನಾಡ್‌ಗ್ ಯೆತ್ತಾದ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಉಂದು ಮಾತ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲೀ ಹಾರ್ಡಿಗ್ ತೆರಿದ್  ಇಂಬಿಯನ್ ಸೆರೆ ಪತ್ತಿಯೆರೆ ತನ್ನ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಕಡಪಾವೆ. ಈ ಪೊರ್ತುಗು ವೈನಾಡ್‌ಗ್    ಪೋಯಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಸ್ವಾಮಿ ವೇಷ ಬದಲಾಯಿಸದ್ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್‌ದ ಬೈತೂರುಗ್ ಪೋಪೆ. ಲೀ ಹಾರ್ಡಿನ ಸೈನಿಕೆರ್ ೧೮೩೭ನ ಜನವರಿ ಸುರುಕು  ಇಂಬಿಯನ್ ನಾಡ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಮೈಸೂರುಡು ವಿಚಾರಣೆಯಾಪುಂಡು. ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿಗೆ ವಾ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರಿಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿವರಣೆ ತೆರಿದಿಜ್ಜಿ ಇಡೆಗ್ ಸುರುತ  ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ ಕಥೆ  ಮುಗಿಪುಂಡು.

ಈ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ಬೂರಿ ಬೊಕ್ಕಲ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಸುಳ್ಯ ಮಾಗಣೆದ ಜನೊಕುಲು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿರೋಧವಾದ ಪೊರಂಬಾಟೊನು ಬುಡ್ಪುಜೆರ್ . ಇಂಬಿಯೆ ತಿಕ್ಕದ್ ಬೂರಿನ ವಿಷಯ ಜಾಸ್ತಿ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ತೆರಿದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ ಅನುಯಾಯಿಲು ಕೊಡಗುದ ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ಅಪ್ಪಾಜಿ ಅರಸುನ ರಡ್ಡ್‌ನೆ ಮಗನ ಹಕ್ಕ್‌ನ್ ‍ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕೊಡಗ್‌ಡ್ ೧೮೩೭ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೫ನೆ ತಾರೀಕ್ ಶಿವರಾತ್ರಿದಾನಿಲ  ಅಮರಸುಳ್ಯದ ಸೀಮೆಲೆಡ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ೬ನೆ ತಾರೀಕ್ ಯುಗಾದಿದಾನಿಲ ದಂಗೆ ಲಕ್ಕಾಯೆರೆ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ ಬದಲ್ ಕುಡೊಂಜಿ ವ್ಯಕ್ತಿನ್ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಅರಸನ ಮಗೆ ಪಂದ್ ಜನೊಕುಲು ಎದುರು ಉಂತಾವೊಡಾಪುಂದು.

ಅಮರಸುಳ್ಯ ಸೀಮೆಲೆಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರೋಧ ಪೊರಂಬಾಟದ  ಮುಖಂಡೆಯಾದಿತ್ತಿನ ಕೆದಂಪಾಡಿ ರಾಮೇಗೌಡರ್ ಸುರುತ  ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನೊಟ್ಟುಗು ಇತ್ತಿನ  ಕೊಡಗ್‌ದ ಏಳುಸಾವಿರ ಸೀಮೆದ ಪುಟ್ಟಬಸವ ಪನ್ಪಿನಾಯನ್  ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೆಳ್ಳಾರೆ ಕೋಟೆಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಪಾಡಿನ ದೊಂಪೊದ ಅಡಿಟ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮಿತ್ತ್  ಕುಳ್ಳವೆ. ಇಂಬಿಯೆನೆ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ನಂಜುಂಡರಸೆ ಕೊಡಗು,ಅಮರಸುಳ್ಯದ ರಾಜ ಪಂದ್ ಸೀಮೆದಕುಲೆಗ್ ಮಾತ ತೆರಿಪಾವೆ. ರಡ್ಡ್,ಮೂಜಿ ಸಾವಿರ ಸಶಸ್ತ್ರಜನಕುಲು ಇಂಬಿಯನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೊಂಡೆರ್.ಮನದಾನಿ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ ಪುದರ್‌ಡ್ ನಿರೂಪಲೆನ್ ಬರೆಪಾದ್ ಅವೆತ ಪ್ರತಿಕೋಪಿಲೆನ್ ಚೆಂಬು ಪೆರಾಜೆದ ಪಾರ್ಪತಿದಾರೆರೆಗ ಮಂಜುರಾಬಾದು ಸೀಮೆತ ಪಟೇಲೆರೆಗ್ ತಾವುನಾಡು, ಟೇಂಗುನಾಡು, ಗಡಿನಾಡ್‌ಲೆನ ಪಾರ್ಪತಿದಾರೆರೆಗ್‌ಲ ದಿವಾನ್ ಪೊನ್ನಪ್ಪೆರೆಗ್‌ಲ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ೧೮೩೭ನೆ ಮಾರ್ಚ್ ೩೧ಕ್ ಈ ನಿರೂಪದ ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿಕೋಪಿ ಕೊಡಗ್‌ದ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟನ ಕೈ ಸೇರುಂಡು ಅಯಗ್ ಬಂಡಾಯದ ಸುದ್ದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊಟೆ ಕೆದಂಪಾಡಿ ರಾಮೇಗೌಡೆ ಅಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಮುಖಂಡೆರೆನ್ ಸುಬೇದಾರೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕುಲೆನ್ ಕೆಲವು ಜನಕುಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆ ಸೀಮೆದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಆಯೆ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ್‌ಲ ಸೈನಿಕೆರೆನ್‌ಲ ಲೆತ್ತೊಂದು  ಪುತ್ತೂರುಗು ಪಿದಾಡಿಯೆ . ತಾದಿಟ್ ಇಂಬೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಒಂಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಏಳೆನ್ಮ ಕುದುರೆಲೆನ್ ಪತ್ತಿಯೆರ್. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಮಂಜಯ್ಯಹೆಗ್ಗಡೆ ಅರೆಡ ಇತ್ತಿನ ರಡ್ಡ್ ಫಿರಂಗಿಲೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.ಬೇತೆದಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.

ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಟ್ಟುಗು ಇತ್ತಿನಕುಲು ಪುತ್ತೂರುಗು ಮುಟ್ಟ್‌ನಗ ಕಿನ್ಯ ತುಕಡಿನೊಟ್ಟುಗು ಅಡೆಗ್ ಬತ್ತಿತ್ತಿನ ಮಂಗಳೂರುದ ಕಲೆಕ್ಟ್ರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಹಲ್ಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಆಂಡ  ಸುದ್ದಿ ತೆರಿನ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಬಳಿತ್ ಪೋಪೆ.

ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಪುತ್ತೂರುನ್ ದೋಚಿದ್  ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರುಗು ಪೋಪೆ. ಅಲ್ಪ ನಂದಾವರದ ಲಕ್ಕಪ್ಪ ಬಂಗರಸೆ ಇಂಬಿಯನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೊನುವೆ. ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಗುಂಪಾದ್ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ  ಬಂಟ್ವಾಳಗ್ ಪೋದು ಪೇಟೆನ್ ದೋಚಿದ್  ಮಂಗಳೂರುಗು ಪೋಪೆ. ಇಂಬಿಯೆ ಮಂಗಳೂರುಗು ಎತ್ತುನಾತ್ ಪೊರ್ತುಗು ಅಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಲು ಕಣ್ಣಾನೂರುಗ್ ಬಲಿತ್ ಪೋಯೆರೆ ಹಡಗಗ್ ಕಾತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಅಲ್ಪ ಸೆರೆಮನೆಟ್ ಇತ್ತಿನ  ಖೈದಿಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್  ತಾಲೂಕು ಖಜಾನೆನ್ ಪುಡತ್‌ದ್ ಕಾಸ್‌ನ್ ದೋ‍ಚುವೆ. ಅಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥೆರೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ತೂ ಕೊರ್ಪಾವೆ. ಮಂಗಳೂರುಡು ತನ್ನ ಬಾವುಟನ್ ಏರಾದ್ ಪದಿಮೂಜಿ ದಿನೊ ಉಪ್ಪುವೆ. ಆಂಡ ಆಪೊರ್ತುಗು ತಲಚೇರಿ ಕಣ್ಣಾನೂರುಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷೆರೆ ಸೈನ್ಯೊಲು ಮಂಗಳೂರುಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸರಿಯಾಯಿನ ಆಯುಧೊಲು ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ ಜನೊಕುಲು ಪೋಡಿದ್ ಬಲಿತ್ ಪೋಪೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿಲ ಸುಳ್ಯೊಗು ಪೋಡಿದ್ ಬರ್ಪೆ.

ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಮಂಗಳೂರುಗು ಪೋದಿಪ್ಪುನಗ ಇಂಬಿಯನ ಗುಂಪುದಕುಲು ಕೊಡಗ್‌ನ್ ಪತ್ತೊಡು ಪಂದ್ ರೆಡಿಯಾಪೆರ್ ಕೊಡಗ್‌ಡ್ ದಿವಾನೆರಾದಿತ್ತಿನ ಚಪ್ಪುದಿರ ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪಾರಂಡ ಬೋಪು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆ ಆಳ್ವಿಕೆಗ್ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ತಿತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಆಯಿಜಿ. ಪ್ರತಿಯಾದ್ ಅಕುಲು ಈ ದಂಗೆನ್ ಉಂತಾಯೆರೆಗಾತ್ರ ಅಮರಸುಳ್ಯ ಸೀಮೆಲೆಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಸುಳ್ಯದ ಕೋಟೆಪೇಟೆಲೆನ್  ಪತೊಂದು ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ  ಬೆಳ್ಳಾರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವರ್ತಮಾನ ತೆರಿದ್ ಬೆಳ್ಳಾರೆಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಡಬ ಪೋದು ಮುಟ್ಟುವೆ. ಅಲ್ಪದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯದ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಾದ್ ದೆಂಗುವೆ. ಈ ವರ್ತಮಾನ ತೆರಿನ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪೆನಿ ಸರ್ಕಾರ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ನಕುಲೆಗ್ ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನಲ, ಇಂಬಿಯನೊಟ್ಟುಗು ಇತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ನಕುಲೆಗ್  ಐನ್ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನ ಕೊರ್ಪ ಪಂದ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ವೇಷ ಬದಲಾಯಿಸದ್ ತನ್ನ ಊರುನ್ ಸೇರುವೆ. ಉಂದೆನ್ ತೆರಿನ ಅಲ್ಪದ ಕೆಲವು ಜನ ಕಾಸ್‌ದ ಆಸೆಗಾತ್ರ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆ ಸುದ್ದಿ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಸೆರೆಯಾಪೆ.

ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಯಾನ್ ಶನಿವಾರಸಂತೆದ ಮುಟ್ಟದ ಹೆಮ್ಮನಿ ಗ್ರಾಮದ ಬೇಸಾಯಗಾರೆ, ಅಡೆಗ್ ಕೆದಂಪಾಡಿ ರಾಮೇಗೌಡನ ಜನ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಎನನ್ ಅಮರಸುಳ್ಯೊಗು ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಎನನ್ ಕೊಡಗ್‌ದ ದೊರೆಪಂದ್ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾದ್ ದಂಗೆ ಲಕ್ಕಾಯೆರ್, ಎನ್ನ ಪುಟ್ಟು ಪುದರ್ ಬಸಪ್ಪ, ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎನನ್ ಪುಟ್ಟಬಸವ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರಿಬಸವ ಪಂದ್ ಊರುದಕುಲು ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊರ್ತೆ ಪಂದ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಾಖಲೆಲೆಡ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಮಂಗಳೂರುದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಲು ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮರಣದಂಡನೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ, ಲಕ್ಕಪ್ಪ ಬಂಗರಸು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕೆಲವು ಮುಖಂಡೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಮಂಗಳೂರುದ ಬಿಕ್ರಾನಕಟ್ಟೆ ಪದವುದ ಮುಟ್ಟ ಗಲ್ಲಿಗ್ ಏರ್ಸವೆರ್. 




#Article 496: ಕೊಮೊಡೋ ಡ್ರಾಗನ್ (103 words)


ಪ್ರಪಂಚದ ಮಲ್ಲ ಪಲ್ಲಿ(ಕೊಮೋಡೋ ಡ್ರಾಗನ್)

ಕೊಮೋಡೋ ಡ್ರಾಗನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಲ್ಲ ಪಲ್ಲಿ. ಅವೆನ್ ಕೊಮೋಡೋ ಮೋನೀಟರ್ಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಇಂಡೋನೇಶಿಯಡ್ ತೂಯರ ತಿಕುಂಡು.ಉಂದು 3ಮೀಟರ್ (1೦ ಫ಼ೀಟ್) ಉದ್ದ ಉಂಡು. ಸದಾರ್ನ 70 ಕಿಲೋ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಈ ಪಲ್ಲಿ ತೂಯೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುನೈಡ್ದ್ , ಉಂದು ಉಪ್ಪುನ ಪರಿಸರಡ್ ಮೇಲುಗೈ ಸಾದಿಸವುಂಡು. ಉಂದು ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಜೀವಿಲೆನ್ಲಾ ತಿನ್ಪುಂಡು, ಸಸ್ತನಿ, ಪಕ್ಕಿಲು, ಅಕಶೇರುಕಲೆನ್ ಪೂರ ಬೇಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ನೆನ್ನ ಬಾಯಿಡ್ ವಿಶಕಾರಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉಪ್ಪುಂಡುಗೆ, ಅವೆಡ್ದ್ ಐಕ್ ಜೀವಿಲೆನ್ ಕೆರ್ಯರ ಸುಲಬ ಆಪುಂಡು. ಈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ನೆತ್ತೆರ್ ಕಟ್ಟನ್ದ್ಲೆಕ ತೂವೊನುಂಡು ಅನ್ಚ ಪ್ರಾನಿ ಬೇಗ ಸೈಪುಂಡು.

ಉಂದು ಸದಾರ್ನ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ಡ್ ತೆತ್ತಿ ದೀಪುನ್ಡು, 20 ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ದೀಪುಂಡು. ಪಲ್ಲಿ ಅವೆನ ತೆತ್ತಿಗ್ ಸದಾರ್ನ ಏಳೆಡ್ದ್ ಎನ್ಮ ತಿಂಗೊಲು ಕಾವು ಕೊರ್ಪುನ್ಡು, ಎಪ್ರಿಲ್ಡ್‍ ತೆತ್ತಿ ಪುಡದ್ ಕಿನ್ನಿ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಬುಲೆಯರ 8 ವರ್ಸೊ ದೆತೊನ್ಡು ಅನ್ಚನೆ 30 ವರ್ಸೊ ಬದುಕುಂಡು.




#Article 497: ಪಗ್ಗು ಪದಿನೆನ್ಮ (718 words)


ತುಳುವೆರೆ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ತೂಂಡ ಆಯಿಟ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜೆಕ್‌ಲಾ ಆಯಿತ್ತಾವೇ ಆಯಿನ ಪೊರ್ಲ, ಪೊಲಬು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ ಮೆತ್ತನೆ, ಮಾತೆರೆನ್‌ಲಾ, ಮಾತೆನ್‌ಲಾ ಆರ್ತಿ ಪೀತ್ರಿಡ್ ತನ್ನ ಉಡಲ್‌ಗ್ ಪಾಡೊನುನ ನಾಡ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ನಾಡ್. 
ಭಾರತ ದೇಸೊಗಿಡಿ `ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ' ಪಂಡ ಪೊಸ ವರ್ಸ. ಯುಗಾದಿ ಕರಿದ್ ಪದಿನೈನ್ ದಿನೊಟ್ಟು ಬಿಸು ಪರ್ಬ ರ‍್ಪುಂಡು. ತುಳುವೆರ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿನ್ ಪೊಸ ವರ್ಸಂದ್ ಪನಂದೆ `ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ'ನ್ `ಬಿಸು', `ವಿಸು', `ವಿಷು', ಪಂದ್ ಲೆತ್ತ್ ದ್ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ತಿಂಗೊಳುದ ಪ್ರಕಾರ ಪಗ್ಗು ೧ಪೊಪುನಾನಿಯೇ ತುಳುತ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಸುರುತ ದಿನ. ನಿಘಂಟ್‌ಕಾರೆರ್ ವಿಷು ಪಂಡ ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿನ ಕಿರಣ ಉಪ್ಪುನಾಯೆ, ಸೂರ್ಯೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥೊನು ಕೊರ‍್ಪೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಬಿಸುಪರ್ಬ ಸಂಕ್ರಾತಿದ ಪೊರ್ತುಗು ಭೂಮಧ್ಯೆ ರೇಖೆಗ್ ಬರ್ಪೆ. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಆ ದಿನ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಸೂರ್ಯಗ್ ಚಂದ್ರೆಲಾ, ಅಂಚನೇ ಸೂರ್ಯಗ್ ಭೂಮಿಲಾ ಸುತ್ತ್‌ದ್ ಅವು ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಅಪುನ ಕಾಲಮಾನದಾನಿಗ `ಬಿಸು', ಪೊಸವರ್ಸ, ಯುಗಾದಿ ಬರ‍್ಪುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‌ಗ್ ಮಾತ್ರ ಬಿಸು ಅತ್ತಂದೆ ಕೇರಳದ ಮಲೆಯಾಳಿಲ್, ತಮಿಳ್‌ದಕ್‌ಲಾ ಬಿಸುನು ಬಾರಿ ಸಂಭ್ರಮಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡುದು. ನಮ್ಮ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸುಮಾರ್ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೪ -ಮೇ ೧೪ ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯ ಅಪೊಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇಶ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣ, ನಿರ್ನಾಲೊ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊಣ್ಣಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಪಂಡ ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್‌ದ ಪೊರ್ತು -ಇಂಚ ತುಳುವೆರ್‌ನ ೧೨ತಿಂಗೊಲು.

ಬಿಸುತ ವಿಶೇಷ ಪಂಡ ಕಣಿ, ಕಾಣಿಕೆ. ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಬೊಲ್ಪುಗು ಮೀದ್ ದೇವೆರೆ ಎದುರುಡು ದೀಪ ದೀದ್ ಕೃಷಿಕೆ ಬುಲೆಯಿನಂಚಿನ ಫಲವಸ್ತುಲೆನ್ ದಿದ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ನಮ ಬುಲೆಪುನ ಓವ್ವೆ ಬುಲೆಕ್ಕ್ ದಾಲ ತೊಂದರೆ ಬರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ದೇವೆರೆಡ ನಟ್ಟೊನುನ ಕ್ರಮನೇ ಅವ್ವು. ಬೂತದ ಗುಡಿ ಇತ್ತ್ ನಕುಲು ಗುಡಿಕ್ಕ್ ಪೋದ್  ಕಣಿ ದೀದ್ ಕೈಮುಗಿದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಕಣಿ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ. ಅಂಚ ಕಣಿ ದೀದ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ದಣಿನ ಒಕ್ಕೆಲ್ ದಕುಲು ತನ್‌ಕುಲು ಬುಲೆಯಿನ ತರಕಾರಿ, ಒವ್ವಂಡಲಾ ಕನತ್‌ದ್ ದೇವೆರೆ ಕೈತಲ್ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿರಿಯೆರೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ನಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ. ಹಿರಿಯಕುಲು ಓಲು ಉಲ್ಲೆರಾ ಅಡೆ ಪೋದು ಆಕ್‌ಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುವೆರ್. ಒಕ್ಕೆಲ್ ದಕುಲುಲಾ ಅಂಚನೆ ದನಿಕುಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಆನಿ ದನಿಕುಲು ಆನ್ಜೋವುನಕ್‍ಲೆಗ್ ಅಂಗಿ ಕುಂಟುಲಾ ಪೊನ್ಜೋವುನಕ್ಲೆಗ್ ಸೀರೆ – ಇಂಚಿತ್ತಿ ಉಡುಗೆರೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. 

ಕೃಷಿಕನ ದಿನ ಆನಿ ಪನ್ಪುನೈಕ್ ಸಾಕ್ಷಿ ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕೈಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಕಿದೆರ್ದ್ ಎರ‍್ಲೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಕಂಡಡ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ನಾಯೆರ್‌ಡ್ ಮೂಜಿ ಬರೆನ್ ತೆತ್ತಿದ ರೂಪೊಡು ಪಾಡ್ವೆರ್. ಆನಿ ಸುರು ದಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಎರ‍್ಲೆಗ್ ಕುಸಾಲ್ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಬಲಿಪುನವುಲಾ ಉಂಡು ಅಯಿಕ್ ಎದುರು ಎರಾಂಡಲಾ ಪೋಪೆರ್. ಬರ್ಸ ಬೂರಂದಿ ಕಂಡ. ಆಂಡಲಾ ಕೆರೆಂಗ್, ಮುಣ್ಚಿ ಮಲ್ತಿ ಕಂಡ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ದಪ್ಪೆರೆ ಬಂಙ ಅಪುಜಿ. ಮೂಜಿ ಬರೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಎರ‍್ಲೆನ್ ಮೇಯೆರೆ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡ್ದ್ ಅಯಿತ್ತ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಪಜಿ ಸರೊಲಿದ ಸಪ್ಪುದ ಗೆಲ್ಲ್ ಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಮೂಡಾಯಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಡ್ಡೆಯಿದ ಕರೆಟ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕಲ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅವುಲು ಏಣೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊದ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ಬಿರ್ಕುವೆರ್. ಇಂಚ ಕಂಡೊಗು ಪೋಯಿನ ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ಪಾಡುವೆರ್ ಬಿತ್ತ್ ದ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಮಣ್ಣ್ ಪದ್‌ರ್‌ದ್ ಸರೊಲಿದ ಕನೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಸುತ್ತು ಕುತ್ತುವೆರ್. ಬಿತ್ತ್ ದ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಒಂಜಿ ಕಡ್ಯ ನೀರ್ ತಲಿಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪದ ಕೆಲಸ ಪೂರ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ನುಗ, ನಾಯೆರ್, ಎರ್ಲೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಜಾಗೆಗ್ ಮುಟ್ಟಾದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಕೈಕಾರ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಲ್ತಿನ ಚಾ ತಿಂಡಿನ್ ತಿನ್ಪೆರ್.

ತುಳುವೆರ್ ಮೂಜಿ ರೀತಿದ ಬುಲೆನ್ ಬುಲೆಪವೆರ್. ಒಂಜಿ ಏನೆಲ್ ರಡ್ಡನೆ ಬುಲೆ ಸುಗ್ಗಿ, ಮೂಜನೆ ಬುಲೆನೆ ಕೊಲಕೆ. ಏನೆಲ್ ಕಡೀರ ಬುಲೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ನಿರ್ನಾಲೊ ಮುಟ್ಟ ಏನೆಲ್ ಬುಲೆ ಬುಲೆಪುಂಡು. 
ಏಣೆಲ್ ಬುಲೆ ಬುಲೆನಗ ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವುನ, ಪುದ್ವಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಅವ್ವೆ ಸಮಯೊಡು ಬರ್ಪುನೆರ್ದಾವರ ಏಣೆಲ್ ಬುಲೆತ್ತ ಬಿತ್ತ್ ದ ಮುಡಿನ್ ಅಟ್ಟೊಗು ಪಾಡುನೆ. ಇಂಚ ಏಣೆಲ್‌ದ ಸಮಯೊಡು ಬಾರಿ ಕ್ರಮಕ್ಕ್ ಲ್ ಉಂಡು. ಅಂಡ ಇನಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಕ್ಕ್ ಲ್ ಈ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಪೂರ ಮರತೊಂದು ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಇನಿ ಕಂಡೊಲು ಪೂರ ತೋಟ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಡಿಲ್ ಬೂರ್‌ದ. ಕಂಡ ಬೆನಿಯೆರೆ ಜನ ತಿಕ್ಕುಜೆರ್. ಜನ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್‍ಲಾ ಅಕ್‌ಲೆಗ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ಊರುದ ಜನಕ್‌ಲ್ ಪ್ಯಾಂಟ್ ಅಂಗಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪೇಂಟೆಗ್ ಪೋದ್ ಮೂಜಿ ಕಾಸ್‌ಗಾಂಡಲಾ ಬೆನ್ಪೆರ್. ಅಕ್‌ಲೆನ ಇಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಆಕ್‌ಲೆಗ್ ಬೊಡ್ಚಿ. ಘಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಜನಕ್‌ಲ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಎತ್ ಬೆನುವೆರ್ ಪನ್ಲೆ. 
ಬಿಸು ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊ. ಅಂಚನೆ ಅವು ದಿಂಜಿ ರೀತಿದ ಗಡುತ್ತ ದಿನಲಾ ಅಂದ್. ಪಾಲ್, ದುಡ್ಡು, ಇಲ್ಲ್ ಇಂಚ ಪ್ರತಿ ವಿಸಯೋಗ್‌ಲಾ ಬಿಸು ಒಂಜಿ ಗಡುತ್ತ ಲೆಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನವು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಬಿಸು ಪಂಡ ಕೃಷಿತ್ತ ಜನಕ್ ಲೆನ ಪರ್ಬ. ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಕೈ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡೆರೆ ದಿನ ತೂಪುನ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ. 

ಪಗ್ಗು ೧೮ ತುಳುವೆರೆ ವಿಸೇಸ ದಿನ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಈ ದಿನತ್ತಾನಿ ಕಂಡಗ್ ಬಿತ್ತುನೆಕ್ ದಿನ ಕೆನೊಡು ಪನ್ಪಿ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಪಗ್ಗು೧೮ಕ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತಿನ ಉದಾರ್ಮೆಲ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಪಗ್ಗು ೧೮ ಪನ್ಪುನವು ಕೃಷಿಕನ ದಿನ ಪಂದ್ ಲೆಕ್ಕ. ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುದ ಇಸೇಸದ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಕೆಲವು ತುಳುವೆರೆ ಪಾತೆರೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು. ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್‌ದ್ ಅಡತ್ತೊನುಲ, ಬಗ್ಗ್ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನುಲ - ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಕೈ ಬಿತ್ತ್ ದೀಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಗ್ಗು ೧೮ಕ್ ನೇಜಿ ಪಾಡ್ಯರೆ ದಿನೊ ಕೇನೊಡುಂದು ಇಜ್ಜಿ. ಕಡೀರ ಬೇಸಾಯೊನು ಪಗ್ಗುಡೇ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡು ಪಗ್ಗು ೧೮ಕ್ಕೆ ನೇಜಿ ಪಾಡೊಡು. ಬೇಸ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬರ್ಸೊ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಕಾರ್ತೆಲ್‌ಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಮುಗಿಪುಂಡು. ಮಾಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರಿಯಾಲ, ಆಟ್ಟಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಗಾಲ. ಮಾಯಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮಲೆ ಬುಲೆವು. ದುಂಬುದ ಸಮಯೊಡು ಸುಗ್ಗಿಗ್ ದುಂಬೆ ಬರ್ಸ ಬರೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್‌ಗೆ. ಸುರೂತ ಬರ್ಸಗ್ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲುಡೇ ನೇಜಿ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್‌ಗೆ. ಇನಿ ಅವು ಪೂರಾ ಬದಲ್‌ದ್ ಪೋತ್‌ಂಡ್ ಇನಿ ಏರೆಡ್‌ಲಾ ದುಂಬುದ ಕೃಷಿತ್ತ ಇಸೇಸ ಕೇನೆರೆನೇ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ಅಜ್ಜೆರ್‌ನಕುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅಕುಲು ಒಂತೆ ಅಯಿತ್ತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಪನುವೆರಂತಂದೆ ಜವ್ವನೆರೆಗ್ ಅಯಿತ್ತ ಇಸಯನೇ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ತುಳುವೆರಾಯಿನ ನಮ ಒಂತೆ ಒಂತೆ ಆಂಡಲಾ ನಮ್ಮ ಕೃಷಿತ್ತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ತೆರಿದುಪ್ಪುನ ಅಗತ್ಯ ಬಾರಿ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ. ಒರಿ ಪಿದಾಯಿ ಊರುದಾಯೆ ಬತ್ತ್ ದ್ ಬಿಸು ಪಂಡ ದಾದಂದ್ ಕೇನ್‌ಂಡ್ ನಮ ದಾದ ಪನೊಲಿ. ಇನಿ ನಮ ತೂಪುನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಓವ್ವ್? ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡೆ ತುಳುತ್ತ ಬಗ್ಗೆಟ್ಟ್ ಆಸಕ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ನಮ್ಮವೇ ಆಯಿನ ದಿನದರ್ಶಿಕೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ನಮ ತುಳು, ತುಳುನಾಡ್‌ಂದ್ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡ್‌ಂಡ ಅವು ಬೊಬ್ಬೆನೇ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿರ್ದ್ ಏರೆಗ್‌ಲಾ ಒಯಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಪ್ರಯೋಜನ ಇಜ್ಜಿ.




#Article 498: ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ (217 words)


ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲ ಮೂಲೊದಾರ್.  ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಭಾಸೆದ ಲೇಕಕೆರ್, ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್.  ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳುಟು ಕಾವ್ಯ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಸಂಶೋಧನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬಗೆಬಗೆ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.  ತುಳುಟು ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಪನ್ಪುನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಬರೆತೆರ್.  ಆರ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊದೊಟ್ಟುಗು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅರ್ಥದಾರಿಲಾದಿತ್ತೆರ್.  

ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕುಡುಪು ಗ್ರಾಮೊದ ಮಂದಾರ ಪನ್ಪುನಲ್ಪ ೧೯೧೯ರ ಜನವರಿ ೬ನೆ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಪುಟ್‌ದೆರ್.  ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಲಕ್ಷೀನಾರಾಯಣ ಭಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ತುಂಗಮ್ಮ.  ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಭಟ್ರೆಗ್ ಐನ್ ಜನ ಜೋಕುಲು.  ಅಯಿಟ್ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್‌ಲಾ ಒರಿಯೆ.  ಆರ್ ಕರಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್‌ನಾರ್.  ಅಂಚಾದ್ ಆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ಕರಾಡ ಭಾಷೆ ಆದಿತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಇಲ್ಲ ಬಾಸೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಆತ್ಂಡ್.    

ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್ ಕುಡುಪುದ ಜಿಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್ ಸಾಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ತೆರ್.   ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಂಚಾಡಿದ ರಾಮಶ್ರಮ ಸಾಲೆಡ್ ಏಳನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಓದು ಬರವುನು ದುಂಬರಿತೆರ್.

ಭಟ್ರೆನ ಪೆರಿಯಾಕುಲು ಕೃಷಿ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ೧೯೫೨ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ದ ವಿದ್ವಾನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಪಾಸಾದ್ ಗುರುಪುರೊದ ಹಿಂದೂ ಹೈಯರ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಮಾಸ್ಟೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್.  ೧೯೫೪ಗ್ ಕೂಳೂರ್‌ದ ಚರ್ಚ್ ಸಾಲೆಡ್ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತರಾದ್ ಸೇರ್ದ್ ೧೯೭೫ಗ್ ಅಲ್ಪನೇ ನಿವೃತ್ತೆರಾಯೆರ್.   ೧೯೭೫ಡ್ದ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೃತಿ ಬರೆವೊಂದು ತಾಳಮದ್ದಲೆಲೆಡ್ ಅರ್ತದಾರಿಯಾದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ೧೯೪೦ಗ್ ಫರಂಗಿಪೇಟೆ ಹಸನಬ್ಬ ಒಡೆಯರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಒಡೆಯರ್ ಬಳಗೊದ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕೂಟೊಡು ಭಾಗವತೆರಾದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರೆ ಬೂಕುಲು ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪಾಡ್ದನ-ಕಬಿತೆಲು, ಜನಪದ ಕತೆಕುಲು, ತುಳುವೆರೆ ನುಡಿಕಟ್‍ಲೆ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಭಾವೊ ಆತ್ಂಡ್.  ಗಾದೆ ಪಾತೆರೊಲು, ನುಡಿಕಟ್ಟ್‌ಲು ಇಂಬೆರೆ ಬೂಕುಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗಳಸ್‌ದೆರ್.  ವ್ಯಾಕರಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಲೇಕನೊಲು ಪ್ರಕಟವಾತ್ಂಡ್. 

ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್ ಸಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರೊ ಅತ್ತಂದೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.   ಬಾಲ್ಯೊಡ್ದ್ ಕದ್ರಿ, ಕಟೀಲು, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮೇಳೊಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊನು ತೂವೊಂದು ಬುಲೆತೆರ್.  ೧೯೪೦ಡ್ದ್ ಒಡೆಯರ್ ಬಳಗೊಡು ಭಾಗವತೆರಾದಿತ್ತೆರ್.  ೧೯೪೦ಡ್ದ್ ೧೯೮೫ಗ್ ಮುಟ್ಟೊ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ಅರ್ತದಾರಿಯಾದ್ ಭಾಗವತಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಡ್ ತೊಡಗೊಂದಿತ್ತೆರ್.




#Article 499: ಎರ್ಮೆ (260 words)


ಎರ್ಮೆಲು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪ್, ಉತ್ತರ ಆಫ಼್ರಿಕಾ ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಕಯಿಕಂಜಿಯಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಪೆತ್ತ ಕಂಜಿದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್‌ದಿನ ಪ್ರಾಣಿಯಾದುಂಡು. ಉಂದು ಕಾಯಿ ಕಡೆಪುನಂಚಿನ  ಸಸ್ತನಿ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್ ಆರ್ಟಿಯೊಡ್ಯಾಕ್ಟೈಲ ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್‌ದುಂಡು. ಏಷ್ಯಾದ ಎರ್ಮೆದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಬ್ಯುಬೇಲಸ್ ಬ್ಯುಬಾಲಿಸ್. ಉಂದೆತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್‌ದ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು. ಎರ್ಮೆದ ಮೂಲ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಆಫ್ರಿಕದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶೊಲು. ಕ್ರಿ. ಶ. ೬೦೦ ತ ಪೊರ್ತುಡು ಎರ್ಮೆಲೆನ್ ಇಟಲಿಗ್ ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ರವಾನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಹಂಗೆರಿ, ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶೊಡುಲ ಎರ್ಮೆಲು ಉಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಲು, ಕೇರಳ, ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಒರಿಸ್ಸ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ನೇಪಾಳಡ್ ಪಜಿರ್ ಎತ್ತರವಾದ್ ಬುಳೆಪುನ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್ ಎರ್ಮೆಲು ಉಪ್ಪುವ. ಸಿಂಹಳ ದ್ವೀಪಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಎರ್ಮೆಲು ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಐಕ್‌ಲೆನು ಕಾಡೆರ್ಮೆಲು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷಲೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಎರ್ಮೆಲು ನರಮಾನಿಯನ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿ ಆದ್‌ ಉಂಡು.

ಎರ್ಮೆದ ಶರೀರ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ, ಸುಮಾರ್ ೨.೫ ಡ್ದ್ ೩ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ೧.೫ ಡ್ದ್ ೧.೮ ಮೀ. ಎತ್ತರ. ದಿನ್ನ ೭೦೦ ಡ್ದ್ ೮೦೦ ಕಿ. ಗ್ರಾಂ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಚರ್ಮ ದಪ್ಪ ಇತ್ತ್‌ದ್. ರೋಮ ಕಮ್ಮಿ. ಮೈತ ಬಣ್ಣ ಬೂದು ಇಜ್ಜಿಡ ಕಪ್ಪು. ೦.೫ ಡ್ದ್ ೧ ಮೀ ಮುಟ ಉದ್ದದ ಬೀಲ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಕೊಡಿಟ್ ಗೊಂಡೆದಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು . ತರೆತ ಕೊಂಬುದ ಮುದೆಲ್ ಅಗೆಲ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಕೊಡಿ ಚೂಪಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಉಲಯಿ ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್.ಕೆಸರ್‌ಡ್ ಪುಡೆರುನೆ ಎರ್ಮೆಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟ ಎರ್ಮೆಲು ಜಾಸ್ತಿ ಕೆಸರ್‌ಡ್ ಬೂರೊಂದೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮೈಟ್ ಕೆಸರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಕೆಲೆಂಜಿ ಕುಲ್ಲುನೆ ಕಮ್ಮಿಯಾಪುಂಡು
 

ಎರ್ಮೆದ ಮುಖ್ಯ ತೆನಸ್ಸ್- ಬೈ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಜಿರ್, ಇರೆಕುಲುನ್, ತಪ್ಪುಲೆನ್‌ಲ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಎರ್ಮೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪಂತಿ, ಬೈನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು , ಬಯ್ಯಗ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ರಾತ್ರೆ ಮೇತ್ ಪಗೆಲ್‌ಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಯಿ ಕಡೆವೊಂದು  ಅತ್ತ್ಂಡ ನಿದೆರ್ದೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಋತು ಕಾಲೊಡು ಗೋಣದುಟ್ಟುಗು ಜೋಡಿಯಾದ್ ಸುಮಾರು ಪತ್ತ್ ತಿಂಗೊಳು ಕರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಜಿ ಪಾಡುಂಡು. ಪುಟ್ಟಿನ ಕಂಜಿ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತುಡೆ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆನ ಮಿರೆ ಅಗಿದ್ ಬಂಜಿ ದಿಂಜಾಪುಂಡು . ಎರ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧೮ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಬದುಕುದುಪ್ಪುವ.

ಎರ್ಮೆಲೆನ್ ದಿನ್ನದ ಸಾಮಾನ್‌ಲೆನು ಸಾಗ್‌ಸಾಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಗ್‌ಲ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ, ಮಲಯ, ಚೀನ ದೇಶೊಡು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಎರ್ಮೆಲೆನ್ ಕಂಡ‌ದ(ಗದ್ದೆ) ಬೇಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಎರ್ಮೆನ್ ಪೇರ್‌ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಸಾಂಕುವೆರ್.  ಎರ್ಮೆದ ಮಾಸ, ಚರ್ಮೊ, ಕೊಂಬು ಮಾತ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.




#Article 500: ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ (271 words)


ಉಂದು ತುಳುವೆರ್ ನಾಗನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಾನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆ. 

ತುಲುನಾಡ್‌ದ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಡುಪಿ ಕುಂದಾಪುರೊದ ಕಡೆಟ್ಟ್ ನಡಪುನ ನಾಗ ಸೇವೆನ್ ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ(ಜಕ್ಕೆ ಬಲಿ)ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿನ್ ಮೂಲತಃ ಪಾಣಾರ ಜಾತಿದಕುಲು ಅವೈದಿಕ ಪದ್ಧತಿಡ್ ನಡಪಾವೆರ್. ನೆತ್ತ ಪತ್ತ್ ಪಾಲ್ ಗೌಜಿಡ್ ವೈದ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲೊತ್ತಕುಲು ನಾಗಮಂಡಲ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕ್ರಿ.ಶ.1458 ದ ಬಾರ್ಕೂರು ಕಲ್ಲ ಬರವುಡು ಡಕ್ಕೆಬಲಿತ್ತ ಬಗೆ ಉಂಡು.

ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ ಅಪಿ ಜಾಗೆ ಸುದ್ಧ ಮಲ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಪಾಣೆರ್‍ ಮಂಡಲ ಬರೆಪೆರ್‍. ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿತ್ತ ಮಂಡಲೊನು ಆಯತಾಕಾರೊಡು ಬರೆಪೆರ್‍.  ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿತ್ತ ಮಂಡಲ ನಾಗಮಂಡಲೊದ ಮಂಡಲೊಡ್ದು ಏತೋ ಎಲ್ಲಿಡಿಪ್ಪುಂಡು. ಆಯತೊದ ಉಲಾಯಿಡೊಂಜಿ ನಾಗನ ಚಿತ್ರ ಬರೆಪೆರ್‍. ಕುಡ ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಬರೆಪೆರ್.ಅರಿ ತಾರಾಯಿ ಸುತ್ಯೆ ದೀಪೆರ್. ಸಾನಾದಿಗೆಡ್ ದೀಪ ಪೊತ್ತಾದ್, ಊದುಬತ್ತಿ ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀಪೆರ್.

ಮಂಡಲ ಬರೆಯರೆ ಬೊಲ್ದು,ಕೆಂಫು, ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣೊದ ಪೊಡಿ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುಬೆರ್. ಮಂಡಲೊದ ಸುತ್ತ ಪಿಂಗಾರ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪೂ ದೀಪೆರ್. ಮಂಡಲೊದ ಮಿತ್ತ್ ದೊಂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ದೊಂಪೊದಡಿಕ್ಕ್ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟು(ದಲ್ಯೆ) ಪೊದಿಪುಬೆರ್. ಈ ದಲ್ಯೆಗ್ ಒರುಂಬೊ ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಾರೆದ ಸಿರಿಯೊಲಿ ಸಿಗಿತ್ತ್‌ದ್ ತೂಂಕಬೆರ್. ಐತ್ತ ಕೊಡಿಕ್ ಪೂ ಕಟ್ಟದಿಪ್ಪುಬೆರ್. ನಡೀರ್ ರಾತ್ರಿಡ್ ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆ ಆಪುಂಡು.

ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ ನರ್ತನೊಡು ಮೂಜಿ ಜನ ಪಾತ್ರದಾರಿಲು ಉಪ್ಪುಬೆರ್. ಒರಿ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರೆ. ಆಯೆ ಕಪ್ಪು ಇಜಾರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆದ ಕಚ್ಚೆ ಪಾಡ್ದಿಪ್ಪುಬೆ. ನೀಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊದ ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಪಾಡ್ದಿಪ್ಪುಬೆ. ತಿಗಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ದ vಆಕಾರೊಡು ತೋಜಿಲೆಕ್ಕ ಸಾಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಸೊಂಟೊಗೊಂಜಿ ದಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟ್‌ದಿಪ್ಪುಬೆರ್. ದಟ್ಟಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಳ್ಳಿದ ಒಡ್ಯಾಣ ಇಪ್ಪುಂಡು. ತರೆಕ್ಕ್ ಜರಿತ್ತ ಪೇಟ, ಕಾರ್‌ಗ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕೈಕ್ ಬಳೆ, ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಸರೊ, ಪೂತ್ತ ಮಾಲೆ, ಕೆಬಿಕ್ಕ್ ಕುಂಡಲ ಪಾಡೊಂದಿಪ್ಪುಬೆ. ಮೋನೆಗ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊ ಪೂಜೊಂದಿಪ್ಪುಬೆ. ಮುಂಡೊಗು ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ದು ನಾಮೊ, ನಡುಕೊಂಜಿ ಕಪ್ಪು ಬೊಟ್ಟು ದೀವೊಂದಿಪ್ಪುಬೆ. ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನ ಕೈಟ್ಟ್ ಡಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಂಚಿದ ಡಕ್ಕೆಗ್ ಚರ್ಮೊ ಪೊದಿದಿಪ್ಪುಂಡು. ಕುಡ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ಬೊಲ್ದು ಪಂಚೆ ಕಚ್ಚೆ ಪಾಡ್ದಿಪ್ಪುಬೆರ್. ಒರಿಯನ ಕೈಟ್ಟ್ ತಾಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮೂಜಿನೆದಾಯೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ.

ನಾಗಪಾತ್ರಿನ ಕೈಟ್ಟ್ ಮರತ್ತ ಡಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಹಿಮ್ಮೇಳದಕುಲು ಗಣಪತಿ ಸುಗಿಪು ಮಲ್‌ಪುನಗ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಗ್ ಕುಂಬರಿಯೆರೆ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಪಾತ್ರಿಗ್‌ಲಾ ದರ್ಸನ ಬರ್ಪುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಜನೊಲಾ ನರ್ತನ ಸುರುಮಲ್ಪುಬೆರ್.ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರೆ ಹೊಗಳೀಕೆ ಪನ್ಪೆ,ಒರಿನ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಐನ್ ಅಂಚನೆ ಪಿರ ಪನ್ಪೆರ್. ನಲಿಪುನಕುಲು ಕೈಟ್ಟ್ ಪಿಂಗಾರ ಪತೊಂದಿಪ್ಪುಬೆರ್. ನಾಗನ ಹೊಗಳಿಕೆ, ಸ್ವಾಮಿನ ಹೊಗಳಿಕೆ ಅಪುಂಡು. ಪಿಂಗಾರ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ನಲಿಪುನಕುಲು ಮೋನೆಗ್ ಒಚ್ಚೊನುವೆರ್. ಬೊಲ್ಪಾಯೆರಾನಗ ನರ್ತನ ಮುಗ್ಯುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಾದ ಪಟ್ಟುಬೆರ್.




#Article 501: ಕೊಂತಿ ಪೂಜೆ (207 words)


ಕೊಂತಿಪೂಜೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಒಂಜಿ. ಕೊಂತಿಪೂಜೆನ್ ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ಕೊಂತಿ ಪೂಜೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಕುಂತಿದೇವಿನ ಪೂಜೆ. ಕುಂತಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಕ್ರಮೇಣ ಕೊಂತಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆತುಂಡು. ಕೊಂತಿ ಸತ್ಸಂತಾನ ಪಡೆಯಿನ ಆದರ್ಶ ನಾರೀಮಣಿ. ಕೊಂತಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನಲೆಕ್ಕ ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದ್ , ಕೀರ್ತಿ ಆವೊಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಮಹಾದಾಸೆಡ್ ಹಳ್ಳಿದ ಜನಕುಲ್ ಕೊಂತಿನ್ ಇಷ್ಟದೇವತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದೆರ್.  ವರ್ಷೊಲಾ ಕಾರ್ತಿಕ ಪುಣ್ಣಮೆದ ಸುರುತ ರಾತ್ರಿರ್ದ್ ಪದಿನಾಜಿ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.
ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೊವ್ ಕರಿ ನೀರ್ ಮೈಪುನ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್‌ಲಾ ಕೊಂತಿ ಪೂಜೆಗ್‌ಲಾ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು. ಈ ಪೂಜೆದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯೊದ ಅಭಿಲಾಷೆ. 

ಇಲ್ಲ್‌ದ ಕೆಲಸ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರಿ ಪೊಂಜೊವುಲ್ ಪೂರ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಸೇರುವೆರ್. ಇಲ್ಲಾದ ಎದುರು ಬಾಕಿಲ್‌ದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗೋಡೆನ್ ಅಂಬಿ ಪೂಜಿದ್ ನೆಲರ್ದ್ ಒಂಜಿ ಮರಂಗೆ ಎತ್ತರೊಡು ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಅಂಬಿಡ್ ಕುದುರೆ ಲಾಲದ ಆಕೃತಿಡ್ '1' ಬರೆಪೆರ್. ಮೈ ನೆರೆಯೆನ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪೊಂಜೊವ್ ಆಯಿನ ಕೊಂತಿನ್ ಕುಲ್ಲಾವುನ ಕುಡ್ಚಿಲ್. ಆಯಿರ್ ಉಲಾಯಿ ಪೊಣ್ಣನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಕುಲ್ಲಾವೆರ್. ಉಂದುವೇ ಕೊಂತಿ. ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಎಳ್ಳುದ ಪೂ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಇರೆಟ್ಟ್ ಶೃಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೂಜೆದ ಸಾಮಾನ್, ತೆನಸ್, ವನಸ್ ದೀದ್ ಕೊಂತಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪಾಡ್ದನದಲೆಕ್ಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ದಕ್ಕೆಬಲಿತ ಪದಕ್ಕ್‌ಲೆಕ್ಕ, ಬಯಲುಸೀಮೆದ ತಿಂಗಳಮಾವನ ಪದಕ್ಕ್‌ಲೆಕ್ಕ ಜಾನಪದ ಪೊಂಜೊವುನಕ್‌ಲೆನ ಪದಕುಲೆನ್ ಕೊಂತಿ ಪದ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಾತಾ ಪೊಂಜೊವ್‌ನಕ್‌ಲ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್‌ದ್ ಈ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಪೂಜೆದ ಸಮಯೊಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಇಂದು ಕುಂತಿಪೂಜೆದ ಪೀಠಿಕೆ ಪದ. ಕೊಂತಿಪದೊಟು ಕೊಂತಿನ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡ್ ದೀದ್ ಪಾಂಡವರಿಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಪದಕುಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನವು. 

ಇಂಚಿನ ಪೀಠಿಕೆ ಪದಕುಲು ಗೆಲ್ಮೆನೆ ಆಪುಂಡು. ಕೊಂತಿಪೂಜೆದ ಮುಕ್ತಾಯದ ಪದ ಇಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು:

ಬಾಲೆಸ್ತ್ರೀ ಶಿವನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದಳಾರತಿಯ
ಶ್ರೀ ದ್ರೌಪದೀ ದೇವಿ ಬೆಳಗದಳಾರತಿಯ.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೊಂತಿಪೂಜೆ ಬಾಳಿಗೆ 
ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್ ಬಯಲ್‌ಡ್ ಮುಕ್ತಾಯ ಆಪುಂಡು. ಇಂದು ಹಳ್ಳಿಡ್ ನಡಪುನ ಸರಳವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟಳೆ.




#Article 502: ಅಶೋಕ ಮರ (126 words)


ಅಶೋಕ, ಮರ ಒಂಜಿ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರೊದ ನಿತ್ಯ ಪಚ್ಚೆಪಚ್ಚೆಯಾದಿಪ್ಪುನ ಪೊರ್ಲುದ ಮರ. ಅಶೋಕ ಮರ ನಿಧಾನ  ಬಳಪುನಂಚಿನ ಯಾಪಲ ಪಚ್ಚೆಪಚ್ಚೆತಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ೬-೮ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬಳಪುನಂಚಿನ ಉದ್ದವಾದ್ ಕೊಡಿ ಚೂಪಾದ್ ಕುಕ್ಕುದ  ಇರೆತ ಲೆಕ್ಕಂದಿನ ಇರೆ ಇತ್ತ್‌ದ್  ಮರ ನಿಲಿಕೆ ಜೊಂಗಿಲೆ ಜೊಂಗಿಲೆ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಉಪ್ಪುಂಡು , ಈ ಮರತ ಕಾಯಿಲು ಕಂದು ಬಣ್ಣೊಡಿಪ್ಪುಂಡು.ಪತ್ತ್ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ದಾತ್ ಉದ್ದವಾದಿಪ್ಪುನ ಕಾಯಿದ ಉಲಯಿ  ಸಾಲಾದ್ ಬಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಅಶೋಕ ಮರಕ್ ಸರಕ ಇಂಡಿಕಾ ಪನ್ಪಿನವು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ  ಪುದರ್, ಉಂದು ಫಾಬೇಸಿಯಾ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದುಂಡು. ಮರ ನಿಲಿಕೆ ಪೂತ ಜೊಂಗಿಲೆನೇ ಆ ಜೊಂಗಿಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಪೂಕುಲು. ಈ ಪೂಕುಲೆಗ್ ೪ ಎಸಲ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಪೂತ ನಡುಟು ಉದ್ದವಾಯಿನ  ಕೇಸರ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪೂ ಅರಳಿನ ಸಮಯೊಡು ಕಿತ್ತಳೆ(ಕೇಸರಿ) ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಮನದಾನಿ ತೂನಗ ಕಡುಕೆಂಪುಬಣ್ಣೊಡು ತೊಜುಂಡು . ತೂನಗ , ಒಂಜೇ ಗೊಂಚಲ್‌ಡ್ ರಡ್ಡ್  ಬಣ್ಣದ ಪೂ ತೊಜುಂಡು . ಪೂಕುಲೆಗ್ ಪರಿಮಳ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬಯ್ಯನಗ ಜಾಸ್ತಿ ಪರಿಮಳ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಈ ಮರಟ್ ಮಸ್ತ್ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲು ಉಪ್ಪುಂಡು , ಇರೆಕುಲು ಸುಮಾರು ೧೫ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು.  ಅಶೋಕ ಮರಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಅಂಗನಪ್ರಿಯ, ಗಂಧಪುಷ್ಪ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂಡು.




#Article 503: ದುರ್ಗೆ (180 words)


ದುರ್ಗೆ ಪಂಡ ದುರ್ಗಮ, ದೇವಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅವತಾರ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ದೇವತಾಸಂಗ್ರಹೊಡು ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ ಮುಖ್ಯ ರೂಪಡ್ ಒಂಜಿ. ದುರ್ಗೆನ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪ ಹಿಮಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ನಿವಾಸಿಲೆಡ್ದ್ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಪರ್ವತ ದೇವಿ, ಅಲೆಮಾರಿ ಅಭೀರ ಕುರುಬರೆಡ್ದ್ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ದೇವಿ, ಒಂಜಿ ಪೊನ್ನಾದ್ ಕಲ್ಪಾಯಿನ ಸಸ್ಯ ಆತ್ಮ, ಬೊಕ್ಕ ಯುದ್ಧ ದೇವತೆನ ಸಮನ್ವಯದ ಪರಿಣಾಮ. ಅರೆನ ಭಕ್ತೆರ್ ನಾಗರಿಕತೆಡ್ ಮುಂದುವರೆಯೊಂದುಪ್ಪುನಗ, ಪ್ರಾಚೀನ ಯುದ್ಧ ದೇವತೆ ಪೂರೆನ್ಲಾ ಧ್ವಂಸಮಲ್ಪುನ ಕಾಳಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪವಾದ್, ಸಸ್ಯ ಆತ್ಮ ಆದಿ ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸಾರೊಡ್ದ್ ಮುಕ್ತಿಕೊರ್ಪುನ ಸಂರಕ್ಷಕಿಯಾದ್ ರೂಪಾಂತರಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಕ್ರಮೇಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕ ಪುರಾಣ ಬೊಕ್ಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಂಕ್ತಿಡ್ ಸೇರಿಯೆರ್.ಉತ್ತರ ಭಾರತೊಡ್ ದುರ್ಗೆನ್  ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ನವರಾತ್ರಿ ದಿನೊಟ್ ಈ ದೇವತೆಗ್ ವಿವಿಧ ರೀತಿದ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸವೆರ್. ಈ ದೇವಿ ಧೈರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಶೌರ್ಯದ ಗುರುತು. ದುರ್ಗೆ ದೇವಿ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾನು-ದೇವತೆಡ್ ಒರ್ತಿ. ಆರ್ ಯುದ್ಧದ ಅದಿದೇವತೆ, ಪಾರ್ವತಿನ ಯೋಧ ರೂಪ. ಪುರಾಣೊಡ್ ದುರ್ಗೆನ್ ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮನ್ ಹಾಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ತೂಪುನ ದುಷ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ರಕ್ಕಸ ಶಕ್ತಿಗ್‍ಲೆನ್ ಸಂಹರಿಸೆರೆ, ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣೊಗ್ ಆದ್ ಅವತಾರವೆತ್ತೆರ್. ದುರ್ಗೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮಾತೃ ದೇವತೆನ ಉಗ್ರ ರೂಪವಾದ್, ಪಾಪದ ವಿಮೋಚನೆಗಾದ್ ದುಷ್ಟೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಅರ್‌ನ ದೈವಿಕ ಕೋಪನು ತೊಜಿಪಾವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೃಷ್ಟಿನ್ ಸಶಕ್ತ ಮಲ್ಪೆರೆ ವಿನಾಶನ್ ಮಲ್ಪೆರ್. ದುರ್ಗೆ ಸಿಂಹ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಪಿಲಿತ ಮಿತ್ತ್ ಸವಾರಿ ಮ‌ಲ್ಪುನ ದೇವತೆಯಾದ್ ಬುಡ್ಪಾದೆರ್, ಮಸ್ತ್ ಆಯುಧೆಳೆನ್ ಪತೊಂದೆರ್.

ಮಾತೆ ದುರ್ಗೆಗ್ ೧೦ ಅವತಾರ ಉಲ್ಲ:

ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಡ್ ಕೇಂದ್ರ ದೇವತೆಯಾದುಲ್ಲೆ‌ರ್; ಅಲ್ಪ ಅರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪನ್ಪುನ ಅಕೇರ್‌ದ ವಾಸ್ತವತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಸಮನಾದುಪ್ಪೆ‌ರ್. ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಶಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಪಠ್ಯಡ್ ಒಂಜಿ.




#Article 504: ಈಸ್ಟರ್ (111 words)


ಈಸ್ಟರ್ ಪಂಡ್ಂಡ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆಚರಿಪುನ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬೊದ ಪುದರ್. Easter ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರ್ ಸೈತ್‍ದ್ ಮೂಜನೇ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಜುವೊಡು ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಪರಲೋಕೊ ಸೇರಿಯೆರ್ ಪನ್ಪಿ ವಿಚಾರೊಲು ಕ್ರೈಸ್ಥ ಧರ್ಮದ ಧರ್ಮ‍ಗ್ರಂಥವಾಯಿನ ಸತ್ಯವೇದೊದ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಂಡು. 

ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ವರ್ಷಲಾ ನಲ್ಪ ದಿನ ಶ್ರಮೆತ್ತ ದಿನ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಸಮಯೊಡು ಅಕಲೆಡ್ ಮದಿಮೆ, ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್, ಬಯಕೆ, ಬಾಲೆ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಪಾಡುನ- ಇಂಚಿತ್ತಿ ಓವ್ವೆ ಎಡ್ಡೆ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುಜೆರ್. ಕೆಲೆವೆರ್ ನಲ್ಪ ದಿನ ಮೀನ್ ಮಾಸಲಾ ತಿನ್ಪುಜೆರ್. ಕೆಲೆವೆರ್ ವಾರೊಗೊಂಜಿ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್ ೪೦ ದಿನಲಾ ಪೂಜೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್ ವಾರದ ನಡುಟ್ಟು ಒಂಜಿ ಪೂಜೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಡೆತ್ತ ವಾರೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಗುರುವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಮನದಾನಿ ಶುಕ್ರವಾರ Good Friday ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆನಿದ ಶುಕ್ರವಾರೊಗು ಶುಭ ಶುಕ್ರವಾರ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಆನಿ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮನದಾನಿಡ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಪಿ ಐತಾರೊಗು ಈಸ್ಟರ್ ಸಂಡೇ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಯೇಸು ಲಕ್ಕಿ ಪರ್ಬ, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ಪುನರುತ್ತಾನದ ಹಬ್ಬ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.




#Article 505: ತುಳು ಗೌಡೆರ್ (103 words)


ತುಳು ಗೌಡೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ನೆಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಗೌಡೆರ್‌ನಕುಲು ಐಗೂರು ಸೀಮೆರ್ದ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೦೦ನೆ ಇಸವಿದ ಕಾಲೊಡ್ ಬತ್ತೆರ್ಂದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ತುಳು ಗೌಡ ಸಮುದಾಯೊ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕುಲು ಮೂಲೊಡು ನಾಥ ಪಂಥದಕ್‌ಲ್. ಬುಕ್ಕ ಶಾರಾದಾಂಬೆನ್ ಪೂಜಿಸವೊಂದ್ ಇತ್ತೆರ್. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ಅಳುನ ಕಾಲೊಡು ವಿಷ್ಣುನ ಆರಾಧಕೆರಾದ್ ತಿರುಪತಿ ದೇವೆರೆನ್ ಇಲ್ಲದ ದೇವೆರಾದ್ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲೊಡು ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನೆಲೆಸಿಯೆರ್. ಪತ್ತ್ ಕುಟುಮೊ ಪದ್ನೆನ್ಮೊ ಬರಿ ಪಂಡ್ದ್ ಮೂಲ ಕುಟ್‌ಮೊ ಎಗ್ಗೆ.

ತುಳು ಗೌಡೆರ್‌ನ ಅಗ್‌ಲ್‌ನನೆ ಒಂಜಿ ಆದಲಿತ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಇತ್ತುದ್ ಮೂಳು ಒಂಜಿ ಊರುಗು ಗ್ರಾಮೋ ಗೌಡೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒತ್ತು ಗೌಡರ್ ಇಪ್ಪುವೆರು. ಅಂಚನೆ ಎನ್ಮೋ‌ ಅತಂಡ ಪತ್ತು ಊರ್‌ಗ್ ಮಾಗಣೆ ಗೌಡೆರ್ ಮಿತ್ತ ಸ್ತರೋಟು ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಸುಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕು‌ಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆನ್ಲ, ಸುಳ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗ್‌ಡ್ ಅರೆಬಾಷೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.




#Article 506: ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗ (753 words)


ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪೊಣ್ಣು ಬುತೊ, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅಗ್ನಿ ಮೂಲೊದ ದೈವ.

ಕೊಲ್ಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಮುದ್ದು ಭಟ್ರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರಸಕ್ಕೆನ ಮಗಲೇ ಮೂಕಾಂಬಿ. ಮುದ್ದು ಅರೆಸೆರ್‌ನ ದಂಪತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷ ಆಂಡಲ ಜೋಕುಲು ಆವಂದಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಅಪ್ಪೆ ದೇವಿ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆಗ್ ಪರಕೆ ಪಂದ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಲೆನೆ ಮೂಕಾಂಬಿ. ದೇವಿನ ವರಪ್ರಸಾದೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಲೆ ಅಯಿನ ಕಾರಣ ಅಲೆಗ್ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ೪ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆದಾನಿ ಅಕ್ಷರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪಾಯೆರ್. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅಲೆನ ಕಲಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪುಂಡು.

ಇಂಚೆನೆ ಪೂರ ವಿಷಯೊನು ಕಲ್ತೊಂದು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕನೆ ಮೂಕಾಂಬಿಗ್ ೧೧ ವರ್ಷ ಆಪುಂಡು. ಅಪಗ ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆಗ್ ಎತೆ ಸುರು ಅಪುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬ್ರಾನೆರೆನ ಜಾತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಕಾಲೊಡು ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲ್ ಪೊಂಜೊವು ಆಪಿನೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರೊಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಇಂಚ ಆಯಿಜಿಂಡಾ, ಅಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಒವ್ವೆ ಬ್ರಾನೆಲ ಮದಿಮೆ ಆಪುಜೆ. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಅಲೆನ್ ಜಾತಿಡ್ದ್ ಲಾ ಪಿದಯ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಲೆಗ್ ಆಶ್ರಯ ಕೊರ್ತಿನ ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆನ್‌ಲಾ ಜಾತಿಡ್ದ್ ಪಿದಯ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಆಲ್ ಮದಿಮೆಡ್ದ್ ದುಂಬೆ ಪೊಂಜೊವು ಆಯಲ್ಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆನ ಮರ್ಯಾದಿ ಒರಿಪಾಯರೆ ಬೊಡಾದೆ ಅಲೆನ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕುಂಟು ಕಟ್‌ದ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಉಪ್ಪುನಾಗ ಮಗಲ್ ದಿನ ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕನೆ ಬಲತೊಂದೆ ಪೋಯಲ್. ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆ ಯೇತ್ ನಾಡ್ಂಡಲಾ ಮಗಲೆಗ್ ಆನ್ ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಕಡೆಕಾದ್ ಅರಸಕ್ಕೆ ಕಂಡನಿಯಡ, ಆನ್ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪುನ ಈರ್ ಇರ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಉಪ್ಪುನ ಬ್ರಾನೆರ್‌ನ ನೆನಪಿಜ್ಜ ಇರೆಗ್ ಪಂದ್ ಕೇನುವಳ್. ಆಪಗ ಬ್ರಾನಗ್ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆನ ನೆನಪು ಅಪುಂಡು. ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ಎಡ್ದೆ ಹುಡುಗೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ದಾಂತಿನಾಯೆ, ಮುದ್ದು ಭಟ್ರ್ ಅಯೆನ್ ತಾಂಕ್‌ದ್  ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಆಯೆರೆ ಆನನ ಬಗ್ಗೆ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಗೊತ್ತು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆ ಪಾತೆರುನ ವಿಷಯ ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಮೂಕಾಂಬಿಗ್‌ಲಾ ಖುಷಿ ಆಪುಂಡು. ಪಡುವಟ್ನಾಯೆಲ ಮದಿಮೆಗ್ ಒಪ್ಪುದು ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೋಕಾಂಬಿಕೆನ ಸನ್ನಿಧಿದ ಎದುರುಡು ಮದಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ಬಾರಿ ಮೋಕೆಡ್ ತಾಂಕ್‌ದಿನ ಮಗಲ್, ಮೂಕಾಂಬಿ ಪೊಂಜೊವು ಅವಂದಿನ ಕಾರಣ ಅಲೆನ್ ಕಂಡನಿಯನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್.

ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ದಿನ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆ. ಮುರಾನಿ ಒಂಜಿ ದಿನ ನೀಲೆಶ್ವರದ ತಂತ್ರಿಲು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಬತ್ತಿತೆರ್, ಆರೆನ ಪಾತೆರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಮಲಯಾಳಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ತುಳುನಾಡ್ದ ಪುರೋಹಿತೆರೆಗ್ ಯೆಡ್ಡೆ ಬಿಲೆ ಉಂಡು. ಅಯಿನೆರ್ದಾವೆರ ಯಾನ್ ಚೂರು ಸಮಯ ಅಡೆ ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಎಂಚ ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೂದು ನಿನನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಡೆಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಆಂಡ ನೆಕ್ಕ್ ಒಪ್ಪಂದಿನ ಬೊಡೆದಿ ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಕಂಡನಿಯನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲಿಯಾಳಿ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಿದಡುವಲ್.

ಸುರುತ್ತ ದಿನ ಇಲ್ಲರ್ದ್ ಪಿದರ್ಡ್‌ದ್ ಒಡಿಪುಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಯೆತ್ತುವೆರ್. ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಕುಡ್ಲಗ್ ಪೊಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಪುಂಡು. ಮೂಜಿನೆ ದಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ತುತ್ತುದು, ಕೈಕ್ ಕುಪ್ಪಿದ ಕಾಜಿ, ಕೆಬಿಕ್ ಬೆಂಡಲೆ, ಮೂಂಕುತ್ತಿ, ಮೂಂಕುದ ಬೊಟ್ಟು, ಕಂಟೆಲ್ಗ್ ತಾಲಿಬಿಂದಿ, ಕರಿಮಣಿ ಬೊಕ್ಕ ನಿಸೆಲ್ಗ್ ಕುಂಕುಮದ ಬೊಟ್ಟು, ಕೊಡೆಂಜೆಗ್ ಪೇರ್ ಮಂಜಲ್ ಪೂಜೊಂದು ಕಂಡನಿಯನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೋಪಲ್. ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಪಿದರ್ಡ್‌ದ್ ಇಂಚೆನೆ ಕಾಸರ್ಗೊಡುದ ಸಾದಿ ಕೇನೊಂದು ದುಂಬು ದುಂಬು ಪೋಪೆರ್ ಇಂಚೆನೆ ಪೋನಗ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್‌ದ ಅರಮನೆದಲೆಕ ಇಲ್ಲ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನಡತ್ ನಡತ್ ಸಾಕಾನಗ ಅಲ್ಪನೆ ಉಪ್ಪುನ ಮರತ ಅಡಿಟ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಈತ್ ಪೂರ ಆನಗ ಅಡೆಗ್ ಒರಿ ನರಮಾನಿ ಬರ್ಪೆ ಮುಕ್ಲೆಡ ಇರ್ವೆರೆಡಲ ಅಕ್ಲೆನ ಪರಿಚಯ ಕೇನುವೆ. ಪರಿಚಯ ಕೇಂಡಿನ ಆಯೆ ತನ್ನ ಪರಿಚಯ ಪನ್ಪೆ ಆಯೆನ ಪುದರ್ ಮಯ್ಯೆ. ಆ ಊರುದ ಪುದರ್ ಕಡಂಬಾರ್ ಪಂದ್, ಆಯೆ ಪನ್ಪೆ ಸಂಬಂದೊಡು ಮೂಕಾಂಬಿನ ಅಪ್ಪೆ ಆಯೆಗ್ ತಂಗಡಿ ಬೂರೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ ಅಂಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಅಕುಲು ಇರ್ವೆರ್ಲ ಆಯೆನ ಕಡಂಬಾರ್ ಬೂಡುಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ವೊನಸ್ ಮಲ್ತ್‌‌‌ದ್ ಪೋವೊಡು ಪಂದ್ ಅಕ್ಲೆನ್ ಆಯೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ.

ಇರುವೆರೆನ್ಲ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡೆ ಲೆತೊಂದು ಪೋಯಿನ ಮಯ್ಯೆ ಅಕ್ಲೆನ ಉಪಚಾರ ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂಚೆನೆ ಉಪಚಾರ ಮಲ್ಪುನಗ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಪೊರ್ಲು ತೂದು ಮಯ್ಯೆ ಮರ್ಲ್ ಆಪೆ ಅಲೆನ್ ಎನ್‌ಚಾಂಡಲಾ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆಯೆನ ಅಲ್ಪನೆ ಉಂತಾವೊಡು ಪನ್ಪುನ ಆಸೆ ಪುಟ್ಟುಂಡು ಪೊನ್ನು ಮರ್ಲೆ ಮಯ್ಯಗ್. ತನ್ನ ಚಾಕಿರಿದಕ್ಲೆಡ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಇರುವೆರೆಗ್ಲಾ ಜೆಪ್ಪೆರೆ ಪಜೆ ಪಾಡೆರೆ ಪನ್ಪೆ ಅಪಗ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ಪನ್ಪೆ ಅಕ್ಲೆಗ್ ರಾತ್ರೆದುಲಯ್ ನೀಲೆಶ್ವರ ಯೆತ್ತೊಡು ಅಂಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಯೆಂಕುಲು ಇತ್ತೆ ಪಿದಡುವ ಪಂದ್. ನೇನ್ ಕೇಂಡಿನ ಮಯ್ಯೆ ಪನ್ಪೆ ನೀಲೇಶ್ವರ ನಡತ್ತೊಂದು ಪೋದು ಯೆತ್ತೆರೆ ನನಲ ೨ ದಿನ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಪಂದ್, ಅಂಚಲ ಪೋಪುಂಡ ಯೆಲ್ಲೆ ಕಾಂಡೆ ಪಡುವಟ್ನಾಯಗ್ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಡ್ ಕಡಪಾರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪನ್ಪೆ. ಆಂಡ ಮೂಕಾಂಬಿನ್ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಜೆ. ನೆಕ್ಕ್ ಮೂಕಾಂಬಿ ಒಪ್ಪುಜಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಯ್ಯೆ ಆಯೆನ ಪಾತೆರೊಡು ಅಲೆನ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಾವೆ. ಅಂಚಲ ಪೊಪುಂಡ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ವೊರ ಅಡೆ ಪೋದು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಯರೆ ಪನ್ಪೆ ನೆಕ್ಕ್ ಮೂಕಾಂಬಿ ಒಪ್ಪುದು ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಕಂಡನಿ ದೈರ್ಯಡ್ ಉಪ್ಪುಲ ಪಂದ್ ಮೂಂಕಾಂಬಿಗ್ ಪಂದ್ ನೀಲೇಶ್ವರಗ್ ಪೋಪೆ. ಇಂಚೆನೆ ದಿನ ಪೋಪುಂಡು, ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ತನನ್ ಬೇಗಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಡ್ ದಿನ ಸಾಗಾವಲ್ ಮೂಕಾಂಬಿ. ತುವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕನೆ ಮೂಕಾಂಬಿಗ್ ೧೨ ವರ್ಷ ಆಪುಂಡು, ಒಂಜಿ ದಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಪಲ್. ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೊವುಲು ಅಲೆನ್ ಪಿದಯ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ಲಾವೆರ್ ೫ನೇ ದಿನ ತಾನಿ ಅಲೆನ್ ಮೀಪಾದ್ ಸುದ್ದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲದುಲಯ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಚೀಪೆದ ತಿಂಡಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿಗಂಜಿ, ಮೆತ್ತೆದಗಂಜಿ, ತಾರಾಯಿದಗಂಜಿ ಉಂದು ಮಾತಾ ಅಲೆಗ್ ತಿನಿಯರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅವ್ವೆ ದಿನತ ಮಧ್ಯರಾತ್ರೆ ಮಯ್ಯೆರ್ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಕೋಣೆದ ಬಾಕಿಲ್ ದರ್ತ್‌ದ್ ಅಲೆನ ಮಾನ ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ದು:ಖ ತಡಯೆರೆ ಆವಂದಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪನ್ಪಲ್ ಮಗಲ್ಂದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಈ ಎನ್ನ ಮಾನ ದೆತ್ತ. ಯಾನ್ ನಂಬಿನ ದೈವ ಗುಳಿಗ ಖಂಡಿತಾ ನಿನನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪಂದೆ ಬುಡಯೆ. ನಿನ್ನ ಬೂಡುಗು ತೂ ಬೂರ್ದು ಪೂರಲ ಪೊತುದು ಸುಡುಸೂಕುರಿ ಆಪುಂಡು. ನಿನ್ನ ವಂಶ ನಿರ್ಸಂತಾನ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಶಾಪ ದೀಪಲ್. ನೇನ್ ಮಯ್ಯೆ ಕೇನಂದಿಲಕ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ. ಮನದಾನಿ ತೂನಗ ಮೂಕಾಂಬಿ ಅಲೆನ ಕೊಣೆಡ್ ಉಪ್ಪುಜಲ್ ನೇನ್ ತೂದು ಆಯೆನ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆಡ ಅಲೆನ್ ನಾಡಿಯರೆ ಪನ್ಪೆ ಕಡೆಕ್ ತೋಟದ ಒಂಜಿ ಕೆದುಟ್ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಪುನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮಯ್ಯೆ ಅಪಗನೆ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆಗ್ ಮಗಲ್ ಪೊಂಜೊವು ಆತಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಸುದ್ದಿ ಕಡಪಾರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಖುಷಿಟ್ ಮಗಲೆನ್ ತೂಯರೆ ಬನ್ನಗ ನಾನಾ ಪ್ರಕಾರದ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಗಲೆನ್ ತೂಯರೆ ಕಡಂಬಾರ್‌ಗ್ ಪಿದಡುವೆರ್ ಅಂಚಿಡ್ದ್ ಕಂಡನಿಯಗ್ ಬೊಡೆದಿಗ್ ದಾದನ ಆತ್ತುಂಡು ಪಂದ್ ಯೆನ್ಯರೆ ಸುರು ಆದ್ ಆಯೆಲ ಕಡಂಬಾರ್‌ಗ್ ಬರ್ಪೆ ಅಲ್ಪ ಬತ್ತ್‌ದ್ ತೂನಗ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಪುನ ಚಟ್ಟಡ್ ದೀದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮಯ್ಯೆ ಮೂಕಾಂಬಿ ಯೆಂಚ ಸೈತಲ್ ಪನ್ಪುನೇನ್ ಇಡೀ ಊರುಗು ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಪಗರ್ಪಾಡ್ದ್ ಬುಡ್ಪೆ. ಕಂಡನಿ ಕಡೆಕಾದ್ ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿಗ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ದು ಕಾಟೊಗು ಸೂ ದೀಪೆ. ಕಾಟೊಗು ತೂ ಪೊತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಗು ಮೂಕಾಂಬಿನ ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆ ಅಡೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಪೊತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಟೊಗು ಅಲೆಗ್‌ಂದ್ ಕನದಿನ ತಿಂಡಿ ತೆನಸ್ಲೆನ್ ಪೂರ ಪಾಡುವೆರ್. ಮೂಕಾಂಬಿಗ್ ಸೈಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಯಿನಕುಲು ಯೆಡ್ದೆ ಆವಾಯೆರ್ ಪಂದ್ ಅಕುಲು ಮೂಜಿ ಜನ ಅವ್ವೆ ಕಾಟೊಗು ಲಾಗಿಯುವೆರ್. ಕಾಟೊದ ತೂ ತೆಕ್ಕುನೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಕಡಂಬಾರ್‌ದ ಬೂಡುಗು ತೂ ಬೂರ್ದು ಪೂರ ನಾಶ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತೀರ್ ಪೋಯಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರೊಂದು ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗ ಆತಲ್, ಅಲೆಡ್ದಾವೆರೆನೆ ಈ ಅನರ್ತೊಲು ಆದಿಪುಂಡು.




#Article 507: ಜುಬುಲಿ (180 words)


ಉಂದು ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‌ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಾಲೆದ ಜಾಲ್‍ಡ್ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬು. ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು 'ಜುಬುಲಿ'. ನೆಟ್ಟ್ ಓಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಪಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಪಲ್ಲೆಲೆನ್ ನೆಲಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆಕ್ `ಕುಂಟೆ ಬಿಲ್ಲೆ ಆಟ/ಗೊಬ್ಬು' ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಪೋಣ್ಣು ಜೊಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು, ಅಣ್ ಜೊಕುಲುಲ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್, ಸುಮಾರ್ ಅಜಿ ವರ್ಸೊರ್ದು ಪದಿನೆನ್ಮ ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟದ ಜೋಕುಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಗೊಬ್ಬುನಾ ಗೊಬ್ಬು ಉಂದು, ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಾಯದಕುಲುಲ ಗೊಬ್ಬುಲಿ, ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ನಿಸೇದ ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ. 
ಉಂದೆನ್ ಪಲ್ಲೆಗೊಬ್ಬು ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಗೊಬ್ಬು ಉಂದು ಆಂಡಲಾ ಎಲ್ಯ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು ಉಂದೆನ್ ದುಂಬು ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. 

ಉಂದೊಂಜಿ ಜಾಲ್‌ಟ್ ಗೋಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ನೆನ್ನ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್, ಕಂಡೊ, ಸಾಲೆತ ಮೈದಾನ, ತಟ್ಟ್ ಜಾಗೆ, ಜಾಗೆ ಇತ್ತಿನವುಲು ಗೊಬ್ಬಿಯರ ಅಪುಂಡು. 

ಪೊಡಾಯಿನ ನೆಸಲೆ ತುಂಡು, ಚಪ್ಪಡೆ ಕಲ್ಲ್, ಓಡುತ ತುಂಡು, ಮರತ್ತ ತುಂಡುನು ಪೊರ್ಲುಡೆ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗೊಬ್ಬುನೆಲಾ ಉಂಡು. 

ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಚೌಕ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ನಾಲ್, ಆಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಣ್ಮ ಚೌಕ ಆದ್ ಬಾಗ ಮಲ್ತೊನುನೆ.
ನಾಲ್ ಚೌಕುಲಿ ಪಾಡೊಡು, ನೆನ್ನ್ ಕೊಲು, ಕೊಂಬಾ ಕಾರ್‌‍ಟ್ ಅತ್ತಂಡ ಚಾಕ್ ಪೀಸುಟ್ ಪಾಡುತ್ ಬೆಏತೆ ಬೇತೆ ಗುರ್ತ ಮಾಣಪೊಡು. ಬುಕ್ಕ ದುಂಬೆ ದೆತ್ತ್ ದಿತ್ ಇತ್ತುನ ಚಪ್ಪಟ್ಟೆ ಕಲ್ಲ್‌‍ಲೆನ್ ಒವ್ವಾಂಡಲ ಪುಡೆತ್ ಚೌಕುಲಿದ ಉಲಾಯಿ ಅಡಕೊಡು. ಅಯಿತ್ ಬುಕ್ಕ ಒಂಟಿ ಕಾರ್‌ಡ್ ಲಾಯಿತೊಂದು ಸುರತ್ತ ಚೌಕುಲಿದ ರಡ್ಡನೆಗ್, ಬುಕ್ಕ ಮೂಜಿನೆಗ್ ಕಡಪತ್ ಕಡೆಕ್ ನಾಲೆನೆತ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡೊಡು. ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್‌ನ ಕಲ್ಲ್‌‍ದ ಮಿತ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್‌ನ್ ಜೊಡಿಸತ್ ಲಾಯಿಪೊಡು ಬುಕ್ಕ ಮುಟ್ಟೊಡು.

ಕೆಡ್ಡಸದಾನಿ ಜುಬುಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಲ್ಲೆ ಪನ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.




#Article 508: ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಗಡೆ (215 words)


ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಗಡೆ  ಮೇರ್ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿ ಲೇಖಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧಕಿ., ಮೆರ್ ತುಳು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಕ್ಕುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಮೆರೆನ ಸಂಶೋಧನೆದ ಕೃತಿ ತುಳುವೆರೆ ಮೂಲತಾನ ಆದಿ ಆಲಡೆ ಪರಂಪರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪರಿವರ್ತನೆ,   ತುಳುನಾಡಿನ ಜನೊಕ್ಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್ ಬರೆತಿ ಕೃತಿಕ್ಕ್   ಡಾಕ್ಷರೇಟ್ ಪದವಿಲಾ ತಿಕ್ಕ್ ದ್ಂಡ್. 

ಮೇರ್  ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೯ ಡು  ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿಡುಪ್ಪು  ಎಳತ್ತೂರು ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.  ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ರಾ ರಾಜು ಸೆಟ್ಟಿ, ಅಪ್ಪೆ ಸಿಂಧು ಸೆಡ್ತಿ ಎಳತ್ತೂರು ಗುತ್ತು. ಮೆರೆನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಪರಿಸರದ ಶಾಲೆಡ್ ನಡತ್ಂಡ್.  ಕೃಷ್ಣಾ ಇನ್ಸ್‍ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೇನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಷದ  ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಅಧ್ಯಯನೊನು  ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. . ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆಯಿ ತುಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿ, ಅಮ್ಮುಂಜೆ ಗುತ್ತು ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆರೆನ ಮಗೆ  ಎಸ್. ಆರ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಪಂಡ್ದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿ  ಚೇಳಾರುಗುತ್ತು ಸೀತಾರಾಮ ಹೆಗ್ಡೆರ್ ಮೆರೆನ ಯಜಮಾನೆರ್.  ಸರಿತಾ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಶರತ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಮೊಕ್ಲೆನ ಜೋಕುಲು.

ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಎಲ್ಲಯ ಕತೆಕ್ಕುಲೆನ್ ಸುಧಾ, ತರಂಗ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಗಡ್ ಎಲ್ಯ ಕತೆ, ಲೇಖನೊಲೆನಗ್ ತನ್ನ ೩೩ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಬರೆಪಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕೊಗು ಕಾರ್ ದೀಯೆರ್. ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಬಾಸೆದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ ಇತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಾರ್ ದೀವೆರೆಗ್ ಕಾರಣಕರ್ತೆರಾಯಿನಾರ್ ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದ ಮೂತಿ‍. ಮೆರೆನ ಮಸ್ತ್ ವಿದ್ವತ್ ಬರವುಲು, ಸಂಶೋಧನೆದ ಬರವುಲು, ಪ್ರವಾಸದ ಕತೆಕ್ಕಲು ಕನ್ನಡ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದೇ ಉಂಡು. ತನ್ನ ಊರುದ ನಂಬಿಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಪ್ರೀತಿನ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತಿ ಮೇರ್ ಅನೇಕ ಸಂಶೋದನೆಲೆನ್ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಮೆರೆನ ಎಲ್ಯ ಕತೆಕ್ಕುಲು  ಬೊಕ್ಕ ತುಳುವೆರೆ ಆಚಾರ ವಿಚಾರದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕುಲು ದೂರದರ್ಶನೊಡು  ದಾರಾವಾಹಿ ಅದ್ ಪ್ರಸಾರ ಆತ್ಂಡ್. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು, ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜ್ ಲೆಡ್ ವಿದ್ವತ್ ದ ಉಪನ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ್ ದ್ ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧಕಿ  ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್.

 

   

 




#Article 509: ಪಾಟೀಲ ಪಟ್ಟಪ್ಪೆ (153 words)


              
ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ (೧೯೨೧ ಜನವರಿ ೧೪ - ಮಾರ್ಚ್ ೧೬, ೨೦೨೦)  ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರೆ, ಅನುಭವಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮೂಲದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ವಿಶ್ವವಾಣಿದ ಸ್ಥಾಪಕ-ಸಂಪಾದಕರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಪುಟ್ಟಪ್ಪೆ, 1940 ಬೊಕ್ಕ 1950 ತ ದಶಕೊದ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತೆರಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ್ ಏಕೀಕರಣ ಮಲ್ಪುನಂಚ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆಂದೋಲನದ ಮುಂಚೂಣಿಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಧಾರವಾಡ ಮೂಲದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ಅವಧಿಡ್ ರಾಜ್ಯನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸದೆರ್ (1962 ರ್ದ್ 1974). ಆರ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಕಾವಲು ಸಮಿತಿದ ಸುರುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್, ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪಿರ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. 2003ಟ್ ಬೆಳಗಾವಿಡ್ ನಡತಿನ 70 ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಲನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್ ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪೆರ್. ಆರ್ 1949ಟ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿರ್ದ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. 

ಹಾವೇರಿ ತಾಲೂಕುದ ಕುರುಬಗೊಂಡಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಸಾಲೆ ಓದ್‍ನೆ ಕುರುಬಗೊಂಡ,ಬ್ಯಾಡಗಿ, ಹಾವೇರಿ, ಧಾರವಾಡ‍ಲೆಡ್. 

೧೯೪೭ಟ್ ವಿಶಾಲ ಕರ್ನಾಟಕ, ೧೯೫೨ಟ್ ನವಯುಗ, ೧೯೫೪ಟ್ ಪ್ರಪಂಚ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ, ೧೯೫೬ಟ್ ಸಂಗಮ ಮಾಸಿಕ, ೧೯೫೯ಟ್ ವಿಶ್ವವಾಣಿ ದೈನಿಕ, ೧೯೬೧ಟ್ ಮನೋರಮ ಸಿನಿಮಾ ಪಾಕ್ಷಿಕ, ೧೯೬೪ಟ್ ಸ್ತ್ರೀ ಮಾಸಿಕ ಇಂಚ ಬೆತೆ ಬೇತೆ ಪತ್ರಿಕೆಲೆನ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್.

ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪೆರ್ ೧೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦, ಸೋಮವಾರದಾನಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿದ ಕಿಮ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ತೀರ್ ದ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ೧೦೧ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.,




#Article 510: ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ (805 words)


ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ದೈವ ತುಳುವೆರೆ ಆದಿಮೂಲದ ದೈವ. ಈ ದೈವ ಒಲ್ಪ ನೀರ್‌ದ ಒಸರ್ (ಪರಪು) ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡೋ, ಓಲು ಪಚ್ಚೆ ಪಜಿರ್ ಕೃಷಿ, ಬೇಸಾಯ ದಿಂಜಿದ್ ತುಳುಕೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡೋ ಅವುಲು ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಪನ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ತಾನಾದ್ ಉದ್ಬವ ಅಪುಂಡು ಪನ್ಪುನವು ತುಳುವೆರೆನ ನಂಬಿಕೆ. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಪನ್ಪುನವು ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆರ್ಮರ್, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ನಾಗೆ, ಮೈಸೊಂದಯೆ, ಪಿಲ್ಚಂಡಿ, ಜುಮಾದಿ ದೈವೊದ ಲೆಕೊನೇ ಆದಿಮೂಲ ದೈವ ಆದ್ ಉಂಡು. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ದೈವ ಆಣ್ ರೂಪದ ದೈವ, ಭೂಮಿ ತೂಕೊದ ದೈವ, ಕದಿಕೆ ಪುಟ್ಟುನಪಗ ಪುಟ್ಟಿನ ಶಕ್ತಿ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುವರೆ ಆದಿಮೂಲ ಅಲಡೆಡ್ ಅನಾದಿ ಕಾಲೊಡ್ದು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಆದಿಮೂಲ ದೈವ ಶಕ್ತಿಡ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಶಕ್ತಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿನ್ ಸಿರಿಬೊಳ್ಳಿಂದ್, ಬಾಲೆ ಕನ್ಯೆವು ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂಜರ್ಥೊಡ್ ಪೊಣ್ಣು ರೂಪಲಾ ಉಂಡು ಪನೊಲಿ. ಅಂಚನೇ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ದೈವೊಲು ಆನ ತರೆ, ಪೊಣ್ಣ ನೆರಿ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ದೈವ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನೊಲಿ. ಮಮತೆಡ್ ಪೊಣ್ಣು, ಶೌರ್ಯೊಡು ಆಣ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಈ ರೀತಿದ ರೂಪೊನು ಕೊರ್ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲಾ ಉಪ್ಪು. ಪ್ರೀತಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯಡ್ ಪೊಣ್ಣು, ಉಗ್ರೊಡು ಆಣ್ ರೂಪೊ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚನೇ ಸಮರ ದೇವತೆನ ರೂಪೊಡು ದೈವೊಲೆಡ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಉಂದಕ್ ಮೂಲ ಪುಟ್ಟುದ ಕತೆಕುಲು ಸರಿಯಾದ್ ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇಜ್ಜಿ. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ/ರಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಪನ್ಪುನ ದೈವನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್

ನೀರ್‌ಡ್ ನಿಗಲೆ, ನಿಗರ್, ಮರಟ್ ಮರತ್ತ ಪಿಲಿ, ಆಕಾಸೊಡು ತೆಡಿಲ್ ಮಿಂಚ್, ಭೂಮಿ ಪುಂಚಡ್ ನಾಗೆ(ಎಡ್ಡೆಮರಿ), ಮಾಡೊಡು ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಯಾದ್ ತೋಜಿಡ್ ಬರ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದ ಕಡೆಟ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಗ್ ನಿಗಲೆದ ರೂಪದ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಲಾ ಉಂಡು. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಗ್ ಹುಟ್ಟು ಕಥೆ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಬಾಲೆ ಪಾಪು ನೂಲ್ ಕೈ ಸಂಗ್‌ಡೆ ಭೂಮಿಗ್ ಜತ್ತ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಸತ್ಯ ಒಂಡ್‍ದ್ ಪನೊಂದು ಪ್ರಸರಣ ಕತೆ ಶುರು ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಬಾನು ಸೇನವಯಾ ಬಾನು ಸೇನಪ್ಪರ್ದ್ ಸುರು ಅಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಅಣ್ಣು ಸೇನವನ ಉಲ್ಲೇಖ ಕೂಡ ಬರ್‌ಪುಂಡು. ಅಂಡ ಮುಲ್ಪ ಓಲುಲಾ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಅಯಿನ ಕತೆ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದು ತೀರ ಇಂಚಿಪ್ಪದ ಕತೆ ಒಂಡ್‍ದ್ ನಮ ತೆರಿಯೊಡಢಪುಂಡು. ಅವು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ಶುರುವಾಯಿನ ಪದ ಈ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ. ಅಂಡ ಪುರಾಣೊಡು ಒಲುಲಾ ಪುದರ್ ಕೇನಿಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಜಿ.

ರಕ್ತ+ಈಶ್ವರಿ=ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಪಂಡ್ಂಡ ನೆತ್ತೆರ್ ಪರ್‌ನಾಲ್ ಹೀರ್‌ನಾಲ್. ಅಂಡ ರಕ್ತ ಬೀಜಾಸುರನ್ ಕೆರ್‌‍ನಾಲ್ ಅಂಡಲಾ ಓಲುಲಾ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತ್‌ನವು ಇಜ್ಜಿ. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ರಕ್ತಬೀಜಾನ್ ಕೆರ್‌ನಾಲ್ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಅಂಡ ಅಲೆನ ಪುದರ್ ತುಳುನಾಡ್ ಬುಡುದು ಬೇತೆ ಪಿದಯಿದ ಜಿಲ್ಲೆ, ರಾಜ್ಯೊಡು ಅವ್ವೇ ಪುದರ್ ಬೋಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಪನ್ಪುನ ಪದ ಕನ್ನಡದವು. ಅಂಡ ಕನ್ನಡ ಪದಟ್ಟೇ ಈ ಪದ ಬಾರಿ ಕಮ್ಮಿ. ರಕ್ತಬೀಜನ್ ಕೆರ್‌ನಾಲ್ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಾಲಯಿನ್ ಪದ್‍ರ್‍ದ್ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಪುದರ್ ರಕ್ತದಂತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಉರಿನ ಕತೆಕುಲೆಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮುಲ್ಪದ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ಮಾತ್ರ ತುವೊಲಿ. ಕಟೀಲ್‍ಡ್ ಉಲ್ಲಾಲ್ದಿ ದುರ್ಗೆಯಾಗದ್, ಅವ್ವೇ ಪಾದೆ(ಬಂಡೆ) ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಇನಿ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಆದ್ ಉಲ್ಲಲ್. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ನನ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಮಾಡೊಲು ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಸನ್ನಿದಿ, ಗುಡಿಕುಲಾತ್ಂಡ್.

ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಸುರು ಸುರುಟು ಬನ(ವನ)ಟ್ಟ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ನ ಶಕ್ತಿ. ಕೇವಲ ಕಲ್ಲ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕಾಲೊಡು ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಗ್ ಪರ್ವ ತಂಬಿಲ ಮಾತ್ರ ನಡತೊಂದು ಇತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಂಡ ದುಂಬುದ ಅನಾದಿ ಕಾಲದ ತುಳುವೆರೆಡ ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ ಇತ್ತ್ಂಡ್‍ಗೆ. ಯೆಂಕ್ ಒಂಜಿ ಉಂಡು ಬೂತ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ, ಯಾನ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಾತ ಅಯಿಕೆ ಸರಿ
ಮುಲ್ಲದ ಅರ್ಥೊ ದಾದ ಪಂಡ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ದೈವೊಗು ತಂಬಿಲ, ಪರ್ವೊ ಮಾತ ಎಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟೊಡು ಸಂದಾಯ ಆವೊಡಾಪುಂಡು. ಬೊಂಡ, ಪಿಂಗಾರೊ, ಪೂ ಮಾತ ಎಚ್ಚ ಕೊರೊಡಾವುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಭೂಮಿ ತೂಕದ ದೈವ. ಈ ಭೂಮಿದ ಉಗಮ ಆನಗನೇ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ದೈವ ಪುಟ್ಟೊನ್‍ನ ಭೂಮಿ ಭಾರದ ದೈವ ಪಂಡ್‍ದ್ ತುಳುವೆರೆನ ನಂಬಿಕೆ. ಅವು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿನ್ ಮೂರ್ತಿ ಆರಾಧಕೆರ್ ಅಯಿನ ಜೈನರಸೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲೊಡು ಸ್ಥಾನ ಮಾಡೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಚಾವಡಿಲೆಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಂಬೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಈ ದೈವೊಗು ಮಂಚಮೊಡು ಇತ್ತ್‌ನೆ ಕೇವಲ ಒಂಜಿ ಊಜಿ ನೀರ್ ದೀಪುನ ಕ್ರಮೊ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲಾದಿ ತಂಬಿಲ ನಡತೊಂದು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಖಡ್ಸಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಮಣಿ. ಈ ಕಡ್ಸಲೆನ್ ತುನಗ ಉಂದು ಸಮರ/ಯುದ್ದೊಗು ಬಳಸುನ ಕತ್ತಿನ್ ಹೋಲುಂಡು. ಇತ್ತೆಲಾ ಕೆಲವು ಪರತ್ತ್ ಗುತ್ತು ಬಾರೀಕೆಲೆಡ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿನ ಈ ಉದ್ದದ ಕಡ್ಸಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿ, ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಗುರಾಣಿಲಾ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಎಚ್ಚಾದ್ ಜೈನರಸರೆನ್ ಬುಡ್‍ದ್ ಒಲ್ಪಲಾ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಗ್ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ಇಜ್ಯಂಡ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಬಿಲ್ಲವರೆನ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಕುಪ್ಪೆಟ್ಟು ಬಾರೀಕೆಡ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಗ್ ಇತ್ತೆಲಾ ರಡ್ಡ್ ತಾರಾಯಿಡ್ ಆರಾಧನೆ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಕೆಲವೆರೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಕೇವಲ ಮಂಚಮೊಡು ಊಜಿ ನೀರ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಗ್, ನನ ಕೆಲವೆರೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಕಡ್ಸಲೆ, ಮಣಿ ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪುನೆ. ಅವು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅನುಕೂಲವಂತೆರೆ ಗುತ್ತು ಬಾರೀಕೆದ ಜನಕುಲು ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿನ್ ಚಾವಡಿದ ಭಾಮೊಗು ಕನತ್‍ದ್ ಅಯಿಕೊಂಜಿ ರೂಪ ಕೊರ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ದೀದ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಮೂರ್ತಿ ಬತ್ತ್‌ನಪಗ ಮೂರ್ತಿದ ಒಂಜಿ ಕೈಯಿಟ್ಟ್ ಕತ್ತಿ ನನೊಂಜಿ ಕೈಯಿಟ್ಟ್ ಗುರಾಣಿ, ನನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮೂರ್ತಿಲೆಡ್ ಸುರಿಯ ನನೊಂಜಿ ಕೈಟ್ಟ್ ಮಣಿ, ತರೆಟ್ಟ್ ಸಿರಿಮುಡಿ, ಮೊನೆಡ್ ಮೀಸೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವರ್ಣನೆ ಬಂತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾನೆ ಒಂಜೊಂಜಿ ಇಲ್ಲಲ್ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಗ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ.

ಅಂಚಿನ ಪುದರ್‌ಲೆಡ್ *ಪಡ್ಡೊಟ್ಟುನ್ನಾರು,*ರಾಜಪತಿ ರಾವುದ್ರ, *ಕಾರಂದಾಯೆ, *ಕುಡುಮುಲ್ದಾಯೆ, *ಬನ್ನಡ್ಕತ್ತಾಯೆ, *ಹಳ್ಳತ್ತಾಯೆ, *ಮದ್ದಡ್ಕತ್ತಾಯೆ, *ಮುಜಿಲ್ನಾಯ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಗ್ರಾಮ ಸಂಬಂಧಿ ಪುದರ್‌ಲ್ ಉಂಡು.

ಸಮರ ದೇವತೆನ ರೂಪೊಡು ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡು ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ಗುರಾಣಿ ನನ್ನೊಂಜಿ ಕೈಟ್ ಕತ್ತಿ ಪತ್ತೊಂದು ನಲಿಪುಂಡು. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಕ್ ನೇಮ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ನಡಪುನಿ ಗುತ್ತು ಬೂಡುಲೆ ಇಲ್ಲಾಲೇ ನಡಪುಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲಾದ ಉಲಾಯಿ ಚಾವಡಿದ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಕದಿಕೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಸೀರೆ ಸುತ್ತು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಆಯಿತ್ತ ಉಲಾಯಿ ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟುನಯೆ ಸಂಧಿ ಪನ್ನೊಂದು ಕುಲ್ಲುವೆ. ಪದಿನಾಜಿ ಅವತಾರ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಣಿಮುಡಿ ಏರೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಕಡೆ ತೂಟ್ಟ್ ನಲಿಪೆರೆ ದೈವ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಜಾಲ್‌ಗ್ ಜಪ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದುಂಬು ವರ್ಷೊಲಾ ನೇಮ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ದೊಂಪದಬಲಿ ನೇಮ ಮಾತ್ರ ವರ್ಷೊಲಾ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಪಗ ದೈವಗ್ ನೇಮ ಕಟ್ಟುನನೇ ವಿಶೇಷ. ಪದಿನಾಜಿ ಅವತಾರೊಡು ಈ ದೈವಗ್ ನೇಮ ನಡಪುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಅವತಾರೊಡ್‌ಲಾ ದೈವದ ಮುಕ್ಕಾಲ್ದಿಗ್ ಬೂಳ್ಯ(ಬಜ್ಜೈ ಬಚ್ಚಿರೆ) ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪದಿನಾಜಿ ಸರ್ತಿಲಾ ಬೂಳ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಪುಟ್ಟು ಸಂಧಿ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಸಂಧಿಡ್ ಬಾನು ಸೇನೆರೆ ಸಂಧಿ ಸುರುಟು ಬರ್ಪುಂಡು. ಗಂಗೆ ಮದಿಮಾಲ್, ಗೌರಿ ಮದಿಮಲ್, ಒಪತ್ತಿ ಮದಿಮಲ್, ಬಾಲೆ ಮದಿಮಯೆ, ಬಾನು ಸೇನವ ಇಂಛಿತ್ತಿ ಪುದರ್‌ಲು. ಅಂಗ ದೇಶ ಕೊಂಗನಾಡು ಪೆರಿಯ ಬಡಕಾಯಿ ಗಂಗೆ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿನ ಪುಟ್ಟು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪಾರ್ದನೊಡು ಬರ್‌ಪುಂಡು. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಬಾನು ಸೇನಪ್ಪನ (ಕೆಲವೆರ್ ಮರಿಗಲ್ಲ ಬೂಡು ಪನ್ಪೆರ್) ಬೂಡ್‌ಗ್ ಬರ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಮೂಜಂತರಬೂಡು, ಪಲ್ಲಮಂಜ ಬೊಟ್ಟು ಉಪದೇಶಿ ಕೊಟ್ಯನ್ನ ಬಾಲೊಲಿ, ಕೊಟ್ಟಾರಿ ಬನ್ನಾಯೆ, ಶಂಕರ ಬಾಲೊಲಿ,ಶಾಂತಣ್ಣ ಬನ್ನಾಯ ಪಾರ್ದನೊಡು ಪ್ರಾಧನವಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಬಾನು ಸೇನಪ್ಪನ ಬೂಡ್‌ಡ್ ಏಳ್ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಣ್ಣುಮಗಳ್ ಒರ ನಲ್ತ್‌ದ್, ಒರ ಬುಲ್ತುದ್ ಕಾರ್ನಿಕ ತೋಜಾವುನ ಶಕ್ತಿಯೇ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ದೈವ ಪೊಣ್ಣು ಶಕ್ತಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪ್ರಧಾನ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮೂರ್ತಿ ಆನ್ ರೂಪೊನ್ ತೋಜ್‌ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಈ ದೈವೊಗು ಸುರು ಸುರುಕು ಕೋರಿ ಪಿದಯಿ ದೂರೊಡು ಕೊಯ್ಯೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಇತ್ತೆ ರಕ್ತಹಾರದ ಸೇವೆನ್ ಉಂತಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಡ್ ಇಜ್ಜೆ ಇಜ್ಜಿ. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಡ್ ತೀರ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೊರಿ (ಅರಳು), ಬಜಿಲ್, ಬೆಲ್ಲ, ಪರ್ಂದ್, ತಾರಾಯಿ, ಬಚ್ಚಿರೆ (ವಿಲ್ಯದೆಲೆ) ಬಜ್ಜೆಯಿ (ಅಡಿಕೆ)ದ ಪೂಲು ದೀದ್ ತಂಬಿಲ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಬೊಂಡ ದೀದ್ ಕೈ ಮುಗಿಪುನ ದೈವ. ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇವ ಕ್ರಿಯೆಡ್ ಇಂಚಿಪ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುನ ಶಕ್ತಿ. ಪದಿನಾಜಿ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ಟ್ ತಂಬಿಲ ಪಡೆಯುನ ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿದ ಮೂಲ ದೈವ ಪಂಡ ಅವು ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ.




#Article 511: ಕಾರುಂಗಿಲ (221 words)


ಕಾರುಂಗಿಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾರ್‌ಉಂಗಿಲ ಪನ್ಪುನ ಪದ್ದೋಯಿ. ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೂರ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕಾರ್‌ಡ್ ತೋಜ್‌ದ್ ಬರ್‌‌ಪುನ ವಸ್ತ್. ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಲೋಹ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೋಹಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಒವ್ವೆ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್‌ಲಾ ಪಾಡೊಲಿ, ಆಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೇನ್ ಕಾರ್‌ದ ರಡ್ದನೆ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಬಿರೆಲ್‌ಗೆ ದಾಯೆ ಪಾಡುವೆರ್ ಪಂಡ ಉಂದು ಪೂರೆಡ್ದ್‌ಲಾ ಉದ್ದ ಬಿರೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಬಿರೆಲ್ ಬಾಕಿದ ಬಿರೆಲ್ ಲೆಕ ಅಂಟ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಜಿ. 

ದುಂಬುದ ನಂಬೊಲಿಗೆದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲೊಡು ಸೀತಾದೇವಿ‌ನ ಅಪಹರನ ಆನಗ ಸೀತೆ ತನ್ನ ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ನೆಲಕ್ ದಕ್ಕುವಲ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಲೆನ ಕಾರುಂಗಿಲದ ಮೂಲಕ ಗುರ್ತ ಪತ್‌ದ್ ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ತನನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋವೆ ಪಂದ್. ಕಾರುಂಗಿಲ ಬೊಲ್ಲಿದ ಉಂಡು, ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಪೊಂಜೊವುಲ್ ಉಂದೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬಂಗಾರ್ದ ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಆತ್ ಪಾಡುಜೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂದ ಅವು ಲಕ್ಶ್ಮೀ ದೇವೆರೆನ ಪ್ರತೀಕ ಪಂದ್.

ಕಾರುಂಗಿಲ ಪಾಡುನೆರ್ದ್ ಅವು ಯೆತೋ ಅನುಕೂಲ ಉಂಡು. ನಮ್ಮ ಕಾರ್‌ದ ರಡ್ಡನೆ ಬಿರೆಲ್‌ದ ನರ ಗರ್ಭಕೋಶಗ್ ಹೊಂದಿಕೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ್ಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಕಾರ್‌ದ ರಡ್ಡನೆ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಕಾರುಂಗಿಲ ಪಾಡುನೆರ್ದ್ ಪೊನ್ನುಲೆನ ಗರ್ಭಕೋಶ ಯೆಡ್ಡೆ ಸ್ಥಿತಿ‌ಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲು ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ದಾರ್ಮಿಕವಾಯಿನ ಕೆಲವು ನಂಬೊಲಿಕೆಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಬಿರೆಲ್‌ದ ಕಾರುಂಗಿಲ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಮುತ್ತೈದೆ ಪೊಂಜೊವ್‌ಲು ತಡ್ಯ ಕಡಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪುನಲ ನಂಬೊಲಿಕೆ ಉಂಡು. ಮದಿಮಲೆಗ್ ಮೈತಿದಿ ಆಪಿನಾಲೇ ಕಾರುಂಗಿಲ ದಿಬ್ಬಣ ಪಿದಡೆರೆ ಆನಾಗ ತುಳಸೀಕಟ್ಟೆದ ಎದುರು ಕಾರ್‌ದ ರಡ್ಡನೇ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಪಾಡೊಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬೊಲಿಕೆ. ಮದಿಮಲೆಗ್ ಪಾಡುನ ಕಾರುಂಗಿಲ ಮುಗ್‌ಳಿ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಐನ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಏಳ್ ಸುತ್ತುಡು ಉಪ್ಪೊಡು. ಮದಿಮಯಗ್ ಸಂಬಂದೊಡು ಭಾವ ಆಪುನಯೇನೇ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತುದ ಕಾರುಂಗಿಲ ದಿಬ್ಬಣ ಪಿದಡ್‌ನಾಗ ತುಳಸೀಕಟ್ಟೆದ ಎದುರುಡೇ ಪಾಡೊಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಕೆ ಉಂಡು.

ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಪೊನ್ನ ಕೋಡಿಡ್ ಡಿಬ್ಬನ ಪಿದಡುನೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಪಾಡುವೆರ್. ಮದಿಮಲೆನ್ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಎದುರು ಕುಲ್ಲಾದ್ ಸಂಬಂದೊಡು ಮೈತಿದಿ ಬೂರುನಾಲ್ ಮದಿಮಲೆಗ್ ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಪಾಡುವಲ್. ಅವ್ವೆ ಆನ ಕೋಡಿ‌ಡ್ ಮದಿಮೆದ ಮಂಟಪೊಡು ಮದಿಮಾಯೆಗ್ ಪೊನ್ನ ಕೋಡಿರ್ದ್ ಯೇರ್ ಆಯೆಗ್ ಬಾವೆ ಬೂರುವೆನ ಆಯೆ ಕಾರುಂಗಿಲ ಪಾಡುವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಮದಿಮಾಯೆ ಮದಿಮಲೆಗ್ ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. 




#Article 512: ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ (343 words)


ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ(೨೪.೦೧.೧೯೨೨ - ೦೩.೦೯.೨೦೧೦) ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ. ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುರುತ ಪೊಂಜವು ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಅತ್ತಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗೊಗು ನೇಮಕವಾಯಿನ ಸುರುತ ಪೊಂಜವು ಉದ್ಯೋಗಿಲಾ ಅಂದ್.

ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿಯೆರೆನ ಅಜ್ಜಿ ಕಮಲಮ್ಮ ದಾಸಪ್ಪ ಪಂಡ್‍ದ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರ್ರೆ ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊಡು ಪದವಿ ಪಡೆತಿನ ಸುರೂತ ಪೊಂಜವು. ಅಮ್ಮೆರ್ ಬಿ ಎಮ್ ಶಿವರಾಮಯ್ಯ. ಚಟರ್ಜಿಯೆರೆನ ಮಲ್ಲಮ್ಮೆ ಕನ್ನಡದ ಕಣ್ವ ಪಂಡ್‍ದೇ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿನ ಬಿ ಎಮ್ ಶ್ರೀ. ಕಂಡನಿ ಸಿಸಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿ. ಮಗಲ್ ಇಂದಿರಾ ಚಟರ್ಜಿ.

ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಚಟರ್ಜಿ ಪುಟ್ಟಿನಿ ೨೪ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೨೨ತಾನಿ ಮೈಸೂರುದ ಕೈತಲ್ ಇಪ್ಪುನ ನಂಜನಗೂಡುಡುತನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಡ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಬಿಎಸ್‍ಸಿ ಆನರ್ಸ್ ಪದವಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಸಿ ಪದವಿನ್ ಗಣಿತ ಬೊಕ್ಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಡ್ ಫ಼ಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‍ಡ್ ಪಾಸ್ ಆಯೆರ್. ಡಿಗ್ರಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನು ಫ಼ಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‍ಡ್ ಪಾಸ್ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಮೆರೆಗ್ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಪಾರಿತೋಷಕ, ಎಂ ಟಿ ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬಹುಮಾನ, ಬುಕ್ಕ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪಾರಿತೋಷಕ ಈ ಮೂಜಿ ಬಹುಮಾನ ಒಟ್ಟಿಗೆನೇ ಬತ್ಂಡ್.

ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನು ೧೯೪೨ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಮುಗಿತಿನ ರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರಡ್ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಆದ್ ಸೇರರೆ ಅರ್ಜಿ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಆ ಸಂಸ್ಥೆದ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಅವ್ವೆ ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಒರ್ತಿ ಪೊಂಜವು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಆದ್ ಸೇರರೆ ಅರ್ಜಿ ಪಾಡಿನೆಡ್ದಾವರ ಉಂಬೆರೆನ್ ಸೇರಾವೊನೊಡ ಬೊಡ್ಚಾ ಪನ್ಪುನ ವಿಷಯೊಡು ಅಲ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನಕುಲು ಮಲ್ಲ ಚರ್ಚೆನೇ ಮಲ್ತೆರ್‌, ಕಡೆಕ್ ಆರೆನ್ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಸೇರಾವೊಂದೆರ್೧೯೪೬ನೆ ಇಸವಿಡ್ ದಿಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ, ರಾಜೇಶ್ವರಿಯೆರೆನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಆಯ್ಕೆಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆರೆಗ್ ಪರದೇಸೊಗು ಪೋದು ಕಲ್ಪರೆ ಪಣಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಮೂಜಿ ವರ್ಸ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ್ ಭಾರತೋಡೆ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಶರತ್ತ್ ಕೊರುಂಡು ಸರ್ಕಾರ. ಸರಕಾರದ ಪಣಸಹಾಯ ಪಡೆವೊಂದು ರಾಜೇಶ್ವರಿಯೆರ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಿಶಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗು ಕಲ್ಪರೆ ಪೋಯೆರ್. ಅವುಲು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಗೌಲ್ಡ್‌ಡವ್ ಮೆರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯೊಡು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್.

ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೇದ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ರಾಜೇಶ್ವರಿಯೆರ್ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆಡ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅವ್ವೇ ವಿಭಾಗೊಡು ಬೇಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸಿಸಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿಯೆರೆನ ಪರಿಚಯ ಆಂಡ್, ಆರೆನೊಟ್ಟುಗೊನೇ ಮದ್ಮೆಲಾ ಆಂಡ್. ಕಂಡನಿ-ಬುಡೆದಿ ಇರುವೆರ್‌ಲಾ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗೊಡು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಅತ್ತಂದೆ, ಇಡೀ ಭಾರತ ದೇಸೊಡೇ ಸುರುತ ಆಯಿನ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತುಡೇ ರಾಜೇಶ್ವರಿಯೆರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್‍ಲಾ ನೇಮಕವಾಯೆರ್.

ತನ್ನ ಜೀವನಾವಧಿಡ್ ಸುಮಾರ್ ೨೦ ಪಿಎಚ್‍ಡಿ ಕಲ್ಪುನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಕುಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಲ್ತೆರ್, ೧೦೦ದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ೭ ಬೂಕುಲೆನ್ಲಾ ಬರೆಯೆರ್.

ರಾಜೇಶ್ವರಿಯೆರ್ ತನ್ನ ಬೇಲೆಡ್ದ್ ೧೯೮೦ಡು ನಿವೃತ್ತಿ ಆಯೆರ್. ನಿವೃತ್ತಿ ಆಂಡಲಾ ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ಲಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಘದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೋಂದು ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆ, ಬಡತನ, ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ತೆ, ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅಡೆತಡೆ- ಈ ಮಾತಾ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ ವಿರುದ್ಧವಾದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತೆರ್.

ರಾಜೇಶ್ವರಿಯೆರ್ ತೀರ್‌ನಗ ಆರೆಗ್ ೮೦ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದಿತ್ಂಡ್. ವಯೋಸಹಜ ಸಮಸ್ಯೆಡ್ದಾವರ ಆರ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ ತೀರಿಯೆರ್.




#Article 513: ಜಡೆ (969 words)


ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ ಪೊರ್ಲು ಪೂರ ಅಲೆನ ಕುಜಲ್‍ಡ್ ದೆಂಗ್‍ದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ (ಸೌಂದರ್ಯವೆಲ್ಲ ಅವಳ ಕೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ) ತೆರಿನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊರ್ದ್‌ಲಾ ಜಡೆ(ಪುಚ್ಚೆ)ತ ಬಹುರೂಪೊಲೆನ್ ಕವಿಕುಲು ವರ್ಣನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಚಿತ್ರಿಸಾದೆರ್. ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿಗಳಾಯಿನ ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪೆರ್ 'ಜಡೆ'ರ್ದ್ ಆಕರ್ಷಿತೆರಾದ್ ಜಡೆ ಪನ್ಪಿ ಕವಿತೆನ್ ರಚಿಸಾಯೆರ್.

ಪೊರ್ಲು (ಸೌಂದರ್ಯ) ಪನ್ಪುನವು ತೂಪುನಕುಲೆನ ಕಣ್ಣ್‌ಡ್, ಮನಸ್ಸ್‌‍ಡ್ ಪುಟ್ಟುನಂಚಿನವು. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡು ಆಣ್-ಪೊಣ್ಣನ್ ಗುರ್ತಿಸಯೆರೆ ಅಕುಲೆನ ಅಗಾಂಗೊಲೆನ್ ತುವೊಡಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಆಣ್‍ಗ್‍ಲಾ ಪೊಣ್ಣನಾತೇ ಉದ್ದವಾಯಿನ ತರೆಕುಜಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಪೊಣ್ಣು-ಆಣ್ ಆಕುಲೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಒಪ್ಪುನಂಚ ಅಲಂಕರ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊರ್ದ್‌ಲಾ ಪೊಂಜೊವ್‌ನಕುಲು ಕೂಜಲ್‌ನ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ಕಲೆಟ್ ನಿಪುಣೆರ್. ನಮ್ಮಲ್ಪ ಆಣ್‍ಲೆನ ಕುಜಲ್‍ರ್ದ್ ಪೊಂಜೆವುನಕುಲೆನ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಉಂಡು. ಪೊಣ್ಣನ ಪೊರ್ಲು ಪೂರ ಅಲೆನ ಕುಜಲ್‍ಡ್ ದೆಂಗ್‍ದ್ಂಡ್. ನಿಸರ್ಗೊಡು ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ವೈವಿಧ್ಯಲು ಉಪ್ಪುನಂಚ, ಪ್ರಕೃತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣಡಲಾ ಆಲೆನ ಕುಜಲ್‍ಡ್‍ಲಾ ಬಾರಿ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಲು ಉಂಡು. ಮದಿಮೆ, ನಾಮಕರಣ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲು, ತನ್ನ ಜಡೆನ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
ಕುಜಲ್‍ಡ್ ಹಲವು ವಿಧೊಕುಲು ಉಂಡು - ದಟ್ಟ ಕುಜಲ್, ನೀಳ ಕುಜಲ್, ಗುಂಗುರು ಕುಜಲ್, ವಿರಳ ಕುಜಲ್, ಕಪ್ಪು ಕುಜಲ್, ಕೆಂಚಿ ಕುಜಲ್, ಬೊಲ್ದುಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು ಕುಜಲ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು.

ಜಡೆ ಮಸ್ತ್ ದುಂಬುರ್ದೆ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟವಾಯಿನ ಸಂಬಂಧನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಪುರಾಣ, ಚರಿತ್ರೆದೊಟ್ಟುಗು ಜಡೆ ತಳಕು ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನೊಡು, ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಲೆಡ್, ಸೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕೊಡು ೧೨೦ ಜಡೆಕುಲೆನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಉಲ್ಲೇಖೊಲು ಉಂಡು. ಕಾಡ್‍ಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಋಷಿಪುಂಗವೆರ್ ಉದ್ದದ ಜಡೆ ಬುಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆ ಜಡೆ ಗಂಟಾಂಡ ಅಂಚಿನಕ್‍ಲೆನ್ 'ಜಡೆಸಿದ್ದಯ್ಯ'ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದೆರ್. ಋಷಿನಕ್‍ಲೆನ ಬುಡೆದಿನಕುಲು ನಾಗವೇಣಿಯೆರ್ ಆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪುರಾಣೊಡು ದೇವಾನುದೇವತೆಲೆಗ್ ಪೂರ ನೀಳವಾಯಿನ ಕುಜಲ್ ಇತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ. ಶಿಷ್ಟಪುರಾಣೊಗುಲಾ ಜನಪದ ಪುರಾಣೊಗುಲಾ ಬಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು ಉಂಡು. ಶಿಷ್ಟ ಪುರಾಣೊಡು ದೈವತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಭಯಭಕ್ತಿಡ್ ಕೂಡ್‍ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಜನಪದ ಪುರಾಣೊಡು ದೈವತ್ವದ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ಜನಪದೆರೇ ಅನುಭವಿಸುವೆರ್. ಸೀತೆನ ಸಿರಿಮುಡಿಕ್ಕ್ ರಾವಣೆ ಕೈ ಪಾಡ್‍ನೆರ್ದ್‍ದಾವರ ರಾಮಾಯಣ ನಡತ್ಂಡ್, ದ್ರೌಪದಿನ ಸಿರಿಮುಡಿಕ್ಕ್ ದುಶ್ಯಾಸನೆ ಕೈ ಪಾಡ್‍ನೆರ್ದ್ ಮಹಾಭಾರತ ನಡತ್ಂಡ್. ಪರಶಿವೆ ಗಂಗೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಾಯೆರೆ ತನ್ನ ಜಟೆನ್ ಗಳಸಿಯೆ. ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ಮಾರಮ್ಮನ ಜಡೆ, ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಉಚ್ಚುದಲೆಕೊ ಉಪ್ಪುನ ಜಡೆ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ/ಜುಂಜಪ್ಪನ ಚೇಲ್‍ದ ಜಡೆ, ಶಿವೆ ವ್ಯೂಮೋಕೇಶೆ ಆಯಿನೆ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿನ ನೀಳ ಕೇಶ  ಮುಖ್ಯವಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಚಾಲುಕ್ಯನ ಜಡೆ ನಂದೆರೆನ ನಾಶೊಗು ಕಾರಣ ಆಂಡ್‍ಗೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಕುಜಲ್‍ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕುಜಲ್ ಪನ್ಪುನವು ಗೌರವ, ಪಾತಿವ್ರತ್ಯೆ, ಮರ್ಯಾದೆದ ಸೂಚಕವಾದ್ ಉಂಡು.

ಪಿರಕ್‍ದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಕುಲೆಡ್, ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಜಡೆ/ಮುಡಿಕುಲೆನ ವರ್ಣನೆ ಅಸಾಧಾರಣವಾಯಿನವು. ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲ್, ಲಡಖ್‌ನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಕೇಶಲಂಕಾರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖ ವಾಯಿನವು ಪಂಡ - ಬಿಡುಮುಡಿ, ಸೋಗೆ ದುರುಂಬು, ಮುತ್ತಿನ ಮುಡಿ, ಎಳಲ್ಮುಡಿ, ಬಳಲ್ಮುಡಿ, ಗೋಡಂಬಿ ಮುಡಿ, ತೋರು ಮುಡಿ, ನಾಗರ ಜಡೆ, ಕೇದಗೆ ಪೂತ ಜಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು. ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡು ದೇವಾಲಯತ್ತ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯೆರೆನ  ಜಡೆ/ಮುಡಿಕುಲು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಬೀಸಣಿಗೆದ ಅಕಾರದ ಜಡೆಮುಡಿಕ್ಕ್ ಜರದ ಗೊಂಡೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್. ಈ ಜಡೆ/ಮುಡಿಕ್ಕ್ ಸಿರಿಮುಡಿ, ಬೇಲೂರ ಮುಡಿ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರೆ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಸುಂದರಿಯೆರೆ ಮುಡಿಕುಲು ಪೂರ ಬಂಬಲ್ಮುಡಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ತೆಕ್ಕೆದುರುಂಬುಗಳಾದ್ ಉಂಡು. ಮಾಲೆ ಸೂಡಿದ ಕೇಶಾಲಂಕಾರನ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಮುಡಿಕ್ಕ್ ಗಂಗಾವನ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಂಬಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆತ್ತ ಜಾಲರಿಲೆನ್ ಬಳಸ್‍ದೆರ್.

ಜಡೆ ನೈಪುನಿ/ಕಟ್ಟುನಿ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಕಲೆ. ಬೈತಲೆ, ದತ್ತ ಪುಡೆತ ವಾರೆಗೆರೆ, ಬಲ ಪುಡೆತ ವಾರೆಗೆರೆ, ಎಲ್ಯ ಗೆರೆ, ಸರ್‌ತ್ತ ಗೆರೆ ದೆಪ್ಪಂದೆ ಜಡೆ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಜನಪದ ಜಡೆಟ್ಟ್ ಐನ್ ಬಗೆ ಜಡೆತ ವಿವರ.

೧. ಕೃಷ್ಣಗೊಂಡೆ- ಈ ಜುಟ್ಟುನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬಾಲೆದ ನೆತ್ತಿದ ಮಿತ್ತ್ ನಾಲ್ ಕಡೆಲಾ ಕುಜಲ್‌ನ್ ಬುಡ್ದು ನಡುಟ್ಟ್ ಒರಿದಿನ ಕೂಜಲ್‌ನ್ ಮಾತ್ರ ದೆರ್ತ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕುಚ್ಚಿದ ಆಕಾರೊಡ್ ಗಂಟು ಪಾಡುವೆರ್. ಇಂಚ ಪುರಾಣೊಡ್ ಯಶೋಧೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣಗ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತಲ್.

೨. ಮುಗೆರ್‌ದ ಕೆಬಿ ಜುಟ್ಟು- ಕುಜಲ್‌ದ ಗಂಟ್ ಬ‌ರ್ಚ್‌ದ್, ಸರ್ತ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ಬರಿತ್ತಲಾ ಸಮಾನ ಕುಜಲ್‍ನ್ ದೆತೊಂದು ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆತ್ತಲಾ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲ್ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಅಂಚನೆ ಬುಡ್‍ದ್, ಕಾಲ್ ಭಾಗದ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಕೊಡಿ ಮುಟ್ಟ ಮುಡೆದ್ ರಬ್ಬರ್/ಟೇಪ್‍ಡ್ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಭದ್ರಮಲ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಲಾ ಆ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆರ್ತ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅಂಚ ಕಟ್ಟ್‌ನ ಕುಜಲ್ ಮುಗೆರ್‌ದ ಕೆಬಿತ್ತ ಅಂಚ ತೋಜುಂಡು.

೩. ಸಾವಿರ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ- ಪುದರ್‌‍ಗ್ ಉಂದೆನ್ ಅಂಚ ಪನ್ಪೆರಾತೆ. ಒಂಜೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧ. ೧.ಕುಜಲ್‍ದ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಎಳೆ ದೆತೊಂದು ಆ ಭಾಗೊಲೆನ್ ಪೂರಾ ಮೂಜಿ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆನ್ ಭಾರೀ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ನೈಪೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಕೂಜಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆ/ಜಡೆ ಅಂಗೈದಾತ್ ಅಗೆಲ್ ತೋಜುಂಡು. ೨.ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಿಗ್ರೊದಕುಲು ಕೂಜಲ್‌ನ್ ೨೧ ಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಪೂರವಾಯಿನ ಜಡೆಕುಲೆನ್ ನೈಪೆರ್. ಅವೆನ್ ಪೂರ ಒಟ್ಟುಮಲ್ತ್ ಮೂಜಿಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ ನೈಪೆರ್.

೪. ಮುಗ್ಗೆದ ಜಡೆ - ಕುಡ್ಲಡ್ ಮದಿಮಾಲೆಗ್ ಮುಗ್ಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆನ್ ಜಡೆಕ್ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ದೀದ್ ನಡುಟ್ಟ್ ಗುಲಾಬಿದ ಎಸಲ್‌ನ್ ಜೋಡಿಸಾವೆರ್. ಮೈಸೂರುದಂಚಿ ಮೂಜಿ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆಟ್ ಕುಚ್ಚು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಆಯಿಕ್ ಉದ್ದದ ಸೂಜಿಗ್ ನೂಲು ಪಾಡ್ದ್ ದುಂಡು ಮಲ್ಲಿಗೆನ್ ಮೂಜಿ ಮೂಜಿ ಸಾಲ್ ಮುಗ್ಗೆನ್ ನೈಪೆರ್. ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಜಡೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀವೊಂದು ನಡುಟ್ಟು ಎಲ್ಯ ಗುಲಾಬಿ ಸೇರ್‌ಸಾವೆರ್. ಅಯಿತ ಸುತ್ತಲಾ ತುಳಸಿದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಚ್ಚೆ ಎಸಲ್ ನೈಪೆರ್. ಈ ಜಡೆ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ದಿನ ಬುಡ್ಪಾವೊಂದು ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಈ ಜಡೆನ್ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಂಗ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನೆಕ್ಕ್ ಮೂಜಿ ಗಂಟೆ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಇತ್ತೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಮುಗ್ಗೆದ ಜಡೆನೇ ಗಳಸುವೆರ್. 

೫. ತುರುಬು - ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಧೊಕುಲು ಉಂಡು. 
೧. ಶೆಂಡಿ, ೨. ಮುಡಿ, #ಪೂಮುಡಿ, ೩. ಜೋಲ್ಮುಡಿ, ೪. ಜಡೆಮುಡಿ, ೫. ಸೋರ್ಮುಡಿ, ೬. ಮುತ್ತಿನ ಮುಡಿ, ೭. ಬಿಡು ಮುಡಿ, ೮. ಬಂಬಲ್ಮುಡಿ  -ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನವು.

(ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂಡು)
೧. ಕನ್ನೇರ ಕೈಲಿ ಚಿನ್ನದ ಬಾಚಣಿಗೆ
ಕೆನ್ನೆ ಕೂದಲ ನಿಗೋರಿ ಬಾಚಾರಲ್ಲೆ
ಪುಟ್ಟಣ್ಣನೆಂಬೋ ಚೌಲಿಯ ತೂಬಿನ
ಮೇಲೆ ಹೂಡ್ಯಾರೆ ಹೊಸಹೂವ

೨. ಕೆಳದಿಯ ಕೂದಲು ಚೊಗಚೀಯ ಕಾಯಂಗೆ
ನಿಗುಚಿ ಬೈತಲೆ ತೆಗೆದಾಳೆ ನನ/ಗೆಳತಿ
ಗೆಳತ್ಯಾರ ಬಳಗಕೆ ಅತಿ ಚೆಲುವಿ

೩. ಕೆನ್ನೆ ಕೂದಲಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಗೊಜಲಿಂಡು
ಮುಕ್ಕಣ್ಣೇಶ್ವರನ ಮಡದಿ/ಗೌರಮ್ಮಗೆ
ಹೂವಿನ ಹೊನ್ನಾಲಿ ಬಿಗಿಸ್ಯಾರೆ

೪. ತಂದೀಯ ನೆನೆದರ ತಂಗಳು ಬಿಸಿಯಾಯ್ತು
ಗಂಗಾದೇವಿ ನನ್ನ ಹಡೆದವ್ನ/ನೆನೆದರ
ಮಾಸಿದ ತಲೆಯು ಮಡಿಯಾಯ್ತು

೫. ಮುತ್ತಿನ ಮೂಗುತಿ ಮೂರೆಸಳ ಕೇದಿಗಿ
ಮುಚ್ಚಿ ಕೊಂಡಾಳ ಹೆರಳಾಗ/ಕಂದಮ್ಮನ
ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡವರಿಗೆ ಅನುಮಾನ

ಕುಜಲ್‍ನ್ ವಾರಗ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ದೆಕ್ಕೊಡು. ಅಂಚ ದೆಕ್ಕ್‌ನಗ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಸೀಗೆಕಾಯಿ ಪೊಡಿ, ಚಿಗರೆ ಪೊಡಿ, ಕಯಿಬೇವುದ ಇರೆ, ದಾಸವಾಳದ ಇರೆ, ಮದರಂಗಿ ಇರೆ, ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು, ಮತ್ತಿಸೊಪ್ಪು, ಮೆಂತ್ಯೆ ಸೊಪ್ಪು, ಮೆಂತ್ಯೆಕಾಳು, ಪಜೆಂಗಿದ(ಹೆಸರು)ಕಾಳು  ಇಂಚಿತ್ತಿನೈನ್ ಪೊಡಿಮಲ್ತ್‌ದ್, ಸೀಗೆಪೊಡಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಲತ್ತ್‌ದ್ ತಲೆ ಕುಜಲ್‌ನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ಂಡ ಶಾಂಪು ಪಾಡುನೆರ್ದ್‌‍ಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಅವುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಕುಜಲ್‍ಲಾ ಉದುರುಜಿ. ತರೆಹೊಟ್ಟು, ಪೇನ್, ಚೀರ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಅಂಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಪೇನ್ ಬತ್ತ್ಂಡ, ಒಂತೆ ಗರಿಕೆ, ಕರಿಬೇವು, ಮದರಂಗಿ ಇರೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆನ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅರಪಾದ್ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಪೂಜುನೆರ್ದ್ ಅಯಿನ್ ಇಜ್ಜಂದಿ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪೊಲಿ. 

(ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂಡು)
ಲಲನೆಯರ ಬೆನ್ನಿನೆಡೆ
ಹಾವಿನೊಲು ಜೋಲ್ವ ಜಡೆ
ಅತ್ತಿತ್ತ ಹರಿದ ಜಡೆ!
ಚೇಳ್ ಕೊಂಡಿಯಂತಹ ಜಡೆ
ಮೋಟು ಜಡೆ, ಚೋಟು ಜಡೆ
ಚಿಕ್ಕವರ ಚಿನ್ನ ಜಡೆ!
ಎಣ್ಣೆ ಕಾಣದೆ ಹಿಣಿಲು ಹಿಣಿಲಾಗಿ ಹೆಣೆದ ಜಡೆ
ಬಡವರಿನಲಿ ಧೂಳಿನಲಿ ನೆನೆದಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ
ಗಂಟು ಜಡೆ!
ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯ ಮುಡಿಯ
ಹಿಡಿದು ನಾನೆಳೆದಂಥ
ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕಂಪು ಜಡೆ
ಮಾತೃ ಮಮತಾವೃಕ್ಷ ಬಿಟ್ಟ ಬೀಳಲಿನಂತೆ
ಹರಿವ ತಾಯ ಜಡೆ!

ಪಾಂಚಾಲಿಯ ಜಡೆ!
ಸೀತೆಯ ಕಣ್ಣೀರೊಳು ಮಿಂದ ಜಡೆ
ಓ ಓ ಈ ಜಡೆಗೆಲ್ಲಿ ಕಡೆ!

  * * * * * * *
ಸಂಜೆಯಲಿ ಹಗಲು ಕೆದರುವ ಕತ್ತಲೆಯ
ಕಪ್ಪು ಜಡೆ
ಬೆಳಗಿನಲಿ ಇರುಳು ಬಿಚ್ಚುವ ಬೆಳ್ಳನೆಯ
ಬೆಳಕು ಜಡೆ
ಒಮ್ಮೊಮ್ಮ ಮುಗಿಲಲ್ಲಿ ತೇಲುತ ಬರುವಂಥ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿಗಳ ಜಡೆ
ಕ್ರೌಂಚೆಗಳ ಜಡೆ
ಮರಮರದಿ ಬಳುತಿಹ ಹೂಬಿಟ್ಟ ಬಳ್ಳಿ ಜಡೆ
ಕಾಡು ಬಯಲಿನ ಹಸುರು ಹಸರದಲಿ ಹರಿ ಹರಿದು
ಮುನ್ನಡೆವ ಹೊಳೆಯ ಜಡೆ!
ಶ್ರೇಣಿ ಶ್ರೇಣಿಗಳಾಗಿ ಹರಿದಿರುವ ಗಿರಿಯ ಜಡೆ!
ಗಿರಿ ಶಿವನ ಶಿರದಿಂದ ಹಬ್ಬಿ ಹಸರಿಸಿನಿಂದ
ಕಾನನದ ಹಸುರು ಜಡೆ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮುಡಿದ ನಟ್ಟಿರುಳ ನಭದ ಜಡೆ!
ಮುಂಗಾರು ಮೋಡಗಳು ದಿಕ್ಕು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬಿಚ್ಚಿ
ಹರಡಿರುವ ಮಳೆಯ ಜಡೆ!
ಚಂದ್ರಚೂಡನ
ವ್ಯೋಮಕೇಶನ
ವಿಶ್ವವನೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ ತುಂಬಿರುವ ಜಡೆ
ಗಾನಗಳ ಕಾವ್ಯಗಳ ಶಲ್ಪಗಳ ಕಲೆಯ ಜಡೆ
ಎಲ್ಲವೊ ರಮ್ಯವೆಲ್ಲ!
ಜಡೆಯಾಚೆ ತಿರುಗಿಸಿದ ತಾಯ ಮುಖ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ
ಕಾಣದಲ್ಲ!

ಲಲಿತಕಲೆಕುಲೆಡ್ ಅಲಂಕಾರ ಕಲೆಲಾ ಒಂಜಿ. ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯತೆ ಪೊಣ್ಣಡ ನೆತ್ತೆರ್‌ದೊಟ್ಟುಗೆ ಬತ್ತ್‍ನವು (ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ). ಕುಜಲ್ ಮಸ್ತ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುನವ. ಎಂಚ ಪಂಡ ದೊಂಬರಾಟದ ಪೊಣ್ಣು ಒರ್ತಿ ಅಲೆನ ಜಡೆಕ್ಕ್ ಕಲ್ಲ್‌ನ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗಿರಿಗಿಟ್ಟೆ ಗೊಬ್ಬುಂಡಲಾ ಅವು ಪೊರಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಯಿನ ಕೋಲಾಟೊಡು ಜಡೆಕೋಲಾಟ ಬಾರಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಯಿನವು. ಆ ಗೊಬ್ಬುಡು ಅಕುಲು ಸೀರೆಲೆನ್ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್ ಬಳಸೊಂದು ಮೂಜಿ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಿಚ್ಚುವೆರ್. ಜಡೆ ಕಟ್ಟುನವು ಒಗ್ಗಟ್ಟ್‌ನ್ ಸೂಚಿಸಾಂಡ, ಜಡೆ ಬಿಚ್ಚವುನೆ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆರ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಪದೆರ್ ನಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ ಮಾರ್ ಪೋದ್ ಅಕುಲೆನ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಲೆನ್ ಬಲಿಕೊರೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ನೀಳವೇಣಿಯೆರ್ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇತ್ತೆದಕುಲೆಗ್ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಬುಲೆಪಾವುನೆತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಉಂಡು. ಬ್ಯೂಟಿಪಾರ್ಲರ್‌ಲು ಪೊಣ್ಣಡ ಉಪ್ಪೊಡಾಯಿನ ಅಲಂಕಾರದ ತಿಳುವಳಿಕೆನ್ ಮೂಡವುನ ಪ್ರಯತ್ನೊಡು ವಿಫಲವಾದ್ ಉಂಡು.

File:Dress (Klashorst)-cropped.jpg
File:IndianWoman-Singapore-1954.jpg
File:VidyaBalan01.jpg
File:Couple female very long hair Sri Lanka.JPG
File:Valencia  fallas-23.jpg




#Article 514: ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ (119 words)


ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಟೀಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ‌ರ್‌ದ್ ೨೯ ಕಿ.ಮೀ ದೂರಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಓಂಜಿ ಹಿಂದುಲೆನಾ ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಾನ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನ.

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ಉಂಡು. ದುರ್ಗೆ ಶುಂಭ ಬೊಕ್ಕ ನಿಶುಂಭ ಪನ್ಪುನ ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ್ ಸಂಹಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕ್‌ಲೆನ ಮಂತ್ರಿಯಾಯಿನ ಅರುಣಾಸುರೆ ಯುದ್ಧದ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ಬಲಿಪುವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣೊಡ್ ಈ ಅರುಣಾಸುರೆ ರಾಕ್ಷಸೆರ್‌ನಕುಲೆನ ನಾಯಕ ಆದ್ ಋಷಿಮುನಿಕುಲೆನ ತಪಸ್ಸು, ಯಾಗ ಬೊಕ್ಕ ಯಜ್ಞಾದಿಲೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆ. ಋಷಿ ಮುನಿಕುಲು ಯಾಗ ಮಲ್ಪೆರಾವಂದಿ ನಪಗ ದೇವತೆರ್‌ನಕುಲು ಕೋಪೊಡು ಭೂಲೋಕಗ್ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುನೆನ್ ಉಂತಾಯೆರ್. ಬರ್ಸ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಭೂಲೋಕೊಡ್ ನೀರ್, ತೆನಸ್ ವನಸ್‌ಗ್ ಭಾರೀ ಕೊರತೆ ಆಂಡ್. ಜನಕುಲೆನ ಈ ಭಂಗ ತೂಯೆರಾವಂದೆ ಜಾಬಾಲಿ ಮಹರ್ಷಿಲು ದೇವತೆನಕುಲೆನ್ ಖುಷಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಡಾದ್ ಒಂಜಿ ಯಜ್ಞೊನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಕ್ ಬೊಡಾದ್ ದೇವಲೋಕೊಗ್ ಪೋದ್ ಯಜ್ಞ ಮಲ್ಪೆರೆ ತಂಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಾಮಧೇನುನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಲೆತೊಂದು ಪೋಯೆರೆ ಜಾಬಾಲಿ ಋಷಿ ದೇವೇಂದ್ರಡ ಕೇ‌ನೊನ್‌ವೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಗ್ ಕಾಮಧೇನು ವರುಣ ಲೋಕೊಡ್ ಇತ್ತಿನೆರ್ದ್ ದೇವೇಂದ್ರೆ ಕಾಮಧೇನುನ ಮಗಳಾಯಿನ ನಂದಿನ್‌ನ್ ಜಾಬಾಲಿ ಋಷಿನ ಯಜ್ಞೊಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಕಡಪುಡ್ದು ಕೊರ್ಪೆರ್.




#Article 515: ಜಯಮ್ಮ ಚಟ್ಟಿಮಾಡ (183 words)


ಜಯಮ್ಮ ಚಟ್ಟಿಮಾಡ  ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನಾರ್. ಲೇಖಕಿ, ಪದೊ ಬರೆಪುನಾರ್, ಪ್ರಬಂಧಗಾರ್ತಿ, ಜೊಕುಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನಾರ್. ಅಧ್ಯಾಪಕಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಮೆರೆನ ಬರವುಲು ನವೋದಯ ಕಾಲೊದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಬುದ್ಧಿವಂತೆರೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿದವು. 

ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕ್‌ದ ಜಾಲ್ಸೂರುದಲ್ಪ ಕಾಳಮನೆ ಮುಲ್ತ ಶಿಕ್ಷಕ ದಂಪತಿಲಾಯಿನ ಶ್ರೀಮತಿ ಯಶೋದ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಮೊಕ್‌ಲೆನ ಮೂಜಿ ಆನ್ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೊಕುಲೆಡ್ ಮೂಜನೆರಾದ್ ೧೭.೦೮.೧೯೪೮ಕ್ಕ್ ಜೆ.ಕೆ. ಜಯಮ್ಮ ಬ. ಚೆಟ್ಟಿಮಾಡೆರ್ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿದ ಜಂಗಮ ಜಾಗೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರೆರ್ದ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ದೆತೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅರ್ಥ-ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಯದಿತ್ತ್ಂಡಲಾ ಆಯಿತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಳ್ಳಿದಲ್ಪದ ಇಲ್ಲದ ಬಂಗ ಪದ್ಯೊದ ರೂಪೊಡ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಜೊಕುಲೆನ ಪದ್ಯೊನ್ ಬರೆಯೆರ್. ಇಂಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆತ ಪ್ರಭಾವ ಇತ್ತಿನ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಯಿನ  ವಾತಾವರಣೊಡ್ ಜಯಮ್ಮರು ಬುಲೆತಿನಾರ್.

ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮೆರೆನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪರಂಪರೆ ಇತ್ತಿನವು. ಆರೆನ ಬದುಕ್‌ದ್ ರೀತಿ ದುಂಬುದ ತರೆಮಾರ್‌ಗ್ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದುಂಡು. ತನ್ನವೇ ಆಯಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬರ್ಪಿನ ತರೆಮಾರ್ ಮರೆತ್ ಪೊವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಪಿರಾಕ್‌ದಕ್‌ಲೆನ ಜೋಳಿಗೆ ಉಪ್ಪಡ್ ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಕೃತಿಕ್‌ಲೆನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಸುಳ್ಯೊಡ್ ನಡೆತಿನ ಮೂಜನೇ ತಾಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಗುರ್ಕಾರ್ತಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.

ಅಮ್ಮೆರ್ ಪನೊಂದಿತ್ತಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪದೊಕುಲು, ಅಪ್ಪೆನ ಜೊಕುಲೆ ಚಮತ್ಕಾರದ ಕಬಿತೆಲು  ಪ್ರೇರಣೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸಾಹಿತ್ಯ ಗುರುಕುಲಾದ್ 'ಕಾಲೂರ ಚೆಲುವೆ'ಪನ್ಪುನ ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯೊ ಕರ್ತೆ ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡೆರ್ ಬೆರಿ ತಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೆರೆರ್ದ್ ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ ಬರೆಯೆರೆ ಪ್ರಭಾವವಿತರಾದಿತ್ತೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಜ್ಜಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ ಮೆರೆಡ್ದ್‌ಲಾ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆತಿನಾರ್.

ಪಿರಾಕ್‌ದಕ್‌ಲೆನ ಜೋಳಿಗೆಗ್ ವಿಶೇಷ ಮಿನ್ನತ್ತ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ತರೆಮಾರುದಕುಲೆನ ನೆನಪುಲು ದುಂಬುದ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಜೆ. ಕೆ. ಜಯಮ್ಮ ಬ. ಚೆಟ್ಟಿಮಾಡೆರೆನ ಬರವುಡು ತೋಜ್‌ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು




#Article 516: ಬಪ್ಪನಾಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ (617 words)


ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ, ಲಿಂಗ ರೂಪೊಡು ಪೂಜೆ ಪಡೆವೊಂದು ಮೂಲ್ಕಿ ಬಪ್ಪನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ನೆಲೆಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳುವೆರ್ 'ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ದೇವತೆ ಮಾತ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತಿಲೆರ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆಪುನ ದೇವಿ. ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ, ಲಿಂಗ ರೂಪೊಡು ಪೂಜೆ ಪಡೆವೊಂದು ಮೂಲ್ಕಿ ಬಪ್ಪನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ನೆಲೆಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳುವೆರ್ 'ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ದೇವತೆ ಮಾತ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತಿಲೆರ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆಪುನ ದೇವಿ. ರಕ್ಕಸೆರೆ ವಂಶಜಿ ಆಯಿನ ದಾರಿಗಾಸುರೆ ಹರಿನ್ ಸೋಪಾದ್ ಆಯೆನ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಾದಿಲೆನ್ ದೆತೊಂದು ಪೋಪೆ. ದು:ಖಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹರಿನ ಕಣ್ಣ್‌ಡ್ ಏಳ್ ಬೊಟ್ಟು ಕಣ್ಣ ನೀರ್ ಜಪ್ಪುಂಡು, ಅವ್ವೇ ಸಪ್ತಸ್ತ್ರೀಯೆರ್, ಆದಿಶಕ್ತಿಲು. ಹರಿ ಅಕ್‌ಲೆನ್ ಭಗವತಿ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಭ್ರಮರಾಂಬಿಕೆ, ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ದೀದ್ ರಾಕ್ಷಸನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಡಾಯಿನ ಆಯುಧೊಲೆನ್ ಕೊರ್ದು ಭೂಲೋಕೊಗ್ ದಾರಿಗಾಸುರನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆ. 

ಸುಮಾರ್ ೮೦೦ ವರ್ಸ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬಪ್ಪನಾಡು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ[೧] ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲ್ಕಿದ ಶಾಂಭವಿ ಸುದೆತ್ತ ನಡುಟ್ಟು ನೆಲೆ ಆದ್ ಉಂಡುಉಂದು ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯಗು ಆಧುನಿಕ ಪುರಾಣವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಾಲಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಟ್ಟಾದೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕತೆ ಉಂಡು. ಇನಿ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಪ್ರಸಾದೊನು (ದೇವತೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದ) ಸ್ವೀಕರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ಪುನ ಅಪರೂಪದ ಅಭ್ಯಾಸೊಗು ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಜಾಗೆ ಉಂದು. ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಉತ್ತರೊಗು ೨೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಈ ದೇವಾಲಯ ಉಂಡು. ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಶಾಸನೊಡು,೧೧೪೧ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ-ಅತ್ತಂದಿನಕುಲು ಸುಮಾರ್ ಕಾಲೊ ಮುಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಉಂಡು.

ರಕ್ಕಸೆರೆ ವಂಶಜೆ ಆಯಿನ ದಾರಿಗಾಸುರೆ ಒವ್ವೇ ಜೀವಿಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಆವಡ್, ಉಲಾಯಿ ಪಿದಾಯಿ, ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್, ರಾತ್ರಿ - ಪಗೆಲ್, ಸಾವು ಬರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪ್ಂಡ್‌ದ್ ವರ ದೆತೊಂದಿತ್ತೆ. ಹರಿನ್ ಸೋಪಾದ್ ಆಯೆನ ಆಯುಧೊಲೆನ್ ದೆತೊಂದು ಪೋಯಿನಪಗ ಹರಿನ ಕಣ್ಣನೀರ್‌ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಸಪ್ತಸ್ತ್ರೀಯೆರ್, ಆದಿಶಕ್ತಿಲೆಗ್ ರಾಕ್ಷಸನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಡಾಯಿನ ಆಯುಧೊಲೆನ್ ಕೊರ್ದು ಭೂಲೋಕೊಗ್ ಕಡಪುಡುವೆ. ಸಪ್ತದುರ್ಗೆನಕುಲು ಶೋಣಿತಪುರಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಈಶ್ವರಾಂಶ ವಾದುಪ್ಪುನ ಧರ್ಮದೇವತೆ ಒರಿ ಭೂಲೋಕೊಡು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆ, ಆಯೆನೇ ಗುಳಿಗ. ದೇವಿನಕುಲು ಆಯನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಶೋಣಿತಪುರೊಗ್ ಪೊಯೆರ್. ಭಗವತಿ ಮೋಸೊಡು ದಾರಿಗಾಸುರನ ಅರಮನೆರ್ದ್ ಹರಿನ ಆಯುಧೊಲೆನ್ ಪಿರ ಪಡೆಪಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಳಿದ ರೂಪೊಡ್ ಆಯನ್ ಕೆರ್ಪಲ್ (ವಧೆ ಮಲ್ಪುವಾಲ್).

ಸಪ್ತಸ್ತ್ರೀಯೆರೆಡ್ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಮೂಲ್ಕಿ ಸೀಮೆದ ಶಾಂಭವಿ - ನಂದಿನಿ ನದಿಕ್‌ಲೆನ ಸಂಗಮೊಡು ಪಂಚಲಿಂಗೊಡು ನೆಲೆಯಾಪಾಲ್. ಮಲಬಾರ್‌ದ ಬಪ್ಪಬ್ಯಾರಿ ಮುಲಕಿಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಲ್ತೊದಿತ್ತೆ. ಒಂಜಿ ದಿನ ದೋಣಿಡ್ ಸಾಮಾನು ಪಾಡ್‌ದ್ ಮಾರಿಯೆರೆ ಪೊವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೋಣಿ ಮೂಲ್ಕಿನ್ ಮುಟ್ಟುನಾಗ, ಅವು ಶಾಂಭವಿ ಸುದೆತ ನಡುಟ್ಟ್ ಒಂಜಿ ತಡೆಯಾದ್ ಉಂತುಂಡು. ತುದೆತ ನೀರ್‌ಡ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಬಣ್ಣೊ ತೋಜಿಂಡ್. ಸುದೆತ ಪ್ರವಾಹೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಐನ್ ಲಿಂಗಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೋಜೆದ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲೆಡ್‌ದ್ ತಡೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬಪ್ಪಬ್ಯಾರಿಗ್ ಪೋಡೆಗೆಯಾಂಡ್.  ಭಕ್ತಿಡ್ ನಮಾಝ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದೋಣಿಡ್ ಜೆತ್ತಿತ್ತೆರ್. ದೇವಿ ಕನೊಟ್ ತೋಜಿದ್ 'ಮುಲ್ಕಿದ ಸಾವಂತೆರ್‌ನ ಸಹಯೊಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಾದ್, ಬೈಲ ಉಡುಪೆರ್‌ನ ಮುಖೇನ ಪೂಜೆನ್ ಮಲ್ಪಾವೊಂದುಪ್ಪೊಡು' ಪ್ಂಡ್‌ದ್ ಅಂಬರವಾಣಿಯಾಪುಂಡು.
ಜೈನ ವಂಶೊದ ದುಗ್ಗಣ್ಣ ಸಾವಂತೆರ್ ಮುಲ್ಕಿ ಸೀಮೆದ ಒರ್‌ಂಬ ಮಾಗಣೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವೈಭವೊಡ್ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಲ್ತೊದಿತ್ತೆರ್. ಬಪ್ಪೆ, ರಾಜೆರೆ ಬೀಡ್‍ಗ್ ಪೋದ್ ನಡತಿನ ಸಂಗತಿಲೆನ್ ಪೂರ ಪಂಡೆ. ಸಾವಂತೆರ್ ಬಪ್ಪಬ್ಯಾರಿನ ಖರ್ಚ್‌ರ್ದ್ ಗರ್ಭಗುಡಿತ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ಪಾದ್, ಸೀಮೆದ ಪ್ರಜೆಕುಲೆನ ಖರ್ಚಿಡ್ ಗುಡಿಗೋಪುರೊಲೆನ್ ಕಟ್ಟಾದ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಉಂಬಳಿ ಬುಡಿಯೆರ್. ಬೈಲ ಉಡುಪೆರೆನ್ ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಬಪ್ಪಬ್ಯಾರಿರ್ದ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಬಪ್ಪನಾಡು ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಹರಿ ಕಾಳಿದೇವಿನ ಶಾಂತಿಗಾದ್ ಲೋಕದ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪನೆಗ್ ಧರ್ಮಪಾಲ ಪನ್ಪಿ ಬಾಲಕನ್ ಉಂಡುಮಲ್ಪುವೆ. ಭಗವತಿ ದೇವಿನೊಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತಿನ  ಧರ್ಮಪಾಲೆ ಸಸಿಹಿತ್ಲುಡ್ದ್ ಮುಲ್ಕಿ ಸೀಮೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಧರ್ಮಪಾಲನ್ ಪರೀಕ್ಷೇ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪೊಡು ಶಾಂಭವಿ ಸುಧೆ ಬರಿಟ್ ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತು ಬರ್ಪೆರ್. ಅಡೆ ಬತ್ತಿನ ಧರ್ಮಪಾಲ ಸ್ತ್ರೀ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಬಯ್ಯಡ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಯೆರೆ ಪನ್ಪೆ, ಸ್ತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಎಂಕ್ ಎರ್‌ನಲಾ ಪೋಡಿಗೆ ಇಜ್ಜಿ ಲೋಕದ ಜನಕುಲು ಎನ್ನ ಜೋಕುಲು ಇಲಾ ಎನ್ನ ಮಗೆ ಪನ್ನಾಗ, ಧರ್ಮಪಾಲ ಕೋಪೊಡು ಸ್ತ್ರೀಕ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಪೋನಾಗ ಭಯಂಕರವಾಯಿನ ಯುದ್ಧ ನಡಪುಂಡು. ಧರ್ಮಪಾಲೆನ ಸಾಹಸೊಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ದುರ್ಗೆಯು ‘ಬೋಡಾಯಿನ ವರ ಕೇನ್’ ಪನ್ಪೆರ್. ಧರ್ಮಪಾಲ ದೇವಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ವರಕೇನ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ದೇವಿ ಧರ್ಮಪಾಲನ್ ‘ತನ್ನ ಗೃಹ ರಕ್ಷಕ ಆಯೆರೆ’ ಪನ್ಪೆರ್. ಧರ್ಮಪಾಲಗ್ ದೇವಿ ನಿಜ ರೂಪ ತೋಜಾಯೆರ್. ಧರ್ಮಪಾಲ ಮಾಪು ನಟ್ಟೊಂದು ಬಪ್ಪನಾಡ್‌ದ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಆಪೆರ್.
ಅಪ್ಪೆನ ಭಕ್ತೆರಾಯಿನ ಕುಂದಾಯ ಬಾರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಚ್ಚು ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಕಾಂತಬಾರೆ-ಬೂದಬಾರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯರ್‌ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಲಡಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಏರ್‌ಲಾ ಸೋಪಂದಿನಪಗ ದುರ್ಗೆ ಪ್ತತ್ಯಕ್ಷೆ ಆದ್ ತನ್ನ ಭಕ್ತೆರಾಯಿನ ಬಾರೆನಕುಲು ಇತ್ತಿನ ಸೀಮೆಗ್ ನಿಕುಲು ಬರೊರ್ಚಿ, ನಿಕುಲು ಉಪ್ಪುನಡೆ ಬಾರೆರ್ ಬರ್ಪುಜೆರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಭಯ ಕೊರ್ಪಾಲ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಿಲ್ಲವ ವೀರೆರ್ ಒಂಜಾದ್ ಅಕ್‌ಲಕುಲೆನ ಊರುಗ್ ಪೋಪೆರ್.

ಚೇಳಾರುಗುತ್ತುದ ದುಗ್ಗು ಪುದರ್‌ದ ಪೊಣ್ಣ್‌ನ್ ಕಟೀಲು ಗುತ್ತುದ ನಾರಾಯಣ ನಾಯ್ಕ್‌ಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಜೋಕುಲಾವಂದಿನೆಕ್ಕ್ ಬಪ್ಪನಾಡ್‌‌ಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆನ್ ಬಾಲೆ ಆಂಡ್ ಆಯೆನೇ ಮಂಜಣ್ಣ ನಾಯ್ಕ್.

ಬಪ್ಪರೆನ ವಂಶದಕುಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಅಕ್‌ಲೆನ ಪೂರ್ವಜರೆನ ಇಲ್ಲಾಲೆ ಉಲ್ಲೆರ್. ಬಪ್ಪಬ್ಯಾರಿಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆಡ್ ಇತ್ತೆಲಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಅಕ್‌ಲೆನ ಇಲ್ಲಾಲ್‌ರ್ದ್ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದಾನಿ ಸುರುತ ಗೌರವದ ಪ್ರಸಾದೊನು ಬಪ್ಪಬ್ಯಾರಿನ ವಂಶದಕುಲೆಗ್ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಯಿಕ್ಕ್ ಬದಲಾದ್ ದೇವಿಗ್ ಪೂ ಪರ್ಂದ್ ಕೊರ್‌‌ಪೆರ್. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಡ್ ಬಪ್ಪನಾಡ್‌ದ ಡೋಲು ದೇವತೆನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವೊಡ್ ಬಾರ್ಸಾವೆರ್.

ದೇವಿನ ಮಹಿಮೆದ ಕತೆ ಆಯಿನ ಬಪ್ಪನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ ಕರಿನ ೪೦ ವರ್ಷೊರ್ದ್ ಇಂಚಿ ಆಟದ ಒರುಟ್ಟು ನಡತ್ತೊಂದುಂಡು.

ಬಿಸು,
ಪತ್ತನಾಜೆ,
ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ,
ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ,
ಸೌರ ಋಗುಪಾಕರ್ಮ,
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿ,
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ,
ಅನಂತ ವ್ರತ,
ಧನು ಪೂಜೆ,
ಮೂಡುವಾಳು ಉತ್ಸವ,
ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ಸೇವೆಲು,
ಧ್ವಜರೋಹಣ,
ಪೇಂಟೆ ಸವಾರಿ,
ಆಯನದ ಉತ್ಸವ,
ಕೊಪ್ಪಲೋತ್ಸವ,
ಬಾಕಿಮಾರ್ ದೀಪೋತ್ಸವ,
ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ,
ಪರ್ಬೊ,
ಬ್ರಹ್ಮ ರಥೋತ್ಸವ,
ದೀಪೋತ್ಸವ,
ಕೆರೆ ದೀಪೋತ್ಸವ,
ಪಗೆಲ್ ರಥರೋಹಣ,
ರಾತ್ರೆ ಚಂದ್ರ ಮಂಡಲ,
ಅವಬೃತ ಇಂಚ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲು ನಡಪುಂಡು.




#Article 517: ಪೊಳಲಿ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ (184 words)


ಪೊಳಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರೀ ದೇವಿನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೊಳಲಿ ಗ್ರಾಮೊಡುಪ್ಪುನ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಚೆಂಡ್ ಉತ್ಸವ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಪೊಳಲಿ ಚೆಂಡ್ ಪರ್ಬದ ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡಪುನ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯೊಡು ಐನ್ ದಿನಕುಲೆನಾತ್ ಕಾಲ ನಡಪುನ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿನ ಚೆಂಡ್ ಗೊಬ್ಬು ಉಂದು ಆದ್ ಉಂಡು. ಮಿಜಾರ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾಬ್ಲರ್ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಈ ಚರ್ಮದ ಚೆಂಡ್‍ನ್ ಪೊಲ್ಲ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪುನವು ಕ್ರಮ. ಕಡಪು ಕರಿಯಾರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಎಣ್ಣೆ ಮಿಲ್ಲರ್ ಕುಟುಂಬಗ್ ಕಾಬ್ಲರ್ ಕುಟುಂಬರ್ದ್ ಚೆಂಡ್‍ನ್ ಕನಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿನ್ ಕೊರ್ದ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಅಕುಲು ಮಲಾಲಿ ಬಲ್ಲಾಲ್ನ ಪೊಸದಾದ್ ನಿರ್ಮಿಸಾಯಿನ ಚೆಂಡ್‍ನ್ ದುಂಬು ಒಂಜಿ ಭಾಗೊಡು ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೊಬ್ಬು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಗೊಬ್ಬು ಸುರು ಅಪುನ ತಾರೀಕ್‍ನ್ ಅಕುಲು ದುಂಬೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಗೊಬ್ಬುದ ಸುರುತ ದಿನ ಬೈಯ್ಯಗ್ ಕಾಬ್ಲರ್ ಕುಟುಂಬದಕ್‍ಲ್ ದೇವಸ್ದಾನದ ಗೋಪುರೊಡು ಚೆಂಡ್‍ನ್ ದೀಪೆರ್. ದೇವೆರೆಗ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ  ಮಲ್ತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೆಂಡ್‍ನ್ ಮೈದಾನೊಗು ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಾದ್ಯೊಡು ಕನಪೆರ್. ಆ ಚೆಂಡ್‍ನ್ ಕಂಡೊಗು ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೊಬ್ಬು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಏತೇ ಸಂಖ್ಯೆದ ಜನಕುಲು ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಸ್ಪರ್ಧಿಸವೊಲಿ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷೊಗು ಚೆಂಡ್‍ನ್ ಪಡೆವುನವು ಗೊಬ್ಬುದ ಉದ್ದೇಶವಾದ್ ಉಪ್ಪುನೆ. ಗೊಬ್ಬುನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ದುಷ್ಟತನತ್ತ ಉತ್ತಮವಾಯಿನ ಹೋರಾಟನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಾವುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಗೊಬ್ಬುಲೆನ ಕಡೆಕ್ಕ್ ಕಾರ್ ಉತ್ಸವ ದುಷ್ಟತೆದ ಉತ್ತಮವಾಯಿನ ಜಯನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಮಾರ್ಚ್ - ಎಪ್ರಿಲ್  ತಿಂಗೊಲುಡು ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಂಡು. ಉತ್ಸವ/ಜಾತ್ರೆ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲುದಾತ್ ಕಾಲ ನಡಪುಂಡು. ಉತ್ಸವದ ಸಮಯೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಿರೀಟೊಡು ದೀಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಪ್ರಭಾವತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ಸವದ ೦೪ ನೇ ದಿನತ್ತಾನಿ, ಈ ವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ಸಿಂಹಾಸನ ಕಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ಉಂದು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦ ಮೀಟರ್‌ದಾತ್ ದೂರದ ವೇದಿಕೆಡ್ ನಡಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಲಾ ನಡಪುಂಡು.




#Article 518: ಉದುರಿ (125 words)


ಉದುರಿನ್ ತರೆಕಜೊದ ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ಪೊಂಜೊವುಲು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ತರೆಕಜೊದ ಉದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ತರೆಕಜೊದ ನೆಯ್ಗೆಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಉದುರಿ ತರೆಕಜೊದ ಜೋಡನೆಲು ನರಮಾನ್ಯನ ತರೆಕಜೊಗು ಉದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ದಪ್ಪೊನು ಸೇರಾವುಂಡು. ತರೆಕಜೊದ ಉದ್ದೊನು ಎಚ್ಚಾದ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೆ ಅತ್ತಂಡ ಕೃತಕ ತರೆಕಜೊನು ಸೇರಾದ್ ತರೆಕಜೊದ ಮಿತ್ತ್ ಕ್ಲಿಪ್ ಪಾಡೊಡು, ಅಂಟಾವೊಡು ಅತ್ತಂಡ ಪೊಲ್ಲೊಡಾಪುಂಡು. ಈ ವಿದಾನೊಲೆ ವಿಸ್ತರನೆಡ್ ಟೇಪು, ಉದ್ದೊದ ಮಿತ್ತ್ ಕ್ಲಿಪ್ ಅತ್ತಂಡ ಕ್ಲಿಪ್ ಜೋಡನೆ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ, ನೆಯ್ಗೆ ವಿದಾನೊಡು ಉದುರಿ ಸೇರ್ದುಂಡು.

ತರೆಕಜೊದ ನೆಯ್ಗೆ ಪನ್ಪುನವು ನರಮಾನ್ಯನ ಅತ್ತಂಡ ಕೃತಕೊ ತರೆಕಜೊನು ಒರಿಯನ ತರೆತ ತರೆಕಜೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರಾಯೆರ ಗಳಸುವೆರ್. ನೆಯ್ಗೆಲು ಒರಿನ ತರೆಕಜೊಗು ನನಾತ್ ತರೆಕಜೊನು ಸೇರಾವುನ ಅತ್ತಂಡ ನಿಜೊ ತರೆಕಜೊನು ನರಮಾನ್ಯನ ಅತ್ತಂಡ ಕೃತಕ ತರೆಕಜೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ಕುದ್ಯೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒರಿಯನ ಪೊರ್ಲುನು ಬದಲ್ಪೊಲಿ. ಕೃತಕ ತುಂಡುಲೆನ ನೆಯ್ಗೆ ಮಲ್ಪುನೆದ್ಡಾರ ಒರಿಯನ ತರೆಕಜೊದ ದಪ್ಪೊ ಬುಕ್ಕೊ ಉದ್ದೊನು ಕೊರ್ದ್ ಅವು ಬಣ‍್ಣೊ ಪಾಡ್‌ನಗ ದೆತ್ತ್ ದೀಡ್ದ್ ಒರಿಪಾವೊನ್ಯೆರ ಆಪುಲೆಕೊ ಗಳಸೊಲಿ. ಆಂಡಲಾ ನೆಯ್ಗೆದಂಚಿನ ತರೆಕಜೊನು ದಿಂಜ ಸಮಯೊ ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ದೀಡೊನುನಗ ಅವು ಮೋರೆಗ್ ಅತ್ತಂಡ ಕೆಬಿತ ಮಿತ್ತ್ ಉದುರುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ದುಂಬುಗು ಉಂದೊಂಜಿ ತರೆಕಜೊ ಉದುರುನ ಕಾಯಿಲೆಲಾ ಆಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. 
 



#Article 519: ಲಗೋರಿ (145 words)


ಲಗೋರಿ ಒಂಜಿ ಜಾಲ್‌ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ನೆನ್ನ್ ಅಣ್ಣ್ ಜೋಕುಲು ಬುಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲುಲ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ಬೇತೆ ಕೂಪೆ ಮಾನತುತ್ ಒಂಜೊಂಟ್ ಕಮ್ಮಿ ಪಂಡ ನಾಲ್ ಜನೊ ಬೊಡು. ಇ ರಡ್ಡ್ ತಂಡೊ ತಕುಲು ಎದುರೆದುರು ಗೊಬ್ಬುನವು.  

ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುಟ್ ಪನ್ಪುನಾ ಪುದರುಲು

ಉಂದೊಂಜಿ ಜಾಲ್‌‌ಟ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ನೆನ್ನ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್, ಕಂಡೊ, ಸಾಲೆತ ಮೈದಾನ, ತಟ್ಟ್ ಜಾಗೊ, ಜಾಗೊ ಇತ್ತಿನವುಲು ಗೊಬ್ಬಿಯರ ಅಪುಂಡು  

ಪಿರಮಿಡ್, ಗೋಪುರ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಏಳ್ ಪಲ್ಲೆನ್ ಒಂಜೆದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಪಿರಮಿಡ್‌ದ ಲೆಕ ದೀವೊಡು. ಮುಲ್ಪ ರಡ್ಡ್ ತಂಡ ಚೆಂಡ್ ದಕ್ಕುನ ಬೊಕ್ಕ ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತುನ ತಂಡ ಅದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಕಡೆದಕುಲು ಚೆಂಡ್‌‌ನ್ ಈ ಪಲ್ಲೆದ ರಾಶಿದ ಮಿತ್ತ್ ದಕ್‌ದ್ ಪಲ್ಲೆನ್ ರಟ್ಟಾವೊಡು. ಎದ್‌ರ್‌ದಕುಲು ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತೊಡು.  ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತುನ ತಂಡ ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತಿಯೆರ್ಂಡಾ ಬೂರಿನ ಬಿಲ್ಲೆದಾತ್ ಅಂಕ ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತುನ ತಂಡದಕುಲೆಗ್. ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತಿಜೆರ್ಂದಾಂಡ ಚೆಂಡ್ ದಕ್ಕಿನ ತಂಡದಕುಲು ಚೆಂಡ್ ಪತ್ತುನಕುಲೆನ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕಂದಿಲೆಕ ಬಲ್‌ತ್ತ್‌ದ್ ತಂಡದಕುಲು ಪಲ್ಲೆನ್ ಕುಡ ಕಟ್ಟೊಡು. 
ಅಕುಲು ಕಟ್ಟೆರೆ ಮುಕುಲು ಬುಡೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಚೆಂಡ್ ದಕ್ಕ್‌ದ್ ಔಟ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಚೆಂಡ್ ಮಾತ್ರ ದಕ್ಕ್‌ನಾಗ ಮೊರಂಪುದ ತಿರ್ತ್ ದಕ್ಕೊಡು. ಔಟ್ ಆವಂದಿಲೆಕ ಮುಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಲ್ಲೆ ಕಟ್ಟೊಡು. ಕಟ್ಟ್‌ದ್ 'ಲಗೋರಿ' ಪಂದ್ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡೊಡು. ಎಚ್ಚ ಸರ್ತಿ ಇಂಚ ಲಗೋರಿ ಕಟ್ಟಿನಕುಲು ಗೆಂದುವೆರ್.




#Article 520: ಕುಂಕುಮ (214 words)


ಕುಂಕುಮ - ಹಿಂದೂಧರ್ಮ ದಕುಲು  ಧಾರ್ಮಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಕು೦ಕುಮ ಪೊಡಿನ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ಅಯಿನ ಮಂಜಲ್ ಅತ್ತಂಡ ಕಾವಿಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಮಂಜಲ್ದ್ ಕೊಂಬುಲೆನ್ ಎಡ್ಡೇನೊ ಉಲ್ಂಗದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಸುಣ್ಣೊನು ಬೆರಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದಾನದ ಕಡ್ದ್ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊದ ಪೊಡಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಗು ಬದಲುಂಡು.  

ಭಾರತೊಡು ಇಂದೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಬೇತೆನೇ ಪುರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಕುಂಕುಮ - ಕನ್ನಡೊಡು ಕುಂಕುಮ, ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು कुङ्कुमम्), kunku (ಕುಂಕು(ಮರಾಠಿ),  कुंकू), ಕುಂಕುಮ್(ಬೆಂಗಾಲಿ) কুমকুম, (Hindi), ಕುಂಕುಮಮ್(ತಮಿಳ್)  குங்குமம்), ಕುಂಕುಮ (ತೆಲುಗು) కుంకుమ, ಕುಂಗಕುಂಮ್(ಮಲಯಾಳಿ) കുങ്കുമം).

ಕುಂಕುಮೊನ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಹಿಂದುಲು ಮುಂಡೊದ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡೊನುವೆರ್.  ಈ ಜಾಗೆಡ್ ದೀಡೊನ್ಯರ ಕಾರಣೊ ದಾನೆ ಪಂಡ ಯೋಗ(ರಾಜಯೋಗ) ಅಭ್ಯಾಸೊಡು ನರಮಾನ್ಯನ ಶರೀರೊ ಏಳ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೊ ಆದ್ ಇಬಾಗೊ ಆತುಂಡು.  ಬೆರಿತ ಎಲುತ ಮೂಲೊಡ್ದ್(ಬೀಲೊಡ್ದ್) ಸುರುವಾದ್ ತರೆತ ಕೊಡಿಕ್ ಮುಟ್ಟ ಪರಡ್‍ದ್ಂಡ್.   ಈ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್ಗ ಆಜೆದ ಚಕ್ರೊ (ಮುಂಡೊದ ಮಿತ್ತ್) ಮೂಜನೆದ ಕಣ್ಣ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಉಂದು ಕಣ‍್ಣ್‌ಲೆನ ಪುರ್ಬುದ ನಡುಟು ಇಪ್ಪುನ ಬಿಂದು.  ಈ ಬಿಂದುದ ಮೂಲಕೊ ನರಮಾನ್ಯೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾದ್ ದೈವಿಕತೆಗ್ ಕ‍ಣ್ಣ್‌ ದೆಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಂಧ್ ನಂಬುವೆರ್.  .  ಅಂಚಾದ್ ಕುಂಕುಮೊನು ಶರೀರೊದ ಪವಿತ್ರೊವಾಯಿನ ಜಾಗೆಡ್ ದೀಡುನೆಂದ್ ಹಿಂದುಲು ನಂಬುವೆರ್.

ಮುಂಡೊಡು ಕುಂಕುಮೊನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುರ್ತೊಡು ದೀಡುನ ಕ್ರಮೊ - 

ಕುಂಕುಮೊನು ಕೆಲವು ಕೃತಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಕುಂಕುಮೊನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯೊ ಚರ್ಮೊದ ಮಿತ್ತ್ ಪೂಜೊನೆಡ್ದಾರ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಮಿತ್ತ್  ದುಷ್ಪರಿಣಾಮೊಲು ಆಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.  ಮಂಜಲ್‌ನ್ ಕ್ಷಾರೊದ ಜತೆಟ್ ಸೇರಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಕುಂಕುಮೊನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಆಂಡ ಕಾವಿನ್ ಕುಂಕುಮೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುಜೆರ್.  ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ದಿಂಜ ದುಬಾರಿ ವಸ್ತು.  ಅತ್ತಂದೆ ಕಾವಿದ ವ್ಯಾಪಾರೊಗು ಗಳಸುನ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊನು ಕೊರ್ಪುಜಿ.  ಅವು ಎಂಚಿನವೇ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೆಂಪು ಮಿಸ್ರೊದ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಕುಂಕುಮೊನು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಲೆ ಆರಾಧನೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ವಿಶೇಷವಾದ್ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆಡ್  ಇಂದೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ಕುಂಕುಮೊನು ವಸಂತ ಮಾಸೊದ ಪರ್ಬೊ ಆದ್ 'ಹೋಲಿ ಪರ್ಬೊ'ಡು ಬೇತೆ ವಸ್ತುಲೊಟ್ಟುಗೆ ಬಿರಾದ್ ಗಾಳಿಡ್ ಅಡಕುವೆರ್.

 




#Article 521: ಕಾಜಿ (356 words)


ಕಾಜಿ ಪಂಡ ಕೈಕ್ ದೀಡುನ ಉರುಂಟಾಯಿನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತುಂದು ಪನೊಲಿ. ಕಾಜಿಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಗಟ್ಟಿದ ಕಡಗ. ಉಂದು ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡೊಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟೊಂದೊ. ಇಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಲೋಹ, ಮರ, ಕುಪ್ಪಿ, ಮಣ್ಣ್ ಅತ್ತಂಡ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡೊದ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ದೀಡೊನುನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಭರಣೊ. ಮದಿಮೆಡ್ ಕುಪ್ಪಿದ ಕಾಜಿಲೆನ್ ದೀಡೊಂದು ಪೊಸ ಮದಿಮಾಲೆನ್ ತೂಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುಂಡು. ಅಕುಲು ಎಡ್ಡೆ ಗಲಿಗ್ಗೆಡ್ ಪೊದು ಪಾತೆರುನ ಬುಕ್ಕೊ ಮದಿಮೆದ ಮೂಹೂರ್ತೊನು ದೀಡೊನುವೆರ್. ಕಾಜಿಲು ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಮುತೈದೆ ಸಂಕೇತವಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡು ಕಾಜಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಲೆ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೊಂಜೊವು ಕಾಜಿ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಇಪ್ಪುನವು ಅಸಹ್ಯಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಜವಂತಿಲು ಕಾಜಿಲೆನ್ ದೀಡೊಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಬಂಗಾರ್‌ದ ಅತ್ತಂಡ ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಾಜಿಲೆನ್ ದೀಡ್‌ಬೆರ್. 

ಕನ್ನಡೊಡು ಬಳೆ(Baḷe) ಕೈಬಳೆ ಪನ್ಪೆರ್.  ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್  - A bangle worn around the wrist - ಮಣಿಗಂಟ್‌ದ ಸುತ್ತೂಲ ದೀಡುನವು ಕಾಜಿ. ನೇಪಾಳಿ : चुरा(Chura), ಬೆಂಗಾಲಿ : চুড়ি(churi), ಅಸ್ಸಾಂ: খাৰু(kharu), ತಮಿಳು : வளையல்(Vaḷaiyal), ಹಿಂದಿ : चूड़ी Choodi, ಮರಾಠಿ : बांगडी(Bangadi), ತೆಲುಗು : గాజు(Gāju), ಉರ್ದು : چوڑیاں‎(Cẖwڑy̰ạں), ಪಾಸ್ತೊ : بنګړې‎(Bn fast) and ಬಲೂಚಿ: بنگڑي (Bangří)‎.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು, ಪೊಂಜೊನಕುಲು, ಅಬನಕುಲು, ಕಂಡನಿ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ರಡ್ಡ್ ಕೈಕ್ ನಿಲಿಕ್ಕೆ ದೀಡೊನುನ ಕಾಜಿ. ಕಾಜಿಲು ಎಲ್ಯ ಜೋಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರಾಯೊದಕುಲುಲಾ ದೀಡೊನ್ಬೆರ್. ಗಲಗಲ ಸಬ್ದೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಮಾತೆರೆನ್ಲಾ ತನ್ನ ಕಡೆಕ್ ಗುಮನೊ ದೆಪ್ಪುನಂಚಿತ್ತಿ ಇಸಿಸ್ಟೊದ ಗುಣೊ ಇಂದೆಕ್ಕುಂಡು.

ಸಮುದ್ರೊದ ಚಿಪ್ಪು, ತಾಮ್ರೊ, ಕಂಚಿ, ಬಂಗಾರ್, ಅಗೇಟ್, ಚಾಲ್ಸೆಡೋನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡೊಲೆಡ್ ದಿಂಜ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಉತ್ಖನನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. A figurine of a dancing girl wearing bangles on her left arm has been excavated from Mohenjo-daro (2600 BC).  ಎಡತ ಕೈಟ್ ಕಾಜಿ ದೀಡೊಂದು ನಲಿಪುನ ಪೊಣ್ಣನ ಪ್ರತಿಮೆನ್ ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೊ(ಕ್ರಿ.ಪೂ ೨೬೦೦)ಡು ಉತ್ಖನನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.  ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೊದ ಕಾಜಿಲೆನ ಬೇತೆ ಉದಾರ್ಮೆಡ್ಬ ಮಹೂರ್ಜರಿದ ಉತ್ಖನನೊಡು ತಾಮ್ರೊದ ಮಾದರಿಲು ತಿಕುದೊ. ಮೌರ್ಯ(ಕ್ರಿ.ಪೂ ೩೨೨-೧೮೫) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಅಲಂಕಾರೊದ ಕಾಜಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಲಾಂದ್(ಕ್ರಿ.ಪೂ ೬ನೇ ಶತಮಾನೊ) ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಡ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಕಾಜಿಲೆನ ಮಾದರಿಲು ತಿಕುದೊ.  ಮೌರ್ಯೆರೆ ಕಾಲೊದ ಅಲಂಕಾರೊದ ಚಿಪ್ಪುದ ಕಾಜಿಲೆನ ಉತ್ಖನನ ಮಾಲ್ತ್‌ದೆರ್.   

ಮಣಿಸರಕ್ಕ್‌ದ ಅಂಗಡಿಗ್ ಪೋಂಡ ಕೈಕ್ ಪಾಡುನ ಕಾಜಿ, ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್ಗ್ ಕಟ್ಟುನ ಮಾಲೆ, ಸೊಂಟೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಪಟ್ಟಿ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಬಣ್ಣಬಂಗಾರ್ ತಿಕುಂಡು. ಅಯಿನ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
ಎಲಿಮೀನ್‌ದ ಕಾಜಿ, ಒಲಿತ ಕಾಜಿ, ಕುಪ್ಪಿ ಕಾಜಿ, ರಬ್ಬರ್ ಕಾಜಿ, ಪಂಚಲೋಹದ ಕಾಜಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾಜಿ, ಬಂಗಾರ್ದ ಕಾಜಿ, ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಾಜಿ, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಾಜಿಲು. 
 
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊದ ವಿದೊವಿದೊತ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ಕಾಜಿಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕಾಜಿಲು ಬಣ್ಣೊಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದುಂಡು. 
ಬಡವೆರೆಡ್ದ್ ಶ್ರೀಮಂತೆರೆ ಮುಟ್ಟ ಮಾಂತೆರ್ಲಾ ದೆತೊನುವೆರ್. ಅಯಿತ ಕೆಂಪು ಬುಕ್ಕೊ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊದ ಕಾಜಿಲು ಮುತೈದೆಯೆರೆ ಲಕ್ಷಣೊ ಆದುಂಡು. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಾಜಿಲು ದಪ್ಪು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊಲೆಡ್ದ್ ತೂಯರ ಸೋಕು ತೋಜುಂಡು. ಇಂಚಿಪದ ದಿನೊಟು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾಜಿಲೆಗ್ ಪೊಸ ತಲೆಮಾರ್‌ದ ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲು ಮರ್ಲಾಪೆರ್. ದಿಂಜ ದಿನೊ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುನ ಈ ಕಾಜಿಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಆಕಾರೊಡು ಬಣ್ಣೊಡು ತಿಕುಂಡು. ಬಂಗಾರದ್ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಶ್ರೀಮಂತೆರ್ ಮಾಂತ್ರೊ ದೀಡ್ಬೆರ್. ಮದಿಮೆ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಎಚ್ಚ ಗಳಸುವೆರ್. ಬಂಗಾರ್‌ದ ಬಣ್ಣೊದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಂದ




#Article 522: ರಾಕೆ (295 words)


ಪೊಂಜೊನಕುಲೆನ ಶರೀರೊದ ಮಿತ್ತ ಬಾಗೊನು ಪೂರ್ತಿ ಮುಚ್ಚುನ ಕುಂಟುನು ರಾಕೆ ಪನ್ಪೆರ್.  ರಾಕೆ ಪದೊಕು ಕನ್ನಡಡು ರವಿಕೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಇಂದೆಕ್ ಕುಪ್ಪಸೊ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಲಾ ಉಂಡು.  ಕುಪ್ಪಸ ಪಂಡ ಕೂರ್ಪಾಸ ಪನ್ಪುನ ಪದೊಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನೆ.  ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ, ನಿಲುವಂಗಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಅರ್ತೊ ಕುಪ್ಪಸೊಗು ಉಂಡು.  ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ ಬ್ಲೌಸ್(blouse) ಪನ್ಪೆರ್.  ಈ ಕುಂಟುನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲು ಪಾಡೊನುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ.  ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ಪೊಣ್ಣುಲು ಪಾಡುನ ಕುಂಟುಗು ನಮೊ ಬ್ಲೌಸ್ ಪನ್ಪೊ.   ಕೆಲವು ಮಿಲಿಟರಿದಕುಲು ಪಾಡುನ ಕುಂಟುನುಲಾ ಬ್ಲೌಸ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಬ್ಲೌಸ್ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಫ್ರೆಂಚ್‍ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ದೆತೊನ್‌ನೆ.  ಫ್ರೆಂಚ್ ಯೋಧೆ ಪೊಸ ಜಾಗೆಲೆಗ್ ಬನ್ನಗ ಈ ಬಗೆತ ಕುಂಟುಲೆನ್ ಕೊನೊಪೆ.  ಅಕುಲು ದೇಹಕವಚೊ ಪಂಡ ಮೈಜುಚ್ಚುನ ಅಂಗಿನ್ ಬ್ಲೌಸ್ಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಭಾರತೊಡು ರಾಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಸೀರೆನ್ ತುತ್ತೊನುವೆರ್.  ರಾಕೆನ್ ಘಾಘ್ರಚೋಲಿದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡುವೆರ್. 

೧೮೯೦ಗ್ರ ದುಂಬು ರಾಕೆನ್ ಮಿತ್ತ ಜಾತಿದಕುಲು ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಬೇಲೆದಕುಲು ರಾಕೆ ಪಾಡೊಂದಿದ್ಯಂಡ್.  ಉಂದು ರೇಷ್ಮೆ ಅತ್ತಂಡ ಪರ್ತಿಡ್ದ್ ತಯಾರಾವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ೧೯೯೦ಗ್ ಸಿಂತೆಟಿಕ್ ಫೈಬರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲಿಯಾಸ್ಟರ್‌ಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್.  ಎಂಬ್ರಾಯ್ಡರಿದ ಮೂಲಕೊ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಸಮಯೊಡು ಬ್ಲೌಸ್ ಅಗತ್ಯೊದ ಉಡುಗೆ ಆದಿತ್ತ್‌ಂಡ್.  ಒಂಜಿ ಬ್ಲೌಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಅಪಗದ ಕಾಲೊದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಪೊಂಜೊಲೆನ ದಿನೊತ ಉಡುಗೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಅತ್ತಂದೆ ಕಚೇರಿ ಬೇಲೆಡಿತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಇಂದೆನ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಎಂಚ ಬೋಡು ಅಂಚ ಬದಲಾವಣೆನ್ ಮಾಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ದಿನಬಳಕೆಗಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಚ್ಚೆ ಪಾಡ್ಯರಲಾ ಇಂದೆನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಕೆಲ ಭಾಗೊಡು ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ನಡಪುನ ಇಸೇಸೊ ಸಮಾರಂಬೊಡು ಪೊಣ್ಣು ಮಲ್ಲೆ ಆಪುನೆನ್ ಪೆರ್ಮೆಡ್ ಆಚರಿಸವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೊವು ಆಪುನೆನ್ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಆಪುನೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಆಡೆ ಮುಟ್ಟ ಆಳ್ಮ ಲಂಗದಾವಣಿ ಪಾಡೊಂದಿಪ್ಪುವಳ್.  ಮದಿಮ್ಮಾಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಕರಪತ್ತವುನೆ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೀರೆ ತುತ್ಯೆರೆ ಸುರುತ ಸೀರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.  ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಕೆ ಕೊರ್ಪರ್.  ಮದಿಮ್ಮಾಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ರಾಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಸೀರೆ ತುತ್ತ್‌ದ್ ಸಬೆಕ್ ಬರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.  ಈ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಆಳ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದ್ ಪೊಂಜೋವು ಆಪಳ್ ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಉಂಡು.  ಪೊಣ‍್ಣ್‌ಬಾಲೆಗ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಪಾಡ್‌ನಗ ಲಂಗೊ ದಾವಣಿ ಕೊರ್ಂಡ, ಮದಿಮ್ಮಾಲಾನಗ ರಾಕೆ ಸೀರೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.  

ಕಾಲ ಕರಿನಂಚ ರಾಕೆನ್ ಸೀರೆದ ಕುಂಟುಡ್ದೇ ಗಳಸೊಂಡೆರ್.  ಸೀರೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ್ ಸೀರೆದ ಉದ್ದೊಡೆ ರಾಕೆದ ಕುಂಟುನ್‌ಲಾ ಸೇರಾದಿಪ್ಪುವೆರ್.  ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ರಾಕೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೀರೆಗ್ ಮ್ಯಾಚಿಂಗ್, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಡಿಸೈನ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಕ್ರಮೊತ ರಾಕೆಲು ಬರ್ಯರ ಸುರುವಾಂಡ್.  ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾದ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅನುಕರಣೆಡ್ದ್ ಪೊಸತನ ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಆನಿದ ಕಾಲೊದ ಏರ್ಕತ್ತ್‌ದ ರಾಕೆಲು ಇತ್ತೆ ಪೆರ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.   ಕೋಲ್ಡ್ ಶೋಲ್ಡರ್‌ದ ರಾಕೆಲು ಇತ್ತೆ ಜಾಸ್ತಿ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  ಪುಗೆಲ್ದ್ ಬಾಗೊಡು ರಾಕೆದ ಕುಂಟು ಕಡಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪುಗೆಲ್ ಬೆರಿ ತೋಜುನಂಚಿನ ರಾಕೆಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  ಮುಂಗೈದ ಮುದೆಲ್ ಮುಟ್ಟದ ಕೈತ ರಾಕೆನ್ ಪಾಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  ಸ್ಲೀವ್‍ಲೆಸ್ ರಾಕೆಲೆಡ್ ತೆಲ್ಪುಪಟ್ಟಿದ ನಾನೊಂಜಿ ಕ್ರಮೊದ ರಾಕೆಲಾ ಉಂಡು.




#Article 523: ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು (283 words)


ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ತ್ಯಾಗಮಯಿ. ಅಪ್ಪೆ ಕೊರಿ ಪಾತೆರ ತತ್ತ್ ನಡತ್ಂಡ ದೋಷ ತಟ್ಟು ಪನ್ಪಿನ ಮೂಲಕ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟ ಪುಡಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆ ತತ್ತ್ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರನೆ ಪರಕೇಂದ್ ನಂಬುದು ತನನ್ ತಾನೇ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟಗ್ ಬಲಿ ಕೊರಿನಾಲ್. ಸುರಾಲ ಹಳ್ಳಿದ ಜನಕ್‌ಲೆನ ಸಮಸ್ಯೆ ದೋಷ ದೂರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜನಮಾನಸಡ್ ನೆಲೆಯಾಯಿನಾಲ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು.

ಸುರಾಲ ಬೂಡುದ ಗುತ್ತಿನೆಜಮಾನೆ ಸೂರಪ್ಪ ಮಾಡ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೊಡೆದಿ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಸುರುತ್ತ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಳ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು. ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮುಗ್ ಏಳ್ ಜನ ಪಲಯಲ್ಲು. ಬೆರಿ ಬೆರಿ ಏಳ್ ಜನ ಆಣ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪೆದ್ದಿನ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಂಗಲಪ್ಪು ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ಪುಟ್ಟುನ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತುಗ್ ದುಂಬು ನೀರ್‌ಗ್ ಪೋಯಿನ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿ ಕಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಕೆದುತ ಮೀನ್‌ಲೆನ್ ತೂದ್ ತಿನ್ಪಿನ ಆಸೆ ಆಪುಂಡು. ಮೀನ್‌ಲೆನ್ ತೂದ್ ನಿಕುಲ್ ಎನ್ನ ಕೊಡಪಾನಡ್ ಬತ್ತರ್ಂದಾಂಡ ನಿಕುಲು ಪನ್ಪಿನ ಕೆಲಸ ಮನ್ಪುವೆ ಪನ್ಪಲ್. ಅಳನೇ ತೂವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮೀನುಲು ಈ ಆಣ್ ಪೆದ್ಯಡ ನಿನ್ನ ಎಣ್ಮ ಜನ ಜೋಕುಲೆಡ್‌ದ್ ಕೆದುತ ಏರಿನ್ ಭದ್ರ ಮನ್ಪೊಡು. ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ಯಡ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆದ ಭದ್ರತೆಗಾದ್ ಬಲಿ(ಹಾರ) ಕೊರೊಡು. ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕಾಂಡ್, ಉಂದುವೇ ಪಾತೆರನ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನಿನ ಬಾಲೆ ಮಾಡೆದಿ ಕೆದುಡ್ದ್ ಮೀನ್ ಕಣತ್ ಕಜಿಪು ಮಂತಲ್. ಆನಿಯೇ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರಿಯಾಲ್.

ಪ್ರಾಯ ದಿಂಜಿನಂಚ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮುನ ಸೌಂದರ್ಯ ಎಡ್ಡೆ ಆವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕೊನೆ, ಸೂರಪ್ಪ ಮಾಡೆರ ಮೆಗ್‌ದಿನ ಮಗನೊಟ್ಟಿಗೆ ಮದಿಮೆ ನಿಶ್ಚಯ ಆಂಡ್. ಜಾತಕ ತೂಯಿನ ಜೋಯಿಸೆರ್ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪಂತಿ ಪರಕೆ ನೆನಪು ಮಲ್ತೆರ್. ಮಾಡೆರ್ ದಾದ ಪರಕೆಂದ್ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿಡ(ಬೊಡೆದಿ) ಕೆನ್‌ನಪಗ ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ದ್ಂಡ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದುಂತೆರೆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆನ್ ಕೊರ್‌ಪೆ ಪಂದ್ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರ ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಮಾಡೆರ್‌ಗ್ ಬೇಷದ ತೆಡಿಲ್ ಹಾಕಿಲೆಕ್ಕ ಆಂಡ್. ಉಂದೆನ್ ಮಾತೆ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ದೆಂಗ್‌ದ್ ಕೇನೊಂದಿತ್ತಲ್.

ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡಿನ ವಿಷಯ ಚಂದ್ರಾಮುಗ್ ಗೊತ್ತಾದ್, ಯಾನೇ ಬಲೆಯಾಪಿನ ಸರೀಂದ್ ಎನ್ನ್‌ದ್, ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ ದೋಷ ತಿಕ್ಕಂದಿಲೆಕ್ಕ ಮದಿಮೆದ ಏರ್ಪಾಡ್ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ, ಮದಿಮೆಯಾದ್ ಕನ್ಯೆಯಾದುಪ್ಪುನಗನೆ ಬಲಿಯಾಪುನ ನಿರ್ದಾರ ದೆತೊನುವಲ್. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಮೂಹೂರ್ತೊಡು ಮದಿಮೆ ನಡತ್ತ್ಂಡ್. ಪೊಣ್ಣು ಒಪ್ಪಾವುನ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ ಪಲ್ಲಕಿಡ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆನ್ ಏರ್‌ದ್ ಪೋನಗ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪೂಜೆ ಸಂದಾವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಪರಕೆ ಸಂದಾವೆಂದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಂತಲ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮುನ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಕಟ್ಟೆದ ನಡುಕ್ ಬನ್ನಗ ಏರಿ ಭಾಗ ಆಂಡ್. ಚಂದ್ರಾಮು ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆದ ನಡುಟ್ಟು ಬೂರಿಯಾಲ್. ಅಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮನ್ಪೆರೆ ಬನ್ನಗ ಯಾನ್ ಎನ್ನ ಇಚ್ಚೆದಂಚ ಕೆದು ಭದ್ರ ಮನ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಕೆರುಕ್ ಬಲಿ(ಹಾರ) ಆವೊಂದುಲ್ಲೆ. ಪಂಡ್‌ದ್, ಅಪ್ಪೆ ಪರಕೆ ಸಂದಾಯಿನಂಚನೆ, ಊರ ಜನಕ್ ಕೆದುನ್ ಒರಿಪಾವುನ ಮೂಲಕ ಜನ ಮಾನಸಡ್ ಅಮರಲಾಯಲ್.




#Article 524: ದೆಯ್ಯಕ್ಕು (432 words)


ತುಳುನಾಡ ವೀರ ವನಿತೆ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು. ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯೆಲೆನ್ ಕಲ್ತ್‌ದ್ ದೈವ ಬಲೊನುಲಾ ಪದೆಯಿನಾಳ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ವಸ್ತು ತನಡನೇ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಬಯೊಕೊಂದು ಕಡೆಕ್ ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನು ಬಯಕಿನ ಬೈಲೂರ ಬಂಗನ ತರೆ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ಊರೊರ್ಮೆ ಪುದರ್ ಪಡೆದ್ ತುಳುನಾಡ ಜನಪದೆರೆನ ಬಾಯಿಡ್ ನಲ್ತೊಂದಿನ ವೀರ ವನಿತೆ.

ಸಿರಿವಂತೆ ಬೂಡು ಎಣ್ಮೂರು ಗುತ್ತುದ ಒಡತಿಯಾಯಿನ ದಾರಾಮುನ ಒರ್ತಿಯಿ ಮಗಳ್ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು. ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನ ಅಪ್ಪೆ ಆನ್ ಮಗಲೆಕ್ಕ ಸಾಂಕ್‌ದೆರ್. ಶಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯೆಲೆನ್ ಮಾತಾ ಕಲ್ಪಾದಿತ್ತೆರ್. ಕತ್ತಿ ವರಸೆ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಬಿರು ಪಗರಿ ಇಂಚ ಮಾತಾ ವಿದ್ಯೆಲೆನ್‌ಲಾ ಕಲ್ಪಾದಿತ್ತೆರ್. 

ಬೈಲೂರುದ ಬೈರ ಬಂಗ ಸಿರಿವಂತೆ. ಏತೇ ಸಿರಿವಂತೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡಲಾ ಆಯೆ ದುಷ್ಟೆ, ಕಾಮುಕೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ವಸ್ತುಲಾ ತನಕ್ ಬೋಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಬಯೊಕೊಂದಿತ್ತಿನಾಯೆ.

ಒಂಜಿ ದಿನ ದಾರಾಮು ಕೃಷಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕನಯೆರೆ ಬುಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪ್ಪೆ ಬೊಡ್ವಿ ಪನ್ನಾಗಲಾ ಹಟ ಕಟ್‌ದ್ ಅರೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ಹಠ ಕಟ್‌ದ್ ಬತ್ತಳ್. ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ ತುತ್ತುದ್ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ಆದ್ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ಬೊಕ್ಕ ದಾರಾಮು ದಂಡಿಗೆಡ್ ಬುಳ್ಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಪಿದಡಿಯೆರ್. ಬುಳ್ಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿಡ್ ಬೈಲೂರ್‌ನ್ ಕಡತ್‌ದ್ ಫೋವೊಡ್. ಬೈಲೂರುದ ಬೈಲ್‌‌ಡ್ ಪೋವೊಂದುಪ್ಪುನ ದಂಡಿಗೆನ್ ಬಂಗೆ ತೂಪೆ. ದಂಡಿಗೆಡ್ ಆಲಂಕಾರವಾದ್ ಕುಲುದಿನ ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನ್ ಬಯಕುವೆ. ತನ್ನ ಕೆಲಸದಕ್‌ಲೆಡ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆಯಾಸ ಕರಿತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕಡಪುಡುವೆ. ಆಂಡ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ಬತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಬತ್ತಿನಂಚನೆ ಪಿರ ಕಡಪುಡುವಲ್. ಕೋಪ ಏರ್‌ದ್ ಬಂಗೆ ತಾನೇ ಪೋಪೆ. ದಂಡಿಗೆ ತುಂಬಿನ ಬೋವಿನಕ್‌ಲೆನ್ ಉಂತರೆ ಪನ್ಪೆ. ಅಕುಲ್ ಬೇಗ ಪೋಪೆರ್. ಬಂಗೆ ಅಕ್‌ಲೆಡ್ದ್ ಬೇಗ ಪೋದ್ ದಂಡಿಗೆದ ಕೊಂಬುಡ್ ನೇಲುವೆ. ಅತನಾಗ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ತನ್ನ ಕಾರ್‌ಡ್ ದೊಂಕುವಾಲ್. ಬಂಗೆ ಕೆಸರ್‌ದ ಕಂಡೊಗ್ ಬೂರುವೆ. ಬಂಗಗ್ ಮಸ್ತ್ ಅಪಮಾನ ಆಂಡ್. ಪಿರ ತನ್ನ ಇಲ್ಲ್ಗ್‌ಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕುಂಟು ಬದಲ್‌ತ್‌ದ್ ಕುದುರೆ ಏರುವೆ ಅಕ್‌ಲೆನ್ ಬೆರಿ ಪತ್ತುವೆ. ಅಕುಲು ಬುಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಮುಟ್ಟುದ್ ಪೂರ ಕುಂಟುಲೆನ್ ದೆತೊನೊಂದು ಕಾಸ್ ಕೊರುಪಾಂದಾನಾಗ ಬೈರೆ ಅಡೆಗ್ ಮುಟ್ಟುವೆ. ಕಾಸ್ ಯಾನ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಂಡ ಅವೆನ್ ಅಕುಲ್ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕಲಾ ಬೈರಗ್ ಅಪಮಾನ ಆಂಡ್. ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನ್ ಪಡೆಪಿನ ಆಯೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊ ವಿಫಲ ಅಂಡ್.

ಬಗೆಬಗೆಟ್ ಅಪಮಾನ ಅನುಭವೊ ಮಲ್ತಿನ ಬಂಗೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ತನ್ನ ಕೆಲಸದಕ್‌ಲೆಡ, ಅಕ್‌ಲೆನ ದಂಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟ ಪೊಣ್‌‌ತ್‌ದ್ ದಾರಾಮುನ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಲೆತ್ತೊಂದು ಬಲೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಜ್ಞೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಅಂಚೆನೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತಿನ ದಾರಾಮುಡ ಬಗೆ ಬಗೆಟ್ ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನು ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕೇನುವೆ. ದಾರಾಮು ಆಪುಜಿಂದೆ ಪನ್ಪೆ. ಕೋಪೊಡ್ ಬಂಗೆ ದಾರಾಮುನ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕುಂಟು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗುದ್ದೆರೆ ಕೆಲಸದಕುಲೆಡ ಪನ್ಪೆ.ಅಪಗಲಾ ದಾರಾಮು ಒಪ್ಪಿಜೆ. ಪರಿದಿನ ಕಂಬೊಳಿನ್ ಮೈಕ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಲ್ಲಕೊಜಂಗೆಡ್ ಸಾದಿಡ್ ಒಯಿಪುಲೆ ಪನ್ಪೆ. ಅಯಿಕ್‌ಲಾ ದಾರಾಮು ಬಗ್ಗುಜೆ. ಆನೆದ ಕಾರ್‌ಗ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್, ಕುದುರೆದ ಚಾಟಿಡ್ ಆಕೆರೆ ಪನ್ಪೆ. ಮುಲ್ಲಾಣಿ ಪಡಿಟ್ ಜೆಪುಡಾದ್ ಏದೆಕ್ ತಾರಾಯಿಡ್ ಆಕೆರೆ ಪನ್ಪೆ. ಆಯೆನ ಮುಂಡೊನ್ ಕತ್ತಿಡ್ ಸಮಾ ಕೆತ್ತ್‌ದ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ನುಪ್ಪು ಕೊರಿಯೆರೆ ಪನ್ಪೆ. ಆಂಡಲಾ    ಪತ್ತಿನ ಹಟೊನು ದಾರಾಮು ಬುಡ್ಪುಜೆ.

ಅಪ್ಪೆ ದಾರಾಮುನು ಕಾತ್‌ದ್ ನನಲಾ ಬರಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಸ್ಥಿತಿ ಗಂಭೀರ ಉಂಡುಂದು ಎನ್ನ್‌ದ್ ಬೈರ ಬಂಗಗ್ ಓಲೆ ಬರೆದ್ ಕಡಪುಡಿಯಲ್. ಓಲೆ ಓದಿನ ಬೈರ ಬಂಗೆ ದೆಯ್ಯಕ್ಕುಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಪಿನ ಮನಸ್ಸುಪ್ಪೆರೆಲಾ ಯಾವು ಎನ್ನಿದ್ ದಾರಾಮುನು ಬುಡ್ಪೆ. ಬಂಗೆ ದಾರಾಮುಗ್ ಕೊರಿನ ಹಿಂಸೆನ್ ಅಪ್ಪೆ ಕೇಡ್ಂದ್ ಅಯಗ್ ನನೊಂಜಿ ಓಲೆ ಬರೆಪಾಲ್, ಮದಿಮೆ ಆವೊಡಾಂಡ ಲಡಾಯಿಡ್ ಸೋಪಾವೊಡು. ಇಂದೆನ್ ಓದಿನ ಬಂಗೆ ಪೊಣ್ಣನ್ ಸೋಪಾವುನ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೆಲಸ ದಾನೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆಲ್ತ್‌ದ್ ಮನದಾನಿಯೇ ಪೋಯೆರೆ ಸಿದ್ದತೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಎಣ್ಮೂರು ಬೂಡುಡು, ಮನದಾನಿ ನೇಸರ ದೇವೆರ್ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ತೋಜಿನಗ ದಿನತ ವಿದಿಕ್‌ಲೆನ್ ದೇಯ್ಯಕ್ಕು ಮುಗಿತ್‌ದ್ ಕೆಮ್ಮೆಲೆ ಬೆರ್ಮೆರೆ ಗುಡಿಟ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ದುಷ್ಟೆ ಬೈರೆನ ತರೆ ಕಡ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ಲ. ಆಯಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಆಯುಧ ಕೊರ್ಲ.ಅಂಚಾಂಡ ಇರೆನ ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುವೆ. ನಿನ್ನ ದೈವೊಳೆಗ್ ಕೋಲ ಕೊರ್ಪೆ. ಪಂಡ್‌ದ್ ಭಕ್ತಿಡ್ ನಟ್ಟೊನುವಳ್. ವೃತ ಪತ್ತ್‌ದ್, ರಾತ್ರೆ ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲ್‌ಡ್ ಜೆಪ್ಪುವಳ್.ನಾಲನೇ ದಿನ ಪಳಪಳ ಪನ್ಪಿನ ಕತ್ತಿ, ಅಡ್ಡಣ ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪರ ಅಳೆಗ್ ಬೆರ್ಮೆರೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ರೂಪೊಡ್ ಒಲಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆತನಾಗ ಬೈರ ಬಂಗೆ ಯುದ್ಧಗ್ ಬತ್ತೆ. ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ಜರಿ ಕಂಬಿ ಕಟ್ಟ ಬಿಗಿಯಾದ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಯುದ್ದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮನ್ಪುವಾಳ್.




#Article 525: ಉಂಗಿಲೊ (525 words)


ಉಂಗಿಲೊ ಉಂಗಿಲ ಅಲಂಕಾರೊದ ಪದ್ದೊಯಿ ಆದ್ ಕೈಬಿರೆಲ್, ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಕಾರ್‌ದ ಬಿರೆಲ್ದ ಸುತ್ತ ದೀಡೊನುನ ಲೋಹದ ಒಂಜಿ ಪುರುಂಟುದ ಪಟ್ಟಿ. ಕಡಾಕಂಡಿತೊಡು ಪನ್ಪುನ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಉಂಗಿಲೊ ಒಂಜಿ ಕೈಬಿರೆಲ್ದ ಉಂಗಿಲೊ; ಕೈಗಂಟ್‌ಗ್ ಕಾಜಿಲು, ರಟ್ಟೆಪಟ್ಟಿ(ವಂಕಿ)ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರುಂಗಿಲೊಲು ಪದ್ದೋಯಿ ಆದ್ ದೀಡೊನು ಬೇತೆ ಪ್ರಕಾರೊದ ಉಂಗಿಲೊಲು.  ಉಂಗಿಲೊ ಬಿರೆಲ್ ಸುತ್ತುದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ದಂಚ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬಿರೆಲೆನ್ ಪೊರ್ಲು ತೋಜಾಯರ ಅಲಂಕಾರೊದ ಪರೆಲ್‌ಲೆನ್ ದೀಡೊನ್ಪೆರ್. ಬಿರೆಲ್ದ ಪೊರ್ಲುನು ನನಾತ್ ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುನ ಅಲಂಕಾರಿಕ್ ಪದ್ದೋಯಿ ಉಂಗಿಲೊಂದು ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್. ನಾನೊಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ಪನ್ಪುನೆ ಪಂಡ ಕೆಬಿತ ಓಲೆ, ಮಣಿಕಟ್ಟ್, ತೋಳು ಉಂಗಿಲೊ ಇಂದೆಕ್ಲಾ ಉಂಗಿಲೊಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ಕಾರ್‌ದ ಉಂಗಿಲೊ, ಕೈತ ಉಂಗಿಲೊ, ಮದ್ಮೆದ ಉಂಗಿಲೊ, ನಿಜತ್ತ ಉಂಗಿಲ, ಕಲ್ಲ್‌ದ ಉಂಗಿಲ,
ಕಾರ್‌ದ ಉಂಗಿಲ ಪೊಂಜೋವುನಕುಲು ಮಾತ್ರ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೈಯಿತ್ತ ಉಂಗಿಲ ಮಾತೆರ್‍ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಮದ್ಮೆಗ್‍ ಪಾಡುನ ಉಂಗಿಲ, ಉಂಗಿಲ ಪಂಡ್ಂಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು.

ಕಾಜಿ, ಭುಜೊ/ಪುಗೆಲ್, ರತ್ನೊದ ಉಳಿತ ಮೋರೆ, ಹವಳ ಅತ್ತಂಡ ರತ್ನೊಲು

ಉಂಗಿಲೊಲೆನ್ಗು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಲೋಹೊಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಅಂಡ ಅವೆನ್ ಒವ್ವೇ ವಸ್ತುಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಲೋಹ, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್, ಕಲ್ಲ್, ಮರ, ಎಲು, ಕುಪ್ಪಿ, ಅತ್ತಂಡ ರತ್ನ. ಅಯಿಟ್ ಪರೆಲ್ ಅತ್ತಂಡ ಪರೆಲ್‌ಲೆನ್ ಸೇರದ್ ವಜ್ರ, ಮಾಣಿಕ್ಯ, ನೀಲಮಣಿ ಅತ್ತಂಡ ಪಚ್ಚೆದಂಚಿನ ಒಂಜಿ ರತ್ನೊನು ದೀಡ್ಬೆರ್.  

ಪಿರಾಕ್‍ದ ಇತಿಹಾಸೊನು ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟೊ ಆಂಡಲಾ ಉಂಗಿಲೊನು ಕೊರ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ದೆತೊನುನ ಪದ್ಧತಿ ಸುಮಾರ್ ೬೦೦೦ ವರ್ಸೊದಾತ್ ಪರತ್ತ್.

೨೫೦೦ ವರ್ಸೊ ಪಿರವುದ ಬಿರೆಲ್‌ದ ಉಂಗಿಲೊಲು ತಿಕುಂಡು.  ಉಂಗಿಲೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಟ್ ಸಿಗ್ನೆಟ್ ಉಂಗಿಲೊಲು ಸೇರ್ದೊ.  ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿನ್ ಪತ್ತೆ ಮಾಲ್ತ್‌ದಾತ್ಂಡ್. ಈಜಿಪ್ಟ್ದ ಇತಿಹಾಸೊ ಪರತ್ ನಾಗರಿಕೆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಿರೆಲ್‌ಲೆಗ್ ಉಂಗಿಲೊನು ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಅಯಿಟ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಸ್ಕಾರಬ್ ವಿನ್ಯಾಸೊ ರೂಪು ಆಯಿನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅಂಶೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಎಚ್ಚದ ವಿನ್ಯಾಸದೊಟ್ಟುಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮಧ್ಯಮ ರಾಜ್ಯೊಡು ಉಂಗಿಲೊ ಎಚ್ಚ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಆಂಡ್  ಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಕಾಲೊಡು ಕಂಚಿಡ್ದ್ ಬೊಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಅಳವಡಿಕೆ ಬದಲಾಪುನಂಚ ಮಾಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಕಾಲೊಡು ದಿಂಜ ವಿಸೇಸೊ ವಿನ್ಯಾಸೊ ಕೆತ್ತನೆದ ಸಧನೊನು ಸುತ್ತುನ ಸೂತ ಕೊಡಿನ್ ಸೆರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲಕ್ರಮೊಟು ರತ್ನೊದ ಉಳಿತ ಮೋರೆಲು ಹೆಚ್ಚಾದ ಉರುಂಟಾಯಿನ ರೂಪೊಗು ತಿರ್ಗ್ಂಡ್.

ಉಂದು ಒಂಜಿ ದಪ್ಪೊದ ಆಕೃತಿಡ್ ಆಯಿನವು. ಉಂದು ನೇರವಾದ್ ವಂತೆ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್ ಪೊಲಬುಡುಂಡು. ಕೆತ್ತ್‌ನ ಕೆತ್ತಿದಾಕಾರೊದ ರತ್ನೊ ಉಲಯಿ ಬಾಗೊಡು ಸುತ್ತುದ ಉಂಗಿಲೊ ವಸ್ತುಲೆ ಮಿತ್ತ್ ಒಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಉಂಗಿಲೊಲೆನ್ ಆಧುನಿಕ ಆಭರಣಾಕಾರೆರೆ ಮೂಲಕ ರೋಮನ್ ಉಂಗಿಲೊಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ರೋಮನ್ ಉಂಗಿಲೊಲು ಕ್ರಿ.ಶ ೩ನೇ ಬುಕ್ಕೊ ೪ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಹೆಚ್ಚ ಪರಡ್‌ದಿತ್ತ್‌ಂಡ್.

ಸಾಯ್ಬೆರೆನ ಅನುಕರಣೆಡ್ ಕೆಲವು ಸಾಯ್ಬೆರ್ ದೀಡುನ ಉಂಗಿಲೊ

ಈ ರಿಂಗ್‌ನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜನೊಕ್ಲು ಅಕ್ಲೆನ ಜಲ್ಮೊ ಜಾಗೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ದೀಡುನ ಸಂಗಾತಿನ ಪುಟ್ಟೂರ್‌ದೊಟ್ಟುಗೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ದೀಡುನೆಡ್ದಾರೊ ಅಯಿನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೆಲ್ಪುದ ಸರಳ ಉಂಗಿಲೊಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಉಂಗಿಲೊನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುದೊಟ್ಟುಗೆ ಹೊಂದಿಸವೊಲಿ. ಕೆಲವು ಜತೆಕುಲು ಮದಿಮೆದ ವರ್ಸೊದ ತಿಂಗೊಲು ಅತ್ತಂಡ ಬೇತೆ ನೆಂಪುಗಾತ್ರೊ ಕಲ್ಲ್‌(ಹವಳ)ಲೊಟ್ಟುಗೆ ಹೊಂದಿಸದ್ ಪುಟ್ಟೂರುಡೆ ಪಾಡ್ಬೆರ್. ಈ ಉಂಗಿಲೊದ ಶೈಲಿ ದಿಂಜ ಪುರಾತನೊ ಬುಕ್ಕೊ ಆಂಜೋನಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ದೀಡ್ಬೆರ್. ದಿಂಜ ಬಣ್ಣೊದ ಪರೆಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮೃತಶಿಲೆ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಪಟ್ಟೆದ ಮೂಜಿ ಆಯಾಮೊದ ಪರಿಣಾಮೊನು ಉಂಡುಮಲ್ಪುಂಡು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದೇವತೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ರೋಮನ್ ಸೈನಿಕೆರ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಗೊಬ್ಬುದ ಉಂಗಿಲೊ ವೃತ್ತಿಪರ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಗೆಲ್ತ್‌ನ ತಂಡೊಲೆ ಸದಸ್ಯೆರೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮೇರಿಕದ ಕೋಲಜಿದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಗ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಉಂಗಿಲೊ. ಇಂದೆಟ್ ಉತ್ತೊಮೊ ಪಂಡ ಸೂಪರ್ ಬಾಲ್‍ ಉಂಗಿಲೊ ಬುಕ್ಕೊ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರಿಸ್ ಉಂಗಿಲೊ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್‍, ಬೆಸ್‍ಮೆಟ್‍ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೊಬ್ಬುಲೆದ ಕೂಟೊಲೆಡ್‌ ಒಂಜಾಯಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್/ಸರಣಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್‍ ಉಂಗಿಲೊ ಕೊರ್ಪುನೆ.

ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಿಚ್ಚಯೊಡು ಪೊಣ‍್ಣು-ಆಣ್ ದೀಡೊನುನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿದ ಒಂಜಿ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಉಂಗಿಲೊ. ಇಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮದುಮೆದ ಮಂಟಪೊಡು ದೀಡುನೆ. ಈ ಉಂಗಿಲ್ ಕರಿನ ಶತಮಾನೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಮಗಳೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪದ್ಧತಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.

ಪದವಿದ ನೆಂಪುಗಾತ್ರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಬುಡುತ್ ಪೋಪುನ ಜೋಕುಲು ಇಂದೆನ್ ದೀಡೊನ್ಬೆರ್.

ಈ ಉಂಗಿಲೊನು ಮಲ್ಲ ಜೂವೊದ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ದೀಡ್ಬೆರ್. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ ಪರೆಲ್‌ನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದ್ದೋಯಿದ ಉಂಗಿಲೊ. ಇಂದೆನ ಉನಸ್‌ದ ಉಂಗಿಲೊಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  

ಉಂದು ಸ್ವೀಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್  ದೀಡುನ ಒಂಜಿ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಉಂಗಿಲೊ.

ಸಂಗಾತಿನೊಟ್ಟುಗು ನೆಂಪು ಒರಿಪ್ಪಾಯರ ಸೂಚಿಸವುನ ಉಂಗಿಲೊ. ದಾಂಪತ್ಯೊ ಜೀವನೊ ಸುಖವಾದಿಪ್ಪಡ್ಂದ್ ಬಯಕುನ ಒಂಜಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿದ ಉಂಗಿಲೊ. ಉಂಗಿಲೊಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಆಯಿನ ಅಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಮಹತ್ವೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮದಿಮೆದ ಉಂಗಿಲೊ, ಉಂಗಿಲೊದ ಬಿರೆಲ್‍ದ ಉಂಗಿಲೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನ್ ದೀಡುನಕುಲು ಮದಿಮೆ ಆತೆರ್ಂದ್ ಸೂಚನೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಲೋಹಡ್ದ್ ತಯಾರಾದಿಪ್ಪುಂಡು.

ಪಿರಾಕ್‌ದ ಉದಾರ್ಮೆಡ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. ಮದಿಮೆದ ಉಂಗಿಲೊ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಪ್ರಾಕ್‌ದ ರೋಮನ್ನೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರೀಕೆರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಪುಗರ್ತೆಗ್ ಕೊರ್ತೆರ್ಂದ್ ಗುರ್ತೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಪ್ರಾಕ್‌ದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ನ ಯುರೋಪ್‌ಡ್ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೊಡು ಇತ್ತೆ ಪರಡ್‌ದ್ಂಡ್. ಮದಿಮೆದ ಉಂಗಿಲೊ ಎಡ ಅತ್ತಂಡ ಬಲ ಬಿರೆಲ್ದ ಉಂಗಿಲೊ ಬಿರೆಲ್ಗ್ ದೀಡುನ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಕ್ರಮೊ.




#Article 526: ಗೆಜ್ಜೆ (129 words)


ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಕಾರ್‌ಗ್ ಪಾಡುನ ಒಂಜಿ ಪದ್ದೊಯಿಯೇ ಗೆಜ್ಜೆ.

ಪೊಂಜುವುಮಹಿಳೆನಕುಲೆನ ಅಲಂಕಾರದ ಸಾಧನೊಲೆಡ್ ಕಾರ್‌ದ ಗೆಜ್ಜೆಲಾ ಒಂಜಿ. ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಅಕುಲೆನ ಮುದ್ದಾಯಿನ ಕಾರ್ಕಾಲುಲೆಗ್ ಪಾಡುನ ಕಾರ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಶಬ್ದ  ಇಲ್ಲ್ಮನೆದಿಂಜ  ದಿಂಜಿದ್‍ ಉಪ್ಪುಂಡು ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆರ್ದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ಲಕ್‍ಲ್‍ನಡೆ ಮುಟ್ಟಲಾ ಕಾರ್ ಗೆಜ್ಜೆನ್ ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಬಯಕುನ ಉಂದು ಇಂಜಿ ಅಲಂಕಾರಕ ಸಾಧನ. ಭಾರತದ ಪೋಂಜೊವುನಕುಲೆನ ವಿಧ ವಿಧತ ಪದ್ದೆಯಿಆಭರಣಲೆಡ್ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಒಂಜಿ.ಪೊಂಜೊವು ನಾರಿ ತನ್ನ ಶೃಂಗಾರಗ್ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಕೊರ್ಪಲ್.
ಭಾರತೀಯ ಪೊಂಜೊವುಮಹಿಳೆನಕುಲೆನ ಸೌಂದರ್ಯಪೂರಕ ಪದ್ದೆಯಿಆಭರಣಲಾಯಿನ ಬೊಟ್ಟು, ಕುಪ್ಪಿದ ಕಾಜಿ, , ಓಲೆ, ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಪೊರ್ಲವುನೆತ ಶೃಂಗಾರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಾಧನೊಲು ಪೊಂಜೊವುಮಹಿಳೆನಕ್‍ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಪ್ರಿಯವಾಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುನಾರಿನ ಪೊರ್ಲುಸೌಂದರ್ಯನು ನನಲಾತ್ ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನವು. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಲೆಡ್ ಕೆಲವೆರೆಗ್ ದಪ್ಪವಾಯಿನ ಗೆಜ್ಜೆ ಇಷ್ಟ ಆಂಡ ನನ ಕೆಲವೆರೆಗ್ ತೆಳುವಾರಿನ ದಿನ್ನ ಇಂಜಂದಿನ ಗೆಜ್ಜೆ ಇಷ್ಟ ಆವುಂಡು.

ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿರ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ, ಕೈಕ್ ಪಾಡುನ ಬಲೆ ನ್  ಪಾಡುನೆರ್ದ್  ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಪ್ರಯೋಜನೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಲಾಭದಾಯಕಲಾ ಅಂದ್. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ನಮ್ಮದೇಹವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುದಲ್ಲದೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಕಂಪನಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಶಬ್ದ ಕಾಲಿನ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.




#Article 527: ಅಂಬಿಕಾ ಸೋನಿ (278 words)


ಅಂಬಿಕಾ ಸೋನಿ (ಪುಟ್ಟು ೧೩ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೨) ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಭಾರತೊದ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಆರ್ ಮಾಹಿತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್. ಆರ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಡ್‍ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಯಿನ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಸಂಗಾತಿ ಉದಯ್ ಸಿ. ಸೋನಿ ಹೊಸದಿಲ್ಲಿಡ್ ವಾಸೊಡುಲ್ಲೆರ್. 

ಅವಿಭಜಿತ ಪಂಜಾಬ್‌ದ ಲಾಹೋರ್‌ಡ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೪೨ಡ್ ಗೋವಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆದಿತ್ತ್‌ನ ನಕುಲ್ ಸೇನ್ ವಾಡ್ವಾ ದಂಪತಿಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.  ಅಂಬಿಕಾ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ದ ವೆಲ್ಹಾಮ್ ಪೊಂಜೋಕ್ಲೆನ ಸಾಲೆಡ್ ಓದಿಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಎಂ.ಎ. ಪಡೆತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ದ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಕೈಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಸುಪೀರಿಯೋರ್ ಎನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಫ್ರಾಂಕೈಸ್, ಕ್ಯೂಬಾದ ಹವಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಕಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ೧೯೬೧ಡ್ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಉದಯ್ ಸೋನಿಯೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.

ಅಂಬಿಕಾ ಸೋನಿಯೆರ್ ೧೯೬೯ಡ್ ಆರೆನ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಪ್ರಾ, ೧೯೬೯ಡ್ ಪಕ್ಷ ವಿಭಜನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯೆರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊಗು ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ತೆರ್.  ಭಾರತೊದ ವಿಭಜನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ಅಮೃತಸರೊದ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ನೇಮಿಸನಗ ಸೋನಿ ಗಾಂಧಿಯೆರೆ ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಪರಾತ್ ದೋಸ್ತಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಆರೆನೊಟ್ಟುಗೆ ದಿಂಜ ನಿಕಟವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ೧೯೭೫ಡ್ ಆರ್ ಭಾರತೀಯ ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಆರೆನೊಟ್ಟುಗೆ ನಿಕಟವಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್.  ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೬ಡ್ ಆರ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೧೯೯೮ಡ್ ಆರ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಯೆರ್. ೧೯೯೯ಡ್ದ್ ೨೦೦೬ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಂತೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಜನವರಿ ೨೦೦೦ಡ್ ಆರ್ ನಾನೊರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೦೪ದಾನಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಜುಲೈ ೨೦೦೪ಗ್ ಆರ್ ಪೆರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೨೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೬ಡ್ದ್ ೨೨ ಮೇ ೨೦೦೯ಗ್ ಆರ್ ಯುಪಿಎ(I) ಸರ್ಕಾರೊದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ೨೨ ಮೇ ೨೦೦೯ಡ್ದ್ ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೨ಗ್ ಆರ್ ಯುಪಿಎ(II) ಸರ್ಕಾರೊಡು ಮಾಹಿತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ರಡ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕೊಲು ಇಂದೆಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾದ್ ಪಾತೆರುವೊ. ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ವಿಥೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್ ಸಮೂಹೊದ ವಿಶ್ವ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೨೦೧೨ಡ್ ಭಾರತೊಡು ೧೭೯ಡ್ ೧೩೧ನೆ ಸ್ತಾನೊಡು ಉಂಡು.  ಉಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಲು ಪನ್ಪುನ ವಿಭಾಗೊಡು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆತ್ಂಡ್.  ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ೨೦೧೨ಡ್ ಭಾರತೊ ೧೯೭ಡ್ ೮೦ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡುಂಡು.  ಉಂದು ಭಾಗಶಃ ಉಚಿತ ವಿಭಾಗೊಡು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆತ್ಂಡ್‍.  ನಿಯಂತ್ರಕೆರ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮುಕ್ತ ಭಾಷಣೊಗು ಬಿಗಿಯಾಯಿನ ಸಾದಿನ್ ಪಾಡುನ ಬಗೆಟ್ ಗಂಬೀರ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸವೊಡು ಪಂಡೆರ್.




#Article 528: ನೆಕ್ಲೇಸ್ (435 words)


ನೆಕ್ಲೇಸ್ ಕಂಟೆಲ್‌ಗ್ ದೀಡುನ ಪದ್ದೇಯಿ.  ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ನರಮಾನ್ಯರ್ ಅಲಂಕಾರೊಗಾದ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಅಕುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಧಾರ್ಮಿಕ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ಅತ್ತಂಡ ಸಾವು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಉದ್ದೇಸೊಗಾದ್ ಅಂಚನೆ ಸಂಪೊತ್ತು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಥಾನಮಾನೊದ ಸಂಕೇತ ಆದ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಅವೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಲೋಹೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ನೆಕ್ಲೇಶ್ ಮಾಲೆದ ಮುಕ್ಯ ಅಂಶ ಪಂಡ ಕಂಟೆಲ್‌ಗ್ ಸುತ್ತೊನುನ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸರಪಳಿ ಅತ್ತಂಡ ಬಲ್ಲ್.  ಇಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ‍್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ಲಾಟಿನಂದಂಚಿತ್ತಿನ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹೊಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ತ.  ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ ಮಾಲೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವಸ್ತುಲು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಇಂದೆಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೆಂಡೆಂಟ್‌‌ಲು, ಲಾಕೆಟ್‌‌ಲು, ಉರ್ಕುಲು, ಶಿಲುಬೆಲು ಅಂಚನೆ ವಜ್ರ, ಮುತ್ತು, ಮಾಣಿಕ್ಯ, ಪಚ್ಚೆ, ಗಾರ್ನೆಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ನೀಲಮಣಿದಂಚಿತ್ತಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಲು ಸೇರ್ದಿತ್ತೊ.  ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ ವಸ್ತುಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಅನೇಕೊ ವಿಸಯೊಲೆಗ್ ಗಳಸುವೆರ್. 

ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವೊಡು ಜನಕ್ಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಲು, ಚಿಪ್ಪುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸಸ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಅಂಚಿತ್ತಿ ಪರಿಸರೊದ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಾಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಆಂಡ ಕಂಚಿದ ಯುಗೊಡ್ದ್ ಪದ್ದೋಯಿಲು ಪೂರ್ವ-ಲೋಹೊದ ಅಲಂಕರೊ ಆದ್ ಬದಲಾಂಡ್. ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಸುರುಕು ಪಿರಾಕ್ ದುಂಬುದ ಮೂರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬುಡ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಸುರುಟು ಯುರೋಪುಡ್ ರಚಿಸಯೆರ್. 

ಪಿರಾಕ್‌ದ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾಡ್, ಸಿಲಿಂಡರ್ ಮುದ್ರೆಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್  ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ದೋಯಾದ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌ಡ್, ಮಾಲೆಲೆನ್ ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್, ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿ, ಅಗೇಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಗಾರ್‌ಡ್ದ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ್‌ನೆ, ಇಂದೆನ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಪಳಿ ಆದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಸುಮೇರಿಯನ್ನೆರ್ ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ್ಳಿ, ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್‌ಡ್ದ್ ಮಾಲೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್, ದಿಂಜ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆ ಮಾಲೆಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.   ಮಿತ್ತ ವರ್ಗೊದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರ್ ಕಂಟೆಲ್ಗ್ ಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾವುದ ಉದ್ದೇಶಗಾದ್ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ಕಂಟೆಲ್ದ ಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕುಪ್ಪಿ, ಕರ ಬುಕ್ಕೊ ಟೊಲ್ಲಾಯಿನ ಮಣಿಡ್ದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ವಿದೊ ವಿದೊತ ಬಿಲೆ ಇತ್ತಿನ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಮಣಿಕ್ಲೆ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಬಂಗಾರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೈಲಿದ ದೈಕುಲು, ಪ್ರಾಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಿರ್ಮಿಕೀಟೊಲೆ ಆಕಾರ ಆದ್ ರೂಪೊ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಉರ್ಕುಲೆನ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ ಆದ್ಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕ್ರೀಟ್‌ಡ್ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಮಾಂತ ವರ್ಗೊದಕುಲಾ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರೈತೆರ್ ಅಗಸೆ ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆ ದೀಡೊಂಡ ಶ್ರೀಮಂತರ್ ಅಗೇಟ್, ಮುತ್ತು, ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್, ಅಮೆಥಿಸ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಸ್ಫಟಿಕದ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಜೊತೆಟ್ ಪಕ್ಕಿಲು, ಪ್ರಾಣಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ನರಮಾನ್ಯನ ಆಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಪೆಂಡೆಂಟ್‌ಲೆ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.
  

ಪಿರಾಕ್‌ದ ಗ್ರೀಸ್ ದೇಸೊಡು ರಿಪೌಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲೇಪೊದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಿಗೆಲೆನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಮಾಲೆಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಈ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ನೀಲಿ ಅತ್ತಂಡ ಪಚ್ಚೆ ಎನಾಮೆಲ್ಡ್ ರೋಸೆಟ್‌ಲು, ಪ್ರಾಣಿಲೆ ಆಕಾರೊಲು ಅತ್ತಂಡ ಹೂದಾನಿ ಆಕಾರೊದ ಪದಕೊ(ಪದ್ದೋಯಿ)ಡ್ದ್ ಅಲಂಕಾರೊ ಆವೊಂದಿತ್ತ್‌ಂಡ್.  ಇಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬರಿಟ್(ಅಂಚು) ವಿವರಿಣೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಬಿನ್ನೆರೆನ್ ಎದ್ಕೋನ್‌ನಗ ಪರಿಮಳೊದ ನೀರ್(ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ)ದ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೆದೊಟ್ಟುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಉದ್ದೊದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಪೊಲಿಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತ್‌ನೆ.  ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಪೊರ್ತುಡು ಪೊಸ ಅಂಸೊಲೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸರ ಆಂಡ್.  ಪಾಲಿ-ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ತುಂಡುಲೆಗ್ ಬಣ್ಣೊದ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಸೇರಾದ್, ಪ್ರಾಣಿ-ತರೆ ಫಿನಿಯಲ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬರ್ಚಿ ರೂಪೊದ ಅತ್ತಂಡ  ಮೊಗ್ಗು ಆಕಾರೊದ ಪೆಂಡೆಂಟ್‌ಲೆನ್ ಸರಪಳಿಲೆಡ್ದ್ ನೇಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್ನೆರ್ ಪರೆಲ್‌ದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೇಷನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಇಂದೆಟ್ ಬಣ್ಣೊದ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕುಪ್ಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಫೈನ್ಸ್ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಯೆರೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಪ್ರಿರಾಕ್‌ದ ರೋಮ್‌ನಡ್  ರೋಮನ್ ಗಣ್ಯರ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತಿನ ಅನೇಕ ರೀತಿದ ಪದೋಯಿದ ಮಾಲೆಲು ಉಂಡು. ವಿದೇಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ಅಲಂಕರ ಆಯಿನ ಬಂಗಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಳ್ಳಿ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್.  ಅಂಬರ್, ಮುತ್ತು, ಪದ್ಮರಾಗ, ನೀಲಮಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಜ್ರದ, ಮುತ್ತುದ ಬಲ್ಲ್‌ಲು, ಕೂಲಿದ ಕವಚೊದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾರ್‌ದ ಫಿಲಿಗ್ರೀನ್‌ಡ್ ಹೊಂದಿಸಯಿನ ಮೆನ್ಕುನ ಕಲ್ಲುಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.   ದಿಂಜ ಮಲ್ಲಡ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಆಮದು ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್.  

ಬುಕ್ಕೊದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು, ಅನಾಗರಿಕ ಆಕ್ರಮಣೊ ಅನುಸರಿಸದ್, ಬಣ್ಣೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊರ್ಲುದ ಪದ್ದೋಯಿಲು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯೊ.  ಬೈಝೆಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಯುಗೊಟ್ ಮುತ್ತುಲೆ ಬಲ್ಲ್‌ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಉಬ್ಬು ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಪಳಿಲು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಆಂಡ ಪೊಸ ತಂತ್ರೊಲೆ ಮಿಂಚಿಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಪ್ರಧಾನೊದ ರತ್ನೊದ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆ ಹೊಂದ್‍ನ ಮಾಲೆಲೆಗ್ ಅನು ಮಲ್ತ್‌ಕೊರಿಯೊ. ಸುರುತ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಯುಗೊ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪದ್ದೋಯಿಗ್ ಬದಲಾಂಡ್.  ಅವು ಪೊಸ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರೊನು ತೋಜಾಂಡ್. 




#Article 529: ಗಾಯತ್ರಿ ನಾವಡ (103 words)


ಗಾಯತ್ರೀ ನಾವಡೆರ್ ಸ್ತ್ರೀವಾದ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶೆ, ಜಾನಪದ ಸ೦ಗ್ರಹ, ಅನುಭಾವ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಇಂಚಿತ್ತ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಸಂಶೋಧಕಿಯಾದ್ ಬೆನ್‌ತಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಮೆರ್‌ನಲಾ ಉಂಡು.೧೯೭೫‌ಡ್ ಎ.ವಿ.ನಾವಾಡೆರ್ ಮೆರೆನ ಬುಡೆತಿ. 'ಜೀವಿ' ಪನ್ಪಿನ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನಗನೆ ಲೇಖನ, ಕವಿತೆಲೆನ್ ಬರೆಯೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೋಟೇಶ್ವರ್‌ಡ್ ಅಗೊಸ್ಟ್ ೭,೧೯೫೪‌ಕ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ ಕೋಟೇಶ್ವರ, ಅಪ್ಪೆ ಕಮಲಮ್ಮ. ನಾಲ್ ಜನ ಆನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ ಜನ ಪೊನ್ನು ಜೋಕ್ಲೆಡ್ ಕಡೆತಾರ್ ಗಾಯತ್ರೀ ನಾವಡೆರ್.

ಮೇರ್ ಬಿ.ಎ ಪದವಿದಾರೆರ್. ಬಿ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದ್ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ೧೯೮೮ಡ್ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೊಂಡೆರ್.'ಕರಾವಳಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ನೆಲೆಗಳು' ಪನ್ಪಿನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧೊಗು ಗುಲ್ಬರ್ಗ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಸಿರಿಪಂಥ: ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ - ಸಮಾಜೋ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ' ಮಹಾಪ್ರಬಂಧೊಗು ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯೊಂದೆರ್.

ಮೇರ್ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧೊಲೆನ್, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ವಿಮರ್ಶೆ, ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.




#Article 530: ಕೆಬಿತ ಓಲೆ (291 words)


ಓಲೆ ಪದೊ ಒಲಿ ಪನ್ಪುನ ಪದೊಡ್ದ್ ಉಂಡಾಯಿನೆ.  ಒಲಿ - ತಾರಿದ ಮಡಲ್.  ತಾರಿದ ಮಡಲ್‌ಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಪದ್ದೇಯಿ.  ಉಂದು ಕೆಬಿತ ತಟ್ಟ್‌ಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಕೆವಿತ ಪಿರವುದ ಬಾಗೊಡ್ದ್‌ ಕುತ್ತ್‌ದ್ ಕೆಬಿಕ್ ದೀಡುನ ಒಂಜಿ ಪದ್ದೇಯಿ.  ಓಲೆಲೆನ್ ಆಣ್ ಅತ್ತಂಡ ಪೊಣ‍್ಣು ಬಾಲೆಗ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡುವೆರ್.  ಎಲ್ಯ ಬಾಲೆಗ್  ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊತಾನಿ ಕೆಬಿಕುತ್ತುನೆ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಪೊಣ‍್ಣು ಬಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾಂತ ಧರ್ಮೊದಕುಲುಲಾ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುವೆರ್.  ಓಲೆಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಲೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಾಗರಿಕತೆಡ್ ಜನೊ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಕೆವಿತ ಪಾಲೆನ್ ಬುಡುದ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆ.  ಬೇತೆ ಜಾಗೆಡ್ ರೂಕ್, ಟ್ರ್ಯಾಗಸ್, ಪನ್ಪುನ ಕೆಬಿತ ಪಿದಯಿದ ಸುತ್ತೊಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ.  ನಮೊನ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಕೆಬಿತ ನರಂಬು ಬುಡ್ದ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆ.  ಕೆಬಿತ ನರಂಬುಗು ಕುತ್ತ್ಂಡ ಬೇಕೊ ಗುಣಾಪುಜಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಅಂಚಾದ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಆಚಾರಿಕೊಟ್ಟಯಗ್ ಪಾದ್ ಅತ್ತಂಡ ಆಚಾರ್ಲೆನ್ ಇಲ್ಲಗೇ ಲೆಪ್ಪದ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆ.  ಸರಳ ಪದವಾಯಿನ ಕೆಬಿಕುತ್ತುನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕೆಬಿತ ಪಾಲೆನ್ ಕುತ್ತುನೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು.   ಕೆಬಿತ ಮಿತ್ತ ಮೆಯಿಟ್  ದಾನೆಂಡಲ ತೊಂದರೆ ಇತ್ತಿನಕುಲೆಗ್ ಕುತ್ತುಬೆರ್.  ಆಣ್ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಆಂದ್ರವಾಯು ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಇಂಚ ಕುತ್ತುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.  ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಕೆಬಿ ಜ್ಞಾನೊನು ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನ ಜಾಗೆ.  ಅಂಚಾದ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಜೋಕ್ಲೆನ ಕೆಬಿ ಪಿಂಟಾವುನ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಅಯಿಡ್ದಾದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬುದ್ಧಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯೆರ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಇತ್ತೆ ಪೇಸನ್‌ಗಾದ್ ಕೆಬಿ ಮುಟ್ಟ ಕುತ್ತೊನುವೆರ್.

ಕೆಬಿತ ಓಲೆನ್  ಅನೇಕೊ ಸಂಕ್ಯೆದ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಇಂದೆಟ್ ಲೋಹ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಕುಪ್ಪಿ, ರತ್ನೊದ ಕಲ್ಲ್, ಮಣಿ, ಕಡ್ಡಿ, ಎಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಒಟ್ಟೆ ಮೂರಂದಿಲೆಕೊ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. 

ಎಲ್ಯ ಕೊಲಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ಗಣೆ(ಗುಬಟು)ಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ ತಟ್ಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ನೇಲುನ ವಸ್ತುಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟ ಪರಡ್‌ದ್ಂಡ್. ಆಕಾರೊ ಅಂತಿಮವಾದ್ ಕೆಬಿತ ಪಾಲೆ ಪರಿಯಂದೆ ಓಲೆನ್ ಪತ್ತ್ ದೀಡೊನು ಭೌತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊ ಇಪ್ಪೊಡು.  ಆಂಡ ದಿಂಜ ಕಾಲೊಗು ಮುಟ್ಟ ದೀಡೊನುನ ದಿನ್ನೊದ ಓಲೆಗುಲು ಕೆಬಿತ ಪಾಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಟ್ಟೆ ಅಗೆಲೊ ಆಪುನೆಗ್ ಕಾರಣ ಆವು.

ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆಡ್ದ್ ಮೋನೆಗ್ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡು.  ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸುತ್ತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ದ್ ಉಂದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಬುಕ್ಕೊ ಲಿಖಿತ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ದುಂಬುದ ಇತಿಹಾಸೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲಮಾನೊದವು.  ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಂಚಿದ ಉರುಂಟುದ ಓಲೆಲು ಮಿನೋವನ್ ನಾಗರಿಕತೆಡ್(ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦-೧೬೦೦) ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.  ಬುಕ್ಕೊ ಉದಾರ್ಮೆನ್ ಗ್ರೀಸ್‍ದ ಏಜಿಯನ್ ದ್ವೀಪೊದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪಜಿ ಚಿತ್ರೊಲೆ ಮಿತ್ತ್ ತೂವೊಲಿ.  ಕಂಚಿದ ಯುಗೊತ ಗ್ರೀಸ್‍ದ ಮಿನೋವನ್ ಅವಧಿಡ್ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸಿನೇಯನ್ ಅವಧಿದ ದುಂಬುಡು ಸಂಕೊದಾಕಾರೊದ ಲೋಲಕೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಉರುಂಟುದ ಓಲೆಲೆ ಶೈಲಿ ರೂಢಿಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಆಂಜೋನಕುಲು ಓಲೆಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತ್‌ನ ದುಂಬುದ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊನು ಪಿರಾಕ್‌ದ ಪರ್ಷಿಯಾ ಪರ್ಸೆಪೋಲಿಸ್‍ನ ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಡು ತೂವೊಲಿ.  ಅರಸು ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಒರಿದಿಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ಗೋಡೆದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ಆಯಿನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಸೈನಿಕೆರ್ ಕೆತ್ತ್‌ನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಓಲೆನ್ ದೀಡುನೆನ್ ತೋಜ್ಪಾವುಂಡು.

ತುಳುಟು ಓಲೆದ ಬಗೆಟ್ ಗಾದೆಲಾ ಉಂಡು.




#Article 531: ನೀನಾ ಸಿಬಲ್ (390 words)


 

ನೀನಾ ಸಿಬಲ್ (೧೯೪೮-೨೦೦೦) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬರಹಗಾರ್ತಿ. ಇಂಬೆರ್ ಬರೆಯಿನ ಕಾದಂಬರಿ ಯಾತ್ರಾ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆದ ಕಾದಂಬರಿಲೆಗ್ ಬಹುಮಾನ ವಿಜೇತರಾತೆರ್,  ಅಂಚನೆ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ಸೇವೆಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದೆರ್. 

ನೀನಾ ಸಿಬಲ್ ಇಂಬೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಭಾರತೊದಾರ್.  ಅಪ್ಪೆ ಗ್ರೀಕ್‌ದಾರ್ಗೆ  ಪುಣೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.  ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ(ಮಿರಾಂಡಾ ಹೌಸ್‌) ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಎಂ.ಎ. ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಅಲ್ಪ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾದ್ ಬೆಂದೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಕಾನೂನು ಪದವಿಗ್ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯೆರ್ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ತೆರ್.  ೧೯೭೨ಡ್ ಸಿಬಲ್ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ಸೇವೆಗ್ ಸೇರೊಂಡರ್ ಬುಕ್ಕೊ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರೊದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ/ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಬೇಲೆ ಸುರುಮಾಲ್ತೆರ್.  ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾತೆರೊಂದು  ಆಳವಾಯಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಘಾತ ಗ್ ಆಯೆಂದ್ ಪಂಡೆರ್ಹೇ.    ಕೈರೋ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ದ ಉಪ ಮಹಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಯಿದ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊ ಸೇರ್‌ಯೆರ್. ೧೯೯೨ಡ್ ಆರ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ/ಯುನೆಸ್ಕೋಗ್ ಭಾರತೊದ ಖಾಯಂ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಆಯೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ೧೯೯೫ಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗ್ ಪೋದ್ ಅಲ್ಪದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಚೇರಿದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದಿತ್ತೆರ್.  

ಆರ್ ವಕೀಲ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕಾರಣಿ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ ಆರೆನ್ ಮದುವೆ ಆಯೆರ್, ಆರೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು.  ಇರ್ವೆರ್ ಸಂಗಾತಿಲು ಇಚ್ಛೆದ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಅನುಸರಿಯೆರ್,  ಅಕ್ಲೆನ ಬಗೆಟ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಬರಹಗಾರೆ ಶಶಿ ತರೂರ್ ಪ್ರಕಾರೊ ಅಕುಲು ಖಂಡಾಂತರ ವಿವಾಹೊನು ನಿರ್ವಹಿಸದೆರ್.   ಜೂನ್ ೨೦೦೦ಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಡ್ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಡ್ದ್  ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.   ನೀನಾ ಸಿಬಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕಂಡನಿ ಕೊರಿಯೆರ್.  ಅಂಗವಿಕಲ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡಪತ್ತ್‌ದ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೊಸ ವಿದಾನೊಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುನ ವ್ಯಕ್ತಿಗ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಧಿ ಸಂಘೊ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.  

೧೯೮೫ಡ್ ಆರೆನ ಕಿನ್ಯಕತೆ ವಾಟ್ ಎ ಬ್ಲೇಜ್ ಆಫ್ ವೈಭವ ಬೂಕು ಏಷ್ಯಾವೀಕ್ ಕಿನ್ಯಕತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆನ್ ಗೆಂದ್‌ನಗ ಸಿಬಲ್ ಆರೆನ ಕಾದಂಬರಿ ಗುಮನೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಇಂದೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೯೧ಡ್ ಪ್ರಕಟವಾದ್ ಪ್ರೈಜ್ ವಿನ್ನಿಂಗ್ ಏಷ್ಯನ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಸಂಕಲನೊಡು ಸೇರಾಯರ ಆಂಡ್.  

೧೯೮೭ಡ್ ಯಾತ್ರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್.  ಒಂಜಿ ಶತಮಾನೊಗು ಹೆಚ್ಚ ಕಾಲೊ ಸಿಖ್ ಕುಟುಂಬೊದ ಜೀವನ ಕತೆನ್ ಈ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಉಂಡು. ಯಾತ್ರೆ  ಪಂಡ ಪಯಣೊ ಅತ್ತಂಡ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ.   ಕಾಲಾಂತೊಡು ಆರೆನ ಚಲನೆಲು ಯಾತ್ರೆದ ಶೀರ್ಷಿಕೆನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಂಡ್.   ಬೂಕುದ ಬಗೆಟ್ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆದ ಬಗೆಟ್ ಪಂಡೊಂದು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊದ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಂಡ  ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿನ ಮಿಡ್ನೈಟ್ ಜೋಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಲ್ತ್‌ದೆರ್.  ಲೇಕಕ ತನ್ನ ಕತೆಟ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಗಳಸ್‌ವೆ.  ಥೀಮ್‌ಲೆಡ್ ಚಿಪ್ಕೊ ಚಳುವಳಿ, ಪಂಜಾಬ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ, ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಸೊದ ಮೂಲ, ಬುಕ್ಕೊ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ನಾಯಕಿ ಹುಡುಕಾಟ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್.  ಈ ಕಾದಂಬರಿ ದಿಂಜ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ದ್ ದಿಂಜಿದ್ ತಮೆಲೊಂದುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಟೀಕಿಸದೆರ್.  ಆಂಡ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾದ್ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಉಂದು ೧೯೮೭ಗ್ ಅಲ್ಜಿಯರ್ಸ್‌ದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗಾದ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ್ ಗೆಂದ್ಂಡ್,  

ಸಿಬಲ್ ಆರೆನ ಕಿನ್ಯಕತೆಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ಗುಜಾರ್ ಮಾಲ್ನ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಲೈಫ್ ೧೯೯೧ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಕತೆಲೆನ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆ ಚಿತ್ರಣೊಡು ಹೊಂದಿಸಾದೆರ್. ಅವೆಟ್ ಕೆಲವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪುದರ್ ರೂಪ ಪಡೆದೆಂಡ್.  ಮಲ್ಗರಿ ಶೀತಲ ಸಮರೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾನ್ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸವುಂಡು.  ಉದಾರ್ಮೆಗ್.  ಈ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಲೆನ್ ರಾಜಕೀಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾದ್ ಗಳಸ್‌ಯರ ಆಪುಜಿ, ಆಂಡ ಪಾತ್ರೊಲೆ ಜೀವನ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾವನೆದೊಟ್ಟುಗು ಮೊಡೆವೊಂದುಂಡು.   ತರೆಬರವು ಕತೆತ ಜತೆಟ್ ಸಂಗ್ರಹೊ ಆಯನ ಸಾವು, ಮೀಂದುನೆ, ದಾದರಾವ್ ಆರೆನ ಮೋರೆ, ತುಪ್ಪಳ ಬೂಟುಲು, ಅಭಯಾರಣ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜ್ಞಾನೋದಯೊನುಬಯಕುನ ನರಮಾನಿ  ಬೇತೆ ಆಜಿ ಕತೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.  

೧೯೯೮ದ ಕಾದಂಬರಿ, ದಿ ಡಾಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್, ಕಾಶ್ಮೀರಡ್ ಸ್ತಾಪನೆಯಾಯಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಕತೆನ್ ಪನ್ಪುಂಡು.  ಉಂದು ಸಿಬಲ್‌ರೆನ ದುಂಬುದ ರಡ್ಡ್ ಬೂಕುಡ್ದ್ ಕಡಮೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಂಡ್, ಒರಿ ವಿಮರ್ಶಕೆ ದುಂಬುದ ಬೂಕುಲೆ ಭರವಸೆಗ್ ತಕ್ಕ ಬದ್ಕ್‌ಜಿಂದ್ ಪಂಡೆರ್.




#Article 532: ಸರಸ್ವತಿ ಭಂಡಾರಿ (152 words)


ನೂದು ವರ್ಸದ ಸರಸ್ವತಿ ಭಂಡಾರಿನ ಮೋಕೆದ ಪುದರ್ ಸರ್ಸ.

೧೯೦೯ಡ್  ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ತೆಂಕುಮನೆ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಶೆಟ್ರ್ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಮುತ್ತೂರು ಮನೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶೆಡ್ತಿ ಮೊಕ್‌ಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟುನ ನಾಲನೇ ಮಗಲ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಪರಂಪರೆದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ದನಿ.

ಸೈಂಟ್ ಸಿಸಿಲಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ಡ್ ೮ನೇ ಮುಟ್ಟ ಓದುದೆರ್.

ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತ, ಕನ್ನಡ ಪುರಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಯಕ್ಷಗಾನೊಲೆನ್ ತೂವೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅಡಿಪಾಯ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಕಾವ್ಯೊನುಲಾ ಅಬ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಕೊಡಗುಡ್ ಸರ್ಸಗ್ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ವಿಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗ್ಗೆ ನನಲಾತ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್.

ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಡ್ ಕಲ್ತ್ನ ಕೊಡ್ಲಮೊಗರು ಲಕ್ಕಣ್ಣ ಭಂಡಾರಿಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ೧೯೨೮ಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್. ಬೊಕ್ಕದ ಜೀವನ ಕೊಡಗುದ ಸೊಮವಾರ ಪೇಂಟೆಡ್, ಮೂಲು ಸಿಂಧಿ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ ಸಾಂಕಿಯೆರ್. ಮಗೆ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ  ಮಗಲ್ ಉರ್ಮಿಳಾ.

ನಾಯಿಲೆಗ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕೊರ್ಪಿನವು ಅರೆಗ್ ಕುಸಿತ ಬೇಲೆ. ಪುಸೊತ್ತುದ ಪೊರ್ತುಗು ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಎಲ್ಯ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ಬರೆಯೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಫೋಟೊಗ್ರಫಿನ್ ಹವ್ಯಾಸವಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಚ್ಚಿ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆಲಾ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪೈಂಟಿಂಗ್, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಟೆನ್ನಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಟ್ಲ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಗೊಬ್ಬುನು.

ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯದ ದಿಟ್ಟಿಗಾದ್ ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟು ಮೈಸೂರುಡು ಜೀವನ. ಯೂರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸಲಾ ಪೋಯೆರ್. ಅರೆನ ತೋಟೊಗು ಏಪಲಾ ದಸರಾ ಬಹುಮಾನ ತಿಕೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. 

ಮಹಿಳಾ ಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದುಪ್ಪುನಪಗ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಣಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆ ವಹಿಸ್‌ದಿತ್ತೆರ್. ಮೂಲು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗ್ ಜತ್ತೆರ್, ಬೈಲ್‌ಕುಪ್ಪೆಡ್ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ದಕ್ಲು ಉಂತುನ ಪೊರ್ತುಡು ಐಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಪನವು ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.
 




#Article 533: ತನ್ನಿಮಾನಿಗ (391 words)


ಉಂದು ಒಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮೂಲೊದ ಪೊನ್ನು ಭೂತೊ.

ಏಲ್ ಜನ ಬೈದ್ಯೆರ್ ದುಂಬತ್ತ ಕಾಲೊಡು ಬಿರು ಪಗರಿದ ವಿದ್ಯೆಡ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನಕುಲು. ಆಲುನ ಅರಸೆರ್ ಕಾಡು ಮುರ್ಗೊಲೆದ ಉಪದ್ರ ಜಾಸ್ತಿ ಆನಗ, ಈ ಏಳ್‌ಜನಕ್ ಬೋಂಟೆಗ್ ಆದೇಶ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಈ ಏಲ್ ಜನ ಬೈದ್ಯೆರ್‌ಗ್ ಏಲ್ ಜನ ಬೇಲೆದ ಮಾನಿಲು ಇತ್ತೆರ್. ಮುಕುಲು ಕಲ್ಲಬಿರುಟ್ಟು ಕಲ್ಲ್‌ದೀದ್ ರಟ್ಟಾದ್ ಪಾರುನ ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ಬೂರ್ಪಾವುನೇಟ್ ಶೂರೆರ್.ಮುಕ್ಲೆನ್ ಮುಗ್ಗೆರ್ಲು ಪಂದ್ ಲೆತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಜೋರುಡು ಪಾರುನ ಮುಗೆರ್‌ನ್ಲಾ ಮುಕುಲು ಬೆರಿ ಪತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಏಲ್ ಜನಕ್ ಮುಗ್ಗೆರ್ಲೆಗ್ ಒರ್ತಿಯೆ ತಂಗಡಿ ಅಲ್ನ ಪುದರ್ 'ಮಾನಿಗ'. ಮೋಲ್ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ರೂಪೊದಾಲ್, ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆನ್ ಗೊತ್ತಿತಿನಾಲಾದಿತ್ತಲ್. ತನ್ನ ಪಲಯನಕುಲು ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಬೈದ್ಯೆರ್‌ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೋಂಟೆಗ್ ಪೋಪುನ ವಿಷಯ ಸುರುಕ್ಕೆ ತೆರಿದಿನಾಲ್, ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಆಲ್‌ಲಾ ಬೋಂಟೆಗ್ ಬರ್ಪಲ್ ಪಂದ್ ಹಟ ಕಟ್ಟುವಲ್. ಅಲ್ನ ಹಟಕ್ ಸೋತುದು ಅಲೆನ್ಲಾ ಬೋಂಟೆಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಮಾನಿಗೆ ತನ್ನ ಸೊಂಟೊಗು ಗೆಜ್ಜತ್ತಿನ್ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಪಲಯೆರ್‌ನ ಪಿರಾವುಡು ಪೋಪಲ್. ಚೂರು ಪೊರ್ತು ಬೋಟೆ ದೇರ್ದ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೋನಗ ಏರ ಲೆತ್ತಿನ ಸ್ವರ ಕೇನುಂಡು. ಪೂರ ಸೊರ ಕೇನುನಂಚಿ ಪಿದಡುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಹಾಸ್‌ದಿನ ಗುವೆಲ್ದ ಉಲಯಿಡ್ದ್ ಸ್ವರ ಕೇಂದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಲಯಿಡ್ ಇತ್ತಿನಾಯೆ ಪನ್ಪೆ ಆಯೆ ಬಬ್ಬು ದಾರೆಗೆ ಆಯೆನ್ ಬುದ್ಯಂತೆರ್‌ನಕುಲು ಗುವೆಲ್‌ಗ್ ಜಪುಡಾದ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಮುಚಿದೆರ್ ಪಂದ್ ಯೆಂಚಾಂದಲ ಅಯೆನ್ ಮಿತ್ತ್ ಬರ್ಪುಲಕ ಮಲ್ಪುಲೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಏಲ್ ಜನ ಬೈದ್ಯೆರ್‌ಲಾ ಏಲ್ ಜನ ಮುಗೇರೆರ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ದೆಪ್ಪೆರ್ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಆಂಡ ದೆರ್‌ಪೆರೆ ಆವಂದಿನ ತೂದು ಪಿರ ಪೋಪೆರ್. ಅಪಗ ಮಾನಿಗ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣ ನಾಶ ಅಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಅಲ್ಪನೆ ಇತ್ತಿನ ಕೇಪುಲ ಪೂನು ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಭೂಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತನ್ನ ಸೊಂಟಡ್ ಇತ್ತಿನ ಗೆಜ್ಜತ್ತಿಡ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಪದಿನಾಜಿ(೧೬) ಗೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಪುಡದ್ ಪೋವಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಅರೆಕ್ಷನಟ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಪದಿನಾಜಿ ತುಂಡಾದ್ ರಟ್ಟ್‌ದ್ ಬೂರುಂಡು. ಉಲಯಿಡ್ ಇತ್ತಿನ `ಬಬ್ಬು' ಈ ಯೆಂಕ್ ಮಲ್ಲ ಆಂಡ ಪಲಿ, ಯೆಲ್ಯ ಆಂಡ ತಂಗಡಿ ಯೆಂಚಾಂಡಲ ಯೆನನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಯಿಕ್ ನಿನನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆರ್ಪೆರ್ ಯೆನಡ ಬೊಡಾಪಿನ ವಸ್ತು ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ ಎನ್ನ ಪದಿನಾಜಿ ಮುಲತ್ತ ಸೀರೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಗುವೆಲ್‌ಗ್ ಜಪುಡಾವೆ ಅಯಿತ ಕೊಡಿನ್ ಪತೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬಲ ಆಂಡ ಈ ಮಿತ್ತ ಬಾನದಂಚಿ ತೂವಂದೆ, ತಿರ್ತ್ ಭೂಮಿದಂಚಿಯೇ ಮೋನೆ ಪಾಡೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಅಲೆನ ಸೀರೆನ್ ಪತೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಬಬ್ಬು ಆಯನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಲೆನ್ ತೂವೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ್‌ಲಾ ತೂವಂದೆ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಅಲ್ನಂಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನಂಚಿ ತೂಪೆ. ನೇನ್ ಮಾನಿಗ ತೂದು. ಕೊರ್ತಿನ ಪಾತೆರನ್ ತತ್ತಿನ ನಿನನ್ ಪಿರ ಗುವೆ‌ಲ್‌ಗ್ ಪಾಡುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು ಪನ್ಪಲ್. ನೆಕ್ಕ್ ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪೆ ಯಾನ್ ನಿನನ್ ಭಕ್ತಿದ ದೃಷ್ಠಿಡ್ ತೂಯಿನಿ ಬೇತೆ ಒವ್ವೆ ಹಾಲ್ ದೃಷ್ಠಿಡ್ ತೂತಿಜಿ ಪನ್ಪೆ ಆಂಡ ಕೊರಿ ಪಾತೆರಗ್ ತಪ್ಪಿನ ಕಾರಣ ಒವು ಶಿಕ್ಷೆಲ ಕೊರು ಪನ್ಪೆ. ಮಾನಿಗನ ಕೈ‌ಟ್ ಇತ್ತಿನ ಗೆಜ್ಜತ್ತಿ‌ನ್ ದೆತೊಂದು ಮೆಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಗೀರೊಂದು ಪದಿನಾಜಿ ಗಡಿ ಮಲ್ತೊನುವೆ. ನೆತ್ತೆರ್ ಒಡ್ಡೆರೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ನೇನ್ ತೂದು ಮಾನಿಗ ತನ್ನ ಕೈಟ್ ಗಾಯೊನು ಪೂಜಿವಲ್, ಪೂರ ಸರಿ ಆಪುಂಡು. ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗ‌ನ್ ತಂಗಡಿ ಪಂದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನಿಗ ಬಬ್ಬು‌ನ್ ಪಲಯೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುವಲ್. ಬೊಕ್ಕ ಇರುವೆರ್ಲ ಕಾಯ ಬುಡ್ದು ಮಾಯ ಸೇರೊನುವೆರ್. ಮಾನಿಗ ತನ್ನ ಕಾರ್ನಿಕನ್ ತೊಜಿಪಾವೊಂದು ಅಲೆನ ಪುದರ್ ತನ್ನಿಮಾನಿಗ ಆಪುಂಡು.

ಮಾನಿಗನ ಬರಿ ಮುಂಚಿರದನ್ನಾಳ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಬ್ಬುನ ಬರಿಪರಕೆದನ್ನಯ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರೆರ್ ಉಪ್ಪುನ ಮುಟ್ಟ ಈ ರಡ್ಡ್ ಬರಿತ ಉಲಯಿ ಮದಿಮೆದ ಸಂಬಂಧ ಆವೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ.




#Article 534: ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗ (455 words)


ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗ ಒರ್ತಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ, ಸೌಂದರ್ಯವತಿ. ಮಠಂದೂರು ಬೂಡುದ ಹಕ್ಕುದಾರ್ತಿ. ಸ್ವಾಭಿಮಾನೊಡು ಕಂಡನಿನ ಮನಸ್ಸ್ ಗೆಂದಿನಾಲ್. ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗನ ಮಠಂದೂರು ಬೂಡುದ ಪಡಿವಾಳೆರೆನ ಮಗಳ್. ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗ ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಕುದುರೆಸವಾರಿ ತೆರಿದಿನಾಳ್.

ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗಗ್ ಪೆರ್ಮಲೆತ ರಡ್ಡನೇ ಕೊಸ್ತ್ರಾಲ ಬಲ್ಲಾಳೆರೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮದಿಮೆ ನಡತ್ ಪೋಂಡು.

ಕೊಸ್ತ್ರಾಲ ದಂಪತಿಲು ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಸಂತೋಷೊಡು ಕಾಲ ಕಳೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಒಂಜಿ ದಿನ ಜೆನ್ನೆದ ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಸಿದ್ದ ಆಪೆರ್. ಕೊಸ್ತ್ರಾಲ ಬಳ್ಳಾಳೆರ್ ಮರತ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಕನನಾಗ ಮಾಣಿಗ ಎಂಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಬೊಳ್ಳಿದ ಮಣೆಟ್ ಬಂಗಾರದ ಕಾಯಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಗೊಬ್ಬುನು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಬಳ್ಳಾಳೆರೆಗ್ ಮುಜಗರ ಆಂಡಲಾ ಅಳೆನ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್‌ದೇ ಕಂತಿನ ಚೆನ್ನೆಮಣೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಮಾಣಿಗ ಚೆನ್ನೆಗೊಬ್ಬುನು ಸಮಾಟ್ ತೆರಿಯೊಂದಿನಾಳ್. ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ಬುಳೆ-ಪೆರ್ಗ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್, ಒಂಜಿನೇ ಗೊಬ್ಬುಡೇ ‌ಬಳ್ಳಾಳೆರ್ ಸೋತ್ ಪೋಯೆರ್. ರಡ್ಡ್‌ನೇ ಗೊಬ್ಬುಡ್‌ಲಾ ಸೋತೊಂದು ಬರೊಂದುಪ್ಪುನ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಮಾಣಿಗಡ ಬಳ್ಳಾಳೆರ್ ನೀರ್ ಕನಯೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ನೀರ್ ಕನಯೆರೆ ಉಳಾಯಿ ಪೋನಗ, ಎನ್ನ ಘನಸ್ಥಿಕೆಗ್ ಕುಂದು ಬರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ, ಒರ್ತಿ ಪೊಣ್ಣನ ಎದುರು ತಾನ ಸೋಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕಾಯಿನ್ ಸ್ಥಳ ಬದಲ್ ಮಂತೆರ್. ಕಾಯಿ ಬದಲಿಸಾಯಿನ ತೂದ್ ತೆರಿನ ಮಾಣಿಗ ಕೋಪಡ್ ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆನ್ ಚಿಲ್ಲುವಾಲ್. ಬಳ್ಳಾಳೆರೆಗ್ ಕೋಪ ಏರ್‌ದ್, ಸಮಾ ಪೆಟ್ಟ್ ಆಕ್‌ದ್ ‌ಚಾಚಡಿಗ್ ಪೋದ್ ಕುಳ್ಳ್‌ವೆರ್. ಮಾಣಿಗನ್ ಉಪಚಾರ ಮಂತ್‌ದ್ ಅಳೆನ ಕೋಣೆಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಮಾಣಿಗ ಕೋಣೆದ ಉಳಾಯಿ ಪೋದು ಜೆತ್ತಿನಾಳ್, ವನಸ್‌ಗ್‌ಲಾ ಲಕ್ಕಿಜಾಲ್. ಬಳ್ಳಾಳೆರೆನ ಕೋಪ ಜತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ನಿಧಾನವಾದ್ ತಾನೇ ಸಮಾಧಾನ ಮನ್ಪೆರೆ ಪೋಯೆರ್. ಎನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಯೆರೆ ಬುಡುಂಡ ಮಾತ್ರ ಯಾನ್ ಇನಿ ಉನ್ಪೆ ಪನ್ಪಳ್ ಮಾಣಿಗ. ಬಳ್ಳಾಳೆರ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿ ಮನಸ್‌ಡ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಮನದಾನಿ ಮಹದೂರು ಬೂಡುಗ್ ಮಾಣಿಗ ಪೋಪಳ್. ನಡತಿನ ವಿಷಯ ಮಾತಾ ಪಂಡಾಳ್. ಅಪ್ಪೆ ಅಲೆನ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಂತೆರ್.
ಮಾಣಿಗ ಪಿದಡ್‌ದ್ ಪೋಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಳ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಜರಾಪುಂಡು. ವಾರ ಕರಿಯಿಬೊಕ್ಕ ಮಠಂದೂರು ಬೂಡುಗ್ ಪಲ್ಲಕಿ ಕಡಪುಡುಯೆರ್. ಮಾಣಿಗನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಮಗಳೆಗ್ ಪೋ ಪಂದ್ ಬುದ್ದಿ ಪಂಡೆರ್. ಆಂಡ ಮಗಳ್ ಬಳ್ಳಾಳೆರೆ ಇಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪಲ್ಲಕಿಡ್ ಮೈಪು ದೀದ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡಿಯಲ್. ಬಳ್ಳಾಳೆರೆಗ್ ಕೋಪ ಏರ್ಂಡ್ ಆಂಡ ಮಂತ್ರಿ ಪಂಡಿನ ಸಲಹೆದ ಲೆಕ್ಕ ಅಳೆನ್ ಪ್ರೀತಿ ಸಮಾಧಾನೊಡೇ ಒಲಿಪಾವೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನುವೆರ್. ಬಳ್ಳಾಳೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಕಡೆ ಬೊಡೆದಿನ ಮಿತ್ತ್ ವ್ಯಾಮೋಹ, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆ ಸ್ವ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ. ಜುಮಾದಿನ ಗುಡಿತ ಉಲಾಯಿ ಪೋದು ನಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಆಳೆನೇ ಇಡೆ ಬರ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಮನ್ಪು, ಅಂಚಾಂದಾಂಡ ಅಳೆನ ಮೈ ಮುಟ್ಟೆರೆ ದುಂಬು ನಿಕ್ಕ ಕೋಲ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಕೆ ದೀಪೆರ್.

ಮಾಣಿಗಗ್ ಆಲ್ ಮಂತಿನ ಕೆಲಸಗ್ ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಆಪುಂಡು. ಮಂತಿನ ಮಲ್ಲ ತಪ್ಪು ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ಅರೆನೇ ಎನ್ನ್‌ದ್ ನಿದ್ರೆಗ್ ಜಾರುವಾಳ್. ಆತನಾಗ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಬೈದೆರ್ ಮಗ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆ ಮಗಳೆನ್ ಲೆತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವಶೀಕರಣ ಆಯಿಲೆಕ್ಕ ನನ ಪೊರ್ತು ದೆತ್ತ್ಂಡ ಆವಂದ್ ಪಂಡ್‌ದ್, ಬೈದಿನಿ ತನ್ನ ಕಂಡನಿಯೇ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಆಯಿಲೆಕ್ಕನೇ ರಡ್ಡ್ ಪಾತೆರಂದೆ ಪೋದು ಕುದುರೆ ಏರುವಾಳ್. ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಮಾಣಿಗ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುಲೆಕ್ಕನೇ ಕತ್ತಲೆಡ್ ಕುದುರೆ ಪೋದು ಆಪುಂಡು.
ಪುಲ್ಯ ಪುಲ್ಯ ಆನಗ ದಂಪತಿಲು ಪೆರ್ಮಲೆಕ್ಕ್ ಎತ್ತಿಯೆರ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಕುದುರೆಡ್‌ದ್ ಜತ್ತ್‌ದ್ ದಾಲಾ ಪಾತೆರಂದೆ ಉಲಾಯಿ ಪೋದು ಜೆತ್ತೆರ್. ದೂತೆರ್ ಪೋದು ತೂನಾಗ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಶಯ್ಯಾಗೃಹೊಟು ಜೆತ್ತಿತ್ತೆರ್. ಕನ್ನ್ ಉಜ್ಜಿದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮಾಣಿಗನ್ ತೂದ್ ಪ್ರೀತಿಡ್ ಉಲಾಯಿ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋನಾಗ ದಾರಂದ ತಾಗ್‌ದ್, ಮಾಣಿಗ ತರೆತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಬೂರುವಾಳ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಲೋಕನೇ ಇಜ್ಜಾಂದಿಲೆಕ್ಕ ಆಂಡ್. ಮಠಂದೂರು ಬೂಡ್‌ಡ್ ಮಾಣಿಗನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆಗ್‌ಲಾ ಸಂಗತಿ ಸರಿಯಾದ್ ಅರ್ಥ ಆವಂದೆ ಪೆರ್ಮಲೆಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಬೀಡ್‌‌ಗ್ ಬನ್ನಾಗ ಬೀಡ್‌ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೂದ್ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆಂಡ್. ಜೋಯಿಸೆರೆನ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಜೋಯಿಸೆರ್ ಕವಡೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಬಲ್ಲಾಳೆರೇ, ಮಾಣಿಗ ಪಿರ ಬತ್ತಳ್ಂದ್ ಆಂಡ, ಅಳೆನ ಮೈ ಮುಟ್ಟರೆ ದುಂಬು ಕೋಲ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಕೆ ಪಂತರ್. ಇರೆನ ಭಕ್ತಿಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಜುಮಾದಿ, ಇರೆನ ರೂಪಡ್ ಮಠಂದೂರುಗ್ ಪೋದ್ ಮಾಣಿಗನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಬತ್ತಳ್. ಪರಕೆ ಸಂದಾಲೆ. ಪಂಡ್‌ದ್  ಬಳ್ಳಾಳೆರ್ ಪಡಿವಾಳ ದಂಪತಿಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜುಮಾದಿ ಗುಡಿಕ್ ಪೋದ್ ಮಾಪು ನಟ್ಟೊಂದು, ಪಡಿವಾಳ ದಂಪತಿಲು ಸೊಂಟದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ನೇವಳ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಈಡ್ ಕಟ್ಟ್ ದೀದ್ ಬರ್ಪಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಾನಿಯೇ ನಿಕ್ಕ್ ಧರ್ಮನೇಮ ಕೊರ್ಪ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿಶ್ಚಯ ಮಂತೆರ್. ಮಾಣಿಗ ನಿದಾನವಾದ್ ಹುಷಾರಾಯಲ್. ಕೆಲಸದಕುಲು ನನಾತ್ ಅಳೆನ್ ಉಪಚಾರಾ ಮಂತೆರ್. ಪಡಿವಾಳ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಸಂತೋಷ ಆಂಡ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ನನ ಕಂಡನಿ ಬೊಡೆದಿ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಜ್ಞೆ ಮಂತೆರ್. ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತಳ್.




#Article 535: ಗೋರಟೆ (233 words)


ಗೋರಟೆ  ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಪೂ ಬುಡ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ದೈಯಿ. ಈ ದೈಯಿ  ಪುದರ್‌ದ ಕುಲೊಕ್ಕು ಸೇರ್‌ದಿನವು. ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೮೦ಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಲ್ಲ ಪಂಡ್ದ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐಟ್ ಭಾರತ ದೇಸೊಡು ಸುಮಾರ್ ೩೦ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. 

ತುಳುಟು ಇಂದೆನ್ ಗೋರಂಟೆ‌‌‍(Gōraṇṭe‌‌‍), ಗೋರಟೆ(Gōraṭe), ಗೋರಟಿಗೆ(Gōraṭige) ಇಂಚ ಪನ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು.  ಗೋರಂಟೆ (N.)- Northern Dialects,  ಗೋರಟೆ - (S.) - Southern Dialects, ಗೋರಟಿಗೆ (r.o.(rare occurance)-NCht(North common, harijan, tribal dialects)   

ಈ ದೈಯಿ ಪುದೆಲ್‍ದಲೆಕ ಬುಳೆಪುನವು. ಇರೆ ಎದುರುಬುದುರಾದ್, ಮಿತ್ತಮೈ ಕಡ್ಪಪಚ್ಚೆ, ಅಡಿಮೈ ಹದಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆ ಬೊಕ್ಕ ದಂಟ್‍ದ ನಡುತ ಜಾಗೆಡ್, ಮುಳ್ಳುದ ಇರೆತ್ತ ಲೆಕೊನೆ ಇಪ್ಪುನ ರಚನೆ, ಐತೊಟ್ಟುಗು ಪೂತ್ತ ಮುಗುರು ಚೆಗುರುದು ಬರ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪೂ ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಅರಲುಂಡು. ಏತೇ ದೊಂಬು ಇತ್ಂಡಲಾ ಬಯ್ಯಮುಟ್ಟಲಾ ಅರಲ್‍ದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು

ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲೋಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೮೦ ಡ್ದ್‌ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಲ್ಲ. ಐಟ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದೊಲೆನ ಪುದರ್ ಇಂಚ ಉಂಡು

(ಈ ಪಟ್ಟಿ ಒಂಜಿ ಉದಾರ್ನೆ ಮಾತ್ರ. ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲತ ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿ  ಉಂಡು ತೂಲೆ)

ಒಂಜೊಂಜಿ ಪ್ರಭೇದದ ಪೂ ತೂವರ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾಹದ ನೇರಲೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಸ್ಟ್ರೈಗೋಸ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಮೂಜಿ ಎಸಳ್, ಎದುರು ಭಾಗೊಡು ಒಂಜಿ ಎಸಳ್ ಇತ್‍ದ್ ಹದ ನೇರಲೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಪ್ರಿಯೋಂಟಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಪೂ ತೂವರ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಗೋರಟೆ ದೈಯಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಬುಳೇಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಜೋಪಾಸನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ತನಾತೆಗೆ ನೆರೆಯೊಂದು ಬುಳೆಪುಂಡು. ಎಡ್ಡೆ ಜೋಪಾಸನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗೊಬ್ಬರ-ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ತಾಂಕಿಂಡ ವರ್ಸ ಇಡೀ ಪೂ ಬುಡೋಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಗೋರಟೆ ದಯಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಗುಣೋಕ್ಲುಲಾ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆನ್ ಕೂಲಿಬೇನೆ, ಗಂಟ್‍ವಾತ, ಚೆಮ್ಮ, ಕೆಬಿಬೇನೆ, ಕುತ್ತಿಕಾರ್ ಪುಡಾಯಿನ ಬೇನೆಲೆಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ನನ, ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆತ ರುಚಿ ಮಸ್ತ್ ಕೈಪೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಇರೆತ್ತ ರಸೊನು ಕೀಟೊಲು ತುಚ್ಚಿನ ಗಾಯೊಗು, ತರೆತ್ತ ಪೇನ್ ನಿವಾರಿಸಾವರೆ ಗಲಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಇರೆತ ರಸೊನು ಸಕ್ಕರೆ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಯತನೈದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್ದ್ ಪರಿಂಡ ಕಫ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು




#Article 536: ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೀಕ್ ೨೦೧೯ (336 words)


ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಸೀಕ್(ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.)ಸಾರ್ಸ್‍ಕೊರೋನ ವೈರಸ್-೨ (SARS-CoV-2-) ಪುದರ್‌ದ ವೈರಸ್‌ಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೀಕ್. ಈ ಸೀಕ್‌‍ ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ಚೈನಾ ದೇಸೊದ ಹುಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ವೂಹಾನ್ ಪನ್ಪಿನ ಪೇಂಟೆಡ್ ದಶಂಬರ್ ೨೦೧೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ವೈರಸ್.  

 

ಈ ಬಗೆತ್ತ ವೈರಸ್ ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಉಂದು ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ಬತ್ತಿನೆಡ್ದ್‌ದಾವರೆ, ಉಂದೆಕ್ ನೋವೆಲ್ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ಈ ವೈರಸ್ ಪೊಸ ಪ್ರಭೇದೊದವು ಆದುಪ್ಪು, ಅತ್ತ್ಂಡ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಉಡಲ್‍ಡ್ ದುಂಬೇ ಇತ್ತ್‌ದ್, ನರಮಾನಿಯನ ಉಡಲ್ ಸೇರಿಬೊಕ್ಕ ರೂಪಾಂತರವಾಯಿನವು ಆದುಪ್ಪು.

ಈ ವೈರಸ್ ವಾ ರೀತಿದವು, ಬೊಕ್ಕ ಸೋಂಕು ಏತ್ ಗಂಭೀರವಾಯಿನವು ಪನ್ಪುನೆತ್ತ ಮಿತ್ ಈ ಸೀಕ್‌ದ ಲಕ್ಷಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒರೊರ ಸೀಕ್‍ದ ಲಕ್ಷಣನೇ ತೋಜಿದ್‍ ಬರ್ಪುಜಿ. ನನ ಒರ, ಇನ್‍ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ಸೀಕ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುನವೇ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಒಂಜಿವೇಳೆ, ಮೈಟ್ ಸೀಕ್ ತಡೆಪುನ ಶಕ್ತಿ(ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ) ಕಡಮೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಈ ಸೀಕ್ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಆದ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಪುನ ಸಂದರ್ಭೊಲಾ ಉಂಡು. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, ಒವ್ವೆ ವೈರಸ್ ಸೋಂಕು ಬತ್ತಿನ ಪೊರ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಐತ ಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜುದುಬತ್ತಿನ ಪೊರ್ತು- ಈ ರಡ್ಡ್ ಸಮಯದ ನಡುತ ಪೊರ್ತುಗು ಇನ್‍ಕ್ಯುಬೇಶನ್ ಪೀರಿಯಡ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಸೀಕ್‍ದ ಇನ್‍ಕ್ಯುಬೇಶನ್ ಪೀರಿಯಡ್ ೫ ಡ್ದ್ ೬ ದಿನ. ಪನ್ನಗ, ಸೋಂಕು ಬತ್‍ದಿತ್ಂಡಲಾ ೧೪ ದಿನಮುಟ್ಟ ಒವ್ವೆ ಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜಂದೆ ಉಪ್ಪರಲಾ ಯಾವು.

ಈ ವೈರಸ್, ತೆಮ್ಮಲಪ್ಪುನಗ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸುಂಬಿಲ್‍ಲಪ್ಪುನಗ ಮೂಂಕು ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪುನ ಪನಿ, ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ನರಮಾನಿಗ್ ತಾಗುನೆಡ್ದ್ ಒರಿಯಡ್ದೊರಿಯಗ್ ಪಗರೋಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಒಂಜಿವೇಳೆ ಟುವಲ್, ಮಾಸ್ಕ್‌ದಾಂತೆ ಸುಂಬಿಲ್‍ಲತ್ಂಡ ಮೂಂಕು ಬಾಯಿದ ಪನಿ ೪.೫ ಮೀಟರ್ ದೂರಮುಟ್ಟ ಪರಡುಂಡು. (ಈ ವಿಸಯೋಡು ಸಂಸೋಧನೆ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಪರದೇಸೊಲೆಡ್ ಈ ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿನ ನರಮಾನಿಲೆನ್ ದೀತಿನ ಕೋಣೆದ ಬಾಕಿಲ್‍ದ ಚಿಲಕ, ನಡಪುನ ಕಾರಿಡಾರ್‌ದ ಗೋಡೆಲೆಡ್‌ಲಾ ಈ ವೈರಸ್ ಇತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೋಜುದು ಬತ್‌ದ್‌ಂಡ್.)

ಈ ಸೀಕ್‍ದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ರಮೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಸದ್ಯೊಗು, ಮಾತಾ ಬರೀಟ್ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ(WHO)ದಕುಲು ಪನ್ತಿನ rRT-PCR ಕ್ರಮೊನು ಅನುಸರಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಈ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿನ ನರಮಾನಿನ ದೊಂಡೆದ ಸೀಂಟ್ ಅತ್‍ಂಡ ಕಫ ಪರೀಕ್ಷೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆ‌ದ ಫಲಿತಾಂಶೊ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಡ್ ಅತ್‍ಂಡ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊಟ್ಟು ತೆರೀವುಂಡು. ನನ ಒರೊರ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಮಾದರಿನ್ ದೆತೊನುವೆರ್.

ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಸೀಕ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್, ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿನ ನರಮಾನಿಡ ತೋಜುದುಬರ್ಪಿನ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಈ ವೈರಸ್ ಬಾರೀ ಬೇಗೊಡು ಪರಡುನ ಲಕ್ಷಣೊ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಪಿದಾಯಿ ಗುಂಪುಡು ಸೇರುನೇನ್ ಆಯಿನಾತ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ದಿನೊಟ್ಟು ಆಯಿನಾತ್ ಸರ್ತಿ ೨೦ ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಟ್ಟ ಕೈ ದೆಕ್ಕೊಡು. ಮೂಂಕು ಬಾಯಿ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಅಪಗಪಗ್ ಕೈ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಪಿದಾಯಿ ಪೋಪುನೇನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಡೇ ಕುಲ್ಲೊಡು.(ನೆಕ್ ಸೆಲ್ಫ್/ಹೋಮ್ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಪನ್ಪೆರ್) ಅಂಚಲಾ ಪಿದಯಿ ಪೋಪುನ ಸಂದರ್ಭೊ ಬತ್ಂಡಲಾ ನರಮಾನಿಲೆನ ನಡುಟು ೬ ಪೂಟುದಾತ್ ಅಂತರ ದೀವೊನೊಡು. ಬಾಯಿಕವಚೊ(ಮಾಸ್ಕ್)ನ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಪಾಡುನ ಅಗತ್ಯೊ ಇಜ್ಜಿ. ಏರೆಗ್ ಮಾಮೂಲಿಯಾದ್ ಬರ್ಪಿನ ಕಫ, ತೆಮ್ಮ, ಸುಂಬಿಲ್ ಉಂಡಾ ಅಕುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಏರ್ ತೂವೊಂಬೆರಾ ಅಕುಲು ಬಾಯಿಕವಚೊ(ಮಾಸ್ಕ್) ಪಾಡೊಡು. ಈ ಬಾಯಿಕವಚಲೆಡ್ ಎನ್೯೫(N95) ಬಗೆತ್ತ ಬಾಯಿಕವಚ ಮಾತ್ರ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ನಮನ ಉಡಲ್‍ದುಲಾಯಿ ಪೋವಂದಿಲೆಕ್ಕ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು,


#Article 537: ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‍ (1229 words)


ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‍ಲ್ (ರೋಗಾಣುಲು) ನರಮಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಕ್ಕಿಲು ಸೇರಿನಂಚ ಸಸ್ತನಿಲೆಡ್ ರೋಗೊಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ಪುನ ವೈರಸ್‍ಲೆನ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು. ನರಮಾನಿಡ, ವೈರಸ್ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕುನು ಉಂಡು ಮಲ್ಪುಂಡು, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೌಮ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ವಿರಳವಾದ್ ಮಾರಕ ಆಪುಂಡು. ಕೈಕಂಜಿಲೆಡ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಿಲೆಡ ಅವು ಅತಿಸಾರೊಗು ಕಾರಣ ಅವು, ಆಂಡ ಕೋರಿಲೆಡ ಉಂದು ಮಿತ್ತ ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ತಡೆಗಟ್ಯೆರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾದ್ ಅನುಮೋದಿಸಾಯಿನ ಓವ್ವೆ ಲಸಿಕೆಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಮರ್ದ್‌ಲ್ ಇಜ್ಜಿ. 

ಮುಕುಟವೈರಾಣುಲು ಉಪಕುಟುಂಬ ವೈರಸ್‍ಲೆನ್ ಆರ್ಥೋಕೊರೋನಾವಿರಿನೆ (Orthocoronavirinae) ಕುಟುಂಬೊಡು ಕೊರೋನಾವಿರಿಡೆ (Coronaviridae) ಸಲುವಾದ್, ನಿಡೋವೈರಲ್ಸ್ (Nidovirales) .   ಕೊರೋನಾವೈರನುಲು ಧನಾತ್ಮಕ-ಪ್ರಜ್ಞೆದದ ಏಕ-ಎಳೆಯ ಆರಎನ್ಎ ಜೀನೋಮ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೆಲಿಕಲ್ ಸಮ್ಮಿತಿದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆವರಿಸಾದ್ ವೈರಸ್‍ಲ್ ಅಪುಂಡು. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‍ಲೆನ್ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಗಾತ್ರದ ಸುಮಾರ್ 26 ರ್ಜ್ 32 ಕಿಲೋಬೇಸ್‌ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗ್ ಮಲ್ಲೆಆದ್ ಉಂಡು. 

ಎಲ್ಲಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್), ಎನ್ವೆಲಪ್ (ಇ), ಮೆಂಬರೇನ್ (ಎಂ) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ (ಎನ್). SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ( ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ ), S ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ರಿಸೆಪ್ಟರ್(ಅಣುವಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ತಿಸುವ ಜೀವಕೋಶ) -ಬಂಧಿಸುವ ಡೊಮೇನ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್, ಆಂಜಿಯೋಟೆನ್ಸಿನ್-ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಿಣ್ವ 2 (ACE2) ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವು ಕೊರೋನಾ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ ಉಪಪಂಗಡ ಎ) ಸಹ ಕಡಿಮೆ ಶೀರ್ಷಕ ತರಹದ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೆಮಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಎಸ್ಟೆರೇಸ್  (ಎಚ್.ಇ.) hemagglutinin esterase (HE).  

ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಮಾನವನ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಉದಾ. ಜ್ವರ, ಗಂಟಲು ಊದಿಕೊಂಡ ಅಡೆನಾಯ್ಡಗಳು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ.  ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ನೇರ ವೈರಲ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅವು ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ನೇರ ವೈರಲ್ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್.  ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ  - SARS) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ SARS-CoV 2003 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಮಾನವ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ .  

ಮಾನವ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ತಳಿಗಳಿವೆ: 

ಕರೋನವೈರಸ್‌ಗಳು HCoV-229E, -NL63, -OC43, ಮತ್ತು -HKU1 ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.  

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೊವೆಲ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ 2012 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.   ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.  28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು WHO ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, 12 ಮೇ 2013 ರಂದು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ದೃಡಪಡಿಸಿದೆ.  ಇದಲ್ಲದೆ, ಟುನೀಶಿಯಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ದೃಡಪಡಿಸಿದ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ತಮಗೆ ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವೈರಸ್ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ವೈರಸ್ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹರಡಲು ತೊಂದರೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 124 ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 52 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.  ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ , ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.  ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%.  

ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  

ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ , ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.  ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%. 

ಈ ವೈರಸ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್ ಕಣವನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ 5 ′ ಮೆತಿಲೇಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಮತ್ತು 3 ಪಾಲಿಅಡೆನಿಲೇಟೆಡ್ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲು ಇದು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. 

ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ಗಳು ಅದರ ಜೀನೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಲ್ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶದ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಗಳಾಗಿ ನಕಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರೋಟೀನ್; ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಜೀನ್ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅನುವಾದವನ್ನು ಸ್ಟಾಪ್ ಕೋಡಾನ್ ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಇದನ್ನು ನೆಸ್ಟೆಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಮ್ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಲೇಖನವು ಒಂದು ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ಮೊನೊಸಿಸ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಆಗಿದೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ,  ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಕಿಣ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. 

ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಪಾಲಿಪ್ರೊಟೀನ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಕರೋನವೈರಸ್ಗಳು ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ - ಪ್ರೋಟಿಯೇಸ್ - ಇದು ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈರಸ್‌ಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.  

ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳನ್ನು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು; ಆರಂಭಿಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಗಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ವೈರಸಗಳು ಮೂಗಿನ ಕುಹರಗಳನ್ನು ಜೊತೆ ಮಾನವ ರೋಗಿಗಳ ನೆಗಡಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229E ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ OC43 .  ಈ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ SARS-CoV, 2004 ರಲ್ಲಿ HCoV NL63, 2005 ರಲ್ಲಿ HKU1, 2012 ರಲ್ಲಿ MERS -CoV, ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ 2019 -nCoV ಸೇರಿದಂತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಂಭೀರ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿವೆ. 

ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಒಸಿ43 ರ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿದೆ.  

ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಹಲವಾರು ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು.  ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಎನ್ಎಲ್63 ಮತ್ತು ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 563–822 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ.  

ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 1986 ರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಯಿತು.  SARS ವೈರಸ್‌ನ ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.   ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು SARS ವೈರಸ್ನ ಪೂರ್ವಜವು ಮೊದಲು ಹಿಪ್ಪೋಸಿಡೆರಿಡೆ ಕುಲದ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿತು, ತರುವಾಯ ರೈನೋಲೋಫಿಡೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಿವೆಟ್ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡಿತು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.     

ಅಲ್ಪಕಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229ಇ 1960 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ..

ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏವಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರುಳಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  

ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಜಠರಗರುಳಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ತರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಕೋಳಿಗಳ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (IBV), ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಶ್ವಾಸನಾಳಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮೂತ್ರಾಂಗಕ್ಕೂ ಹರಡುತ್ತವೆ. ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಬಹುದು.  ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳಲ್ಲಿ ಪೊರ್ಸಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ( ಹರಡುವ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಟಿಜಿಇ) ಮತ್ತು ಬೋವಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೇರಿವೆ, ಇವೆರಡೂ ಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಫೆಲೈನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ : ಎರಡು ರೂಪಗಳು, ಫೆಲೈನ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಣ್ಣ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ರೋಗಕಾರಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ವೈರಸ್ನ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ರೂಪಾಂತರವು ಫೆಲೈನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೆರಿಟೋನಿಟಿಸ್ (ಎಫ್ಐಪಿ) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುವ ಎರಡು ವಿಧದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‌ಗಳಿವೆ: ಫೆರೆಟ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಎಪಿಜೂಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಟರಾಲ್ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ (ಇಸಿಇ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಜಠರಗರುಳಿನ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವೈರಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆವೃತ್ತಿ (ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಪಿ ನಂತಹ) ಫೆರೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಸಿ).  ಎರಡು ವಿಧದ ಕ್ಯಾನೈನ್ (ನರಿ) ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಸಿಸಿಒವಿ) ಇದೆ, ಇದು ಒಂದು ಸೌಮ್ಯ ಜಠರಗರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮೌಸ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಂಹೆಚ್‌ವಿ) ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮುರೈನ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.  ಸಿಯಾಲೊಡಾಕ್ರಿಯೊಡೆನಿಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಡಿಎವಿ) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ವಾಯುದ್ರವ ಮೂಲಕ ಹರಡಬಹುದು. ತೀವ್ರವಾದ ಸೋಂಕುಗಳು ಲಾಲಾರಸ, ಲ್ಯಾಕ್ರಿಮಲ್ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ  

ಹಂದಿ ತೀವ್ರ ಅತಿಸಾರ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಎಡಿಎಸ್-ಕೋವಿ) ಎಂಬ ಎಚ್‌ಕೆಯು2 ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.  

SARS-CoV ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, MHV ವಿವೋ ಮತ್ತು ವಿಟ್ರೊ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿತ್ತು. MHV ಯ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಡಿಮೈಲೀನೇಟಿಂಗ್ ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸಗೆ ಮುರೈನ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ವೈರಲ್ ರೋಗಕಾರಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಝೂನೋಟಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ.  

ಪೋರ್ಸಿನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಅತಿಸಾರ ವೈರಸ್ (ಪಿಇಡಿ ಅಥವಾ ಪಿಇಡಿವಿ) ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಪಶುವೈದ್ಯ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಂದಿಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.     




#Article 538: ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೀಕ್ (670 words)


ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೀಕ್ ೨೦೧೯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡು ಸುರೂಟು ತೋಜುದುಬತ್ತಿನಿ ೯ನೇ ಮಾರ್ಚಿ ೨೦೨೦ನೇ ಇಸವಿದಾನಿ. ಈ ಸೀಕ್‍ನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೮೯೭ತ ಅಡಿಟ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್

ಬೆಂಗಳೂರು ಪೇಂಟೆಡ್‍ದ್ ಪಿದಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಐಟಿ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪಿನ ಹಾಸ್ಟೆಲ್(ಪಿಜಿ)ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒರಿ, ಕಂಪೆನಿದ ಬೇಲೆಗಾದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ದುಬಾಯಿಗ್ ಪೋದು ೨೦ನೆ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಪಿರ ಬರ್ಪೆರ್. ೨೦ ಬೊಕ್ಕ ೨೧ಕ್ ತನ್ನ ಆಫೀಸ್‍ಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ೨೪ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಹೈದರಾಬಾದ್‍ಗ್ ಪೋಪೆರ್, ಅವುಲು ಮೇರೆನ ನೆತ್ತೆರ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪನಗ ಸೀಕ್ ಇತ್ತಿನ ಗೊತಾಂಡ್

ಡೆಲ್ ಕಂಪನಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಒರಿ ೨೮ನೇ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌(ಅಮೇರಿಕಾ)ಡ್ದ್ ಪಿದಾಡ್‍ದ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಬೊಕ್ಕ ದುಬಾಯದ ಸಾದಿಯಾದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬರ್ಪೆರ್. ಮಾರ್ಚಿ ೧ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ದುಂಬೇ, ಮೇರೆಗ್ ಸೀಕ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೊತಾಪುಂಡು. ಈ ಸೀಕ್ ಮೆರೆನ ಬುಡೇದಿ, ಮಗಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರೆನ ನನೊರಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗ್‍ಲಾ ಪಗರ್‌ದ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ದಾಖಲಾಪೆರ್

ಪರದೇಸೊಗು ಪೋತಿನ, ಮೈಂಡ್‍‌ಟ್ರೀ ಕಂಪೆನಿದ ಬೇಲೆದಾರ್ ೧೦ನೇ ಮಾರ್ಚಿಗ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಪಿರ ಬರ್ಪೆರ್. ಮೆರೆನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಾನಗ ಸೀಕ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೊತಾಪುಂಡು. ಮೆರೆನ ಬುಡೇದಿ, ಮಗಲೆಗ್‍ಲಾ ಪಗರ್‌ದ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ದಾಖಲಾಪೆರ್

ಗ್ರೀಸ್‍ ದೇಸೊಡ್ದು ಪಿರ ಬತ್ತಿನ ಗೂಗಲ್ ಕಂಪನಿದ ಬೇಲೆದಾರ್ ಒರಿಯಗ್ ಸೀಕ್ ಇಪ್ಪುನ ಗೊತಾಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇಂಬೆರೆನ ಬುಡೆದಿ, ತಾನ್ ವಾ ದೇಸೊಲೆಗ್ ಮಾತ ಪೋತೆ ಪನ್ಪುನೆನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಗ್ ಪಣಂದೆ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಊರಾಯಿನ ಆಗ್ರಾ(ಉ.ಪ.)ಗ್ ಪೋಪೆರ್

ಅವ್ವೆ ದಿನ, ಕಲ್ಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ೭೬ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಒರಿ ಆಂಜವು ತೀರುವೆರ್. ಮೇರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೯ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಡ್ದ್ ಪಿರ ಬರ್ಪೆರ್ಇಡೀ ಭಾರತ ದೇಸೊಡು, ಉಂದು ಕೊರೋನಾ ಸೀಕ್‍ದ ಕಾರಣ ತೀರಿನ ಸುರೂತ ಪ್ರಕರಣ.

ಕಲ್ಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ತೀರಿನ ಆಂಜವುನ ಮಗಲೆಗ್‍ಲಾ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು

೩೨ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಆಂಜವು ಅಮೇರಿಕಾಡ್ದ್ ಲಂಡನ್ ಮೂಲಕವಾದ್ ಪಿರ ಬರ್ಪೆರ್. ಆರೆಗ್‌ಲಾ ಕೊರೋನಾ ಸೀಕ್ ಉಪ್ಪುನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು

ಒಂಜೇ ದಿನ ಮೂಜಿ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು- ೧) ಯುಕೆಗ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ತಿನ, ೨೦ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಂಜವು೨)ಕಲಬುರ್ಗಿಡ್ ತೀರಿನ ಆಂಜವುಗು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊರಿನ ೬೩ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಡಾಕ್ಟ್ರ್೩)೯ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ದುಬಾಯಿಡ್‍ದ್ ಗೋವಾ ಮೂಲಕವಾದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬತ್ತಿನ, ೬೭ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಂಜವು- ಮೇರೆಗ್ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷಡ್‍ದಿಂಚಿ ಕಿಡ್ನಿದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ಂಡ್.

ಕುಡಲಾ ಮೂಜಿ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು- ೧)೬ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಅಮೇರಿಕಾಡ್‌ದ್ ಪಿರ ಬತ್ತಿನ ೫೬ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಂಜವು ೨)ಸ್ಪೈನ್ ದೇಸೊಡ್ದ್ ಪಿರ ಬತ್ತಿನ, ೨೬ ವರ್ಷದ ಪೊಂಜವು೩)ಮಾರ್ಚಿ ೧೦ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಅಮೇರಿಕಾಡ್‌ದ್ ಪಿರ ಬತ್ತಿನ ೩೫ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಂಜವು

ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಒರಿ ಆಂಜವು ದುಬಾಯಿಗ್ ಪೋತಿನಾರ್ ಮಾರ್ಚಿ ೧೫ಕ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗ್ ಪಿರ ಬರ್ಪೆರ್ ಆರೆಗ್ಲಾ ಸೀಕ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೊತಾಪುಂಡು

ಒಟ್ಟು ೫ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು೧)೫೩ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಇಲ್ಲಕೆಲಸದ ಪೊಂಜವು (೯ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ದುಬಾಯಿಡ್‍ದ್ ಗೋವಾ ಮೂಲಕವಾದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬತ್ತಿನ, ೬೭ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಂಜವುನ ಇಲ್ಲಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಾರ್) ೨)ಬೆಂಗಳೂರುದ, ೩೯ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಂಜವು ೩)೨೧ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಂಜವು ೪)ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆದ, ೩೨ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಂಜವು- ಮೇರ್ ಮೆಕ್ಕಾಗ್ ಪೋದಿತ್ತೆರ್೫)೧೯ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ದುಬಾಯಿಡ್‍ದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬತ್ತಿನ ೩೫ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಂಜವು

ಒಂಜೇ ದಿನ ೬ ಜನಕ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿಪ್ಪುನ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು

ಒಂಜೇ ದಿನ ೭ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು ಐಟ್ ರಡ್ ಜನ (ಪಿ#೨೭ ಬೊಕ್ಕ ಪಿ#೩೩) ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದಕುಲು, ಇರುವೆರ್‌ಲಾ ದುಬಯಿಗ್ ಪೋದು ಬತ್‌ದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಅಕಲೆಗ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರುಡು ಮರ್ದ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ನನ ೪ ಜನ (ಪಿ#೨೮ ಪಿ#೨೯ ಪಿ#೩೧ ಪಿ#೩೨) ಕ್ರಮವಾದ್ ದುಬೈ, ಯುಕೆ, ಯುಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಜರ್ಮನಿಡ್‌ದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಪಿರ ಬತ್ತಿನಕುಲು. ನನೊರ್ತಿ ಪೊಂಜವುಗ ಪಿ#೧೭(ಆಂಜವು)ನ ಬುಡೇದಿ

ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡ್‍ದು ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬತ್ತಿನ ಮೂಜಿ ಜನಲಾ ಸೇರ್‌ದ್ ಒಟ್ಟು ೮ ಜನಕ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್ದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತಾಪುಂಡು

ಒಟ್ಟು ೧೦ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತೊಟ್ಟುಗು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋಡು ಒಟ್ಟು ೫೧ ಜನಕ್‌ಲೆಗ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿನ ಲೆಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕುಂಡು

೪ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು. ಐಟ್ ಒರಿ ಮೈಸೂರುದಾರ್ (ಆಂಜವು, ೩೫ ಪ್ರಾಯ) ಆರ್ ಪರದೇಸೊಗುಲಾ ಪೋತಿಜೆರ್ ಬೊಕ್ಕ, ಕೊರೋನಾ ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿನಕಲ್ನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಪರ್ಕೊಗುಲಾ ಬೈದಿಜೆರ್

೯ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು. ಐಟ್ ಒರಿ ಆಂಜವು(೬೫ ವರ್ಷ), ಏಪನಾ ದೆಹಲಿಗ್ ಪೋದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್ ತುಮಕೂರುಡು ತೀರುವೆರ್. ಅಂಚನೆ, ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ೧೦ ತಿಂಗೊಲ್ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಣ್ ಬಾಲೆ ಕೊರೋನಾ ಸೀಕ್‌ಡ್‌ದಾವರ ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಬಾಲೆದೊಟ್ಟುಗು ಬಾಲೆದ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೇರಳಗ್ ಪೋದು ಬತ್ತಿಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿಪ್ಪುವಾ ಪಂಡ್‍‍ದ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್

೧೨ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು. ಐಟ್ ೨ ಜನ ಪರದೇಸೊಗು ಪೋದು ಬತ್ತಿನ ತಿರ್ಗಾಟೊದ ಇತಿಹಾಸ ಇತ್ತಿನಕುಲು, ಬೊಕ್ಕ ೧೦ ಜನ ಪರದೇಸೊಗು ಪೋದುಬತ್ತಿನಕುಲೊಟ್ಟುಗು ಸಂಪರ್ಕೊಡು ಇತ್ತಿನಕುಲು

೭ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಐಟ್ ೫ ಜನ ನಂಜನಗೂಡುಡು ಉಪ್ಪುನ ಮರ್ದ್‌ದ ಕಾರ್ಖಾನೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು. ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಬೇಲೆದಕುಲೆಗ್ ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿನ ಗೊತ್ತಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಡೀ ನಂಜನಗೂಡು ಪೇಂಟೆನ್ ಬಂದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನನ ೨ ಜನಟ್ ಒರಿ ದುಬಾಯಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ನನೊರಿ ಕೇರಳಗ್ ಪೋದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್

೫ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಐಟ್ ನಂಜನಗೂಡು ಮರ್ದ್‌ದ ಕಾರ್ಖಾನೆಡ್ ಬೇಲೆಡಿತ್ತಿನ ೪ ಜನ, ನನೊರಿ ತುಮಕೂರುದ ೧೩ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಆಣ್

ಒಂಜೇ ದಿನ ೧೩ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು. ನೆಟ್ ಕುಡ ನಂಜನಗೂಡು ಮರ್ದ್‌ದ ಕಾರ್ಖಾನೆಡ್ ಬೇಲೆದಕುಲೇ ೨ ಜನ, ೩ ಜನ ಬಳ್ಳಾರಿದಕುಲು ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಇತ್ತಿನಕುಲು, ೧ ಜನ ಬೆಂಗಳೂರುದಾರ್ ತಿರ್ಗಾಟೊದ ಇತಿಹಾಸ ದಾಂತಿನಾರ್

೯ ಪೊಸ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು

೧೪ ಪೊಸ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು. ನೆಟ್ ೨ ನಂಜನಗೂಡುದಕುಲು, ೧೧ ಜನ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್‍ದ್ ದೆಹಲಿಗ್ ತಬ್ಲಿಘಿ ಜಮಾತ್‍ಗ್ ಪೋದುಬತ್ತಿನಕುಲು

೩ ಜನ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್‍ದ್ ದೆಹಲಿಗ್ ತಬ್ಲಿಘಿ ಜಮಾತ್‍ಗ್ ಪೋದುಬತ್ತಿನಕುಲು, ನನೊರಿ ಬಾಗಲಕೋಟೆದ ೭೦ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಂಜವು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ೪ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು

ಬಾಗಲಕೋಟೆದ ೭೦ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಂಜವು ತೀರುವೆರ್, ನೆತ್ತೊಟ್ಟುಗು ಕುಡ ೧೬ ಪೊಸ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬರ್ಪುಂಡು

ಒಟ್ಟು ೭ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಸೀಕ್ ಪಗರ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಐಟ್ ೨ ಜನಕುಲು ದುಬಾಯಿಗ್ ಪೋದುಬತ್ತಿನಕುಲು. ೫ ಜನ ದೆಹಲಿಗ್ ತಬ್ಲಿಘಿ ಜಮಾತ್‍ಗ್ ಪೋದುಬತ್ತಿನಕುಲು

೧೨ ಪೊಸ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬತ್‌ಂಡ್

೧೨ ಪೊಸ ಪ್ರಕರಣೊಲು ತೋಜುದುಬತ್‌ಂಡ್

೪ನೇ ತಾರೀಕ್‍ ಮುಟ್ಟ ಸಿಕ್ಕಿನ ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ೩೨,೬೪೭ ಜನಕುಲೆನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಾವರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ದಾಖಲಾಯೆರ್. ಐಟ್ ಸೀಕ್‌ದ ಲಕ್ಷಣ ತೂದು ೪೪೦ ಜನಕುಲೆನ್ ಬೇತೆನೇ ವಾರ್ಡ್‌ಡ್ ದೀದ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ ೨೩ನೇ ಮಾರ್ಚಿ ಮುಟ್ಟ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ ಪರೀಕ್ಷೆದ ಮಾಹಿತಿಲು ಮೂಲುಂಡು.




#Article 539: ಸಂವತ್ಸರೊಲು (132 words)


ಸಂವತ್ಸರೊ - ಒಂಜಿ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ವರ್ಸೊನು ಸಂವತ್ಸರೊಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನೆ.  ಈ ಪದ್ಧತಿಡ್ ೬೦ ಸಂವತ್ಸರೊಲೆ ಒಂಜಿ ಚಕ್ರೊ. ಈ ಸಂವತ್ಸರೊಲೆನ್ ಪ್ರಭವ, ವಿಭವ, ಶುಕ್ಲ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪುದ್‌ರೆಲೆಡ್ದ್ ಗುರ್ತಿಸವೆರ್.  ಸುರೂತ ಸಂವತ್ಸರೊ ಪ್ರಭವ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಲೆತ್ತ್ಂಸ ಅಕೇರಿದ ೬೦ನೇ ಸಂವತ್ಸರೊನು ಕ್ಷಯ ಅತ್ತಂಡ ಅಕ್ಷಯ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಗ್ರಹ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರಿಯೆರೆ ೧೨ ವರ್ಸೊ ಕಾಲೊ ಬೋಡು.  ಇಂದೆನ್ ಬ್ರಾಹಸ್ಪತ್ಯ ಯುಗ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಐನ್ ಬ್ರಾಹಸ್ಪತ್ಯ ಯುಗೊಲೆ ಒಟ್ಟು ಕಾಲೊನು ೬೦ ವರ್ಸೊಲೆ ಒಂಜಿ ಚಕ್ರೊಲೆ ಸಂವತ್ಸರಂದ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೊ. 

ಸಂವತ್ಸರ ಪಂಡ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಒಟ್ಟು ೬೦ ಸಂವತ್ಸರೊಲು ಉಂಡು. 
ಸಂವತ್ಸರ (संवत्सर) ಪನ್ಪುನವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆದ ಒಂಜಿ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದ ಆದುಂಡು. ವೇದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆಡ್ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಋಗ್ವೇದ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಪಟ್ಯೊಲಡ್ ಒಂಜಿ ಒರ್ಸೊಗು ಸಮಗಟ್ಟ್‌ಡ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಒಂಜಿ ಜೋವಿಯನ್ ವರ್ಸೊನು ಭಾರತೊದ ಕೆಲೆಂಡರ್‌ಡ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿ(ಗುರು) ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿವರ್ತ್‌ದೆರ್. ಅವು ಒಂಜಿ ಬೊಳ್ಳಿದ ರಾಸಿಡ್ದ್ ದುಂಬುದ ಬೊಳ್ಳಿಗ್ ಪೋಯರ ದೆತೊನ ಪೊರ್ತು ಆದುಪ್ಪುಂಡು.

ನಮೊ ಮಾತ ಪುಟ್ಟಿನ ವರ್ಸೊನು ಒರಾನೆ ಪನ್ಪೊ. ಭಾರತೊದ ಪಂಚಾಂಗೊ ಕ್ರಮೊಟು ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಸಂವತ್ಸರೊ, ನಮೊನ ಪುಟ್ಟಿನ ವರ್ಸೊ ವಾ ಸಂವತ್ಸರೊಡು ಉಂಡುಂದು ತೂಯೆರೆ ಮುಲ್ಪ ತೂಲೆ.




#Article 540: ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ (661 words)


ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ(ಕೆಆರ್‌ಎಸ್) ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಪುದರ್‍ದ ಊರುಡು, ಹೇಮಾವತಿ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ ತುದೆಕುಲು ಸೇರುನ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ಒಂತೆ ತಿರ್ತ್, ಕಾವೇರಿ ತುದೆಕ್ಕ್ ಕಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟ್. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಕಟ್ಟೆ ಪಂಡ್‍ದ್‌ಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಿನಪಗ ಇಡೀ ಭಾರತೊಡು ಉಂದು ಮಲ್ಲ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಆದಿತ್ಂಡ್.

ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಾವರ ದುಂಬು ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಮಂಡ್ಯ, ಉಣ್ಗೆಲ್ ನೆಲವಾದಿತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಅರೆಗಾಲೊಡು ಜನಮಾನಿನಕುಲು ಊರು ಬುಡ್ದು ಪೋವೋಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೭೫-೭೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಬರಗಾಲಡ್ದಾವರ ಊರುಗು ಊರೇ ಖಾಲಿ ಆಂಡ್. ನೆನ್ ಮಾತ ತೂದು ಮೈಸೂರುದ ಅರಸೆರಾಯಿನ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಮ್ ವಿಶ್ವೇಶರಯ್ಯೆರ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಪರಿಯರ ನೀರ್, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗ್ ನೀರಾವರಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರೊಗು ನೀರ್- ಈ ಮೂಜಿ ಉದ್ದೇಸೊಗಾದ್ ಕಾವೇರಿ ತುದೆಕ್ ಕನ್ನಂಬಾಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟುನ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್

೧೯೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯೆರ್ ಒಂಜಿ ಯೋಜನೆದ ನೀಲನಕ್ಷೆನ್ ತಯಾರಿಸಾದ್ ಮೈಸೂರು ಸರಕಾರದ ಪಣಕಾಸ್ ಸಚಿವಾಲಯೊಗು ಕೊರಿಯೆರ್. ಆಂಡ, ಈ ಯೋಜನೆ ಉಪಯೋಗದಾಂತಿನವು ಪಂಡ್‍ದ್ ಕಾಸ್ ಬುಡುಕಡೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸಚಿವಾಲಯೊ ಒಪ್ಪಿಜಿ. ಬೊಕ್ಕ ಯೋಜನೆದ ನೀಲನಕ್ಷೆನ್ ಮೈಸೂರುದ ದಿವಾನೆರಾದಿತ್ತಿನ ಟಿ ಆನಂದರಾವ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ರೆನ ಎದುರು ದೀಯೆರ್. ಚರ್ಚೆ ವಿಚಾರ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಯೋಜನೆಗ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ತಿಕ್ಂಡ್. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಿಂಡ ತಂಜಾವೂರುದ ಬಾರ್‌ದ ಕಂಡೊಲೆಗ್ ನೀರ್ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿದಕುಲು ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಸರ್ಕಾರಗ್ ಪೋದು ವಿರೋಧಿಸಾಯೆರ್. ಆಂಡ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯೆರೆನ ಪಾತೆರೊಗು ಬೆಲೆ ಕೊರ್ದು ಈ ಯೋಜನೆಗ್ ಒಪ್ಪಿಯೆರ್. ಈ ಯೋಜನೆಗ್ ೯೫ ಲಕ್ಷ ಖರ್ಚಿ ಬೂರು ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್

ಅಣೆಕಟ್ಟ್‌ದ ಯೋಜನೆನ್ ೩ ಹಂತೊಡು ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುರುಕು ಅಣೆಕಟ್ಟ್‌ ಕಟ್ಟುನೆ, ರಡ್ಡನೇ ಹಂತೊಡು ಕಣಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುನೆ, ಮೂಜಿನೇ ಹಂತೊಡು ಜಲವಿದುತ್ ಘಟಕೊನು ಕಟ್ಟುನೆ. ಸುರೂತ ಹಂತೊ(ಅಣೆಕಟ್ಟ್‌ ಕಟ್ಟುನೆ)ಡು ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦೦ ಜನಕುಲು, ಬುಡಂದೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ, ೧೯೧೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ೬೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ೧೯೧೯ಡ್ ೧೦೭ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಈತಾನಗ ಅಂದಾಜಿಡ್‌ದ್ ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಕಾಸ್ ಖರ್ಚಿ ಆಂಡ್(೧೫೫ ಲಕ್ಷ). ಸುರೂತ ಹಂತದ ಯೋಜನೆ ಮುಗಿಯಿನೆ ೧೯೨೧ನೇ ಇಸವಿಡ್. ೧೯೨೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ರಡ್ಡನೇ ಹಂತೊದ (ಅಣೆಕಟ್ಟ್‌ಗ್ ಕಣಿ ಕಟ್ಟಾವುನೆ)ಯೋಜನೆಗ್ ಸುರು ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೯೨೮ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಕಣಿ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆದ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟುಗು ಅಣೆಕಟ್ಟ್‌ದ ಎತ್ತರನ್ ೧೩೦ ಅಡಿಕ್ ಏರಿಸಾಯೆರ್. ೧೯೧೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸುರುವಾಯಿನ ಯೋಜನೆದ ಬೇಲೆ, ೧೯೩೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮುಗೀನಗ ಒಟ್ಟು ೩ ಕೋಟಿ, ೨೩ ಲಕ್ಷ ೪೭ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಿ ಬೂರ್ಂಡ್.

ಈ ಮಾಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಒಟ್ಟು ಮೂಜಿ ಕಣಿ ಉಲ್ಲ. 

ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟರ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲ್‌ನ್ ಗಲಸ್‌ದೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಮುರುಡು ಕಲ್ಲ್, ಸುರ್ಖಿ ಗಾರೆ ಪನ್ಪಿನ ವಿಸೇಸ ಪ್ರಕಾರೊದ ಗಾರೆನ್ ಗಲಸ್‌ದೆರ್. (ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲ್, ಪೊಯ್ಯೆ, ಪೊತ್ತುದುನ ಇಟ್ಟಿಗೆದ ಪೊಡಿ, ಮರವಜ್ರ- ಉಂದೇನ್ ಮಾತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅರೇದ್ ಸುರ್ಖಿ ಗಾರೆನ್ ತಯಾರಿಸಾವೆರ್.) ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆನ್ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊರ್ಪುನ ಬದಲ್‌ಗ್ ಮರಾಮತ್ ಇಲಾಖೆದಕುಲೇ ಈ ಯೋಜನೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ ಬೊಕ್ಕ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್

ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟೊಡ್ದು ಸುಮಾರ್ ೨೩೪೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ೧೧೧ ಅಡಿ ಅಗೆಲ, ೮೬೦೦ ಅಡಿ ಉದ್ದ, ೧೪೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಈತ್ ಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟೆಗ್ ನೆಲಮಟ್ಟೊಡ್ದು ೧೧೧ ಅಡಿಮುಟ್ಟ ತಲಪಾಯ ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್. ಕಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ೧೪.೫ ಅಡಿ ಅಗೆಲದ ಸಾದಿ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.

ಈ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಎತ್ತರೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಳತೆದ ೧೭೧ ತೂಂಬುಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದೆರ್. ಮರಿಯಾಲೊಡು ಕಟ್ಟೆಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯಿನ ನೀರ್‌ನ್ ಪಿದಾಯಿ ಬುಡರೆ, ಕೆಸರ್ ನೀರ್ ಪಿದಾಯಿ ಬುಡರೆ ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ಘಟಕೊಗು ನೀರ್ ಬುಡರೆ ಉಂದೇನ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಕಟ್ಟೆದ ದಕ್ಷಿಣದ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್, ನೆಲಡ್‌ದ್ ೧೦೬ ಅಡಿ ಎತ್ತರಡ್ ೮ ಅಡಿ ಅಗೆಲ ಬೊಕ್ಕ ೧೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುನ ೪೦ ತೂಂಬು ಉಲ್ಲ. ಈ ತೂಂಬುದ ಒಂತೆ ಅಂಚಿ, ೧೦ ಅಡಿ ಅಗೆಲ, ೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ೪೮ ತೂಂಬುಲು ಉಲ್ಲ. ಈ ತೂಂಬುಲೆಗ್ ಇಪ್ಪುನ ಬಾಕಿಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್, ನೆಲಡ್‌ದ್ ೧೧೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರ‌‌ಡ್ ೧೦ ಅಡಿ ಅಗೆಲ, ೧೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ತೂಂಬುಗುಂಡಿ ಉಂಡು. ಈ ತೂಬುಗುಂಡಿಲೆಗ್, ತನ್ನಾತೆಗೆ ದೆಪ್ಪಿಲೆಕ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಇಪ್ಪುನ ಬಾಕಿಲ್ ಜೋಡಿಸಾದೆರ್. ಒಂಜಿವೇಳೆ, ಜಲಾಶಯದ ನೀರ್‌ದ ಮಟ್ಟ ೧೨೪ ಅಡಿ ಮುಟ್ಟಿಲೆಕನೆ, ತೂಬುಗುಂಡಿದ ಬಾಕಿಲ್ ತನಾತೆಗೆ ದೆಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನೆಲಮಟ್ಟಡ್‌ದ್ ೮೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಡು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗೆಲ, ೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುನ ೧೬ ತೂಂಬುಲು ಉಲ್ಲ. ಅತ್ತಂದೆ, ಕಟ್ಟೆದ ನಟ್ಟನಡುಟು ೬ ಅಡಿ ಅಗೆಲ, ೧೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ೧೧ ತೂಂಬುಲು ಉಲ್ಲ. ಕಟ್ಟೆದ ತಿರ್ತ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಿರೆಂಚಿ, ಕಜವುಲೆನ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡರ ಈ ತೂಂಬುಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ೮೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರಡ್ ಇಪ್ಪುನ ತೂಂಬುಲೆಗ್ ಪಾಡ್‌ದಿನ ಕರ್ಬದ ಬಾಕಿಲ್‌ಲೆನ್ ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್‍ದ ರ್‍ಯಾನ್‌ಸಮ್ ಕಂಪೆನಿಡ್, ಬಾಕಿದ ಪೂರಾ ತೂಂಬುಬಾಕಿಲ್‍ಲೆನ್ ಭದ್ರಾವತಿದ ಕರ್ಬ ಬೊಕ್ಕ ಅದ್‍ರ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಡ್ ತಯಾರಿಸಾದೆರ್.

ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ, ೧೩,೯೨೩ ಎಕರೆ ಖುಷ್ಕಿ ಭೂಮಿ, ೯೫೨೦ ಎಕರೆ ತರಿ ಭೂಮಿ ಬೊಕ್ಕ ೮೫೦೦ ಎಕರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯ. ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಹಳ್ಳಿಲಾ ಸೇರ್ದ್ ೨೫ ಹಳ್ಳಿಲು ನೀರ್‌ದ ಉಲಾಯಿ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯ. ಸುಮಾರ್ ೧೫೦೦೦ ಜನಮಾನಿಲೆಗ್ ಗತಿಗೋತ್ರದಾಂತೆ ಆಂಡ್. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಹಳ್ಳಿಡ್ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಕಟ್ಟಾದಿನ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್‍ದ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಲಾ ನೀರ್‌ಡ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಂಡು. ಮೊಕಲೆಗ್ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದಕುಲು ಬೇತೆ ಬರೀಟ್ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟೋನರೆ ಜಾಗೆನ್ ಪುಕ್ಸಟ್ಟೆ ಆದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಶಾಲೆ, ಉಗ್ಗೆಲ್, ಸಾದಿ ಮಾತಾ ಮಲ್ತ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಈ ಊರುಗು ಹೊಸ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು.

ನೀರ್‌ಡ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋದಿತ್ತಿನ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು, ನೀರ್‌ಡ್ದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಹೊಸ ಕನ್ನಂಬಾಡಿದ ಕೈತಲ್ ದುಂಬು ಎಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡಾ ಅಂಚನೆ ಕುಡ ಕಟ್ಟುನ ಮಾಮಾಲ್ಲ ಬೇಲೆನ್ ೨೦೦೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮುಗೀಂಡ್

ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟ್‌ದ ಮರ್ಗಿಲ್‌ಡೇ ೬೦ ಎಕರೆದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಬೃಂದಾವನ ಉದ್ಯಾನವನ ಉಂಡು. ಅಣೆಕಟ್ಟ್‌ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆ ಆವೋಂದಿತ್ತಿಲೆಕೋನೆ(೧೯೨೭-೧೯೩೨) ಈ ಉದ್ಯಾನೊನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಈ ಉದ್ಯಾನನ್ ಕಟ್ಟೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನಿನಾರ್ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊದ ದಿವಾನೆರ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಸರ್ ಮಿರ್ಝಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್. ಸದ್ಯೊಗು ಈ ಉದ್ಯಾನವನೊದ ಉಸ್ತುವಾರಿನ್ ಕಾವೇರಿ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತದಕ್ಲು ತೂವೋಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಒಂಜಿ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಪನ್ಪುನಾಂಡ, ಈ ಬೃಂದಾವನ ಉದ್ಯಾನವನೊನ್ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕನೇ ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ತೂವರೆ ಜನಮಾನಿನಕುಲು ಬರ್ರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಪಣೊಲಿ.




#Article 541: ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿ (104 words)


ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿ ಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸುತ್ಯೆ. ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿ ಲೆಡ್ ಕಿಲೊತ್ತ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಾಲ್, ಅರ್ಧ, ಮುಕ್ಕಾಲ್, ಒಂಜಿ ಇಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಮಲ್ಲ ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿಲ್ ಕರ್ಬೊದ ಬೇಲೆದಕುಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಮರ ಕಡ್ಪುನಕ್‍ಲೆಗ್, ಕಲ್ಲ್ ಪುಡಪ್ಪುನಕ್‍ಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಅಪುಂಡು.
ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಅಪುನಲೆಕ ಉಪ್ಪುನವು ಸುತ್ಯೆ. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ವಜಿನೊದ ಬೇಲೆಗ್‍ ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿ.    

ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿದ ನಡುಟ್ಬು ಒಂಜಿ ಒಟ್ಟೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಆ ಒಟ್ಟೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪುಡಿನ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಕೈಟ್ ಪತೊಂದು ಗಲಸೆರೆ ಅಪುನಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿದ ರಡ್ಡ್ ಪುಡೆಲಾ ಬೊಟ್ಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಅಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಸುತ್ಯೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪುಡೆ ಬೊಟ್ಟುನಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ನನೊಂಜಿ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಆಣಿ ದೆಪ್ಪುನ ಕೊಕ್ಕೆದಲೆಕೊ ಉಪ್ಪುಂಡು.  
ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿ ಅರ್ದೊರ್ದು ಒಂಜಿ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದಿನ್ನೊಗು ತಕ್ಕ ಒಟ್ಟೆ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಪುಡಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ಗಲಸೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಅಪಿಲೆಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
ಇಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸುತ್ಯೆಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಚೆಮ್ಮಟ್ಟಿ ಅಂಚಿನ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆದಕ್‍ಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು.




#Article 542: ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಬಾಳಪ್ಪ (160 words)


ಡಾ| ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಬಾಳಪ್ಪ ಒರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪೊಂರ್ಬಾಟಗಾರೆರ್. ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. ಗಾಂಧಿವಾದಿ. 

೧೯೨೧ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್. ಕುಂಬಾರ/ಕುಲಾಲ/ಮೂಲ್ಯ ಜಾತಿದಾರ್. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕುರ್ನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ದೇವಷ್ಯ. ಬೊಕ್ಕ ಸಜಿಪ ಮುನ್ನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಮಾರ್ನಬೈಲ್‌ಡ್ ಇಲ್ಲ್.

ಸಜಿಪ ಮುನ್ನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಮಾರ್ನಬೈಲ್‌ಡ್, ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ಮೇ ೧೫ ಕ್ಕ್ ೨೦೧೪ ಟ್ಟ್ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥರಾಯೆರ್. ೯೩ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದಾರದಿತ್ತೆರ್.

ಕರ ಮಲ್ಪುನ ಜಾತಿದಾರ್ ಆಯಿನೆಕ್ಕ್ ೬ ತಿಂಗೊಲ್ ಮಾತ್ರ ಕಲ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸಹಾಯೆಕೆರಾದ್ ಇತ್ತಿನೆಟ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ ತೆರಿದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಒಂಜರೆ ವರ್ಷ ಜೈಲ್‌ವಾಸಿ ಆದುಪ್ಪುನಾಗ ದುಂಬುದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಪಿ. ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಮೊಕ್‌ಲ್‌ನೊಟ್ಟ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಹಿಂದಿ ಕಲ್ತೆರ್. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನೆಟ್ಟ್ ಹೊಮಿಯೋಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಲ್ತೆರ್ ಅಂಚ ಆರೆನ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ದುಂಬುದ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಜೊರ್ಜ್ ಫ಼ೆರ್ನಾಂಡಿಸ್‌ಗ್ ಗುರು ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮದಿಮೆ ಆತಿಜೆರ್. ೧೯೪೨ಟ್ಟ್ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆರ್. ಬಾವುಟಗುಡ್ಡೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಲೊದ ಸಂಕೀರ್ಣೊದಲ್ಪ ಕಚ್ಚಾ ಬಾಂಬ್ ದೀದ್ ಅವೆನ್ ಪೊತ್ತಾಯೆರ್. ಅಂಚ ವೆಲ್ಲೂರುದ ಜೈಲ್‌ಡ್ ಒಂಜರೆ ವರ್ಷ ಸಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿತ್‌ದೆರ್. ೧೯೪೪ ಟ್ಟ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.

ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸಹಾಯೆಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಕೆಲಸ ತೂದ್ ಸಾನಿಟೆಶ್ನ್ ವಿಭಾಗೊಡ್ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊರ್ಪಾಯೆರ್. ಜೈಲ್‌ಡ್ದ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಿಕ್ಕುನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿದಪಗ ಮುದ್ರಾಡಿ ಶಾಲೆ, ಕಾರ್ಕಳಡ್ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆದ ಮಾಸ್ಟ್ರಾದಿತ್ತೆರ್. 

ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ.

೫೦ ನೇ ವರ್ಷದ ಸ್ವತಂತ್ರೋತ್ಸವದಪಗ ಸ್ವರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

{reflist}




#Article 543: ಬಿ. ವಿ. ಕಕ್ಕಿಲಾಯ (171 words)


ಬೆವಿಂಜೆ ವಿಷ್ಣು ಕಕ್ಕಿಲಾಯ (ಬಿ. ವಿ. ಕಕ್ಕಿಲಾಯ) ಬಿ.ವಿ. ಕಕ್ಕಿಲ್ಲಾಯರು ಪೆರಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊಂರ್ಬಾಟದಾರ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿದ ನಾಯೆಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್, ಭಾರತ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ನಾಯೆಕೆರ್(ಸಿ.ಪಿ.ಐ), ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಎಐಟಿಯುಸಿ) ಪೆರಿಯ ನಾಯೆಕೆರ್, ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭೆತ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯೆರ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಮಸೂದೆದ ರೂವಾರಿಲು, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಲೇಖಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಂತಕೆರ್.

೧೯೬೪ಟ್ಟ್ ಬುಡೆದಿ ಅಹಲ್ಯಾ. ಜೋಕುಲು ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಕ್ಕಿಲಾಯ ಕುಡ್ಲಡ್ ವೈದ್ಯ ವೃತ್ತಿ. ರಡ್ಡನೆತ್ತಾರ್ ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣ ನ್ಯೂರೊಲೊಜಿಸ್ಟ್ ಡಲ್ಲಾಸ್ (ಯು. ಎಸ್.), ಮೂಜನೆತ್ತಾರ್ ಹರೀಶ್ ಲ್ಯಾಪ್ರಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಸರ್ಜನ್ ಯು.ಎಸ್., ನಾಲನೆತ್ತಾರ್ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಸೈಕ್ರಿಯಾಟಿಸ್ಟ್, ಯು.ಕೆ.

೧೯೫೨-೧೯೫೪ ಮುಟ್ಟ ೨ ವರ್ಸೊ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡ್ದ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆತ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ್ ೨ ಸರ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಟ್ ಬಂಟ್ವಾಳದ ಶಾಸಕರಾದಿತ್ತೆರ್. ರಾಜ್ಯಸಭೆತ ಸದಸ್ಯೆರಾದುಪ್ಪುನಾಗ ಬರ, ಆಹಾರ ಕೊರತೆ ಇತ್ಯಾದಿಲೆನ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ದೆರ್ತ್ ಪತ್ತಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಲಾರ ಗಣಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ಹಾಸನ-ಕುಡ್ಲಗ್ ರೈಲ್ ಪಾಡೆರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊನ್ ಏಕೀಕರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತಿನಾರ್.

೧೯೮೩-೮೬ ನಡುಟ್ಟು ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್

೧೯೪೦ಟ್ಟ್ ಭಾರತ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವ.
ಕುಡ್ಲ ಘಟಕದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಫೆಡರೇಶನ್ಡ್ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್.

೧೯೪೩-೪೫ ಅವಧಿಡ್ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ (ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ) ಕರಾವಳಿದೊರ್ಮೆ ಬೀಡಿ, ಓಡು, ನೂಲು ಮಲ್ಪುನ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊರಂಟ್‌ದ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಕಾರ್ಮಿಕೆರೆ ಸಂಘಟನೆದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದಿತ್ತೆರ್.
೧೯೪೪ ಟ್ಟ್ ಮುಂಬಯಿಡ್ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್ ಮೆರೆನ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆಡ್ ನಡತ್ತಿನ ಸೋವಿಯಟ್ ಸಾಂಸ್ಖ್ಟತಿಕ ಸಂಘದ ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.

ಜೂನ್ ೪, ೨೦೧೨ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥರಾಯೆರ್. ೯೩ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯದಾರಾದಿತ್ತೆರ್.




#Article 544: ವೈರಸ್ (395 words)


ವೈರಸ್ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ತೋಜಾಂದಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೊಡು ಮಾತ್ರ ತೋಜುನ ಎಲ್ಯವಾಯಿನ ಕಣ. ಜೀವಿಲೆಡ್ ಕಲಡಾವುನ ಏಜೆಂಟ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ 20ರ್ದ್ 300 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಡಿಎನ್‌ಎ ಆಯಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಬೇತೆ ಜೀವಿಲೆನ ಜೀವಕೋಶೊದ ಉಲಾಯಿ ಪೋದೇ ಹೆಚ್ಚಾಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಲೆಗ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಹೋಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ ಪಂಡ ಬೇತೆ ಜೀವಿದ ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು. ವೈರಸ್‌ಲೆರ್ದ್ ಉಂಡಾಪುನ ಕೆಲವು ಸೀಕ್‍ಲೆಡ್ ಸಿಡುಬು, ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ, ಮಂಪ್ಸ್, ದಡಾರ, ಚಿಕನ್ಪಾಕ್ಸ್, ಎಬೋಲಾ, ಎಚ್ಐವಿ, ರುಬೆಲ್ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಕೊರೊನಾ.

ಜೀವ ಉಪ್ಪುನ ಜಿವಕೋಶೊಡು ವೈರಸ್‌ ಸಂತತಿ ಉತ್ಪತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ರೋಗ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಮೂಲವಾಯಿನ ಕೋಶ ವೈರಸ್‌ಗ್ ಒಂಜೇ ಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ಸಾರ ಸಾರ ಅವ್ವೇ ಜಾತಿದ ಕಣ ಪುಟ್ಟೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಗ್ ಬೇತೆ ಜೀವಿಲೆಕ್ಕ ಛೇದಿಪೆರೆ ಕೋಶೊಲು ಉಪ್ಪುಜಿ. ಈ ಪೊಸ ವೈರಸ್‌ಲು ಸೋಂಕಾಯಿನ ಕೋಶದ ಒಟ್ಟು ಸೇರುಂಡು. ಪ್ರಿಯಾನ್ ಪನ್ಪಿ ಸೋಂಕಾಪುನ ವೈರಸ್‌ಡಾಂಡಲಾ ಜೀನ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಈ ಜೀನೇ ವೈರಸ್ ರೂಪಾಂತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಲಿರುಯೆರೆ ಸಲಿಗೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಿಯಾನ್ ಪನ್ಪಿ ಪದ ಪ್ರೋಟೀನೇಸಿಯಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಣೊಡ್ದ್ ಬಯಿದ್ಂಡು. ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ (ಜೀನ್) ಪನ್ಪಿನವು ವಂಶವಾಹಿಲೆನ ಅಧ್ಯಯೊನ ಬೊಕ್ಕ ವೈರಸ್ ಎಂಚ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿವರಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ದ ಮೂಲ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದುಂಡು. ಕೆಲವು ವೈರಸ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಲೆಡ್ದ್ ಉಂಟಾದುಪ್ಪು ಪಂಡ ಜೀವಕೋಶೊಲೆನ ನಡುಟ್ಟು ಪಂದೊದುಪ್ಪುನ ಡಿಎನ್‌ಎ ಕಣೊಡ್ದು. ನನ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಡ್ದ್  ಬಲಿರುದುಪ್ಪು. 

 
ವೈರಸ್‌ನ್ ವೈರಾಣ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಉಂದು ಡಿಎನ್‌ಎ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಡ್ದ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಜೀನ್‌ಡ್ದ್ ಆದುಂಡು. ಉಂದು ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ದ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚೊಡ್ದ್ ಸುತ್ತುವರಿದುಂಡು. ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌, ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮರ್  ಪನ್ಪಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಣುಡ್ದ್ ಉಂಟಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮರ್‌ಲು ಇಕೋಸಾಹೆಡ್ರಲ್ (೨೦ ಬದಿತ) (icosahedron) ಜೋಡಣೆಡ್ದ್, ಹೆಲಿಕಲ್ (helix), ಅತ್ತುಂಡಾ ನನಾತ್ ಕಠಿಣವಾಯಿನ ಜೋಡಣೆಡ್ದ್ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಡಿಎನ್‌ಎನ್  ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ವೈರಸ್‌ಲು ಲಿಪಿಡ್ (ಕೊಬ್ಬು)/ ಚರ್ಬಿದಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಳ್ಳೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಛುದುಪ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಸೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ (ಗಂಗಸರಗ್)‌ ಕುಂದುಂಡು. ಬೇತೆ ಜೀವಿಲೆನ ಪಂಡ ಹೊಸ್ಟ್ ಜೀವಿ(host)ದ ಜೀವಕೋಶೊನ್ ಸೇರ್‌ಯೆರೆ ವೈರಸ್‌ಲು ಸಪೂರಾದ್‌ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಅಂಚಿದ ಇಕೋಸಾಹೆಡ್ರಲ್‌ದಂಚಿನ ರಚನೆದವು ಆದ್‌ಲಾ ಬದಲಾಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಲು 20 ರ್ದ್ 300 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ದ ಗಾತ್ರೊಡುಪ್ಪುಂಡು.

ಜೀವಕೋಶೊಲು ಜೀವ ಉಪ್ಪುನೆದ್ಚಂಲಾ ವೈರಸ್‌ಲು ಉಗಮ ಆದುಪ್ಪು. ವೈರಸ್‌ಲು ಪಳಯುಳಿಕೆ(ಧಾತು) ಒರಿಪಾವುಜಿ, ಅಂಚಾದ್ ಮೂಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ, ಅಣುಕ್‌ಲೆನ ಸಂಶೋದನೆಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊಡಾತ್ರೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೈರಸ್‌ಲು ಜೀವದ ಒಂಜಿ ರೂಪ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಜೀವ ಉಪ್ಪುನ ಜೀವಿದೊಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ಸಾವಯವ ರಚನೆಲಾ ಆದುಪ್ಪು ಪನ್ಪಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಡು. ಜೀವದ ಕೊಡಿಟ್ಟುಪ್ಪುನ ಜೀವಿ ಪನ್ಪೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡಾ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಜೀನ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಜೀವಿಲೊಟ್ಟು ಸೇರ್‌ದ್ ಸ್ವಯಂ ಆದ್ ಮಸ್ತ್ ಅಂಚಿನವೇ ರೂಪದವಾಪ. ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶದ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ವೈರಸ್‌ಲು ಆಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಗಾತ್ರೊಡು ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು.  ವೈರಾಣುಡ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಪನ್ಪುನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕವಚ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ್ ಸುತ್ತುವರಿದುಪ್ಪುಂಡು. ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ದ ಉಪಘಟಕ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮಿಯರ್ಸ್ (ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪ್ರೋಟೀನ್) ಡ್ದ್ ವೈರಸ್‌ದ ಜೀನ್‌ದ ರಕ್ಷಣೆ ಆಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಲು ಆತಿಥೇಯ(ಬಿಂನೆ) ಕೋಶದ ಕವಚೊಡ್ದ್ ಪಡೆತಿನ ಲಿಪಿಡ್ ಕವೊಚೊನ್ ಪಡೆಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, ನಾಲ್ ವೈರಸ್ ವಿಧಕುಲುಪ್ಪು.

ಈ ವೈರಸ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜೇ ಬಗೆದ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮಿಯರ್ಸ್‌ಲು ಕೇಂದ್ರ ರೇಖೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದುಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದುವೇ ಹೆಲಿಕಲ್ ರಚನೆ (ನಡುಟ್ಟು ಗೋಲೆಯಾದ್ ಸುತ್ತ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮಿಯರ್ಸ್‌). ಈ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್, ಸಪೂರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಇಕೋಸಾಹೆಡ್ರಲ್ ರೀತಿದ ವೈರಸ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ವೈರಸ್‌ಲೆರ್ದ್ ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಲು ಶೀತ, ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ, ಚಿಕನ್ಪಾಕ್ಸ್. ಮಲ್ಲ ಕಾಯಿಲೆಲು ಪಂಡ ಎಬೋಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಏಡ್ಸ್.  ವೈರಸ್‌ಲೆರ್ದ್ ಬರ್ಪುನ ರೋಗಲು ಅವು ಸೇರುನ ಜೀವಕೋಶದ ಮಿತ್ತ್ ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಲು ಮಸ್ತ್ ಕಾಲ ಉಪ್ಪುನ ರೋಗಲೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು, ಅವು ಸೇರುನ ಜೀವಕೋಶಡ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೋಶಲು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ವೈರಸ್‌ಲು ಜೀವೊಡು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ವೈರಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸಿ ವೈರಸ್ ರೋಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುಂಡು.

ದೈಕ್‌ಲೆಗ್




#Article 545: ಪೆಲಕಾಯಿದ ಹಪ್ಪಳ (108 words)


ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್‍ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಹಪ್ಪಲೊಗು ಪೆಲಕಾಯಿದ ಹಪ್ಪಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ಸಾಧಾರಣ ಬುಳೆದಿನ ಪೆಲಕಾಯಿ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅರೆಗಾಲೊದ ದೊಂಬುಗು ಪೆಲಕಾಯಿದ ಹಪ್ಪಳ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮರಿಯಾಲೊಡ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕಾಯ್ತ್‌ದ್/ಸೂಟು ಪಾಡ್‌ದ್ ತಿನೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ದೆ ಆಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕಲಾ ರುಚಿ ಆವೊಡುದಾಂಡ ತಾರಾಯಿದ ತುಂಡು/ಪೂಲುನು ಅಪ್ಪಲದೊಟ್ಟುಗು ಗಲಸೊನೊಲಿ.

ಸುರುಕಾದ್ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲೆನ್ ರೆಚ್ಚೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೇಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ೨-೪ ಮುಂಚಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಎಣ್ಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕಡೆಪುನ ಬದಲ್ ಉಜ್ಜೇರ್ ಡ್ ಎಡ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕಡೆದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಉಂಡೆ ಪಲ್ಪೊಡು. ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಒಂತೆ ಎಣ್ಣೆದ ಪಸೆ ಪಾಡೊಡು. ಈ ಉಂಡೆನ್ ಹಪ್ಪಳೊದ ಲೆಕ್ಕೊ ಒತ್ತೊದ್ ಪಜೆ ಇಜ್ಜಂಡ ಮುಡೆದಿನ ಮಡಲ್‍ಡ್ ದೊಂಬುಗು ನುಂಗೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಸುರುತ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ತಿರ್ಗಾದ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ರಡ್ದೆಡ್ದ್ ನಾಲ್ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ಇಂಚ ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ನೀರ್‌ದ ಪಸೆ ದಾಂತಿನ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡ್.




#Article 546: ಉಮಾಬಾಯಿ ಕುಂದಾಪುರ (755 words)


ಉಮಾಬಾಯಿ ಕುಂದಾಪುರ ಒರ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ. ಭಗಿನೀ ಮಂಡಲದ ಸ್ಥಾಪಕಿ, ನಾ ಸು ಹರ್ಡೀಕರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯಿನ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸೇವಾದಲೊದ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗೊದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.

ಉಮಾಬಾಯಿ ಮಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಂದಾಪುರೊಡು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬೊಡು ೨೫ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೯೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಎಲ್ಯ ಇಪ್ಪುನಗ ಆರೆನ ಪುದರ್ ಭವಾನಿ ಗೋಳಿಕೇರಿ. ಅಮ್ಮೆರ್ ಗೋಳಿಕೇರಿ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಅಪ್ಪೆ ತುಂಗಾಬಾಯಿ. ಐನ್ ಜನ ಆಣ್‌ಜೋಕುಲು, ಒರ್ತಿ ಮಗಲ್. ಉಮಾಬಾಯಿ ಕಡೆತ ಮಗಲ್. ೧೮೯೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೆಗ್ಯಪಳಾಯನಕುಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೊಂಬಾಯಿ ಸೇರಿಯೆರ್. ೧೯೦೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ೧೩ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ಸಂಜೀವರಾವ್ ಕುಂದಾಪುರ ಮೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಮದ್ಮೆ ಆಂಡ್. ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆನ ಸಮ್ಮಲೆ ಆನಂದರಾವ್ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವದಾರ್, ಪೊಂಜವುಲೆನ ಸಬಲೀಕರಣೊದ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿನಾರ್. ತನ್ನ ಮರ್ಮಲ್ ಎಡ್ಡೆ ಕಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಮಾಬಾಯಿನ್ ಪೂನಾದ ಅಣ್ಣಾಸಾಹೇಬ್ ಕಾರ್ವೆ ಶಾಲೆಡ್ ಸೇರಾಯೆರ್. ಕಲ್ಪುನೆಕ್ ಸಮ್ಮಲೆ ಮಸ್ತ್ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರಿಂಡಲಾ, ಉಮಾಬಾಯಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಡ್ದಾವರ ತನ್ನ ೨೫ನೇ ಪ್ರಾಯಮುಟ್ಟಲಾ ದಿಂಜ ದುಂಬರಿಪಾವರ ಆಯಿಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಮುಗಿನಗ ಉಮಾಬಾಯಿಗ್ ೨೭ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಅಪಗದ ಕಾಲೊಡು ಪೊಣ್ಣುಲು ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಕಲ್ಪುನನೇ ಮಲ್ಲ ವಿಸಯ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಈ ಕಾರಣಡ್‍ದಾವಾರ, ೨೭ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಕಲ್ತಿನ ಉಮಾಬಾಯಿಗ್ ಬೊಂಬಾಯಿದ ಸಾರಸ್ವತ ಮಹಿಳಾ ಸಮಾಜದಕುಲು ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಸಮ್ಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಆ ಸಂಘದ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್.

೧೯೨೦ನೇ ಇಸವಿ ಅಗೋಸ್ತು ೧ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕೆರ್ ತೀರಿಯೆರ್. ತಿಲಕೆರ್‌ನ ದೇಹದ ಮೆರವಣಿಗೆ ತೂದು ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಜಪ್ಪರ ಪ್ರೇರಣೆ ಆಂಡ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಜಪ್ಪುನಕಲೆಗ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆ ಬೊಕ್ಕ ಐತ ಬೇಲೆಲು ಎಡ್ಡೆ ಉದಾರ್ಮೆ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಉಂದೇನ್ ಮಾತ ತೂದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಸೇರಿಯೆರ್.

೧೯೨೦ನೇ ಇಸವಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪ನೆ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಗ್ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರಿಯೆರ್. ಅಪಗ ಉಮಾಬಾಯಿ ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ಸಂಜೀವರಾವ್ ಒಟ್ಟುಗ ಸೇರ್‌ದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಖಾದಿ ಕುಂಟುದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಲ್ಲ‍ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ಪೊಂಜವುಲೆನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಜಪ್ಪರೆ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರಿಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊದ ವಿಷಯೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾದ್ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ಬರೇದ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಾಯೆರ್.

ಉಮಾಬಾಯಿ ೩೧ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ಕಂಡನಿ ಸಂಜೀವರಾಯೆರೆಗ್ ಕ್ಷಯ ಸೀಕ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ತೀರಿಯೆರ್. ಕಂಡನಿ ತೀರಿಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಸಮ್ಮಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗ್ ಬತ್‌ದ್ ಉಂತಿಯೆರ್. ಸಮ್ಮಲೆ ಆನಂದರಾಯೆರ್ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೆಸ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಸೊಗು ಕಲ್ಪರೆ ಪೋದಿತ್ತಿನ ನಾ. ಸು. ಹರ್ಡೀಕರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಸಯೊಡು ಎಂ.ಎಸ್. ಪದವಿ ಕಲ್ತ್‌ದ್ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಮೇರ್, ನಮ ದೇಸೊದ ಜವನೆರೆನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಸೇರ್ಪಿಲೆಕ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಾವರೆಗಾದ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸೇವಾ ದಳ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಡ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯೆರ್. ಈ ಸಂಘೊಡು ಉಮಾಬಾಯಿ ಸೇರಿಯೆರ್, ಆ ದಳತ್ತ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗೊದ ಮುಖ್ಯಸ್ತೆ ಆದ್ ನೇಮಕವಾಯೆರ್. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗ ತಿಲಕ್ ಕನ್ಯಾ ಶಾಲೆದ ಜಬದಾರಿಕೆ ವಹಿಸೋಂದೆರ್.

೧೯೨೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊ ಬೆಳಗಾವಿಡ್ ಆಯೋಜನೆ ಆಂಡ್. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆದ ಇತಿಹಾಸೊಡು, ನಡತ್ತಿನ ಮಾತ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯೆರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಅವು ಆದಿತ್ಂಡ್. ಉಮಾಬಾಯಿ ಈ ಲೇಸ್‌ಡ್ ನಾ ಸು ಹರ್ಡೀಕರೆರ್‌ನ ಒಟ್ಟುಗು ಮಸ್ತ್ ಉತ್ಸಾಹೊಡು ಪಾಲ್ ದೆತೊಂದೆರ್. ಮಾತ್ರ ಅತ್, ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಾತ ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ೧೫೦ ಜನ ಪೊಂಜವುಲೆನ್, ಐಟ್‌ಲಾ ಕಂಡನಿದಾಂತಿನ ಪೊಂಜವುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮೊಡು ಪಾಲ್ ದೆತೊಂದಿಲೆಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಮ್ಮಲೆ ಆನಂದರಾಯೆರೆನ ಪ್ರೆಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲ್ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಸಂಘಟನೆದ ಬೇಲೆದ ತಾಣ ಆಂಡ್. ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಸಂಘಟನೆದ ಬೆಳಗಾವಿ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡ್ದಾವರ ಉಮಾಬಾಯಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟೊದ ಬಿನ್ನೆರೆನ ಸಂಪರ್ಕೊಗು ಬರ್ರೆ ಸಾಯ ಆಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಈ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಉಮಾಬಯಿಯೆರ್ ಮಲ್ತಿನ ಬೇಲೆ ತೂದು, ೧೯೨೭-೨೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಭಾಗೊದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆದ್ ಆರಿಸಾಯೆರ್.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಡು ಮಸ್ತ್ ಉಮೇದ್‍ಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊನೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆನ್ ೧೯೩೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರೊ ಬಂಧಿಸಾದ್ ೪ ತಿಂಗೊಲು ಯೆರವಾಡ ಜೈಲ್‌ಡ್ ದೀಂಡ್. ಜೈಲ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪನಗನೇ ಸಮ್ಮಲೆ ಆನಂದರಾಯೆರ್ ತೀರಿನ  ವರ್ತಮಾನ ಬತ್ಂಡ್. ಮದಿಮೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ, ತನ್‍ಕ್ ಮಾತ ವಿಸಯೊಡ್ ಬೆರಿಸಾಯ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಸಮ್ಮಲೆ ತೀರಿನ ವರ್ತಮಾನ ತೆರೀದ್ ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆಗ್ ತೆಡಿಲ್ ಹಾಕಿಲೆಕ ಆಂಡ್. ಅವ್ವೇ ಜೈಲ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆಗ್ ಧೈರ್ಯ ಪಂಡೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಮಾತಾ ಬೇಲೆನ್ ಗುಪ್ತವಾದ್ ಮಲ್ಪುಲೆ ಪಂಡ್ದ್‍ ಸಲಹೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಮಾಬಾಯಿ, ಜೈಲ್‌ಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬನ್ನಗ, ಆನಂದರಾಯೆರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾದಿತ್ತಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೆಸ್‍ನ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರೊ ವಶ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ತಿಲಕ್ ಕನ್ಯಾ ಶಾಲೆನ್ ಮುಚ್ಚಿಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆ ಭಗಿನಿ ಮಂಡಲೊ ಕಾನೂನುಗು ವಿರುದ್ಧವಾಯಿನ ಸಂಘಟನೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈತ್ ಮಾತ ಆಂಡಲಾ, ಉಮಾಬಾಯಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಡು ಪಾಲ್ ದೆತೊಂಬುನ ಉಂತಾಯಿಜೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬರೀಡ್‍ದ್ ಬರೋಂದು ಇತ್ತಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರೆಗ್ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ ಉಂತರ ಸಾಯ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

೧೯೨೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳುವಳಿದ ಸಮಯೊಡು, ಸುಮಾರ್ ಜನ ಭೂಗತವಾದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಡು ಭಾಗವಹಿಸೋಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಕುಲು ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆನ ಕಣ್ ತಪ್ಪಾದ್, ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕಲೆಗ್ ವನಸ್, ಜೆಪ್ಪರೆ ಜಾಗೆ ಕೊರ್ಪುನ ಜಬದಾರಿ ಉಮಾಬಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯೊಡು ೧೯೩೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭೂಕಂಪ ಆಯಿನ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಹರ್ಡೀಕರ್ರೆನ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸೇವಾ ದಲೊತ್ತ ಸದಸ್ಯೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಭಗಿನೀ ಮಂಡಲೊದ ಸದಸ್ಯೆರೆನ್ ಸೇರಿಸಾದ್ ಬಿಹಾರಗ್ ಪೋದು ಔಲು ಜನಕುಲೆಗ್ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರಿಯೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಭೊಡೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕೆರಾಯಿನ ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಜೀವತ್‌ರಾಮ್ ಭಗವಾನ್‌ದಾಸ್ ಕೃಪಲಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ನನಲಾ ಮಲ್ಲ ಬಿನ್ನೆರೆನ ಸಂಪರ್ಕೊಗು ಬತ್ತೆರ್.

೧೯೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ, ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆನ್ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಆರಿಸಾಂಡ್. ಅಲ್ಪ ಪೂನಾದ ಸಮಾಜಸೇವಕೆ ಎಸ್ ಆರ್ ಭಾಗವತೆರ್‌ನ ಒಟ್ಟುಗು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಆರೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಡು ತಿರ್ಗುನ ಬೊಕ್ಕ, ಆ ರಾಜ್ಯೊಡು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಸೊದ ಪೊಂಜವುಲೆನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲೆನ್ ಕೈತಲ ಪೋದು ತೂಪುನ, ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್ ಪಿರ ಒರಿಯಿನ ಪೊಂಜವುಲೆಗ್ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರ್ರಗಾತ್ರ, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿ ೧೯೪೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಸ್ತೂರ್‌ಬಾ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ್ ಸ್ತಾಪಿಸಾಯೆರ್. ಈ ಸಂಸ್ಥೆದ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಖೆದ ಮುಖ್ಯಸ್ತೆ ಆದ್ ಉಮಾಬಾಯಿಯೆರೆನ್ ೧೯೪೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಸಂಸ್ಥೆ ಸುರುವಾಯಿನ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಸರ್ಕಾರದ ಬರಿಡ್‌ದ್ ಒವ್ವೇ ರೀತಿದ ಪಣವುದ ಸಾಯ ಆವಡ್, ಬೆರಿಸಾಯ ಆವಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಇತ್ತಿಜಿ. ಅಪಗ, ಉಮಾಬಾಯಿ ಇಲ್ಲಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ನಟ್ಟ್‌ದ್ ಪಣವು ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಬೇಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪಾಯೆರ್. ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟೊಡು ಇತ್ತಿನ ಪೊಂಜವುಲೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್, ಅಕಲೆಗ್ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆ, ಕಲೆ- ಇಂಚಿತ್ತಿನ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ದು, ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಬದ್‌ಕೆರೆ ಸಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.

ಭಾರತ ದೇಸೊ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಉಮಾಬಾಯಿ ಪುಗರ್ತೆ ದೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸ್ವತಂತ್ರಗು ದುಂಬು, ಸ್ವತಂತ್ರಡ್‍ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ತಿನ ಸುಮಾರ್ ಬೇಲೆಡ್‍ದಾವರ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟೊದ ಬಿನ್ನೆರೆಗ್ ಉಂಬೇರೆನ ಗುರ್ತ ಆಂಡ್. ತನ್‍ಕ್ ಬತ್ತಿನ ಪುಗರ್ತೆನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ರಾಜಕೀಯೊಗು ಬರ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಉಂಬೇರೆಗ್ ಇತ್ಂಡ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ರಾಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟೊದ ಪಿಂಚಣಿ ಸೌಲಭ್ಯಲಾ ಇತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಉಂದೆನ್ ಮಾತೆನ್ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂಡ್‍ದ ದೂರ ಒರಿಯೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಾಮ್ರಪತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್‍ಲಾ ದೆತೊನರ ಒಪ್ಪಿಜೆರ್. ಇತ್ತಿನಾತ್ ದಿನಲಾ ಒರ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕಿ ಆದೇ ಉಪ್ಪುವೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಆರೆನ ನಿರ್ಧಾರ್ ಆದಿತ್ಂಡ್.

ಉಮಾಬಾಯಿ ತೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿ ಇಜ್ಜಿ. ಆರ್ ೧೯೯೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಡ್ ತೀರಿಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ೧೦೦ ವರ್ಷ ಆದಿತ್ಂಡ್.




#Article 547: ತಾರಾಯಿ (225 words)


ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ್ ತಾರಾಯಿ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲ್‌ದಂಚಿನ ಪರ್ಂದ್ ನಿಜವಾದ್‌ಲಾ ಕಾಯಿ ಅತ್ತ್, ತಾರಾಯಿ ತಾರೆದ ಮರ (Cocos nucifera), ಪಾಮ್ (Palm) ಕುಟುಂಬೊಡು (Family:Arecaceae) ಆಪುನ ಕಾಯಿ. ಉಂದು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಬುಲೆ.  ಕಾಯಿ ೧೨ರ್ದ್ ೧೮ ಇಂಚ್ ಉದ್ದ ೬ ರ್ದ್ ೮ ಇಂಚ್ ಅಗೆಲ ಆದ್ ದುಂಡಾದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ತೆತ್ತಿದಾಕಾರ್ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ತಾರಾಯಿದ ಪುದರ್ ಕೊಕೊ (coco) ಪನ್ಪುನವು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಇಜ್ಜಾಂಡಾ ಪೊರ್ಚ್‌ಗೀಸ್‌ ಶಬ್ದೊಡ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ತಿಪ್ಪಿಡ್ ಇತ್ತಿನ ಮೂಜಿ ಕಣ್ಣ್‌ ನರಮಾನ್ಯನ ಮೋನೆನ್(ಬುರುಡೆ) ಹೊಂದುಂಡು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಶೋಧಕೆರ್ 1521ಡ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದಕ್‌ಲೆನ್ ಎದುರಾಪೆರ್, ಅಕುಲು ತಾರಾಯಿದ ತಿಪ್ಪಿ ಮಂತ್ರವಾದಿ‌ ಕೊಕೊ ನ ಲೆಕ್ಕ ಬೊಕ್ಕ ಭೂತ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಂದೆನ್ ನಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಕಾ (nux indica) ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ ೧೨೮೦ಡ್ ಸುಮಾತ್ರಾಡುಪ್ಪುನಾಗ ಉಂದೆನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಜಾವ್ಜ್ ಹಿಂಡ್(jawz hindī) ಪುದರ್‌ನ್ ಅರೆಬ್ಬೆರೆಡ್ದ್ ದೆತೊಂದ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಯಿ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಲಯಾಲಂಡ್ ಥೆಂಗಾ (Thenga) ಪನ್ಪುನ ಪುದರುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ೧೫೧೦ಟ್ಟ್ ಇಟಿನೇರಿಯೊಡ್ (Itinerario) ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಲುಡೋವಿಕೊ ಡಿ ವರ್ತೆಮಾ (Ludovico di Varthema) ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಹಾರ್ಟಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್ ಮಲಬರಿಕಸ್‌ಡ್ (Hortus Indicus Malabaricus) ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ತಾರಾಯಿನ್ ಮೂಜಿ ವಿಧೊಟ್ ಗಳಸೆರೆ ಆಪುಂಡು.

ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ ದೆತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿಪುನ ಕೊಜಂಟಿ ಮಂಜಲಾದ್ ಗಟ್ಟಿ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ೨೩° C (೭೪ ° F) ಡ್ ಕರಗ್‌ದುಪ್ಪುಂಡು. ಎಣ್ಣೆ ಪರಿಮಳವಾಯಿನ ಕೂಜಲ್‌ಗ್, ಅಡ್ಪಿಲ್ಲ್‌ಡ್ ಗಳ್ಸುವೆರ್. ಕಾರ್ಖಾನೆಡ್ ಸಾಬೂನು, ಸೆಂಟ್, ಶ್ಯಾಂಪೂ, ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ರಬ್ಬರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ಲಿಸರಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್.

ತಾರಾಯಿದ ಮರಕ್ಕ್ ನುಸಿ ರೋಗ ಇತ್ತೆ ಉಂಡು. 

ತೆಲೂಪಾಯಿನ ಪದರೊಲಾ ಆಯಿತ ಉಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ನಾರ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚೆಪ್ಪು ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಈ ನಾರ್ ಉಪ್ಪು ನೀರ್‌ಗ್ ಹಾಳಾಪುಜಿ, ಅಂಚಾದ್ ಕಾಯಿದ ಮಿತ್ತುಪ್ಪುನ ನಾರ್‌ಡ್ದ್ ಪಜೆ, ಕಾರ್‌ಮುಟ್ಟು, ಬಲ್ಲ್, ಮೈಪು, ಬುಟ್ಟಿ, ಪೂ ದೀಯೆರೆ ಕುಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣ್ ಪೂಂತೆ ಆಯೆರೆ ದೈಯಿಕ್ ಕೊಕೊ ಪಿಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ತಿಪ್ಪಿಡು ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಕಣ್ಣ್ ಪಂಡ ಮುಂಗೆ ಬರ್ಪುನ ರಂದ್ರೊ (ವಟ್ಟೆ) ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ರಂದ್ರೊಡು ತಾರಾಯಿದ ಮುಂಗೆ ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು.

{reflist}




#Article 548: ಕೇಂಕನ್ (201 words)


ಕೇಂಕನ್ ಉಂದು ಕಾಡ್, ಪಾಡಿ, ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ, ನಾಚಿಕೆ-ಪೋಡಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಜಾಗುರ್ತೆ ಈ ಮೂಜಿ ಒಂಜೇಲೆಕ ಇಪ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ. ತುಳುಟು ಈ ಪಕ್ಕಿನ್ ಕೇಂಕನ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಕನ್ನಡದ್ ಕೆಂಪು ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ red spurfowl (ಗ್ಯಾಲೋಪೆರ್ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೇಡೀಷಿಯಾ) ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ spur ಪಂಡ ಅರ್ವಾಯಿ. (ಪೂಂಜೆ ಕೋರಿದ ಕಾರ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜೂಂಪೆದ ಮುಳ್ಳು). ಆಣ್ ಕೇಂಕನ್‌ದ ಕಾರ್‌ಡ್ ಇಂಚಿನ ನಾಲ್ ಮುಳ್ಳು, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿದ ಕಾರ್ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಮುಳ್ಳು ಇತ್ತಿನೆರ್ದ್ ಆ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. 

ಈ ಪಕ್ಕಿಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ ಜಾತಿ ಉಂಡು. ಬೊಕ್ಕೊಂಜೆತ ಸುಯಿಟ್ ಚುಕ್ಕಿ ಇತ್ತುದ್ ರಂಗ್ ರಂಗ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಆಯಿನ್ Painted Spurfowl (ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ) ಪಂದ್ ಇಂಗಿಷ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನಮ್ಮಲ್ಪ ಜಾಸ್ತಿ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಪಕ್ಕಿದ ರಂಗ್ ಮಂಜಲ್ ಬೆರೆಕೆ ಆಯಿನ ಚೂರು ಕೆಂಪು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕಾರ್‌ಲಾ ಕೆಂಪು, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯ್ತ ಸುತ್ತ ಕೆಂಪು ಇತ್ತಿನೆರ್ದಾವರ ತುಳುಟು ಕೇಂಕನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ತೂಯರೇ ಲಾಕಿಲೆಕ ತೋಜುನ ಕೇಂಕನ್ ಕೋರಿರ್ದ್ ಒಂತೆ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಮನುಷ್ಯನ್ ಘಳಿಗೆಲಾ ತೂದ್ ಉಂತುಜಿ. ನರಮನಿ ಬರ್ಪುನ ಚೂರು ಸುಳಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ ಕೇಂಕನ್ ಅಲ್ಪ ಉಂತಾದೆ ರಪಕ್ಕ ಬಲ್ಲೆಗ್ ಅತ್ತುಂಡ ಪುದೆಲ್ಗ್ ನೂರುಂಡು. ಕಾಂಡೆ-ಬೊಕ್ಕ ಬೈಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುಗು ..ಕ್ಕೆಕ್ಕೆರೆಕ್ಕೆರೆ ಕ್ರೆಕ್.. ಪಂದ್ ಜೋರು ವಿಚಿತ್ರ ಸ್ವರಟ್ ಬುಲಿಪುವ. 

ಕೇಂಕಣ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಾಲೈನ್ ಗುಂಪಾದ್ ಒಟ್ಟುಗೇ ಇಪ್ಪುವ. ಉಂದು ಅಪರೂಪೊಗು ರಾಪುನಾಂಡಲಾ ನೆಲಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನನೇ ಎಚ್ಚ. ಪಕ್ಕಿದ ಕೆಬಿ ಬಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಅತ್ತಂದೆ ಬಲಿಪುನೆಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಒವ್ವಾಂಡಲಾ ಪ್ರಾಣಿಲು ನೆಕ್ಕ್ ಎದುರು ತಿಕ್ಕ್ಂಡ ಸಬ್ದ ಮಲ್ಪಂದೆ ದೆಂಗ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲುವ. 

ಬಿಜಕ್ರೆ ಒಕ್ಕುದು ಪುರಿ, ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟ, ಕಾಳು, ಬೀಜ, ಬಾರ್, ಚಿಗುರ್ ತಿಂದ್‌ದ್ ಬದುಕುನ ಕೇಂಕನ್‍ನ್ ಮುಂಗುಲಿ, ಕುದ್ಕೆ, ಅಲ್ಪುಚ್ಚೆ ಪತ್ತುದು ತಿನ್ಪ. ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿಕ್ ನೆಕ್ಕುಲು ಮಲ್ಲ ಶತ್ರುಲು. ಮನುಷ್ಯೆರ್ಲಾ ಬಲೆ ಪಾಡ್ದ್ ಅತ್ತುಂಡ ಗಾಂತ್ ದೀದ್ ಪತ್ತುದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. 




#Article 549: ಪುರುಂಗುಪುಚ್ಚೆ (262 words)


ಪುರುಂಗುಪುಚ್ಚೆ ಪಂಡಾ ಮುಂಗುಲಿದ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ. ತೂವರೆ ಒಂತೆ ಬೆರು ಲೆಕನೇ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ನೆತ್ತ ಪುದರ್'ದೊಟ್ಟುಗು ಪುಚ್ಚೆ ಪಂದ್ ಇತ್ತುಂಡಲ ಉಂದು ಪುಚ್ಚೆದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನ ಮುರ್ಗ ಅತ್ತ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್'ಡ್ ಉಂದೆನ್ Malabar large-spotted civet (Viverra civettina)ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡ ಪುದರ್ ಪುನುಗುಬೆಕ್ಕು.

ಬೊನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ದೊಟ್ಟುಗು ಮೈಟ್ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಬೀಲೊಡು ಕಪ್ಪುದ ಪಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ರಾತ್ರಿ ತಿರ್ಗುನ ಜೀವಿ. 

ಪರಿಮಳ ಪಸರುನ ಗ್ರಂಥಿ ನೆತ್ತ ಜನನಾಂಗದಲ್ಪ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ ಪುರುಂಗು ನೆಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ತಿಗತ್ತ ನೈತಂಚ ಉಪ್ಪ್ಪುನ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊದ ನೆಯಿ. ಐನ್ ಉಂದು ಅಪಗಪಗ ಬಿಡ್ಗೊಡೆ ಮಲ್ಪು೦ಡು. ಅವೆನ್ ತಾನ್ ಒಲ್ಪ ಬೈದೆ ಪನ್ಪುನ ಗಡಿ ತೆರಿಯೊನರೇ ಬೋಡಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪು೦ಡು. ಈ ಪರಿಮಳದ ದ್ರವ್ಯನ್ ಸೆಂಟ್ ಮಲ್ಪರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಐಕ್ ಬಾರೀ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಸುಮಾರ್ 64 ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪೂಕುಲೆನ ಪರಿಮಳ ಈ ದೃವ್ಯಡ್ ಉಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. 

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯೆ ಪನ್ಪುನ ರಾಜೆ 1517ನೇ ಇಸವಿಟ್ ಒಂಜಿ ಸಹಸ್ರ ಬಂಗಾರ್ದ ನಾಣ್ಯಲೆನ್ ಮುಡಿಪು ದೀದ್ ಪುನುಗು ದ್ರವ್ಯನ್ ವಾರಗ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ಭಟ್ರೆನಕ್ಳು ದೇವೆರೆಗ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಪೂಜೋಡ್ ಪನ್ಪುನ ಕಾನೂನು ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತಿನ ವಿಷಯ ಶಾಸನೊಡು ಉಂಡು. 

ಜನಮಾನಿ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಬರಂದಿನ ಉಂದು ಎಚ್ಚಾದ್ ಕಾಡ್ ಡೇ ಪುದೆಲ್ಡ್, ನೆಲತ್ತ ಒಟ್ಟೆಡ್ ಇಜ್ಜಿಡ ಕಲ್ಲುದ ಮಾಟೆಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಉಂದು ಕೆಲವು ಕಾಯಿ, ಬೀಜ, ಚಿಗುರು, ಮರತ್ತ ಚೋಲಿ, ಪರ್೦ದೊಟ್ಟುಗು ಎಲಿ, ಪಲ್ಲಿ, ಉಚ್ಚು, ಎಲ್ಯ ಪಕ್ಕಿ, ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಪೂರ ತಿಂದ್ ಬದುಕುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ರಾತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಗೆಲ್ಡ್ ಕಣ್ಣು ಸೋಕ್ ತೋಜುಂಡು. ದಾಲಾ ತಿನರೆ ನಾಡೊಂದು ಮರಕ್ಕ್ ಮಿತರುನಾಂಡಲಾ ತಿರ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೇ ಜಾಸ್ತಿ. 

ನೆತ್ತ ಪರಿಮಳದ ದ್ರವ್ಯ, ಉಣ್ಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಚರ್ಮೊಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಜನ ಕೆರ್ಪೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಮಾಸೊನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ನೆತ್ತ ಸಂತಾನಲಾ ಇತ್ತೆ ಭಾರತೊಡು ಅಳಿಯೊಂದು ಬೈದುಂಡ್. ಉಂದು ಎಡ್ಡೆಡ್ದೆ ಕಾಪಿ ಬೀಜಲೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಅವು ಸರಿಯಾದ್ ಬಂಜಿಡ್ ಕರವುಜಿ.. ಅವು ತಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಐಟಿತ್ತಿನ ವಿಷೋತ್ತ ಅಂಶ ಪೋಪುಂಡು. . ಅಂಚಾದ್ ಅವು ತಿಂದುದ್ ಉರ್ಚಿನ ಬಿಟ್ಟೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತುದು ಪಿರ ಪೊಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚ ತಯಾರಾಯಿನ ಕಾಪಿ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ. ಈ ಕಾಪಿ ಪೊಡಿಕ್ ಪ್ರಪಂಚೊಡೇ ಎಚ್ಚ ಕ್ರಯ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಪಿಜಿ  ನೂದು ಗ್ರಾಂ. ಗು 12 ಸಾರ ರೂಪಾಯಿ ಕ್ರಯ ಉಂಡು. ಅಯಿಕ್ ಕೊಫಿ ಲೂವಾಕ ಕಾಫಿ (Kopi Luwak Coffee) ಪಂದ್ ಪುದರುಂಡು.




#Article 550: ಕಾಡ ನರಮನಿ (306 words)


ಮನುಷ್ಯನ ಸೃಷ್ಟಿಡ್ (ಜೀವವಿಕಾಸೊಡು) ಮಂಗನ ಪಾತ್ರ ಒಂಜನೆತ್ತ ಆಂಡ ರಡ್ಡನೇ ಆದ್ ಬರ್ಪುನು ಕಾಡ್ ನರಮನಿ ಅತ್ತುಂಡ ಕಾಡುಪಾಪ. ಬಜೀ ಎಲ್ಯ ದೇಹರಚನೆ ಉಪ್ಪುನ ಕಾಡುಪಾಪ ರಾತ್ರಿ ಪೊರ್ತುಗು ತಿರ್ಗುನ ಜೀವಿ. ಕಾಡುಡುಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಬಜೀ ಪಾಪದ, ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವೊ ಬೊಕ್ಕ ಉದಾಸೀನದ ಜೀವಿ. ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಕಾಡ್ ದ ಬಾಲೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.    

ಇಂಗ್ಲಿಷ್'ಡ್ slender loris ಅತ್ತುಂಡ Slow loris (genus Nycticebus) ಪಂದ್, ಕನ್ನಡದ್ ಕಾಡುಪಾಪ, ತುಳುಟ್ಟು ಕಾಡ್ ನರಮನಿ ಅತ್ತುಂಡ ಉರಿಯೋಲ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಲ್ಲ ಕಣ್ಣ್ ಇತ್ತಿನೆರ್ದ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಅಂಚ ಪುದರಂಡ, ಈ ಜೀವಿ ಉರಿ ತಿನ್ಪುನೆರ್ದಾವರ ಉರಿಯೋಲ್ಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತೂಯೆರೆ ಮನುಷ್ಯೆರ್ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜುನ್ ಅತ್ತಂದೆ ನಮಲೆಕನೇ ವಿಸಿಲ್ ಪಾಡುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಬಾಲೆಲೆಕ ಬುಲಿಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತಿನೆರ್ದಾವರ ಕಾಡ ನರಮನಿ(ಮನುಷ್ಯೆ) ಪನ್ಪೆರ್.

ಉಂಡಾ ಇಜ್ಜಂದ್ ಗೊತ್ತಾವಂದಿನ ಒಂಜಿ ಸೆ.ಮೀದಾತ್ ಎಲ್ಯ ಬೀಲ ಇತ್ತಿನ ನೆಕ್ಕ್ ಉರುಟು ಮಂಡೆ, ಇರತ್ತ ಆಕಾರೊದ ಮುಸುಂಟು, ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಣ್ಣ್, ಎಲ್ಯ ಕೆಬಿ, ಕಾರುರ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಕೈ ಇಪ್ಪುಂಡು. 

ಭಯಂಕರ ಉದಾಸೀನ ಜೀವಿಯಾಯಿನ ಕಾಡುಪಾಪ ಮಂಗನ ಜಾತಿ ಆಂಡಲಾ ಐತಲೆಕ ಚುರುಕಿಪ್ಪುಜಿ. ಅತ್ತಂದೆ ಮಂಗಲೆಕ್ಕ ನೆಕ್ಕ್ ಮರರ್ದ್ ಮರಕ್ಕ್ ಲಾಗೆರ್ಲಾ ಆಪುಜಿ. ತನ್ನ ಉದ್ದದ ಕೈನ್ ಒಂಜಿ ಮರಕ್ಕ್ ಪತ್ತುದು ಮೆಲಾನೇ ಬೊಕ್ಕೊಂಜೆಕ್ ಪೋಪುಂಡ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ಬೆದ್ರ್ ಪುಂಡೆಲ್, ಬೇವು, ಅಕೇಶಿಯಾ, ನೀಲಗಿರಿ, ಜತ್ರೋಪ ಮರ, ಆಲದ ಮರ, ಪುಲಿತ್ತ ಮರಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.  ‘ವಿ’ ಆಕಾರದ ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್'ದ ನಡುತ ಮಾಂಟೆಡ್ ಎಚ್ಚ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುಂಡು. 

ಉಂದು ಪರ್ಂದ್, ಕಾಯಿ, ಕೀಟ, ಜೀರುಂಡೆ, ಮಿಡತೆ, ಪಲ್ಲಿ, ಉರಿ(ಪಿಜಿನ್), ಪಕ್ಕಿದ ಕೆತ್ತಿ ಇಂಚ ಸುಲಾಬೋಡ್ ತಿಕ್ಕುನೆನ್ ಪೂರಾ ತಿಂದ್ ದ್ ಕಾಡುಪಾಪ ಬದುಕುಂಡು. 

ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಾಡುಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಕಾಡುಪಾಪಗ್ ಐತ ಪಡಿಕೆನ್ ತನ್ನ ಮೈಕೈ ನಿಲಿಕೆ ಪೂಜುನ ಅಬ್ಬೆಸ ಉಂಡು. ಬೇತೆ ಉಮಿಲ್, ಕೀಟೊರ್ದು ಉಪದ್ರ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಅವು ಇಂಚ ಮಲ್ಪುನು. ಮನುಷ್ಯನ್ ಮಿನಿ ತೂಂಡ ದೆಂಗ್ ದ್ ಕುಲ್ಲರೆ ತೂಪುನ ಈ ಜೀವಿ ಐಕ್ ಅಪಾಯ ಉಂಡುಂದ್ ಆಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕೈನ್ಲಾ ದೆರ್ತುದು ಶರಣಾಪುಂಡು.  

ಒರೊಕ್ಕು ಒಂಜಿ ಅತ್ತುಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುಂಡು. ಎಲ್ಯ ಕಿನ್ನಿನ್ ಮಂಗಲೆಕ ಬಂಜಿದಡಿತ್ ಪತೊಂದು ಸಾಂಕುಂಡು. ನೆತ್ತ ಮೈಟ್ ವಿಷ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಐಕ್ ಅಪಾಯ ಉಂಡುಂಡ ಅವು ತನ್ನ ಮೊಣಕೈತಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ವಿಷತ್ತ ಒಂಜಿ ಮಚ್ಚೆನ್ ಬಾಯಿಗ್ ಅಂಟದ್ ತುಚ್ಚುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕಾಡುಪಾಪಗ್ ಇಡೀ ಜಗತ್ತುಡೇ ವಿಷ ಇಪ್ಪುನ ಬೆಚ್ಚ ನೆತ್ತೆರ್ದ(ಬಿಸಿರಕ್ತ) ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ ಪಂದ್ ಪುದರುಂಡು. ಅಂಚ ತುಚ್ಚಿಂಡ ಮನುಷ್ಯೆ ಸೈಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲಾ ಉಂಡು. 

ಆದಿವಾಸಿ ಜನಕುಲು ಈ ಪ್ರಾಣಿಡ್ ವಿಸೇಸ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡುಂದು ನಂಬುವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ, ಕೆಲವು ಸೀಕ್'ಲೆಗ್ ನೆತ್ತ ಮಾಸ ಮರ್ದ್ ಪಂಡ್'ದ್ ಕೆರ್ದ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಎಚ್ಚ ಪಂಡ 15 ವರ್ಸ ಬದುಕುನ ಈ ಜೀವಿದ ಜೀವನೊ ಕ್ರಮತ ಬಗ್ಗೆ ಏರ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ತೆರಿಯುನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ದಿಜೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋಡೆ ಎಚ್ಚ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಕಾಡನರಮನಿ ಸಂತತಿ ಅಳಿಯೊಂದುಂಡು.




#Article 551: ಕಾಡ್ ಕೋರಿ (253 words)


ಕಾಡ್ ಕೋರಿ ಅತ್ತುಂಡ ಕಾಟ್ ಕೋರಿ ಉಂದೊಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ತೂಯರೆ ಊರುದ ಕೋರಿದಲೆಕನೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಉಂದು ಕಾಡ್‌ಡ್ ಮಾತ್ರ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನು. 

ಈ ಪಕ್ಕಿ ಜಾತಿಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಡ್ Jungle fowl (gallus)ಪಂದ್ ಪೆನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಪಕ್ಕಿಲೆನ Pheasant ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನವು. ಕನ್ನಡದ್ ಕಾಡುಕೋಳಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ನೆಟ್ಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ Grey Junglefowl, Red Junglefowl, Green junglefowl ಬೊಕ್ಕ sri lankan junglefowl ಪನ್ಪುನ ನಾಲ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಡೆಟ್ ಕಡ್ಲೆ (Grey) ಬೊಕ್ಕ ಉರಿಯೆ (Red) ಈ ರಡ್ಡ್ ಜಾತಿದ ಮಾತ್ರ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. 

ಕಾಡ್ ಕೋರಿನ್ ಊರುದ ಕೋರಿದ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸಾವಿರ ವರ್ಸ ಪಿರಾಕ್ ದಕುಲು ಕಾಡ್ ಕೋರಿನೇ ಊರುಗು ಕನತ್‍ದ್ ಸಾಂಕಿನೆರ್ದ್ ಊರುದ ಕೋರಿ ಉಂಡಾಯಿನಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಕಾಡ್ ಕೋರಿ ಕಾಡ್, ಪಾಡಿ, ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂಂಜೆ ಕಾಡ್ ಕೋರಿ ಊರ್ದ ಕೋರಿರ್ದ್ಲಾ ತೂಯರೇ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಕೇಂಕನ್ ಲೆಕನೇ ನೆಕ್ಕ್ ಲಾ ಬಾರಿ ಸಂಕೋಚ ಬೊಕ್ಕ ಪೋಡಿಗೆ ಸ್ವಭಾವೊ. ನರಮಾನ್ಯನ್ ತೂಯಿ ಸಾತಿಗೆ ಬಲಿಪುಂಡು. ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೈಯ್ಯಡ್ ಪೂಂಜೆ ಕಾಡ್ ಕೋರಿ ಕೊಕ್ಕೊ...ಕು...ಕಯಾಕ್, ಕ್ಯೂಕ್ ಪಂದ್ ಕೆಲೆಪುಂಡು. ಪೂಂಜೆ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರಡೆ ಏಪಲಾ ಒಟ್ಟುಗೇ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿತ ಕಿನ್ನಿಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗೇ ಉಪ್ಪುವ.

ಪೂಂಜೆ ಕಾಡ್ ಕೋರಿದ ರಂಗ್ ಕೆಂಪು, ನೇರೊಳ್, ಪಚ್ಚೆ, ನೀಲಿ ಒಟ್ಟುಗು ಆದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪರುಪರುತ ಕೆಂಪು ಜುಟ್ಟು(ಕೊಟ್ಟು), ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊ ಇಪ್ಪುನ ಬೀಲಡ್ ರಡ್ಡ್ ಉದ್ದದ ಕಮಾನ್ ದಂಚ ಮಿಣ್ಕುನ ಸುಯಿ ಬಗ್ಗ್ ದುಪ್ಪುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್ ಡ್ಲಾ ಉದ್ದುದ್ದದ ಜೂ೦ಪೆದ ಅರ್ವಾಯಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಂಜಲ್ ಬೊಕ ಮಣ್ಣ್, ಬೊನ್ಯ ಕಲರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಆದಿಪ್ಪುನ ಪೆರಡೆ ತೂಯರೇ ಆತ್ ಸೋಕಿಪ್ಪುಜಿ. 

ಉಂದು ಮಿತ್ತ್ ರಾದ್ ಮಲ್ಲ ಮರಟ್ಲಾ ಕುಲ್ಲುಂಡು. ಆಂಡ ಗೂಡು ಮಲ್ತ್ ಕೆತ್ತಿ ದೀಪುನು ನೆಲಟ್ಟೆ. ಒರೊಕ್ಕು 4ರ್ದ್ 7 ಮುಟ್ಟ ಕೆತ್ತಿ ದೀಪುಂಡು. ತೂಯರೇ ಊರುದ ಕೋರಿಲೆಕನೇ ಕೆತ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ಸುಮಾರ್ 9 ವಾರ ಒಟ್ಟುಗೇ ಸಾಂಕುಂಡು. ಕಿನ್ನಿಲೆಗ್ ಅಪಾಯ ಎದುರಾ೦ಡ ಪೂಂಜೆ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರಡೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪರೇ ತೂಪುಂಡು. ನರಮಾನಿ ಪತ್ತುದು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಕಾಡ್ ಮುರ್ಗೊಲು ಉಂದೆನ್ ಪತ್ತುದ್ ತಿನ್ಪು೦ಡು. ಅಂಚ ಇತ್ತೆ ನೆತ್ತ ಸಂತಾನ ಅಳಿಯಂತ್ರ ಆವೊಂದು ಬೈದುಂಡು. ಕಾಡ್ ಕೋರಿದ ಸುಯಿನ್ ಗಾಲೊಗು ತಿಕ್ಕದ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುವೆರ್. 

ಭಾರತದೇಶದ ಪಕ್ಕಿ ನವಿಲ್ ಆದ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ ಉಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಕಿ ಆದುಂಡು.




#Article 552: ಪಲ್ಲಿಪುತ್ರೆ (136 words)


ಪಲ್ಲಿಪುತ್ರೆ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಮರರ್ದ್ ಮರಕ್ ರಾಪುನ ಉಚ್ಚು. ಅಂಚ ಪಂದ್ ಪಕ್ಕಿದಲೆಕ ರಾಪುನ ಅತ್ತ್. ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

 
ಈ ಉಚ್ಚುಗು ತುಳುಟು `ಪಲ್ಲಿಪುತ್ರೆ' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡಡ್ ಹಾರುವ ಹಾವು, ಬಟ್ಟೆ ಬಣಜಿಗ ಹಾವು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‌ಡ್ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಟ್ರೀ ಸ್ನೇಕ್‌ (Golden tree snake)ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಉಚ್ಚುದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ 'ಕೈಸೋಪೆಲಿಯ ಆರ್ನೇಟ'. (Chrysopelea ornata)

ಉಚ್ಚು ಚರ್ಮ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣ ಇತ್ತ್‌ದ್ ತೂಯರೇ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡು. ಅಯಿತ ಬೆರಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಲ್‍ದ ಬಣ್ಣ ಇಪ್ಪುಂಡು. ತರೆತ್ತ ಅಡಿಟ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣ ಇಪ್ಪುಂಡು. 

ಕೆಲವು ಸರಿ ಉಂದು ಪಲ್ಲಿನ್ ಬೆರಿ ಪತ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿ ರಾವೊಂದು ಬರ್ಪುನಲ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ `ಪಲ್ಲಿಪತ್ರೆ' ಅತ್ತ್ಂಡ `ಪಲ್ಲಿಪುತ್ರೆ' ಪಂದ್ ಪುದರ್. ಎಲ್ಯ ಜೀವಿಲೆನ್ ತಿಂದ್‍ದ್ ಬದುಕುಂಡು. ತೂಯರೇ ಒಂತೆ ಕಡಂಬಳಲೆಕನೇ ತೋಜುನೆರ್ದಾವರ ಜನಕುಲು ವಿಷತ್ತ ಉಚ್ಚು ಪಂದ್ ಒಂದೆನ್ ಕೆರ್ಪೆರ್.

ಅಯಿತ ಜೂವೊಗು ಅಪಾಯ ಉಂಡುಂದು ತೋಜಿಂಡ, ಅತ್ತ್ಂಡ ತಿನರೆ ದಾಲ ದೂರೊಡು ತೋಜಿಂಡ ಅಯಿತ ಮೈತ ಚೋಲಿನ್(ಚರ್ಮನ್) ಸಡಿಲ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಲಯಿ ಇತ್ತಿನ ಗಾಳಿನ್ ಪಿದಾಯಿ ಬುಡುದು ಶರೀರೊನ್ `ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್‌'ದ ಲೆಕ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಿಲ್ಲ್ ಪಗರಿನ್ ಬುಡ್ತಿನ ರೀತಿ ರಾಪುಂಡು. 

ರಾಪುನ ಉಚ್ಚು ನಮ್ಮ ಪ್ರಕೃತಿದ ಇಸ್ಮಯ. ಈ ಉಚ್ಚುಡ್ ವಿಷ ಉಪ್ಪುಜಿ. 




#Article 553: ಕುದ್ಕೆ (228 words)


ಕುದ್ಕೆ ನೆತ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ Canis aureus. ಆಫ್ರಿಕಾ,ಯುರೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡೊಲೆಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನ ಮುರ್ಗ. ಮಲ್ಲ ಕಾಡ್ , ಪುದೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶಡ್ಲಾ ಉಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ನಾಯಿ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಕುದ್ಕನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡ್ Indian fox (Bengal fox) ಅತ್ತುಂಡ Vulpes bengalensis ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡ ಪುದರ್ ನರಿ. 

ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ನರಿ (ಇಂಡಿಯನ್‌ ಫಾಕ್ಸ್‌) ಬೊಕ್ಕ ಗುಳ್ಳೆನರಿ (ಜಕಾಲ್) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಂಡು. 

ಗುಳ್ಳೆನರಿ ತೂಯರೇ ಒಂತೆ ಕಾಡ್ ನಾಯಿಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಅವು ನರಿರ್ದ್ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಗುಳ್ಳೆನರಿ ಕಾಡುದ ಉಲಯಿ ಎಚ್ಚ ಇತ್ತುಂಡ, ಕುದ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಒಂತೆ ಕಾಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬರಿಟ್, ಜನವಾಸ ಇಪ್ಪುನಲ್ಪ ಪಂಡ, ಕಂಡ-ತೋಡು, ತೋಟ ಪೂರಾ ಇತ್ತಿನ ಕಡೆಟ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಪದ್ರಾಡ್ ವರ್ಷ ಬದುಕುನ ಕುದ್ಕೆ ಬಚ್ಚ೦ಗಾಯಿ, ಕರು೦ಬುದಂಚಿನ ಪರ್ನ್ದ್'ಲೆನ್ ಪೆರ್ಗುಡೆ, ಅರಣೆ, ಓಂತಿ, ದೆಂಜಿ, ಉದಲ್, ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ಪತ್ತುದ್ ತಿನ್ಪು೦ಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಾಣಿಲು ತಿಂದ್ ಬುಡ್ತಿನ ಮಾಸನ್ಲಾ ತಿನ್ಪು೦ಡು. 

ಕುದ್ಕನಕ್ಲೆಗ್ ತಿನ್ಪುನ ತೆನಸ್ ನಾಡರೆ ಪೋಪುನೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಜೋರು ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡುನ ಅಬ್ಬೆಸ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡುಂಡ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇತ್ತಿನ ಮಾತ ಕುದ್ಕೆಲಾ ಓರೋನೇ ಅರಬಾಯಿ ಪಾಡುವ. ಇಂಚ ಮಲ್ತುದು ಏರ್ ಒಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್ ಪಂದ್ ಅವು ಗೊತ್ತು ಮಲ್ಪುನುಗೆ. ಒಂಜಿ ಕುದ್ಕೆ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೆಗ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕುದ್ಕೆ ತಿನರೆ ನಾಡೊಂದು ಪೋಪುಜಿ. ಬಜೀ ಪೋಡಿಗೆದ ಪ್ರಾಣಿಯಾಯಿನ ಕುದ್ಕೆ ನರಮಾನಿನ್ ತೂಂಡ ಅಲ್ಪ ಉಂತುಜಿ. ಉಂದು ನಾಯಿಲೆಕ ಒರೊಕ್ಕು ಮೂಜೆರ್ದ್ ಐನ್ ಮುಟ್ಟ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುಂಡು. 

ಕುದ್ಕೆ ಪಂಡ ಕುತಂತ್ರ ಪನ್ಪಿನ ಕಥೆ ಉಂಡು. ಕೋರಿ ಪತ್ತುಂಡು ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೂರು ಬುಡುಂಡ ನಮ್ಮ ನೆತ್ತ ಬೇತೆ ಉಪದ್ರ ಕಮ್ಮಿ. ಅತ್ತಂದೆ ಓಡೆಗ್ಲಾ ಪೋನಗ ಕುದ್ಕೆ ಎದುರು ತಿಕ್ಕುಂಡ ಗೇಲ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಂಚ ಪಂದ್ ಜನಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಬದ್ಕೆರೆ ಬುಡ್ಪುನ ಕಮ್ಮಿ. ಕೆಲವು ಊರುಡು ಮಾಟ-ಮಂತ್ರೊ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾದ್ ಕುದ್ಕನ ಚರ್ಮ, ಉಗುರು, ಬೀಲ ಬೊಕ್ಕ ಎಲುನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮೈಸೂರ್ದ ಕಡೆಟ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ ನಡಪುನ ಜಾತ್ರೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಪತ್ತುದು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡುಗೆ. ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಪತ್ತುದ್ ಕಜಿಪುಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್ .

  




#Article 554: ನೈಕುಳಿ (177 words)


ನೈಕುಳಿ ಅತ್ತುಂಡ ನಾಯಿಕೂಲಿ ಪನ್ಪುನವು ಅಪರೂಪೊದ ಒಂಜಿ ಕಾಡ್ ಮರ.

ಕನ್ನಡೊಡು ಈ ಕಾಯಿನ್ ಬೆಂಡುಗ, ಬೊಡ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಲು, ಬೊಡ್ಲಿಗ ಪಂಡ್ ದ್, ಮಲಯಾಳಂಡು ಇರುಮುಳ್ಳಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  Santalaceae ಮರತ್ತ  ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಈ ಮರತ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ Scleropyrum pentandrum.

ಲಿಂಬೆ ಪುಳಿತ್ತ ದೈತೊಲೆಕ ಜೂ೦ಪೆದ ಮುಳ್ಳು ಇಪ್ಪುನ ಈ ಮರ ಸಾಧಾರಣ 7 ಮೀ ಎತ್ತರ ಬುಳೆಯುಂಡು. ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ದ ಕೊಡಿಟ್ ಆಪುಜಿ. ಅರ್ತಿದ ಮರತ್ತ ಕಾಯಿಲೆಕ್ಕ ಕಾಂಡದೇ ಗೊಂಚಿಲ್ ಕಾಯಿ ಆಪುನವು. ಕಾಯಿ (ಬೀಜ)ತೂವರೆ ಬೊಗೊರಿಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಲತ್ತ್ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ಇತ್ತುಂಡ ಪರ್೦ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು. ನೇಕ್ ತುಳುಟ್ಟು ನೈಕುಳಿ' ಅಥವಾ `ನೈಕುಲಿ' (ನಾಯಿಕೂಲಿ) ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. 

ತುಳುಟ್ಟು ಕೂಲಿ ಪಂಡ ದಾದಂದ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಗೊತ್ತುಂಡು. ನಾಯಿ ಪಂಡ ಪ್ರಾಣಿದ ಪುದರ್. ನೈಕುಳಿದ ಕಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ ನಾಯಿ ತುಚ್ಚಿನೆಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್ ಆಯಿನೆರ್ದಾರ ಅಯಿಕ್ ಆ ಪುದರ್ ಬೈದುಂಡ್. ಮರತ್ತ ಮುಳ್ಳುಲಾ ನಾಯಿದ ಕೂಲಿಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು.  

ಪೊಣ್ಣೆದ ಮರದ ಕಾಯಿದಂಚ ನೇತ ಕಾಯಿನ್ ನುಂಗಾದ್ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬು ಅವೆನ್ ನರಮಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುರ್ಗದ ಗಾಯೊಗ್  ಮುಟ್ಟವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ನೆತ್ತ ಎಣ್ಣೆ ತರೆಕ್ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಅವು ಎಣ್ಣೆ ಕಣ್ಣ್  ದ ದೃಷ್ಟಿಗ್  ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಎಣ್ಣೆ ತರೆಕ್ ಪಾಡುಂಡ ಪಗೆಲ್ ಲಾ ಬಾನೊದ ನಕ್ಷತ್ರೋ ತೋಜು ಪಂದ್ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ನಾಯಿ ತುಚ್ಚಿ೦ಡ ಉಂದು ರಾಮ ಬಾಣೋಲೇಕ ಕೆಲಸ ಅವು ಮಲ್ಪು೦ಡು ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಆಯುರ್ವೇದ ಬೊಕ್ಕ ಸಿದ್ಧವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಡ್ ಈ ಎಣ್ಣೆ ಗಲಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. 

ಜತ್ರೋಪ ಬೊಕ್ಕ ಪೊನ್ನೆ ಕಾಯಿಲೆಕ ನೈಕುಳಿದ ಬೀತ್ತ್‌ನ್‌ಲ ಬಯೋ ಡೀಸೆಲ್ ಆದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 555: ದಡ್ಡಲ್ ಮರ (145 words)


ದಡ್ಡಲ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕಾಡ್ ಮರ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾತಾ ಭಾಗೊಡ್ಲಾ ಉಂದು ಬುಳೆವುಂಡು. 

ದಡ್ಡಲ್ ಮರನ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ದಡ್ಡಲಮರ, ಕವಲ್ ಕಾಯಿ, ಕೌಲ್ ಮರ, ಕವಲುಮರ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Careya arborea ಪಂದ್ ಪುದರ್. ಉಂದು Lecythidaceae ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನವು. 15ಮೀಟರ್ದ್ -45 ಅಡಿ ಮಲ್ಲ ಮುಟ್ಟ ಬುಳೆವುನ ಈ ಮರ ಕಾಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಬಯಲ್ ಪ್ರದೇಸೊಡ್ಲಾ ಬುಳೆವು೦ಡು. 

ಈ ಮರತ್ತ ಚಿಗುರುನ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಎಲ್ಯ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಕಸಾಯ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಕೆಲವು ದೈತ್ತ ಕೊಡಿನ್ ಇರೆಕ್ ದಡ್ಡಲ್ ಸುತ್ತುದು ಗೆಂಡೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ಕೊಡಿಕ್ಲೆನ ಸೀತ ಮಾಜದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಗುದ್ದುದು ರಸೊಟ್ಟು ಕನೆರ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮರತ್ತ ಚೋಲಿ (ನಾರ್) ದ ರಸ ದೆತ್ತುದು ಗಾಯೋಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ಬೂರುಂಡ, ಸೂ ತಾಗುಂಡ ಈ ಎಣ್ಣೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಪಗ ಗಾಯದ ಕಲೆ ಒರಿಯುಜಿ.  

 
ದಡ್ಡಲ್ ಮರ ನಿಧಾನವಾದ್ ಬುಳೆವುನ ಬುಳೆವುನ ಮರ, ನೆತ್ತ ತಪ್ಪುನು ಗೊಬ್ಬರವಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ತೋಡು, ಸುದೆಕ್ ಕಟ್ಟ ಕಟ್ಟ್ ನಾಗ ನೇತ ಮರತ್ತ ಪಲಯಿ ಗಲಸುವೆರ್. 

 
ಈ ದಡ್ಡಲ್ ಮರಟ್ ತೂವರೆ ಸೋಕು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ತೂವರೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಚೆಂಡ್ ದ ಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ಈ ಕಾಯಿನ್, ಕುಂಡಚ್ಚೆ, ಬೆರುತಂಚಿನ ಕಾಡ್ ಮುರ್ಗೊಲು ತಿನ್ಪ. 

ದಡ್ಡಲ್ ಮರತ್ತ ನಾರ್ ಬಾರಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದುಂಡು. ಐನ್ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಕುರಲ್ ಪರ್ಬದಪಗ ಕುರಲ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್.




#Article 556: ಮಂತ್ ಪುಳಿ (202 words)


 

ಮಂತ್ ಪುಳಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡ್‍ಡ್ ಬುಳೆವುನ ಒಂಜಿ ಮರ. ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣ ಇಪ್ಪುನ ಪರುಂದು ಈ ಮರಟ್ಟು ಬುಳೆವುಂಡ್. ಈ ಪರ್ಂದ್ ಅಲೆ ತುಳಿಪುನ ಸಾಧೊನ ಆಯಿನ ಮಂತ್‌ದಲೆಕ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾದ್ ಅಯಿಕ್ ಮಂತ್ ಪುಳಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್. 

ಕನ್ನಡಡ್ ಉಪ್ಪಾಗೆ, ಗಾಂಬೋಜ್, ಕಾಚ್‌ಪುಳಿ, ಕಾಚಂಪುಳಿ, ಪಣಪ್ಪುಳಿ ಅತ್ತ್‌ಂಡ ಉಪ್ಪಗೆ ಪಂದ್ ಪುದರುಂಡು. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಡ್ ಗಾರ್ಸಿನಿಯಾ ಕುಟುಂಬಡ್ ಬರ್ಪುನ ನೇಕ್ ಗಾರ್ಸಿನೀಯಾ ಗಮ್ಮಿಗಟ್ಟ (Garcenia gummi-gutta) ಪನ್ಪುನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರುಂಡು. ತಮಿಳು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಡ್ ಕೋಡಂಪುಳಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ಈ ಮರಟ್ಟ್ ಒಟ್ಟು ೩೫ ಪ್ರಬೇಧೊಲು ಭಾರತೊಡು ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ ಕೇರಳದ ಕಾಡ್‍ಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಸೊಡ್ಲಾ ಉಂದು ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂದು ಜಾಸ್ತಿ ಬುಳೆವುಂಡು. ಘಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ನೆತ್ತ ೧೦ ಪ್ರಬೇದೊಳು ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. 

ತಂಪಿತ್ತಿನ ವಾತಾವರಣಡ್ ಉಂದೆನ್ ನಡ್ದ್ ಬುಳೆಪಾವೊಲಿ. ತೂವೆರೆ ಶಂಕೊದ ಆಕಾರದ ಮರ ಉಂದು. ಸಾದಾರ್ಣ ೧೦ ರ್ದ್ ೨೦ ಮೀಟರ್ ಬೆಳೆವುಂಡು. ಕೆಲವು ೩೦ ಮಿ. ಮುಟ್ಟಲಾ ಬುಳೆವುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಣ್ಣು ಮರ ಬೊಕ್ಕ ಆಣ್ ಮರ ಪನ್ಪುನ ವಿದೊ ಉಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಮರಟ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪೂ ಕೆಂಫು ಮಿಶ್ರ ಆತಿನ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮಾಯಿಡ್ ಪೂ ಬುಡುಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪರ್ಂದ್ ಚೂರು ಮಂಜಲ್ ರಂಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪರುಂದುದ ಮಿತ್ತ್ ಎರ್ತೆ ತಗ್ಗೆಲ್ ಇತ್ತುದ್ ತೂವರೆ ಎಲ್ಯ ಕೆಂಬುಡೆದ ಆಕಾರೋ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪರುಂದುದುಲಾಯಿ ೬-೮ ಬೀಜ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮಲ್ಲ ಮರಟ್ಟ್ ೧೫ -೨೦ ಕ್ವಿಂಟಲ್ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. 

ಈ ಪರುಂದುದ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತುದು ನುಂಗಾದ್ ದೀಪೆರ್. ದ.ಕ, ಉಡುಪಿ, ಕೊಡಗು ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳಡ್ ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗ್ ಪುಳಿ ಆದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಸರಿಯಾದ್ ನುಂಗಾಯಿನ ಚೋಲಿ ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಷ ಹಾಳ್ ಆಪುಜಿ. ಉಪ್ಪು ಸೇರದ್ ಗಾಳಿ ತಾಗಂದಿಲೆಕ ಕಟ್‌ದೀ೦ಡ ಜಾಸ್ತಿ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪು೦ಡು. 




#Article 557: ನೇಜಿ (298 words)


ನೇಜಿ ಪಂಡ ಬಿತ್ತಿನ ಬಾರ್ ಕೊಡಿತ್ ಮಲ್ಲ ಆಯಿನ್ ದಯಿಕುಲೆನ್ ಕುರಳ್ ಬರ್ಪಿನೆಕ್ ದುಂಬು ನೇಜಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುರಳ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಕೈಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. 

ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ ಪಂಡ ಕಂಡೊನು ದತ್ತ್‌ದ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ. ಪೊಡಿ ಪೊಡಿ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಬಿತ್ತುನೆಗ್ ಪೊಡಿಕ್ಕ್ ಬಿತ್ತುನೆ ಪನ್ಪೆರ್ ಅಂಚನೆ ದತ್ತ್ತ್‌ದ್ ನೀರ್ ಇತ್ತಿನ ಕಂಡೊಡು ಬಿತ್ತುನ ಕ್ರಮೊಕು ನೀರ್ ನೇಜಿ ಪನ್ಪೆರ್ . ಅವು ಕೊಡಿತ್‌ದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕಂಡೊಡು ನಡ್ಪೆರ್

ಪೊಡಿ ನೇಜಿನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಳುದ ಅಕೇರಿಗ್ ನೀರ್‌ದ ಆಶ್ರಯ ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತ್‌ನ ಕಂಡೊಡು ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಬರ್ಸ ಒಂಜಿ ಬೂರ್ನಗ ಕಂಡೊನು ದತ್ತ್‌ದ್ ಹದ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಏಪಾಂಡಲ ಬತ್ತ್‌ನ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬರ್ಸನೆ ಈ ನೇಜಿಗ್ ಆಶ್ರಯ. ಬಿತ್ತ್‌ದ ಬಾರ್‌ನ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದ್‌ಲೆರೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮನದಾನಿ ಬಿತ್ತುವೆರ್. ಪೊಡಿ ನೇಜಿಗ್ ಬಿತ್ಯೆರೆ ಮುಂಗೆ ಬನ್ನೆ ಮುಟ್ಟ ಕಾಪೊಡುಂದು ಇಜ್ಜಿ ಒಂಜಿ ದಿನ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದ್‌ಲೆರೆ ಪಾಡ್ಂಡ್ ಯಾವುಂಡು.ಪೊಡಿಕ್ಕ್ ಬಿತ್ತಿನ ನೇಜಿ ಬಳಪುನೆ ಒಂತೆ ನಿಧಾನ ಅಂಚಾದ್ ಎಡ್ಡೆ ಬರ್ಸ ಬನ್ನೆ ಪುಟ್ಟ ಕಾತ್‌ದ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಇತ್ತಿನ ಕಂಡೊನು ದತ್ತ್‌ದ್ ಹದ ಮಲ್ತ್‌ದ ಪೊಡಿಕ್ಕ್ ಬಿತ್ತ್‌ನ ನೇಜಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಸೂಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಪರಿಪುನ ನೀರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆದುತ ನೀರ್‌ಡ್ ಒಂಜಿದಿನ ದೀವೊಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ನೀರ್‌ಡ್ದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಮಿತ್ತ್ ತಟ್ಟ್‌ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಟ್ಟ ಪುಣಿಟ್ ಅಡ್ಡ ಪಾಡ್ಡ್ ದೀವೊಡು ನೀರ್ ಮಾತ ಅರಿದ್ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊಟು ಪೊಸ ಬೇರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವೆಡ್ದ್  ಬೊಕ್ಕ (ಕೋರ್‌ದ್)ಹದ ಮಲ್ತ್ ದೀನ ಕಂಡೊಡು ನಾಟಿ ಮಲ್ಪೊಡು.

ಬರ್ಸ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡೊ ದತ್ತ್‌ದ್ ಕೋರ್‌ದ್ ನೀರ್ ಇತ್ತಿನ ಕಂಡೊಗು ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ನೇಜಿ ಬುಳೆಪಾವುನ ಕ್ರಮೊಕು ನೀರ್ ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ ಪನ್ಪೆರ್. ನೀರ್ ನೇಜಿಗ್ ಬಿತ್ತುನ ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ಆರೈಕೆಲ ಪೊಡಿ ನೇಜಿಗ್ ಬಿತ್ತುನ ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ಆರೈಕೆಲ ಬೇತೆ ಬೇತೆಯಾದುಂಡು. ನೀರ್ ನೇಜಿಗ್ ಬಿತ್ತುನ ಬಿತ್ತ್‌ದ ಬಾರ್‌ನ್ ಗೋಣಿಡ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದ್‌ಲೆರೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮನದಾನಿ ನೀರ್‌ಡ್ದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಕೆಲವು ಪೊರ್ತು ನೀರ್ ಅರಿಯೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ದೀವೊಡು ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುಗು ಬೆಚ್ಚ ಮಣ್ಣ್‌ದ ನೆಲಟ್ ದೊರಿತ್‌ದ್ ಅಂಬಿ ನೀರ್ ಕೊರ್ದು(ತಲಿತ್‌ದ್)ಕೋಣೆದ ಮೂಲೆಡ್ ಕೂಟುದು ದಪ್ಪೊಗು ಗೋಣಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ ದಿಣ್ಣ ದೀವೊಡು ಮನದಾನಿ ಮುಂಗೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು .ಆ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ದತ್ತ್‌ದ್ ಕೋರ್‌ನ ಕಂಡೊಗು ಬಿತ್ತೊಡು ಬಿತ್ತಿ ದ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ಕರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡದ ನೀರ್ ಆಜಾವೊಡು ೨ ದಿನತ ಉಲಯಿಡ್ ಕೊಡಿತ್‌ನ ಬಿತ್ತ್ ಬೇರ್ ಕೊರ್ದು ಗಟ್ಟಿ ಆಪುಂಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಿರ ನೀರ್ ಕಟ್ಟೊಡು. ಈ ನೇಜಿ ಬೇಗನೆ ಮಲ್ಲೆ ಆಪುಂಡು ಅಂಚಾದ್. ೨೮ ದಿನೊಡ್ದು ೩೫ ದಿನತ ಉಲಯಿ ಉಂದೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪಿರ ನಾಟಿ ಮಲ್ಪುನ ಕಂಡೊಡು ನಾಟಿ ಮಲ್ಪೊಡು.

ಕಂಡೊಡು ಬಾರ್ ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ಕೊಡಿತ್‌ದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿನ ನೇಜಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಕಂಡೊಡು ನಡಿಯೆರೆಗೋಸ್ಕರ ದೆಪ್ಪುನೆಕ್ ನೇಜಿ ದೆಪ್ಪುನೆ ಪನ್ಪೆರ್




#Article 558: ಬೊಂಬಾಯಿಪುಳಿ (137 words)


ಬೊಂಬಾಯಿಪುಳಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ ದೈ. ಕರ್ನಾಟಕ,ಆಂಧ್ರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಹಾರೋಡ್ದು ಪತ್ತಿನ ಹಿಮಾಲಯ ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ಮಾತಾ ಭಾಗೊಡ್ಲಾ ಬುಲೆವುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಿಜಾಪುರ, ಧಾರವಾಡ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ನೆತ್ತ  ಸಾಗುವಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. .

ತುಳು ಪುದರ್ ಬೊಂಬಾಯಿ ಪುಳಿ. ಕನ್ನಡೊಡು ಪುಂಡಿ ಪಲ್ಲೆ, ಪುಂಡಿ ಸೊಪ್ಪು, ಪುಂಡಿ ಪಲ್ಯ, ಗೋಗು, ಪಿಂಡಿಸೊಪ್ಪು, ಪುಂಡಿ, ಪುಂತ್ರಿಕೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Roselle ಪಂದ್ ಪುದರ್. ತೆಲುಗುಡು Gongura Pappu ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  

 
ಬೊಂಬಾಯಿಪುಳಿ ದೈತ ಇರೆರ್ದ್ ಪತ್ತಿನ ಕಾಯಿ, ಕಾಂಡ, ಬೇರ್ ಮಾತೆತ್ತಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ದೈಟ್ ಮಾತಾ ರೀತಿದ ಪೋಷಕಾಂಶಲು ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿ ಪುಳಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಉಪ್ಪಡ್, ತಂಬುಳಿ, ಚಟ್ನಿ ಪೂರಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಅಗ್ನಿ ಮಾಂದ್ಯನ್ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪು೦ಡು. ತಿನ್ಪುನ ತೆನಸ್ ದ ರುಚಿ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪು೦ಡು ಬೊಕ್ಕ ತಿಂದಿನ ತೆನಸ್  ಜೀರ್ಣ ಆಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆದುಂಡು. ಪಿತ್ತೊರ್ದು ಆಯಿನ ವಾಂಕತೇನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪು೦ಡು.ನೆತ್ತ ಸೊಪ್ಪು ಮಲಬದ್ಧತೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪು೦ಡು. ಇರೆತ್ತ ಕಷಾಯನ್ ತೆಮ್ಮೊಗು ಮರ್ದ್ ಆದ್ ಗಲಸುವೆರ್ . ಬೀಜನ್ ಅರೆತುದು ಗಾಯಗ್ ಲೇಪ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ದೈತ ನಾರ್ ನ್ ಬಲ್ಲ್ ,ಗೋಣಿ ಚೀಲೋಗ್ ಪೂರಾ ಗಲಸುವೆರ್. ಕಾಕಜಿ ಮಲ್ಪರೆಲಾ ನೇತ ನಾರ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.




#Article 559: ಒಡು (420 words)


ಒಡು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಕಾಡ್‌ದ ಮುರ್ಗೊ. ಒಡು ಪಲ್ಲಿದ ಉಪಗಣ ಆದುಪ್ಪುನ ವೆರಾನಸ್‌ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಸರೀಸೃಪ. ರೆಪ್ಟೀಲಿಯ ವರ್ಗದ ವೆರಾನಿಡೀ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನವು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ನೆಕ್ಕ್ ವೆರಾನಸ್ ಬೆಂಗಾಲೆನ್ಸಿಸ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡಡ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಒಡು ಏಷ್ಯಾದ ಮಾತಾ ದೇಶೊಡುಲಾ ಉಂಡು. ಸುಮಾರ್ ಸು.1.75 ಮೀ. ಉದ್ದ ಬುಲೆವುಂಡು. ಅಯಿತ ಬೀಲನೆ ಸುಮಾರ್ ಒಂದು ಮೀ. ಉದ್ದ ಬುಲೆವುಂಡು. 

ಕನ್ನಡೊಡ್ ಉಡ ಫುದರಾಂಡ, ತುಳುಟ್ಟು ಒಡು, ಉಡು, ಉಡುಂಬು, ಇಜ್ಜಿಡ `ರಡ್ಡ್ ನಾಲಾಯ್ದ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೇತ ಆಕಾರ, ಬಣ್ಣ, ವರ್ತನೆನ್ ತೂದು ಪೊಳಿಂಕೆ, ಮಣಿ ಒಡು, ಚಟ್ಟೆ ಒಡು ಇಂಚ ಮಾತಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದ ಒಡುನು ತುಳುಟ್ಟು ಗುರ್ತಿಸಾವೆರ್.

ಕಾಡ್ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಉಂದು ಮರತ ಅತ್ತುಂಡ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮಾಟೆಡ್ , ನೆಲತ್ತ ಒಟ್ಟೆಡ್ ವಾಸೋ ಮಲ್ಪು೦ಡು. 

ಬಾರಿ ರಭಸಡ್ ಬಲಿಪುನ ತಾಕತ್ ನೇಕ್ ಉಂಡು. ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಅತ್ತುಂಡ ಕೋಪ ಬನ್ನಗ ಬೀಲೊನ್ ಟಪ ಟಪಂದ್ ನೆಲಕ್ಕ್ ಹಾಕುನ, ಉಚ್ಚುದಲೆಕ ನಾಲಯಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುದು ಸುಯಿ೦ಪುನ ಅಬ್ಬೆಸ ಒಡುಕು ಉಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಒಡು ಆಣ್ ಓಡುರ್ದು ಚೂರು ಎಲ್ಯೆ ಉಪ್ಪುವ. ಅಯಿತ ಬುಳೆವಣಿಗೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಎಣ್ಮರ್ದ್ 30 ಮುಟ್ಟ ಕೆತ್ತಿ ದೀಪುಂಡು. ಪ್ರಾಯ ಆವಂದಿನ ಒಡು ತೂಯರೇ ಪೊರ್ಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಡು ನೀರ್ ಪರ್ಪುಜಿ ಅತ್ತಂದೆ ಇರ್ನೂದು ವರ್ಸ ಬದುಕುಂಡು ಪನ್ಪುನ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ಜನೊಕ್ಲೆಡ ಉಂಡು. ಉಂದು ಎಚ್ಚ ಪಂಡ 22 ವರ್ಷ ಬದುಕುನವು.

ಉದಲ್, ಕಪ್ಪೆ, ಓಂತಿ, ಅರಣೆ, ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಉಚ್ಚುಲೆನ್, ಪಕ್ಕಿದ ಕೆತ್ತಿಲೆನ್ ಉಂದು ತಿನ್ಪು೦ಡು. ನೀರ್ಡ್ ಮೀ೦ದುಂಡು, ಸುಲಬೊಡು ಮರ ಮಿತರುಂಡು. 

ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ರಾಜೆರ್ ನಕುಲು ಲಡಾಯಿದ ಕಲೊಟು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಒಂಟೆದಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಮಾತಾ ಬಳಕೆ ಮಂತೊಂತಿನ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಗೊತ್ತಿತ್ತಿನವು. ಅಂಚೆನೇ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಮಿತರಿಯರೆ ಒಡುನ್ಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ನಿದರ್ಶನೊಲು ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆದ ಪುಟೊಕ್ಲೆಡ್ ದಾಖಲಾತುಂಡ್. ಒರ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿನ ಸೇನೆದ ಮುತಾಲಿಕೆ ತಾನಾಜಿ ರಾಯಘಢ ಕೋಟೆಗ್ ಮುತ್ತಿಗೆ ಪಾಡಿಯೆ. ಆ ಕೋಟೆ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಅತ್ತಂದೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದಿತುಂಡ್. ಒಡು ತನ್ನ ಕೈಕಾರ್ಡ್ ಪತ್ತುಂಡ ಅವು ಬಾರಿ ಬಿಗಿಯಾದುಪ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ತೆರಿದಿತ್ತಿನ ತಾನಾಜಿ, ಒಡುತ್ತ ಸೊಂಟೊಗು ಬಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುದ್ ರಾಯಘಢ ಕೋಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬುಡಿಯೆ. ಒಡು ಕೋಟೆದ ಗೋಡೆ ಮಿತರ್ದ್ ಪೋದು ಅಂಚಿ ಡಾಂಟ್ ದ್ ಗೋಡೆಡ್ ಪತೊಂದು ಕುಲ್ಲುಂಡು. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾನಾಜಿನ ಸೈನಿಕೆರ್ ಒರ್ಯೋರ್ಯೆ ಬಲ್ಲ್ ಪತ್ತುದ್ ಗೋಡೆನ್ ಮಿತಾರ್ದ್ ಕೋಟೆದುಲಾಯಿ ಪೋದು ಇಡೀ ಕೋಟೆನ್ ವಶೊಕ್ಕು ದೆತೊನುವೆರ್ ಪಂದ್ ದಾಖಲೆ ಪನ್ಪು೦ಡು. 

ಉಂದು ಕೈಕಾರ್ಡ್ ಬಾರಿ ಬಿಗಿಟ್ ಪತ್ತುನೆರ್ದಾದ್ ತುಳುಟ್ಟು ಆಯೆ ಪತ್ತುಂಡ ಒಡು ಪತ್ತಿಲೆಕ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೇ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಗ್ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಪೋನಗ ಒಡು ಎದುರು ತಿಕ್ಕುಂಡ ಪೋಪುನ ಬೇಲೆ ಆಪುಜಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಇಲ್ಲ್ ದುಲಯಿ ಬರ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ ಅವು ಮಲ್ಲ ಅಪಶಕುನ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅವು ಪೊಗ್ಗಿನ ಇಲ್ಲ್ ಉದ್ಧಾರ ಆಪುಜಿ೦ದ್ ಒಡು ಪೊಗ್ಗಿಲೆಕೊ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಒಡು ಪೊಗ್ಗಿನ ಇಲ್ಲಲ್ ಕುಲ್ಲರೆ ಬಲ್ಲಿ, ಅಯ್ನ್ ಪೊಲಿತ್ ಬೇತೆ ಕಟ್ಟೊಡು ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಡು ಉದಲ್ ನಾಡೊಂದು ಇಲ್ಲದುಲಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಇಲ್ಲಗ್ ಮಣ್ಣುದ ಗೋಡೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತುಂಡ್. ಈ ಗೋಡೆ ಪರತ್ತಾನಗ ಉದಲ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇಂಚ ಉದಲ್ ಪತ್ತಿನ ಇಲ್ಲ್ ಬೂರ್ಯೆರೆ ತಯಾರಾತುಂಡ್ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ಇಲ್ಲ್ ಗ್ ಒಡು ಪೊಗ್ಗೋಡಾ೦ಡ ಅಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಉದಲ್ ಉಂಡುಂದು ಅರ್ಥ ಅಂಚಾದ್ ಅವು ಪೊಗ್ಗಿನ ಇಲ್ಲ್ ನ್ ಪುಡಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಬತ್ತಿಪ್ಪರೆಯಾವು ಪಂದ್ ಈ ನಂಬಿಕೆಗ್ ಉರಗತಜ್ಞೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಡುತ್ತ ಮಾಸ ಕೆಲವು ಸೀಕ್ ಲೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಪಂದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯ್ತ ಚರ್ಬಿ ಕರಾದ್ ಮಲ್ತಿನ ಎಣ್ಣೆ ವಾತ ರೋಗದಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಒಡುತ್ತ ನೆತ್ತೆರ್ ಕಾಮೊ ಉತ್ತೇಜಕ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಕೆಲವು ಜನಕ್ಲೆಡ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಜನಕುಲು ಕೆರ್ಪೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಕಂಡುದ್ ಮಾರುವೆರ್. ಉಂದು ನಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಅಪರಾಧ. ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯೆರ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದು ಪೂರಾ ಸುಳ್ಳು. ನೆತ್ತ ಮಾಸೊ, ಎಣ್ಣೆ ಬೊಕ್ಕ ನೆತ್ತೆರ್ಗ್ ಅಂಚಿನ ದಾಲಾ ಶಕ್ತಿ ಉಪ್ಪುಜಿ.




#Article 560: ನಾನಿಲ್ ಮರ (236 words)


ನಾನಿಲ್ ಮರ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಕಾಡ್ ಮರ. ಈ ಮರಟ್ ಆಪುನ ಪೂ ಟ್ ತಿಗತ್ತ ನೈ ತಂಚ ಚೀಪೆದ ರಸ ಬರ್ಪು೦ಡು. ನೇತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ 'ಬ್ಯಾಸ್ಸಿಯ ಲ್ಯಾಟಿಫೂಲಿಯಾ'. ಉಂದು 'ಸಪೋಟೇಸಿ' ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನವು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಈ ಮರಕ್ಕ್ ಹನಿ ಟ್ರೀ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಟರ್ ಟ್ರೀ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡಡ್ ಇಪ್ಪೆ ಮರ, ತಮಿಳ್‍ಡ್ ಇಲ್ಲಿಪ್ಪೆ, ತೆಲುಗುಡು ಇಪ್ಪಿ, ಹಿಂದಿಡ್ ಮೊಹ್ವ, ಸಂಸ್ಕ್ರತಡ್ ಮಧೂಕ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ 'ನಾನಿಲ್ ಮರ' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೋಹ, ಮಹಲ, ಇಲುಪ, ಪೂನಮ, ಮಹುವಾ ಪಂದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಸೆಡ್ ಪುದರುಂಡು. 

ಇರೆ ತಾಲುನ ಮರತ್ತ ಜಾತಿಗ್ ನಾನಿಲ್ ಮರ ಸೇರ್ದ್೦ಡ್. ಮರ ಸುಮಾರ್ 12 ರ್ದ್ 20 ಮೀ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆವುಂಡು. ಉಂದು ಚಳಿ, ಮೈಂದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೀತ ವಾತಾವರಣಡ್ ನೀರ್ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಸೋಕು ಬುಲೆಪುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ತೆನ್ಕಾಯ್ ಘಟ್ಟದ ಕಾಡ್‍ಡ್ ನೀರ್‌ದ ಬರಿಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ಮರತ್ತ ಚೋಲಿ ಒಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ್, ಬೊನ್ಯ ರಂಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. 
ಚಳಿತ್ತ ಪೊರ್ತುಗು ಈ ಮರ ಪೂ ಪೋದು ಸೋಕುದ ಕಮ್ಮೆನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸರ್ತ ಬುಳೆವುನ ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೂಮ್ಫೆದ ಇರೆಕುಲೆನ್ ತೂನಗ ಕೊಡೆ ಬುಡ್ಪಾಯಿಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ವರ್ಸೊಗೊರ ಮರತ್ತ ಇರೆ ತಾಲುಂಡು. ಪೊಸ ಚಿಗ್‍ರ್ ಬನ್ನಗ ತಾಮ್ರ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಡ್ ರೈಸುಂಡು. 

ನಾನಿಲ್ ದ ಮರನ್ ಕೆಲವು ಊರುದ ಆದಿವಾಸಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಗೊಂಡ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲೆಗ್ ಈ ಮರ ಬಾರಿ ಪವಿತ್ರವಾದುಂಡು. ಚಳಿ ಪೊರ್ತುಡು ಆದಿವಾಸಿನಕ್ಲೆಗ್ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟು೦ಡ ಅಕುಲ್ ಬಾಲೆಗ್ ಮಿರೆ ಪೇರ್ ಕೊರ್ಪುನೆರ್ದ್ ದುಂಬು ನಾನಿಲ್ ಮರತ್ತ ರಸೋನು ಪರ್ಪಾವೆರ್. ಈ ಮರ ಇತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಡ್ ನೆಲತ್ತ ಅಡಿಟ್ ನೀರ್ ದ ತಂದೆಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಗುವೆಲ್ ಮಲ್ತುಂಡ ನಿಗಂಟ್ ನೀರ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.  

ಪೊಸ ಚಿಗ್‌ರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬುಲೆನಗ ಮರ ಪೂ ಬುಡುಪುಂಡು. ಪೂ ಗೆಲ್ಲ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ಗೊಂಚಿಲ್ ಆದ್ ನೇಲೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಪೂಕುಲೆನ ಉಲಯಿ ತಿಗತ್ತ ನೈತಂಚ ರಸ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಪಕ್ಕಿಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಚನಿಲ್ ದಂಚಿನ ಜೀವಿಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಇಷ್ಟ ಆದುಂಡು. ನೇತ ಬೀಜರ್ದ್ ಅಟಿಲ್‍ಗಾಪಿನ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ನಾನಿಲ್‍ದ ಕೊಡಿತ  ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆದಿವಾಸಿಲು ನಾನಿಲ್ ಮರತ್ತ ಪರ್೦ದ್‍ಡ್ ಗಂಗಸರಲಾ ದೆಪ್ಪುವೆರ್.




#Article 561: ತುಳು ಮೂಲ್ಯೆರ್ (402 words)


ಮೂಲ್ಯೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಜಾತಿ. ಮೂಲ್ಯೆರ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕುಲೆಗ್ ಕುಲಾಲೆರ್ ಪಂದ್‍ಲಾ ಪುದರುಂಡು. ಕುಂದಾಪುರ ಕಡೆತಕುಲ್ ಪುದರ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಕುಲಾಲ್ ಪಂದ್ ಸೇರಾವೇರ್. ಈ ಮೂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಡುಂಡ ಪಿದಯಿ ಕಡೆಟ್ ಈ ಜಾತಿದಕ್ಲೆನ್ ಕುಂಬಾರ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ದ ಕರ-ಬಿಸಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೊಕ್ಲೆನ ಕುಲ ಕಸುಬು ಆದುಂಡು.

ಮೂಲ್ಯ, ಕುಲಾಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುಂಬಾರ ಸಮುದಾಯದ ಜನ್ಮ ಎಂಚ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಕೆಲವು ಪುರಾಣ ಕಥೆಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ ದ್ರೌಪದಿ ಸ್ವಯಂವರ ಕಾಲೊಡು ಪಾಂಡವೆರ್ ಕುಂಬಾರನ ಕೊಟ್ಯಡ್ ವಾಸೋ ಮಲ್ತುದು ಇತ್ತೆರುಂದು ಒಂಜಿ ಕಥೆ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೇ ದುಂಬು ಯಾಗ, ಯಜ್ಞ ಮಲ್ಪುನ ಸಮಯೊಡು ಐಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಣ್ಣ್ ದ ಪಾತ್ರೆನ್ ಋಷಿ ಮುನಿಕುಲು ಅಕ್ಲಾದೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊ೦ದು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ. ಅಂಚ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಬಂಗ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರ್ ಕುಂಬಾರನಕ್ಲೆನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಕಥೆಲಾ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕುಂಬಾರೆರ್ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನ ಮೂಲದಕುಲು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನಮಗೆ ಯಾನ್ಲಾ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ ಆವೊಡು ಪಂದ್ ಪಂಡಿನೆಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಆಯನ್ ಕುಂಬಾರೆ ಆದ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತಿನಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಕನ್ನಡ ಕುಂಬಾರೇರ್ ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರುಂಡ, ಮೂಲ್ಯನಕುಲು ತುಳು ಪಾತೆರ್ದ್, ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕ್ಲು ಅಪ್ಪೆನ ಕುಟುಂಬ (ಮಾತೃ ಮೂಲ) ಬಾಂಧವ್ಯೊಗು ಒತ್ತು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಬಂಗೇರ, ಸಾಲಿಯಾನ್, ಬಂಜನ್, ಅರ್ಕ್ಯಾನ್, ಕೊಂಬೆನ್, ಬೆಂಜೆನ, ಉಪ್ಯಾನ್ ಇಂಚ ಬರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೊಕ್ಲೆನ ಸಮುದಾಯೊಡು ಉಂಡು. ಒಂಜೊಂಜಿ ಬರಿಕ್ ಸಂಬಂಧವಾಯಿನ ಕುಟುಂಬದ ಇಲ್ಲ್, ಮೂಲಸ್ಥಾನ, ನಾಗಸ್ಥಾನ ಪೂರಾ ಮೊಕ್ಲೆನ ಸಮುದಾಯಡ್ ಉಂಡು.

ಸಮುದಾಯಡ್ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧ (ಅಪ್ಪೆನ ಮೆಗ್ಯೆ, ಪಲಯೇ ಸಂಬಂಧ) ಮದಿಮೆ ಆವರೇ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಆಸ್ತಿದ ಮೂಲ ಹಕ್ಕು ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಇತ್ತುಂಡ್. ಇತ್ತೇ ಉಂದು ಆಣ್ ಜೋಕ್ಲೆನಂಚಿ ದಂಗ್ ದುಂಡು. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪೊಂಜೊವು ಇಲ್ಲದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತು೦ಡ, ಆಣ್ ಜೋಕುಲ್ ಪಿದಾಯಿ ಬೇಲೆಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಆಯಿನ ‘ಬಯಕೆ’ ಕಾರ್ಯನು ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಯಿನ ಏಳನೇ ತಿಂಗೊಳ್ಡು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುಟ್ಟುನ ಸೂತಕನ್ ಪದಿನಾಜಿ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಆಚಾರ ಮಲ್ತುದು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಅತ್ತುಂಡ ಪುದರ್ ದೀಪುನ ಕಾರ್ಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಪುನ ಮಣ್ಣುಡ್ ಕೌಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಬೊನ್ಯನ್ ನೀರ್ ಡ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಸಾವುದ ಸೂತಕ ಪದ್ರಾಡ್ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪದಿಮೂಜನೆ ದಿನ ಬೊಜ್ಜ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಮೂಲ್ಯ-ಕುಲಾಲೆರ್ನ ಮುಖ್ಯೊ ಕಸುಬು ಪಂಡ ಸಾಗುವಳಿ. ಕುಲ ಕಸುಬು ಮಣ್ಣುದ ಬಾಜನ ಮಲ್ಪುನವು. ಮಣ್ಣ್ ದ ಭಾಜನಗ್ ಇತ್ತೇ ಎಚ್ಚ ಕಾಯಿಸ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚ ಕುಲ ಕಸುಬು ಮಲ್ಪುನ ಕುಟುಂಬೊಲು ಬಾರೀ ಕಮ್ಮಿ ಆತುಂಡು. ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ, ಬೀಡಿ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಸಮುದಾಯಡ್ ಕೆಲವೆರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸೊಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಕಂಪೆನಿಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯೋಗ ಮಲ್ತೊ೦ದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇಂಚಿಪ ರಾಜಕಾರಣಾಡ್ಲಾ ಕೆಲವೆರ್ ದುಂಬು ಬೈದೆರ್. ಸಮುದಾಯದ ಆಣುಲು ಪೊಣ್ಣುಲು ಪೂರಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ್ ದುಂಬು ಬರಿಯರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಬರೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಯಿನ ರೀತಿಡ್ ಜಾತಿ ಸಂಘಟನೆಲು ಇತ್ತೆ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲ. ``ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮೂಲ್ಯರ ಯಾನೆ ಕುಲಾಲರ ಸಂಘ”, ಕರಾವಳಿ ಕುಲಾಲ ಯುವ ವೇದಿಕೆ, ಕುಲಾಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್ ದಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಲು ಸಮುದಾಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಗ್ ಬಂಗ ಬರೊಂದುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಮೂಲ್ಯನಕುಲು ಅಟಿಲ್ ಕೆಲಸೊಗುಲಾ ಪುದರ್ ಪೋದಿತ್ತೆರ್. ಮದಿಮೆ, ನಿಶ್ಚಯ, ಬಯಕೆದಂಚಿನ ಲೇಸ್ ಲೆಗ್ ಮೂಲ್ಯನಕುಲ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತುಂಡ್. ಭೂತಸ್ಥಾನ, ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ಮೂಲ್ಯ ಜಾತಿದಕ್ಲೆಗ್ ಚಾಕಿರಿ ಮಲ್ಪುನ ಅಧಿಕಾರ ಇತ್ತುಂಡು. 

ಕುಲಾಲ-ಮೂಲ್ಯೆರ್ ಶಿವ, ಪಾರ್ವತಿ, ಗಣೇಶ, ವಿಷ್ಣು, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ದೇವೆರೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಕೆಲವು ದೈವ-ಭೂತೊನು ನಂಬುವೆರ್. ಜಾತಿದ ಗುರಿಕಾರೆರ್ ಮುಕಾಂತರ ನಿಶ್ಚಯ, ಮದಿಮೆ, ಬಯಕೆ, ಬೊಜ್ಜ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಿಸು, ಪರ್ಬೊ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಗಣೇಶಚತುರ್ಥಿ ಇಂಚಿನ ಪರ್ಬನ್ ಪೂರಾ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.




#Article 562: ವಿಷ್ಣು (208 words)


ವಿಷ್ಣು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಸಕಲ ಲೋಕೊಲೆನ ಪಾಲಕೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ನಂಬುದುಂಡು. ಭಗವದ್ಗೀತೆಡ್ ವರ್ಣಿಸಾಯಿನಂಚ 'ವಿಶ್ವರೂಪಿ' ನಾರಾಯಣ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾದ್ ದಶಾವತಾರ ರೂಪೊನು ತಾಲ್‌ದ್ ಭೂಲೋಕೊನು ರಕ್ಷಿಣೆ ಮಲ್ತ್‌ನಾಯೆ ಪಂದ್ ಪುರಾಣೊಲು ಪುಗರುಂಡು.

ವಿಷ್ಣು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲೆಡ್ ಒರಿ. ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥೊದ ಆರಾಧ್ಯದೈವ. ವಿಶ್ವರಕ್ಷಕೆ, ವಿಶ್ವದ ಚೈತನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಲೆನ್ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿರ್ದ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುನಾಯೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿಷ್ಣುನು ಪುರಾಣೊಲು ವರ್ಣಿಸವುಂಡು. ವೈಕುಂಠ ವಿಷ್ಣುನ ವಾಸಸ್ಥಾನ. ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಷ್ಣುನ ಬುಡೆದಿ. ಭೂಲೋಕೊಡು ಪಾಪದ ಕೊಡಪಾನ ಜಿಂಜಿನಗ ವಿಷ್ಣು ಅವತಾರೊಲೆನ್ ಪಡೆವೊಂದು ಪಾಪೊಗು ಕಾರಣರಾಯಿನಕ್‌ಲೆಗ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರ್ದ್, ಜನಕುಲೆನ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಾಯೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಕಷ್ಟೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ಕಾಪಾಡ್‌ದ್ ಮುಕ್ತಿ ಕೊರ್ಪುನೆನ್ ತೂಂಡ ವಿಷ್ಣು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೆಗ್ ಸ್ಪಂದಿಸುನ ದೇವೆರಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆ. ವಿಷ್ಣು ಅವತಾರೊಲೆನ್ ತಾಳ್‍ನಪಗ ಲಕ್ಷ್ಮಿಲಾ ಅವತಾರೊಲೆನ್ ತಾಳ್‌ದ್ ಆಯನ ಬುಡೆದಿಯಾದ್ ಜನಕುಲೆನ್ ರಕ್ಷಿಸುನ ಕಾರ್ಯೊಡು ನೆರವು ಆವೊಂದು ಬರ್ಪಲ್ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

ವಿಷ್ಣುನು * ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣೆ, * ಹರಿ, * ಜನಾರ್ದನೆ, * ಮಾಧವೆ, * ಕೇಶವೆ, * ಅಚ್ಯುತೆ, * ಶ್ರೀನಿವಾಸೆ, * ಸಂಸ್ಕ್ಯತಿ ಇಂಚ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ವಿಷ್ಣುನ ಎದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಆಯನ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಶಂಖದ ಪುದರ್ ಪಾಂಚಜನ್ಯ. ಉಂದೆನ್ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕನೇ ಅಪಾರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಸಾರಂಗ ಆಯನ ಧನುಸ್ಸು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ವೈಷ್ಣವ ಚಾಪ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಲಾ ಉಂಡು. ವೈಜಯಂತಿ ಆಯನ ಕಂಠಾಭರಣ. ಐನ್ ಆಭರಣ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಈ ಹಾರೊಗು ವನಮಾಲಾ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ವಿಷ್ಣುವನ ವಾಹನ ಗರುಡೆ. 

ಋಗ್ವೇದೊಡು ವಿಷ್ಣುನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಮುಲ್ಪ ಇಂದ್ರಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಉಪ್ಪುನವು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ವಿಷ್ಣು ಇಂದ್ರನ ಎಲ್ಯ ಸೋದರ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆವೊಂದೆ. ಇಂಚಾದ್ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮೊಲೆಡ್ ಉಪೇಂದ್ರ, ಇಂದ್ರಾವರಜ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪುದರುಲು ಸೇರೊಂದುಂಡು. ಮಹಾಭಾರತೊಡು ಭೀಷ್ಮೆ ವಿಷ್ಣುಶಕ್ತಿದ ವಿವರ ಕೊರ್ಪೆ.

ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ




#Article 563: ಗೂಮೆ (250 words)


ಗೂಮೆ ಊಂದೊಂಜಿ ರಾತ್ರೆ ತೆನಸ್ ನಾಡೊಂತು ಪೊಪುನ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ನೆನ್ನ್ ಗೂರ್ಮೆ, ಗುಮ್ಮೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ಡ್ Owls ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡದ್ ಗೂಬೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. 

ವಿಶ್ವಡ್ ಒಟ್ಟುಗು ಗುಮ್ಮೆದ ಸುಮಾರು 133 ಪ್ರಬೇದೊಳು ಉಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಭಾರತೊಡು ಎಲ್ಯ ಮಲ್ಲ ಇಂಚ ಮಾತ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡುಂಡ ಒಟ್ಟು 15 ಪ್ರಬೇದ ಉಂಡುಗೆ. ನಂಕ್ ಎಚ್ಚ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಗುಮ್ಮೆದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುದರ್ನ್ ತುಳುಕ್ಕು ಬದಲಿ ಮಲ್ತುಂಡ ಅಯಿತ ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಇಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು.. ಕಣಜದ ಗುಮ್ಮೆ, ಕೊಂಬುದ ಗುಮ್ಮೆ, ಮೈನ್ದ್ ಗುಮ್ಮೆ , ಮೀನ್ ತಿನ್ಪುನ ಗುಮ್ಮೆ, ಕುಂಟಗುಮ್ಮೆ etc.. ಆಂಡ ತುಳುಟು ಐಟ್ ಕೆಲವೆಕ್ ಬೇತೆನೇ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ನತ್ತ್ ಪಕ್ಕಿ, ನತ್ತಿಂಗೆ, ನತ್ತ್ ಗುಮ್ಮೆ, ಕುಕ್ಕುಸುಡು.. ಇಂಚ ಗುಮ್ಮೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಬಣ್ಣ, ಆಕಾರೋ, ಸ್ವಭಾವಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇತ್ತುಂಡಲಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಮ್ಮೆನ್ ತೂನಗನೇ ಅವು ಗುಮ್ಮೆ ಪಂದ್ ಸುಲಬೊಡು ಗುರ್ತ ಪತ್ತೆರೆ ಆಪುಂಡ್. ತಟ್ಟೆದಂಚ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಮೋನೆ. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಣ್ಣ್, ದಪ್ಪ ಮಂಡೆ, ವರ್ದ ಕಂಟೆಲ್, ಮೆದುವಾಯಿನ ಸುಯಿ, ರೆಂಕೆ , ಕೊಕ್ಕೆದಂಚಿನ ಕೋಕೈ, ಘನಗಟ್ಟಿದ ಕಾರ್ ಉಂದು ಗುಮ್ಮೆದ ಮೈಕಟ್ಟ್ ದ ವಿಶೇಷತೆ. ಎಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ಮಾತಾ ಪರಿಸರೋಗ್ಲಾ ಹೊಂದೊಂದು ಗುಮ್ಮೆ ಬದುಕುಂಡು. ಇರ್ಲ್ ಪೊರ್ತುಗು ತಿನರೆ ನಾಡೊಂದು ಪಿದಾಡುನ ನೆಕ್ಕ್ ಪಗೆಲ್ ಕಣ್ಣ್ ತೋಜುಜಿ ಪನ್ಪುನ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಆಂಡ ನೆಕ್ ಇರ್ಲ್ ಡ್ ಕಣ್ಣ್ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಪಗೆಲ್ ಏರ್ನಲಾ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ತಿಕ್ಕ್ ಬೂರುನ ಕಮ್ಮಿ. ಅವು ಮನುಷ್ಯರ್ದ್ ಏಪಲಾ ದೂರ ಇಪ್ಪರೆ ತೂಪುಂಡು. 

ಮರತ್ತ ಮಾಟೆ, ಮಲ್ಲ ಬರೆತ್ತಾ ಸಂದ್, ನೆಲತ್ತ ಗುರಿ, ಪರಾ ಇಲ್ಲ್, ಜನ ವಾಸೋ ಇಪ್ಪಂದಿನ ಕಟ್ಟೊನೊಡ್ ಪೂರಾ ಉಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟು೦ಡು. ಕೆಲವು ಸರಿ ಗಿಡಿ ಅತ್ತುಂಡ ಕಕ್ಕೆನ್ಲ ಪರತ್ತ್ ಗೂಡುಡು ಉಂದು ಕುಲ್ಲುಂಡುಗೆ.

ಗೂಮೆ ಎಲಿ, ಪೆರ್ಗುಡೆ , ಉಚ್ಚುಲೆನ್ ಪತ್ತುದು ತಿನ್ಪುಂಡು. 

ಗೂಮೆ ರಾನಗ ಸಬ್ದ ಉಪ್ಪುಜಿ. ಕಾರಣ ನೆತ್ತ ರೆಂಕೆದ ನಡುಟು ಮಸ್ತ್ ದೂಂಚಿ ಅಯಿನ ಸುಯಿ (fringe) ಉಂಡು. ನೆನ್ನ ಕಂಟೆಲ್ನ್ ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್ ಎದುರು ಪಿರ ಒರ್ಮೆಲಾ ತಿರ್ಗಯೆರೆ  ಆಪುಂಡು. ಗುಮ್ಮೆ ಒವ್ವಾ೦ಡಲ ಜೀವಿನ್ ತಿಂದುಂಡ ಅವು ಕೂಜಲ್, ರೆಂಕೆ, ಸುಯಿ, ಎಲುನು ಅಗ್ಯ೦ದೆ ನಿಂಗುಂಡು. ನೆನ್ನ್ ಪೂರಾ ಐತ ಬಂಜಿಡ್ ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಉಂಡೆಲೆಕ ಮಾಂನ್ಪುಂಡು. ಉಂದು owl pelletಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಐನ್ ಗೂಮೆ ಬಾಯಿಟ್ ಅಪಗಪಗ ಉಬ್ಯುಂಡು. . 




#Article 564: ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ (107 words)


ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕೆ. ಮೇರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ತುಳು, ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೋಲೆಗ್ ಪದ ಪಂತೆರ್. ಮೇರ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೊನಿಸ್ಟ್ ಕದ್ರಿ ಗೋಪಾಲ್ನಾಥ್ ಮೆರೆನ ಮಗೆ.

ಮಣಿಕಾಂತ್, ಜಿಂಗಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ಲೆಗ್ ಪದ ಸೇರ್ಪಾವುನ ಮೂಲಕ ಅರೆನ ಬೇಲೆದ ಬದ್ಕ್ ನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಮಲಯಾಳಂ ಪದ ಸಯೋಜನೆಗಾದ್  ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದುದೆರ್.

ಮೇರ್ ೨೦೦೧ ಡ್ ಡ್ರೀಮ್ ಜರ್ನಿ ಪನ್ಪಿನ ದುಂಬಾಯಿನ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಂ ನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜರ್ನಲ್ ಗಾದ್ ಮೇರ್ ಪಿನ್ನೆಲೆಗಾದ್ ಸ್ಕೋರ್ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮೆರೆನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಬೇಲೆದ ಬದ್ಕ್ ೨೪ ನೇ ವಯಸ್ಸ್ ಡ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ (ಮಲಯಾಳಂ) ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಗರಗಸ (ಕನ್ನಡ) ದೊಟ್ಟುಗು ಸುರು ಆಂಡು. ಈ ಚಿತ್ರಳೆದ ಬೊಕ್ಕ, ೨೦೦೯ ಡ್ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಸವರಿ'ಒಟ್ಟುಗು ಮೆರೆಗ್ ಪ್ರಮುಖ ವಿರಾಮ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಮೇರ್ ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ, ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಡ್ ಪದ ಪಂತೆರ್.




#Article 565: ಕಾವೇರಿ (214 words)


ಒಂದೊಂಜಿ ತುಳುತ್ತ ಪಿರಾಕ್‌ದ ತುಳು ಕೃತಿ. ಉಂದು ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆಯಿನವು. ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ತಿಕ್ಕು‌ನ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕೃತಿಕುಲೆಟ್ ಉಂದುಲಾ ಒಂಜಿ ಅದ್‍ ಉಂಡು. ಕಾವೇರಿ ಕೇರಳದ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಸಂಗ್ರಹೊಡ್ ಇತ್ತಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಕ್‍ಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕ್‌ನ ಬೂಕು. ದಿ| ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ ಈ ಕೃತಿನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಈ ಕಾವ್ಯೊದ ತಾಡವಾಲೆದ ಸುರುತ ಬೊಕ್ಕ ಕಡೇತ ಕೆಲವು ಪುಟೊಕುಲು ದಕ್ಕ್‌ದ್ ಪೋಯಿನೆರ್ದಾತ್ರ ಈ ಕೃತಿ ಬರೆತಿನಾಯನ ಪೊಲಬು ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಕೃತಿನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ ಕೃತಿಡ್ ಗಲಸಿನ ಭಾಷೆ, ಛಂದಸ್ಸ್ ದ ಆಧಾರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೃತಿತ ಪತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯೊಡು ಬತ್ತಿನ 'ಪ್ರಜೋತ್ಪತ್ತಿ' ಸಂವತ್ಸರೊತ ನಿಲೆಟ್ ಕಾವೇರಿ ಕಾವ್ಯೊದ ಕಾಲ ಸುಮಾರ್ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೬೩೧ ಇಜಿಂಡ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೬೯೧ ಪನ್ದ್ ನಿರ್ಣಯೊ ಮಲ್ದೆರ್.

ಸಂಸ್ಕೃತೊದ 'ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣೊ'ದ 'ಕಾವೇರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'ನೇ ತುಳುತ ಕಾವೇರಿ ಕಾವ್ಯೊಗು ಮೂಲ. ಆಂಡ ಉಂದು 'ಕಾವೇರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'ದ ಅನುವಾದೊದ ಕೃತಿ ಅತ್ತ್. ಕವಿ ಸುಮಾರ್ ಕಡೆಟ್ ಮೂಲ ಕತೆತೊಟ್ಟುಗು ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್ ಬರೆಪಿನ ಸ್ವತಂತ್ರೊ ದೆತೊಂದೆರ್. ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥೊಡು ಸುಮಾರ್ ೧೫ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಉಂಡು. ತುಳುಟು ತಿಕ್ಕಿನ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಏತೊ ಬಾಗೊಲು ತಾಡೆವೋಲೆಡ್ ಸರಿಯಾದ್ ತಿಕ್ಕ್ದಿಜಿ. ತುಳುಟು ತಿಕ್ಕಿನ ಆಜಿ ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆಡ್ ಏಳ್ ಬೊಕ್ಕ ಎನ್ಮನೇ ಅಧ್ಯಾಯೊ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ತಿಕ್ಕ್ದ್ಂಡ್, ಒರಿದಿನ ಮಾತಾ ಒಂತೆ ಒಂತೆ ತಿಕ್ಕ್ದ್ಂಡ್.

ತುಳುಟು ತಿಕ್ಕಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ಶಿಷ್ಟಕಾವ್ಯೊಲಾಯಿನ 'ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ', 'ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ', 'ಮಹಾಭಾರತೊ', 'ಕರ್ಣಪರ್ವ' ಪೂರಾ ತುಳು ಲಿಪಿಟೇ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೇ 'ಕಾವೇರಿ'ಲಾ ತಾಡವಾಲೆಡ್ ತುಳು ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಬರವುಡು ಉಂಡು. ಕಾವೇರಿದ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ತಾಡವಾಲೆ ಕಟ್ಟ್ ಇತೋರ್ತು ತಿಕ್ಕ್ದಿನಿ.

ಕಾವೇರಿ ಕಾವ್ಯೊದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾಗೊ ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲಾ ಬೊಕ್ಕ ತೋಟಕದೀರ್ಘ ವೃತ್ತೊಳೆಡ್ ಉಂಡು, ಅವ್ವಂತ್ತಂದೆ ತರಳ, ವನಮಯೂರ ಛಂದಸ್ಸ್ ವೃತ್ತೊಳೆನ್ಲಾ ಕವಿ ಗಲಸ್ದೆರ್.ಕವಿ ಕಾವ್ಯೊದ ಅನೇಕ ಕಡೆಟ್ ಅನುಪ್ರಾಸೊನ್ಲಾ ಗಲಸ್ದೆರ್. ಉಪಮಾಲಂಕಾರೊ ಬೊಕ್ಕ ಎದುರ್ಕತೆಕುಲೆನ್ ಕಾವ್ಯೊದ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಬಿರಾದಿನಲಾ ಉಂಡು. ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕೊದ ನಿಷಿದ್ಧವಾಯಿನ 'ಅರಿಸಮಾಸೊ'ಲಾ ತುಳುತ ಕಾವೇರಿಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ದಿನ ತೋಜುಂಡು.ಅಂಚೆನೆ ಇತ್ತೆದ ತುಳುಟು ಬಳಕೆ ದಾಂತಿನ, ಅಳಿದ್ ಪೋತಿನ ಅವೇತೊ ಶಬ್ಧೊಲು ಕಾವೇರಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊಡುಂಡು.




#Article 566: ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ (145 words)


ಶ್ರೀಭಾಗವತೊನು ತುಳುತ ಆದಿಕಾವ್ಯ ಪನ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕಾವ್ಯೊನು ಬರೆತಿನ ಕವಿನ ಪುದರ್ 'ವಿಷ್ಣುತುಂಗ' ಪನ್ದ್. ರೂಢಿಡ್ ಈ ಕೃತಿನ್ 'ತುಳುಭಾಗವತ' ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ಡ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಶ್ರೀಭಾಗವತೊನು ಬರೆತಿನ ಕವಿನ ಪುದರ್ 'ವಿಷ್ಣುತುಂಗ' ಪನ್ದ್. ಕಾವ್ಯೊಡು ಕವಿಕುಲು ತನ್ನ ಜಾತಕೊನು ತೆರಿಪಾಯಿನೆರ್ದಾತ್ರ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯೊ ಸುಲಭ ಆತ್ಂಡ್. ಆ ಜಾತಕೊದ ಆಧಾರೊಡು ವಿಷ್ಣುತುಂಗನ ಕಾಲ ಕೃ.ಶ ೧೬೩೬ ಪನ್ಪಿನ ನಿರ್ಣಯೊಗು ವಿಧ್ವಾಂಸೆರ್ ಬೈದೆರ್. ಕವಿನ ಪುಟ್ಟುದಿನ ಊರು ಕಾಸರಗೋಡ್ ದ ಪೇರೂರು ಪನ್ದ್‌ಲಾ, ಅಂಚೆನೆ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಷೆ ಕನ್ನಡ ಪನ್ದ್‌ಲಾ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲ ಭಾಗವತೊಡು ಒಟ್ಟು ೧೨ ಸ್ಕಂಧೊಲುಂಡು, ಆಂಡ ತುಳುಟು ಇತೋರ್ತು ತಿಕ್ಕಿನಿ ಮೂಜಿ ಸ್ಕಂಧೊಲು ಮಾತ್ರೊ. ಈ ಮೂಜಿ ಸ್ಕಂದೊಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೪೯ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ೧೯೮೬ ಪದ್ಯೊಲು ಉಂಡು. ವಿಷ್ಣುತುಂಗ ಈ ಕೃತಿನ್ ಬರೆಯರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ವೃತ್ತೊಲೆನ ಶೈಲಿನ್ ಗಲಸ್‌ದೆರು. ಅಕ್ಷರಗಣೊಕುಲೆನ್ ಮಾತ್ರಾಗಣೊಕುಲಾದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆಲವು ಪೊಸ ವೃತ್ತೊಲೆನ್ಲಾ ಉಂಡು ಮಲ್ದೆರ್. ಕಾವ್ಯೊ ಬರೆನಗ ವಿಷ್ಣುತುಂಗ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸುಮಾರ್ ಕ್ರಿಯಾಪದೊಕುಲೆನ್ ತುಳುಕು ರೂಪಾಂತದ ಮಲ್ತ್‌ ಬರೆತೆರ್. ವಿಷ್ಣುತುಂಗೆರ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಚಾಟುವಿಠಲನಾಥೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡೊದ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಕೃತಿಲೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತಿನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ತುಳುಭಾಗವತೊನು ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಬರೆತೆರ್. ತುಳುಭಾಗವತೊಡು ಗಲಸಿನ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ಲಾ ಇತ್ತೆದ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ಲಾ ಮಸ್ತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡು. ಪಿರಾಕ್ದ ತುಳುಟು ಉಪ್ಪುನ ಶ್ರೀಭಾಗವತೊದ ವಚನರೂಪೊಲು, ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯೊಲು ಇತ್ತೆದ ತುಳುರ್ದ್ ಭಿನ್ನವಾದುಂಡು.




#Article 567: ಮಾಲತಿ ಹೊಳ್ಳ (329 words)


ಪೋಲಿಯೋ ಪನ್ಪಿನ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಆ ಬಾಲೆಗ್ ನನಾಲ ಒಂಜಿ ವರ್ಸ.ದುಂಬುಗು ಆರ್ನ ಬದುಕು ಪೂರ ಚಕ್ರದ ಕುರ್ಚಿಡೇ ಕರಿಂಡ್.ಆಂಡಲಾ ಮೇರೆಗ್ 300 ಡ್ಲಾ ಮಿತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪದಕೋಲು ಬೈದ.ಐಟ್ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕಲ ಒಂಜಿ.ಆರೇ ಮಾಲತಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹೊಳ್ಳ.

ಮಾಲತಿ ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ಜುಲೈ ೬, ೧೯೫೮ ಇಸವಿಡ್.ಅರೆಗ್ ಪೋಲಿಯೋ ಬತ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡತ್oಡ್.ಚೆನ್ನೈಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲುಬುದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಸುಮರ್ ೧೫ ವರ್ಸ ಅಲೆದೆರ್.ಅರೆಗ್ ಆಯಿನ ಒಟ್ಟು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ೩೨.

ನಮ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬೇನೆ ಅಂಡಲ,ಅಯ್ಯೋ ದೇವರೇ,ಉಂದೆಟ್ ಯೆಂಕ್ ಯಾಪ ಮುಕ್ತಿ.ಎನ್ಕ್ ಎನೆಕ್ ಈ ಶಿಕ್ಷೆ.ಪನ್ಪತೇ? ಅಂಡ ಮಾಲತಿ ಇಂಚಿನ ಮಾತ ಪ್ರಶ್ನೆಗ್ಲಾ ಉತ್ತರ ನಾಡಿನಾರ್.ಯಾಪಲ ಪ್ರಶ್ನೆದ ಪಿರ ಪೊತಿನಾರ್ ಅತ್ತ್.ಆರ್ ಅರ್ನ ಬೇನೆನ್ ಮದಪೆರೆ ಮರ್ದುದ ಪಗತೆ ಕ್ರೀಡೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಅಂಚ ಪಂಡ ದಾದ?,ಕ್ರೀಡೆಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತ್ತೊನೆರೆ ದೈಹಿಕವಾದ್ ಬಂಗ ಅಪುಜ? ಆರ್ ಅರ್ನ ಬದುಕ್ ನೇ ಒಂಜಿ ಅನುಭವ ಮಲ್ತೊಂದಿನಾರ್.ಅಂಚಾದ್ ಈ ವಿಚಾರೊನ್ ಮನಸುಗ್ ನಾಟು ಲಕ್ಕ ಪನ್ಪೆರ್:ಬದುಕುಡ್ ಗೆಂದುನ ತಾಜಿ ತಿಕ್ಕೊಡಾಂಡ ಐಕ್ ಮಸ್ತ್ ಸ್ರಮ ಬೊಡು.ನಮ್ಮ ದೇಹಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಮಾತ ಕಸ್ಟಲಾ ನಮ್ಮಕ್ ನನ ಆತ್ ಉಮೆದ್,ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ಪ.ಅಂಚಾದ್ ಯಾನ್ ಕ್ರೀಡೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆ ಪಂಡ್.ಆರ್ ನಮ್ಮಲೆಕ್ಕ ಸಾಮಾನ್ಯೆರತ್ತ್ ಅಂಚಾದ್ ಅರ್ನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆದ ಪುದರ್ ಕನ್ನಡೊಡು 'ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಚೈತನ್ಯ' ಅವೆನೆ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಡ್ 'ಯೆ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್' ಪಂಡ್.
ಮಾಲತಿ ಪನ್ಪೆರ್, ಯಾನ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪನ ಇಲ್ಲದ ಪಿರಟ್ ಬೂರುನ ಕುಕ್ಕುನು ಪೆಜ್ಜೆರೆ ಪೋಪಿನ ಆತ್ ಜೊಕುಲೆಡ್ದ್ ಯಾನೆ ದುಂಬು ಬರೊಡು ಪಂಡ್ ಆಸೆ.ಪಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕ ಪೋಡಿಗೆ ಉಪ್ಪಂದೆ ರಾವೊಡು ಪಂಡ್ ಯೆನ್ನೊಂದಿತ್ತೆ.ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಅಯಿನ ಬೊಕ್ಕ 'ಓ ಯಾನ್ ಬಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಯೆಂಕ್ ಕಾರ್ ಉಪ್ಪೊಡು,ರಾವೆರೆ ಬೊಡಾದ್ ರೆಕ್ಕ ಇಪ್ಪೊಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಾಂಡ್.ಬೇಜಾರ್ ಆಂಡ್,ಆಂಡಲಾ ಯಾನ್ ನಂಬಿಕೆ ಬುಡ್ತಿಜಿ.ದಾಯೆ ಪಂಡ ಯೆಂಕ್ ಗೊತ್ತಿತ್ತುಂಡ್ ಯಾನ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ಬಲ್ಪುವೆನೇ ಪಂಡ್...

ಡಾ||ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಪನ್ಪಿನ ಪಿಚ್ಚರ್ ಡ್ ನಟನೆ ಮಂತಿನ ಮಲತಿಗ್ ಒಂಜಿ ಗರ್ವದ ವಿಚಾರ.

ಮಾಲತಿ ಹೊಳ್ಳ ಪನ್ಪೆರ್ ನಮ್ಮ ದೇಹೊದ ಅಂಗ ವಿಕಲತೆಡ್ದ್ ಯೆಂಕಲೆನ ಮನಸುಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೀಳರಿಮೆನೇ ಮಲ್ಲ ಅಂಗವಿಕಲತೆ. ಯೆಂಕುಲು ಮಾತ ಒರಿಯಡ್ದ್ ಒರಿ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಜ.ಅಂಚೆನೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕ್ ಲಾ ವಿಭಿನ್ನತೆಡ್ ಮಿಂಚೊಡು ಪಂಡ್.

ಈ ಸಮಾಜೊಡು ನಡೆತ್ತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಅಸಮಾನತೆದ ಕಾರಣ ಅಂಗವಿಕಲೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬಂಗ ಅವೊದುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಮಾಲತಿ ಯೆಂಕಲೆ ಬೊಡಾಯಿನಿ ನಿಗನ ಕನಿಕರ ಅತ್ತ್ ನಮಲಾ ಸಾಧನೆ ಮಲುವ ಪಂಡ್ ನಿಕುಲ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಉಮೇದ್,ಸಹಾಕಾರ ಮಾತ್ರ ಪಂಡ್ ಖಡಾಖಂಡಿತವಾದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಮಾಲತಿ ಹೊಳ್ಳ ಕ್ರೀಡ ಪಟು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್.ಆರ್ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಐತ ಒಟ್ಟುಗು ಮಾತೃ ಫೌಂಡೆಶನ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಂಸ್ತೆ ನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಐಟ್ ಅಂಗವಿಕಲ ಜೊಕುಲೆಗ್ ಆಶ್ರಯನು ಕೊರ್ದು ಅಕುಲು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಯಾದ್ ಬದುಕುಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೆರ್.ಗ್ರಾಮಿಣ ಪ್ರದೆಶೊಡು ಮರ್ದ ಮಲ್ಪೆರೆ ತೀರಂದಿನ ಜೊಕುಲೆಗು ಆಶ್ರಯ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಬಲ ಕೊರ್ಪಿನನೇ ಯೆನ್ನ ಗುರಿ  ಪನ್ಪೆರ್ ಮಾಲತಿ ಹೊಳ್ಳ.

ಮಾಲತಿ ಹೊಳ್ಳ ಅರ್ನ ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಸನ್ ಬುಡಂದೆ ಮಂತಿನ ಸಾದನೆಗ್ ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಅರ್ಜುನ, ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೈದುಂಡ್.

೧.
೨.
೩.
೪.




#Article 568: ಪಾಣಾರಾಟ (679 words)


ಪಾಣಾರಾಟ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರದೇಸೊಡು ನಡಪುನ ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಭೇದ. ಪದ, ನಲಿಕೆ, ವೇಷಭೂಷಣ, ಪ್ರಾಣಿಬಲಿತ್ತ ಮೂಲಕ ಆಚರಣೆ ನಡಪುನೆರ್ದ್ ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಲೆಕ್ಕನೇ ಉಂಡು. ಸ್ವಾಮಿ ಇಲ್ಲಲ್‌ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗ್ರಾಮೊದ ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ವರ್ಸೊಗೊರ ಕೋಲ ಡಕ್ಕೆಬಲಿತಂಚಿನ ರೂಪೊದ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುನವು ಉಂಡು. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಪಾಣಾರೆರ್ ನಡಪವುನ ಕೋಲೊಲು ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿತಲೆಕೊನೆ ಉಪ್ಪುನ ಮತಾಚಾರ ಸಂಕಿರ್ಣೊನು ಪಾಣಾರಾಟ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ಈ ಪಾಣಾರಾಟ ಏಳ್ ದಿನ ನಡಪುನೆಂದ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ಒಲ್ಪ ಪಾಣಾರ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಆಚರಣೆ ನಡಪವೊಡು ಒಲ್ಪ ವೈದ್ಯೆರ್ ನಡಪವೊಡು ಪನ್ಪುನ ಖಚಿತವಾಯಿನ ನಿಲುವು ಇಜ್ಜಿ. ಉಂದೆನ್ ರೂಢಿರ್ದ್ ತೆರಿಯೊನೊವೆರ್.

ಗ್ರಾಮೊದ ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆದ ರೂಪೊಡು ಪಾಣಾರಾಟ ಮೂಜೆರ್ದ್ ಎಣ್ಮ ದಿನೊ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುಂಡು. ಇಲ್ಲದ ದೈವೊಲೆಗ್ - ವಿಶೇಷವಾದ್ ಸ್ವಾಮಿಗ್ ನಡಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆ ಒಂಜೇ ದಿನೊಟ್ಟು ಕಡೆ ಅಪುಂಡು(ಮುಗಿಪುಂಡು). ಪಾಣಾರಾಟ ನಡಪುನೆ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು. ಗರಡಿಲೆನ್ ಬುಡ್ಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಭೂತಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಭೂತೊಲೆನ ಪ್ರತಿಮೆಲ್ ಉಪ್ಪುಜಿ. ದೈವದ ಮಂಚ, ಕತ್ತಿ, ಮುಖವಾಡೊಲೆನ್ ದೈವ ಪಂಡ್‍ದ್ ಜನಕುಲು ನಂಬುದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪಾಣಾರಾಟದ ದಿನ ಬೈಯ್ಯ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ಗುಡಿತ್ತ ಎದುರುದ ಜಾಗೆನ್ ಪೊರ್ಲು (ಚೊಕ್ಕ) ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಲಂಕಾರೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಟ್ರ್ (ಅರ್ಚಕೆರ್) ದೈವದ ಉರುಕುಲೆನ್ ಸೇವಂತಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಿಂಗಾರೊದ ಪೂಕುಲೆರ್ದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಲಶ ದೀದ್ ಪೂಜೆಗ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಯಾ ದೈವಸ್ಥಾನೊಗು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾತ್ರಿ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಅಂಚ ಇಜ್ಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ್ ಬೇತೆ ಕಡೆರ್ದ್ ಪಾತ್ರಿಲೆನ್ ಲೆಪ್ಪವೆರ್. ಗೆಜ್ಜೆ, ಚಲ್ಲಣ, ಪಾಡೊಂದಿನ ಪಾತ್ರಿಗ್ ಪಿಂಗಾರದ ಪೂ ಕೊರ್ದ್ ತೀರ್ಥೊದ ಜಲನ್ ಕೈಕ್ ಮೈಪುವೆರ್. ಅಪಗ ಪಾತ್ರಿನ ಮಿತ್ತ್ ದೈವ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಗಡಗಡ ದರಿಪಿರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ.

ಗುಡಿತ್ತ ಉಲಯಿ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡಪುನ ಪೊರ್ತುಗು ಪಿದಯಿ ಬಾಕಿಲ್‌ದ ಕೈತಲ್ ರಡ್ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಚ್ಚ ಜನ ಪಾಣಾರ ಜನಾಂಗೊದ ಪೊಂಜೆವುನಕುಲು ಉಂತುದು ತೆಂಬರೆ ಬಾರ್ಸವೊಂದು ಪಾಡ್ದನ(ಪ್ರಾರ್ಥನಾ) ರೂಪೊದ ತುಳು ಗೀತೆನ್ ಪಂಡೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್‌. ಈ ಕೆಲಸೊಗು ಆ ಪೊಂಜೆವುನಕುಲು ದೈವದ ಅರ್ಚಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಡಿವಾಳೆರ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪೊಡು ಪೂ ಪಡೆಪೆರ್. ದೈವದ ಇಲ್ಲದ ಎದುರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಲೆಕ್ಕೊ ನಾಲ್ ಚೌಕದ ಒಂಜಾತ್ ಜಾಗೆ ಬುಡ್‍ದ್ ಸುತ್ತಲಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆನ ವರ್ಗ ಕುಲ್ಲದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಗುಡಿತ ಪ್ರಮುಖೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯ ಜಾಗೆದ ಗುರಿಕಾರನಕುಲು ಅಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಇತ್ತ್‌‍ನಕುಲು ಸಂಬಂದದಕುಲು ಕುಲ್ಲುದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ನನೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು ಕುಲ್ಲುದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಆಯಾ ದೈವಸ್ಥಾನೊಗು ಸಂಬಂದ ಪಟ್ಟ್‌ನ ಪತ್ತ್ ಇರ್ಪ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೋಲ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಉಪಚಾರೊಲು ನಡತೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೈವಸ್ಥಾನೊದ ಉಲಯಿರ್ದ್ ಪಾತ್ರಿ ಅಬ್ಬರೊದ ವಾದ್ಯದ ನುಡಿತದೊಟ್ಟುಗು ಥರಥರ ನಡುಗೊಂದು ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತ್‍ನಗ, ಚೌಕಿರ್ದ್ ಅಲಂಕೃತ ಆಯಿನ ದೈವದ ಮಾಧ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಾತ್ರಿನ ಎದುರು ಗುಡಿತ್ತ ಉಲಯಿದ ದೈವೊಗು ಕೈಮುಗಿದು ಉಂತುವೆ. ಸ್ವಾಮಿಗ್ ದುಂಬು ಕೋಲ ಆದ್‌, ಬೊಕ್ಕ ಆಯಾಯ ಗುಡಿತ್ತ ಉಲಯಿ ಆವಾಸವಾದ್‍ ಉಪ್ಪುನ ದೈವೊಲೆಗ್‌ ಕೈಮುಗಿದ್ ಉಂತುವೆ. ಸ್ವಾಮಿಗ್ ಸುರುಕು ಕೋಲವಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಯಾ ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ಆವಾಸವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ದೈವೊಲೆಗ್‍ ಒಂಜಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜೆತಂಚ ಕೋಲದ ಆಚರಣೆ ನಡಪುಂಡು. ದೈವ ಮಾಧ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಪಾತ್ರಿನ ಕೈತಲ್ ಕುಲ್ಲ್‌ನಕ್‍ಲೆಡ್ ಒರಿ ದುಂಬು ಉಪಚಾರ ಪಡೆವುನ ದೈವ ಓವು ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆಗ್ ಕೇನುನಲೆಕೊ ಲೆತ್ತ್‌ದ್‍ ಪನ್ಪೆ. ಕೈಮುಗಿದ್ ಉಂತ್‍ನ ದೈವ ಮಾಧ್ಯಮೊಡು ಉಪ್ಪುನ ವ್ಯಕ್ತಿಗ್ ಆವೇಶ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅಪುಂಡು. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಯೆ ದರಿತೊಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸ್ವರೂಪದ ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆನ್ ಪಾಡೊನುವೆ. ನಿತ್ಯ ವ್ಯವಹಾರೊಡು ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರುನ ಪಾಣನ ಮಿತ್ತ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಬೊಬ್ಬರ್ಯ, ಕಲ್ಕುಡ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ದೈವೊಲು ವಸಯೊ (ಮೇಲ್‍ಡ್ ಬನ್ನಗ) ಆಯೆ ತುಳುಬಾಸೆಡ್ ಪಾತೆರೆರಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಪಗ ಯಜಮಾನೆ ನಮ್ಗೆ ತುಳು ಬತ್ತಿಲ್ಲೇ ಇದ್ ಬಡ್ಗ್ ದೇಶ ಕನ್ನಡದಂಗೇ ನೀನ್ ನಮ್ಗೆ ನುಡಿ ಕೊಡ್ಕ್ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಬಿನ್ನಯ ಮಲ್ತೊನುವೆ. ಬೊಕ್ಕ ದೈವ ಮಾಧ್ಯಮೊದ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಬಾಸೆದ ಮಾಧ್ಯಮೊ ಕನ್ನಡೊಗು ತಿರುಗುಂಡು. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷೊ ಮುಟ್ಟ ದೈವ ಮಾಧ್ಯಮೊದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಲಿತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜಾರಿ ಇಂಜಿಂಡ ಪಾತ್ರಿನ ಒಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಪುಟ್ಟು, ಬುಲೆಚಿಲ್, ಸಾಧನೆಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊರ್‌ನ ಉಪಚಾರೊಲೆರ್ದ್‌ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಆಯಿನೆನ್ ವ್ಯಕ್ತ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೈವಾವೇಶೊನು ಮುಗಿಪುವೆ. ಮಂಡಲ ಬರೆದ್ ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಈ ಕೋಲದ ಸಂದರ್ಭೊಡೇ ಅರ್ಧನಾರಿ ವೇಷ ಪಾಡ್‍ದ್ ಪಾಣೆ ಢಕ್ಕೆನ್ ಬಾರ್ಸವೊಂದು (ನುಡಿತದೊಂದಿಗೆ) ಆಯಾ ದೈವದ ಪುಟ್ಟು ಪುಗರ್ತೆ ಸಂಚಾರೊನು ಕುರಿತಯಿನ ಪುಗರ್ತೆನ್ ಪಂಡೊಂದು ಪೋಪೆ. ದರ್ಶನ ಪಾತ್ರಿ ದೈವದ ಉಳಯಿ ಪೋದ್ ಆಯನ ಮೇಲ್‍ಡ್ ಓಸಯೊ ಆಯಿನ ದೈವೊನು ಕಾಯೊ ಬುಡ್‌ದ್ ಮಯೊಡು ಅಪುನ ಕೆಲಸೊ ನಡಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಪಿರ ವಾಲಗೊದ ಅಬ್ಬರೊದ ನಡುಟ್ಟು ನನೊಂಜಿ ದೈವೊದ ಓಸಯ ಆದ್ ಪಿದಯಿ ಬನ್ನಗ ಪಾಣೆ ದೈವ ಮಾಧ್ಯಮ ನಡಪವುನ ಕೋಲೊಗು ತಾಯಾರಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚ ಹತ್ತಾರು ದೈವೊಲೆಗ್ ಒಂಜೇ ರಾತ್ರೆ ಉಪಚಾರ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಹಳೆಯಮ್ಮನಂತಹ ಹೆಣ್ಣು ದೈವಗಳ ಕೋಲವಾದ ಬಳಿಕ ಆ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಪಾತ್ರಿಗೆ ನೂರಾರು ಪೊಂಜೆಪುನಕ್‍ಲ್‍ ಸೇವಂತಿಗೆ ಪೂತ ಮಾಲೆ ಪಾಡ್‍ದ್‍ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಅಕುಲು ಪ್ರತಿಯಾದ್ ಪ್ರಸಾದ ದೆತೊನುವೆರ್.

ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶೊದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಆಚರಣೆ. ಢಕ್ಕೆ ಬಲಿ ಪಂಡ ನಾಗಮಂಡಲದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ತೆರಿದ್ ಇತ್ತ್‌ನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ್ ಸ್ವಾಮಿನ ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೇತೆ ದೈವದ ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಯ್ಗುಳಿ, ಚಿಕ್ಕು, ಹಳಿಯಮ್ಮ ಇಂಚಿತ್ತಿ ದೈವೊಲೆಗ್ ಢಕ್ಕೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಹೊಗಳಿಕೆನ್ ಪಂಡೊಂದು ನಲಿತ್‌ದ್ ಪಾಣೆರ್ ನಡಪಾವುನ ಉಪಚಾರನೇ ಢಕ್ಕೆ ಬಲಿ. ಸ್ವಾಮಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶೊದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ದೈವ. ಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿಕುಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ ಪುಂಚ ಬಲತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೈವಾವೇಶ ಆಯಿನ ದರ್ಶನ ಪಾತ್ರಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಯಜಮಾನನ ಸೂಚನೆದ ಲೆಕ್ಕೊ ಆರ್ ವೈಸೊಂದಿನ ದೈವೊಗು ಮಂಡ್ಲಬೋಗ ಕೊರಿಯೆರೆ ಕೈಟ್ ಪಿಂಗಾರೊದ ಎಸಲ್‍ದಪಟ್ಟುಗು ತಯಾರ್ ಆಪೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಪಾತ್ರಿ ವಾ ದೈವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೋ ಆ ದೈವೊಗು ಸಂಬಂಧ ಆಯಿನ ಹೊಗಳಿಕೆದ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಪಾಣೆ ಪದ ಪನಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ.

ಢಕ್ಕೆ ಬಲಿತ್ತ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಕೊಡ್ನೀರು ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ನಿಧಿ ಆಚರಣೆ ನಡಪವೆರ್. ದೈವದ ಕೈತಲ್ ದೀನ ಕಲಶೊಲೆನ್ ತುಂಬೊಂದು ಸಾಗಾಟ ನಡಪವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ದೈವ ಅತ್ತ್ಂಡ ಯಜಮಾನನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಪೋನಗ  ಪಾಣಾರೆ ಒಳಗೆ ಢಕ್ಕೆ ತೆಂಬರೆ ಬಾರ್ಸವೊಂದು ದೈವೊಲೆನ ನೆಪೊಟ್ಟು ಪುಟ್ಟು ಕಟ್ಟುಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಲ್ಪ ಇಲ್ಲದ ಜೋಕುಲೆನ್ ಈ ನೀರ್‌ರ್ದ್ ಮೀಪಾದ್ ಆಕುಲು ಶುದ್ಧ ಪಂಡ್‌ದ್ ಭಾವಿಸುವೆರ್. ಗಂಭೀರವಾದ್ ಸಾಗುನ ಆರಾಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಡುಟ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟ್‌ಡ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗದಕ್‍ಲೆಗ್ ಮನರಂಜನೆದ ಆಚರಣೆ ನಡಪುನವು ಉಂಡು. ಪಾಣಾರಾಟದ ಕಡೆಟ್ಟ್ ತೆಮ್ಮ, ಜ್ವರ, ಬೆರಿಬೇನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಾಯಿಲೆ ತಗುಲೆ, ಎಲಿ, ಮಂಗೆ, ಪಂಜಿದಕೋಲ, ತಗುಲೆಕೋಲ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪರಕೆದ ರೂಪೊದ ಆಚರಣೆಲು ನಡಪುಂಡು.




#Article 569: ಮಟ್ಟು ಗುಲ್ಲ (326 words)


ಮಟ್ಟು ಗುಲ್ಲ/ಗುಳ್ಳ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಟ್ಟು ಪನ್ಪುನ ಗ್ರಾಮೊಡು ಬುಲೆವುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಬದನೆ. ಮಟ್ಟು ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು ಮಟ್ಟು. ಉಡುಪಿ ಪೇಂಟೆರ್ದ್ ಬಡೆಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಮಟ್ಟು ಪನ್ಪುನ ಗ್ರಾಮ ಉಂಡು. ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳ ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿದ ಪುದರ್ ಅವೆನು ಬುಲೆವುನ ಗ್ರಾಮದ ಪುದರ್ ಆ ತರಕಾರಿಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಮಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶೋಡು ಮಾತ್ರ ಬುಲೆವುನ ಕಾರಣ ಮಟ್ಟು ಗುಲ್ಲ ಪಂದ್ ಉಂದೆಕ್ ಪನ್ಪೆರ್. 
ಗುಳ್ಳ- ಕನ್ನಡದ ಬದನೆಗ್ ಗುಳ್ಳ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಉಂದು ಬದನೆದ ಲೆಕ್ಕ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪಂದೆ ಉರುಂಟಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಗುಳ್ಳ ಪನ್ಪೆನೆಕ್ಕ್ ಗುರ್ತ- ನೆತ್ತ ತೊಟ್ಟುದಲ್ಪ ಮುಳ್ಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಗುಳ್ಳನ್ ಮಟ್ಟು ಪಂಡ್‍ದ್ ದಾಯೆ ಪನ್ಪೆರ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಒಂಜಿ ಕತೆನೇ ಉಂಡು. ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಕಟಪಾಡಿ ಪನ್ಪಿ ಊರುದ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಈ ಮಟ್ಟ್ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಕಡಲ ಬರಿತ್ತ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಈ ಗುಳ್ಳೊನು ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಈ ಗುಳ್ಳೊಗು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಯಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. ಮೀನ್ ಪತ್ತುನಕುಲು ಮರಿಯಲೊಗು ಮೀನ್ ಪತ್ಯರೆ ಆಪುಜಿ, ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಠ ಮಠತ್ತ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಮುಲ್ತ ಬೆನ್ನಿದಕಲೆಗ್ ಗುಳ್ಳದ ಬಿತ್ತ್ ಕೊರ್ದು ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪರೆ ಪಂಡೆರ್ಗೆ. ಕಡಲ ಬರಿತ್ತ ಉಪ್ಪುದ ಒಗರ್ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಬಂಗ. ತರಕಾರಿ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚ ಸುರು ಆಯಿನ ಗುಳ್ಳ ಕೃಷಿ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಗುಳ್ಳ ಕೃಷಿತೊಟ್ಟುಗು ಪದಿಪೆದ ಕೃಷಿಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಟ್ಟ್ ಗುಳ್ಳ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಇಡೀ ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪಡೆದ್ ಉಂಡು. ಗುಳ್ಳೊಗುಲಾ ಉಡುಪಿದ ಕೃಷ್ಣ ಮಠೊಕ್ಕುಲಾ ಸಂಂಬಂಧ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಇನಿಕ್ಲಾ ಅಷ್ಟ ಮಠತ್ತ ಪರಿಯಾಯದಾನಿ ಅನ್ನ ಸಂತಪರ್ಣೆಗ್ ಮಟ್ಟಿ ಗುಳ್ಳ ಆವೊಡೇ. ಅಲ್ಪ ಗುಳ್ಳ ಬುಲೆಪಿನಗುಲು ಸುರುತ್ತ ಬುಲೆನ್ ಉಡುಪಿ ಮಠೊಕ್ಕು ಪುದೆ ಕಾಣಿಕೆ ಆದ್ ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆ ಗುಳ್ಳ ಕೃಷಿ ಮಾತ ಜಾತಿದಕಕುಲುಲಾ ಬೆನ್ಪೆರ್. ಮಟ್ಟ್ ಗುಳ್ಳ ದೆತೊನೊಡಾಂಡ, ಉಡುಪಿ, ಕಟಪಾಡಿ, ಕಾಪು, ಪಡುಬಿದ್ರೆ, ಸಂತೆಗ್ ಪೋವೊಡು. ಅವು ಅತ್ತಂಡ ಮಟ್ಟುಡು ಉಪ್ಪು ಸೊಸೈಟಿಗ್ ಪೋದ್ ದೆತೊನೊಲಿ.

ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಗುಳ್ಳ ಪಂಡ ಉರುಂಟು ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ತುಳುತ ಉರುಂಟು ಪದದ ಅನುಸ್ವರ ಲೋಪವಾದ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಉರುಟು ಅಂಡ್. ತುಳುವೆರ್ ಗುಳ್ಳ ಬದನೆ ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಮಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶೋದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೊಲೆವನ ಗುಳ್ಳ ಕರಾವಳಿ ಬಾಗೋಡು ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆತುಂಡು. ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಬೊಲೆಂಡಲ ಮಟ್ಟುದಾತ್ ರುಚಿ ಐಕ್ ಇಜ್ಜಿ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳಗ್ ಬೇಡಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ.ಮರ್ಯಾಲಗ್ ನೆರೆತ ನೀರ್ ದೊಟ್ಟುಗು  ಕೊಚ್ಚೊ೦ದು ಪೊಪಿನ ಮಣ್ಣು ಕ೦ಡಡು ಉ೦ತುನ ಕಾರಣ ಮುಲ್ಪ ಬುಲೆವುನ ಗುಲ್ಲ ಮಸ್ತ್ ರುಚಿ. ಉಡುಪಿದ ಗ್ರಾಮಿಣ ಪ್ರದೆಶೊಡ್ ಉ೦ದುವೆ ಬದನೆ ತಳಿನ್ ಬುಲೆದ್ ಅವೆನೇ ಮಟ್ಟು ಗುಲ್ಲ ಪ೦ಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಡ್ ಮಾರುನಕುಲ್ ಉಲ್ಲೆರ್.ಉ೦ದು ಮಟ್ಟುಡ್ ಮಾತ್ರ ಬುಲೆವುನ ಗುಲ್ಲ ಆ೦ಡಲ ಐತ ನೆರೆಕರೆತ  ಕೋಟೆ,ಇನ್ನಂಜೆ,ಕೈಪುಂಜಲು,ಉಳಿಯಾರಗೋಳಿ ಪ್ರದೆಶೊಡ್ಲ ಉ೦ದೆ ರುಚಿತ ಗುಲ್ಲ ತೂವೆರೆ ಸಿಕ್ಕುವ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ರೇಖಾಂಶ 74˚ 43' 00 – 74˚ 46' 00 ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಷಾಂಶ 13˚ 13' 00– 13˚ 15' 00 ಉ೦ಡು.




#Article 570: ರಕ್ಷಾಬಂಧನ (133 words)


 ಮೆಗ್ದಿ ಪಲಯೆ ಓಟ್ಟು ಸೆರ್ದ್ ಆಚರಿಸವುನ ಪರ್ಬೊ. ಒರಿಯನ ಮಿತ್ತ್ ಒರಿಯಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರೀತಿ, ನಂಬಿಕೆ,ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿದ ಸಂಕೇತನೇ ಈ ಪರ್ಬೊ. ಭಾರತಿಯೆರ್ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸೊಡ್ ಆಚರಿಸವುನ ಪರ್ಬ. ಈ ದಿನ ಮೆಗ್ದಿ ನಕುಲು ಪಲಯ ನಕಲೆ ರಾಕಿ ಕಟ್ಟುದ್, ಆರತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊನೊಡು. ಮೆಗ್ದಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಪಲಯೇ, ಪಲಯನ ರಕ್ಷಣೆ ಮೆಗ್ಡಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಕ್ಷಿ ಈ ಪರ್ಬೊ.

ಭಾರತಡ್ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪುಣ್ಣಮೆನ್ ಯಜುರ್ ಉಪಕರ್ಮ ಪಂಡ್ದ್ ಪಿರಾವುಡ್ಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ದಿನಕ್ ನನೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಉಂಡು. ದುಂಬು ಉತ್ತರ ಭಾರತಡ್ ಮಾತ್ರ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಚಲಿತವಿತ್ತಿನ 'ರಕ್ಷಾಬಂಧನ' ಅತ್ತ್‌ಂಡ 'ರಾಖಿ' ಪರ್ಬನ್ ಕೆಲವು ವರ್ಷಡ್ದ್ ಇಡೀ ಭಾರತಡ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಆಚರಿಸವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಪಲಯೇ ಮೆಗ್ಡಿ ನಕನ ಬಾಂಧವ್ಯನ್ ಪ್ರತಿ ಒರಿಲಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ್ ನೆನಪು ಮಲ್ಪುನ ಈ ದಿನ ಬಾಲ್ಯೋದ ಮಸ್ತ್ ಸಿಹಿ ಕಹಿ ನೆನಪು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸುಡ್ ಮೂಡುಂಡು.

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಆಚರಣೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಐತನೆ ಆಯಿನ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ಮಾತ ಮೆಗ್ದಿನಕುಲು ಸಮಾಜೊದ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಡ್ದ್ ಕಾಪು ಪಂಡ್ ಅಕ್ಲ್‌ನ ಪಲಯನ ಮುಂಗೈಗ್ ರಾಖಿನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಮಾತ ಪಾಲಯಾಡೆಗ್ಲ ಈ ಪೊರ್ತುಗು ಮೆಗ್ದಿನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರೀತಿ,ಮೋಕೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿನ್ ನಾನಾತ್ ಉಜ್ವಲ ಮಲ್ಪುನ ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಪರ್ಬದ ನೀತಿ ಆತ್ತುಂಡ್.




#Article 571: ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್ (319 words)


ವಿಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆಡ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ಕುಡ್ಲದ ಗಾಯಕೆ. ಕೊಂಕಣ್ ಕೋಗುಳ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಕರಾವಳಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್, ಪರದೇಸೊಡುಲಾ ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆದ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಊರೊರ್ಮೆ ಪಸರಿಸಾಯಿನ ಕುಡ್ಲದ ಕಲಾವಿದೆ.

ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ಪುಟ್ಟಿನ 1942 ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ 2 ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ, ಕುಡ್ಲದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬೊಡು. ಅಮ್ಮೆರ್ ಲ್ಯಾಂಡಲಿನ್ ರೆಬಿಂಬಸ್- ಕೇರಳದ ಕಾನ್ಹಂಗಾಡ್‌ದಾರ್, ಅಪ್ಪೆ ಮಗ್ದಲಿನಾ ಮೆಂಡೋನ್ಸಾ- ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯೊದಾರ್. ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಕುಡ್ಲದ ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲುಡು ಕಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಕೋರ್ಸ್ ಓದಿಯೆರ್.

ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜಿದ ದಿನೊಟೆ ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ಎಡ್ಡೆ ಪದ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುಗರ್ತೆ ದೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಸ್ಪರ್ದೆಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊಂದು ಬಹುಮಾನಲೆನ್ ಗೆಂದ್‌ದಿತ್ತೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟಗಾರೆಲಾ ಆದಿತ್ತಿನ ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್, 14ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಕೊಂಕಣಿ ಪದೊಕುಲೆಗ್ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. 15ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ಆರ್ ಸುರುತ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ ಪೊಯ್ಶಾಂಚೆ ಸಂಸಾರ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಸಂತ ಜೊಸೆಫ್ ನಾಟಕ ಸಂಘೊದ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬಾಯೆರ್. ಅಯಿಡ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಯಮಾರ್ 8 ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ಬರೆದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. 1959ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಆರೆನವೇ ಆಯಿನ ಪದ ಪನ್ಪಿನಕುಲೆನ ತಂಡ ಯುನೈಟೆಡ್ ಯಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ‌ನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯೆರ್. ಅಪಗ ಆರೆಗ್ 17 ವರ್ಷ ಆತೆ.

ಮೀನಾ ಗ್ರೇಶಿಯಾ ರೆಬಿಂಬಸ್, ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್‌ರೆನ ಬುಡೆದಿ. ಕಂಡನಿ ಲೆಕನೆ ಬುಡೆದಿಲಾ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಪದ ಪನ್ಪಿನ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 1963ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟುಗು ಪದ ಪನರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತನ್ನ 16 ನೇ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಯಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ತಂಡದ ದೋತ್ ಮಕನಕ ನಾಟಕೊಡು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಆದ್ ಮೀನಾ ರಂಗೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ರೆಬಿಂಬಸೆರೆನ ಕುಟುಂಬನೇ ಒಂಜಿ ಸಂಗೀತ ಕುಟುಂಬ ಪನೊಲಿ. ಬುಡೆದಿನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಗಿಟಾರ್ ಕಲಾವಿದೆ, ಅತ್ತಂದೆ ಗಿಟಾರ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರ್‌ಲಾ ಅಂದ್. ಬುಡೆದಿ ಪದ ಪನ್ಪಿನ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕಿಲಾ ಅಂದ್. ಮಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ್ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಪಾಯ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಗಲ್ ವೀಣಾ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಪಾಯ್ಸ್ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಯಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ತಂಡೊಡು ಗಾಯಕೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿದ 50 ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ 3000ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕೊಂಕಣಿ ಪದೊಕುಲೆಗ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. 500ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ದೇಸೊದ ಉಲಾಯಿ ಅತ್ತಂದೆ ಪರದೇಸೊಡು ಸೇರ್ದ್ 248ಡ್ದ್‌ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ವಿಲ್ಫಿ ನೈಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ನಡಪಾದೆರ್.

ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ, 40 ಸಂಗೀತದ ಕೆಸೆಟ್‌ಲು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಭಕ್ತಿಗೀತೆದ ೬ ಕೆಸೆಟ್‌ಲು, ೧ ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತೊದ ಸಿಡಿ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಪಂತಿನ ಪದೊಕುಲೆನ ೯ ಆವೃತ್ತಿದ ಬೂಕುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಕೊಂಕಣಿ ಸಿನೆಮಾಡ್ ಪಂತಿನ ಪದೊಕುಲೆನ ಬೂಕುಲಾ ಬುಡುಕಡೆ ಆತ್ಂಡ್. 

ಆರ್ ಪದ ಪಂತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕೆಲವು ಕೊಂಕಣಿ ಸಿನೆಮಾ

ಉಂದು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರುದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಬೊಕ ದೆಹಲಿ ದೂರದರ್ಶನೊಲೆಡ್‌ಲಾ ಮೆರೆನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರ ಆತ್ಂಡ್.

ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ಮಾರ್ಚಿ ೯ನೇ ತಾರೀಕ್ ೨೦೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಕುಡ್ಲದ ಫಾದರ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ತೀರಿಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿತ್ಂಡ್. ತೀರ್ನಗ ಆರೆಗ್ ೬೭ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದಿತ್ಂಡ್.




#Article 572: ಸೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ (109 words)


ಸೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮, ೧೮೬೭ - ನವೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೧೧) ವಿದೇಶೊಡ್ದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮೊನು ಪತ್ತೊಂದು ಭಾರತೀಯೆರೆನ ಸೇವೆಗ್ ಅವೆಟ್‌ಲ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಜಾಗೃತಿಗ್ ಬೋಡಾದ್ ತನನ್  ಅರ್ಪಿಸಾವೊಂದಿನ ಬಿರ್ಸೆದಿ ಪೊಂಜೊವು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದೆರೆನ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ದು ನಿವೇದಿತಾ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊನು ಅರ್ಥ ಮಲ್ತೊಂದು ಆ ಧರ್ಮದ ಆದರ್ಶದಂಚನೆ ತಾನ್ ಬಾಳುವೆ ಮಲ್ತ್‌ದ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿಯಾದ್ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‌ಗಾದ್ ಇರ್ಲ್ ಪಗೆಲ್ ಬೆಂದಿನಾರ್.

ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದೆರೆನ ಮುಖ್ಯ ಅನುಯಾಯಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಸೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ ಪುಟ್ಟಿನ ದಿನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮, ೧೮೬೭. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಮಗಳಾದ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ನೊಬೆಲ್ ಬಳತಿನ ವಾತಾವರಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ದಿಂಜಿದಿತ್ತಿ ವಾತಾವರಣ. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಇಸಬೆಲ್, ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಾಮ್ಯುಅಲ್. ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ನೋಬೆಲೆರೆನ ಅಜ್ಜಿ ನಿತ್ಯ ಭಗವದ್ವಾಣಿಲೆನ್ ಅಂಚನೆ ಬೈಬಲ್‌ದ ಮಸ್ತ್ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಕತೆಕ್‌ಲೆನ್ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ನಿವೇದಿತನ ಅಮ್ಮೆರ್ ದೇವರೆನ ಸೇವೆ – ದೇಶ  ಸೇವೆ ರಡ್ಡೆಕ್‌ಲ ತನ್ನನ್ ತಾನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಅಜ್ಜೆ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಪ್ರಖರಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿ. ಅಂಚಾದ್ ನೊಬೆಲ್ಲರೆಗ್ ಎಲ್ಯಡ್ದೆ ದೈವಭಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ ರಡ್ಡ್‌ಲ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೈದ್ಂಡ್.




#Article 573: ಕರಿಮಣಿ (211 words)


ಕರಿಮಣಿ ಪಂಡ ಮದಿಮೆಡ್ ಮದಿಮಯೆ ಮದಿಮಾಲೆಗ್ ಕಟ್ಟುನ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಸರ. ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿತ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಕರಿಮಣಿನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಪದ್ಧತಿ, ಆಚರಣೆ ಪುಟ್ಟಿನಿ ಭಾರತೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗೋಡು. ಕರಿಮಣಿನ್ ಮಂಗಳ ಸೂತ್ರ ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಂಗಳ ಸೂತ್ರ (ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಮಂಗಳ ಪಂಡ 'ಪವಿತ್ರ, ಶುಭ', ಬೊಕ್ಕ ಸೂತ್ರ ಪಂಡ 'ದಾರ') ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ ಮೂಲ ಕ್ರಿ.ಶ ೬ ನೇ ಶತಮಾನ ಪಿರವುದ. ದಾಯೇ ಪಂಡ ಬೇತೆ ಅಂಜೊವು  ಬೊಕ್ಕ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಡ್ದ್ ಕಾಪೆರೆಗಾದ್ ಮದಿಮಾಲೆನ ಸುತ್ತ ಒಂಜೇ ಮಂಜೊಲ್ ನೂಲುನು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಕರಿಮಣಿನ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೊಕ್ಕ ನೇಪಾಲೊಡು ಒಂಜಿ ಅಭ್ಯಾಸ, ಪದ್ದತಿ ಆತುಂಡು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ಮದಿಮೆ ಸಮಾರಂಬೊದ ಮಲ್ಲ ಆಚರಣೆ.

ಕರಿಮಣಿತ ಮಹತ್ವನ್ ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಅರ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಸ್ತಕೊಡ್ ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿಡ್ ಕುಡ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಲ್ದೆರ್.ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯೋದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಂಡನೆನೆ ದೀರ್ಘಾ ಆಯಸ್ಸುಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಕರಿಮಣಿನ್ ಪಾಡುವೆರ್.ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪನ್ಪಿನಾಂಡ, ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ತನ್ನ ಜೀವನೊದ ಕಡೇ ಮುಟ್ಟಲ ಕರಿಮಣಿನ್ ಪಾಡೊಡು. ದಾಯೇ ಪಂಡ ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ಕಂಡನೆನ ಆಯಸ್ಸುನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

ಕರಿಮಣಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ವಿನ್ಯಾಸೋಡು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೂವೆರೆ ಸಿಕ್ಕುನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತಾಳಿ, ತೆಲುಗೆರ್ ಪಾಡುನ ಪುಸ್ತೇಲು, ಮಲಯಾಳಿ ದಕುಲ್ ಪಾಡುನ ಎಲಾ ತಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಿನ್ನು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಜಾತಿದ ತಮಿಳೆರ್ ಪಾಡುನ ಕುಂಭ ತಾಳಿ. ವಿನ್ಯಾಸೋನು ಮದಿಮಾಯೆನ  ಕಡೆತಕುಲು ಅಕನ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗುಜರಾತಿದಕುಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರ್ವಾಡಿ ನಗುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಂಗಾರ್ದ್ದ್ ಸರೋಟ್ ವಜ್ರದ ಪೆಂಡೆಂಟ್ ನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದು  ಅಲಂಕಾರೊಗ್ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯೋಗ್ ಅರ್ಥಗ್ ಬದಲಿ ಅತ್ತ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಕುಲು ರಡ್ದ್ ಪೆಂಡೆಂಟ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ನ ಮಾಂಗಲ್ಯ, ತಾಳಿ, ಮಂಗಳ ಸೂತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಕರಿಮಣಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಕಲೆ ಹೋಲುಂಡು. ಐಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ವಾಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬರ್ರೆ ಪೋದ್ ಜನಕುಲ್ ಒಂಜೇ ವಾಟಿದ ಕರಿಮಣಿ ಅತ್ತುಂಡ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನಿದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕರಿಮಣಿ ಪಾಡುವೆರ್.




#Article 574: ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ (102 words)


ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪಂಡ ಕೊಡವೆರ್ನ ಪಾತೆರ ಪನ್ದ್ ಅರ್ಥೊ. ಈ ಬಾಸೆನ್ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಅಳಿಯೊದುಪ್ಪುನ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆನ ಎಗ್ಗೆಗ್ ಸೇರಿನ ಬಾಸೆ. ೨೦೧೧ ನೇ ಜನಗಣತಿದ ಆಧಾರೊಡು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೧೩,೮೫೭. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನ್ ಬರೆಯರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೂರ್ಗ್-ಕಾಕ್ಸ್ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್.

ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ತೆನ್ಕಾಯಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆನ ಎಗ್ಗೆಗ್ ಸೇರಿನ ಬಾಸೆ. ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಲ್ದೊಟ್ಟುಲು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಂಬಂದೊ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ತುಲುನಾಡ್ದ ಬ್ಯಾರಿ ಸಮುದಾಯೊದಕ್ಲು ಪಾತೆರುನ ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆಗ್ಲಾ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಕೈತಲ್ದ ಸಂಬಂದ ಇಪ್ಪುನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನ್ ಕನ್ನಡೊದ ಉಪಬಾಸೆ ಪನ್ದ್ ಪನೊದಿತ್ತೆರ್ ಆಂಡ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ನಡತಿನ ಅಧ್ಯಯನೊಲೆನ ಆಧಾರೊಡು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಾಸೆ ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.




#Article 575: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (170 words)


ಕೊಥಾರಿ ಕಮಿಷನ್ (1964-1966) ದ ವರದಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಫಾರಸುಲೆನ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯೆರ್ 1968 ಟ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸುರುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್, ಅವು ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಪುನರ್ರಚನೆನ್ ಲೆತ್ತ್‌‍ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊನು ಸಾಧಿಸಯೆರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ಸಮ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಏಕೀಕರಣ ಬೊಕ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾದ್ 14 ನೇ ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ಮಾತ ಜೋಕುಲೆಗ್  ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಪೂರೈಸುನ ಉದ್ದೇಶೊನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ , ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವುದು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಲೆನ ಕಲಿಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸವೊಡು ಪನ್ಪುನ ನೀತಿಲಾ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ಜಾರಿಗ್ ಕನಯೆರೆ  ಮೂಜಿ ಭಾಷಾ ಸೂತ್ರೊನು  ರೂಪಿಸಾಂಡ್ - ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆದ ಸೂಚನೆ, ಶಾಲೆದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಹಿಂದಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾದ್, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಲೆನ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆನ ನಡುತ್ತ ಕೊರತೆನ್ ತಗ್ಗಿಸಯೆರೆ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣಲಾ ಅವಶ್ಯಕವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾದ್ ಅಳವಡಿಸವುನ ನಿರ್ಧಾರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಮಾತ ಭಾರತೀಯೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸಯೆರೆ ಸಮಾನವಾದ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಬೋಡು ಪನ್ಪುನ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಹಿಂದಿ ಭಾಸೆದ ಬಳಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆಗ್ ಈ ನೀತಿ ಕರೆ ಕೊರ್ಂಡ್ಂಡ್. ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆದ ಬೋಧನೆನ್ ಸಹ ಈ ನೀತಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಂಡ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪರಂಪರೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಪರಿಗಣನೆಗ್ ದೆತೊಂಡೆರ್. 1968 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ನೀತಿ (NPE) ಶಿಕ್ಷಣದ ಖರ್ಚಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಆಜಿ ಪ್ರತಿಶತದಾತ್ ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕರೆ ಕೊರ್ಂಡ್. 2013 ತ ಪೊರ್ತುಗು, NPE 1968 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲತಾಣೊಡು ಜಾಗೆನ್ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಾಂಡ್.  




#Article 576: ಶಂಖಪುಷ್ಪ (123 words)


ಶಂಖಪುಷ್ಪ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂತ ದಯಿ. ಶಂಖದ ಆಕಾರೊಡು ಪೂ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಉಂದೆಕ್ ಶಂಖಪುಷ್ಪ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪೊಡು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿ ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಡ್ ಶಂಖಪುಷ್ಪಗ್ ಮಿತ್ತ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಉಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಶಂಖಪುಷ್ಪ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸ್ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುಮಂಚಿನ ದಯಿ. ನರಮಾನಿಯನ ಧೀಶಕ್ತಿ, ಧೃತಿ, ಸ್ಮೃತಿನ್ ಮಾತ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ದಯಿಕ್ ಉಂಡು.ಶಂಖ ಪುಷ್ಪದ ಪೂತ ಎಸಲ್ ಶಂಖದ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರೊ ಅಯಿಕ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದುಪ್ಪು ಈ ಪೂನು ತೂಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಲ ಉಂಡು. ಪೂ ,ಇರೆ, ಬೇರ್, ದಂಡ್, ಬಿತ್ತ್ ಈ ದಯಿತ  ಮಾತ ಭಾಗೊಲ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ 
ಆಪುಂಡು

ಕನ್ನಡ: ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕೆ ಬಳ್ಳಿ

ತಮಿಳು: ಕಾಕ್ಕಣಮ್, ಕವಾಚ್ಚಿ

ತೆಲುಗು: ದಿಂಟೆನ

ಮಲಯಾಳಂ: ಆರಲ್, ಶಂಖಪುಷ್ಪಂ

ಸಂಸ್ಕøತ: ಗವಾಕ್ಷ, ರೋಮವಲ್ಲಿ

ಹಿಂದಿ: ಅಪರಾಜಿತ್

ತುಳು: ಶಂಖಪುಷ್ಪ

ಒಂದು ಒಂಜಿ ಬಳ್ಳ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಇತ್ತಿನ ಪೂತ ದಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ದಾದಾಂಡಲ ಆಧಾರೊಗು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆತ ಆಧಾರೊಡು ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್  ಪದುರುಂಡು .ಉದ್ದ ಉರುಟುದ ಇರೆಕುಲು ಬಲ್ಲ್‌ದ ಅಂಚಿಡೆ ಇಂಚಿಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬಲ್ಲ್‌ದ ಆಮೈಟೆ ಈಮೈಟೆ ಎಗ್ಗೆಲು ಬುಡುದು ಪುಂಡೆಲ್ ಆಪುಂಡು.




#Article 577: ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್ (343 words)


ಮೂಲಿಕೆ, ಇತ್ತೆದ ಮುಲ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶೊನು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಆಲ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ವಂಶನೇ ಸಾವಂತೆರ್ನ ವಂಶ.

ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್ನ ರಾಜ್ಯೊ ಮುಲ್ಕಿ ತುದೆರ್ದ್ (ಶಾಂಭವಿ ತುದೆ) ಪಾವಂಜೆ ತುದೆ ಮುಟ್ಟ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ ಬರಿರ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿದ ಪುತ್ತಿಗೆ ಚೌಟೆರ್ನ ರಾಜ್ಯೊ ಮುಟ್ಟ, ಅಂಚೆನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಪಡ್ಡೆದ್ರ ರಾಜ್ಯಲಾ, ತೆಂಕಾಯಿದ ಗಡಿಟ್ ಕುತ್ತೆತ್ತೂರ ಪೆರ್ಗಡೆರೆನ ರಾಜ್ಯೊನ್ಲಾ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಕಿ ಸೀಮೆದ ೯ ಮಾಗಣೆಲು ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ೯ ಮಾಗಣೆಲು - ಬಪ್ಪನಾಡ್, ಕಾರ್ನಾಡ್, ಅತ್ತೂರ್, ಕುಡೆತ್ತೂರ್, ತಾಳಿಪಾಡಿ, ಪಂಜ, ಕುಬೆವೂರ್, ಒಳಲಂಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಐಕಳ.

ಚಮತೂರು (ಶಿಮಂತೂರು) ಮೂಲಿಕೆ ಸೀಮೆದ ಸುರುತ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಲ್ಪನೇ ಸೀಮೆದ ದೇವಾಲಯಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಸಾವಂತೆರ್ ಅರಮನೆನ್ ಕೋಟೆಕೇರಿ ಬಸದಿದ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಮೂಜನೇ ರಾಜಧಾನಿ ಒಳಳಂಕೆಯಾಂಡ್.

ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್ನ ಪಟ್ಟೊದ ಪುದರುಲು ರಡ್ಡ್ ೧) ದುಗ್ಗಣ್ಣ ಸಾವಂತ ೨) ಚನ್ನರಾಯ ಸಾವಂತ. ಸಾವಂತೆರೆಗ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟುನಕುಲು ಗುರುರಾಯ ಭಟ್ಟೆರ್ನ ಇಲ್ಲದಕುಲು.ಮೊಕಲೆಗ್ ಮೂಜಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿಕುಲು - ಬಂಟೆರೆ ಜಾತಿಡ್ ಪುತ್ತೂರು ಬಾವದಕುಲು, ಬಿರುವೆರೆ ಜಾತಿಡ್ ಬಂಕಿನಾಯಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುಡ್ಡೆಸಾನೊದ ನಾಯಕೆರ್. ಪಟ್ಟದ ಉಂಗಿಲ ಕೈಕ್ ಪಾಡುನಕುಲು ಕಾರ್ನಾಡ್‌ದ ಕರಾಡ ಬೆರನೆರ್ ಕಾಸಪ್ಪಯ್ಯನ ಇಲ್ಲದಕುಲು. ೯ ಮಾಗಣೆದ ಮುಂಡಾಲ ಸಮುದಾಯೊದ ಗುರ್ಕಾರೆರಾದ್ ಒಳಲಂಕೆದ ತುಕ್ರಮುಖಾರಿನ ಕುಡುಮದಕುಲು.

ಒಳಲಂಕೆದ ಅರಮನೆ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೊದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬಾಕ್ಯಾರ ಕಂಡೊ ಉಂಡು, ಅಲ್ಪ ೨೦ ಸಾವಂತೆರ್ನ ಸಮಾಧಿ ಉಂಡು. ಒಳಲಂಕೆ ರಾಜಧಾನಿ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ೨೦ ಸಾವಂತೆರ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಂದೆರ್ದ್ ನಮಕ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಾದ್ ಸುಮಾರ್ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೇಕ್ ಒಳಲಂಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊರ್ದು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ಒಳಲಂಕೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

೧೫೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಗೋವೆನ್ ಆಕ್ರಮನೊ ಮಲ್ತ್ ಅಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಸಾರಸ್ವತ ಬಿರನೆರೆನ್ ಕ್ರೈಸ್ತಮತೊಕು ಬಲಾತ್ಕಾರೊಡು ಗೋಡ್ಯಾವೊಂದಿಪ್ಪುನಗ, ಅಲ್ಪದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾರಸ್ವತೆರ್ ಅಲ್ಪೊರ್ದ್ ತಪ್ಪಾವೊಂದು ತುಳುನಾಡ್ಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ಕೆಲವೆರ್ ಮೂಲಿಕೆದ ಬಂದರ್ ಸೇರೊಂಡೆರ್. ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರೆಡ ತನ್ಕುಲೆನ ಕಷ್ಟೊಲೆನ್ ಅರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್. ಸಾವಂತೆರ್ ಸಾರಸ್ವತೆರೆಗ್ ಜಾತಿ, ಮತೊ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಅಭಯ ಕೊರ್ದು, ಅಕುಲು ಉಪ್ಪರೆಗಾದ್ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿದ ಕೋಟೆದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪರೆ ಜಾಗ ಕೊರಿಯೆರ್, ಅಂಚೆನೆ ಒಂಜಿ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತೆರಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ೧೫೨೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಪದ್ರ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಸಾವಂತೆರ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆರ್ದ್ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಕುಲೆಗ್ ಬಾದೆ ಬರ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ದ್ ವರ್ಷೊಗು ೮೦೦ ಮುಡಿ ಅರಿ ಅಕಲ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಅಕ್ಲೆನ ಉಪದ್ರ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತೆರ್.

ಕೃ,ಶ ೧೭೧೦ನೇ ಇಸವಿದ್ ಮೂಲಿಕೆದ ಸೀಮೆನ್ ತಿರುಮಲ ಸಾವಂತೆರ್ ಆಳೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಮೂಲಿಕೆದ ಬಂಡಾರೊದ ಪನವುದ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದಿತ್ತಿನ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ಟ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಸಾವಂತೆರ್ನ ಕುಲುದೇವಿಯಾಯಿನ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನ ವಿಷಯೊಡು 'ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಚರಿತ್ರೆ ಅಥವಾ ಪದ್ಮಾವತಿ ಮಹಾತ್ಮೆ' ಪನ್ಪಿ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಒಳಲಂಕೆಡ್ ಪಾಡಿ ಬೂರ್ದಿನ ಅರಮನೆದ ಕುರುಹುಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪನೇ ಒಂಜಿ ಕೆರೆ, ಹನುಮಂತ ಸ‍್ವಾಮಿನ ದೇವಾಲಯ, ಬೊಕ್ಕ ಕೋಟೆದ ಕುರುಹು ಉಂಡು. ಅರಮನೆತ ಜಾಗೊರ್ದು ಸುಮಾರ್ ಅರ್ಧ ಮೈಲಿ ದೂರೊಡು ಶಿಲಾಮಯ ಬಸದಿ ಉಂಡು, ಈ ಬಸದಿದ ಉಲಾಯಿಡ್ ೪ ಮೂಲೆಡ್ ೪ ಎಲ್ಯ ಬಸದಿಲು ಉಂಡು. ಇ ಬಸದಿರ್ದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪೋಂಡ ಕುಡೊಂಜಿ ಶಿಲಾಮಯ ಬಸದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಚಮತೂರುದ ಜನಾರ್ದನ ದೇವಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಬಪ್ಪನಾಡ್ ದೇವಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಪಾವಂಜೆದ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯೊಗುಲಾ ಸಾವಂತೆರ್ನ ಕೊಡುಗೆ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು.




#Article 578: ಅರೆಬಾಸೆ (311 words)


ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು ಬೊಕ್ಕ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಪರಿಸರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗುದ ಮಡಿಕೇರಿ, ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ, ಭಾಗಮಂಡಲ ಪರಿಸರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಬಂದಡ್ಕ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಲೆಡ್ ಪ್ರಚಲಿತೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅರೆಬಾಸೆ/ಅರೆಭಾಷೆ ಕನ್ನಡದ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಬಾಸೆ ಆದ್ ಉಂಡು.

ಈ ಬಾಸೆಡ್ ಇನಿಕ್ಕ್‌‍ಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದೊಕುಲು ಸಾವಿರ ವರ್ಸೊಗುಲಾ ಪಿರಾಕ್‌ದವು ಅಂದಾಂಡಲಾ, ಅವು ಅರೆಬಾಸೆದ ರೂಪೊಡು ತೋಜಿದ್(ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು) 500 ವರ್ಸೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದವುದಾಯೆ ಪಂಡ ಅರೆಭಾಷೆನ್‍ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಪಾತೆರುನ ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರದ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯದ ಜನಕುಲು, ಮಿತ್ತ್ ಪಂಡ್‍ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸರೊದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲ್‍ ದಾಲ ಅತ್ತ್‌. ಅಕುಲು ಇತ್ತೆದ ಹಾಸನ ಪರಿಸರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಐಗೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯೊರ್ದು ಕರಾವಳಿದ ಕಡೆಕ್ಕ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ನಕುಲು. ಈ ವಲಸೆಗ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣೊಲು ದಾದ? ಈ ವಲಸೆ ಏಪ ನಡತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಲಿಖಿತ ಆಧಾರೊಲು ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ. ಮೌಖಿಕ ಆಧಾರೊಲೆನ ಸಹಾಯೊರ್ದು ಉಂದು 15-16ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ನಡತ್ತ್‌‍ದ್‌ನ ಘಟನೆಲು ಪಂಡ್‍ದ್ ಊಹೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಆನಿದ ಲೆಕೊನೇ ಇನಿಲಾ ಹಾಸನೊದ ಪರಿಸರೊಡು ಅರೆ ಭಾಷೆ ಪ್ರಚಲಿತೊಡು ಇಜ್ಜಿ. ಉಂದು ಅಂದ್‍ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಂಡ ಅರೆ ಭಾಷೆಗ್ ಎಚ್ಚ ಪಂಡ್ಂಡ 400 ರ್ದ್ 500 ವರ್ಸೊಲೆನ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಅರೆಭಾಷೆಡ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಪದೊಕುಲು ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡದ ಕಾಲೊಗು ಪೋಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಆ ಬಾಸೆದ ಇತ್ತೆದ ಸ್ವರೂಪ ಆತ್ ಪರತ್ತ್‌ ಅತ್ತ್‌.

ಈ ಅರೆಭಾಷಿಕ ಗೌಡೆರ್ ಬೇತೆ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೊಂದು ಕೊಡಗುರ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ್ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಯೆರೆ ಸುಮಾರ್ 5 ವರ್ಸೊದಾತ್ ಕಾಲ (1832-37) ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್‌ನವು ಇತ್ತೆ(ಇದೀಗ) 'ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪನ ಕಾಟುಕಾಯಿ' ಪಂಡ್‍ದ್  ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆತ್ಂಡ್. ಈ ಹೋರಾಟೊರ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಅವಕ್ರಪೆಗ್ ಒಳಗಾಯಿನ ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರದ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಆವಂದೆ ದುಂಬರಿಯಂದೆ ಪಿರ ಬೂರ್ಂಡ್‍. 1970-80ದ ದಶಕೊಡು ಬಜ್ಜೆಯಿ(ಅಡಿಕೆ)ಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಿಕ್‍ನೆರ್ದ್‍ ಬೊಕ್ಕ ಸುಳ್ಯ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಅಂಡ್‍. ಇಂಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಅರೆಬಾಸೆ/ಅರೆಭಾಷೆ- ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆಟ್‍ಲಾ ನಿಧಾನವಾದ್ ಜನಕುಲೆಡ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಎಚ್ಚ ಆಯೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್‍.

ಅರೆ ಬಾಸೆ/ಭಾಷೆಪನ್ಪುನ ಪದ ಕನ್ನಡದ ಅರ್ಧರೂಪೊಡು ಒರಿದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್(ಉಳಿದಿರುವುದರಿಂದ) ಅಯಿನ್‍ ಅರೆಬಾಸೆ/ಭಾಷೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು. ಉದಾಹರಣೆಗ್ 'ಹೋಗುತ್ತೇನೆ' ಪನ್ಪುನ ಕನ್ನಡ ಪದ ಅರೆಭಾಷೆಡ್‍ 'ಹೋನೆ'; 'ಬರುತ್ತೇನೆ-ಬನ್ನೆ'; 'ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ' ಪನ್ಪುನವು 'ತಿಂದನೆ' ಪಂಡ್‌ದ್‍ ಪೂರ ಅಪುಂಡು. ಕನ್ನಡರ್ದು ಇಂಚಿಪ ಮರೆ ಆವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಙ, ಞ, ಪೂರ ಈ ಭಾಷೆಡ್‍ ಇತ್ತೆಲಾ ಒರಿದ್‍ ಉಂಡು.

ಅರೆಭಾಷೆ ವರ್ಣಮಾಲೆಡ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಲಿಪಿ ಸಂಜ್ಞೆಲು ಉಂದು:

ಜನಪದ ವೈದ್ಯೆರ್, ನಾಟಿವೈದ್ಯೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಲೆಡ್ ಲೆಪ್ಪವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ದಯಿ/ಬಲ್ಲ್(ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ) ಮರ್ದ್ ಲೆನ್ (ಔಷಧಿಯಾಗಿ) ಕೊರ್ಪುನಕುಲು ಪ್ರತೀ ಊರುಡುಲಾ ಉಲ್ಲೇರ್‌. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುಡು ನಾಡಿ/ನಾಟಿ ವೈದ್ಯೆರಾಗದ್ ಗುರುತಿಸವೊಂದು ಉಪ್ಪುನಕ್‍ಲೆನ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೊನೊಲಿ. 

ಅರೆಭಾಷೆ ಮಡಿಕೇರಿ ಪಟ್ಟಣೊಡು ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಸುಳ್ಯ ಗೌಡೆರೆನ ಮುಖ್ಯ ಬಾಸೆ/ಭಾಷೆ, ಪುತ್ತೂರು, ಮಂಗಳೂರು ಪದ್ಧತಿಲು ತುಳುಗೌಡೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರ್‌ದ್ಂಡ್. ಮಡಿಕೇರಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್ ಅರೆಭಾಷೆ ಸುದ್ದಿ ಯಾದ್ ಅರೆಭಾಷೆನ್‍ ಮಡಿಕೇರಿ ಆಕಾಶವಾಣಿದ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಸಾರೊಡು 7:45 ಕ್, ಸುಳ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗು ಪ್ರದೇಶೊಡು ನಡಪುನ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್‍ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಪ್ರಸಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂಡು.




#Article 579: ಮಂದಾರ (130 words)


ಮಂದಾರ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂ ಆಪಿನ ಮರ 
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ೧೫ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊ ಮುಟ್ಟ ಬಳಪಿನಂಚಿನ ಮರ. ಮಂದಾರೊಡು ಕೆಂಪು, ಮಂಜಲ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊದ ಪೋಕುಲು ಉಂಡು

ಮಂದಾರ ಪೂತ ಮರ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಅಪುಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ೧೦ ಡ್ದ್ ೨೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊ ಬಳಪುಂಡು. ಈ ಮರತ ಇರೆತ ಕೊಡಿ ತಿಗ್‌ರ್‌ನ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಂದಾರೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಅಪಿನ ಮರ ಉಂಡು ಇ ಮರತ ಇರೆಕುಲು ತಾಳ್ದ್ ಪೋಯಿನಪಗ ಉಂದೆಟ್ ಪೂ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು.ಉಂದೆಟ್ ಪೂ ಆನಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರೆಕುಲು ತಾಳ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದಯಿಟ್ ಕೊಂಬು(ಕೋಡು)ಉಪ್ಪುಂಡು ಅವೆತ ಉಲಯಿಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಈ ಬಿತ್ತ್ ತಾಳ್ದ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ ಅಲ್ಪ ಅವು ಕೊಡಿತ್‌ದ್ ದಯಿ ಆಪುಂಡು

ಮಂದಾರದ ಮರ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಂಚಿನ ಮರ. ಉಂದೆಕ್ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಗ್ರಂಥೊಡು ಗಂಡಾರಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ಗುಗ್ಗುಳು,ಕಾಂಚನಾರಾದಿ ಕ್ವಾಥ,ಕಾಂಚನಾ ಗುಟಿಕಾ ಪನ್ಪಿ ಮರ್ದ್ಲೆನ್ ಮಂದಾರೊತ ದಯಿದ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಕುಷ್ಠರೋಗೊ ನಿವಾರಣೆಡ್‌ಲ ಉಂದೆತ ಮರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಭಾವಪ್ರಕಾಶ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊಡು ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು ಅಂಚನೆ ಊರುದ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯನಕುಲು ಮಂದಾರ ದಯಿತ ಚೆಕ್ಕೆಡ್ದ್ ಕುಷ್ಠರೋಗೊಗು ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 




#Article 580: ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ (173 words)


ಕೋರಿ ಕಜಿಪು ಸಾರ್ ದಾಂತೆ ಉಪ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಕೋರಿಸುಕ್ಕ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳು ನಾಡ್ ಡ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕೊಗು ಬಾರಿ ಪುದರ್. ಮದಿಮೆ, ನಿಶ್ಚಯ, ಬಯಕೆ, ವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಬೋಡೇ. ಅತ್ತಂದೆ  ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ಲಾ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕದ ಬಳಕೆ ಉಂಡು. ಭೂತೊಲೆಗ್ ಬಲಸನಗ, ಉಲಯಿ ಲೆಪ್ಪುನಗ, ಅಗೆಲ್ ಬಲಸನಗ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನಗ ಬೊಲ್ಪು ಕೋರಿದನೇ ಹೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಭೂತೊಗು, ಅಗಲ್ ಲೆಗ್ ಬಲಸನಗ ಹೆಚ್ಚ ಊರ್ದ ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕನೇ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಊರ್ದ ಕೋರಿಗ್ ರುಚಿ ಹೆಚ್ಚ. ಅಂಚಾದ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕೊಗು ಊರ್ದ ಕೋರಿನೇ ಹೆಚ್ಚ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ಕೋರಿ ಕಜಿಪುಗು ದೆಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಗರಮ್ ಮಸಾಲೆ ಮಾತಾ ಸೇರಾದ್ ಸಾಮಾನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಪೊತ್ತುದಿ ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡಿ. ಸನ್ನ ಕಡೆಯಿಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಗು ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೀದ್ ಅವ್ವೇ ಕಲ್ಲ್ ಗ್ ಪೆರೆದಿನ ನುಂಗುದಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಅವೆನ್ಲಾ ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೀದ್ ಕಲ್ಲ್ ದೆಕ್ಕಿನ ನೀರ್ ನ್ಲಾ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಡು. ದಾಸೆಮಿ, ಬೊಳ್ಳೊಳ್ಳಿ, ನುಂಗೆಲ್ ಮುಂಚಿ, ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನೀರ್ ಆಜಾದಿನ ಕೋರಿನ್ ಐಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂತೆ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪುಲಾ, ದೆತ್ತ್ ದೀತಿ ನೀರ್ ನ್ಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಹದ ತೂಟ್ಟು ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೆಯಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಡಾವೊಡು, ಉಪ್ಪು ಕಲಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲ್ಡಡ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ತಿರ್ಗಾದ್ ದೀದಿತ್ತಿ ತಾರಾಯಿದ ಪೂನು ಐಕ್ ಪಾಡೊಡು. ಹದ ತೂಟ್ಟು ನೀರ್ ಮಾತಾ ಆಜುನೆಟ್ಟ ಕೈಲ್ ಪಾಡೊಂದುಪ್ಪೊಡು. ನೀರ್ ಮಾತಾ ಆಜಿ ಬೊಕ್ಕ . ಬಿಸಲೆ ಜಾದ್ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚುದು ದೀವೊಡು.




#Article 581: ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ (214 words)


ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಕಾಡ್ ಡ್ ಬುಳೆವುನ ಪುಳಿಯಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಪಂರ್ದ್ ಗ್ ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪಂರ್ದ್ ದ ಓಡುನ್ ನುಂಗಾದ್ ಕಜಿಪುದ ಪುಳಿಯಾದ್  ಗಲಸುವೆರ್. 

ಬೇತೆ ಪುದರುಲು 

ಕನ್ನಡಡ್ ಈ ಪುಲಿಕ್ಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಜೀರಕನ ಕಾಯಿ-ಹಣ್ಣು, ಜೀರ್ಕದ ಹಣ್ಣು, ಜುಳುಕನ ಹಣ್ಣು, ದೇವಣಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ಬೆಟ್ಟದ ಹುಣಸೆ, ವಾರೆ ಸುಂಡಿ ಮರ ಇಂಚ ಮಾತಾ ಪುದರುಲುಂಡು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ದ ಗಾರ್ಸಿನೀಯಾ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಈ ಪಂರ್ದ್ ಗ್ Garcinia xanthochymus, the false mangosteen, gamboge, yellow mangosteen, Himalayan Garcinia, or Sour Mangosteen ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 

ಬುಳೆವುನ

ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್ , ಮಲೇಷ್ಯಾ ಡ್ ಮಾತಾ ಬುಳೆವುನ ಈ ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಮರ 8-15 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುಂಡು. 

ತೂವರೆ

ಪಚ್ಚೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ದು ಪೂ ಬುಡ್ಪುನ ಈ ಮರತ್ತ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ಇತ್ತುಂಡ ಪಂರ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು. ಪಂರ್ದ್ ಆನಗ ಮೆದು ಆಪುಂಡು. ಉಲಯಿಡ್ ನಾಲೈನ್ ಬೀಜ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮರ ಆಗಸ್ಟ್ ರ್ದ್ ಡಿಸೇಂಬರ್ ಮದ್ಯೋಡು ಪೂ ಪೋದು ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. 

ಗಲಸುನ

ಕಾಡ್ ಬರಿಟ್ ವಾಸೋ ಮಲ್ಪುನ ಜನಕುಲು ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಪಂರ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಯ್ದ್ ಸಿಗಿತ್ತ್ ದ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ ದ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀಪೆರ್. ತರಕಾರಿ ಬೊಕ್ಕ, ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗ್ ಕಜಿಪುಗ್ ಪುಳಿಯಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂರ್ದ್ ತಿನರೆಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕಲ್ಲುಪ್ಪು , ಜೀರ್ದರಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಚಿ ಸೇರ್ಸಾದ್ ತಿನರೆಲಾ  ಲಾಯಿಕ್ ಆಪುಂಡು.  ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಕಿಲು ನೇತ ಪಂರ್ದ್ ನ್ ತಿನ್ಪ.   ಜಾರಿಗೆ ಮರತ್ತ ಇರೆ ಸಪೂರ ಆದ್ ಉದ್ದ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೇತ ಇರೆನ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಕೊರಂಬು (ಗೊರಬೆ, ದೊರಗು) ಮಲ್ಪರೇ ಗಲಸುವೆರ್. 

ಪ್ರಯೋಗ 

ಶಿರಸಿದ ಲೈಫ್ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಜಾರಿಗೆ ಕಾಯಿದ ಜಾಮ್, ಉಪ್ಪಡ್ ಬೊಕ್ಕ, ಕೆಚಪ್, ಜೆಲ್ಲಿ ಮಲ್ಪುನ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನೋ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ತುದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಮರತ್ತ ದೈನ್ ನಡ್ದ್ ಬುಲೆಪಾವುನ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂಡು




#Article 582: ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ (194 words)


ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಒರಿ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕೆಯಾದ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನಾರ್.ಗಾಯನದೊಟ್ಟಿಗೆ ನಟನೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮಲ್ತಿನಂಚಿನ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ. ಅರೆನ ಪುಟ್ಟು ಪುದರ್ ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ್ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ

ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರುದ ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ೧೯೪೬ ಜೂನ್ ೪ನಾನಿ ಪುಟ್ಟ್ಯೆರ್. ಬಾಲುನ ಅಮ್ಮೆರೆ ಒರಿ ಹರಿಕಥೆ ಪನೊಂದಿತ್ತಿನಾರ್. ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಪನೊಂದಿತ್ತಿನ ಹರಿಕಥೆನೆ ಬಾಲುಗು ಪ್ರೇರಣೆ. ಬಾಲು ಸುರುಕು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ್ ಸಂಗೀತ ಕಲ್ಪುಜೆರ್. ಸ್ವಂತ ತಾನೆ ಹಾರ್ಮೋನೀಯಂ, ತಬಲ ಬಾರಿಸಪಿನೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪದೊ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ್ ಪುಗರ್ತೆ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮಾತ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗಾನ ಗಂಧರ್ವೆ ಆಯೆರ್ನ ಬುಡೆದಿನ ಪುದರ್ ಸಾವಿತ್ರಿ.ಮಗಳೆನ ಪುದರ್ ಪಲ್ಲವಿ ಮಗನ ಪುದರ್ ಚರಣ್.

ಒಂಜೇ ದಿನೊಟು ಕನ್ನಡೊಡು 17 ಪದ್ಯೊಲು, ಒಂಜೇ ದಿನೊಟು ತೆಲುಗುಡು ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳ್‌ಡ್ 19 ಪದ್ಯೊಲು, ಒಂಜೇ ದಿನೊಟು ಹಿಂದಿಡ್ 16 ಪದ್ಯೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಪ್ಲೇ ಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ.

೧೬ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಷೆಲೆಡ್  ೪೦,೦೦೦ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್‌ಲ ಸುಮಾರ್ ೧೯೦೦೦ ಸಾವಿರ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನ (ಪದ್ಯೊಲು) ಕನ್ನಡೊಗು ಮಲ್ತೆ‌ರ್.ಚಿತ್ರ ಗೀತೆ ಮಾತ್ರತ್ತಂದೆ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಹಿಂದಿಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಚಿತ್ರೊಡು ನಟನೆಲ ಮಲ್ತೆರ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ,ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನಂಚಿನ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.ಲೆಕ್ಕೊಗು ತಿಕ್ಕಂದಿನಾತ್ ಸ್ಟೇಜ್ ಪರ್ಫಾಮೆನ್ಸ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಾಧನೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂನ.

ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಗ್ ತನ್ನ ೭೫ ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯಾದ್ ಮರ್ದ್ ಫಲಿಪಂದೆ ಚೆನ್ನೈದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ನೆ ಇಸವಿಡ್ ತೀರುವೆರ್. ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್ ದಾಳಿಗ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ಅರೆನ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಳಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರೊನಡ್ದಾತ್ರ ಅರೆನ ಶ್ವಾಸಕೋಶೊಗು ತೊಂದರೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಅರೆಗ್ ಆಮ್ಲಜನಕ ಕೊರಿಯೆರೆ ಇಸಿಎಮ್‍ಓ ಪನ್ಪಿ ಉಪಕರಣ ಪಾಡ್ದ್ ಚೆನ್ನೈಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಮ್‍ಜಿಎಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ಅರೈಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್




#Article 583: ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್ (169 words)


ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್ ಮೇರ್ ಭಾರತದ ನಟಿ, ಮೇರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೬ ದ ಚಿತ್ರ ಕ್ರೇಜಿ ಬಾಯ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ೨೦೧೬ ಡ್, ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನ ಚಿತ್ರಡ್ ದಿಲೀಪ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ನ ಎದುರು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಗರುಡ ಚಲನಚಿತ್ರಡ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೆರೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಷ್ ಪಂದ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ರಂಗನಾಥ್ ಚಿತ್ರಲೆಡ್ ಒವ್ವೆ ಪಿನ್ನೆಲೆ ಇಜ್ಜಿ. ಮೇರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸ್ದೆರ್. ಡಾ.ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್, ಗಣೇಶ್ ಅಭಿನಯತ ಮುಗುಳು ನಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಗರುಡ ಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆತ ಸಮಯಡ್ ದೆತ್ತಿನ ಚಿತ್ರಲೆನ್ ತೋಯಿಬೊಕ್ಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಮೇರ್ ಅರೆನ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ ಕ್ರೇಜಿಬಾಯ್‌ಗಾದ್ ಮೆರೆನ್ ಕೇಂಡೆರ್. ಅವ್ ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ೧೦೦ ದಿನ ಬಲ್ತ್ಂಡ್.

ರಂಗನಾಥ್ ಅರೆನ ಕುಟುಂಬ ತುಮಕುರು ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದಕುಲು. ರಂಗನಾಥ್ ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಎನ್. ರಂಗನಾಥ್ ಸಿವಿಲ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಬಿ.ಸುಧಾ ರಂಗನಾಥ್. ರಂಗನಾಥ್ ಮೆರೆನ ಪಲಿ ಆರ್. ಅನುಷಾ. ರಂಗನಾಥ್ ತುಮಕೂರುದ ಬಿಷಪ್ ಸರ್ಗಂತ್ ಶಾಲೆಡ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರೆನ ಪಿಯುಗಾದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಪೋಯೆರ್. ಕೋರಮಂಗಲ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಜ್ಯೋತಿ ನಿವಾಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಅರೆನ ಪಿಯು ಮುಗಿತೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಆಡಿಷನ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಿಸ್ ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ -೨೦೧೪ ರನ್ನರ್ಸ್ ಅಪ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಎಂಇಎಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಪದವಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್, ಬಾಲಿವುಡ್, ಬೆಲ್ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸೇರ್ದ್ ನನಾತ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಡ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದೆರ್.




#Article 584: ಕನ್ಯಾಪು (233 words)


ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಕನ್ಯಾಪು ಪನ್ಪುನ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಕೆದಕುಲು ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಲಿತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಉಂದುವೆ ನಲಿಕೆನ್ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಡ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್  ನಲಿಕೆ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆ ಅಣ್ ಪೊಣ್ಣು ಪನ್ಪುನ ನೆಲೆತ್ತ ನಲಿಕೆ ಆದ್ ಉಂಡು.

ಈ ನಲಿಕೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಸೊಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಚಾರೊಡು ಇತ್ತ್‌ನ ನಲಿಕೆ. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲಾದ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೊಕುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಈ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ನಲಿಪುನಕುಲು ಪರವ ಜಾತಿದಕುಲು. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲುಡು (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್) ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ನಲಿತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಪಂಡ ಮದುಮಗ ಪಂದ್, ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಪಂಡ ಮದುಮಗಳು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆದ ಬಗೆಟ್ ಒಂಜಿ ಕತೆ ಇಂಚ ಉಂಡು. ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮಖೆ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಏಳ್ ಜನೊ ರಾಜಕುಮಾರಿನಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಅಂಚ ಬತ್ತ್‌ನ ಏಳ್ ಜನೊ ರಾಜಕುಮಾರಿನಕುಲೆಡ ಅಕೇರಿದಾಲ್ ಪರವಕಟ್ಟೆಗ್ ಬರ್ಪಲ್. ಅಲ್ಪ ಬೂತ ಕಟ್ಯೆರೆ ಮೋನೆಗ್ ಬಣ್ಣ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಪರವನ್ ತೂಯಲ್. ಆಲೆಗ್ ಆ ಪರವನೊಟ್ಟುಗು ಮೋಕೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ವಿಚಾರೊನು ತೆರಿನ ಆಲೆನ ಆಜಿ ಜನೊ ಪಲಿಯಲ್ಲು ತಂಗಡಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಪರವಗ್ ಶಾಪೊ ಕೊರ್ದು ಅಕುಲೆನ್ ಮಾಯಕೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚ ಮಾಯಕೊ ಆಯಿನ ಅಕ್ಲೆನ ನೆಂಪುಗಾತ್ರೊ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಅಕುಲು ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಪನ್ಪುಪು ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಪುವೆರ್.

ಪರವ ಜಾತಿದ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ಜವನೆರ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡುವೆರ್. ಕಾರ್‌ಗ್ ಗಗ್ಗರೊ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಹಿಮ್ಮೇಳೊಡು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಒಂಜಿ ಪನ್ಜೋವು ಬರ್ಪೆರ್. ತೆಂಬರೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾರ್ತನೊ ಪನ್ಪೆರ್. ತೆಂಬರೆದ ಪೆಟ್ಟ್‌‍ಗ್‍ಲಾ ಪಾರ್ತನೊದ ಇಂಪುಗ್‍ಲಾ ಪೊರ್ಲುದ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್. ಪ್ರೇಮೊ, ವಿರಹೊ, ಶೃಂಗಾರೊ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾವೊಲು ಬರ್ಪುನ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಜಾಲಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಬತ್ತೆರ್ಂದ್ ಲೆತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೈಟೊಂಜಿ ಲಾಟಾನ್, ಪೋಡಿಗೊಂಜಿ ತಂದೆಲ್, ಇಲ್ಲ್‌ದಕುಲು ಕೊರ್ಪುನ ಅರಿ, ಬಾರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ತೆನಸ್‍ಲೆನ್ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡೊಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಇಂಚ ರಾತ್ರಿಯಿಡಿ ಊರಿಡಿಕ್ಕ ಪೋಪೆರ್. ಇಂದುವೆ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದಕುಲು ನಲಿಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಆಯಾ ಊರುದಕು ಅವ್ವೇ ಊರುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ಬೇತೆ ಊರುಗು ಪೋಪುಜೆರ್.




#Article 585: ಮಾರಿ ಆರಾಧನೆ (1831 words)


ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಮಾರಿ ಆರಾಧನೆಲಾ ಒಂಜಿ.

ಜಾನಪದೀಯೆರೆನ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಂಬಿಕೆದ ಅನ್ವಯ ಈ ಆಚರಣೆನ್ ನಡಪವೆರ್‌. ಗರ್ಭ ಧರಿಸವುನ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆಗ್‌ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಫಲವಂತಿಕೆದ ಪ್ರತೀಕವಾದ್ ಮಾತೆರೆನಲಾ ಮಾನತಿಗೆಗ್‍/ಗೌರವೊಗು ಪಾತ್ರಲಾದ್ ಉಲ್ಲಲ್. ಪುಟ್ಟುಗು ಕಾರಣಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣನ್ ಪೂಜಿಸುನ ಪರಿಪಾಠ ಸುರುಟು ಮಾತ ಜಾಗೆಲೆಡ್‌ ಸುರು ಆದ್‌ ಪರಡ್‍ದ್‍ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಗರ್ಭಧಾರಕ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಭೂಮಿ, ಅಯಿಟ್ಟ್ ಬುಲೆಪುನ ಸಮೃದ್ಧವಾಯಿನ ಫಸಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಫಸಲ್‍ನ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಡ್ ಕಾತೊಂದು ಬರ್ಪುನ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಲೆನ ಉಗಮೊಗು ಕಾರಣವಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು!?. ಮಾರಿ ಪರ್ಬದ ಹಲವು ಆಚರಣೆಲೆನ್ ತೂನಗ ಮಾರಿ ಪೂಜೆದ ಮೂಲ ಇಂಚಿನ ಫಲ ಸಮೃಧ್ದಿದ ಸಂಕೇತನೇ ಆಂಡಲಾ, ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಘಟ್ಟಲೆಡ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಯಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಮಾರಿದ ಆಶಯೊನು ನನೊಂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ದೆತೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಮಾರಿನ ಕುರಿತಾದ್ ಪುಟ್ಟೊಂದ್‌ನ ಹತ್ತಾರು ಬಗೆತ್ತ ಪುರಾಣೊಲೆನ್ ನಮ ತೂವೊಡಪುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾತ ಕಡೆಟ್ಟ್‌‍ಲಾ ಮಸ್ತ್ ತಿರ್ತ ವರ್ಗೊಲೆರ್ದ್‌ ಪೂಜೆ ಅವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಮಾರಿದೇವತೆದ ಈ ಪುರಾಣೊಲು ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸತ್ಯೊಲೆನ ಕಡೆಕ್ ನಮನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಮಾರಿ ಪರ್ಬೊಡು ನಮ ತೂಪುನ ಗೋಣನ ಬಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ದಾಶಯಲೆನ್ ಪನೊಂದು ನಮನ್ ವಿಚಲಿತೆರಾದ್‍ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಮಸ್ತ್ ದಿನೊಕುಲು ಕರಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರಿಯಂಭಟ್ಟನ ಅಪ್ಪೆ ಮಗನ್ ನಾಡೊಂದು ಅವ್ವೇ ಗ್ರಾಮದ ಪಿದಯಿದ ಪುಡೆಕ್ಕ್ ಬತ್ತಲ್. ಅಲ್ ನಾಡೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಮಗನ ವಿಚಾರೊನು ಕರಿಯಂಭಟ್ಟನ ಒಟ್ಟುಗು ಪನ್ನಗ ಯಾನೇ ಆಯೆ ಪಂಡ್‌‍ದ್ ಪಂಡೆ. ಆಲ್ ಬುಡ್‍ದ್‍ ಪೋಯಿನ ಮಗನ್ ಸೇರೊಂದು ಖುಸಿತ್ತ ಕಣ್ಣ ನೀರ್ ಜಪ್ಪವಾಲ್. ಮಗೆ ಆಯನ ಅಪ್ಪೆನ್ ಅಯನ ಇಲ್ಲಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋನಗ ದುಂಬೇ ಈ ಬ್ರಾಂದಿನಂಚನೇ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಬುದ್ಧಿ ಪನ್ಪೆ. ವೇಷ ಬದಲ್ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋದ್, ಒನಸ್ಸ್‌ ಮಲ್ಪುನಗ ಒನಸ್ಸ್‌ ರುಚಿ ಎಂಚ ಉಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಯೆ ಅಪ್ಪೆಡ ಕೇನ್ನಗ, 'ಆಲ್' 'ನಮ್ಮವೊ ಮದು ಗೋಣನ ಕಂಜಿದ ಕಾರ್‌ದ ಬಿಲೆಲಾ ಇಜ್ಜಿ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಖಡಾಖಂಡಿತವಾದ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬುಡಿಯಲ್. ಅಪರೂಪವಾದ್ ಬತ್ತ್‌‍ನ ಮಾಮಿಗ್ ಒನಸ್ಸ್ ಬಲಸೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಶ್ರೀಬಾಲಗೌರಿಗ್ ಈ ಪಾತೆರೊನು ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಸೂನು ತೊರಿತ್‌ನಂಚ ಅಂಡ್. ಸೀದ ಆಲ್ ಅಪ್ಪೆ, ಅಮ್ಮನಡೆ ಪೋದ್ 'ನಾಯಿ ಮುಟ್ಟ್‌ನ ಬಿಸಲೆನ್ ದಾದ ಮಲ್ಪೊಡು?' ಕೇನ್‍ಗ ನಾಯಿದ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಕಟ್ಟೊಡು ಪಂಡ್‌‍ದ್‌ ಪಂಡೆರ್.
ಆಯೆ ವಂಚನೆ, ಮೋಸ ಮಲ್ತ್‌‍ನ ತಪ್ಪುಗಾದ್ ಶ್ರೀಬಾಲಗೌರಿ ಸೂಕು ಆಹುತಿ ಆಯಲ್. ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕಂಡನಿಗ್ 'ಯಾನ್ ಮಾರಿಯಾದ್ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಈ ಪಟ್ಟದ ಗೋಣೆ ಆದ್‍ ಪುಟ್ಟ್‌ಲಾ, ಮಟ್ಟ ಅಂಗಾರೆ ಸರಿ ರಾತ್ರೆಗ್ ನಿನ್ನ ಬಲಿನ್ ಯಾನ್ ದೆತೊನುವೆ. ಪಂಡ್‌ದ್ ಕೆಂಡಮಂಡಲ ಆಯಲ್. ಶ್ರೀಬಾಲಗೌರಿ ಮಾರಮ್ಮ ಆದ್‍ ಪುಟ್ಟಿಯಲ್. ಕರಿಯಂಭಟ್ಟೆ ಅಲೆನ ಶಾಪೊರ್ದು ಕೊಣವೇಗೌಡನ ಇಲ್ಲಲ್ ಪಟ್ಟದ ಗೋಣೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆ. ಗೋಣೆ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಪರು ಪಾಡ್ಂಡ್. ಮಾರಿನ ಕಣ್ಣ್ ಗೋಣನ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರ್ಂಡ್. ಮಾರಿ ಗೌಡಡ ಗೋಣನ್ ಕೊರ್ ಪಂಡ್‍ ಪೀಡೆ ಕೊರಿಯಲ್. ಗೌಡೆ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊರಂದೆ ಅಲೆಗ್ ಏಳ್ ಜೊತೆ ಸೀರೆ ತುತ್ತಾದ್, ಊರುದ ಎದುರುದ ಕಂಬೊಗು ಕಟ್ಟಾದ್, ಎಣ್ಣೆ ಮೈಪಾದ್ ಸೂ ಕೊರ್ಂಡಲಾ ಬೇಯಿತ್‌ಜಿ. ಗೌಡಗೇ ಸೂ ಪೊತ್ತ್‌ನಂಚ ಆಂಡ್. ವಿವೇಕ ಮೂಡ್‌ದ್ ಗೋಣನ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಒತ್ತೊಂಡೆ. 
ಅಂಗಾರೆ ಮಾರಮ್ಮ ಗದ್ದುಗೆದ ಮಿತ್ತ್‌‍ಗ್ ಬತ್ತಲ್. ಕಂಡನಿಯೇ ಗೋಣೆ ಅಂಡ ತಮ್ಮಲೆ ಗೋರುಗಂಬ ಗೋಣನ್ ಕಡ್ಪೆರೆ ಕಟ್ಟುನ ಕಂಬ ಆಯೆ. ಮಾಮಿ ಫಟಗಡಿಗೆ ಆಯಲ್. ಸರಿ ರಾತ್ರೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಗೋಣನ್ ಬಲಿ ದೆತೊಂಡಲ್. ಆಲೆಗ್ ಮಾರಿ ಅಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಜೋಕುಲು ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕಣ್ಣು ಜರಸಲು ಮರಿ, ಧೂಳುಮರಿ, ಎಲ್ಲೆಮರಿಕುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಆ ಜೋಕುಲೆನ್‌ಲಾ ಬಲಿ ದೆತೊಂಡಲ್.

ಭಟ್ಕಳದ ಮಾರಿದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪುರಾಣೊನು ತೂಂಡ ಉಂದು ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪುರಾಣೊರ್ದು ಭಿನ್ನವಾದ್ ಉಂತುಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಪುರಾಣ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ದಿನ ಮರತ್ತ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಆಚಾರಿನ ಇಲ್ಲದ ಎದುರು ಆಜಿ ವರ್ಸೊದ ಪೊಣ್ಣು ಒರ್ತಿ ಕುಲ್ಲುದು ಇತ್ತಲ್. ಆಚಾರಿನ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಇಲ್ಲದ ಬಾಕಿಲ್ ದೆಪ್ಪುನಗ ಆ ಪೊಣ್ಣನ್ ತೂಯೆರ್. ಅಪಗ ಅಕುಲು ಅಲೆಡ 'ಏರ್ ಈ?' ಪಂಡ್‌ದ್‌ ಕೇಂಡೆರ್? ಅಯಿಕ್‍ ಆಲ್ 'ಯಾನ್ ಬ್ರಾಣೆರೆ ಪೊಣ್ಣು, ಎಂಕ್ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಏರ್‌ಲಾ ಇಜ್ಜಿ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪಂಡಲ್. ಆಚಾರಿನ ಇಲ್ಲದಕ್‌ಲೆಗ್ ಆಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಕರುಣೆ ಮೂಡ್‌ದ್ ಆಲೆನ್ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಅಕುಲೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಬಲಪೆರೆ ಸುರು ಆಯಲ್. ಆಲ್ ಇಲ್ಲದ ಪಿದಯಿ ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋದ್ ಬರೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಸಾದಿದ ನಡುಟ್ಟು ಪ್ರತಿದಿನ ಒರಿ ಆಣ್‍ ಆಲೆನ್‍ ತೂದ್ ದಿನೊಲ ತೆಲಿತೊಂದು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತೆ. ಸುರುತ ಇಂಜಿರಡ್ಡ್ ದಿನ ಆ ಆಣನ ತೆಲಿಕೆಗ್ ದಾಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರಂದೆ ತರೆ ತಗ್ಗವೊಂದು ಪಿದಡ್‌ದ್‍ ಪೋಯಲ್. ಅಯಿರ್ದ್‌ ಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ತೆಲಿಕೆಗ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿತೆಲಿಕೆ ತೆಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತಲ್. ಇಂಚನೇ ಕಾಲಕರಿನಂಚನೆ ಆಲ್ ಆ ಆಣಡ ಪ್ರೀತಿಡ್ ಬೂರಿಯಲ್. ಅಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನ ಸಾದಿಡ್ ತಿಕ್ಕ್‌ನಪಗ ಪಾತೆರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಯಿನ್ ತೂಯಿನ ಜನಕುಲು ಆ ವಿಸಯೊನು ಇಲ್ಲದಕುಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್. ಆಚಾರಿನ ಇಲ್ಲದಕುಲು, ಅಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನ ಪಾತೆರೊಂದು ಉಪ್ಪುನೆನ್ ಕಣ್ಣಾರೆ ತೂಯೆರ್. ಅಲೆನ್ ಲೆತ್ತ್‌‍ದ್ ಆ ಆಣನೊಟ್ಟುಗು ಪಾತೆರುನೆನ್ ಉಂತಾವೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ನಗ, ಆಲ್ 'ಅಪುಜಿ, ಯಾನ್ ಆಯನೇ ಮದಿಮೆ ಆಪೆ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಇಲ್ಲದಕುಲು ನನ ಹಟ ಮಲ್ಪುನವು ಸರಿ ಅತ್ತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಯೊಂದು ಅಕ್‌ಲ್ ರಡ್ಡ್ ಜನತ್ತ ಮದಿಮೆ ನಿಶ್ಚಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆ ಹುಡುಗನ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಅಯನ ಜಾತಿ ಮತ ಓವ್ವು ಪಂಡ್‌ದ್‌ ಕೇಂಡೆರ್‌‍.ಆಯೆ 'ಯಾನ್ ಬ್ರಾಣೆ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪಂಡೆ. ಅಪಗ ಇಲ್ಲದಕುಲು ರಡ್ಡ್‌ ಜನತ್ತಲಾ ಜಾತಿ ಒಂಜೇ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಮದಿಮೆ ಆಪುನೆಕ್ ದಾಲಾ ಅಡ್ಡಿ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಕೊರಿಯೆರ್.
ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ ಕಂಡನಿನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಯಲ್. ಅಲ್ಪದ ಪರಿಸರೊನು ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋದ್ ಬರೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗನೇ ಗಮನಿಸೊಂದು ಇತ್ತಲ್. ಆ ಇಲ್ಲದ ಒಂಜಿ ಕೋಣೆಗ್ ಏಪಲಾ ಬೀಗ ಪಾಡ್‍ದೇ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್‍.  'ಅವುದಾಯೆ ಈ ಕೋಣೆಗ್ ಏಪಲಾ ಬೀಗ ಪಾಡ್‌ದೇ ಉಪ್ಪುವೆರ್?' ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಆಲೋಚನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಲ್‍. ಒಂಜಿ ದಿನ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲರ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಪೋನಗ 'ಯಾನ್‍ ಬಯ್ಯಗ್ ವಾಪಸ್ ಬರ್ಪುನಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪೋಪೆ. ಉಂದುವೇ ಸರಿ ಆಯಿನ ಪೋರ್ತು ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಲ್ ಕೋಣೆದ ಬೀಗೊನು ಪುಡತ್ತ್‌‍ದ್ ಉಲಯಿ ಪೋಯಲ್. ಅಲ್ಪ ಗೋಡೆದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿರಡ್ಡ್ ಪೆತ್ತದ ಚರ್ಮನ್ ನೇಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ನನೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ಟ್‌  ಡೋಲುದ ಸಾಮಾನುಲೆನ್ ನೇಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಲೆಗ್ ಉಂದೆನ್ ಪೂರ ತೂದ್ ಅಚಿರ ಅಂಡ್. ಆ ಚರ್ಮದ ಸಾಮಾನ್‌ಲೆನ್ ಪೂರ ಇಲ್ಲದ ಗುಂಡಿಡ್ ದಿಡೊಂದು ಉಪ್ಪೆರೆ ಕಾರಣ ದಾದ? ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಬ್ರಾಣೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಚರ್ಮನ್ ದಾಯೆ ದೀವೊಂದು ಇತ್ತುದುವೆ? ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಲೋಚನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಲ್. ಎಂಚಲಾ ಕಂಡನಿ ಬಯ್ಯಗ್‍ ಬರ್ಪೆ ಅತ್ತ, ಅಪಗ ಅಯಿತ್ತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ವಿಚಾರ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿಶ್ಚಯ ಮಲ್ತೊಂಡಲ್. ಕೋಣೆದ ಬಾಕಿಲ್‌ನ್ ಗಟ್ಟಿಡೇ ಪಾಡ್ಯಲ್. ಬಯ್ಯಗ್ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತೆ. ಬುಡೆದಿ ಪಾತೆರಂದೆ ಮೋನೆ ಗಂಟ್ ಪಾಡೊಂದು ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋಪುನೆನ್‍ ಗಮನಿಸಾಯೆ. ಆಯೆ 'ದಾಯೆ ಇಂಚ ಪಾತೆರಂದೆ ಕುಲ್ಲುದುಲ್ಲ?' ಪಂಡ್‍ದ್ ಕೇಂಡೆ? ಅಯಿಕ್ ಆಲ್ ಕಂಡನಿನ ಕೈ ಪತೊಂದು ಕೋಣೆಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋದ್ ನೇಲ್ತ್‌‍ದ್ ಪಾಡ್‌ದ್‌ನ ಪೆತ್ತದ ಚೋಲಿನ್ ತೋಜಾದ್ 'ಉಂದು ಪೂರ ದಾದ? ಸತ್ಯ ಪನ್ಲ, ಈ ವಾ ಜಾತಿ ದಾಯೆ?' ಪಂಡ್‌ದ್ ಕೇಂಡಲ್. ದಿಕ್ಕ್ ತೋಜಂದೆ ಆಯೆ ಪೇಚ್‌‍ಗ್ ತಿಕ್‌ದ್ ಬೂರಿಯೆ, ಕಾರಣ ಸುಳ್ಳು ಪನಿಯೆರೆ ಆವಂದೆ 'ಯಾನ್ ಕೊರಗ ಜಾತಿದಾಯೆ' ಪಂದ್ ಪಂಡೆ. ಅಪಗನೇ ಆಲ್ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿನ ಇಲ್ಲ್ ಬುಡ್‌ದ್ ಅಲೆನ ಸಾಂಕನದ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆರೆಡ,'ಅಮ್ಮೆರೆ ನಾಯಿ ಮುಟ್ಟ್‌ನ ಕರನ್‍ ಎಂಚ ಮಡಕೆ ಸುದ್ಧ ಮಲ್ಪೊಲಿ?' ಪಂದ್‍ ಕೇಂಡಲ್. ಅಯಿಕ್ಕ್‌ ಆಯೆ 'ಕರನ್‍ ಸೂಟು ಪೊತ್ತದ್,ಅಯಿಕ್ಕ್ ಪಂಚಗವ್ಯ ಪಾಡ್ಂಡ ಅವು ಸುದ್ದ ಅಪುಂಡು' ಪಂದ್ ಪಂಡೆ. ಅಯಿನ್ ಕೇಂಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಆಲ್ ಕೋಣೆದ ಉಲಯಿ ಪೋದ್ ಸೂ ಪೊತ್ತವೊಂಡಲ್. ಮೇಲ್‌ನ್ ಪೊತ್ತವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಸೂತ ದಗೆನ್ ತಾಲೊನಿಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಪಿದಯಿ ಬಲಿತೊಂದು ಬತ್ತಲ್. ಕಡೆಕ್ಕ್ 'ಮುಸ್ಟಜಾಲಿ' ಪನ್ಪುನವುಲು ಸಮುದ್ರೊಗು ಬೂರುದು ಪ್ರಾಣ ಬುಡಿಯಲ್‍. ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಆ ಜಾಗೆನ್ 'ಮಾರಿ' ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪ್ರತಿವರ್ಸೊಲಾ ಮಾರಿಜಾತ್ರೆ ಮುಗಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರಿನ್ ದೆತೊಂದು ಪೋದ್‍ ಮಾರಿಗುಂಡಿಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಬರ್ಪೆರ್. 
ಭಟ್ಕಳದ ಮಾರಿನ ಪುರಾಣ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪುರಾಣೊರ್ದು ಭಿನ್ನವಾದ್ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಮಾರಿ ಜಾತ್ರೆದ ಆಚರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒರಿನ ಕಡೆಟ್ಟ್ ನಡಪುನಂಚನೇ ನಡಪುಂಡು.

ಶೂದ್ರೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಯಂದೆ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಜೋಕುಲು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಾಂದಿ ಒರ ಬಿತ್ತ್‌ಲ್‌ಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಬಾರೆದ ಪಾಲೆಡ್ ಜೋಡು ಪೊಲ್ಲೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಮಗನ್ ತೂಪಲ್‍. ಆಚಿರ, ಅನುಮಾನ, ಜಿಗುಪ್ಸೆಲೆಡ್ ಮಗನ್ ವಿಚಾರ ಮಲ್ಪುನಗ, 'ಅಮ್ಮೆ ದಿನೊಲಾ ಮಲ್ಪುನೆ ಉಂದುವೇ ಬೇಲೆ, ಯಾನ್ ಅಯಿನ್ ಕಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಂಚಾಂಡ ಎನ್ನ ಕಂಡನಿ ಬ್ರಾಣೆ ಅತ್ತ್. ಜೋಡು ಪೊಲ್ಲುನ ಕಸುಬುಗು ಸೇರ್‌ನ ಜಾತಿದಾಯೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಯುಂಡು. ಮೋಸೊರ್ದು ಯಾನ್ ಜಾತಿ ಭ್ರಷ್ಟಲಾಯಿನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕೋಪ ಬತ್ತ್‌ನ ಅಪ್ಪೆ ಮಗನ್ ಪತೊಂದು ಹಾಕಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವಲ್. ಅಪ್ಪೆನ ರೌದ್ರಾವತಾರೊಗು ಪೋಡಿನ ಹುಡುಗೆ ತಪ್ಪವೊಂದು ಬಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಪಗ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲ್‌ನ್ ದೆತೊಂದು ಆಯನಡೆಗ್ ಬಲೊಟ್ಟು ಬೀಜ್‌ದ್ ದಕ್ಕುವಲ್, ಆ ಕಲ್ಲ್ ಆ ಆಣನ ತರೆಕ್ಕ್ ಬೂರುಂಡು. ತರೆ ಪುಡಾದ್ ನೆತ್ತೆರ್ ಅರಿಯೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ನೆತ್ತೆರ್ ಅರಿಯೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗನೇ ಪೋಡಿದ್ ಎಂಚಾಂಡಲಾ ಪ್ರಾಣೊನು ಒರಿಪವೊನೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಬಲಿತ್‌ದ್ ತರೆ ತಪ್ಪವಪನುಬೆ. ಮಗೆ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಆಲ್ ಅವ್ವೇ ಆವೇಶೊಡು ಕಂಡನಿಯನ್ ನಾಡೊಂದು ಪೋಪಲ್. ಮೊಲೆನ ಬರ್ಪಾಟಿಕೆನ್ ತೂದ್ ಪೋಡಿದ್ ಆಯೆ ತಪ್ಪವೊನಿಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುವೆ. ಕೆದರ್‌ನ ತರೆ, ಉರಿಕಣ್ಣ್ - ಇಂಚ ಭಯಂಕರವಾದ್ ತೋಜೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಆಲ್ ಆಯೆ ಓಲೇ ಪೋಂಡಲಾ ಬುಡುಪುನಂಚ ತೋಜುಜಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಸಾದಿ ತೋಜಂದೆ ಆಯೆ ಗೋಣನ ಬಂಜಿದುಲಯಿ ಪೋದ್ ಸೇರೊಂದು ಬುಡುಪೆ. ಅವಮಾನ, ನಿರಾಸೆ, ದುಃಖೊಲೆರ್ದ್‌ ಆದ್ ಆಲ್ ಊರಿಗು ಪಿರ ತಿರ್ಗ್‌‍ದ್ ಬರ್ಪುಜಲ್.
ಕಂಡನಿ ಜೋಕುಲೆನ್ ಕಳೆವೊಂದ್‌ನೆ ಅತ್ತಂದೆ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್‌‍ನ್‌ಲಾ ಮರತ್‌‍ದ್ ಎಂಚನೋ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಕಾಲ ಕಳೆವೊಂದು ಉಪ್ಪುವಲ್. ಇಂಚ ಉಪ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ದಿನ ಅಪಗನೇ ಬಯ್ಯ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್; ಮುತ್ತು ರತ್ನೊಲೆನ್ ಮಾರೊಂದು ಏರೋ ಒರಿ ಜವ್ವನೆ ಮೊಲೆನ ಇಲ್ಲದಂಚಿ ಬರ್ಪೆ. ಆ ಜವ್ವನನ್ ತೂಯಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಮೊಲೆನ ಮನಸ್ಸ್ ಚಂಚಲ ಆಪುಂಡು. ಸುಮಾರ್‌ ವರ್ಸೊಲೆರ್ದ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ದೀವೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಲು ಓರೊನೆ ಕೆರಲ್‌ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ದಾಯೆನೋ ದಾನ್ನೊ ಕ್ಷಣಾರ್ದೊಡು ಆ ಜವ್ವನಡ ಆಕರ್ಷನೆಗ್ ಬೂರುವಲ್. ಆಯನೊಟ್ಟು ದಾದನೋ ಸಂಬಂಧ ಬಲವಾದ್ ಕಾಡ್‌ನಂಚ ಅಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಬೇರ ಮಲ್ಪುನ ನೆಪೊಟ್ಟು ಅಯಾನ್ ಲೆತ್ತ್‌‍ದ್ ಪಾತೆರುವಲ್. ಕಡೆಕ್ಕ್ ಬಯ್ಯದ ನೆವ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಲೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಆ ರಾತ್ರೆ ಆಯೆ ಒರಿಪುನಂಚ ಮಲ್ಪುವಲ್. ಅಲೆನ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಸೊದ ಕಾಮದಾಹ ಈ ಜವ್ವನರ್ದ್ ಆ ರಾತ್ರೆ ತೀರುಂಡು.
ಬೊಲ್ಪುಗು ಲಕ್ಕ್‌‍ದ್ ಮೀನಗ ಅಯನ ಬೆರಿ, ತಲೆನ್ ಪೂರ ಉರ್ದ್‌ದ್ ದೆಕ್ಕುವಲ್. ಆಯನ ತರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದಾದನೋ ಗಾಯೊರ್ದು ಆದ್ ಕುಜಲ್ ಬುಲೆವಂದೆ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂಪಲ್. ತಟ್ಟ ಅಲೆನ  ಮಗನ ನೆನೆಪು ಅಪುಂಡು. ಕುತೂಹಲೊಟ್ಟು ಈ ಗಾಯ ಎಂಚ ಆಂಡ್? ದಾಯೆ ಆಂಡ್? ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿಚಾರಿಪುವಲ್. ಆಯೆ ದುಂಬುದ ವಿಸಯೊನು ಪೂರ ವಿವರವಾದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಪಗ ಇಂಬ್ಯೆನೇ ಎನ್ನ ಮಗೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಯೊನುವಲ್. ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟೆ ಆಯಿನೆ ಅತ್ತಂದೆ ಎನ್ನ ಮಗನೇ ಯಾನ್ ಕೂಡ್‌ನ ಪಾಪಿಯಾದ್ ಪೋಯೆ ಅತ್ತ ಪನ್ಪುನ ಜಿಗುಪ್ಸೆರ್ದ್ ಕೆಂಡಕೊಂಡ ಆಯೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವಲ್. ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆಗ್ ದುಂಬು ಈತೆಗ್ ಪೂರ ಕಾರಣ ಆಯಿನ ಗೋಣನ ರೂಪದ ಆ ಕಂಡನಿನ್ ಮಾರಿಯಾದ್ ಜನ್ಮ ಪಡೆದ್ ಬಲಿ ದೆತೊನೆವೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಶಪಥ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೂಕು ಲಾಗಿವುವಲ್. ಬೊಕ್ಕ ಮಾರಿ ದೇವತೆಯಾದ್ ಪುಟ್ಟ್‌‍ದ್ ಗೋಣನ್ ಬಲಿದೆತೊನುವಲ್.

ಈ ಪುರಾಣೊಲೆನ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾದ್ ದೀವೊಂದು ಇನಿ ನಡಪುನ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಗಮನಿಸವೊಡಪುಂಡು. ಮಾರಮ್ಮನ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ನೂದು ಬಗೆಕುಲೆನ್ ನಮ ಗುರುತಿಸವೊಲಿ ಅಂಡಲಾ ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬನ್ ಮೂಲು ಗಮನಿಸವೊಲಿ.

ಈ ಊರಿದ ಮಾರಿ ಪರ್ಬ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊಗೊರ ನಡಪುಂಡು. ಪರ್ಬೊಗು ಮೂಜಿ ದಿನ ದುಂಬೇ 'ಸಾರಾಕುವೆರ್'. ಸಾರಾಕ್‌ನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಯಿರ್ದ್ ಬರ್ಪುನಕ್‍ಲೆನ್ ಏರೆನ್‌ಲಾ ಊರುದ ಉಲಯಿ ಬುಡುಪುಜೆರ್. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಅಗಸೆದ ಕೈತಲ್‌ಡೇ ಕಾವಲ್ ಕಾತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಊರುದ ಉಲಯಿ ಬರಿಯೆರೆ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಸಾದಿಲೆನ್ ಅಪಗನೇ ಮುಳ್ಳು ನಡ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಬುಡ್‌ಪೆರ್. ಗೋಣನ್ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ನೆತ್ತೆರ್ ಗುಪ್ಪುನಡೇ ಮುಟ್ಟ ಏರೇ ಬತ್ತ್ಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಬುಡಂದೆ ಅಗಸೆದ ಕೈತಲ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಯಿನ ಕಾವಲ್ ಕಾಪುವೆರ್. 
ಸಾರಾಕ್‍ದ ದಿನ ಬಲಿಕ್ಕ್ ಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಪಟ್ಟದ ಗೋಣನ್ ಮಾರಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ತಟ್ಟೆದ ಬರಿಕ್ಕ್ ಪತೊಂದು ಪೋದ್ ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅನ್ಯಮತತ್ತ ಜೋಡಿ ತಮಟೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಊರುದ ಪಿದಯಿದ ಸುತ್ತುಡು ಸುತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ಸಾರಾಕ್‍ದ ರಡ್ಡನೇ ದಿನ ಪಟ್ಟದ ಗೋಣನ್ ಪತೊಂದು ಊರುದ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲಗ್‌ಲಾ ಪೋಪೆರ್. ಇಲ್ಲದಕುಲು ಅಯಿಕ್ಕ್ ಊದುಬತ್ತಿ ಪೊತ್ತದ್ ಆರತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕುಲೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಅರಿತ್ತ ನುಚ್ಚನು, ಜೋಳನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇಂಚ ಕೊರ್ಪುನೆರ್ದ್ ಅಕುಲು ಬುಲೆಯಿನ ಬುಲೆಕುಲು ಪೊರ್ಲುಡೆ ಬುಲೆದ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಸಲ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಂಬುವೆರ್. 
ಮನದಾನಿ ಪಂಡ್‌‍ಂಡ ಅಂಗಾರೆ ಬಯ್ಯಗ್ ಮಾರಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆರ್ದ್ ಪಿದಡ್‌ದ್ ಸುರುಕು ಗೌಡೆರ್, ಬುದ್ದಿವಂತೆರ್, ಸ್ವಾಮಿಲು, ಮಡಿವಾಳೆರ್ ಇಂಚಿನ ಐನ್ ಜನ ಹಿರಿಯೆರೆನ ಇಲ್ಲದ ಬಾಕಿಲ್‍ಗ್ ಗೋಣನ್ ಪತೊಂದು ಪೋಪೆರ್.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೇವುಡುನೆ ಪೊಣ್ಜೊವುನಕುಲು. ಆಂಡ ಮುಲ್ಪ ಮೂಜಿ ಜನ ಅನ್ಜೊವುನಕುಲು ಬೇವುಡುನೆ ನಡತ್‍ದ್ ಬತ್ತ್‌‍ನ ಆಚಾರ. ಬತ್ತಲೆ ದೇಹೊಗು ಬೇವುದಸಪ್ಪು ಸುತ್ತೊಂದು ತರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕೇಲು ತುಂಬೊಂದು ವಾದ್ಯದೊಟ್ಟುಗು ಅಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆದ ಕೈತಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕೇಲು ಸಲ್ಲಿಸಾದ್, ಅಮ್ಮಗ್ ಅಡ್ಡಬೂರ್ದ್ ಬೇವು ಸಪ್ಪುನು ದೆತ್ತ್‌‍ದ್ ಪೊಸ ಕುಂಟು ತುತ್ತುವೆರ್. ಮೊಕುಲು ಅತ್ತಂದೆ ಪರಕೆ ಪಂಡೊಂದುನ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲುಲಾ ಬೇವುಡುಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊದ ಬಾಲೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲಕ್‌ಲೆನ ಮುಟ್ಟಲಾ ಬೇವುದ ಸಪ್ಪು ಕಟ್ಟೊನೊಲಿ (ಮಗುವಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡವರವರೆಗೆ ಬೇವುಡುವುದಿದೆ). ಆಂಡ ಪೊಂಜೆನಕುಲೆಡ್ ಮುತ್ತೈದೆನಕುಲು ಮಾತ್ರ ಬೇವುದ ಸಪ್ಪು ತುತ್ತೊಲಿಗೆ.

ಗೋಣೆ ಊರುಡು ಇಡೀ ತಿರ್‌‍ಗ್‌‍ದ್ ಬರ್ಪುನಡೇ ಮುಟ್ಟ ಅಮ್ಮನ ದುಂಬು ತೆರೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಕೇಕೆ ಪಾಡೊಂದೇ ಗೋಣನ್ ಪಾತೊದು ಬತ್ತ್‌ ಜನಕುಲು ಗದ್ದಿಗೆದ ಸುತ್ತ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಪಾಡವೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್‌ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮನ ದುಂಬುದ ತೆರೆತ್ತ ಅಂಚಿ ಒಂಜಿ ಕುರಿನ್ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್‍ ಗದ್ದಿಗೆ ಮರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಉಂದೆನ್ ಕಸರುಮರಿ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಪೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಗದ್ದಿಗೆ ಮರಿ ಅಮ್ಮನ ಮಗೆಗೆ. ಈ ಕುರಿನ್ ಕಡ್ತಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ಅಮ್ಮನ ಎದುರುದ ತೆರೆನ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಗದ್ದಿಗೆ ಮರಿ ಬೂರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಕೆ ಬೊಕ್ಕ ತಮಟೆ ಬಡಿತೊಲು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗ್ ಮುಟ್ಟುವ. ಅಪಗ ಗೋಣನ್ ಬಲಿಕ್ಕ್ ಸಿದ್ದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬು ಪಿರವು, ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಜನಕುಲು ಪತೊಂದು ಚೂರೇ ಚೂರು ಪಂದಂದಿ ಲೆಕೊ ತೂವೊನುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮನ ಭಂಡಾರ ಕೊನತ್ತ್‌ದ್‌ ಅಯಿತ್ತ ಮುಂಡೊಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಹಿರಿಯಕುಲು ಗೋಣನ್ ಕಡ್ಪೆರೆ ಅಪ್ಪಣೆನಾ? ಪಂದ್ ಕೇನುವೆರ್. ಅಪಗ ಗೋಣನ್ ಕಡ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದೇ ಜೋಗಯ್ಯರ್ದ್ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾದ್ ಮುತ್ತು ಕಟ್ಟವೊಂದ್‌ನಾಯೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರೊದ ಗಂಡುಗೊಡಲಿನ್ ಪತೊಂದು ಅಮ್ಮಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಅಯಿತ್ತ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಮುಟ್ಟಾದ್ ಮೂಜನೇ ಸರ್ತಿ ದೆರ್ತ್‌ದ್ ಜೋರಾದ್ ಹಾಕ್‌ದ್ ಕಡ್ಪುವೆ. ಮೂಜಿನೇ ಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ಪೂರ ತುಂಡು ಆಯಿಜಿಂಡ ಗರ್ಗಾಸ್‌ದಂಚ ಕೊಯಿಪೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ನಲನೇ ಪೆಟ್ಟ್ ಹಾಕುನ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ. ಇಂಚ ಕಡ್ಪುನಗ ಗೋನೆ ಅರೆದೆರೆ ಬಲ್ಲಿಗೆ; ಅರೆದ್ಂಡ ಕೇಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನಿವೆರ್.

ಆ ಪೊರ್ತುಗಾನಗನೇ ಗೌಡೆರೆನ ಇಲ್ಲಲ್‌‍ರ್ದ್ 'ಚರಗದ ನುಪ್ಪು' ಬುಟ್ಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಗೋಣನ ನೆತ್ತೆರ್ ಬೆರಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿನೇ 'ಚರಗ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆ ಚರಗದ ಬಟ್ಟಿನ್ ಕೆಲವೆರ್ ಬೆರಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ತುಂಬುಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವೆರ್ ಪಿರವುರ್ದು ಬಿರ್ಕೊಂದು ಅಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆದ ಸುತ್ತ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆರ್.

ಜೂಲ, ಕೊಂಬಣಸು, ಹಣೆಗನ್ನಡಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಾಮಾನುಲೆಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಆಯಿನ ಬೋರಿಲೆನ್ ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆ, ಕುಕ್ಕುದ ಸಪ್ಪು, ಬಾಳೆಕಂದುಲೆಡ್ ಅಲಂಕಾರ ಆಯಿನ ಕಮಾನು ಗಾಡಿಗ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್, ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಪಾನಕದ, ಅಲೆತ್ತ ಅಂಡೆಲೆನ್‍ ದೀವೊಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಪೊರ್ತುಗು ಅಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆದ ಕೈತಲ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಜಾತ್ರೆಗ್ ಬತ್ತ್‌ನಕ್‌ಲೆಗ್ ಪೂರ ಪಾನಕ-ಅಲೆನ್ ಪಟ್ಟುವೆರ್. 

ಬಯ್ಯ ಅವೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನಂಚನೆ ಅಮ್ಮನ್ ಬೊಕ್ಕ ಗೋಣನ ತರೆ, ಕಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ತಿಬಿಲೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಾಮಾನ್‌ಲೆನ್ ದೆತೊಂದು ಸುರುಕು ಗೊತ್ತು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಊರುದ ಅಂಚಿದ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆದ ಭಾಗೊಗು ಪೋಪೆರ್. ಸುಮಾರು ರಡ್ಡ್ ಅಡಿ ಅಗೆಲ ಮೂಜರೆ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಗುರಿ ದೆತ್ತ್‌‍ದ್ ಅಮ್ಮನ್ ಪೂಜಿಸವೆರ್. ಕಂಡನಿ ಪಂಡ್‌‍ದ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಗೋಣನ ಬಲಿ ಆಯಿನೆರ್ದಶವರ ಅಲ್ಪ ಅಮ್ಮನ ಮೂಂಕುತ್ತಿ ದೆತ್ತ್‌‍ದ್, ಕಾಜಿನ್/ಬಳೆ ಪುಡತ್ತ್‌‍ದ್, ತಾಳಿನ್ ಕಡಿತ್‍ದ್ ಮುಂಡೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ಆ ಗುರಿಟ್ಟ್ ಪೂ, ಪರ್ಂದ್, ತಾರಾಯಿ, ಕರ್ಪೂರ, ಬಸವಂಗಟ್ಟು (ವಿಭೂತಿದ ಕಟ್ಟ್) ದೀದ್ ಐನ್ ಜನ ಐದು ಪುಂಡಿ ಮಣ್ಣ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುವೆರ್.

ಮೋಚದ ಮೂಜಿ ದಿನೊಕ್ಕು ಮಡಿವಾಳೆರೆನ ಇಲ್ಲಲ್ ಕೇಲು ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹೋಳಿಗೆ, ಕರಿಗಡಬು ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನ ಪೂರ ಅಟಿಲ್‍ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿಥಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌.

ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಪುನ ಅಂಗಾರೆ ಪಿರ ಕಂಡನಿನ್ ಬುಡೊಡು (ಮತ್ತೆ ಗಂಡನನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು), ಪಂಡ್ಂಡ ಗೋಣನ್ ಬುಡುಪುನೆ. ಗೋಣ ಕಂಜಿ ಒಂಜೆನ್‍ ಕನತ್ತ್‌ದ್‍ ಅಪ್ಪೆನ ದುಂಬು ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಊರುಡೆ ಬುಡುಪೆರ್‌. ಇಂಚ ಬುಡ್‌ನ ಗೋಣೆ ಓಲು, ಏರೆನ ಕಂಡ, ತೋಟ, ಗುಡ್ಡೆಡೇ ಪೋದ್ ಮೇಂಡಲಾ ಏರ್‌ಲಾ ಕೇನುನಂಚ ಇಜ್ಜಿ.

ಮಾರಿ ಪರ್ಬದ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಪ್ರದರ್ಸನ ಮಲ್ಪುನ ಈ ನಲಿಕೆ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

ಗೋಣನ ತಲೆನ್ ತುಂಬೊಂದು ಮೆರವಣಿಗೆ ಪಿದಡುನ ಆಚರಣೆದ ಭಾಗವಾದ್ ಬರ್ಪುನ ನಲಿಕೆ ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ಸಂಬಂಧಿಸದ್ ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಆಚರಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ದಲಿತೆರೆಗ್ ಸೇರ್‌ನವು. ದಲಿತೆರೆಡ್‌ಲಾ ಮಾರಿದ ಪೂಜಾರಿ ಮಾತ್ರ ಆ ತರೆನ್‍ ತುಂಬೊಡು.   

ಮಾರಮ್ಮನ ಪೂಜಾರಿನಕುಲು ಹೆಚ್ಚಿನಕುಲು ಹೊಲೆಯೆರ್. ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ಬೆಸ್ತೆರ್, ಪರಿವಾರದಕುಲು, ಕುರುಬೆರ್, ಒಕ್ಕಲಿಗೆರ್ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನ ಇತರೆ ಶೂದ್ರ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಪೂಜಾರಿನಕುಲು ಆದ್ ಉಪ್ಪುನೆಂದ್ ಉಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ನಲಿಕೆಲೆನ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಪೂಜಾರಿ ತುಂಬೊಂದಿನ ಕಳಸೊಗು ಅತ್ತ್‌ಂಡ ಗುಡ್ಡ ತುಂಬೊಂದಿನ ದೇವೆರೆಗ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಮುಟ್ಟವುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಂಡು. ಉಂದೆರ್ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಅಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಪುಗೆಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್‌ ಜೋಕುಲೆನ್ ಕುಲ್ಲವೊಂದು ನಲಿಪುನಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರೊಂದು ನಲಿಪುನಕುಲುಲಾ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಕ್ರಮೇಣವಾದ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಲಿಕೆ ಆದ್ ರೂಪ ಪಡೆಂಡ್ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ. 

ನಲಿಕೆಡ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಚರ್ಮವಾದ್ಯೊಲಾಯಿನ ತಮಟೆ, ನಗಾರಿ, ಹಲಗೆ, ಡೋಲು, ಚಕ್ರಾದಿಬಳೆ, ಉರುಮೆ, ಅರೆ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನವು ಅತ್ತ್ಂದೆ ವಾಲಗ, ಶೃತಿ ಮೋರಿ, ಕೊಂಬು, ಕಹಳೆ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನ ಗಾಳಿವಾದ್ಯೊಲುನೆಲಾ ಗಲಸುವೆರ್.




#Article 586: ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಮನೋರೋಗೊ (249 words)


ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಮನೋರೋಗೊ ಅತ್ತಂಡ ಉನ್ಮಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ (ಹಿಸ್ಟ್ರಿಯಾನಿಕ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್), ಈ ಮನೋರೋಗೊನು ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ಗಮನಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಂಚಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ನಾಟಕೊ/ಮಾತೆರೆ ಗುಮನೊನು ತನ್ನಾಡೆಗ್ ಒಯ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನೊ, ಬೆನಿಯರ ತಯಾರಿಂದ್ಯಾಂದಿ ಮನಸ್ಸ್, ಪಲೊ ದಾಂತೆ ದಿಂಜ ಆಸೆಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬೇಜಾರೊ ಮಲ್ತೊನುನೆ, ಅಯಿಕ್ಕಾದ್ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ್ ದೂಸನೆ ಮಲ್ಪುನೆ, ಸಮ್ಮಂದೊಕ್ಲೆಡ್ ಗಂಬೀರೊ ದಾಂತೆ ಇಪ್ಪುನೆ, ದಿಂಜ ಬಾವೋದ್ವೇಗೊ ಆಪುನೆ, ಜೋಕ್ಲಾಟಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುನೆ, ಉಂದು ಮಾತ ಈ ಕಾಯಿಲೆದ ಮುಕ್ಯೊ ಲಕ್ಸನೊಲು. ಇಂದೆತ ಲಕ್ಸನೊ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪ್ರಾಯೋಗು ಬನ್ನಗ ಬುಕ್ಕೊ ಜವ್ವನೊಗು ಬನ್ನಗ ಸುರುವಾಪುನೆ. ಜವ್ವನೊಡುಲಾ ಅಪಾಪಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ತೋಜು. ಪೊಂಜೊನಕ್ಲೆಡ್ ಈ ಬಗೆತ ಲಕ್ಸನೊಲು ಆಂಜೋನಕ್ಲೆಡ್ದ್ ನಾಲ್ ಪಟ್ಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಜಗತ್ತ್‌ದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಸುಮಾರ್ ಸೇಕಡಾ ರಡ್ಡೆಡ್ದ್ ಮೂಜೆದಾತ್ ಜನೊಕುಲು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಬೂರ್ವೆರ್. ಮಾನಸಿಕ ಆಸ್ವತ್ರೆಲೆಡ್ ಮರ್ದ್ ದೆತೊನುನ ಉಲಯಿದ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿದ ರೋಗಿಲೆಡ್ ೧೦ಡ್ದ್ ೧೫ ಶೇಕಡ ರೋಗಿಲು ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಮನೋರೋಗೊಡ್ದು ಬಂಙ ಬತ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. 

ಈ ರೋಗ ಇಪ್ಪುನಕುಲು ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡು ತೆರಿದೇ ಇಪ್ಪುಜೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಕ್ಲೆನ ಆಲೋಚನೆ ಬುಕ್ಕೊ ವರ್ತನೆ ಇದಾನೊ ಸೊಂತೊ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ವಾಬಾವಿಕವಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದಾದ್ ಎದುರಿಸವುನ ಸವಾಲ್‌ಲೆಗ್ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ್ ದೂಸಿಸಬೆರ್. ಇಂದೆತ ಜತೆಟ್ ದಿಂಜಿದಿ ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಬೇತೆಕ್ಲು ನಂಕ್ ನಸ್ಟೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಬಾವನೆ, ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಇಸ್ಟೆ ಬಗೆಟ್ ನಂಬಿಕೆ ಇಪ್ಪುಜಿ. ಬೇತೆಕ್ಲ್ ನಮೊನ ಬಗೆಟ್ ಮಾಹಿತಿನ್ ದುರಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಪೋಡಿಗೆ, ಇಸ್ವಾಸೊ ಹೊಂದಿಯರ ಪಿರಜಾರುನ, ದ್ವೇಸೊ ಸಾದಿಸವುನ ಬೇಲೆ, ಜತೆಗಾರೆರ್ ಎಂಕ್ ಇಸ್ವಾಸೊದ್ರೋಹ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತೊ ಅತ್ತಂದಿನ ಯೋಚನೆಲು ಈ ಬಗೆತ ಮಸ್ತ್ ಲಕ್ಸನೊಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮನೋರೋಗಿಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಎಚ್ಚದ ಗುಣಲಕ್ಸನೊಲೆನ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ಪಟ್ಟಿಡ್ ತೂವೊಲಿ.

 ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಾದ್ ತೋಜುನಾತ್ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಬದಲಾದಿಪ್ಪುನೆ

ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಮನೋರೋಗೊ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಈ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಮಾಂತ ಲಕ್ಸನೊಲೆನ್ ಹೊಂದೊನೊಡುಂದಿದ್ದಿ.

ದಿಂಜ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಜನಕ್ಲೆ ಜತೆಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್ ಸಮ್ಮಂದ ಆಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸನಗ ಇಂಚಿನಕ್ಲೆಗ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಆವು. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಚನೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನೊ ನಡಪ್ಪಾಯೆರೆ ದಿಂಜ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ಪು. ಜತೆಟ್ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನೊನು ಅಪಾಯೊಗು ನೂಕು.

ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಡ್ ಸಮಸ್ಯೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಬೊಡು  ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ಗುಮನೊಗು ದೆತೊನುನ ಇಚ್ಚೆದ ಸಮಸ್ಯೆ ಒವ್ವೇ ಲಕ್ಸನೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಕೂಡ್ಲೆ ವೈದ್ಯೆರೆನ ಕೈತಡೆ ಪೋವೊಡು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೈಕೆದ ಬೇಲೆದಕುಲು, ಕೌನ್ಸಲರ್‌ನಕುಲು, ಅಂಚನೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞೆರೆನ ಕೈತಡೆ ಪೋದ್ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ಪರಿಯಾರೊ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತೊಡು.




#Article 587: ದೂಪದ ಎಣ್ಣೆ (141 words)


ದೂಪದ ಎಣ್ಣೆನ್  ದೂಪೊದ ಮರತ್ತ ಬಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ದೂಪೊದ ಮರನ್ ಸಾಲ್ದೂಪೊ, (saldhupa), ದಾಮರ್ (Damar) ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದೂಪದ ಮರ   ಸಸ್ಯೊ ಕುಟುಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಮರ. ಇಂದೆತ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪುದರ್ .

ಭಾರತೊದ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ದೂಪದ ಮರತ ಪುದರ್ ಸಾದಾರ್ನೊ ಇಂಚ ಉಂಡು. ನಾನಲ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರೆತ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ಉದ್ದೊಗು ಕುರುಂಬು (ಎತ್ತರೊದ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಚಪ್ಪಟೆ ಭೂಮಿ), ೬೦-೧೨೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಡು ಗುಟ್ಟೆ  ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನಾನಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಡಿಶಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪೆರ್.  ವಿದೇಸೊಲೆಡ್ ವೆಸ್ಟಿಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬುಲೆಯರ ಬೋಡಾಪುನ ಅನುಕೂಲವಾಯಿನ ಬೆಚ್ಚ ದಿಂಜ ಪಂಡ ೩೫-೩೮೦C, ಕಡಮೆ ಪಂಡ ೧೨.೨-೧೮೦C ಇಪ್ಪೊಡು. ಬರ್ಸೊ ೨೦೦ ಮಿ.ಮೀ.ಡ್ದ್ ೫೦೦ ಮಿ.ಮೀ. ಇಪ್ಪೊಡು.

ದೂಪದ ಮರನ್  ಮರ ಪನ್ಪೆರ್.  ಉಂದು ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ, ಪೊರ್ಲುದ ಏಪೊಲ ಪಚ್ಚೆಪಜಿರ್‌ದ ಮರ. ೧೫ ಮೀಟರ್‌ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು.  ಈ ಮರಮುಟ್ಟ್‌ನ್ ಸೂತಪೆಟ್ಯೆಗ್, ಪದರ ಪಲಾಯಿ (plywood) ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಮರ್ದ್ದ ಗುನೊ ಉಂಡು. ಮರತ ಚೋಲಿಡ್ ಗರ್ (gur) ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರದ ಅಂಟು/ರಾಳ(resin)ವನ್ನು ವಾರ್ನಿಷ್, ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ, ಹಚ್ಚು ಮದ್ದು  ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ದೂಪೊ ಪೂ ಬುಡ್ಹೂಪುನ ಸಮಯೊ ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗೊಲು. ಪೂಕುಲು ಬೊಲ್ಪುದು. ಪರಿಮಲೊ ಇಪ್ಷುಂಡು. ಮೇ-ಜುಲೈಗ್ ಕಾಯಿ ಪರುಂದುಂಡು.  ಪರ್ಂದ್ ದಪ್ಪೊ ಆಪುಂಡು. ಉರೊಂಟು ಆಕಾರೊಡು ಬರಣಿ ರೂಪೊಡುಪ್ಪುಂಡು.




#Article 588: ಗಜ್ಜರಿ (392 words)


ಗಜ್ಜರಿನ್ (ಕ್ಯಾರಟ್) (ಡಾಕಸ್ ಕ್ಯಾರೋಟಾ ಉಪಜಾತಿ. ಸಟೈವಸ್) ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಿತ್ತಲೆ, ನೇರಳೆ, ಕೆಂಪು, ಬೊಲ್ದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುನ ತಾಜಾ ಇತ್ತ್‌ನಪಗ ಗರಿಗರಿ ರಚನೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕಂಡೆ ತರಕಾರಿ. ಗಜ್ಜರಿದ ತಿನಿಯೆರೆ ಅಪುನ ಭಾಗ ಒಂಜಿ ಅಪ್ಪೆ ಬೇರ್ ಆದ್ ಉಂಡು. ಅವು ಯೂರೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾಗ್ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಕಾಡು ಗಜ್ಜರಿ ಡಾಕಸ್ ಕ್ಯಾರೋಟಾದ ಒಂಜಿ ದೇಶೀಯ ಪ್ರಕಾರ. ಪರ್ಷಿಯೊಡು ಮೂಲತಃ ಉಂದೆತ್ತ ಕೃಷಿನ್ ಅಯಿತ್ತ ಇರೆಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಬೀತ್ತ್‌ಲೆಗಾದ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಂದೆತ್ತ ಕಂಡೆಲು ತರಕಾರಿಯಾದ್ ಬಳಕೆ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಉಂದೆತ್ತ ಪಜ್ಜಿ ಇರೆಕುಲೆನ್ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಬಳಸುವೆರ್. 
ಅಪಿಯಾಸಿಯೆ (Apiaceae) ಕುಟುಂಬೊಡು ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಒಂಜಿ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಬುಲೆಪುನ ದಯಿ ಉಂದು ಕಂಡೆಲಾದ್ ಬುಲೆಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ನೆಲಕ್ಕ್ ಕೈತಲ್‌ಡೇ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾದ್ ಇರೆಕುಲೆನ್ ಹೋಲುವೇ ರಚನೆಲಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಬೇಕನೇ ಬುಲೆಪುನ ತಳಿಕುಲು ಬೀಜನ್ ಬಿತ್ತ್‌ನ ೯೦ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಕಟಾವುಗು ಬತ್ತ್ಂಡ, ನಿಧಾನವಾದ್ ಬುಲೆಪುನ ತಳಿಕುಲು ೧೨೦ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ದೆತೊನುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಕಂಡೆಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಯಿನ ಆಲ್ಫಾ ಬೊಕ್ಕ ಬೀಟಾ ಕ್ಯಾರೋಟೀನ್‌ಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ವಿಟಮಿನ್ ಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ೬ ಲೆನ ಉತ್ತಮವಾಯಿನ ಮೂಲವಾದ್ ಉಂಡು. 

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಡ್ ಈ ಪದೊನು ೧೫೩೦ಟ್ ಬಳಸ್‌ನವು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್‍ ಮಧ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್‌‍ರ್ದ್ ಎರವಲು ದೆತೊಂದು ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಸಂವಾದಿಯಾಯಿನ ಪದೊಕುಲೆನ್‍ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರೀಕ್ ಪದೊಕುಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಡ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಕೊಂಬುದಂಚಿನ ರಚನೆದ ಕಾರಣೊಗಾದ್ ಕೊಂಬು ಪನ್ಪುನ ಅರ್ಥ ಉಪ್ಪುನ ಕೆರ್ (*ker) ಪನ್ಪುನ ಶಬ್ದೊರ್ದು ಉಂದೆನ್ ಸೂಚಿಸಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. 

ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸೊ ಬೊಕ್ಕ ಆಣ್ವಿಕ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನೊಲು ದೇಶೀಯ ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮೂಲನ್ ಸೂಚಿಸಾವುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಕಚ್ಚಾಸ್ವರೂಪದ ಮೂಲ ಬಹುಶಃ ಪರ್ಷಿಯಾ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು. ಬೊಕ್ಕದ ಶತಶತಮಾನೊಲೆಡ್ ಉಂದೆತ್ತ ಚೀಪೆನ್ ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆತ್ತ ವನ್ಯಗುಣಕುಲೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುನ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ತಳಿಕುಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಇತ್ತೆದ ರೂಪದ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು.
 pharmacopoeia. ಎದುರುದ ಪುಟತ್ತ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಕಂಡೆಲೆನ್ ಬೇಯಿಪಾದ್ ತಿನೊಲಿ.
ಸುರು ಸುರು ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಲೆನ್ ಕಂಡೆರ್ದ್‌‍ಲಾ ಅಯಿತ ಪರಿಮಳದ ಇರೆಕುಲೆಗಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆಗಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ದ ಬಿತ್ತ್‌ಲ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ.೨೦೦೦-೩೦೦೦ ದ ಪೊರ್ತುಗು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಜರ್ಮನಿಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಪಾರ್ಸ್ಲಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸಪ್ಪು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಅನಿಸ್, ಸಬ್ಬಸಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಜೀರಿಗೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ದ ಕೈತಲ್‌ದ ಸಂಬಂಧಿ ತಳಿಕುಲು. ಇತ್ತೆಲಾ ಸುವಾಸನೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆಗಾದ್ ಬುಲೆಪವೆರ್. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮೂಲಗುಲೆನ ಸುರೂತ ಉಲ್ಲೇಕೊದ ಪ್ರಕಾರೊ 1 ನೇ ಶತಮಾನದ ರೋಮನ್ನೆರ್ ತಿಂದ್‌ನ ಒಂಜಿ ಕಂಡೆ ತರಕಾರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಭಾವಿಸಾಯಿನ ಪ್ಯಾಸ್ಟಿನಾಕ (pastinaca), ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಕ್ಕ್ ನಿಕಟವಾದ್ ಸಂಬಂಧ ಉಪ್ಪುನ ಪಾರ್ಸ್ನಿಪ್ ಆದ್ ಉಪ್ಪೆರೆಯಾವು ಪಮದ್ ತೆರಿಯೊಂದೆರ್.
ಡಿಸ್ಕಾರೈಡನ ಒಂಜನೇ ಶತಮಾನದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್‌‍ಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ವೈದ್ಯಸಂಹಿತೆ ಆಯಿನ `ಡೆ ಮಟೀರಿಯ ಮೆಡಿಕಾ' (De Materia Medica) ಪನ್ಪುನ ಬೂಕುದ ಕಾಂಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಾಲಿಟನ್ನ ನಕಲಾಯಿನ ಕ್ರಿ.ಶ. ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ನ್‌‍ದ `ಜೂಲಿಯಾನ ಅನಿಸಿಯಾ ಕೊಡೆಕ್ಸ' (Juliana Anicia Codex) ಪನ್ಪುನ ಬೂಕುಡು ಈ ದಯಿನ್ ಚಿತ್ರಿಸದ್ ಉಂಡು ಅತ್ತಂದೆ ವಿವರಲಾ ಕೊರ್ತೆರ್‌. ಮೂಜಿ ವಿಧದ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಲೆನ್ ವರ್ಣಿಸದ್ ಉಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಕಂಡೆಲೆನ್‍ ಬೇಯಿಪಾದ್ ತಿನೊಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ವಿವರಿಸಾದ್ ಉಂಡು.

ಸ್ಪೇನ್ ದೇಸೊಡು ಮೂರ್ಸ್ (Moors) ೮ ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಈ ದಯಿನ್ ಪರಿಚಯಿಸಿಯೆರ್‌. ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಯುರೋಪ್‌ಲೆಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಕಂಡೆಲು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಸುಮಾರ್ ಉಂದುವೇ ಸಮಯೊಡು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನೊಡು ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾರೆಟ್ 
ಪುಟ್ಟೊಂಡು. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಯಹೂದಿ ವಿದ್ವಾಂಸೆ ಸಿಮಿಯೋನ್ ಸೇಥ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಬ್-ಅಂಡಾಲೂಸಿಯ ಕೃಷಿಕೆ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್ ಅವ್ವಮ್ (Ibn al-'Awwam) ಕೆಂಪು ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಲ್ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಲೆನ್ ವರ್ಣಿಸಾದೆರ್.ಚೀನಾ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಜಪಾನ್ ದೇಸೊಡು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ತೋಜಿದ್‍ ಬರ್ಪುಂಡು.

ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಾಸ್ತವವಾದ್ ಆ ಸಮಯೊಡು ಡಚ್ ಧ್ವಜ ಕಿತ್ತಳೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಲೆನ್ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಕಾರೆ ಆಯಿನ ಜಾನ್ ಅಬ್ರೇ (೧೬೨೬-೧೬೯೭) ಇಂಚ ವಿವರಿಸುವೆರ್. ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಲೆನ್ ಸುರುಕು ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ಶೈರ್‌ದ ಬೆಕ್ಕಿಂಗ್ಟನ್‌ಡ್ ಬಿತ್ಯೆರ್‌‍ಗೆ. ಅಕುಲು ಸುರುಕು (೧೬೬೮ಟ್) ಇಡೆಗ್ ಅಯಿನ್ ಕನತ್‌ನೆ ಪನ್ಪುನೆನ್ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್‌ದ ನರಮಾನಿ ಒರಿ ನೆನೆಪು ಮಲ್ತೊಂಡೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಾರೆರ್ ವಸಾಹತು ಅಮೇರಿಕೊಡು 17ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ನ್ ಪರಿಚಯಿಸಿಯೆರ್.
ಪಿದಯಿ ತೂನಗ(ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ) ಉಲಯಿದ ಭಾಗೊಡು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ನೇರಳೆ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಲೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಗಡಿಲೆಡ್ ಮಾರಿಯೆರೆ ೨೦೦೨ಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 

Daucus carota ಒಂಜಿ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ದಯಿ. ಸುರುತ ವರ್ಸೊಡು, ಅಯಿತ್ತ ಇರೆಕುಲು ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಕ್ಕರೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ರಡ್ಡ್‌ನೆ ವರ್ಸೊ ಪೂ ಬುಡಿಯೆರೆ ದಯಿಕ್ಕ್ ಶಕ್ತಿನ್ ಒದಗಿಸಾಯೆರೆ ಕಂಡೆಕೆಡ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಾ ದೀಪುಂಡು.

ಕೊಡಿತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಕೂಡ್ಲೆ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ದ ಬಿತ್ತ್‌ಲು ಕಂಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಂಡದ ನಡುಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿನ ಭಿನ್ನತೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಪಾರ್ಶ್ವ ಬೇರ್‌ಲ್ ಉಪ್ಪಂದಿನ ಕಾಂಡ ದಪ್ಪ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಾಂಡದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಬಿತ್ತ್‌‍ರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌‍ನ ಇರೆಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೊಡಿತ್ತ್‌ನ ೧೦-೧೫ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಸುರುತ ನಿಜವಾಯಿನ ಇರೆ ತೋಜಿದ್‌ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕದ ಇರೆಕುಲು ಪರ್ಯಾಯವಾದ್ (ಒಂಜಿ ತೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಇರೆತ್ತಂಚ) ಸುರುಳಿದಂಚ ಅರಳ್‌ದ್‍ ಉಂತ್‌ದ್‍ ಚೆಗುರುಂಡು. ಇರೆತ್ತ ತೊಟ್ಟುಲು ಕಾಂಡೊನು ಆವರಿಸಾವುಂಡು. ದಯಿ ಬುಲೆಯಿನಂಚ ಕಂಡೆದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ  ಬಿತ್ತ್‌‍ರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಇರೆ ದೂರ ನೂಕ್‌ ನಂಚ ಅಪುಂಡು. ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್‌ ಉಪ್ಪುನ ಕಾಂಡ ಸಂಕುಚಿತ ಅಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಗೆಣ್ಣುಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಉಪ್ಪುಜಿ. ಪೂ ಬುಡಿಯಡಿಯೆರೆ 
ಬೋಡಾದ್ ಬಿತ್ತ್‌‍ದ ಬಿತ್ತ್‌ದ ಮೂಲ ವಿಸ್ತಾರ ಆಯಿನಪಗ ಕಾಂಡದ ಕೊಡಿ ಎಲ್ಯ ಅವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಚೂಪು ಅಪುಂಡು. ಅಪಗ ಕಾಂಡ ಮೇಲ್ಮುಖವಾದ್ ವಿಸ್ತಾರ ಆದ್‍ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖೆಲೆದ ಸುಮಾರ್ ೬೦-೨೦೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌‍ಲೆನ (೨೦-೮೦ಇಂಚಿ) ಎತ್ತರದ ಪೂತ ಗೊಂಚಿಲ್‌ಲೆನ್ ಬುಡುಪುಂಡು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಡೆಲು ಮಾಂಸಲವಾಯಿನ ಪಿದಯಿದ ಚೋಲಿಲೆನ್‌ ಬೊಕ್ಕ ಉಲಯಿದ ತಿರ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‌‍ದ್ಉಪ್ಪುಂಡು. ಎಡ್ಡೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕ್ಯಾರಟ್‌‍ಲು ಉಲಯಿದ ತಿರ್ಲ್‌‍ಗ್ ಹೋಲಿಸಾಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಿದಯಿದ ಚೋಲಿನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಲಯಿದ ತಿರ್ಲ್ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌‍ಲು ಉಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ, ಕೆಲವು ತಳಿಕುಲು ಎಲ್ಯ ಅಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯೊಲು ಉಪ್ಪುನ ತಿರ್ಲ್‌‍ನ್ ಪಡೆಪುಂಡು. ಪಿದಯಿದ ಚೋಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಲಯಿದ ತಿರ್ಲ್‌ಲೆನ ಬಣ್ಣದ ತೀವ್ರತೆ ಒಂಜೇ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ತಿರ್ಲ್ ಇಜ್ಜಂದಿಲೆಕೊ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಂಡೆಲು ಉದ್ದ ಆದ್ ಶಂಕದ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಂಡಲಾ, ಕೆಲವು ತಳಿಕುಲೆಡ್‍ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗೋಲಾಕಾರೊನು ಹೋಲುನ ಕಂಡೆಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೇರ್‌ದ ವ್ಯಾಸ ಒಂಜೆರ್ದ್ ೧೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಮುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಿಸಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೇರ್‌ದ ಉದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧೦-೨೫ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ೫-೫೦ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌‍ಲಾ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲು ಉಂಡು. 




#Article 589: ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (104 words)


ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊದ ನವೆಂಬರ್ ೧ ತಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ (ಇತ್ತೆದ ಕರ್ನಾಟಕ) ೧೯೫೬ತ ನವೆಂಬರ್ ೧ ತಾನಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿನೆತ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಈ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಾತ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆನ್ -ಪಅತೆರುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್‌ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಾದ್ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊನು ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಈ ದಿನೊನು ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ನಾಡಹಬ್ಬ ವಾದ್‌‍ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದಿನೊನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡು ಸರಕಾರಿ ರಜಾದಿನ ಪಂಡ್‌‍ದ್‌ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಪ್ಪುನ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬೊದ ರೀತಿಡ್ ಆಚರಿಸುವೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರೊರ್ದು ಈ ದಿನತಾನಿ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊನು ನಡಪಾವೆರ್.

ನವೆಂಬರ್ ೧ ತಾನಿ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನವಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲು ಪೂರ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವನ್ ಮಸ್ತ್ ಕಡೆಕುಲೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನವೆಂಬರ್ ೧ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದಿನೊಕುಲೆಡ್‍ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜ ಸುಮಾರ್‌ ಕಡೆಕುಲೆಡ್ ರಾವೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು.




#Article 590: ಅರ್ತಿ (216 words)


ಅರ್ತಿ ಒಮಜಿ ಜಾತಿತ ಮರ ನೆನ್ನ್‌ ಅರ್ತಿ ಕಾಯಿ, ಅರ್ತಿ ಪಂರ್ದ್, ಅಂಜೂರದ ಪಂರ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.‌ ಉಂದೆಕ್ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೋಡ್ ’ಸೈಕೋನಿಯಂ’ ಪಂದ್ ಪುದರ್.  ಇಇ ಪರಂದ್ಟ್‌  ಕಬ್ಬಿಣ,ತಾಮ್ರ ಬುಕ್ಕ ಎ,ಬಿ,ಸಿ,ಡಿ ವಿಟಮಿನ್‍ಗಳ್‌ ಉಟ್ಟು.

ಅರ್ತಿ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಮರ. ನೆನ್ನ ಎತ್ತರ ಸು. 3-5 ಮೀ. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ದಾಸ್ತಿ ಎತ್ತರೊಗ್ ಬುಲೆಪುಂಡು.  ಇರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ ಪುಡೆ ದೊರಗ್, ಅಡಿ ಪುಡಟ್ ರೋಮ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪರ್ಂದ್ ಇರೆಕುಲೆ ಎಡೆಟ್ಟ್ ಅಪುಂಡು. 

ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಉಂದು ಕಾಯಿಲಾ ಅತ್ತ್, ಪಂರ್ದ್ ಲಾ ಅತ್ತ್.  ಅರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಜೂರ ಪಂಡ ಸಾರ ಪೂಕುಲೆನ್ ತನ್ನ ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿ ದೆಂಗಾದ್ ದೀತಿನ ಒಂಜಿ ಗೊಂಚಿಲ್ದ ತೊಟ್ಟು . ಮಸ್ತ್ ಪೂಕುಲೆನ ಗೊಂಚಿಲ್ ಅಡಿಮೇಲಾದ್ ಉಲಯಿ ಕುಲ್ಲುದ್ ಕಾಯಿದ ರೂಪೊಲೆಕ ನಂಕ್ ತೋಜುಂಡು. ಅರ್ತಿ, ಅಂಜೂರ, ಗೋಲಿ, ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ ಪೂರಾ ಒಂಜೇ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನವು ಆದುಂಡು. ಈ ಮರಕ್ಲೆಗ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Ficus ಜಾತಿದ ಮರ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ Ficus ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನ ಓವ್ವೆ ಪೊಸ ಮರಕ್ಕುಲು ಪುಟ್ಟೋಡಾ೦ಡ ಅಯ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪುರಿತ್ತ ಸಕಾಯ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಪುರಿ ಅತ್ತುಂಡ ಪಾಂತೆ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್೦ದಾಂಡ ಅರ್ತಿ, ಅಂಜೂರದಂಚಿನ ಮರತ್ತ ಸಂತಾನ ಅರಿಪುಂಡಉ. ಈ ಪುರಿಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Fig Wasp ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಅರ್ತಿ, ಅಂಜೂರದ ಪೂಕುಲೆಡ್ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಆದ್ ಬೀತ್ತ್ ಪುಟ್ಟೋಡಾಂಡ Fig Wasp ಕಾರಣ. ಈ ಪುರಿಕ್ಲೆಡ್ ನೂದೇರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪಜಾತಿ ಉಂಡು. ಗರ್ಭ ಪಡೆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಪಾಂತೆಲು ತೆತ್ತಿ ದೀಯೆರೆ ಜಾಗೆ ನಾಡೊಂದು ಉಪ್ಪುವ. ಅಪಗ ಈ ಅರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಜೂರದ ಕಾಯಿ(ಪೂತ ಗೊಂಚಿಲ್) ವಿಸೇಸ ಆಯಿನ ಪರಿಮಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಾಂತೆಲು ರಾದ್ ಅರ್ತಿ,  ಎಲ್ಯ ಒಟ್ಟೆಡ್ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಇಂಚ ಪೋನಗ ಅಯಿತ ರೆಂಕೆ, ಕೊಂಬು ಪೂರಾ ಪೊಲೀದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಉಲಯಿ ಪೋಯಿನ ಪಾಂತೆಗ್ ಪಿರ ಪಿದಾಯ್ ಬರಿಯರೆ ಆಪುಜಿ. ಅವು ಆ ಕೈದಂಚಿನ ಪೂತಾ ಉಲಯಿ ತೆತ್ತಿ ದೀಪುಂಡು. ಆ ಸಂದರ್ಭ ಅಯ್ಕ್ ಗೊತ್ತವಂದಿಲೆಕನೇ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಕ್ರಿಯೆ ನಡಪುಂಡುಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಉಲಯಿರ್ದ್ ಅರ್ತಿತ ಕಾಯಿ ಬುಳೆವುಂಡು. 




#Article 591: ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿ (122 words)


ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿ ಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕತ್ತಿ. 'ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿ' ಕತ್ತಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ವಿದೊ. ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಅಪುನಲೆಕ ಉಪ್ಪುನವು. ಈ ಕತ್ತಿ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಅತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕತ್ತಿ. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಸೊಂಟೊಡು ಕುತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕತ್ತಿಡ್ ಬಾರೆದ ಇರೆ, ಬಾರಿ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಬೇಲೆಗ್ ಗಲಸೊಲಿ, ಅಂಡ ಈ ಕತ್ತಿನ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಯಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಗಲಸಂದೆ ಸೊಂಟೊಡು ಕುತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.  ತುಳುವೆರೆ ಮದಿಮಾಲೆನ ಕೈಟ್ ಲಾ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಉಂದು ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಕತ್ತಿ. ಕತ್ತಿದ ಅರು ಒಂಜೆ ಪುಡೆಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಾಕಿ ಕತ್ತಿಲೆರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕತ್ತಿತ ಕಡೆಲಾ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸೊಂಟೊಗು ಕುತ್ತೊನಿಯೆರೆ ಆಪಿಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತೂಯೆರೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಟ್ಟ, ಆಯಿತ್ತ ಸುತ್ತ ಗೆಜ್ಜೆಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕುಂಞತ್ತಿ ಒಂಜಿಡ್ಡ್ ಒಂಜೇ ಕಾಲ್ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಉದ್ದ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಅರ್ದ ಫೀಟ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪು. ಈ ಕತ್ತಿ ಒಂತೆ ಹಗುರ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ತೆಲುಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಮಲ್ಲಕುಲು ಪತೊನುನ ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿಲು ಬೊಳ್ಳಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪುಡಿ ಉಪ್ಪುನಲಾ ಉಂಡು.  




#Article 592: ಚೆಕ್ ಇಲಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(ಸಿಟಿಎಸ್ 2010) (448 words)


ಚೆಕ್ ಇಲಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ಡ್ Cheque Truncation System, ಕನ್ನಡೊಡು ಚೆಕ್ ವಿಲೆವಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ತಂದೆ ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು.) ಭೌತಿಕ ರೂಪೊದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆಕ್‍ಲೆನ್ ಇಲಾವರಿ ಮಲ್ಪುನ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆಕ್‍ಲೆನ್ ಶೀಘ್ರವಾದ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ್ ಇಲಾವರಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶಗಾದ್, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ನಮ ದೇಸೊದ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಷ್ಟ್ ೧ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ದೇಸೊಡೊರ್ಮೆ ಜಾರಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ಜಾರಿ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆಕ್ಕ್‌ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸಾಬೀತಾಯಿನ ರೂಪರೇಷೆ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನೊಲಿ.

ಒಂಜಿ ಉದಾರ್ಮೆದ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆಕ್‍ನ್ ಎಂಚ ಇಲಾವರಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ತೂಕ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಡ್ ಇರೆನ ಒಂಜಿ ಖಾತೆ ಉಂಡು. ಇರೆನ ದೋಸ್ತಿ ಒರಿಯಗ್ ಕಾಸ್ ಕೊರಿಯೆರೆಗಾದ್ ಇರ್ ಚೆಕ್ ಬರೆದ್, ಐಟ್ ಏತ್ ರುಪಾಯಿ ಸಂದಾಯ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಈರ್ ಬರೆದ್ ಆಯಗ್ ಕೊರ್ಪರ್. ಚೆಕ್ ದೆತೊಂದಿನ ಇರೆನ ದೋಸ್ತಿ, ತನ್ನ ಊರುಡಿತ್ತಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗ್ ಪೋದು ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದಕಲೆಡ ಕೊರ್ಪೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದ ಅಧಿಕಾರಿಲು ಆ ಚೆಕ್‍ನ್ ಚೆಕ್ ಇಲಾವರಿ ಕೇಂದ್ರೊಗು ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಚೆಕ್ ಇಲಾವರಿ ಕೇಂದ್ರೊಡು, ಚೆಕ್‍ದ ಮಾಹಿತಿ, ಚೆಕ್‍ಡ್ ಬರೇತಿನ ಅಮೌಂಟು- ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ತೂದು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಸರಿ ತಪ್ಪು ತೂದು ಇರೆನ ದೋಸ್ತಿನ ಖಾತೆ ಇತ್ತಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದಕುಲೆಗ್ ಮಾಹಿತಿ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಅಕೇರಿಡ್ ಚೆಕ್‍ಡ್ ಬರೆತಿನ ಮೊತ್ತದಾತ್ ಪಣವು ಆಯನ ಖಾತೆಗ್ ಜಮಾ ಆಪುಂಡು.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಒಂಜಿ ಚೆಕ್, ಇಲಾವರಿ ಆವರ ಸುಮಾರ್ ಸಮಯ ದೆತೊನೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಡ್ದ್ ಇಲಾವರಿ ಕೇಂದ್ರೊಗು ಚೆಕ್ ರವಾನೆ ಆನಗ, ಚೆಕ್‍ದ ಪಾಲೆಗ್ ಹಾನಿ ಆಪುನ ಸಂಭವ ಇತ್ಂಡ್. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದ್ ಚೆಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಗಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಇತ್ಂಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಭದ್ರತಾ ಇಸೇಸೊಲು ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಆಂಚಾದ್ ಚೆಕ್ ದೆತೊಂದಿನಾಯೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗ್ ಸುಲಭೊಡು ಮೋಸ ಮಲ್ಪರ ಅವಕಾಶ ಇತ್ಂಡ್.

ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಾವರ, ಭಾರತದ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೇಸೊದ ರಾಜಧಾನಿ ನವದೆಹಲಿಡ್, ೧೦ ಬ್ಯಾಂಕುಲೆನ ಸಹಕಾರೊಡು ೨೦೦೮ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ನೇ ತಾರಿಕ್‍ಡ್ ಸಿಟಿಎಸ್ ಆಧಾರಿತವಾಯಿನ ಚೆಕ್‍ನ್ ಬುಡುಕಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಲೋಪದೋಸೊಲೆನ್ ತನ್ಕ್ ತೆರಿಪಾವರಗಾದ್ ೨೦೦೮ನೇ ಇಸವಿ ೩೦ನೇ ತಾರೀಕ್ ಎಪ್ರಿಲ್ ಮುಟ್ಟ ದಿನ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಚೆನ್ನೈಡ್ ೨೪ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ಡು., ಬುಕ್ಕ ಮುಂಬೈಡ್ ೨೦೧೩ನೇ ಇಸವಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೭ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಸಿಟಿಎಸ್ ಅಧಾರಿತವಾಯಿನ ಚೆಕ್‍ಲೆನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ್ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ಚೆಕ್‍ದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕಿನ ಫಲಿತಾಂಸೊಲೆನ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ತಿನ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಉಂದೇನ್ ದೇಸೊಡೊರ್ಮೆ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಅಧಿಸೂಚನೆನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಐತ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೧೩ನೇ ಇಸವಿ, ಆಗಷ್ಟ್ ೧ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ಪ್ರಕಾರದ ಚೆಕ್‍ಲೆನ್ ದೇಸೊಡೊರ್ಮೆ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ದೇಸೊದ ಮಾತಾ ಬ್ಯಾಂಕುಲೆಗ್, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧೀಕೃತವಾದ್ ಸೂಚನೆ ಕೊರಿಂಡ್. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ, ಜುಲೈ ೧೭ನೇ ತಾರೀಕ್ ೨೦೧೩ನೇ ಇಸವಿದಾನಿ ಒಂಜಿ ಅದಿಸೂಚನೆನ್ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತಿನ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ಬರ್ರ ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಪರತ್ ಮಾದರಿದ ಚೆಕ್‍ಲೆನ್ ೨೦೧೩ನೇ ಇಸವಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದ ಉಲಾಯಿ ಇಲಾವರಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕುಲೆಗ್ ಸೂಚನೆ ಕೊರಿಂಡ್

ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಚೆಕ್‍ದ ಪಾಲೆ, ಭೌತಿಕ ರೂಪೊಡು ರವಾನೆ ಆಪುಜಿ. ಚೆಕ್‍ದ ಪಾಲೆನ್ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮಿಶನ್‍ಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರೂಪೊದ ಚಿತ್ರ ಬೊಕ್ಕ, ಎಮ್‍ಐಸಿಆರ್ ಸಂಕೇತೊಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ದತ್ತಾಂಶನ್ ನಾಡ್ ಪತ್‌ದ್, ಅವೆನ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ರೂಪೊದ ಫೈಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಇಲಾವರಿ ಕೇಂದ್ರೊಗು ಕಡಪವೆರ್. ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ದತಾಂಶೊಲೆನ್ ಇಸೇಸವಾಯಿನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ದ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚ ತಿಕ್ಕಿನ ದತ್ತಾಂಶೊಲೆನ್, ಪಣವು ಸಂದಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಲೆಗ್ ಪಿರ ಕಡಪಡುವೆರ್. ಅಕೇರಿಗ್ ಚೆಕ್ ಕೊರಿನಾಯಗ್ ಪಣವು ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬರ್ರೆ ದುಂಬು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದ್ ಚೆಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಗಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಇತ್ಂಡ್. ಪಂಡ, ಏಕರೂಪತೆ ಇತ್ತಿಜಿ. ಅತ್ತಂದೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತಿಜಿ. ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದ್ ಚೆಕ್‍ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸಾಬೀತಾಯಿನ ರೂಪ ಬತ್ಂಡ್. 

ಸಿಟಿಎಸ್ 2010 ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಕೆಲವೊಂಜಿ ನೀತಿ ನಿಯಮೊಲು ಇಂಚ ಉಲ್ಲ:

ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದ ಗಿರಾಕೆಲೆಡ್‌ದ್ ಜಮೆ ಆಯಿನ್ ಚೆಕ್ಕ್‍ಲೆನ್ ಬೇಗೊಡು ಇಲಾವರಿ ಮಲ್ಪರಗಾತ್ರ, ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಲೆಗ್ ಗ್ರೀಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್. ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ೬೬ ಚೆಕ್ ಇಲಾವರಿ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್ ೩ ಗುಂಪು‍ಲೆಡ್ ಕ್ರೋಢೀಕರಣ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಐತ ಮಾಹಿತಿ ತಿರ್ತ್‌ದ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಉಂಡು.




#Article 593: ಉಪ್ಪು (114 words)


ಸಾಮಾನ್ಯ ಲವಣ, ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್, ಟೇಬಲ್ ಸಾಲ್ಟ್, ಹೆಲೈಟ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೋಸ್ತಿ ಪಂಡ ಉಪ್ಪು, ಉಂದೆತ್ತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ತೆರಿಪುನವೇ ಒಂಜಿ ರೋಚಕವಾಯಿನ ಕತೆ. ಕನ್ನಡದ ನಾನ್ನುಡಿ ಒಂಜಿ ಇಂಚ ಉಂಡು ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಗಿಂತ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ ಪಂಡ್ಂಡ ಉಪ್ಪುರ್ದ್ ರುಚಿತ್ತ ವಸ್ತ್ ನನೊಂಜಿ ಇಜ್ಜಿ, ಅಂಚನೆ ಅಪ್ಪೆರ್ದ್ ಕೈತಲ್‌ದ ಸಂಬಂಧಿ ನನೊರಿ ಇಜ್ಜಿ. ಗಾಂಧೀಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಸಾರ್‌‍ನವೇ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ದಂಢೀ ಯಾತ್ರೆ) ಉಂದು ಪೂರ ಉಪ್ಪುದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯೊಲು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಉಪ್ಪು ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಅಯಾನಿಕ್ ಮಿಶ್ರಣ. ಉಂದೆಟ್ಟ್‌ ಸೋಡಿಯಂ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲೋರಿನ್ ತಲಾ ಒಂಜಿ ಅಣುಕುಲು ೧:೧ ಅನುಪಾತೊಡು ಸೇರ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಯರ್ದ್ ಆದ್ ಉಂಡೆತ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತ (NaCl), ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆತ್ಂಡ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸಮುದ್ರದ ನೀರ್ ಲವಣಯುಕ್ತವಾದ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಆತ್ಂಡ್. ಹಲವಾರ್ ಬಹುಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಹಕೋಶೀಯ ದ್ರಾವಣವಾದ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುನ ಕಾರ್ಯೊಗಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇಕರಿ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಬಳಸುವೆರ್.




#Article 594: ಟ್ಯೂಬುಲೈಟ್ (205 words)


ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪವು ದೃಶ್ಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪಾದರಸ ಅನಿಲ ವಿಸರ್ಜನಾ ದೀಪ. ಅನಿಲದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಪಾದರಸ ಆವಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಲ್ಪ ತರಂಗ ಅತಿನೇರಳೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರ ದೀಪದ ಒಳಗಿನ ಫಾಸ್ಫರ್ ಲೇಪನವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಬೆಳಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೊಳೆಯುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ವಾಟ್‍ಗೆ ೫೦-೧೦೦ ಲೂಮೆನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಹೋಲುವ ಬೆಳಕು ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪದ ಜೋಡಣೆಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ದೀಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ವೆಚ್ಚವು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಡಕ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಉಳಿತಾಯ ಪರ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಸ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಡಳಿತವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಡುಗೆಮನೆ, ನೆಲಮಾಳಿಗೆ, ಗ್ಯಾರೇಜ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳು ಕಂಡರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಉಳಿತಾಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ರಂಗಮಂಚ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹ್ಯಾಲೋಜೆನ್ ಬೆಳಕು ಮೂಲಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ಮಿನುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉನ್ನತ ಆವರ್ತನದ ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.




#Article 595: ಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್ (417 words)


ಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್- ಉಂದು ನಮನ ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣ ಬೊಕ್ಕ, ತಿಗಲೆದ ನಾಡಿನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ಡ್‌ದ್ ಪರದೆದ ಮಿತ್ ತೋಜಾದ್ ಕೊರ್ಪಿನ, ತೂತ್ತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಾತ್ರೊದ ಒಂಜಿ ಯಂತ್ರ.

ಈ ಯಂತ್ರೊದ ಬಗ್ಗೆ ತೆರಿಯೋನರ ದುಂಬು, ಸುರುಕು ನಮ ಉಡಲ್‌ಡ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಸಂಚಾರ ಎಂಚ ನಡಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ್ ತೆರಿಯೊನುಗ. 

ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರೊದ ನರಮಾನಿನ ತಿಗಲೆ, ೧ ನಿಮಿಷೊಗು ೫೦೦೦ ಮಿಲಿಮೀಟರ್(೫ ಲೀ.) ನೆತ್ತೆರ್‌ನ್, ಉಡಲ್‌ದ ಕೋಡೀಕೋಡಿಗ್ ಪಂಪ್ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಐಟ್ ೨ ಲೀ. ನೆತ್ತೆರ್, ನಮ್ಮ ಮಂಡೆಗ್ ಪೋಪುಂಡು. ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ ರಡ್ ಬಗೆ ಉಂಡು. ೧. ಕೆಂಪು ನೆತ್ತೆರ್ ೨. ಬೊಳುದು ನೆತ್ತೆರ್. ಕೆಂಪು ನೆತ್ತೆರ್ ಜೀವಕೋಶೊಲೆಗ್ ಆಮ್ಲಜನಕೊನ್ ಕೊಣತ್ ಕೊರಿಂಡ, ಬೊಳುದು ನೆತ್ತೆರ್, ನಮ ಉಡಲ್‌ಗ್ ಖಾಯಿಲೆ ಕಸಾಲೆ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ಉಲಾಯಿಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. 

ಇಂಚ ಸರಬರಾಜು ಆಪಿನ ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ ಆಮ್ಲಜನಕೊದ ಕಣೊಕ್ಲು ಇಪ್ಪುವ. ಜೀವಕೋಶೊಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಆಮ್ಲಜನಕೊ, ನಮ  ಉಸಿರಾಟ ಮಲ್ಪುನ ಗಾಳಿಡ್ದ್ ಸಿಕ್ಕುಂಡು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಮೂಲಕ ಉಲಾಯಿ ಬತ್ತಿನ ಗಾಳಿಡ್ ಇತ್ತಿನ ಆಮ್ಲಜನಕ, ಕೆಂಪು ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಮೂಲಕ ಜೀವಕೋಶೊಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟುಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಆಮ್ಲಜನಕ ದಾಂತಿನ ಕೆಂಪು ನೆತ್ತೆರ್, ಪಿರ ತಿಗಲೆಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆಮ್ಲಜನಕೊನ್ ಸೇರಾವೋಂದು ಜೀವಕೋಶೊಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟುಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ಚಕ್ರಾಕಾರೊದ, ಬುಡಂದೆ ನಡಪಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಜೀವಕೋಶೊಲೆಗ್ ಸಿಕ್ಕುನ ಅಮ್ಲಜನಕೊದ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಹೆಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ಮಿನಿ ಆಂಡ, ಉಡಲ್‌ದ ಅಂಗೊಲು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನೇಟ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ತೋಜಿದ್‌ಬರ್ಪುಂಡು, ಅತ್ತಂದೆ ಆ ಅಂಗ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲಾ ಉಂಡು.

ಗಾಳಿ ಉಲಾಯಿ ದೆತೊಂಬುನ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಸರಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿಜಿಂಡ, ಅತ್‌ಡ ನೆತ್ತೆರ್ ಪಂಪು ಮಲ್ಪುನ ತಿಗಲೆ ಸರಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿಜಿಂಡ ಜೀವಕೋಶೊಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಪ್ರಮಾಣೊದ ಆಮ್ಲಜನಕೊ ಸಿಕ್ಕಂದೆ ಇಪ್ಪರ ಯಾವು. ಜೀವಕೋಶೊಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಪ್ರಮಾಣೊದ ಆಮ್ಲಜನಕೊ ಸಿಕ್ಕಂದೆ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಭಾಷೆಡ್ ಹೈಪಾಕ್ಸಿಯ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಡು ನಮ್ಮ ಸಾಯೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಯಂತ್ರ ಈ ಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್. ಉಂದೆನ್ ಗಲಸೊಂದು ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲಜನಕೊದ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಬೊಕ್ಕ ತಿಗಲೆದ ನಾಡಿದ ಗತಿನ್ ತೂದು, ಐಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಮುಂಜಾಗೃತೆನ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

ಈ ಯಂತ್ರದ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಬೇಲೆ ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣೊನು ತೋಜಾವುನ. ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ, ಉಂದೆತೊಟ್ಟುಗು, ತಿಗಲೆದ ನಾಡಿನ್‌ಲಾ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ಡ್‌ದ್ ಪರದೆದ ಮಿತ್ ತೋಜಾದ್ ಕೊರ್ಪಿನೆಡ್‌ದಾವರ ಉಂದೆಕ್ ಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್‌ದ್ಂಡ್. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬಾಸೆಡ್ ಪಲ್ಸ್(Pulse) ಪಂಡ, ಮಿಡಿತ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅರ್ತ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ಪು ಒವ್ವಾಂಡಲ ಮಾಧ್ಯಮೊದ ಮೂಲಕ ಪೋದು ಬನ್ನಗ, ಆ ಮಾಧ್ಯಮ, ಬೊಲ್ಪುದ ಒಂತೆ ಪ್ರಮಾಣನ್ ಹೀರ್‌ದ್ ದೆತೊಂದು ಬೊಲ್ಪುನು ಪಿದಾಯಿ ಬುಡ್ಫುಂಡು. ಈ ಮಾಧ್ಯಮ ಬೊಲ್ಪುನು ಹೀರುನ ಪ್ರಮಾಣ, ಆ ಬೊಲ್ಪು ಏತ್ ದೂರಡ್‌ದ್ ಬರೊಂದು ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ಪುನು ಹೀರುನ ಮಾಧ್ಯಮ ವಾ ರೀತಿದವು ಪನ್ಪುನ ಮಿತ್ ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು. ಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್ ಉಂದು ತತ್ವೊನು ಆಧರಿಸಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು.

ಈ ಯಂತ್ರೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಕ್ಲಿಪ್ಪುದಂಚ ಈಪುನ ರಚನೆದ ಉಲಾಯಿ ಬಿರೊಲು ದೀಪೆರ್. ಅಪರೂಪೊದ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಆ ಕ್ಲಿಪ್ಪುನು ಕೆಬಿತ್ತ ಹಾಲೆಗ್ ಸಿಕ್ಕಾವುನಲಾ ಉಂಡು. ಕ್ಲಿಪ್ಪುದ ಉಲಾಯಿ, ಮಿತ್ತ ಮೈಟ್ಟ್ ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬೊಲ್ಪು(ಕಾಲಿ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ತೋಜಂದಿನ ಬೊಲ್ಪುದ ಒಂಜಿ ಬಗೆ- ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು) ಕೊರ್ಪಿನ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಇಪ್ಪುವ. ತಿರ್ತ ಮೈಟ್ಟ್, ಬೊಲ್ಪುದ ಪ್ರಮಾಣನ್ ಅಳಪುನ ಸಂವೇದಕೊ(ಸೆನ್ಸರ್)ಲು ಇಪ್ಪುವ. ಕ್ಲಿಪ್ಪುದ ಉಲಾಯಿ ದೀತಿನ ಬಿರೊಲುದ ಮೂಲಕ ಬತ್ತಿನ ಬೊಲ್ಪು, ತಿರ್ತ ಮೈಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಸಂವೇದಕೊನ್ ಮುಟ್ಟುಂಡು. ಸಂವೇದಕೊಡು ಇತ್ತಿನ ಮಾಪಕ ಅವೆನ್ ಅಳತೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ, ಬೊಲ್ಪುದ ಪ್ರಮಾಣನ್ ಅಳತ್ತಿ ಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಳಪರ ಆಪುಜಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ, ಮಾತೆರೆನಲ ಬಿರೊಲುದ ಗಾತ್ರ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕೆಂಪು ಬೊಲ್ಪುದ ಒಟ್ಟುಗು, ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬೊಲ್ಪುನುಲ ಗಲಸುವೆರ್. ಕೆಂಪು ಬೊಕ್ಕ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬೊಲ್ಪುಲೆನ್ ಆಮ್ಲಜನಕ ಇತ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಕಡಮೆ ಇತ್ತಿನ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಕಣೊ ಹೀರುನ ಪ್ರಮಾಣ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಇಂಚ, ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಮೂಲಕ ಬತ್ತಿನ ಬೊಲ್ಪುನ್ ಪಡೆಯಿನ ಸಂವೇದಕ, ಐಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಮಾಪಕದ ಮೂಲಕ ಬೊಲ್ಪುದ ಪ್ರಮಾಣೊನು ಅಳತ್‌ದ್, ಐತ ಅಂಕೆಸಂಖ್ಯೆನ್ ಪಿದಾಯಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಡ್ ತೋಜಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.




#Article 596: ಪಾಡ್ದನೊಳು - ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ (1059 words)


ತುಳುನಾಡ್‌ದ್ ಬೂತಾರಾಧನೆ ವಿಭಾಗೊಡು ಸುರುಟ್ಟು ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ‘ಪಾಡ್ದನೊಲು’ ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ದ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕನೈದಿನಾರ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಒರಿ ವಿದೇಶಿ ಮಿಶನರಿ ಆಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್(೧೮೨೮-೧೮೯೧) ೩೦ ವರ್ಷ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಬೋಧನೆದ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತಿನಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತಿ ತುಳು ಬಾಸೆನ್ ಕಲ್ತಿನಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ಕ್ ತೆರಿಯೊನ್ರೆ ನನ ಬತ್ತಿ ವಿಧೇಶಿಯೆರೆಗ್ ತೆರಿಯೊನ್ರೆ ಕಲ್ಪೆರೆಗ್ ಬೋಡದ್ ತುಳು ಬಾಸೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕತಿದ ದಾಖಲೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ದ್ ತುಳು ನಿಘಂಟು, ಪಾಡ್ದನೊಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. ೧೮೫೮ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ದ್ ತನ್ನ ಬೇಲೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಕದಿಕೆ, ಮುಲ್ಕಿ, ಉಚ್ಚಿಲ, ಪಾದೂರು, ಕುತ್ಯಾರ್, ಸಾಂತೂರು, ಉಡುಪಿ ಇಂಚ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಶಾಲೆ, ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ದೇವಾಲಯ, ಮುಲ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿಡ್ ಇತ್ತಿ ಅನಾಥ ಸಾಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಮೆರೆನ ಜತೆಟ್ಟ್ ಅರೆನ ಸಂಸಾರದಕುಲುಲಾ ತುಳುನಾಡ್‌ಡಿತ್ತೆರ್. 
ಮೆನ್ನರ್ ೧೯೯೬ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತಿನ ‘ಪಾಡ್ದನೊಲು’ ಪನ್ಪಿ ಬೂಕು ತುಳು ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಸುರತ್ತವು ಅತ್ತಂದೆ ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಪಾಡ್ದನದ ಸುರುತ್ತ ಬೂಕು ಆದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ೨೧ ಭೂತೊಲೆ ಪಾಡ್ದನ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕತೆಕ್ಕುಲು ಉಂಡು. ಈ ಬೂಕುಗು ಪಾಡ್ದನ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀತ್‌ಂಡಲಾ ನೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನವು ಪೂರಾ ಪಾಡ್ದನ ಅತ್ತ್. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನ ರೂಪೊಡು ತೋಜಿಂಡಲಾ ಕೆಲವು ಕತೆತ್ತ ರೂಪೊಡುಲಾ,  ಕೆಲವು ಭೂತೊಲು ಸೃಷ್ಟಿ ಆದ್ ತನ್ಕುಲೆ ಕಾರ್ನಿಕ ತೋಜಾವೊಂದು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತೊನಂಚಿ ವಿಚಾರೊನು ತೆರಿಪಾವುಂಡು. 

ಈ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಉಪ್ಪುನವು ೨೧ ಪಾಡ್ದೊನೆಲೆಡ್ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ಪಾಡ್ದನ, ಉಂದುವೇ ಪಾಡ್ದನ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು Story of Bobbarye    ಪಂಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಕತೆಲಾ ಉಂಡು ತುಳುನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಲಿಂಪ್ಯAತರವಾದ್‌ಲಾ ಪ್ರಕಟ ಆತ್‌ಂಡ್. 
ಪಂಜುರ್ಲಿ-೧, ಪಂಜುರ್ಲಿ-೨, ಪಂಜುರ್ಲಿ-೩ ಇಂಚ ಈ  ಮೂಜಿ ಪಾಡ್ದನೊಲು  ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಉಂಡು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಳು ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೂಕುಡು (1)Panjurli (2)  Story of Panjurli,    (3)  Origin of Bhuta Panjurli, (4) Amtadi Panjurlij    ಈ ನಾಲ್ ಪಾಡ್ದನೊಳು ಉಂಡು. ಸುರುತ್ತ ಮೂಜಿ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಇತ್ತಿನವು ಅಮ್ಟಾಡಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಇಜ್ಜಿ 
ಜುಮಾದಿ , ಸಾರಾಳ ಜುಮಾದಿ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಳು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡುSong of Jumadi (2) Sarala Jumadi        ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು.  
ಜಾರಂತಾಯೆ ಬೂತದ ಎಲ್ಯ ಪಾಡ್ದನ ಉಂದು.  ಈ ಪಾಡ್ದನ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು (1) Acts of Jarantaya (2) The Story of Jarantaya      ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಸುರುತ್ತ ಕತೆ ಜಾರಂದಾಯೆ ಕೂಳೂರು-ಮುಲ್ಕಿ ಸುದೆಟ್ಟ್ ಪೋಪಿನವು ಸಾನದ ಜಾರಂದಾಯೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಜಾರಂದಾಯೆ, ಜಾವಡಿ ಜಾರಂದಾಯೆ ಈ ಮೂಜಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಆರಾಧನೆ ದೆತೊನ್ನ ವಿವರ ಉಂಡು. ರಡ್ಡನೆದವು ಮೆನ್ನರ್‌ನವು ಅದಿತ್ತ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು. 

ಕಾಂತುನೆಕ್ರಿ ಂActs of Kantunekri  Bhuta   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಈ ಭೂತದ ಕತೆ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು.

ಮಗ್ರಂದಾಯ Acts of Magrandaya   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು ತುಳುತ್ತ ಲಿಪ್ಯಂತರಲಾ ಉಂಡು. 
ಕಲ್ಕುಡೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪೊಸ ಭೂತ ಪನ್ಪಿ ಮೂಜಿ ಪಾಡ್ದನ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪಾಡ್ದನ ಮಲ್ಲವು. ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಕಲ್ಕುಡಗ್ ಸಂಬAಧ ಪಡೆಯಿನವು. Soಟಿg oಜಿ ಏಚಿಟಞuಜಚಿ,  Sಣoಡಿಥಿ oಜಿ ಏಚಿಟಟuಡಿಣi  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಕಲ್ಕುಡ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪಾಡ್ದನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಉಂಡು. 
ಪೊಸಮಹರಾಯೆ Posa Maharaye   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ. ಉಂಡು.  
ಅತ್ತಾವರ ದೈಯೊಂಗುಳು Attavara Daiyongulu    ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು. 
ಮುಡದೇರ್ ಕಾಳಬೈರವೆ. Mudader Kalabhairava   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು.
ತೊಡಕಿನಾರ್  Acts of Todakinara   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು.
ದೇಯಿ ಬೈದ್ಯೆದಿ, ಕೋಟಿಚಂಣಯೆ ೧, ಕೋಟಿಚಂಣಯೆ ೨, ಉಂದು ಮೂಜಿಲಾ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರೆ ಪಾಡ್ದನೊಗು ಸರ‍್ದಿನವು. ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಈ ಮೂಜಿ ಪಾಡ್ದನಲಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ತರ್ಜುಮೆ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಲಿಪ್ಯಂತರೊಡುಲಾ ಉಂಡು.   (1). Song of Devbaidi (2) Song of Koti and Channayya (3) Story of Koti and Chennayya,(4) Story of Koti Channayya,(5) Origin of Baiderlu.      ನೆಟ್ಟ್ ಬಾಕಿದ ರಡ್ಡ್ಲಾ ಮೆನ್ನರ್‌ನವು ಆಂಡಲಾ ಈ ಬೂಕುಡು ಸರ‍್ದಿಜ್ಜಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ೫ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಆಯಿ ಬೈದೆರ್ಲೆ ಸಂಧಿ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲವು ಈ ದಾಖಲೆ ಈತ್‌ನೆಟ್ಟ ಓಲುಲಾ ಬಳಕೆ ಆತಿನವು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ.  ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಉಂದು ಪ್ರಕಟ ಅತ್‌ಂಡಲಾ ಐತ ಮೂಲ ಪಾಡ್ದನ ತುಳುತ್ತವು ಮಿಶನರಿಳೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಲು ದಾಖಲೀಕರಣ ಮಲ್ಪನಗ ತಿಕ್ಕ್ದ್‌ಂಡ್ ಸದ್ಯೊಗು ಆವು ಬೇತೆನೇ ಪ್ರಕಟ ಆಪುಂಡು. ಎ.ಸಿ.ಬರ್ನೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪಾಡ್ದೊನೊಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಪಠ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಹೆಚ್ಚ ಮಲ್ಲವು ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಪಾಡ್ದನನೇ. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಅಕರ ಆದುಂಡು. 
ದೂಮಾವತಿ  ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ವಿವರ ಇಜ್ಜಿ. 
Pilicamundi      ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಪನ್ಪಿ ಬೂತದ ಪಾಡ್ದನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು ಉಂದುವೇ ಪಾಡ್ದನ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡುಲಾ Acts of Pilichamundi   ಇಂಚ ಪ್ರಕಟ ಆತ್‌ಂಡ್.

  
ಡಾ. ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯೆರ್ ಅರೆನ ಲೇಖನ “ ತುಳುವಿನ ಮೊದಲ ನಿಘಂಟುಕಾರ ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್’ (ತುಳುವರಿವರು, ಪಾದೆಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ (ಸಂ.) ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪಾಡ್ದನದ ಬಗೆಟ್ ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್. “ಮೆನ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಕೆಲಸಗಳ ನಡುನಡುವೆ ಭೂತಕೋಲದ ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ತುಳು ಪಾಡ್ದನೊಳು ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೧.  ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಪಾಡ್ದನದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರುವುದಾದರೂ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.  ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಂತಹ ನಿರೂಪಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.  ಬಹುಶ: ಮೆನ್ನರ್‌ಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಕಾಪುವಿನ ಮಧ್ವರಾಯರೋ ಆಥವಾ ಇತರರೋ ಈ ರೀತಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಿರಲೂಬಹುದು.  ಪಾಡ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನರರಿಗೆ ಸದಾಶಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದನ್ನು ಅವರು “ತುಳು ಪಾಡ್ದನೊಳು” ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.  ಬಹುಶಃ ಅನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಿದು ಬಂದ ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದುದು ಅವರ ಈ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.  ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಈ ಸಂಗ್ರಹದಿAದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳದ್ದಾದರೂ ಅಂದಿನ ರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇಂದಿನ ಪಾಡ್ದನ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿನೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.  ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗ್ರಹವೇ ಸರಿ.”. ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್ 

೧೯೨೪ ಟ್ಟ್ ಶಾರದಾ ಛಾಪಖಾನೆಡ್ ಮುದ್ರಣ ಆತಿನ  ಎಮ್ ಗಣಪತಿ ರಾವ್ ಐಗಳ್ ತುಳು ಪಾಡ್ದನೊಲೆ  ೫ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಕೃತಿಕ್ಕುಲೆನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಆನಿಡ್ ಇನಿ ಮುಟ್ಟಲಾ  ಸಂಶೋಧಕೆರೆಡ್ದ್  ೫ ಪಾಡ್ದನೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹಲಾ ಐಗಳ್‌ರೆನ  ಸಂಗ್ರಹ ಪಂಡ್ದ್ ದಾಖಲೆ ಆವೊಂದುAಡು. ಮೆನ್ನರ್‌ನ ‘ಪಾಡ್ದನೊಲು’  ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುಡು ಪ್ರಕಟ ಆತಿ ಸುರುತ್ತ ಪಾಡ್ದನ ಬೊಬ್ಬರ್ಯೆ, ೯, ಬೊಕ್ಕ ೧೦ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಕಲ್ಕುಡೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ೧೩ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಅತ್ತಾವರ ದೈಯೊಂಗುಳು ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ನ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತ್ದ್ ದೈಯೊಂಗುಳು ಪಂಡ್ದ್, ೧೪ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಮುಡದೇರ್ ಕಾಳಬೈರವೆ ಪನ್ಪಿ ಪಾಡ್ದನೊನು ಮುಂಡತ್ತಾಯೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್, ೧೫ನೇ ಪಾಡ್ದನ ತೊಡಕಿನಾರ್ ಪನ್ಪಿ ಪಾಡ್ಡನೊನು ತೊಡಕಿನಾರ್(ಕಣಂದೂರು ದೈಯೊಂಗುಳು) ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಈ ಐನ್ ಪಾಡ್ಡೊನುಲುಲಾ ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್  ೧೮೮೬ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪುಸ್ತಕದವೇ ಆದುಂಡು. ಆಂಡ ಗಣಪತಿ ರಾವ್ ಐಗಳ್‌ರ್  ಆ ಎಲ್ಯ ೫ ಕೃತಿಕ್ಕುಲೆಡ್‌ಲಾ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಪಾಡ್ದನದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್ದನೊಳೆನ ಸಾರಾಂಶೊನು ಬೊಕ್ಕ ಆ ಭೂತೊಲೆ ಆರಾಧನೆದ ಬಗೆಟ್ ವಿವರವಾಯಿನ ಬರವುನು ಕನ್ನಡೊಡು ಕೊರ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಐನ್ ಕೃತಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ಐಗಳ್‌ರೆನ ಬೇಲೆ ಅವೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ತೆರಿಪಾಯಿನವೇ ಆದುಂಡು, ಐಗಳ್ರ‍್ರು ಓಲುಲಾ ಉಂದು ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು  ದೆತ್ತ್ದಿನ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಪನ್ಪಿ ವಿಚಾರೊನು ಓಲುಲಾ ತೆರಿಪಾದ್‌ಜೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಡತಿ ಮಾತಾ ಸಂಶೋದನೆಲು ಮೆನ್ನರ್ ನ “ಪಾಡ್ದನೊಲು” ಪುಸ್ತಕ ತೂವಂದೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಆ ಐನ್ ಪಾಡ್ಡನೊಲು ಗಣಪತಿ ರಾವ್ ಐಗಳ್‌ರೆನವು ಪಂಡ್ದ್ ದಾಖಲೆ ಆವೊಂದೇ ಉಂಡು. 
The Indian Antiquary- A Journal of Oriental Research in Archaeology ,Epigraphy, Ethnology, Geography, History, Folklore, Languages, Literature, Numismatics, Philosophy, Religion,  C  C.  Edited By John faithfull Fleet and Richard Carnac Temple, Published by Bombay:  Education Society’s Press   London: Trubner  Co. 1872-1933/ the New Indian Antiquary(1938-1947/ Indian Antiquary(1964-1971)      ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂಟಿಕ್ವಿರಿ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆ.  ಉಂದೆನ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್‌ಡ ನೆಟ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚದ ಬೂತೊಲೆ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಮೆನ್ನರ್‌ನವು ಅದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ನೆಟ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಬರೆತಿನ ಬೂತದ  ಪುಟ್ಟು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬೂತದ ಮೂಲದ ವಿವರೊಲು ಅತ್ತಂದೆ ೧೩೩ ಬೂತೊಲೆ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿಲಾ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಬೂತೊಲೆ ಪಾಡ್ದನದ ವಿಚಾರೊಡು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹದೊಟ್ಟುಗು ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ದ ಡೆವಿಲ್ ವರ್ಷಿಪ್ ಆಫ್ ತುಳುವಾಸ್ ಪನ್ಪಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೂಕುಡು ಪ್ರಕಟ ಆತಿ ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್‌ಲಾ  ಒಟ್ಟುಗು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ಪೊಡು.  
೧೩೫ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪಿರವುಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ರೆವೆ. ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಪನ್ಪಿ ಒರಿ ವಿದೇಶಿ ಮಿಶನರಿನ  ಮುತಾಲಿಕೆಡ್  ದಾಖಲೆ ಆಯಿನ ಬೂತಾರಾಧನೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಇನಿತ ಕಾಲೊಡು ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಒಂಜಿ ಅಕರ ಆದುಂಡು. ಕತೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ  ಪಾಡ್ದನ ರೂಪೊಡು ಉಂದು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ೧೫೦ ಪಿರವುಡು ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತಿ ತುಳು ಬಾಸೆ, ಅಪಗದ ಊರುದ ಪುದರುಲು, ಹತ್ಯಾರುಲು, ಪದ್ದೆಯಿ ಬಂಗಾರುಲು, ತುತ್ತೆöÊತೊಲು, ಬೇರ, ಬರವು, ತುಳುನಾಡ್‌ಡ ಜಾತಿಲು, ಆರಾಧನೆ, ಆಚರಣೆ,  ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಟಿಲ್ ಅರಗಣೆ, ಪುಲ ಮರ್ದ್, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಇಂಚ ಮಾತ ಮರ್ಗಿಲ್‌ದ ಸಂಶೋಧನೆಲೆನ್ ನೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯ ಉಂಡು. ಮಿಶನರಿನಕಲ್ನ ಹಸ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ಕುಲು ನಾಡ್‌ಂಡ  ಮಲ್ತ್ಂಡ ತಿಕ್ಕೊಂದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತಿಕ್ಕಿನ ಕೈಕಾಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪು ಕಜ್ಜ ನಿರಂತರ ನಡತೊಂದಿತ್ತಿAಡ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಚರಿತ್ರೆನ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಜೋಪಾನ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

ಅತ್ತಾವರ ದೈಯೊಂಗುಳು ಂಣಣಚಿvಚಿಡಿಚಿ ಆಚಿiಥಿoಟಿguಟu  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು. 
ಮುಡದೇರ್ ಕಾಳಬೈರವೆ. ಒuಜಚಿಜeಡಿ ಏಚಿಟಚಿbhಚಿiಡಿಚಿvಚಿ  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು.
ತೊಡಕಿನಾರ್  ಂಛಿಣs oಜಿ ಖಿoಜಚಿಞiಟಿಚಿಡಿಚಿ  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು.
ದೇಯಿ ಬೈದ್ಯೆದಿ, ಕೋಟಿಚಂಣಯೆ ೧, ಕೋಟಿಚಂಣಯೆ 




#Total Article count: 596
#Total Word count: 170821