#Article 1: Arapan ya Bolong (121 words)


Masantos ya Agew ed Sikayon Amin. Say bolos ya ensayklopedia. Bilang na artikulo: walay  ya artikulon akasulat ed Wikipedia natan.Pinablin atateng, agagi, san kaluyagan, tuloy kayo!

Pinili ran gawing

Nakaukulan ka na Wikipedian Pangasinan!
Say  Wikipedia nausar ed intiron talba. Aga labat nabasa ray nanduruman artikulo, sarag to met ya dumaen so napera da ra. Say salitan Wikipedia, pinantekep ya salitan nanlapod wiki tan ensayklopedia.

Akasulat ed Salitan Pangasinan so ayan Wikipedia. Karaklan ya makapansalita na Pangasinan, manaayam ed Luyag na Pangasinan. Balet dakel met ran Pangasinan so manaayam ed arom ran parte ed mundo.

Sarag mon naitulong ed Wikipedian Pangasinan

Ulupan tayo ed Wikipedian Pangasinan

Kompog ed Wikipedian Pangasinan

Salita ya uusarin ed Wikipedia

Arom ran proyekton agi na Wikipedia




#Article 2: Filipinas (131 words)


Say Filipinas or Say Philippines (English: Philippines; Filipino: Pilipinas; Kastila: Filipinas), tatawagen a Republika na Filipinas (English: Republic of the Philippines; Filipino: Republika ng Pilipinas; Kastila: República de Filipinas), sakey a bansan kapuloan a nipasen ed kapuloan Malay ed Southeast Asia, a say capital to so Manila.  Say kaarawi to ed Asia so 1,210 kilometers o 750 miles, tan 7,107 a kapuloan a tatawagen a kapuloan Filipinas.

Say Filipinas so panlalapuan na karakel a migrant workers o onkikimey ed arom a bansa; wala so masulok a 8 million overseas Filipinos tan say ipapawit da a remittances so masulok a $12 billion a tinaon.

Say ngaran a Filipinas so ingaran nen Ruy Lopez de Villalobos, sakey a Kastilan a conquistador, ed ari na Espana, si Ari Felipe II ed Espana.

Saray Region




#Article 3: Salitan Pangasinan (998 words)


Say salitan Pangasinan so sakey ya salitan Malayo-Polinesyo ya sanga na boleg ya salitan Austronesyo. Masulok ya 1 milyon so mansasalita na say salitan Pangasinan. Naananap ed luyag na Pangasinan, tan naanap ed bansa na Filipinas, so saray karaklan na makapansalita na sayan salita. Balet wala met iray naanap ya makapansalita na Pangasinan ed luyag na La Union, Tarlac, Zambales, tan diad Metro Manila, diad parihas ya bansa. Aga labat ed Filipinas, naanap ray makapansalita na Pangasinan, wala met makapansalita ed arom na bansa ya singa ed United States. Pangasinan so sankarekelan ya uusaren ya salita ed luyag na Pangasinan, ya naanap ed pulo na Luzon tan gilig na Lingayen Gulf. 

Say salitan Pangasinan so sakey ya sankabalegan ya salita ed Filipinas. Say amin ya totoo ed luyag na Pangasinan so 2,434,086 (National Statistics Office: 2000 Census). Dia ed amin ya totoo to ya, walay 1.5 million so makapansalita na Pangasinan. 

Say sakey ya tawag ed salitan Pangasinan:

Andukey so istorya na Pangasinan kumpara ed arom ya grupo ed Filipinas. Nen 10th century, akabisita laray lider na Pangasinan ed China. Antis  niran aka-bisita ed China ed saman ya panaon, wala lay lakoan o komersyo ya nagagawa diad pegley na Pangasinan tan China tan Japan. Lapud sayan record, sakey so Pangasinan ya sankadaanan ya kultura ed Pilipinas. 
nan ya kultura ed Pilipinas. 

Ibabagan dia ed Pangasinan so nanlalapuan da ray masisibeg ya warriors ed parti na Northern Luzon. Si Andres Palaris tan si Princesa Urduja ed kabkabat ya sikara so masibeg ya manangi agel na luyag laban ed saray dayo o managsakop.

Antis nin sinmabi ray Kastila ed Pangasinan, wala lay sistiman panagsulat daray totoon Pangasinan. Sakey yan klasi na alibata. Balet duma ya daiset ed alibata na saray taga-Java na Indonesia san saray Tagalog.

Ginapuan labat so panag-usar na alpabeton Latin, nen sinmabi iray Kastila ed Pangasinan. Natan, alpabeton Latin la so uusarin na saray totoo ed Pangasinan.

Dakel ya produkto ya simbulo na Filipinas, nanlapo ed kultura na Pangasinan. Say Sayaw ed Tapew na Bangko, odino say panangan na inasin o bagoong; saraya nanlapo ed Pangasinan. Sayaw ed Aplaya, Siwasiw tan saray arom ni ra ya niduma-duma ran sayaw tan arti so kontribusyon na Pangasinan ed intiron bansa.  

Dakel so produkto na Pangasinan ya say nonot na saray arom et nanlalapud arom iran lugar. Amay kawayan ya tatawagen dan bahay kubo ya moderno natan et nanlapo tan tutuupen ed syudad na San Carlos. Aray angkakasikmat ya tuyo et manlalapo ed Sual tan San Fabian. Aramay panis ya buyboy ya kunwarin gagaween ed Baguio et say panlalapuan tan panggagawaan et siad baley na Sto. Tomas tan Alcala. Diad Pangasinan so nanlalapuan daray papular ya musiko tan orchestra- diad baley na Basista. Saray kai-kaing tan tiklis ya panangikargaan na mangga tan arom ni ran bamboo-based handicrafts et Pangasinan so manggagawa. 

Ikikinon met ya say sangakasamitan ya bangus et manlalapud syudad na Dagupan, ontan to met so masasamit ya mangga na San Carlos.  

Say untombok, say numero ed Pangasinan anggad samplura.



#Article 4: Vincent van Gogh (283 words)


Say inkianak to yan si Vincent van Gogh et nen Marso 30, 1853 dimad Groot Zundert diman ed Nederlands. Diya ed sayan lugar met la nanayam si Vincent anggad asabi to so taon ya labin-anem.

Nen asabi toy taon ya duwamplo nanayam si Vincent diman ed Inglatera. Diman met la nantrabaho diya ed sakey ya tatawagen ya schoolhouse. Balet maermen si Vincent ed sayan trabaho to ta melag so suweldo kanyan dinesisyunan toy ompawil ed Holland. Masuwerte met ta akaanap na trabaho to diya ed sakey ya bookstore. 

Sinmabi imay taon ya 1878. Baleg so pisasalamat tayon mahilig ed painting ta aya imay taon ya nanumpisa si Vincent ed panag-drowing.

Nen 1881 pinmawil si Vincent ya nanayam kaiba toray ateng to. Diya met la nan-umpisa si Vincent ya man-painting kasompal ton man-training ed uncle ton si Anton Mauve.

Baleg so impluwensiya nen Vincent ed modern art ya tatawagen. Nen saman ya panaon saray pintor baleg so respeto da ed matuwan kolor. Bilbilang no say kolor to yan rosas et ambalanga o say tuwan kolor to yay sunflower et doyaw dapat doyaw met so kolor to ed painting. Sananey balet so pananisia to ya si Vincent. Lapud ta henyon natawag, anggapoy pibabali to ed tuwan kolor. No anto imay kolor ya mangipaway na emosyon ya aanapen to iman so usaren to. Aliwan importante ed sikato so katuwaan ya pisikal. Say importante ed sikato et imay katuwaan ya naliliknay pusom.

No nanengneng yo labat so Starry, Starry Night, ombegas so bago yo. Aliwan omman so tuwan kolor na bitewen. Aliwan omman so tuwan korte'y tawen balet amay tuwan nalilikna nen Vincent aman so nanengneng yo ed sayan painting. 

Vicent van Gogh, sakey ya tuwan henyo.




#Article 5: William Shakespeare (295 words)


Sankasikatan ya writer ed buon mundo si William Shakespeare balet say bilay to so balbaleg met ya misteryo. Daiset labat so anta itayo ed nagin bilay to yan henyo. 

Inianak da ed Stratford-upon-Avon nen April 23, 1564. Nanengneng tayo ed rekord na simbaan na Holy Trinity Church ya abinyagan da yan ogaw nen April 26, 1564. Nan-aral ed sakey ya libren “grammar school.” Kasompal tonyan anggapo lay anta itayo no anto lay agawa ed bilay to. Say sinmublay ya public rekord to et nen naasawa to si Anne Hathaway nen November 28, 1582. Labinwalo to labat tan si Anne et duwamplo-tan-anemira to la nen nankasal ira.
 
Nen taon ya 1588 nanayam si William diman ed London. Akaanap na trabaho to bilang umaarte o aktor tan managsulat o playwright. Malinew ya baleg so talento to yan balon managsulat. Omman labat lay panag-ibeg da iramay masisiken lan managsulat ed sikato lalo la ya ay si Robert Greene. Intan met la nen nan-trabaho si William ed samay tatawagen ya Lord Chamberlain’s Men (King’s Men). Sikato so sanka-sikatan ya managsulat ed teatro anggan ta nagin sakey ed akanggawa na teatron Globe.
Diya to la insulat iramay sikat ton Romeo tan Juliet, Anthony tan Cleopatra, Julius Caesar, Macbeth, Hamlet, A Midsummer Night’s Dream tan The Merchant of Venice.

Anggapo la siguroy makatalo ed henyo to yan managsulat. Pigaran taon lay apalabas balet anggad natan nababasa tayo ni so insulat to. Anggad natan narerengel tayo ni iramay “To be or not to be,” “A rose by any other name would smell as sweet,” “Lend me your ears,” tan dakel niran arum ya balikas to.

Siyopa ed saramay managsulat natan so makatalo ed makapalaram ya henyo to iyay si William Shakespeare? Anggapo la siguro. Saksakey labat so William Shakespeare diya ed mundo.




#Article 6: Gloria (120 words)


Nagalang so Dios ed sankatageyan 

tan diad dalin kareenan ed saray totoon maong ya inpanlinawa. 

Idayew mi Ka. Itandoro mi Ka. 

Dakmomoan mi Ka. Igalang mi ka. 

Misalamat kamid Sika, lapud matalonan galang Mo.

O Dios a Katawan, mangatatawen ya Ari, Dios Aman makapanyarin amin.

O Jesucriston Katawan, bogbogtong ya Anak. 
O Dios a Katawan, Corderoy Dios, Anak na Ama, 

ya mamaandi kasalanany talba, kasian Mo kami.

Sika ya mamaandi kasalanany talba, kasian Mo kami. 

Sika ya mamaandi kasalanay talba, akom pa ray pikakasi mi.

Sika a manyorong ed kawanay Ama, kasian Mo kami. 

Ta Sikan bokor so masanto, Sikan bokor so Katawan, 

Sikan bokor so sankatageyan, O Jesucristo, 

a katekep Moy Espiritu Santo, ed galang na Dios Ama. 

Amen.




#Article 7: Panuntunan na Misa (1056 words)


RITO NA PANAGPARAAN
SAY ILOOB           (alagey)

(Kanta ed iloob)

P:  Diad ngaray Ama tan Anak tan Espiritu  Santo.
K:  Amen.
P:  Say gracia na Katawan tayon Hesucristo, tan say aro na Dios, tan say pikakasakey na Espiritu Santo so wala komun ed sikayon amin.
K:  Ontan met  ed sika.

P:  Agagik ira, pian niparaan tayoy inkasikatayo a manumpal na saray masantos a misterio, nunoten tayo ray kasalanan tayo.
(man-ulimek tan man-umameng)
A:  Mankonfesar ak ed Dios a makapanyarin amin, tan diad sikayon agagik ta nankasalanan ak ed nunot ko, salitak, gawak tan liwat ko. 
(patokey pagew)
Kanian mikasi ak ed Santa Marian lawas Virgen, amin day angeles tan sasantos tan diad sikayon agagik, ta pikasi yo ak ed Dios a Katawan tayo.

P:  Kasian itayo komuy Dios a makapanyarin amin, paandien To ray kasalanan tayo, tan iyakar To itayod maandon bilay.
K:  Amen.

KYRIE (Ikanta odino isalita)

P:  Katawan, mangasi Ka.
K:  Katawan, mangasi Ka.
P:  Kristo, mangasi Ka.
K:  Kristo, mangasi Ka.
P:  Katawan, mangasi Ka.
K:  Katawan, mangasi Ka.

GLORIA  (Ikanta odino isalita)

A:  Nagalang so Dios ed sankatageyan, tan diad dalin kareenan ed saray totoon maong ya inpanlinawa. Idayew mi Ka. Itandoro mi Ka. Dakmomoan mi Ka. Igalang mi Ka. Misalamat kamid Sika, lapud matalonan galang Mo. O Dios a Katawan, mangatatawen ya Ari, Dios Aman makapanyarin amin. O Hesukriston Katawan, bogbogtong ya Anak , O Dios a Katawan, Korderoy Dios, Anak na Ama, ya manamaandi kasalanay talba, kasian Mo kami. Sika ya manamaandi kasalanay talba, akom pa ray pikakasi mi. Sika a manyorong ed kawanay Ama, kasian Mo kami. Ta Sikan bokor so masanto, Sikan bokor so Katawan, Sikan bokor so sankatageyan, Hesucristo, a katekep Moy Espiritu Santo, ed galang na Dios Ama. Amen.

P:  Mikasi tayo….
K:  Amen.

LITURGIA NA SALITAY KATAWAN

UNONAN BABASAEN                    (yorong)
(panbasa ed Masanton Eskriptura)
L:  Saya so salitay Katawan.
K:  Salamat ed Dios.

KUMADWAN BABASAEN
(panbasa ed Masanton Eskriptura)
L:  Saya so salitay Katawan.
K:  Salamat ed Dios.

ALLELUYA (Ikanta odino isalita )       (alagey)

P:  Say Katawan so wala komun ed sikayo.
K: Ontan met ed Sika.
P:  Babasaen ya inaon ed masanton Ibanghilyo onung ed...
K:  Nagalang Ka Katawan. (+)
P: Saya so Ibanghilyo na Katawan.
K: Narayew Ka, Katawan a Hesukristo.

PALIWAWA(SERMON)     (yorong)

PANGIBELIAW NA PANANISIA

A:  Manisia ak ed Dios a makapanyarin amin, manamalsay tawen tan dalin. Manisia ak ed Hesukriston Anak Ton bogtong, a Katawan tayo. Tinmoo ed gaway Espiritu Santo tan inyanak nen Virgen Maria. Inpapairap nen Poncio Pilato, inpasak ed Krus, inatey tan inkotkot. Inmakseb ed saray inatey. Diad komatlon agueo inmolin binmilay. Tinmokotok ed taoen tan manyorong ed kawanay Ama. Onla dia lamet a mangokom ed saray mabilay tan inatey. Manisia ak ed Espiritu Santo. Sisiaen ko met so Santa Iglesia Katolika, say  pannanabangan day sasantos, say panamaandiy kasalanan, say kiolid bilay na laman, tan say bilay ya ag naandi. Amen.

LAPAG A PIKAKASI

LITURGIA NA EUCARISTIA

PANANGISAKLANG      (yorong)

P:  Nagalang Ka, Katawan…………. pian mgamaliw ed sikami a tinapay na bilay.
K:  Nagalang so Dios ed ando lan ando.
P:  Nagalang Ka, Katawan…. ….pian magmaliw  ya inumen ya onkanad kamarerua mi.
K:  Nagalang so Dios ed ando lan ando.

(Mandasal so pari tan manuras na lima to)

P:  Mikasi tayo, agagik, pian sayan bagat tayo et onkanan akoen na Dios Aman makapanyarin amin.
K:  Akoen komun na Katawan so bagat a manlapud saray limam a pangirayew tan pangigalang ed ngaran To, yo onkana met ed kaabigan tayo, tan kaabigan na lapag ya Iglesia To.

DASAL ED BAGAT              (alagey)
P:   … ……….nen Hesukriston Katawan tayo.
K:  Amen.

DASAL NA PISASALAMAT

P:  Say Katawan so wala komun ed sikayo.
K: Ontan met ed sika.
P:  Itangwa yo ray kapusoan yo.
K:  Intangwa mi la rad Katawan.
P:  Misalamat tayod Dios a Katawan tayo.
K:  Matunong so misalamat tan mangirayew  ed Sikato.
P:  Ama………………………..

PANANGITANDURO (ikanta odino isalita)
A:  Santo, Santo, Santon Katawan; Dios a makapanyarin amin. Napnoy tawen tan dalin na galang Mo. Hosana ed sankatageyan. Nagalang so onsabid ngaray Katawan. Hosana ed Sankatageyan. 
  (talimokor)
P:  Katawan a Hesukristo,…………..Gawa yo ya   a pakanunnunutan ed Siak.

P:  Ibeliaw tayo so misterio na pananisia:
A:  Inatey si Kristo 
      Inmolid bilay si Kristo 
      Onpawil dia si Kristo.
(odino)
      Lapud inpatey Mo, tinalo mi patey
      Lapud inkiolim, ilaloan mi onulid bilay
      Katawan a Hesus, onakseb Kan magalang.
(odino)
      No kanen mi yan tinapay tan oninum 
      kami ed sayan kupa, ibeliaw mi inpatey  
      Mo anggad onakseb Kan magalang.
(odino)
      Katawan, lapud Krus Mo tan inkiolim, 
      inlaban Mo kami. Sika so Manangilaban   
      na talba.
P:   …………..Lapud si Kristo, diad si Kristo, a katekep Toy Espiritu Santo, amin a galang tan dayew so niiter ed Sika makapanyarin Ama, Dios ed ando lan ando.
K:  Amen. (Ikanta o isalita)

RITO NA KOMUNION                      (alagey)

SAY DASAL NA KATAWAN TAYO

P:  Onung ed bilin tan bangat na Katawan  dasalen tayon sitatalek so “Ama Mi”

A:  Ama mi a wala ed tawen, nagalang so  ngaran Mo. Onsabid sikami panarian Mo, onorey linawam diad dalin a onung ed tawen. Say kanen min inagew-agew, iter mod sikamid agew aya. Tan pandien Mo ray utang mi, onung na panamaandi mi ed saray akautang ed sikami. Tan ag mo kami iter ya onabuloy ed tukso. Ilaban Mo kami ingen ed mauges. 
P:  Ilaban Mo kami Katawan ……………… .ed isabi na Manangilaban min Hesukristo.
K:  Ta kayarian Mo so panarian, pakapanyari    tan galang ed ando lan ando.

TANDAY KAREENAN
P:  Katawan a Hesukristo………………….. a diman Ka manayam ed ando lan ando.
K: Amen.
P:  Say kareenan na Katawan so walad sikayo   komun lawas.
K:  Ontan met ed sika.
P:  Maniiteran itayoy tanday kareenan.

PAMISAG NA TINAPAY

A:  Korderoy Dios ya manamaandi kasalanay  mundo, kasian Mo kami. Korderoy Dios ya manamaandi kasalanay mundo, kasian Mo kami. Korderoy Dios ya manamaandi kasalanay mundo, itdan Mo kami kareeenan.

KOMUNION  (talimokor)    
P:  Nia so Corderoy Dios ya manamaandi  kasalanay mundo, mapalar iray atawag ed pandem To.
K:  Katawan ag ak onkanan mangakod Sika,   balet diad sakey labat lan salitam onabig   ak.

DASAL KAYARI KOMUNION          (alagey)
P: Mikasi itayo…..
K:  Amen.

RITO NA PANGISAMPUT       (alagey)

P:  Say Katawan so wala komun ed sikayo.
K:  Ontan met ed sika.
P:  Bendicionan kayo komuy Dios a makapanyarin amin: Say Ama, tan say Anak  (+) tan say Espiritu Santo.
K:  Amen.
P:  Asumpal lay Misa, milay kareenan nen  Kristo.
K: Salamat ed Dios.

(Kantad pangisamput)




#Article 8: Rito na Panpuyok na Santa Lana ed say Mansasakit (1971 words)



Pari: Say grasya na Katawan tayon Jesukristo tan say aro na Dios tan say pikakasakey na Espirito Santo so wala ed sikayon amin.

Karaklan: Ontan met ed sika.


Sayan danum komon so mangipanunot na binyag tayo ed Cristo, ya lapud say inpatey tan say inkiolid bilay To, inlaban To itayo.

Odino,

Say Katawan so Managpastol tayo, tan Sikatoy mangantabay ed sikatayo ed ilog na mabilay ya danum.

Kakaarok ira, wadia tayon mantitipon ed ngaran na Katawan tayon Jesucristo ya wadiay kiwawala to ed kapegleyan tayo. Unong ed say Ibanghilyo, saray mansasakit so linma ed Sikato ya manpatambal; inararo To itayon maong kanian Sikatoy inatey para sikatayo. Onung ed si Santiago, ya Apostol, ingangan na Katawan so onya: “Wala ed sikayo so mansasakit? Manpatawag iray papari na Simbaan, tan sikaray papuyokan ed papari na lana lapud ngaran na Katawan; tan say pikakasi a  katekep toy  pananisia so mangilaban ed sarayan mansasakit, tan pabiskegen ira na Katawan; tan no sikaray walay kasalanan, naperdona irayan kasalanan.”  Manpikasi tayo sirin ed si N. ya agi tayon mansasakit pian say grasya tan biskeg nen Cristo so mangilaban tan mamabiskeg ed sikato.


Agagik ira, pian niparaan tayoy inkasikatayo ed sayan Masanton Panagpuyok na Lana, nunuten tayo ray kasalanan tayo.


A. Mankompisar ak ed Dios a makapanyarin amin, tan diad sikayon agagik, ta nankasalan ak ed nunot ko, salitak, gawak tan diad liwat ko. Kanian mikasi ak ed Santa Marian Birhen, amin daray angel tan sasanto tan diad sikayo ran agagik, ta pikasi yo ak ed Dios a Katawan tayo.

B. Katawan a Jesus, Sika so managtambal na mansasakit: Katawan, mangasika.
K. Katawan, mangasika.

Katawan a Jesus, piperdonaen Mo ray managkasalanan: Kristo, mangasika.
K. Kristo, mangasika.

Katawan a Jesus, inter Moy inkasika ed sikami pian tambalen tan itdan Mo kami biskeg: Katawan, mangasika.
K. Katawan, mangasika.

Kasian tayo komon na makapanyarin amin a Dios, perdonaen To itayo ed saray kasalanan tayo, tan awiten To itayo ed maandon bilay.


Say babasaen ya inaon ed Masanton Ibangahilyo onung ed Mateo (11:25-30)

Inkuanen Jesus ed satan, “Misalamat ak ed sika, Ama, Katawan na tawen tan dalin, ta inyamut mo ra yan bengatla ed saray makabat tan makatalus, tan impaamtam ed saray totoon mapaabeba singa saray ogogaw. On, Ama, agawa ya ta sikatoy nilabay mo.

Inter na Amak ed siak iray amin a bengatla, anggapoy mikabat ed Anak likud ed Ama; anggapoy mikabat ed Ama likud ed Anak tan saray labay a pangipakabatan na Anak.

Dago kayod siak, amin yon nakekesawan ed  panaawit yoy ambelat, ta pampainawaen ta kayo. Sakbat yoy pakok tan manaral kayod siak, ta mauyamo tan mapaabeba ak, et makapampainawa kayo. Ta mainomay so ipasakbat kod sikayo, tan anlemew so ipaawit kod sikayo.”

Odino, Lukas 7:18b-23



Agagik ira, lapud dasal tayon walay katekep toy  pananisia, manpikasi tayod Dios para say agi tayon si N.

Gala Katawan tan pabiskeg Mo si N., diad panamegley na sayan Santa Lana: Katawan, mangasika.
K: Katawan, mangasika.

Itdan Moy kawayangan ed amin na kakabusan: Katawan, mangasika. Ebat.

Itdan Moy kawayangan ed kasalanan tan amin a tukso: Katawan, mangasika.  Ebat.

Itdan Moy inawa ray irirap na amin a mansasakit (ya wadia natan): Katawan, mangasi ka. Ebat.

Iter Mod si N., so bilay tan biskeg na laman, ya sikatoy puyokan mi masanton larak ed ngaran Mo. Ebat.

Narayew Ka, O Dios, makapanyarin Ama. Imbakim so Anak Mo ya manayam ed kapegleyan mi tan mangawit na kilalaban mi.

K. Narayew Ka, O Dios ya mamapaabig ed sikami lapud Kriston.

Narayew Ka, O Dios, bogbogtong ya Anak. Nanpaabeba Ka pian akikasakey  Ka ed say inkatoo mi, tan tinambal Mo ray sakisakit mi. Ebat.

Narayew Ka, O Dios, Espiritu Santo, ya Manligliwa. Say mansiansian biskeg Mo so mangiiter na biskeg ed say kakapuyan na laman mi. Ebat. 

Dios na Pangasi, palemewen  Mo ray irirap mi tan tambayoen Moy kakapuyan nen N., ya aripen Mo, ya puyokan na Simbaan na sayan Masanton Lana. Kekerewen mi ya lapud Kriston Katawan mi.

K. Amen.

Mikasi tayo.

Dios na amin na Inawa,
Pinilim tan imbakim so Anak Mo ya manambal na mundo. 
Dengel Mo iyan pikakasi a katekep toy  pananisia mi:
Paakseb Mo pay pakayari na Espirito Santom, ya Managligliwa, ed sayan larak, a salanti, lanan manangiter na inawa a mablin langkap, tan bunga na dalin.

Bendision Mo pa yan larak + tan pasantosen Mo para usaren mi.

Pagmaliw Mon tambal na amin a siopaman a nalarakan; paabig Mo rad laman da, diad kamarerwa ra, tan diad espirito ra, tan ag Mo ra iyaabuloy ed amin ya kairapan.

Kekerewen mi ya diad panamegley nen Katawan min Jesucristo, ya Anak Mo, a manbibilay tan manaari a kaibam tan say Espiritu Santo, saksakey a Dios, ed ando lan ando.

K. Amen )


Mikasi tayo.


Ama ed tawen,
Lapud sayan masanton panpuyok na larak,
Iter Mod si N., so inawa ed say irirap to.
No sikato so natatakot, itdan Mo pa na sibeg na linawa,
No sikatoy nanairapan, itdan Mo na anos tan seseg,
No nakalan na ilalo, itdan Mo pa ed sikato so panampaya na masanton totoom.

Kekerewen mi ya lapud Kristo ya Katawan mi.

K: Amen.


Katawan min Jesukristo, ya Manangilaban mi,
Lapud grasya na Espirito Santom paabig mo yan kakapuyan nen N., ya aripen mo.

Paabig Mo so sakit to tan perdonam iray kasalanan to;
Ekal Mo ray kairapan na kanununtan tan laman to;
Diad panangasim, pasimbaloen Mo komon so biskeg na laman to, 
Pian nayarian ton sumpalen lamet iray kimey to,
Lapud Sika so Katawan ed ando lan ando.

K. Amen.


Katawan a Jesukristo,
Pinilim a mikasakey Ka ed inkatoo mi,
Pian nilaban Mon amin so totoo tan natambal Mo ray mansasakit.

Nengneng Mon mapangasi si N., ya aripen Mo,
Ya pinuyokan mi masanton lana ed ngaran Mo para say iyabig na laman
Tan kamarerwa to.

Ampayaen Mo na biskeg Mo,
Ligliwam diad panangiyagel Mo ed sikato, 
Tan iter Mod sikato so biskeg ya onlaban ed saray mauges
Lapud inter Mo lad sikato so kabyangan to ed say inpanirap Mo,
Tulongan Mon makalmo na ilalo ed irap,
Lapud Sika so Katawan ed ando lan ando.

K: Amen.


Dios a mapangasi, 
Nengneng Mon maabagey so aripen Mon kinmapoy onung ed intaken to.
Lapud sayan masanton panpuyok na masanton lana,
Sikatoy onkekerew na abig na laman tan kamarerwa.

Panom pa na pakayari na Espirito Santo.
Pasbiskeg Mo ed pananisia tan ilalo,
Pian sikatoy makapangiter na alimbawa na anos tan seseg, tan
Maliket ya mantasi ed say pakayari na panangarom.

Kekerewen mi ya lapud Kristo ya Katawan mi.

K: Amen.


Dios a Maabagey,
Say kakapuyan mi ya totoo so onkekerew diad biskeg Mo.

Manpipikasi kami ya lapud saray dunong na doktor tan nars,
Say langkap ya makapaabig so nagamuran nen N.

Say aripen Mo komon so makaawat na makapaabig ya linawam
Tan sikatoy mikasakey ed sikami  lalamet diad altar na dayew Mo.

Kekerewen mi ya diad panamegley nen Kristo ya Katawan tayo.

K. Amen.


Ama mi,
Pinuyokan mi na makapaabig a santa lana tan kareenan si N.

Ampayam, isirum tan isinop Mo ed maaron panangasim. 
Kekerewen mi ya lapud ngaran nen Jesus a Katawan.

K: Amen


Dios ya managtambal mi,
Ed sayan bekta na sakit, linma Ka ya manbendision ed si N.
Lapud grasyamIpawil Mo ed sikato so abig na laman tan biskeg,
Gawam pan sikato so sililiket ed espirito
Tan sipaparaan ya mangawat ed linawam.

Kekerewen mi pa ya lapud Kristo ya Katawan mi.

K: Amen.


Dasalen tayon sitatalek so dasal ya imbangat nen Katawan tayon Jesukristo:

Ama mi wala Kad tawen
Nagalang so ngaran Mo
Onsabid sikami panarian Mo
Onorey linawam diad dalin a onung ed tawen.

Say kanen min inagew-agew, iter Mod sikami ed agew aya.
Paandien Mo ray kasalanan mi,
Onung na panamaandi miy kasalanan daray
Akapankasalanan ed sikami;
Tan ag Mo kami iter ya onabuloy ed tukso,
Ilaban Mo kami ingen ed mauges.

A. Nia so Kordero na Dios
Manamaandi na kasalanan na mundo.
Gali kayo ed Sikato, sikayo ran maniirap tan nabebelatan, tan sikayo’y panpaninawaen To.

B. Nia so tinapay na bilay.
Tawayan tan nengneng yo ya say Katawan et maong.


Katawan, ag ak onkanan mangako ed Sika, balet diad sakey labat a salitam, onabig ak.


Laman nen Kristo.


Dala nen Kristo.


Mikasi tayo.

A. Dios a makapanyarin amin,
Lapud say inpanirap, inpatey tan inkiolid bilay nen Kristo ya Anak Mo, sinumpal Mo so kimey na kilalaban.

Sikami komun ya lapud sayan tanda na sakraminto,
So mangibelyaw na inpatey tan inkiolid bilay na Katawan,
Tan sikami so onsalindak lapud say grasya na kilalaban Mo.

Kekerewen mi ya lapud Kristo ya Katawan mi.

K: Amen.

B. Dios a makapanyarin amin,
Misalamat kami ed sayan legpet ya inter Mod sikami
Lapud sayan masanton langkap Mo.

Paakseb Moy Espirito ed sikami
Tan lapud say biskeg na sayan kanen a nanlapud tawen
Gawa Mo kamin mikasakey ed lingkur para Sika.

Kekerewen mi ya lapud Kristo a Katawan mi.

K: Amen. )

A. Say katawan so wala ed sikayo ya mangiyagel ed sikayo.
K: Amen.

Iwanwan kayo komuy Katawan tan itdan To kayo na biskeg.
K: Amen.

Bantayan tan awiten To kayo komon ed aro To,Tan bendisionan To kayo na kareenan To.
K: Amen.

Bendisionan kayo komuy Dios, say Ama tan say Anak + tan say Espiritu Santo.
K: Amen.

B. Bendisionan kayo komuy Dios Ama.
K: Amen.

Paabigen kayo komuy Dios Anak.
K: Amen.

Paliwawaen kayo komuy Dios Espirito Santo.
K: Amen.

C. Say bendision na Dios a makapanyarin amin, 
Say Ama, say Anak + tan say Espirito Santo, so walad sikayo tan manayam ed sikayo natan tan diad ando lan ando.
K: Amen.




#Article 9: Galiken (1029 words)


Say galiken odino aligando, kakansionen diad Inkianak na Katawan. 

Masantos tan mablin oras 
So inter na Dyus laoas 
Ombangon itin misalamat 
Ombangon itin misalamat 
Tan inanak la'y Dyus anak 
Tan inanak la'y Dyus anak 

Ombangon itin onliing 
Agagi mi'ran ami-amin 
Ta inanak la nen Marian Birhin 
Ta inanak la nen Marian Birhin 
So ari'd taoen tan dalin 
So ari'd taoen tan dalin 

(Ebat ed Galikin) 

Galikin Kapastorisan 
Gali kayon 
Gali kayon manangigalang 
Ed ari ra'y 
Ed ari ra'y kataoaenan 
A dia'd Belen so nianakan 
A dia'd Belen so nianakan 
(Ebat ed Biteoen) 

Biteoen kan pinmanengneng 
Diman ed 
Diman ed letaka'y agew 
Sikato 'ma'y 
Sikato 'ma'y tumtumbuken 
Na talo'ran ararin kuanen 
Na talo'ran ararin kuanen 

Ta nen baleg la’y lokun to 
Nen Marian ma-Divino 
Linma ya dinalaw to 
Linma ya dinalaw to 
Si Isabel a kapinsan to 
Si Isabel a kapinsan to 

Sakey ya anghil so dinmago 
San Gabriel so ngaran to 
Bang say kuan ton angibano 
Bang say kuan ton angibano 
Ave Marian ma-Divino 
Ave Marian ma-Divino 

Galikin (4x) 

Nen usto lan siam bulan 
So lokun nen Marian malalang 
Pinakna na Kataoan 
Pinakna na Kataoan 
A say mundo’y nalioaoaoan 
A say mundo’y nalioaoaoan 

Bang balet so naisipan 
Nen arin Herodes ya kuan 
Nanpabando’d nanarian 
Nanpabando’d nanarian 
Ed sakop ton panuuleyan 
Ed sakop ton panuuleyan 

Et nadngel dayan intaoag 
Di San Joseph tan Marian mapalar 
Pinmaoil la’ran maganat 
Pinmaoil la’ran maganat 
Ed Nazareth baley dan gendat 
Ed Nazareth baley dan gendat 

Ta nila ran amin lanti 
So kakanayon dan dili 
Et andi lambengat la’y mangasi 
Et andi lambengat la’y mangasi 
Ya mamasegep no nayari 
Ya mamasegep no nayari 

Say oalna’y too nen saman 
Laut la’d saray mamayaman 
Kaingit o kagola da’ra’y 
Kaingit o kagola da’ra’y 
Kakanayon dan masegsegang 
Kakanayon dan masegsegang 

Dia’d labin alay betel 
Panaon la’y malinaew 
Si San Joseph oala’y anengneng 
Si San Joseph oala’y anengneng 
A kamalir a dirindingen 
A kamalir a dirindingen 

Esposa kuan ton sinmingger 
Diman ita la ondaoes 
Ed kamalir ta oala’y atep 
Ed kamalir ta oala’y atep 
Itepel la’y betel a baleg 
Itepel la’y betel a baleg 

Diman so pinonta ra 
Si San Joseph tan si Maria 
Oala’y atotong na baka 
Oala’y atotong na baka 
Ya amarokolan to la 
Ya amarokolan to la 

Dia’d pegley na labin mas 
Ya mareen la’ra’y lapag 
Kapagdaka ton inianak 
Kapagdaka ton inianak 
So masurin Dyus Anak 
So masurin Dyus Anak 

Osang, dika’y amarokolan 
Ed Mesias ya malalang 
Masiado’y betel ed saman 
Masiado’y betel ed saman 
Ya nilikna na Kataoan 
Ya nilikna na Kataoan 

Masiado’y karumsisan 
Na kamalir a nananakan 
Salambengat kaabigan 
Salambengat kaabigan 
Ta anghilis so amayamay 
Ta anghilis so amayamay 

Anghilis tan Serafinis 
Ya pari saray pastoris 
Oadman iran arasdasig 
Oadman iran arasdasig 
Ed marumsis a kamalir 
Ed marumsis a kamalir 

Bangnen oalo’ra’y agew to 
Impangalsiman to’y anak to 
Et bang say impangingaran to 
Et bang say impangingaran to 
Manuel Salvador del Mundo 
Manuel Salvador del Mundo 

Anem agew so binilang 
Sikato la’y tinandaan 
Et talo’ran ari’y dinmalaw 
Et talo’ran ari’y dinmalaw 
Ya rigalo so isaklang 
Ya rigalo so isaklang 

Sarama’y ararin talo 
Nagsi-aoit ira’y rigalo 
Mira, balitok tan balsamo 
Mira, balitok tan balsamo 
Ya pampuyok da’d Sali’y Niño 
Ya pampuyok da’d Sali’y Niño 

Bang say aoit nen San Melchor 
Sama’y masurin balitok 
Ya intalaga ton innonot 
Ya intalaga ton innonot 
Ed Marian masantos 
Ed Marian masantos 

Et bang sa aoit nen San Gaspar 
Sama’y mira lambengat 
Irigalo to’d Mesias 
Irigalo to’d Mesias 
Ya oadman a kapanianak 
Ya oadman a kapanianak 

Bang say aoit nen San Baltazar 
Sama’y balsamo lambengat 
Ninonot ton ibagat 
Ninonot ton ibagat 
Ed sankablian a Mesias 
Ed sankablian a Mesias 

Si Herodes anengneng to ‘ra 
So sarama’y ararin talo’ra 
Say kuan ton nansalita 
Say kuan ton nansalita 
Seseñoris onsamar ki pa 
Seseñoris onsamar ki pa 

Ta no kablian yon talo 
Mapatnag ta arari kayo 
Tabi pa ed kablian yo 
Tabi pa ed kablian yo 
No iner so laen yo 
No iner so laen yo 

Ebat da’y talo’ran arari 
Si Jesus so dalaoen mi 
Ta inanak la kono lanti 
Ta inanak la kono lanti 
So ari’y ganagana’y ari 
So ari’y ganagana’y ari 

Arin Herodes mannonot ka 
Ta ondalaw itin magano 
Ta nianak la kono lanti 
Ta nianak la kono lanti 
Onangob iti’d sali to 
Onangob iti’d sali to 

Inkua’y Herodes ed sikara 
Natan ag ak makapila 
Ta oala’y mapilit kon gaoa 
Ta oala’y mapilit kon gaoa 
Kanian natan onona kila 
Kanian natan onona kila 

No sata’y kuan yon ari 
Ya anak a maung a bii 
Inkapoli to met lagi 
Inkapoli to met lagi 
A taoir to’d laki to tan bai 
A taoir to’d laki to tan bai 

Ta bang pano ompaoil kayo la 
Say kuan ko ta onsamar kayo dia 
Ta siak balet so onla 
Ta siak balet so onla 
Ta inanak la kasin tua 
Ta inanak la kasin tua 

Dia’d satan iman mas la’ra’ 
So sarama’y ararin talo’ra 
Et bang say tinumbok da 
Et bang say tinumbok da 
Sama’y sindag na lioaoa 
Sama’y sindag na lioaoa 

Ed bang nen onsabi ‘ra 
Ed kaoalaa’y Birhin Maria 
Tampol angigalang ira 
Tampol angigalang ira 
Sali’y Niño’y inangoban da 
Sali’y Niño’y inangoban da 

Say komaduan inggalang da 
Si San Joseph tan si Maria 
Agay kala Maria kuan da 
Agay kala Maria kuan da 
Ta inianak mo’y manamalsa 
Ta inianak mo’y manamalsa 

Nen ayari la’ran angigalang 
So sarama’y ararin kinuan 
Labay da mas la’y ompikal 
Labay da mas la’y ompikal 
Ya ompaoil la’ra’d nanlapuan 
Ya ompaoil la’ra’d nanlapuan 

Taynan mi kila Kataoan 
Ag mo kami lilingoanan 
Say dayew mo’d sankamundoan 
Say dayew mo’d sankamundoan 
Sikato’y itarok mi natan 
Sikato’y itarok mi natan 

Nen manaakar la’ra 
So sarama’y ararin talo’ra 
Getma ya samaren da 
Getma ya samaren da 
Si Herodes ya maruksa 
Si Herodes ya maruksa 

Sakey ya anghil a manuna 
So pinmayaoar ed sikara 
Say kuan to ompaoil kila 
Say kuan to ompaoil kila 
Ag yo sasamare’y Herodes a maruksa 
Ag yo sasamare’y Herodes a maruksa 

Say ayari laoari’d nonot da 
Si Herodes so samaren da 
Anghil balet so angibaga 
Anghil balet so angibaga 
Ya aleg ya onsamar ira 
Ya aleg ya onsamar ira 

Dia’d saman a pantatalaran 
Nen arin Herodes a duksaan 
Pasnuk to’y sankabalgan 
Pasnuk to’y sankabalgan 
Basallos to ‘ra’y ginanggan 
Basallos to ‘ra’y ginanggan




#Article 10: Lingayen (222 words)


Say Lingayen sakey ya unaan ya klase ya siyudad ed luyag na Pangasinan, Filipinas.  Sakey kapital ya siyudad na Pangasinan. Onong ed 2015 sensus, walay populasyon to ya 103,278  ya too diad 16,467 ya pamilya (2000) census.

Asensado so siyudad na Lingayen. Dakel so bangko, eskwelaan san ospital. Saray ospital ya sankakabatan a ospital dia so Urduja General Hospital,  tan wala met lang Community Hospital ed sayan baley

Say siyudad na Lingayen et kabat ed agawan Word War II. Kabat met lapud diyad Lingayen inyanank si President Fidel V. Ramos.

Kabat met so Lingayen ed Pista'y Dayat ed English word Sea Festival.  Sayan pista et gagawaen da lapud pisasalamat da et dayat ed saray naiiter to ed totoo. Wala met so Bangka Parada ya nagagawa ikdan da ya mararakep ya dikorasyon so amayamay ya baloto. iraraman ya baloto et nanlapu ed amin ya baranggay na Lingayen.. lapud satan ya parada datdakel so totoo ya maliket lapud masanting ed kamataan da.

Diad bulan na May datdakel so nagagawan okasyon singa saray Limgas na Pangasinan, drum  lyre competition, trade  tourism fair, dancesport/orchiestra contest, concerts, variety shows, youth/family camps, sportfest and sandscaping compet.

Kabat so Lingayen ed Bagoong diya da naalmo so pinakamasamit ya bagoong lapud saya datdakel so saray torista ya ombibisita ed sayan probinsya.

Say Siyudad na Lingayen et walay 32 ya barangay.

	




#Article 11: Aguilar (100 words)


Say Aguilar et sakey ya baley ed luyag na Pangasinan. Unong ed 2000 census, walay populasyon to iyan baley a 33,213 diad 6,131 ya pamilya. Say baley na Aguilar et ginmapo nen Hulyo 16, 1805 ya insue-an nen Gobernador Heneral Rafael Maria de Aguilar a nanlapuan na ngaran ya Aguilar. Balet say ibabaga na totoo ed Aguilar nen saman, say nanlapuan na sayan ngaran et samay agila(eagle) ya untitikyab kada labi diyad interon baley na Aguilar insan undapo ed alar(hence) no natsawan la, kanyan pinanlaok day agila tan alar pano nabuo so ngaray AGUILAR.

Walay 16 ya barangay ed Aguilar.

	




#Article 12: Bayambang (261 words)


Say Bayambang et unaan ya klase baley ed luyag na Pangasinan, Filipinas.   
Onong ed 2010 Census, say papulasyon to et 111,521 totoo. Say kabaleg ton sukat et 143.94 sq. km. Sikato et walad kumatlo  distrito. Say zip code to et 2423. Say munisipalidad ya Bautista, Alcala, Sto. Tomas tan Rosales ay parte ya datin Bayambang. Say Salitan Bayambang ay Enagaran da dyad tanaman ya Balangbang. Gaganapin day pistay baley da manlapod Abril 5 ya anggad 10 wala met dyay gaganapen dan festival kada ununan simbay Abril ya tatawagin dan  Malangsi Fishtival. Wala met so produkto dan yellow corn, onion, fish buro, rice crackers, marakep met ya bisitain so  St. Vincent Ferrer Parish (1614) tan Mangabul Lake dyad Bayambang.

Say baley na bayambang natan ya  2017 et eselebra so 403rd Pistay Baley ya pinunaan ya balon mayor ya si Dr. Caesar T. Quiambao.
Man umpisa so pistay baley ya Balon Bayambang jad Abril uno anggad Abril otso.
Naimatunan ed ika 403rd ya pistay baley so kabkabat ya kalutan ed dalan.

Balibalin bisitaen jad Balon Bayambang so marapdakep ta makukkulay ya Mural Painting jad dike ya manlapud Zone 2 anggad Zone 4 ya abay ya Agno River. Say Mural Painting et inpinta ya saray kabataan tan mamaestro ya nanlapud nanduduman eskwelaan ed Bayambang. 
Say Bayambang et nala tod Guinness World Record so Longest Barbecue Grill ya waloran kilometro so dukey nen Abril kwatro taon 2014.
Agawa so ununaang Christmas Animated Display ed intiron Pangasinan, ya ginawa ed Public Plaza ya Balon Bayambang jad inbeneg ya taon 2016.
Say Bayambang et kabat jad  produkto dan Buro.

	




#Article 13: Kaonoran ya Bilin: Tongtong a Tugtuwan Agawa (529 words)


KAONORAN YA BILIN: TONGTONG A TUGTUWAN AGAWA
nen Maria Magsano

Nandorongo ran mangoto sa sanina tan sanbabai a di Maria tan Cornelia tan saray aapo na onor ya ngaran. Ven so sankamelagan ed saray apo to tan sikato met so napapalabiay aro. Walad abay ton sipor kapag no mangan ira, kanian kanawnawa toy manguray, manestilo tan manlampay no maminsan ed panangan. Kapag no onla met ya onorong ed ngarem, mapanaynay ay agto ni ombuat ya ondago ya anggad itdan nen bai toy sakey a centimes ya isaliw toy kanen. Diad labi no kasakbayay idokol to, si bai to met so mangipanunot ed pandasal to no bilang ta alipatan to yan gawa to. Diad kautlay labi no isisipen nen bai ya ompan nakalay ules, bangonan ton ulesan. No si ugaw et sinmabi pakasisirit to anggapoy bangonen ton arum noag si bai to.

Diad peles dan mangakan, sayay Maria ya anak, lapud anggapoy arum ya pandaleman to ray bengatlan irirap odino erermen tod bilay aya noag si inaton kaibiba ton nanlapud inlesay bilay to, agto apokpokan so inpanbaga to ray kaonoran iran noticias ya sinmabid layag to tan puron nipaakar ed sikaton dili. Agaylay makapasinagem ed agto impakanunot ya si maaro tan malagak ton ina et walay sakit tod puso tan diad saraman ya agew, mabetbet so isigi betbet na paruk na asalita lan puso to. Say destino anti no sikatolay aasabi, dakel ya baraan ya onsabi, dakel ya lingong nagawa ya agnaamamtaan no say palar lay ontawag.

Ameneng ya agano si anak, insane inebatan toy inato: “On, ina, agkora bosolen ni irapey linawa, balet agdaak napiluk ed agonkatunongan. Ipatron ko rad Dios a katawan, balet ikanak met so tudio ya inter tod siak a mamakal ed saratan ya kaisipan dan agmatunong. No akowen yon amii panamairap na sakey a maruksa inta walad sikayoy sekder tan pakayarri ya mamaat, maong la inay agyoak inanak t apian nabawasay bilang na aripen ed sayan bansa. Paolian yoak lambengat inan onebat ed papel tan pluma ta sikarra raya so ayurran inter na Dios ed siak a pangiagel kod inkasiak a dili tan say kaparak ya too. Alanang lay kiknaan kod sarayan amin, ina, kanian agki lambengat mapaga ta agko ra paningongotan t apian agda deraley laman tan nunot ko.”

Balibali so impangogto ran sanina tan sanbabai ya singa anggapoy onsabin bigla ya mangerep na arowan tan likeliket da.

No panoy biskeg na kirmat tan karol ya mangatot ed sakey a kiew, ontan met so impamakbak na mauges a dagem a kuan ti ngola ed si ina nen apaleenay masudsulok a kapalduay horas ed kaonuran ya inpanbilin to. Sikatoy atumba ed dilin silir to tan say kaonoran a balikas to, “Dios ko, ilaban moak.” Agla akasalita ya anggad inkoyos na bilay to ed komalabintalon agew ya indokol to ed agew na Miercoles fecha 19 ed Enero ed horas n alas 9:45 ed kabuasan. Say kaonoran ton bilin so lawas agamiley anak ton ataynanan to, tan amin ya kimey to ed bilay aya ya laut lad lingkor ed baley tan kaparan too so lawaas ibagat tod mablin ngaran na mapaaro tan malagak ton ina ya nibokor a natawag toy kien ton dili ya nanlapud inkaugaw to.




#Article 14: Vida (1825 words)


nen Maria Magsano

Say baley na Lingayen napnek na liga tan sayaksak nen kuay agew ya onbalatabat ed sakey ya kabuasan ed bolay Enero, visperas na fiestay baley. Sayan agew ed poloy Filipinas, onung na abangonan ya kagagawa a nanlapud saray inmonan ateng tayo, nayarian tin ipangta so kaabigan tin manangkaili, balet ta ugalin ipasen day arum ya pasirayew labat ed kaparan too ya aliwan peteg ya tanday kabaleg na linawa tan puson mamarawes ed siopa Kaman ya nibalon mifiesta. No say sakey ya ag kadalaan et panduaruaan toyan ugali, paakar yod sakey a fiesta y baley may barrio t apian nanengneng tan naimatonan to so panangkaili rad sikato ya no nayari ngalngali ra seksekey bitoka ya angad kolokolong to. Arum ed saray bibirbiren ya atagey ya aral ya kaagian tayo ipapasen day a sayan ujgali tin nailuaman so sakey ed saray sengeg na kapobrean tan irap ed sayan bansa. Napatua may andi yan kuan a, anganko napalabas ni nilasus ya taon insane naekal yad awaray awir tin kagagawa ed saray inmonan lapuan tiran at-ateng.

Diad Libsong, uman asinger ed baley na Lingayen diad utel na kompog day caniogan ya anggapoy paga ran natumba ed anggan anton biskeg na dagem, walan a katalindeg ed silong na bolobolong ya mapanaspas no onsibok so dagem na amiyan ya manlapud dayat na Lingayen so sakey ya abong a baleg, abeba, maalindaway, malinis tan nengneng toy nanpanaon la ed kabayag, tan sikatoy pinagkaariray amin ya abong ed saman ya simpok. Walan manaayam ed mapayapan loob to so sakey a marikit ya limgas to ag makabuek ya singa sakey ya bilay ed saray estorias ya nababasa, no ag diad kasimpitay makaroyroyon kaabigan to. Diad antikey ya salita, saray kakaaro to, Vida so pantatawag dad sikato, ngaran ya pinili laki tod ina ya say talos to so sikato naani “bilay” na pulin sengueg to.

Sat dalem tonian abong so kapegleyay walan arlong to. Walay pigaran yorongan ton narra ya singa ra balon naynay ed kapoponosanan dan inagew-agew na lupot ya binasaay petroleo, walay sakey ya baleg a nengnengay horas ya akapeket ed dingding tan diad leksab to so sakey ya piano a nanlapud Alemania. Sikatoyan piano ya andi inkera tan diad dilin abay to so angeselan na ina nen Vida ed panganko toy imparongtal ya aro na sakey a walay betang a sondalo nen Revolucion. Saksakey ya anak nen Capitan Don Lorenzo Solis tan Capitana Dona Josefa Sangalang, saray laki tan bai na bilay na sayan tongtong. Sikatoya so antikey ya awaran tonian abong ya nianakan nen Vida.

Ompawil iti natan lamet ed samay fiestay baley. Marakep tan masaya ya tua so impamalabas da, saray sankaili amawil irad kabalbaleyan day a napno ray ambabangil ya natongtong da. Walay sakey ed saraya balet so ag ni pinmawil tan agto labay no nayari so miolup ed saray kakaaro to ed anggan iner ya laen da. Ugaw-ugawen met nin balon-laki, noble tan mabinta so indengan to, ankabli ray ugagep tod bilay tan say sankatagian ya pilalek to so say pakasabi tod maliket tan mareen ya panamaley. Sakey a enginiero tan nianak ed baley na Alaminos, “ciudad ed dapit sagur na Lugar Pangasinan ya kuanen Presidente Quezon nen aminsan ya nakar to yan pasen.

Say agew ya pikasakey tod si Vida so namasingger la, tan diad saya, mapanaynay ya onsabid kalakal tan linawa to so kaganoan to la komon nian kanunotan ta pian wala lan makatempey na saray erermen tan gonigoy kabokoran. Sayagew, singa panaon so aliling dad sikato. Sinambaan to so pamaliket tan pi-ando lawas na panangaro to ed si Vida.

Samay reloj ed dingding n alas cinco ed ngarem nen natalineng nen Vida so tanol na sapatos ya ombabalitang ed takayan tan sinmalat so toktok ed kapot na wangalan. Ang gapoy onkitakitaw diad pigaran segundos. Kabekta nangel ya sinmoblay so ngayengey napakaskasin voces ya itatareren toy tambayo, “Maria Clara.” Say toktok so tinmobat, tan nankalkalna ya inlokas nen Vida so puerta. Siopa kasi so wadman? Akin kasi et puso toy atalagnaw tan paruk toy ngalngalin pekdaken toy pagew to! Akin kasi ray aping to et binmalanga tan saray amta to so malikeliket, saray bibil toy napnoy agnibalikas ya pakelaw tan gayaga? Siopay ag manisia ya say mangaro tan inaro et sikatoy sankabalgan ya liket diad bilay. Bukot na ambagel anganko so onsungpa pa lagi ed sayan pananisia.

Inderew toy lima to nen Vida ed si Mario ya tanday liket tod inpakapannengneng da. Sininkat tan minesmes nen sakey ed sanduan limato, insan to inkalkalnan inasingger ed bibil tora t apian niter to may quan day a pinagkatanday panangaron ipaparok na puso. Ag iran dua akasel ya tampol; say puso ran napnoy liket tan anggapoy lugar na anton salita. Say mata ra balet so nanabet; tan diad inpakapanabet da, say puso ray nantalusan tan akapansalita ed salitan bukor na saray duaran manaarowan so makaamta. Nankalkalna ran amaarap ed abay ton may piano tan say karakpay panaon so sikaran bokbukor so akankien ed sman ya igsa.

Inalis tod arap na mata to ya agano nen leleg ton manaalagar na ebat nen Vida, balet nen pawilen ton lingisen. Nikelawan nen walan anengneng to ta samay mabilay a talintao ya maligliga, bigla nagmaliw ya singa “Madre Dolorosa” ya mata toy asebseban ya tampol na layap ya mandarlang ya gayagad kamareua to. Sininkat to ray lima nen Vida, binenbenan to ran mapeget ed dalem na lima ton dili tan kekerewen ton pikakasi ya sikato komoy perdonaen to no kasalanan to kasi may inpambaga toy petepeteg ya liliknaen to.

Lalon pinmalaloy pansibsibek nen Vida, tan lapud ag to ra naokpos so lima to ran nipangaw ed saray lima nen inaro ton Mario, agto naponasay lua to ran aamesen day sanduan aping to. Nen agla makanonoy liknaan ton nalalames na mapalalon gonigoy loob to, alopbob ed dilin panytodyodrongan to, say mata to ray kinmopit, pagew toy manbanlayon ya singa binel day daloyon ed makibual ya dayat.

Inmalagey si Mario tan say sanduan taklay toy inlakap tod duan takeb nen Vida, pinonasan to ray lua to, tan sinarel to ya anggad inkaimasmasan to, tan inpakalikna to ya s ay oloto et walan inmobong ya singa manok ed paggew nen inaroto. Inangoban ta ray gamet nen Vida ya sinansakey, balet agto nanpakpelan ya sinali a inangobad bibil tora ta anggaman amtato ya say angob ya inalad limot et makapalikliket met no mamnisan, balet ta diad sakey a makalakal tan mabintan bii anggapoy kana to no ag sakey lambengat ya gawan makabos tan mauges ya inanamotan. Bang say ginawato laingen so say maoyamon pangokoyong to dia ed mangasamit iran balikas, tan pikakasi ya sikato la komoy onsalita.

Linmimatay Vida tan tampol ya inmikban ed samay duaran taklay ya aliling day mangiaagel ed kaatapan to. Sinakoban toy lupa to na sanduan limato tan nannunnunot ya agano. Pinaulianan nen Mario, tan banbantayan to lambengat ya andi mogmon inbaga to ya anggad impanbalikas nen Vida na pigaran apoltot ya salita ed pangekerew toy pangitepel nen Mario ed sikato ed walan apatnag toran kakapoyan to. Kayari ton nansalita, iniorong to, inosdong toray matato, tan alay pakaskasi tan makatenieg na liknaan ya awawey to.

Nen kapanemet toy panolito ton naplag ed tabla, si Mario pinmawil ed yorongan to tan tinepettan toy onia, “Vida, por Dios, antoy sinmabid sika ya akin et siak so inpanimaton mo nian gonigon ya agko natalusan, tan siak so inpagmaliw ton sankaermenan ya too natan? Ipangasim komon ya isalaysay ed siak no wala bilang so akasengeg ya mamilit ed sika ed pagbabawim na sipasipan morad siak. Ag oniarin isiblet mod siak yan kasangpotan ya kerew ko.”

Agton siansia ni makasel nen Vida tan ngalngalni agto inengneng iray mata to ed si Mario ya inaro to. Siopay makapangibaga ya diad maligligaan inpakapannengneng da, impakagamgam day pirawat dan makapantuyaw tan diad liket dan agnasabsabaan ed magano lan pakarapat day gegemtan dan magmaliw ya saksakey ira ed puso tan kamarerua, et onmay asabiran kipapasen? Agay lan tuay inkalamang na panaon! Tan makapasigsinagem ya karuksaan to no maminsan! Bulaklak na gayaga, no sikay nitaktakatak ed pasen ya dalanen, itan met lan ontombok ya ontobo so sabit na ermen ya manorok na kasalian ni no kuan mi lan ompawil. Balet kaaron bomabasa, agmo lilingwanan net balet ta diad kayari siplog na baleg ya dagen, ontombok so mareereen ya panaon, tan diad beneg na makapal ya lurem wadmay managaag ya agew.

Ngalngalin agla nisongdo nen Mario so onman ya kipapasen dan dua. Sinmabid sikato so panayakop ton lakapen iman ya magapil tan napnoy ermen ya talintao, tan yangob tod lupan names na lua tan maimpis iran bibil to, balet ta tampol met ya anonotan to ya sarayan gawa marapit malaverden kabibilaay; tan diad awaray peteg ya ugali Filipino, agmakana tan sungpan tuloy ed ugali mabintan awey tan pitotoo. Diad karaklan, say angoban ya nagawad saray duaran maarowan ya agni kinasal so sakey ay binayes ya ugali lambengat ed saray bansa ed biek taew.

Si Mario tipoy lakin mareen, malabid kagagawan abangonay daiset, aliwan maagap ya linawa ya singa saray arum ya lalaki. Ag maliket ed saray kagagalaw tan kakikiwi ray bibiid arum ya nacion, mapeget so panangaro to ed abangonan iran ugali dilin kabansaan to. Diad bii labay to lawas so yanon panangawes, pitotoo, kagagallaw tan kakaawey, kagula to ray konkonwaarin [KULANG PA ITO]

Singa atenieg iray likknaan nen Mario, balet ta lapud pilit ton makapikabat na satan a toon inaro nen Vida, indeen ton tampol tan ag inmesel.

Lapud say isip nen Mario so anggapo ni akaonan angiteran toy puso to no agto book, singa sinmabi duarua to. Singa to nengnengnengen natan ya si inaro to so walalan akaimeng nen saman ed taklay na sakey a laki, tan sa may bibil ya agto atrivien ya diwiten so inangoban lan aminpigapiga na bibil na sakey a manangaro. Say mansasbon pirawat ed sikato ya tekmelan to komon itan ya laki, saray lima to inelet to ran inpanmesmesan. Kabekta apapa toy petang na liknaan ton dili tan inkuan ton nantepet ed Vida, “Siopa tan ya laki so inarom nen saman? Ipangasim pan isalaysay ed siak ya amin so nipaakar ed sikato.”

Si Mario tampol ya alimbos na liknaan ya agto nabenbenan. Alingwana to lay dilin inkasikato tan say dilin kasimpitay awey tan pitotoo to, inmalagey tan pinonggos toy Vida na dili rran taklay to, inangoban tod bibil ya ago to la nananganganan tan sikato met so onaonan inpakagawato, tan inolitolit ton inbagad sikato so saray priawat ton abayag lan panaon ya ipaamta ed sikato.

Nen asabin apalabas so taloran samba, Vida tan si Mario nankasal irad simbaan ya walaran akaimatoy kakaaro kakanayon tan kagkabat na familia ran dua. Samay abong ya nianakan nen Vida nagmaliwan toy nanaabetan day amin ya bibirbiren ya buleg na Lingayen tan Alaminos tan kangaranan dan ami insulat ed Society page na Tribune.

Kayari bansal, samay “confesion” nen Vida so aminpinsan ya alingwanan dan dua, tan say walad nunod a lambengat so say inpakagamor day pirawrawat dan nasabi ya andi arum no agsa lanti panbilay dad kareenan tan gayaga.




#Article 15: Aseleng na Inawa (436 words)


ASELENG NA INAWA
nen Eufemia Villamil

Asabi so wedding anniversary di sanasawan Bernardo tan si Melba ed inpakarapat day samploy taon ya maong dan olupan. Diad bayag dalan sanasawa ya manaamong, anggapoy bengatlan siblangan da no ag ingen manaari lawas so kaliketan ed loub na maawang dan ayaman. Si Bernardo ya abangonan to’d bilay to so maong ya arowan tan maong a pantalusan, nanengneng so ontan lan panamabli to ed kapisag na puso to tan ontan met ed saray anemiran anak da.

Diad saman a mablin agew walaran dinmagup so atatagey ya oked na totoo laut lad saray maaro tan malugor ton ateng nen Bernardo tan ontan met na saray agi tan kakanayon to.

Alimbos iray liket so totoo ed saman a labi. ANdi lay ginawa ra say nansayaw, nanpalek, naniinuman na alak tan angan. Baleg ya tanol so agawa ed dalem tan paway na marakep dan ayaman. Diad paway na kosina balet, nanengneng so ag manondan kimey tan oras na ikakana ran baso, plato, kutsara, tenedor tan arom nira. Si Bernardo ya maimano lawas ed saray totoo, adatngan ton anengneng so sanina ya dingan met lay yakar dala. Saraya nengneng day nababaingan tan atawag so imano nen Bernardo lapud nalikas ton singa mamapasnok si asawa to ed saraya.

Lapud niduman ingal so nangel ed kawalaan day sankaili, kanian atawag so imano ray sanasawa. Tampol dinmago ra ed simpok day sankaili ya atiptipon.

Labi lan maong nen nasungpal so saman ya ayayam. Saray totoo kinalkalnaan da met lay nanpatanir ed satay sanasawa. Ag nibalikas so kaliketan ya alikna na baling sakey ed saray dinmagup.

Saray sanasawa, saray anak da tan saray igaganggan dara baleg met met so inkabanalan da. Asakbay iran nalaan na inpakaugip. Andi kita-kitaw ed abong kayari na inpanliliket da.

Lapud mapalaloy nangis nen Melba, kanian agto agawaan lay onebat ed si asawa ton singa oolamen so laman to ed kabaleg na pasnok to.

Lapud manponiti tan maingal si Bernardo kanian narengel met si Melba ya maingal.

Si Bernardo ya naksawan ed gaway pasnok to, sansansakey so balikas to.

Diad biek tonian agawa, si Melba alikna to so niduman liknaan nen asawa to. Nanlapu lad saman, naaralan ton arowen si inato, tan lapud wala man a kinugip nen Bernardo kanian anonutan tomay akulaw ya anengneng ton nanpasnukan nen asawa to. Intepel ton inbaga ed si asawa to ya sman ya akulaw, et dilin ina to fan lapud duka ed kipapasen, inbaing to ya inkabat ed si asawa to.

Anggaman mairap tan duka si katulangan nen Bernardo, siansian inpanengneng toy luor tan panangaro to ed si akulaw a dilin ateng na kapisag na puso to.




#Article 16: Pinawil to ray Boleg to (317 words)


INAWIL TORAY BOLEG TO
nen Eufemia Villamil

Lapud ag inilaluan ya isabi nen bakal diad dalin tayo, nanbabangil so agawgawa ed bilay lautlad inkiwaklit na saray mabli ed puso tayo lapud inkasakupan da ed a rawin pasen. Ontan la kalamor so gonigon na pagew nen malimgas ya asawa nen Genaro nen agto la agawaan so pinmawil ed diking day boleg to.

Asaraan ya amin so ganaganay paaralan knian akatonda ed anapan to si Aurora ed pasen ton maestra. Lalon taluna so gonigon to lapud agto amta no iner so pangalaan toy legpet tod bilay tan saray anak ton talora.

Diad seet, kuli tan anos nen Aurora agawaan toy nanbilay a kabokbokuran ya andi si asawa ton katulong to. Nanbabuy tan nanmanuk iran saniina. Lapud walara ed otel na makapal a kaniogan di katulangan to, kanian mabetbet met so panlarak da na ilako ra, ta ontan lay bili na larak ed saraman a panaon.

Sakey a lahbi nitepet nen Mario. “Nanay, kapigan balet so isengpet nen tatay ko ey?”

Sanlegan na bakal ontan met lay kairapan ya nilikna nen Aurora lautla nen ag tola akab-kabatan so walan kipapasen nen asawa to lapud anggapo sa coreo, palapagan radio odinu anton bengatlan pakalaan na balita.

Say agew, bulan tan taon dinmalan ya ag namantaan tan diad utel day kairapan tan kaermenan nen Aurora naanosan toray anak ton apan-aral. Ilalo lahwas so agnaoman ya diad agew iran onsabi walan siansia so pakanunot nen asawa ton onpawil ed sikara.

Ag lara akasel so anak tan diad maong dan panangaro ed si nanay da, sikato so makapangiter na ilalo to ed bilay.

Lapud asakbay iran nandem di Aurora tan saray kaiba to ed abong ed sman a lahbi, kanian walalaran mareereen ed loub na abong. Ag abayag walay nangel a bocis ya saya et abirbir nen Aurora. Amaarap a tampol ed pinto tan nilukasan toy katulangan ton laki tan mankelaw. Angigalang tan nanopapet.









#Article 34: Calasiao (102 words)


Say Calasiao sakey baley ed luyag na Pangasinan, Pilipinas. Say Calasiao ay nanlapo ed salitan LASI.Na Labay ton ibaga ay dalin ya karol.  Say baley ed Calasiao ay kabat ed produktong puto, Pandayan,bukayo tan tinapa. Say pista'y puto ed Calasiao ay nagagawa maminsan ed sakey taon. nanlapo'y ngaran to ya dyad sa may kakanen ya say tawag ay puto. 

Onong ed 2000 census, walay populasyon to ya 77,039 ya too diad 15,020 ya pamilya. Dyad Calasiao nanengneng so pilgrim site ya Señor Divino Tesoro san sa may saksakey ya NCCA diyad Pangasinan, Sts. Peter  Paul Parish Church. 

Say Calasiao walay 24 ya barangay.

	.




#Article 35: Bugallon (122 words)


Say munisipalidad ya Bugallon ay datin tatawagin ya Salasa. atuklasan da ya nen Enero 24, 1719. Sayan lugar et inngaran ed datin bayani ya si Major Jose Torres. Say Bugallon kabilang ed kumadua ya klase ya baley ed luyag na Pangasinan. Onong ed Mayo 1, 2010 sensus, walay populasyon to ya ya inmabot ed 64,253 ya totoo, walay 24 barangay ed interon Bugallon ya walay sukat ton 16,652 ektarya. Saray Produkto da dya et Bilas, Mangga, Tuka, sawali tan Lumboy wine. Eray marakrakip tan makapa interesado ya pasyalan ed Bugallon, Shrine of the Our Lady of Lourdes/Salasa Chruch (1720), Busay Waterfalls, Mt. Zion Pilgrim’s Site, Biak-na-Bato Falls at Gen. Torres Bugallon Park, gaganapin da so pista da no Nobyembre 29 - 30.

	




#Article 36: Urduja General Hospital (418 words)


Say Urduja General Hospital o UGH et sakey a ospital ya naanap ed calle na Gov.Antonio U. Sison, barangay Poblacion ed Lingayen, Pangasinan. Say acangawa ya et say Urduja Medical Center, Incorporated (UMCI). Taluran storey so building to ya natan. Say medical director et si Dr. Emelita R. Cachola ya saquey ya pediatrician met anggad 2010 nen inatey ira. Si Dr. Fernando P. Soriano so administrative officer tan in-house internist anggad 2010 nen sicatoy ginmawan Officer-In-Charge (OIC) na ospital. Walay intensive care unit (ICU) na UGH. Diad loob na ICU, werman so cardiac monitor, mechanical ventilator tan cardiac defibrillator.  Walay cancer unit tan cancer clinic to ya. Si Dr. Joseph M. Tovera so medical oncologist tan OIC na ICU.  Regular so chemotherapy ya gagawen ed ospital. Si Dra. Zhenah Zeny P. Soriano-Tovera so radiologist tan sonologist. Wala met so operating room, delivery room, labor room, emergency room, laboratory, xray, ultrasound, incubator, fetal monitor tan pharmacy to.  Si Dr. Ma. Perla T. Ramos so OIC ed delivery room tan operating room. Walay generator na UGH. Si Dr. Ricardo P. Ramos so Chairman na Board of Directors.

Ginmapo so sayan ospital ya melag labat ya clinic nen 1950's. Inpalagey da may unaan ya ospital ya say ngaran to et Ramos Family Clinic nen 1973 nen Dr. Rafael R. Ramos Jr., saquey ya dentista tan si Dr. Ma. Rosalina R. Paragas-Ramos, saquey ya general practitioner ed medicina pian macapangiter na out-patient tan in-patient services. Libre ray cuarto ed saman.  Macapangawit na eles, danganan tan macapanluto ray pasyente. Say babayaran na pasyente labat et say servicio na doctor tan saray tambal ya nausar.  Nen dinmaquel lay pasyente, ginawa da lan ward imay taguey na clinic ya datin panayaman da ray acangawa. Dinmaquel nin sansyay pasyente canyan angipalaguey la iray duaran gradon building ya tinawag dan Ramos Family Clinic and General Hospital nen 1979.  In-rehistro dan corporacion so ospital nen 1981.  Iray miyembro na familia so inmirong ed board of directors' seats. Nen 2002, tinawag dan Urduja General Hospital ya cayarin nan take-over so UMCI.

Trenta y otso so tumatambal o doctor so affiliated natan ed UGH.  Inaasahan ya ondaquel ni so doctor ya mi-affiliate ed panacar na panahon.  

Walay Diabetes Day ed ospital cada bulan ya parad iray diabetico ran pasyente.  Ed sayan agew, naibabangat iray diabetico ed huston panasicaso ed sarili da. Walay bumabangat met la na diabetes o diabetes educator ya inpa-training na ospital.

Walay aca-abang ya lote na ospital no singa onculang so espacio ed amay building to natan.




#Article 37: Iliw patalos (129 words)


panon kon ilingwan 
iramay begta 
no say siplog na dagem 
et ipalikna toy  
betel na panaon 
say betel, say santak, 
say iliw mankidyam 
ungerger iray naynay  
iran kirwit ya inkaindan 

say petang na liwawan 
angiter na liga 
pinagsiglat to ak  
ya arapen koy akasipanan 
saray panagdaydayon naynay 
ya anggad natan 
iliw ya apalabas, 
umbeleng ni liknaan 

nen wala ka nid abay ko 
patageyan tay pilalek, 
aki-alagar kad ilalo 
pinabiskeg, pinaligam 
iray kakapuyan ko 
pinaliketak na masamit 
iran sipanan 

abaluwan kon malet 
iray lamut na aruan 
nen simmabi uges 
na panagbilay 
sisinger ya alambri 
abarbar, apultot 
diyad panbukbukorko 
limmesay iliw, manalinsuag 

... kuya ed balibali so inpangipesak 
moy ampetapetang ya liknaan; agmo komon 
isiblet ta inpatalos ko piyano unsalumpapak 
ed kanonotan darayay agagi tayon tga sagur. 
Diyos so pinabli kuya. 




#Article 38: Tumpang (121 words)


Manong MD, salamat ed ebat 
Panliketan kon amin so nababasak 
Agka mapaga, agak manalagar na panangasi 
Tua tay kuan mo, ompan atotan ak na lasi! 

Masarag la yay ketab ya kaarapan ko natan 
Anggan say matak sikara lay nalalaram 
No anggapoy nakatongtong, amtak wadtan kan lanang 
Ya onderengel na estoryak ya atumpa-tumpang. 

Wala met so amamayok ya pusa 
Wadyan sagir-sagir, mandildil ed lima 
Agto ak alisan, ondokol met ed kama 
Kaibak ya lanang, makaekal na problema. 

Bilay na ayep maong ni amoy kipapasen 
Imanum ira, anggapoy nonnonoten 
Panangaro, ayaman, pati say kanen 
Mareen so isip, sikara ni ap-aplusen. 

Misalamat ak ed balon vocabulario 
Ya niyarum mo ed salita tayo 
Mas marakep nin dengelen tan basaen 
Lalo la no diad ula-ulam nanenengneng. 




#Article 39: Kuyep (189 words)


Andukey so pila; nankakanat ya lupa 
Andeket, amputi, kayumanggi, ambalanga 
Makakaimis, akakuliseng, akasibangot, manmumura 
Manaalagar na flight ompian makasempet kami la. 

Guyur-guyur ya bagahe, agay lay belat 
Ansakit lay taklay; say bikking mankelat 
Ta agay lay kaarawi na gate ya pianap 
No ag labat pawit, bagahe lay itilak. 

Cancelladon itekyab makapasakit na ulo 
Pati connecting flights, amin atrasado 
No agko labat labay ya ompawil ed trabaho 
Agak ni onsempet, aruman ni bakasyon ko. 

Petang ed Florida tan saray kakaaro 
Agko ni isalat ed ambetel ya tiempo 
Anggano say sign-on bonus so samplun libo 
Dia ak lad Sunshine State ya kawalaan ko. 

Kasabi-sabik nin tuloy, say computer lay arap ko 
Ta makakailiw ak lan mituyaw ed sikayo 
Nen abasak iray ula-ula ya insulat yo 
Nakal so sakit na layag, eras, tan kesaw ko. 

Agko akalab may tori; agko abangga may ari 
Sinmempet ak dia, anggapoy naumman ni 
Kulang amoy duay simba pian siak so makapili 
Na ikabat ko ed saray atateng kon pinabli. 

Nalilikas kon say silew ko so mankuyep 
Pati saray payak ko naeekal lay dakep 
Ompan agla nanengneng no onsabi lay bilunget 
Kankantin melmelag kaskasian yo pa met. 




#Article 40: Para Met Ed Saray Mamasiken: Merry Christmas! (222 words)


No siak si Santa, anta yo so gawaen ko? 
Ibantak koy anggapoy kakanaan ya regalo 
I-deliver ko balet ed arap na puerta yo 
Saray amasikenan tan abalang yon inkaguwapo. 

Kinmupas ya taraki ipawil kod sikayo, 
Maskuladon taklay, biskeg ya maando 
Mauban ya buek, ipawil koy deket to 
Kaibay kulet, sileng, tan kapal to. 

Ipawil koy korte laman na inkalaki 
Ompian saray laoy-laoy ya parti ompawil irad dati 
Bawasan koy inkabotyog, unaten ko ray beneg 
Agkayo lad satan singa sundalon paweg-paweg. 

Baog ya akeskes, sikara so unaten 
Layag ya natetelek sikaray paabigen 
Ipawil kon amin so nababalang ya ngipen 
Sikayoy kugkugipen na bibiin makanengneng! 
 
Larag tan talker na pueg sikara so ekalen 
Akaweng iran game-gamet, sikaray paimusen 
Bukling tan lanok na dapan, sikaray paabigen 
Maptek so akar yod satan, agkayo nayeyengyeng. 

Tambal na hypertension agyo la nakaukulan 
Say namemeneng ya ulat nabilay lad satan, 
Manliket kayo la natan ta say tawen sankagawat 
Sikayoy mapaot la anggan labi-labin onbanat! 

Balet maermen ak lawas ta aliwaak ya si Santa 
Anggapoy magic ko pian nagawaan ko raya 
Sakey ak labat met ya masiken a singa sikayo ra 
Amin ya nalilikna yo, sikato met so problema. 

Marakep labat so mankugip ya manliplimata 
Ta agla ompawil so linmabas ya inkagangana 
Naplag so baston ko, abangon ak ya bigla 
Inmarap ak ed salming, dukong-dukong ya masiken ak nin siansia! 




#Article 41: Magano labat (215 words)


Salamat ed sikayon amin ya ondedengel ed siak 
Siguro dakel so mangaabagey ed asagmak 
Alagaren kon lanang so ebat ed insulat 
Mangiter na liga, imis, tan ngarakngak! 

Anto man so kuan mo, kakantyawan ak na tiki? 
Agak pa unuugip na masakbay ed labi 
Anggan off ak ed trabaho, agko ni asalsali 
Lampas lay alas dose, say dalak abangon ni. 

Agko amtan say dasel pisasalamat itan 
Ed saray atateng tan abong ya binalegan 
Ta naynay kon narerengel ed saray katooan 
Ya no say anak mo bii, walay pambayar na utang. 

Mataltalag la yan tradisyon ya tutumbuken 
Karaklan na kalangweran walay dilin disposisyon 
Aga labay na ateng, no say anak nanpakna 
Anggan tumbukan mod kaban, makablos nin siansia. 

Tua siguro tay kuan mon agko inim-imano 
So saray potential ya walad abay ko  
Masyadon preoccupied, busy ya lanang ed trabajo 
Say dilin inkasiak so alingwanan ko. 

Diad irap na bilay, sikay napilitan 
No antoy priorities mo, sikatoy panseetan 
Pigaray apaaral ko ya kakaanakan 
Maong lanti no maabig so ibales dad kaonoran. 

Manpatanir ak ya magano ta bakasyon ko natan 
Onla ak ed Seattle ta manpabetel diman 
Ompiano say swerte diman ko nagamuran 
No ompawil ak sikayoy balitaan. 

MD, salamat ed agmo isasawan oneebat 
Panlikliketan ko no sikaray nababasak 
Ompapawil iray Pangasinan ya salitak 
Agla natan onkakawel so dilak. 




#Article 42: Pugnel ya Nangetelan (102 words)


Diad panliber-liber ko rosas kan tinandaan 
nen kabusbuskag mo ni diad gilig na dalan 
nem sika la'y paoilen ko diad pasen mo'n kaoalaan 
say asabi'k labat kalamur et pugnel ya nangetelan

Nanlapu la nen saman pangaskasi ya'y pasen ko 
diad labi tan ageo sika la'y pianap ko 
say masamit mo ya ngaran laoas taotaoagen ko 
ag ka manaya onebat ta araoi la'y kaoalaan mo

Nen siak so manpainaoa ed masyado'n pakil ko 
nayeyepyep ak nin lamang nen sika la'y nakugip ko 
ta ombangon ak ni komon ya sika'y asinggeran ko 
nen kuan kon ombalikuat et dingan met la'y inkaandipat mo.

(ulite'y koro)




#Article 43: VILLANELLE (116 words)


VILLANELLE # 4
(26 Septembre 2006)

Binaniaoesan ko may bayaong
Ta dangdanggilasan to ra’y sabóng
Anta andi ni oaoeng dan maong

Sisipuren to la ran ikasnong
Dia ed mapalien a kalinsorong
Binaniaoesan ko may bayaong

Saray sabóng peles day onsamiong
Nanaayat la oari rad koyong
Anta andi oaoeng dan maong

Nia la ray sipan ya ag napiaong
Ta samal tan dilo’y nankalamiong
Binaniaoesan ko may bayaong

Oala ni ra ed sakbong day bolong
Ag da amta ta’y kuan dan pasiklong
Anta andi oaoeng dan maong

Samay mapalikin nambalaong
Ed saray mauges iran sukong
Binaniaoesan ko may bayaong

Satay kulisep 'ran singa tobong
Diad saray sabóng mangikolasbong
Kanyan baniaoesan koy bayaong
Ta anggapo ni oaoeng dan maong




#Article 44: SAMPOT KON PAMATANIR, impatalus (702 words)


SAMPOT KON PAMATANIR, impatalus
(MI ULTIMO ADIOS)

Dr. Jose Rizal
Impatalus ed Pangasinan 

Melchor E. Orpilla

Salaya, dalin kon pinabli, pasen ya apaplosa’y banoa
Perlas na dayat ed dapit letakan, sikan Eden min naandi la
Sililiket kon isaklang ed sika’y bilay kon maermen tan atatá
Ya no mas marlang, mas tarioa tan kaskeyan to’y andi angga
Siansia nin isaklang kod sika pian sikansika’y nasigsioa.

Diad laoak na bakal, diad daoal da’y salangatan
Saray arum iyapay dad sika’y bilay dan andi likas ed ot-ot ni say panalayduaan
Andi bali’y pasen: diad sipres, laurel ono lirion sankaputian
Sakurong, kalaoakan, subakil ono diad pase’y pakateyan
Nampapara ra no kereoe’y bansa tan ayaman.

Ompateyak lega’y pakabantag kod kagapon balatabat na lioaoa’d lioang
Ya mangiparongtal na ageo kasumpala’y labin sangkainggeoan
No mankaukolan kay kolay pian kolaya’y kalioaoam ya dalangirang
Ikalbom ya’y dalak ya ikamayat ed igsan kaababigan
Pian ukopan mo’y balitok so sinag na kabutay ton lioaoam.

Saray ogagep ko nen siak ni katayakdang
Saray kugip ko nen tubonbalo ak lan napno’y biskeg tan kaliktan
Ya pinengneng ka O Baton Along na Dayat ed dapit letakan
Say deket na ugao-ugao na matam ya andi lua, say maimsay a kirep mon binmonlalakao
Ya ag manampog, andi kumanet tan ag agaldia’y kaagapan.

Sika’y kagleta’y bilay ko, say liob tan daleyet na pantindek ko
Daray ka la! Say belyao na kamareruak ed sikan asingger lay isian to’d diking mo
Daray ka la! Alan tua’y samit na nagapol pian narapat so inkagnapan mo
Say ompatey pian itdan ka’y bilay, say pakaoyos na bilay diad lepsag na lioang mo
Tan diad makapakelkelao mon dalin so yepyepan kod ando lan ando.

No diad lobok ko naani oala’y nibanan nanengneng mo
Sakey ya rosas diad makdel ya dikan timmobo
Agi, alam tan getel mo pa pian kamareruak dita’y angoban mo
Ta diad dalem na ambetel ya lobok naliknak ed moling ko
So petang na linaoam tan sengao na katamoyan mo.

Paolian pan say bolan so mangipanengneng ed siak diad malamoy, mabanayar ton lioaoa
Paolian pan ibaki na palbangon so marlang ton sinag ed kasanlilikna
A diad lobok ko idalamorom na dagem so panaglem to ra
Tan no bilang oala’y manok ya diad parepak so ondapon onabeba
Yabuloy pan itareren to’y laineng na kareena’y pasen kon ya.

Yabuloy pan say masnag ya banoa tan say alingaseo na oran
So mamapaoil ed sipud lan kereo ko’d kataoenan
Yabuloy pan anggan sakey labat lan kaaro nangisan to’y impatey kon masakbay
Tan no dia ra’d mareen a ngarem kapag no ipikasi ra ak la’d Kataoan
Pikasi moak pa met O Inan Dalin ko! pian diad Dios la’y paninaoaan.

Pikasim pa ra’y naandian na kapalaran
Saray mantetepel na ag nabitlan kairapan
Saray kainaan mi ran nannangis na ontan lan kapaitan
Para’d saray olila, saray balo tan saray impangao tan pinabpabanday
Tan pikasim pa met ya naoandagan mo’y dilin pankanaonaoam.

Et no say labin ambilonget dotoan to’y ponpónan
Ta sara labat la’y inaatey so oadman ya manlalamay
Ag mo pa sisigensigene’y painaoa ra ni sibuake’y pasen dan pankelkelaoan;
Et no say uni na arpa tan kutibeng dima’y narengelan
Siak iman, Bansan pinabli, ta sika’y lalainengan.

Bangno say lobok ko naani ag la kabat na karaklan
Ta naandi la’y parepa o antokaman ya pamirbiran
Yabolo’y pa lan bakaen tan sekae’y katooan
Ya say dapol ko ompaoil la’d sipur ton inkaandian
Tan say dabok to’y nikayat ed talba’y karalinan.

Anggapo’y oala’d siak no siak ma’y nalingoanan
Ta magmalioak ya dagem, lioang tan sayakopen ko ra’y kasengatan
Masalagisag tan malikneo ya uni ed layag mo’y pagmalioan
Balingit, tingkao, kolay, dalamurom, laineng tan aglem ya sangkaaralman
Maparanay ton daolie’y segek na panmatalek kon bebenbenan.

Ah, pinabpablik ya Bansa, sika’y kaskeyan kon pansibkelan
Filipinas kon inararo, diad sayan patanir ko siak pa’y ikabilangan
Ta diad sika itilako’y atateng tan pinabpablik ira’d bilay
Onla ak la’dma’d anggapoy aripen, manangapos odino manamatey man
No aned say pananisia ag mamatey tan say Dios labat so manarin andi anggan.

Manpatanir ak la, atateng ko ra, agiko ra, inararok ira
Kakaarok ira’d impanugao ko, diad ayaman a ginunigon da
Misalamat kayo ta diad makapakesao ya ageo manpainaoa ak la
Salaya, O makaramban inararok ya sangkaili a diad dalan koy amalioaoa
Salaya, O inararok ira, ta say ipatey, sikato’y tuan painaoa!




#Article 45: Genesis 1 (638 words)


Diad gapoy gapo nen pinalsa na Dios iray katawenan tan say dalin, say mundo anggapoy oksuy tan nengneng to. Ambilbilonget so tapew na manungol a dayat a nilanayapan toy ganagana tan mansiplug so pakayari na Dios ed tapew na danum. Insan inkuan na Dios, Onlesa so liwawa-et linmesay liwawa; anengneng na Dios so maung so liwawa. Insan imbiig na Dios so liwawa ed bilonget; tinawag to na Agew so liwawa tan Labi so bilonget. Linmabas so labi tan sinmabiy kabwasan-sikato ya so onaan ya agew.

Insan inkuan na Dios, Onlesay liwang a mamalduay danum tan pambiigan tod duaran pasen-et agawa. Onya so impamalsa na Dios ed liwang a linmeet ed danum, kanyan walay danum ed tagey to tan diad leksab to. Tinawag to na Tawen so liwang. Linmabas so labi tan sinmabiy kabwasan-sikato ya sa kumadwan agew.

Insan inkuan na Dios, Natipon ed sakey a pasen so danum a walad silong na tawen, pian ompaway so amagan pasen-et agawa. Tinawag to na Dalin so amagan pasen, tan Dayat imay danum ya atipon. Say Dios anengneng to a maung so agawa. Insan ingganggan na Dios, Sikan dalin, mamatubo ka na amin a klasiy tanaman, saray mangiter na ilik tan saray mambungay prutas a nambokel-et agawa. Pinatubo na dalin iray amin a klasiy tanaman, saray mangiter na ilik, saray mambungay prutas a nambokel. Say Dios anengneng to a maung so agawa. Linmabas so labi tan sinmabiy kabwasan-sikato ya so kumatlon agew.

Insan inkuan na Dios, Onlesa ed tawen iray silew a mangibiig na agew ed labi tan mangipanengneng na igapo na saray agew, taon, tan saray panaon; onsilew irad tawen a mangiter na liwawa ed dalin-et agawa. Onya so impamalsa na Dios ed saray duaran baleg a silew, say banwa a baleg a silew a manoley no agew tan say bulan a memelag a silew a manoley no labi; pinalsa to met iray bitewen. Impasen tod tawen ira yan silew a mangiter na liwawa ed dalin, manoley no agew tan labi, tan mangibiig na liwawa ed bilonget. Say Dios anengneng to a maung so agawa. Linmabas so labi tan sinmabiy kabwasan-sikato ya so kumapat ya agew.

Insan ingganggan na Dios, Sikan danum, mamawala ka na amayamay a klasiy mabilay a bengatla, tan sikan liwang, mamawala ka na amayamay a klasiy manok. Onya so impamalsa na Dios ed saray ankakabaleg a dragon ed dayat, amin a klasiy pinalsa a manaayam ed danum, tan amin a klasiy manok. Say Dios anengneng to a maung so agawa. Binindisionan to ran amin a kuantod sikara, Sikayo ran pinalsan manaayam ed danum, mamparakel kayo tan pano yoy dayat, tan sikayo ran manok, mamparakel kayo. Linmabas so labi tan sinmabiy kabwasan-sikato ya so kumaliman agew.

Insan ingganggan na Dios, Sika a dalin, mamawal ka na amin a klasiy mabilay ya ayep, saray amo tan saray atap, saray baleg tan saray melag-et agawa. Onya so impamalsa na Dios ed sarayan amin ya ayayep. Say Dios anengneng to a maung so agawa.

Insan inkuan na Dios, Natan mamalsa tayoy too; gawaen tayo ran kaparparay indengan tayo tan kaolibay tayo. Sikaray manoley ed saray sira, saray manok, tan amin ya ayayep, saray amo tan saray atap, saray baleg tan saray melag. Onya so impamalsa na Dios ed too; pinalsa to ra a kaparay indengan to. Pinalsa toy laki tan say bii, binindisionan to ra, tan inkuantod sikara, Mamparakel kayoy anak, makmakan yoy intiron mundo, tan oleyan yo. Oleyan yo ray sira, saray manok, tan amin iray ayayep. Inter kon tagano yo iray amin a tanaman a mangiter na ilik tan amin a kiew a mambungay prutas a nambokel; balet inter kod saray ayayep tan saray amin a manok iray dika tan tanaman a tagano ra-et agawa. Ninengneng na Dios iray pinalsa to, et maung a tuloy iran amin. Linmabas so labi tan sinmabiy kabwasan-sikato ya so kumanem ya agew.




#Article 46: 1 Aggeo (298 words)


Diad ononan agew na kumanem a bulan na kumadwan taon na panaari nen Dario ed Persia, say KATAWAN nansalita diad panamegley nen propita Aggeo. Say sinalita na KATAWAN et para si Zorobabel a gobirnador na Juda tan lakin anak nen Sealtiel, tan para si Josue a Pangulon Pari tan lakin anak nen Josadac.

Say KATAWAN a Makapanyarin-amin inkuantod kinen Aggeo, Ibabaga na sarayan totoo ya aliwan sikato ya niy manepeg a panaon a pamaalagey lamet ed Timplo. Insan inkuan na KATAWAN ed saray totoo diad panamegley nen propita Aggeo, Totook, akin et manaayam kayod mararakep ya abung, balet palpaolyan yon aderal-deral so Timplok? Ag yo ta nanaimanoy nagagawad sikayo? Nantanem kayoy dakerakel, balet dagdaiset so naani yo. Walay nanaakan yo, balet ag kayo napepesel. Walay nanainom yon alak, balet ag kayo napepenek! Walay ikakawes yo, balet ag napepetangan so laman yo. Ag makagenap a pambilay so nanaanap da ray kumikimey a miuupa. Ag yo amtay makasengeg no akin onyay nagagawa? Laka yo lad kapokdulan ta mangala kayoy kiew, tan ipaalagey yo lamet so Timplo; diad satan siak so napaliket tan nagalang ak onung na manepeg a kigalang ko.

Insan si Zorobabel, tan si Josue, tan amin da ray totoon sinmempet a nanlapud inkibantak ed Babilonia inonur day imbagad sikara na KATAWAN a Dios da. Tinmakot ira tan inonur day propita Aggeo ya ibabaki na KATAWAN: Siak so nakaiba yo-satan so sipan ko. Pinabiskeg na KATAWAN so linawa na balang sakey ed sikara a mangipaalagey lamet ed Timplo: si Zorobabel a gobirnador na Juda; si Josue a Pangulon Pari, tan amin a totoon sinmempet a nanlapud inkibantak dad arum a bansa. Inggapo ray impankimey da ed Timplo na KATAWAN a Makapanyarin-amin a Dios da, nen kumaduamplo tan apat na kumanem a bulan na kumadwan taon na panaari nen Dario.




#Article 47: Judas (705 words)


Sayan sulat nanlapud kinen Judas ya aripen nen Jesu-Cristo, tan agi nen Santiago-

Diad saray tinawag na Dios a mambibilay irad panangaroy Dios Ama tan panagtalima nen Jesu-Cristo:

Napano-pano kayo komuy panangasi, kareenan, tan aro.

Inararon agagi, gagawaen ko lawariy anggaay nayarian kon mansulat ed sikayo nipaakar ed kilalaban tayo. Balet lapud amtak a sikato yay nakaukolan, apasootan ak a sulaten ta kayo natan pian tanggoyuren ta kanyon mangitalindeg na pananisian inter na Dios ya amimpinsan ed saray totoo to. Ta say impakasalet ed sikatayo na saray totoon anggapoy Dios et ag naimano. Ikakana ray panangaroy Dios ed minumundon pamaakaran; ipopolisay day Jesu-Cristo, say bukbukor a Pangulo tan Katawan tayo. Balet impasakbay lan abayag na Masanton Sulat so pakadusa ra.

Anggaman a kabat yo la ya, labay kon ipanunot nid sikayo no panoy impangilaban na Katawan ed saray totood Israel diad impangipaway tod sikara ed Egipto, balet kayari to ya, dineral to ray ag anisiad sikato. Nunot yo met iray anghil ya ag nansiansiad sakop na kanepegan tan kipapasen da; ingen tinaynan day panaayaman da. Say Dios binalur to ra na andi-anggaan a golunggolung diad aralem tan ambilonget a pasen, a diman da aalagdey pakadusa ra no Agew na Okum. Nunot yo met so Sodoma, Gomorra, tan saray kaliber-liber dan baley. Lapu met ed impanggawa da ray totood man na inmoralidad tan saray kasalanan sumpad inkatoo ra, manlilikna ray dusa ed andi-anggaan ya apoy, a sikatoy pamasakbay ed amin a katoowan.

Ontan met, sarayan tila-tilan bumabangat, lapud saray kugkopig da, dodotakan da ray laman dan dili, balbalawen day pakayariy Dios, tan lemlemewen da ray gagalangen ya anghil. Anggan si Miguel ya Arkanghil nen akisingbatan ed kinen Diablo nipaakar ed bangkay nen Moises, ag to nitepel a sintinsiaan so Diablo na ansakit iran salita. Inkuanto, Pampasnukan kay Katawan! Balet lelemlemewen na sarayan totoo iray bengatlan ag da natalusan. Saray bengatlan amta ra lapud inkatoo ra, a singa saray amtay ayayep ya atap, so mandederal ed sikara met lamlamang. Makapasinagem so pansumpalan da, ta inalig day ginawa nen Cain! Lapu labat ed kuarta, inalig day lingon ginawa nen Balaam. Sinumlang day Dios, a singa ginawa nen Core, kanyan adusa ra met a singa sikato. Makarotarotak ira diad pirongo rad sikayo, lapud makapabaing a panangan da. Say laman da labat so nununoten da. Singa ra lorem ya ipapalig-palig na dagem, balet ag mangipelag na oran. Singa ra met kiew ya ag mambunga anggan panaoy panagbunga; aliling day kiew ya abagut anggad lamut, tan inate-atey la. Singa ra ankakabaleg a daluyon ed dayat a saray makapabaing a gawa so bora ra. Singa ra abalbalang a bitewen a nigana rad anggad anggan sankabilongetan a pasen.

Sikaray labay ya ibaga nen Enoc, a kabyangay kumapiton kailalakan a nanlapud si Adan, nen nampropisiya, Nengneng yo! Onsabiy Katawan a kaiba to ray libo-libon masanton anghil to, pian sintinsiaan toy amin a katoowan tan dusaen to ray makasalanan lapud maoges iran gawgawa ra, tan lapud saray maoges a sinalita ra sumpad Dios!

Mariklamo ra yan totoo tan managtetel irad saray arum; oonuren day maoges a pilalek na laman, mapaatagey irad panagsalita, tan papalingoen da ray arum, pian naala ray labay da.

Balet tandaan yo, inararon agagi, iray imbagad sikayo nen saman na saray apostol na Katawan tayon Jesu-Cristo! Inkuandad sikayo, Diad kaonuran iran agew, ompaway iray managbalaw, totoon mangoonur na maoges iran pilalek da. Sikara yay totoon managgaway pansisian, minumundoy kabibilay da, tan ag manaayam so Ispiritu ed sikara. Balet mampabiskeg kayo, inararon agagi, ed sankasantosan a pananisia yo. Mampikasi kayo diad pakayari na Ispiritu Santo. Mansiansia kayod panangaroy Dios legan yon aalagdey Katawan tayon Jesu-Cristo, a mangiter na bilay ya andi-anggaan ed sikayo lapud panangasi to.

Kasian yo ray manduaruwa; ilaban yo ray arum diad panamegley na panyarawi yod sikara ed apoy. Kasian yo met iray arum, balet nantekep na takot so pangasi yo; bosul yoy ikakawes dan amansaay maoges iran pilalek na laman.

Diad sikato a makaasikasod sikayo pian ag kayo napelag tan makapangyarap ed sikayo ya anggapoy pakabalawan ed sikayo, tan walay baleg a liket diad mapagalang a kawalaan to - diad saksakey a Dios a Manangilaban tayo diad panamegley nen Jesu-Cristo a Katawan tayo, so kawalaan komuy kagalangan, katageyan, pakayari, tan pakaoley, manlapud gapoy gapo, natan, tan anggad angga! Amen.




#Article 48: 1 Mateo (545 words)


Sikato yay listaan na saray lalaki nen Jesu-Cristo a kabyangay boleg nen David a kabyangay boleg nen Abraham.

Si Abraham so ama nen Isaac; si Isaac so ama nen Jacob; si Jacob so ama nen Juda tan saray agagi to. Si Juda so ama di Fares tan Zara (si Tamar so ina ra); si Fares so ama nen Esrom; si Esrom so ama nen Aram. Si Aram so ama nen Aminadab; si Aminadab so ama nen Naason; si Naason so ama nen Salmon. Si Salmon so ama nen Booz (si Rahab so ina to); si Booz so ama nen Obed (si Ruth so ina to); si Obed so ama nen Jesse. Si Jesse so ama nen Ari David.

Si David so ama nen Solomon (say gendat ya asawa nen Urias so ina to). Si Solomon so ama nen Roboam; si Roboam so ama nen Abias; si Abias so ama nen Asa. Si Asa so ama nen Josafat; si Josafat so ama nen Joram; si Joram so ama nen Ozias. Si Ozias so ama nen Jotam; si Jotam so ama nen Acaz; si Acaz so ama nen Ezekias. Si Ezekias so ama nen Manases; si Manases so ama nen Amon; si Amon so ama nen Josias. Si Josias so ama nen Jeconias tan saray agagi to. Dia ed sayan panaon nibantak ed Babilonia iray Israelita.

Nen asumpal so inkibantak dad Babilonia, nianak si Salatiel tan si Jeconias so ama to. Si Salatiel so ama nen Zorobabel; si Zorobabel so ama nen Abiud; si Abiud so ama nen Eliakim; si Eliakim so ama nen Azor. Si Azor so ama nen Sadoc; si Sadoc so ama nen Akim; si Akim so ama nen Eliud. Si Eliud so ama nen Eleazar; si Eleazar so ama nen Matan; si Matan so ama nen Jacob. Si Jacob so ama nen Jose ya asawa nen Maria, ya ina nen Jesus a tatawagey Cristo.

No ontan sirin, labinapat so kailalakan manlapud Abraham ya anggad David; labinapat met so kailalakan manlapud David ya anggad inkibantak ed Babilonia na saray Israelita; ontan met a labinapat so kailalakan manlapud saman ya inkibantak da ya anggad inkianak na Misias.

Onyay impakaiyanak nen Jesu-Cristo:

Si Maria ya ina nen Jesus akisipanan a mikasal ed kinen Jose. Balet kasakbayan na impanamung dan dua, nalmuan a malokun si Maria lapud pakayari na Ispiritu Santo. Matonung a too si Jose a kasipan nen Maria, kanyan ag to labay a nasabyay kababaingan si Maria. Ninunot to sirin ya isian ya anggapoy makaamta. Balet nen nununoten to ya, pinmayawar so sakey anghil na Katawan ed kugip to a nankuan: Jose, a kabyangay boleg nen David, ag ka natatakot ya ituloy mon ikasal si Maria, ta nanlapud pakayari na Ispiritu Santo so lokun to. Mananak na laki. Jesus so ingaran mod sikato, ta sikatoy mangilaban ed saray totoo tod saray kasalanan da.

Agawa yan amin, pian nasumpal so inkuan na Katawan diad panamegley na propita, Manlokun so sakey a birhin, tan mananak na laki a tawagen day Emmanuel (a say labay ton ibaga: Say Dios walad sikatayo).

Kanyan nen abangon si Jose, ginawa to may imbaga na anghil na Katawan. Inkasal toy Maria, balet ag to inakdulan ya anggad impangyanak nen Maria na ogaw a laki. Jesus so inngaran nen Jose ed sayan ogaw.




#Article 49: 1 Juan (Maung a Balita) (825 words)


Diad gapoy gapo wala la so Salita. Say Salita kaibay Dios tan sikatoy Dios. Diad panamegley to apalsa ya amiy bengatla; anggapoy bengatlan apalsa ya aliwan diad panamegley to. Say Salita so nanlapway bilay, tan sayan bilay so silew da ray katoowan. Onsisindag ed kabilongetan so silew tan ag balut naerep na kabilongetan.

Imbaki na Dios so sakey a toon manngaray Juan. Linma diay Juan a mamaneknek na nipaakar ed silew, pian diad panamegley to manisiay amin a katoowan. Aliwan si Juan so silew, balet linma dian mamaneknek na nipaakar ed silew. Onsasabi diad mundo so tuan silew tan sikatoy mangiiter na liwawa ed saray katoowan.

Say Salita sirin walad mundo. Pinalsay Dios so mundo ed panamegley to, balet sikatoy ag amta na sankamundoan. Linmad dilin bansa to, balet ag inawat na saray dilin totoo to. Balet inter tod amin ya angawat, saray amin ya anisiad sikato so pankanepegan a magmaliw ya anak na Dios. Nagmaliw iran anak na Dios, aliwan lapud nianak iray too, tan aliwa met a lapud linawa na laman o pakayari na too, no ag ingen lapud pakayari na Dios.

Nagmaliw a too so Salita tan akiayam ed sikatayo. Anengneng miy kagalangan to a napnoy aro tan katwaan. Inawat to yan kagalangan ed Ama, ta sikatoy bogbogtung ya Anak.

Nantasiy Juan na nipaakar ed sikato. Imbabando to, Sikatoy labay kon ibaga nen kuankod sikatayo, 'Manona nen siak so manomtombuk ya onsalat ed siak, lapud wala la kasakbayan a nianak ak.'

Diad inkapno toy aro, pinalangkapan to itayon amin na ag nasabsabaan a kaabigan. Inter na Dios so Ganggan ed panamegley nen Moises, balet say aro tan katwaan sinmabid panamegley nen Jesu-Cristo. Anggapo nin balut so akanengneng ed Dios, balet sikatoy impaamta na bogbogtung ya Anak a Dios ya inararon maung na Ama.

Saray Judio ed Jerusalem angibaki ray pigaran papari tan Levita ed kinen Juan. Tinepet dad sikato, Siopa ka?

Ag namboriy Juan; kuantod sikaran malinlinew, Aliwan siak so Cristo.

Tinepet da, Siopa ka sirin? Sika si Elias?

Inkuandad sikato, Ibagam sirin no siopa ka, pian walay nibaga mid saray angibakid sikami. Antoy nibagam a nipaakar ed sikan dili?

Inmebat si Juan, Siak imay sinalita nen propita Isaias nen kuanto,

'Siak so bosis a mambabandod kalawakan.

Apiger yoy panakaran na Katawan!'

Saray Pariseo so angibakid saramay nantepet. Tinepet dad kinen Juan, No aliwa kan Cristo, odino si Elias, odino samay Propita, akin et mamibinyag ka?

Inmebat si Juan, Bibinyagan ta kayo ed danum, balet wadtan ed pegley yoy ag yo kabat. Ontumbok ya onsalat ed siak, balet ag ak manepeg a mangokbar na anggan bariber na sandalya to.

Agawa ra yan amin ed Betania diad nibaliw na Jordan a pamibinyagan nen Juan.

Diad kaimbwasan, anengneng nen Juan si Jesus ya ondaragod sikato. Inkuanto, Nia so Kordiro na Dios a mangekal na kasalanay sankamundoan. Sikato ya may labay kon ibaga nen kuanko, 'Manona so manomtombuk ya onsalat ed siak lapud wala la kasakbayan a nianak ak.' Siak a dili, ag ko ni kabat nen saman no siopa, anggaman a wadya ak a mamibinyag ed danum a mangipakabat ed sikatod Israel.

Onyay impamaneknek nen Juan: Anengneng koy Ispiritun singa malapati ya ondadapon nanlapud tawen tan nanayam ed sikato. Ag ko ni kabat nen saman, balet say Dios ya angibakid siak a maminyag ed danum kuantod siak, 'Say nanengneng mon toon dadapoay Ispiritu tan panayaman to sikatoy maminyag na totoo ed Ispiritu Santo.' Anengneng ko ya tan papaneknekan kod sikayo a sikatoy Anak na Dios.

Diad ontombuk ya agew, wadman lamet si Juan a kaiba to ray duaran disipulo to. Nen anengneng ton manaakar si Jesus inkuanto, Niay Kordiro na Dios!

Nadngel ya na saramay duaran disipulo nen Juan tan akila rad kinen Jesus. Nen linmingaw si Jesus, anengneng to ran ontotombuk kanyan tinepet tod sikara, Antoy anapen yo?

Inmebat ira, Iner so panaayaman mo, Rabi? (Maistro so kabaliksan na Rabi.)

Say sakey ed saray duaran akadngel ed kinen Jesus et si Andres ya agi nen Simon Pedro. Arumog ton tampol si agi ton Simon, tan kuanto, Arumog miy Misias! (Cristo so kabaliksan to ya.) Insan intagar toy Simon ed kinen Jesus.

Ninengneng nen Jesus tan kuanto, Sikay Simon ya anak nen Juan. Nangaranan ka na Cefas. (Say ngaran a Cefas, kapara toy ngaran a Pedro.)

Diad ontombuk ya agew, linmay Jesus ed Galilea. Arumog toy Felipe tan kuantod sikato, Tombuk kad siak. (Si Felipe taga Betsaida a baley di Andres tan Pedro.) Nalmo nen Felipe si Nataniel tan kuantod sikato, Arumog miy Jesus a taga Nazaret ya anak nen Jose. Sikato may toon labay ya ibaga nen Moises ed insulat tod Ganggan, tan sikato met imay labay ya ibaga da ray propita.

Nen anengneng nen Jesus si Nataniel ya ondaragod sikato inkuanto, Niay tuan Israelita ya ag manasaol na kapara ton too.

Inmebat si Jesus, Anengneng ta kad silong na kiew ya igos, kasakbayan a tinawag ka nen Felipe.

Inkuanen Nataniel ed kinen Jesus, Maistro, sikay Anak na Dios! Sikay Ari na Israel!




#Article 50: Inter na Dios (248 words)


Inter na Dios so masantos ya labi
Ed sikin amin ditan atateng, agagi
Itepel yo kami pad sayan katalkan mi
Ta asabi la ngolay fiestay inkianak na Ari

Asabi la ngolay labin maliga
Ya pinalnekay sileo masnag a komita
Ligsa tan gayagay lapag day pinalsa
Fiestay inkianak na pinablin Misias

Pastores kamin nanlapud palandey
Igalang mi kayon nepeg min irayeo
Sinag na bulan, lioaoa ray biteoen
Fiestay inkianak na Arid taoen

Onliing ti lan ami amin
Ta nananak lay maDivinon Birhen
Inianak toy Jesus diad magayagan Belen
Diad pokokay baka, karniro tan kanding

Ombangon ti lan apadpara
Ta nananak lay Ina tayon Birhen Maria
Inianak toy Jesus ya makaramramba
Diad pokokay kanding, karniro tan baka

Ta sikami la ra may dimay nanlapuan
diad kamalir ed Belen Sikami dinmalao
Tarok mi ray liket nanduruman ayayam
pangigalgalang mi ed Ari sangkamundoan

Tarok mi ray liket tan say gayaga
Pangibelbelyao, pangikankanta
Pangibelbelyao, pangibibbiba
Ed Niño Jesus, Josef tan si maria

Bibay Jesus! Biba ta inianak la!
inianak ed Belen nen masanton paskua

Say balon taon aliling ton peteg
So malioaoan bulan maganon onselek
kanianti agagi misalamat iti met
Ta itarok tarok toy nirumduman liket

Taloran ararin tubod letekan
Nankorona ray liket sikaray dinmalao
Melchor, Baltazar, Gaspar so ngaran
Balitok, insinso, mira sikaray insaklang

kagalang min atateng tan agagi min oadtan
Adios la ed sikayo, sikami lay manpatanir
Diad maong ya linaoa, salamat mi balbaleg
Ta naalagar yo ni komoy panangasi Taoen
Ya andin mairap ed linaoa yo
pakanengnengay liket ed uniberso.




#Article 51: Orasyon (246 words)


P: Anghel na Kataoan imbakid Maria ta ipaamta toy lokon to
E: A gaoay Espiritu Santo
Ave Maria...
P: nia ak lan aripen mo Kataoan
E: nagaoa komon ed siak unong day salitam
Ave Maria...
P: Timmooy Anak na Dios
E: Tan nanayam ed sikatayo tan anundod talbay too
Aver Maria...

P: Pikasi mo kami Santan Inay Dios
E: Pian makapinabang kamid saray insipay jesusKristo
P: Mikasi tayo
   
pikasi mid sika Kataoan ya ipaslek mo pay grasiam ed kamarerrua mi
pian sikamin akapikabat na intooy JesusKriston anak mo ya lapud impangipaamtay anghel,
yakar kami komon, lapud inkairirap tan krus to, ed gloriay inkioli bilay, 
lapu met lanlamang ed kataoan min JesusKristo,

E: ontan pa komon

P: Pikakasi

O Dios tan Kataoan mi
labi-ageo pinonot mi
panangasim tan tulong mo Kataoan
ag mo kami pa ikbanan
ed bengat lan kaatapan
mangilalo kamin minabang
a minengneng ed gloriam
gloriam ya andi anggaan
oalay masantos ya oras
bilay tan inkianak
tan diad krus impasak
anundunan mod siak
taloran Personas
diad ngaray Ama, tan Anak tan Espiritu Santo

Oh Jesus, maria tan Josen mapangasi
kasian mo kami
ilaban mo kamid ageo tan labi
natan tan naani
no oras lay ipatey mi, Amen Jesus.

Bendito alabado sea el Santissimo
Sacramento de altar y la limpia
immaculada Concepcion de Nuestra
Señora Virgen maria madre de Dios
concivida sin macha de peccado original
el primer instante de su ser natural,
pro siempre amas, Amen Jesus.

P: Aver Maria purissima
E: Sin peccado concivida




#Article 52: PAKALIOAOAAN (280 words)


Ah! Bilay kon alenleneg
Aned ta ni supoksupoken mo?
Anta nipalioaoa lad sika’y
Nagnap ya kabaliksan mo
Antam la’y sengega’y inkioalam
Tan malineo la’d sika’y pansumpalan mo.
Akin balet ya siansian
Napekla’y bonek mo
Ed saray paklap ya karakpa’y
Bengatlan naseleng na matam
Tan aamingao na layag mo.

Deen ka pan magano. . .
Yorong ka pad kabukoran mo
Omameng mo pa’y ipeget mo
Nemnem mo pa ra’y aoaoey mo--
Lakao mo pa’y onnengneng
Ed saray bengatlan ag naseleng
Salim pan ontalineng
Ed saray tanilan ag narengel
Ilolot mo pa’y mansalita’y
Ag natalabitib na anggan siopan pinmatarem ya dila—
Ibalap mo pa’y bakal!
Ya esaesa’y eyagan to,
Linget tan lua alioan dala so ipatedter to,
Ta say pitulotan to
Saray maraoal tan marangal
Ya kakabusol
Ya amotamot tan iporipor ira’d mapalien tan naklepa’y lioaoan
Sokosokong na pusom.

On, ibalap mo’y bakal ya andi tantan
Ed saray maaoang tan mainget
Ya kalaoakan, kapasolan tan kaumaa’y kalakal mo
Ag mo ibabagan ag mo amta
So sara’y agamil ya nepeg mon ikana:
Say kinlong mo
Say oklop mo
Say gayang tan barang mo
Say bekang tan panam
Say sapin na salim
Say samper na pageo mo
Tan say eyag na bakal ed sangim
Say manalingaseo ya sebeg na pusom
Say bonebonek na linaoam. . .

lapud ta
nabagbag mo’y kabusol mo’d kapaabebaan,
nayarak mo’y kabusol mo’d aron sankatooran,
narasag mo’y kabusol mo’d abig na linaoam
ta sigput kan manalonggaring
diad pikoman mo’d samay kimmalab ed Parepan
nansasalipongponga’y bogas na kabayanian 
tonma’y Toon anakbat na sansinakuban!

Ah! Balap bilay ko ag ka ontalao, ag ka mantantan!
Kurang ka! Mantagilaki ka!
Kapegleya’ni bakal!
Kaplesa’ni bakal!
Say manalioekoek tan manalimpokapok ya bakal
Na maong tan maoges!




#Article 53: MAILIOAK (295 words)


Agko naimano’y peles na igsa 
Ta akiontenganak ed saray papanginaen kon
Mataltalag ko la ran kadopong
Inonak si Nanang Iyang
Masulok da lan sitinta
Akalugan ira’d yorongan
Ya nandalig na apatira
Nanopapet ak lan nanopapet
Bengabengat lay agko naokoktap tan natepet-tepet
Oalay maermen oalay maliket
Oalay makapalek oalay siryoso met
Insublay koy Nanang Manang
Mangangganan maesiang
Anggan masulok la ran otsinta
Nalikas mod lupa ray
Dakerakel ya salsali ed bilay da
Patey tan bilay nasisingbatan mi
Lua tan sayaksak nantutuyaoan mi
Sa balet so pusok ya mansusugiri
Nilamiongay ermen so liket kon inioi
Ah, on, no onia ra
Makakailio ak. . .
Singak ira nanengneng di Inang, di Amang, di Nanang Orao. . .
Mailioak ed kindi Inang. . .
Saray leoet na panangaro da. . .
Labay ko komon ya uliten so pilimog kod kindi Amang
Dakel iray kasalanan kod sikara. . .ta malamangak ya apo. . .
Amtak apirdona da ak la
Mailioak ed kindi Nanang Orao, singa ra kumaduan inak. . .
Ah! Ag la ra naulit iraman ya apalabas. . .
Saray bangat da, saray oliran da, saray alimbaoa ra, saray tagaumen da,
Saray aoaoey da, saray bilin da, on pati saray. . .
Pasnok da, Leoet da, Kelyao da, Dagkal da, Mulagat da,
Elek da, Singi da, Aplos da, Lua ra, Sisia da. . .On, 
mailioak manaya. . .Mansibsibek so pusok. . .agko namedmeray luak. . . 
Onsisinagem so linaoak. . .Ta abayag ko la ran ag anengneng
Sikaran angaro tan amablid siak
Sikaran ametek tan angimansod siak
Sikaran nananos tan nantepel ed siak
On, mailioak. . .makakailioak. . .
Nobimbri la manaya, kampega.

Kataoan min Dios Ama
Kasian yo pa ray kamarerua ra
Pian say sileo tan Gloria
Magnayon komon ed sikara
Komon ta ontan pa!
(4 November 2006)




#Article 54: SANSANAGEO SO BILAY (235 words)


Sansanageo labat so benben ya bilay
Silonget na labi sibuake’y ombotay
Kapepegyan imis, liket ya sampegtao
Onselek so banua, linaoa’y nataotao

Say manlikna’y irap agto makaugip
Pitalaran to may onsabin mapilit
Kagulis ya sinag, lioaoan mayumis
Ya mangiparongtal na banoan manimis.

Ta ontay inkianak na ugao diad mundo
Inan nampasikal ilingoa’y otot to
No narengel to la’y onaan ya anggo
Na melag ya ugao bunga’y panangaro.

Say toon ugao ni tarok toy liglioa
Na saray ateng to panon may irap da
Say imis tan kampay, amil may salita
Makapalingoan ed kesao mo tan paga.

Balet no ombaleg so ugao ya nikuan
Napalakao to lay diad ateng onsugnar
Say kaoayangan to’y labay ton narandan
Anggan erme’y ateng pilit to'y onlamang.

Ta singa may banoan ondadalangirang
Ansakit ed baog nepeg mon sakbongan
Anggan say tanaman no masyado'y petang
Say banoa aoit to'y kilenes, kilaylay.

No ugto lay ageo banoa'y ontayagtag
Pilit ton pagyaoe'y pinalsa ran lapag
Ta ontan so toon kasil toy iyagyag
Singa ag naratnga’y patey man no irap.

Ontobo'd linaoa’y inkapasirayeo
Ta nalingoanan toy nanlapuan ton inggeo
Balet no nasabi so oras na ngarem
Ompaniring la diay ikuyep na sileo.

Mankabaskabas lay marmarlang ya ageo
Onkebet, onlopok so toon maregkel
Alimbaoa to ya’y bilay tin saksakey
Oalay iseselek, napaso, napater.

Ompelnak, ombotay so toon oay bilay
Ombaleg, ondegkel ya manlanglangalang
Nasabi so ngarem onodiem lay lirang
Mankalnan onlaknab so patey tan tigoay.

(4 November 2006)




#Article 55: DEREMEN (214 words)


Iman la ra’y nagsiegna’y gamlang
Nagsisolong na mantan kaoes ed kaumaan
Pinogta da may kasintimosan*
Pagey ya ansakket iraydayeo da nen saman.

Matalabit ira’y umaani
Nilosbo ra’y piningey ya inelet ed sangi
Tanayen day pingey a pinili
Ta ibiig da lanti deremenen naani.

Binalbalsig amagan kaoayan
Ta sikato’y dangatan pian dita’y panigoban
Agay lay balingit ira’y daoan
Omboti, naloto tan napelag ed siloagan.

Insan da natan iya’d solsolan**
Say ansakket ya inigob oringan da ni man
Say deremen kulay to’y deketán
Manannanam ya ilobi anggan say gataan.

Agay lay balingit na deremen
Agay lay nanam to laot la no kayemkayem
Ondeket man so dila tan ngipen
Pantindekan dan kankane’y ugao ma’y masiken.

Panon et talagan pansagpotan
Anien, igoben, bayoen da tan tegapan
Nanengneng dia’y anos tan kalakal
Ta masamit so taoay na anton nanlingetan.

Palsa’y guyaet na domaralos
Tekep to’y liknaan ya maseseg tan maanos
Ritual ya pisasalamat ed Dios
Say deremen met tanda’y bilay ya matinonos.

Onsigbo’y ilio kod onian kimey
Panagdederemen ya tinaoir ed atateng
Kanen yan no oala’y sangkailien
Iparongon ipangaron sikato’y paknaen.

Ililioen ko la ra man natan
Saray liket min sanaagi, sangkakapinsan
Ya dia’y amaelet na ulupan
Ta say panderemen Ibangat to’y pitangbayan.

so deremen ya napapaoay ed sikato.

o sakayan ya pangisianan na daoa ed osáng o panbayoan.




#Article 56: PLUMA'Y UMAANLONG (403 words)


Ag ko la nipoger manlebboan liknaan
Manyesyes ed segao, liket tan tamitam
Ay! Naambagel ak no ag ko nibesngao
Mantalogaba la’y plumak ed pangaoan.

Mandaldalamurom la ra ‘ma’y mumusia
Kamayer na pusok so ilaineng da
Ta pialagar da’y kibolos na pluma
Pilatek na korit, sokbot na linaoa.

Ay! no ag met suplon ya’y nonot tan likna!
Ya miamamotan ed mimiambegya
No ag ko paskaren so onia ran oalna
Ag onagos so lua’y maliket kon pluma.

Natan ko asibar so liknan maamot
Ya dinegkeman ko’y ikol ton makibot
Natan ko ganganen ya andi pasoot
Okbara’y plumak pian bilay to’y nasambot.

Say dalagereg da’y sali ra’y mumusia
Nen akabatan dan pluma’y nankanaoa
Ingapo ra’y sayao ed igsan mapalna
Et diad anieoeng to layag so manoaoa.

Mankuyab, mankiteb so plumak ya nablos
Kampo da ra’y musia nakar ton dinagos
Eyag da’y makabuek uni ra’y onaplos
Inoaklit to’y baing, dima’y dinalolos.

Inkompas to’y sali’d sayao kindokindo
Ondepan onkioel taklay tan lima to
Bang saramay musia ibalap day ritmo
Bansaga’y laineng so liknan mansasbo.

Dogalen day tambol ed konsag da’y sali
Dagdagen da’y pluman onsayao, onkioi
Iopot to’y oalan inatol ton singi
Daege’y bilonget ed pegley na labi.

No arum say plumak nabalang ed ritmo
Aliling to’y ugao ka’kapanpakso to
Balet say miayam ed musia’y bonek to
Manlinget ma’y dala siansian ag onsoko.

Kutibeng, tulali, ayongoong, tambol
Ibalap da’y sayao ed samit day tanol
Say plumak manoangel, manlukson manongol
Inaglon to’y alak da’y musian kanonong.

Di sayaksak, liket, gayaga tan elek
Sikaray karongon kaukob ya nanbuek
Inlingoan nen plumak si ermen tan oetoet
Impongit to ra met di irang tan siblet.

Manbolobol ira’y limman miambegya
Ed si plumak tan saray kaaron musia
Palbango’y apagal, aliing si banoa
Imbuat nen linaeo, timmandak ya bigla.

Mansungap, naksaoan ya naalimangao
Si pluman aseleng na marlang ya tingkao
Ag to la nikurang so salin nikispay
Sinigsioa da ra’y mumusian kalanglang.

Oala met manaya’y anggaa’y kaliktan
Ta si plumak lanti’y arasag na kesao
Sabalet so tindek na puson mandarlang
Ag balot manondan onotbong, onlongdao.

Manimimis ira’y mumusian kaaro
Nen si plumak singa bunga ya aloo

Painaoa ka ni!” say kuan dan maroyo.

Nipasag ma’d kesao si pluman malangoer
Ingapol ma’y laoan tan ka’ndia’y panteger
Gapo lambengat ya’y banyagan andokey
Ya angga’d naubol so bilay ton naskey.

Duga ni! Duga ni! Ag to makasaba
On, paleenan yo’y malangoer nin pluma
Idegkel na laman narateng ton siansia
Pian makapiando’d sipud tin Salita.
 

(Sept. 2, 2006)




#Article 57: PARASAL (278 words)


Salve Regina so  inggapo ton kansion
Nen masiken Dino a manangipoon
Insan onebat kamin saya’y isuldong
Mater miserecordiae onia’y katuloy.

Say asaoa met ed sata’y inononot
Mansibsibek ya eleng to’y mansingsinglot
Insan biglan onakis tan mankulyaot
Manpatpatalker, kasanlikna, naba’tog.

Alioagoagan da la’y totoo’d satan
Amin da’y mirarasal ya amayamay
Nagsiala’y danum, oala kan manpaypay
Naames da lainge’y asaoan nalmay.

Kua’y masiken Dinon ngipin to’y angiti
Inggapo to’y avemaria tan amami
Onebat met la’d sata’y atsin alungi.

Agay lay dukey na kanta ra’y kanturis
Saramay narasan sikaray manakis
Kanyan nima’y Isao inaksao to’y pansit
Insan to impunas ed sungot to’y nisnis.

Nen ekalen da la’y pandung ya balioan
Magalarogor la’y eges da’y mirasal
Ag la akaanos si Tomas ya sinan
Impekpek to’y aklo’d diking na takayan.

Akidtot met ed satan si panginaen
Dinorot to’d obet si Dinon masiken
mankindokindon mangakansion la ingen
Kelat kami’d elek, andi la’y makasel.

Nen naimangmangan la’y asaoan nalmay
Sangkatepet to no asumpala’y dasal
Say loton bagisen labay ton taoayan

Bendito alabado’y kansion min maksil
Mansabuyag so ilol, manbuti’y bibil
Mankobibit la ra’y toon ami-amin
Oala kan mantami, oala kan manlabir.

Salamat na baleg asumpal la’y dasal
Manlulumbaan la ra’y toon mipangan
Ilop da’y lauya, dongdong so nakatan
Timmekak so eras, andi ta’y tongtongan.

Dimmongo kami ed dulang ya abeba
Insaklang da’d sata’y manggiogio ya taba
Si masiken Dino takeb to so nagba
Anta ag ni angan, sikato’y atama.

Saray tamukal mi’t singa ra puniti
Andi la’y eselan, manbuabo’y sangi
Anggapo ta’y ag mi kinan ya putahi
Inyamot ni balkot, anggapo’y apirdi.

Nampatanir kami la’d say manotoo
Akasibangot met ya’y masiken Dino
Napsel kami kono, narasa’y eges to
Upa min angansion ay ta imbatik to!




#Article 58: San-Ama (606 words)


Aminsan ya ageo oala’y san-aman manaayam ed alusadsar na palandey. Araoin toloy so abung da kanyan sanageo so panakar no onorong ira’d baley. Aganogano ni lambengat ya abalo so ama kanyan ontan labat la’y paga to no panon ton pabalege’y anak to, ta anggapo met la lanti asaoan katambayan to. Oala’y melag a daralusan da tan ikakana da’y sakey a dueg ya medyo matakken la. Sayan dueg abayag da lan katulungan ed pandadalus da tan diad dakerakel ya kimey dan nakaukola’y pangalsa’y ambelat a singa say sinakon belas, saray sengeg na kikieo ya babalsigen. . .”Anak” kuan ton aminsan ‘may ama, “nakaukolan ta lan salatan ya’y dueg ta na ug-ugao pian makapandalus ak na mabetbet, diad ontan naitdan ta ka’y maong a kaimbuasan”. Oalad nonot na ama ya anggan makapanaral met labat na Secondario so anak to, masarag la. “siki pa labat tatay” ebat tonma’y ugao; kanyan nangkasakeyan dan ilako kaimbuasan imay dueg. Nen asingger la’y ibutay na banua, binangon la na ama may anak to “ta la anak” kuanto, “pian ag ta nalabian no kasesempet. . .” Imbuat da la’y san-ama. Impalugan nen ama may ugao ta “kasi met ya nakesaoan” kua’y nonot to. Onlalabas ira’d sakey ya Bario nen diad sakey ya garita kua’y akatandag ya manlalako “ni, nengneng yo pa may ugao ay, ag to labat la kaskasian ma’y masiken”, “on a tua” ebat da met ira may oalan mantotongtong ed yoronga’y garita “anto yan ugaoan, ag abangatan!” Nen nadngel ton may ugao abaingan a toloy kanian kuan tod ama to “ama siki pa lad dia'y onkabayo ay!” Kanian si ama so simmalat ya kimmabayo’d dueg, si ugao balet so anengteng na pagura’y dueg. Nen kasabi da’d onsublay ya Bario, akiinom ira’d sakey ya akaulao ya onaasul ed bobon; kabebekta kua’y akulao ed samay masiken “ ay kuya, ag mo ta kaskasian ta’y ugao ay, ta sika lainge’y manluglugan ed satay dueg?” Ag akasel si masiken- immepas a tampol lapud baing to. Nannengnengan ira’y san-ama tan natungtongan dan ag la ra onkakabayo’d dueg pian anggapo’y nibaga da ray totoo. Kaliko ra’d sakey a lansangan, alabasan da ray mantatanem na pising ed inaoang. Kua’y sakey ed kaiba to “nengneng mo pa ra may san-ama, anta araodaoi nanlapuan da, ag ira limmugan ed dueg da”, “papakilen da labat la’y lamalaman da” kua’y sakey met insan ira unelek. Diad omman a bekta, nantongtong lamet so san-ama, kuan da “agay met la ra yan totoo, ag mo laingen amta so gaoaen mo”. . . Nen onsabi la ra’d samput a Barion capeten to lay baley, malikeliket so san-aman akakabayo’d  dueg; manngisngisio so masiken; samay ugao met tangay-tangay ed saray karakel a bungay pantol ya nalabasan da; sangka-egnaan to’y ikol na dueg tan isipsiplat to’d bitking ton dapuay apangat. Nen nabantag da lay torre’y simbaan, oalay binmeltang ya masiken ed dalan da. Uban la'y ami’y buek to tan kerengkereng lan manakar ya ibabasbas to’y tayukor to. Et no akin met ya ngoro-ngoro. . .kuanto, “aay! Duma lan talaga’y tiempo natan, maruksa la ran talaga’y totoo, nengneng yo pa ra yan sanama ay, ag da labat la kinasia’y dueg da. . . ni, manponges la’y dueg ed kesao to. . .aaay!” peyeng-peyeng so masiken. Nannengnengan so san-ama, kuay ama “ay anako, no onia lan onia naambagel ak la amo!” Kanyan nen timatdang ira’d baley, sinakbat da lay dueg!. . .domakitot ira ta ambelabelat imay dueg. Nen anengneng iray totoo’d baley, manelek ira “agi, niman la ray ambagel ya san-ama” kiarakak iray arum “sinakbat da lainge’y dueg da!!” Elek a pinasya. . . lapud baing da’y san-ama, anempet la ran paoypaoy ta ag da la anonotan ya ilako’y dueg da!




#Article 59: Ay Agi! (1366 words)


Inasot ko lan inasot so dueg ya kinabayoan ko. Mapaga ak la ta mankabaskabas la’y ageo tan asingger la’y oracion. Sigurado’n mantami la met si Inang. Ngalngalin ag ko la naaninag ira’y kakieoan a nalabasan mi kalegana’y itatatdang na dueg ya luluganan ko diad pandel na ilog. Ambasa ni deketan a baog to kanyan dagdaoit ak ya naoplos ta andanglel so malaplapar a beneg ton ma’y dueg. Dagdagen ko lan dagdagen ma’y dueg ko; nia ta asabik la’y patar ya kaumaan. Oala ni libsong ya babalioan balet ta say karaolan ya dasdas ya dalnen ko samay onlabas ed pogo’y kamambogan. Diad lioang onkikilat la ra’y bibiteoen tan diad dapit sagur na taoen oala’y sakey a marlang ya singa kabuntatalan balangaan, no nengnengnengen ko oala’y no anton liket ya naliknak ed pusok. No arum, onsebang ed kalakal ko ra’y tongtong-aniani di Inang, kanyan ombegasbegas ira’y bagok ta laot lan dalnen ko’y pogo’y kamambogan ya dia kono’y pasen ya panangikotkotan da’y ekal ya ugogao nen immonan ageo. 

Nen imbeneg ya simba dimmalan kami nen kuyang ko ed sayan dasdas. Talagan ag ko nalingoanan iman ya agaoa ta nen ondadalan kamin oala la angan ko’y samploran depa antis na kamambogan ta nanlapu kami’d dapit ilog ya nampatiblak na dueg, kasanlilikna, mampunges si dueg tan ag to labay so ontoloy ed dasdas ya totomboken mi. Tasoen nen kuyak so dueg ya pasooten ya onsulong, siansia balet ya onsipa’d daralanen mi. Singa oala’y no anton nanenengneng tonma'y dueg. Tampol ya limma’d nonot ko’y aniani. Angurus ak tan kuan ko’n inyesaes “ay Apo Niño tan Señor San Josen Patron mi, ilaban mo kami!” kua’y kuyak balet “agar ka, agar ka, ni, balbaleg ya tadyuko! Siguradon naniknol  ‘tan kanyan masebesebeg!”  Nen boninengen kon maong so oala’d arapan mi, ya oala angan ko’y sakey a limaran depa’y leetan mi, ay ta nitan la’y tadyukon mambuskag so tenger ton tangertanger ed samay dueg! Kanyan dimmiplat kamin tampol ed abalaten ta ninonot min ombalio ed libsong ta ag la pigan nibatikan mi may tadyuko. Masyado’y takot mi’d saman ta narengel mo oari so pankakkuab na pageo mi. Nen onsakbit kami la’d libsong ya akakabayo’d dueg, pinabtik lan pinabtik nen kuyak so dueg leleg kon sangkasingkat so ikol to tan empekepeket ko’d kabalgan  nen kuyak pian balot ya ag ak napelag. Ay ta agay la’y takot ko ompan napelag ak et naabot toak ya naketket ma’y uleg; ag ko ni labay so ompatey! Itan ka ta nen onlingao kami et nitan la ra’y duaran tatadyukon manos-osil ed sikami. Pinasya’y impanasut nen kuyak ed dueg; ombatil-batil so sas-oet na bolaoit ya ondapo’d nantopag ya diking na dueg. Nen arapen mi la ma’y bakor ya ginaoa nen Mama Binong tan kapeten mi la’y kalsada, akanengneng ak na abeban kieo na tagumbao. Unong ed tongtong di Amang, no mankolkol kono'y otot tan tadyuko, ta naketket so otot, ombatik ya onketket so otot ed sengeg na tagumbao ta no gaoen to kono’y onia, ag naano’y dita ta ag ompatey; sirin, kuan da, sombra’d uleg so tagumbao. Nen dugarugan akapetek kami’d samay tagumbao, amoter ak na sanga insan ko imbontok ed kamanonor na dueg ta isisipen kon mantombok ni ra may tatadyuko. Nen akasabi kami la’d abung, manputi’y busaleg mi nen kuyak. Nen mangan kami la’y pandem, ag min balot tinongtong so agaoa ed kindi Amang tan Inang.

Natan ta nognonoten ko man ya agaoa, manel-elek ak ya oala’y daiset ya paga’d pusok. Apuraen ko la ma’y dueg, bang ta marendeen la’y kaliberliber, likod ed saray piaes ya manbabansag a mabalatabat so tanol da’n onlaknab ed kaumaan. Mas alabian ak natan nen sama’y sikami nen kuyak. Say anieoeng na tanol da’y piaes singa pa makapayepyep tan mamadee’y liknaan; bang balet ta natalo na siansian panparok na pageo ko so onman ya liknaan.  Ag ko la masyado’n nibiig so daralanen mi may dueg ko, bang ta nabantag ko ni daiset may pupugtaen min pogo’y kamambogan. Akin ta sirin, kuan ko, ya limma ra di Amak tan kuyak ed Dagupan ta nengnengen da kono may iskuilaan ya panorongan to. No akin met a sebang sebang ed nonot ko ra may tongtong-aniani di Inang tan samay masebeg ya tadyuko ya asabat mi nen kuyak nen imbeneg a simba. Ilio-lioag ko’y pankuyab na pageo ko diad pangngisio ko’y Gozos nen Apo Niño ya mapaaro tan mapangasi’n Patro’y Bario mi, say Barion Amandiego. Ibabansag ko’y ngisio ko’d kumpas da’y tanol na koko’y dueg ya ompatek ed amagamagan dalin na kaumaan; mapanaspas met ira’y senge-sengeg na pagey ya nananian. Mameglepegley la lanti tiageo kanyan immaoet a maung la ra’y sipur a pite-pitek na kaalogan. Manasingger ak la’d samay pasen ya akasabatan mi nen kuyak na tadyuko, onggapo  la met so parok na pageo ko. Papakpelen ko’y linaoak insan ko dagdagen so dueg diad pangikenak ed duaran mokor na salik ed nantupag ya diking to. Tatatdangen mi la ma’y pogo’y mambog, anggapo met so nasabat min uleg may dueg ko, oala balet so no anto man ya uni ya natatalineng kon malalapud kasupukan na ag ko amtan tantanaman diad dapit sagur to may kamambogan. Diad panasingger ko lan panasingger, mas met ya onlilioaoa’y pakarngel ko’d samay uni. . . singa. . . “ay Kataoan kon Dios” kuan ko—“akis met na ugao so nalalayag ko!” . . . angurus ak tan inggapok lay mandasal. . . “ O Dios tan Kataoan mi, labi-ageo pinonot mi’y panangasim tan tulong mo Kataoan, ag mo kami ikbanan ed bengat lan kaatapan. . .” daodaolien ko yan dasal ko. . . ay ta onkakasil met so akis na ugao! Kinenak lan kinena’y diking na dueg ed saray mokor ko ta pabtiken ko lay pinasya so dueg, kuan ko, balap balet so dasal ko ta singa la asakoloba’y belyag so ulok lapud panbegas na buek ko. No arum ontonda, no arum balet ontobat na maksil ya singa mikakasi! “Ay agi” kuan ko, “ompan natalapos ko may tiyanak sigurado’n kabilen toak , et no omman kono, mansakit ak na ag natambal---ay agi! Samput ko la ya. . .” Manlalatup met la’d saya’y inereng ed kanonotan ko; oala kan ereng na makapagimgimlit ya ugao, nampasingil tan akasugabba’y buek to tan andurukey ira’y koko to!, Oala kan. . . “ Jesus Mariosep! Ilaban yo kami Kataoan!. . . .” Natan ta oala ak la’d kapegpegleya’y pogo, no akin met ya biglan onsiplog so dagem, et biglan oala’y singa ambetebetel ya dakulap na ugao ya ondapo’d tenten ko!!! Onalioag-oag ak la!!! “KATAOAN!!!” ikaoalok la’y bilay ko!!! Bekasan ko’y siplat so dueg ko; mambabbues kamin kuyat ya papaoay dima’d kamambogan. Nen ompaoay kami la’d samay nayoyongyonga’y pogo’y kamambogan, onlingao ak et nia, ta oala’y duaran pusan manoosilan ed kasupukan! Anta naimangmangan ak ed saya; akaayeo ak ni! ______yo’n pupusa! Inateyak la oari’d takot ko!! Manaya, katanotanol to’y akis na ugao ima’y pan-ngiao danmay mankakaraoan a pupusa. Ayyy anak na lalasi ra’n talaga!!! Karapasen ko’y tenten ko, anta naplagan ak manaya'y sakey a bolong na mambog ya ambasa’y daiset ta masakbay la manayan ompelag so linaeo ed saman. El-elekan ko’y laman kon dili’n singa ak ambagel bang ta oala ni keyer na lama-laman ko’d masyadon takot ko niman. Mameyeng-peyeng ak ya makakalek. Dinagdag ko lamet may dueg ko angga’d ag mi insabi’d oangala’y bakor di Mama Binong. “Ay salamat ta kapeten ko la’y kalsada”  kuan ko’d laman ko. Asalatan la’y deen tan gayaga’y liknaa’y pageo ko kanyan kaab-abiga’y tantan  na akar na dueg ko. Ombebeltangak ed dalan anggano ag ko la naamingao so saray kabatoan na kalsada’n onkekena’d koko’y dueg. Tatatdangen ko la’y laet ya mamaarap ed abung mi, no akin met ya makakalingao ak ed baleg a sengeg na lomboy dima’d soyok na laet. “Anto ta ya’y oala’d lomboy ay? kuan ko ya lilirliren ko ni matak ompan lilingoen ak na pakanengneng ko  . . “JESUS YA MAPANGASI!!!” oadman so singa kapananak ya ugao, mankao-kaoey ed siak ed silong tonmay kieo--- akangiriyet, mansabuyag so buek to tan malirang so manmuldagat ya mata to!!! Timmaboy ak la’d takot ko, ginayogoy ko’y dueg ko, ay ta buti’y obet min singa sioet ya manlumbaan ya onsabi’d olsora’y abung mi!!! Apos-aposan kami’d linaoa. . . .manbanaa’y nengneng mi may dueg ko; ta no pano’y takot ko, ontan met manaya may dueg ko, AY AGI!!!




#Article 60: 1 Marcos (831 words)


Sikato yay Maung a Balita nipaakar ed Jesu-Cristo, say Anak na Dios. Ginmapo onung na insulat nen propita Isaias:

Kanyan si Juan linmad kalawakan a nambibinyag tan nampupulong. Inkuanto, Magbabawi kayod saray kasalanan yo tan mampabinyag kayo, et say Dios pirdonaen to kayo. Dinmadagon ondengel ed kinen Juan iray amin a taga Judea tan siudad na Jerusalem. Impatwa ray kasalanan da, tan binibinyagan to ra ed Ilog na Jordan.

Bagoy kamilyo so kawes nen Juan, tan katat so balkes to. Dorun tan dilo so impambibilay to. Inkuantod saray totoo, Walay manomtombuk ya onsoblay ed siak a lalon makapanyari nen siak, tan ag ak maeneped a mangokbar na sandalya to. Siak bibinyagan ta kayo ed danum, balet sikato binyagan to kayo ed Ispiritu Santo.

Ag abayag, sinmabi si Jesus a nanlapud Nazaret, sakey a baley ed Galilea, tan bininyagan nen Juan ed Ilog na Jordan. Kasakbit nen Jesus, anengneng ton tampol ya alokasay tawen tan say Ispiritun singa malapati ya ondadapod sikato. Insan walay bosis a nanlapud tawen ya inkunato, Sika so dilin Anak ko ya inararok; pakaliliketan ta ka.

Kasumpal na sayan agawa, say Ispiritu pinaonla tod kalawakan si Jesus. Nanayam diman ya apataploy agew tan legan tod man, tinutukso nen Satanas. Wala met irad may ayayep ya atap, balet nalilingkur iray anghil ed sikato.

Nen apriso lay Juan, linmay Jesus ed Galilea tan nampupulong na Maung a Balitan nanlapud Dios. Inkuanto, Sinmabi la so nigetar a panaon tan asingger lay Panarian na Dios! Pansibkelan yo la ray kasalanan yo, tan manisia kayo lad Maung a Balita!

Nen aminsan a manaakar si Jesus ed gilig na Dayat na Galilea, anengneng to ray sanagin Simon tan Andres. Peles dan mansasabokul ed ed dayat, ta sumisigay ira. Inkuanen Jesus ed sikara, Tombuk kayod siak, ta gawaen ta kayon sumisigay na too. Tinaynan dan tampol iray iket da, tan akila rad sikato.

Kaakar toy daiset, anengneng to met iray sanagin Santiago tan Juan ya anak nen Zebedeo. Wala rad baloto ra tan ipaparaan da ray iket da. Tinawag nen Jesus iran tampol, kanyan tinaynan dad baloto so ama ra tan saray inopaan dan totoo, tan akila rad kinen Jesus.

Linma rad baley na Capernaum, et nen ontombuk ya Agew na Panagpainawa, ginapoan nen Jesus so nambangat ed sinagoga. Mankelaw iray totoo a dinmengel ed sikato ta walay pakaoley ton nambangat ed sikara, tan aliwan singa saray iskriba.

Kabebekta linmoob ed sinagoga so sakey a lakin inaponay maoges ya ispiritu, tan ineyaeyag to, Antoy pibabalian mod sikami, Jesus a taga Nazaret? Linma ka dian maneral ed sikami? Kabat ko no siopa ka: sika so Masanto na Dios!

Ingganggan nen Jesus imay maoges ya ispiritu, Ag ka maingal! Ekal kad sikato!

Samay maoges ya ispiritu pinatayegted ton maung imay laki, inmingal na maksil, insan inmekal ed sikato. Agaylay pankelaw dan amin, kanyan natetepetan ira, Anto ya kasi? Balo ya kasin bangat? Walay pakaoley to yan too a mangganggan ed saray maoges ya ispiritu, et oonuren da!

Maples a kinmayat diad amin a pasen na Galilea so balitan nipaakar ed kinen Jesus.

Kasiput dad sinagoga, tinmuloy iran tampol ed abung di Simon tan Andres. Kaiba ra met si Santiago tan si Juan. Akarokul so biin katolangan nen Simon, ta napepetang. Kanyan kasabi nen Jesus, imbaga ra yan tampol ed sikato. Dinago nen Jesus ed dinokulan to, binembenan tod lima, insan inibaan ton binmangon. Nakal so petang to, tan nansirbid sikara.

Kaselek na agew, inyakar na saray totoo ed kinen Jesus iray amin a mansasakit tan saray inaaponan na saray dimonyo. Dinmagop iray amin ya ombaley ed arap na saman ya abung. Amayamay iray pinapaabig ton manliliknay nambabangil a sakit tan pinapaekal to ray dakerakel a dimonyo. Ag to pinapaesel iray dimonyo, lapud kabat da no siopay Jesus.

Diad ontombuk ya agew, ambilonget ni nen binmangon si Jesus. Linmad sakey a mareen a pasen tan nampikasid man. Balet inanap nen Simon tan saray kakaiba to si Jesus. Nen nalmo ra inkuandad sikato, Anapen kay amin a totoo.

Balet inmebat si Jesus, Onla ti met a mapulong ed saray kaliber-liber a pasen, ta sikato yay makasengeg na inakaran ko dia.

Niliber toy intiron Galilea a nampupulong ed saray sinagoga tan nampapaway na saray dimonyo.

Walay sakey a lakin akating a linmad kinen Jesus, tinmalimukor ed arap to tan akikasi. Inkuanto, No labay mo, nayaria mo ak a paabigen.

Akasian nen Jesus kanyan inyonat toy lima to, diniwit to, tan inkuanto, Labay ko. Abig ka la! Diad saman a bekta nakal so kating to tan inmabig. Pinaonlan tampol nen Jesus kayari ton binilin a maung, Ag mo yan balut ibabalitad anggan siopa. Lakad pari tan panengneng ka, insan ka mangibagat onung ed Ganggan nen Moises, pian napaneknekan ed balang sakey ya inmabig ka la.

Linma la may laki, balet imbabalita tod amin a pasen so agawad sikato. Diad karakel na angibalitaan to, si Jesus ag la makaonlan maparontal ed anggan anton baley. Nanaayam la sirin ed saray pasen ya ag natotoowan, tan diman la dinadagoy totoon nanlapud amin a lugar.




#Article 61: 1 Saray Gawgawa (537 words)


Pinablin Teofilo:

Diad samay inmonan libro ya insulat ko, insalaysay koy amin a ginagawa tan imbabangat nen Jesus, nanlapud impangigapo toy kimey to ya anggad agew na impakaitagey tod tawen. Kasakbayan na impakaitagey to, binilin tod panamegley na Ispiritu Santo iray pinili ton apostol. Kasumpal na impatey to, amimpigan nampapanengneng ed sikara, kanyan apaneknekan a tuan mabilay. Diad loob na apataploy agew, nampapanengneng ed sikara tan imbabangat to ray nipaakar ed Panariay Dios. Aminsan ed sarayan impantitipon da inkuanen Jesus, Ag ki ni ontataynan ed Jerusalem, ta alagar yo niy asalitak lad sikayon insipay Amak. Nambinyag na saray totoo si Juan ed danum, balet ag mabayag, nabinyagan kayo ed Ispiritu Santo.

Kanyan nen aminsan a nantitipon ira, tinepet dad kinen Jesus, Katawan, ipawil mo la kasi natan ed Israel so Panarian mo?

Inmebat si Jesus, Saray panaon tan agew ya inggetar na Ama diad pakayari ton dili, et ag la nakaukolan ya amtaen yo ra. Balet naitdan kayoy pakayari no onsabid sikayoy Ispiritu Santo, tan magmaliw kayon tasik ed Jerusalem, diad intiron Judea tan Samaria, tan diad amin a sokung na mundo. Kapangibaga to ya, niatagey ed tawen leleg dan nenengnengen, insan asaniban na lorem.

Akatangay ni rad tawen a sankanengneng day itataynan to nen kabebekta, duaran lalaki ya akakawes na ampoti so nanalagey ed abay da. Sikayon lalaki a taga Galilea, inkuanda, akin et manalalagey kayon akatangay ed tawen? Sayan Jesus a nanlapud pegley yo tan niatagey ed tawen, et ompawil lamlamang a singa impakanengneng yod sikaton linma ed tawen.

Pinmawil ed Jerusalem iray disipulo. Nanlapu rad Palandey na Kaolibaan, a ngalngali sakey kilomitroy kaarawi tod siudad na Jerusalem. Sikara ya di Pedro, Juan, Santiago, Andres, Felipe, Tomas, Bartolome, Mateo, Santiago ya anak nen Alfeo, Simon a Patriota, tan si Judas ya anak nen Santiago. Kasabi rad abung a tutuloyan da, sinmegep ira tan linmoob irad sakey a kuarto. Naynay iran mankakasakey a mampikasi, a kaiba da ray pigaran bibii tan si Maria ya ina nen Jesus, tan saray lalakin agagi nen Jesus.

Kalabas na pigaran agew, nantitipon iray sakey a sanlasus tan duamplon mananisia. Inmalagey si Pedro tan inkuanto, Agagik, nakaukolan a nasumpal so walad Masanton Sulat ya imbaga na Ispiritu Santo, diad panamegley nen David, nipaakar ed kinen Judas ya angipangulo ed saray angerel ed kinen Jesus. Kabkaiba mi nen saman, ta apili met a minabang ed panaglingkur.

(Insaliw nen Judas na dalin imay bayar na impantraidor tod kinen Jesus. Diman met lay inateyan to, ta apaktak, awabwab so eges to, tan pinmaway so pait to. Naamtaan ya na amin da ray manaayam ed Jerusalem, kanyan tatawagen da man a dalin ed dilin salita ra na Akeldama, a say talus to et Alog na Dala.)

Nisulat met,
'Wala komuy onsalat ed pasen to tod panaglingkur.'

Nampili ra sirin na duaran lalaki: si Matias tan si Jose a tatawagen day Barsabas (tatawagen da met na Justo). Insan ira nampikasi, Katawan, kabat moy walad puso na balang sakey. Ipanengneng mo pag sikami no siopay pinilim ed sarayan dua a magmaliw ya apostol ya onsalat ed kinen Judas a linma lad pasen a kanepegan to. Kasumpal to ya, kinaut da no siopay napalaran, et si Matias so apili. Sikato sirin so niarum ed saramay labinsakey ya apostol.




#Article 62: 1 Saray Taga Roma (798 words)


Sayan sulat nanlapud kinen Pablo, sakey ya aripen nen Jesu-Cristo, atawag a magmaliw ya apostol tan pinilin mampulong na Maung a Balita na Dios.

Sayan Maung a Balita ya abayag lan insipay Dios diad panamegley da ray propita to tan nikorit ed Masanton Sulat, et nipaakar ed Anak na Dios a si Jesu-Cristo a Katawan tayo. No nipaakar ed inkatoo to, sikatoy nianak a kabyangay boleg nen David; no nipaakar ed masanton inka-Dios to, nipaamta a sikatoy Anak na Dios diad panamegley  na makapanyarin gawa, a salanti say inkioli tod bilay. Diad panamegley to, inawat mid Dios so baleg a panangaro to tan say inkaapostol, pian natanggoyur min manisia tan mangonur ed Cristo iray amin a katoowan. Kabyangan tayo met ed saray katoowan a tinawag na Dios, pian magmaliw iran mananombuk nen Jesu-Cristo.

Kanyan susulaten ta kayo, amin yon wadtad Roma ya inararoy Dios tan tinawag ton magmaliw a totoo to: 

Itdan kayo komun na Dios ya Ama tayo tan say Katawan tayo a Jesu-Cristo na bindision tan kareenan. 

Onona, misalamat ak ed Dios diad panamegley nen Jesu-Cristo, lapud sikayon amin; ta nibabawag ed intiron mundo so pananisia yo. Say Dios, a panlilingkuran kod intiron pusok diad pangipupulong koy Maung a Balitan nipaakar ed Anak to, so tasik ya ipipikasi ta kayo lawas. Ipipikasik ed Dios ya iyabuloy to komun natan a makakar ak lad tan. Ta ontan lay pampipilalek kon onlad tan, pian niiter kod sikayoy maispiritun bindision a mamabiskeg ed sikayo. Say labay kon ibaga, say pantutulongan tin amin ed pamabiskeg na pananisiay sakey tan sakey.

Agagi, nepeg yon amtaen a ginetmak lan amimpiga so onlad tan, balet anggad natan walan naynay so manesebel ed siak. Labay ko met so mananggoyur ditan na saray totoo pian manisia rad Cristo, a singa impananggoyur kod saray arum a Hintil. Ta nakaukolan a gawaen ko ya ed saray Grigo tan saray barbaro, diad saray walay-aral tan saray anggapoy-aral. Kanyan pampirawatan koy mangipulong koy mangipulong na Maung a Balita ed sikayo met iran wadtad Roma.

Ag ko ibaing so Maung a Balita, ta sikatoy pakayariy Dios a mangilaban ed amin a manisia, onona ray Judio, insan saray Grigo. Ipapaamta na Maung a Balita a say pamirdonay Dios ed saray kasalanay katoowan et onggapo tan mansamput ed panamegley na pananisia. Onung na ibabagay Masanton Sulat, Mambilay diad panamegley na pananisia so toon apirdona ray kasalanan to.

Ta nipaamta a manlapud tawen so sanuk na Dios ed amin a kasalanan tan kaogsan da ray totoon mamapaer na pangipakabat na katwaan, lapud kaogsan da. Malinew ed sikara so nayarin amtaen na too nipaakar ed Dios. Say Dios a dili so angipalinew ed sikara. Ta nanlapu lad impamalsay Dios ed mundo say ag nanengneng a kipapasen to, a salanti say andi-anggaan a pakayari tan inka-Dios to, et nanengneng a malinew la tan natalusan na saray totoo diad panamegley da ray pinalsa. Kanyan anggapo lay nibaraay totoo! Anggaman a kabat da lay Dios, ag da inggalang a Dios odino akisalamatan. Ingen, andi-kakanaan so kanunotan da tan abilongetan so ag makatalus ya otek da. Mankabatkabatan ira balet diad tuay tua, makulang-kulang ira. Anta igalang da komun so ag ompatey a Dios, igagalang da ray talintaoy toon ompatey, saray talintao da ray manok, o ayayep ya apatiray sali o onkokorung ya ayayep.

Lapud onyay kaogsay katoowan, say Dios pinaolyan to la ran manggawa na saray marorotak, a bengatla onung ed labay na puso ra. Manggagawa ni ray mabanday ed laman na sakey tan sakey. Ibebeneg day katwaan a nipaakar ed Dios tan sasalatan da na tila. Igagalang tan pnalilingkuran day pinalsa, aliwan say Manamalsa a nepeg a galangen ed ando lan ando! Amen.

Lapud saya, say Dios pinaolyan to ran manggawa na saray makapabaing a liket na laman. Anggan saray bibii ikakaindan day impamalsaan ed sikara, ta saray kapara ran bibii so piaakdulan da. Ontan met a saray lalaki ikakaindan day impamalsaan ed sikaran miakdul irad bibii, tan ompepetang so marorotak a liknaan dad kapara ran lalaki. Mabambanday so gagawaen da ray lalaki ed kapara ran lalaki, kanyan nadudusa ra onung ed kanepegay maoges a gagawaen da.

Lapud saray totoo et ag da labay a kabaten so Dios, pinaolyan to ra ed maoges iran kanunotan da, kanyan gagawaen day ag manepeg iran gawa. Napno ra na amin a kaogsan, kaambagelan, kinaagom tan maibobosul a kaisipan; napno ray imon tan maoges iran getma; maliket irad panagpatey, panagkolkol, tan panagsaol. Managtalabotob ira, managderal na kagalangay kapara ran too, managbosul ed Dios, managpabaing, mapaatagey, mapasirayew, managanap na balon kaogsan a gawaen da, benger irad atateng da. Makulang-kulang ira, ag da amtay misipan, anggapoy panangaro tan panangasi rad kapara ra too. Amta ra, ya onung ed ganggay Dios, kanepegan ya ompatey iray manggawa na saray onya, balet siansain gagawaen da. Aliwan saya labat, aabubunan da ni ingen iray manggagawa ed saraya.




#Article 63: 1 Santiago (569 words)


Sayan sulat nanlapud kinen Santiago, aripen na Dios tan say Katawan a Jesu-Cristo:

Ibabano ta kayon amin a totooy Dios, amin yon akaykayat ed intiron mundo.

Agagi, panliketan yo so panlilikna yoy nadoroman subsubok na bilay, ta amta yo a say pakasubok ed pananisia yo et lalon pagmaliwen to kayon maanos. Tan mansiansia kayon mantepel ya anggad kasamputan, pian magmaliw kayon ayadyari tan nagnap tan anggapoy pankulangan. Balet no walad sikayoy kulang na kakabatan, nepeg toy mikerew ed Dios tan naitdan, ta say Dios maliket tan mabonbonluk a mangiiter ed amin a katoowan. Balet no onkerew kayo, nepeg a manisia kayo tan ag kayo manduaruwa, ta siopaman a manduaruwa et singa daluyon ya ipaligpalig na dagem. Ag manilalon mangawat na antokaman a manlapud Katawan yan klasiy too, ta mansalat-salat so kanunotan to tan mansimpisimpitan. 

Nepeg a panliketay agin mairap-bilay so pamatagey na Dios ed kipapasen to, tan say agin mayaman so pamaabeba na Dios ed sikato, ta say mayaman a too naandipat a singa rosas na dika. Ta ompaway so agew tan diad onlan lan petang to, pamagaen toy dika, nalaylay met lad satan iray rosas to, tan naderal lay kinarakep to. Ontan met, say mayaman ompatey legan ton gagawaen iray kimey to.

Maliket so toon mansiansian matoor anggaman a wala ray subsubok ya onsabid sikato, ta no nilabas to ra awaten toy tumang, salanti say bilay ya insipay Dios ed saray mangaarod sikato. No manliknay subsubok na bilay so siopaman, ag to komun ibagan tutuksoen na Dios. Ta say Dios ag natukso na kaogsan tan ag to tuksoey anggan siopa. Natukso so too no sikatoy ibalang tan tangguyoren na dilin maoges iran pilalek to. No manlokun so amoges a pilalek na laman, mananak na kasalanan. Tan no ombaleg so kasalanan, mambungay patey.

Ag kayo patitilaan, inararok iran agagi! Nanlapud tawen so balang maung tan nagnap a langkap; nanlapud Ama ya amalsad amin a liwawa. Sikatoy ag mangoman tan ag met panlapway bilonget diad ibeneg to. Onung ed linawa to, initdan to itayoy bilay diad panamegley na tuan salita, pian walay kanepegan tayon magmaliw a sankatalonggaringan ed amin da ray pinalsa to.

Tandaan yo ya, inararok iran agagi! Nepeg a masiglat ya ondengel so balang sakey, mapalnad panagsalita, tan aliwan maipapasnuk. Ta say pasnuk na too ag makatulong ed panumpal na matonung a getmay Dios. Kanyan ikaindan yo lan amiy marotak a kagagawa, tan amin a maoges ya ogali. Suko kayod Dios tan awat yoy salitan intanem tod puso yo, ta sayan salita so makapangilaban ed sikayo.

Toluk kayod salitay Dios. No dengelen yo labat ya ag yo onuren, titilaan yoy sikayon dili. Siopamay ondengel na salita tan ag to onuren, kapara toy toon onarap ed salming ta nengnengen toy lupa to. Kanengneng to, ontaynan tan nalingwanan ton tampol so itsura to. Balet siopamay manosisan maung ed nagnap a ganggan a mangibolus ed saray totoo, tan talagan imanoen to, ya ag to labat dengelen tan lingwanan, no ag ingen onuren to - bindisionan na Dios itan a too ed gawaen to.

No ipasen na siopaman a sikatoy rilihioso, balet et ag to napatonday sangi tod panagsalitay kaogsan, titilaan to labat so sikaton dili tan andi-kakanaay rilihion to. Say rilihion a malinis tan manepenepeg ed arap na Dios tan Ama tayo, saya: say pangasikaso tan panulong ed kairapan na saray olilan sigput tan saray balon bibii, tan say pangasikaso na sikan dili, pian ag ka narotakay kaogsan ed sayan mundo.




#Article 64: 1 na 1 Juan (226 words)


Isusulat mid sikayoy nipaakar ed Salita na bilay a wala la nanlapud gapoy gapo. Nadngel mi, anengneng na dilin mata mi, on, naimatunan mi, tan naegnaan na dilin lima mi. Nen nagmaliw a nanengneng yan bilay, anengneng mi. Sasalitaen mi tan ibabaga mid sikayoy nipaakar ed bilay ya andi-anggaan a kaibay Ama tan nipaamta ed sikami. No antoy anengneng tan nadngel mi sikatoy ibaga mi met ed sikayo, pian nakaiba mi kayo ed pikakasakey mid Ama tan daid Anak ton Jesu-Cristo. Isusulat mi ra ya, pian magmaliw a nagnap so liket tayo.

Saya so balitan nadngel mid Anak to, tan ipapakabat mid sikayo: Silew so Dios tan anggapon balut so kabilongetan ed sikato. Kanyan no ibaga tayon walay pikakasakey tayod sikato, balet et mambibilay itayod kabilongetan, mantitila tayo tan ag itayo mambibilay onung ed katwaan. Balet no mambilay itayo ed silew a singa sikato et walad silew, walay maung a pankakasakey tayo tan say dala na Anak ton Jesus et linisan to itayo ed amin a kasalanan.

No ibaga tayon anggapoy kasalanan tayo, titilaan tayoy sikatayon dili tan anggapoy katwaan ed sikatayo. Balet no ipatwa tayod Dios iray kasalanan tayo tan gawaen to itayon malinis diad pangekal to ray amin a kaogsan ed bilay tayo, lapud sikato et matoor tan matonung. No ibaga tayon ag itayo nankasalanan, gawaen tayon matilay Dios tan anggapod sikatayoy salita to.




#Article 65: 1 Saray Hebreo (204 words)


Nen saman, nansalitay Dios ed saray lalaki tayo diad panamegley da ray propita. Amimpiga-piga to yan ginagawa, tan diad nandoroman pamaakaran. Balet diad sarayan kaonuran ya agew, say Dios nansalitad sikatayo diad panamegley na Anak to. Pinalsa na Dios so sankamundoan diad panamegley na Anak, a pinili ton manawir na amin a bengatla. Say Anak isisinag toy liwawa na kagalangay Dios, ta walad sikatoy peteg ya inka-Dios na Dios. Sikatoy manaasikasod sankamundoan diad panamegley na makapanyarin salita to. Kasumpal ton nilinisan iray katoowan ed saray kasalanan da, inmirung ed nikawanay Dios, say Sankatageyan a Pakayari.

No lalon matalonggaring so ngaran ya inter na Dios ed Anak nen say ngaran ya inter tod saray anghil, ontan met a lalon matalonggaring so Anak nen say sikara. Ta say Dios ag ton balut imbagad siopaman ya anghil,

Ontan met ya ag to imbagad siopaman ya anghil to,

Nen say Dios et ngalngali to lan ibakid sankamundoan so bogbogtung ya Anak to, inkuanto,

Nipaakar ed saray anghil, inkuay Dios,

Balet nipaakar ed Anak, inkuay Dios:

Inkuanto ni,

Say Dios ag ton balut imbagad siopaman ya anghil to:

Siopa sirin iray anghil? Ispiritu ran amin a manlilingkur ed Dios, tan imbaki to ran ontulong ed saray mangawat na kilalaban.




#Article 66: Rosario (644 words)


Diad ngaray Ama tan Anak tan Ispiritu Santo. Amen.
 

Manisia ak ed Dios Aman makapanyarin amin. Manamalsay tawen tan dalin. Manisia ak met ed Jesucriston Anak Ton bogtong a Katawan tayo, tinmood gaway Ispiritu Santo, inyanak nen Santa Marian Birhen, inpapairap nen Poncio Pilato, inpasak ed Krus, inatey tan inkotkot, linma ed saray inaatey,. Diad kumatlon agew inmolin binmilay, tinmokotok ed tawen, manyurong ed kawanay Dios Aman makapanyarin amin, manlapud man onla dian mangokom ed saray mabilay tan inatey. Manisia ak ed Ispiritu Santo. Sisiaen ko met so Santa Iglesia Katolika, say pananabangan day sasantos, say panamaandiy kasalanan, say kiolid bilay na laman tan say bilay ya ag-naandi. Amen.
 

Ama mi a wala kad tawen, nagalang so ngaran Mo, onsabid sikami so  panarian Mo, Onorey linawam, diad dalin  onung ed tawen.
Say kanen min inagew-agew, iter mod sikami ed agew aya. Tan paandian Mo ray kasalanan mi, onung na panamaandi miy kasalanan day akapankasalanan ed sikami;
Tan ag mo kami iter ya onabuloy ed tukso, ilaban Mo kami ingen ed mauges. Amen.
 

Ave Maria napno kay grasya. Say Katawan so walad sika. Bendita ka ed biin amin, tan Benditoy bungay eges mon si Jesus.
Santa Maria, Inay Dios, pikasi mo kamin managkasalanan, natan tan naani ed oras na ipatey mi. Amen.
 

Nagalang so Dios Ama, Dios Anak tan Dios Ispiritu Santo. Unong ed gapo, lawas, natan ed ando lan ando. Amen.
 

O Jesus ko, perdonaen Mo ray kasalanan mi, ilaban Mo kami ed apoy na impierno, itarok Mo ray kakamarerwad tawen laut lad saray mankakaukolay tulong tan panangasim. 

 

Saray Misterio na Liket (Lunes tan Sabado)

 

Saray Misterio na Liwawa (Huwebes)

 

Saray Misterio na Ermen (Martes tan Biernes)

 

Saray Misterio na Gloria (Mierkoles tan Simba)

 
Salve kay Dios, Reyna tan Inay panangasi! Sikay kabilayan mi! Sikay karambaan mi. Sikay panilaloan mi, Salve kay Dios! Sikay tawtawagen mininpaliis kami ya anak nen Eba. Sikay pandageyeman min Katawan, a mangiesel ed sikami; ilingay Mo pad sikamiy matam atan a mapangasi, tan naani no nayari lay inkialis min ya, ipanengneng Mod sikamiy Jesus benditoy bongay eges mo. A, mapangasi, A mapangaro, A makaramban, Marian Bierhen lawas.

 

LITANIAY MAPALAR A BIRHEN MARIA

 

Katawan, abagey Mo kami.

Kristo, abagey Mo kami.

Katawan, abagey Mo kami.

Kristo, denglen Mo kami.

Kristo, talineng Mo kami.

 

Dios Amad tawen                                          ::            Kasian Mo kami.

Dios Anak a Manundod talba

Dios Ispiritu Santo

Sankasantosan a Trinidad a saksakey a Dios

 

Santa Maria                                                ::             Pikasi mo kami

Santan Inay Dios

Santan Birhen daray Birhen

Ina nen Kristo

Inay madibinon grasya

Inan sankasimpitan

Inan saskaadiaan

Ina nag naoman

Inan nasnaspot

Inan andi tilol

Inan araroen

Inan makapakelaw

Inay maong a bilin

Inay Manamalsa

Inay manangilaban

Inay Simbaan

 

Bierhen ya sankabintaan

Birhen a dayrayewen

Birhen a makapanyari

Birhen a mapangasi

Birhen a matoor

 

Salming na katunongan

Ayamay kakabatan

Nanlapoay kiket mi

Pananginay Kasantosan

Pananginay kagalangan

Pananginay karalitan

Rosas a mangtatawen

Tori nen David

Torin garing

Abong a balitok

Kaban na saray insipay Dios

Pintoy tawen

Kabuntatalad kabuasan

Abig day asakitan

Salimbeng day managkasalanan

Managligliway maermen

Mananulong day Kristiano

 

Reyna ray Angeles

Reyna ray Patriarkas

Reyna ray Propitas

Reyna ray Apostoles

Reyna ray Martires

Reyna ray konpisores

Reyna ray Birhen

Reyna ray ganaganay Sasantos

Reynan tinmoon ag atilulay kasalanan a tawir

Reynan nitokotok ed tawen

Reynay Sankasantosan a Rosario

Reyna na pamilya

Reynay kareenan

 

Korderoy Dios a manamaandiy kasalanay talba, ipaliis Mo kami, Katawan!

Korderoy Dios a manamaandiy kasalanay talba, talineng Mo kami, Katawan!

Korderoy Dios a manamaandiy kasalanay talba, kasian Mo kami.

 

L. Pikasi Mo kami, Santan Inay Dios.

E. Pian onkana kamid saray insipan nen Kristo.

 

Mikasi tayo.

 

Katawan tan Dios mi, pikasi min yabuloy Mo rad sikamin aripen Mo so pansiansiay grasian walad sikami ed abig na kamarerwa tan laman, tan diad panamegley na Sankamapalaran a Marian Birhen lawas nilaban kamid kaermenan mi natan, tan pinabangen To kamid glorian andi angaan, lapud Katwan min Jesukristo,  Amen.




#Article 67: Diad Sika (101 words)


Labay kon naandi 
kadyad isip 
tan ag taka la 

ta andi arum sika so 

na agew-labin ag ko 

Lalo ta ag kon balut 

so mandalem na arok ed sika 
ta amtak so ag kod sika kikana 
amtak so ag ko kinepeg ya akoen 

Bangbalet no say talintaom 
so onparungtal ed sanduan matak 
naponas ed pagew koy irap 
tan nawakasan ed gonigon

Ag lanlamang sirin nayari 
ya diad isip ko ekalen taka 
ta diad siak sengeg kay inawa 
tan ligliwa ed agew-labi

Kapigan balet mablin punay 
so iselep na sibeg na pusom 
no andi ematalek mod sayan anlong 
maganuy pagmaliw kon bangkay.




#Article 68: 1 Amos (380 words)


Sikara yay salita nen Amos, sakey a pumapastol a taga baley na Tecoa. Duay taon kasakbayan na insabiy yegyeg, nen ari na Juda si Uzias tan si Jeroboam a lakin anak nen Joas so ari na Israel, impaamta na Dios ed kinen Amos ira yan bengatlan nipaakar ed Israel.

Inkuanen Amos,

Say KATAWAN kuanto, Nankakasalanan iray totood Damasco, kanyan andi-saew a dusaen ko ra. Mapalaloy impanduduksa rad saray totood Galaad. Kanyan mangyakar ak na apoy ed palasion impaalagey nen Ari Hazael tan poolan ko ray tirinsira nen Ari Benhadad. Gaygayen ko ray puirta na siudad na Damasco tan paekalen ko ray totoon manaayam ed Patar na Aven tan say manoley na Bet-eden. Naalan priso ed dalin na Kir iray totoon taga Siria.

Say KATAWAN kuanto, Nankakasalanan iray taga Gaza, kanyan andi-saew a dusaen ko ra. Inaala da ray amin a totood saman a bansa, insan da ra inlalakon aripen ed saray taga Edom. Kanyan mangyakar ak na apoy ed saray padir na siudad na Gaza tan poolan ko ran tirinsira to. Ekalen kod pakaoley iray manoley ed saray siudad na Asdod tan Askelon. Dusaen koy siudad na Ekron, tan ompatey ya amin iray Filisteo ya atilak.

Say KATAWAN kuanto, Nankakasalanan iray taga Tiro, kanyan andi-saew a dusaen ko ra. Inyaakar dan adakep ed dalin na Edom iray amin a totood sakey a bansa, tan ag da tinoor so impisipanan dan mikaaro. Lapud saya mangyakar ak na apoy ed saray padir na siudad na Tiro tan poolan ko ray tirinsira to.

Say KATAWAN kuanto, Nankakasalanan iray totoon taga Edom, kanyan andi-saew a dusaen ko ra. Inoosilan day ispada iray lalakin agagi ra ya Israelita, tan ag da ran balut kinasian. Anggapoy anggaan so pasnuk da tan ag dan balut pinakepa. Lapud saya mangyakar ak na apoy ed siudad na Teman tan poolan ko ray tirinsira na Bozra.

Say KATAWAN kuanto, Nankakasalanan iray taga Ammon, kanyan andi-saew a dusaen ko ra. Diad impibakal dan manakop na arum iran dalin, binubutyakan da ray anggan bibiin malokun ed Galaad. Lapud saya mangyakar ak na apoy ed saray padir na siudad na Raba tan poolan ko ray tirinsira to. Wala ray eyagan ed satan no agew na bakal, tan manalimbusabos so panlalaban. Say ari tan saray opisyal to et nibantak ira ed arum a bansa.




#Article 69: Genesis 2 (530 words)


Asumpal sirin ya apalsa so tawen tan dalin tan amin a logan da. Diad loob na anem agew asumal na Dios a pinalsa ira yan amin, insan diad kumapiton agew nampainawa ed amin a kimey to. Binindisionan na Dios yan kumapiton agew tan imbiig ton sakey a masanton agew, ta diad sayan agew asumpal toy impamalsa tod gangana tan nampainawa. Onya so istoria na inkapalsa na sansinakuban.

Nen kayari na KATAWAN a Dios a pinalsa so tawen tan dalin, anggapo ni ray tanaman ed dalin odino bokel a tinmubo, lapud ag to ni pinaoran, tan anggapoy toon ondalus ed dalin. Balet pinmaway so danum ed saray sobul tan aparanuman so dalin.

Insan say KATAWAN a Dios angalay dabuk ed dalin, minoli ton sakey a too-too, insan to iningasan na linawan manangiter na bilay ed saray abut na eleng to, et nagmaliw a mabilay a too.

Insan say KATAWAN a Dios nanggawa na sakey a tanamanan diad bandad bokig a sakop na Eden, tan diman to impanayam imay toon minoli to. Pinatubo to rad may amin a klasiy mararakep a kiew tan pinabunga to ra na masasamit a prutas. Diad pegley na tanamanan so kawalaan na kiew a mngiiter na bilay, tan say kiew a mangiiter na pakaamta ed maung tan maoges.

Walay ilog ya onaagos ed Eden tan sasalugen to may tanamanan; diad paway na Eden nansanga na apatiran ilog. Pison so ngaran na onaan ya ilog; onaagos ed kaliber-liber na bansa na Havila. Dia naalmoy puron balituk, tan pati nidoma-doman pabalingit tan saray ankablin batoy alahas. Gihon so ngaran na kumadwan ilog; onaagos ed kaliber-liber na bansa na Cus. Tigris so ngaran na kumatlon ilog; onaagos ed bandad bokig na Asiria, tan Eufrates so ngaran na kumapat ya ilog.

Insan say KATAWAN a Dios inala to may too tan impasen tod tanamanan na Eden, pian nadalusan to tan naasikaso to. Ingganggan tod sikato, Nayarian mon kaney bunga na antokaman a kiew ed tanamanan, balet ag ka mamangan na bunga na samay kiew a mangiiter na pakaamta ed maung tan maoges. Ag nepeg a kanen so bunga na saman a kiew; ta no kanen mo, ompatey ka diad agew a pangan mo.

Insan inkuan na KATAWAN a Dios, Aliwan maung a mambukbukor so too. Igawaan ko na sakey a manepeg a kaiba to tan katulongan to. Kanyan nanmoli na dalin tan sayan minoli to ginawa ton ayayep tan manomanok. Insan to ra inyakar ed samay too, ta nengnengen to no antoy pangingaran tod sikara. No antoy impanawag tod balang sakey, sikatoy ngaran to. Samay too sirin initdan toy kangaranan iray amin a manok tan ayayep; balet anggapod saraya so manepeg a kaiba to tan katulongan to.

Insan say KATAWAN a Dios pinaogip toy malmalet imay too; nen naogip, angoyus na sakey ed saray taglang to may laki, insan to kinopit so laman ya angalaan to. Ginawa ton bii imay taglang, insan to inyakar ed samay laki.

Inkuanto may laki,

Sikato ya sirin so makasengeg no akin et taynan na laki so ama to tan say ina to tan mikasakey ed asawa to, et magmaliw iran saksakey a laman.

Labus-lakseb imay laki tan samay asawa to, balet ag da ya imbaing. 




#Article 70: Pakabat para ed si Kapitan Barangay Glen Maron tan Dr. Diosdado Fernandez (135 words)


Agew ed sika yon amin kabaleyan !Say Diyos lawas so mangantabay ed sikatayo.Lesa ak ed baley na Binmaley sakey ak ya trabahador walad biek taew,et arengelan ko ed sakey a' reliable source'ta si galgalangen ya brgy.capt Glen R.Maron tan mapangaron DR.Diosdado F. Fernandez so akapanbarongan ira lapod saman ed imbeneg a local election.Atan komon ta saksakey so nilesaan yo tan san kabay kini ,dati kayon sanamigo saksakey so binalegan yo so manpapasisiyaan kila,ekal yo lara 'tay sakit na linawa o petang na ulo ta anggapoy pansunpalan ton maong no manlalaban kayo.antak pareho kayon asingger ed Diyos tan maong ya totoo,atagey so indengan day pamilya yo.maksil so pananisiyak ya bilang kaaro yo so naareglo yo tan ya problema.Natan Bulay Desiembre bulan na aroan iteray panangaro tan perdonaan so kerewen ko ed sikayo tan manpawilan kayo la.




#Article 71: 1 Saray Arari, Kapitulo 1 (1080 words)


Masikesiken lay Ari David. Ag la napepetangan so laman to anggan nanlalatup so iyooles dad sikato. Kanyan inkuan ed sikato na saray opisyal to, Kagalang ya Ari, iyabuloy mon mananap kamiy marikit a nakaibam tan manasikasod sika. Ondokul ed abay mo, pian napetangan ka. Nananap ira ed intiron dalin na Israel na sake a magangganan marikit, et nalmo ray Abisag a taga Sunem. Inyakar da sirin ed ari. Ontan lay ganggana to, tan pinagaan tan inasikaso toy ari; balet ag inakdulan na ari.

Si Adonias ya anak di David tan Hagit et yogtan nen Absalom tan mapalaloy inkaguapo ton laki. Ag balut apampasnukan nen David, tan pirawat toy magmaliw ya ari. Angiparaan la na saray ikana ton karwahi tan saray kabayo tan limamplon lalaki a mangolup ed sikato. Akitongtong lad kinen Joab (a say ina to et si Sarvia) tan si Abiatar a pari, et inmabuloy iran tulongan da. Balet ag akigampid sikato si Sadoc a pari, si Benaya a lakin anak nen Jehoyada, si Natan a propita, si Simei, si Rei, tan saray umaantabay ed kinen David.

Aminsan ya agew, angibagat si Adonias na saray karniro, baka, tan pinataban kilaw na baka diad Oleg a Baton-Dampay ya asingger ed sobul na En-rogel. Binagaan tod sayan pista na bagat iray arum a lalakin anak nen David tan saray taga Juda ya opisyal na ari. Balet ag to binagaan si agi tod ina a si Solomon, si Natan a propita, si Benaya odino saray umaantabay na ari.

Insan linmay Natan ed kinen Bat-seba ya ina nen Solomon tan kuanto, Ag mo ni nadngelan a si Adonias a lakin anak nen Hagit et ginawa toy sikaton dili ya ari? Ag ya kabat nen Ari David! No labay mon niagel so bilay mo tan say bilay na anak mon Solomon, gawam yan simbawak ed sika: Lakan tampol ed kinen Ari David tan tepet mod sikato, 'Ag mo ta sinambaan, Kagalang ya Ari, a si Solomon ya anak ko so onsalat ed sikan manari? Akin sirin et nagmaliw ya ari si Adonias?' Insan inyarum nen Natan ya inkuan, Legan mod satan a mitotongtong ed ari, onloob ak tan paneknekan koy ibabagam.

Kanyan linmay Bat-seba, ta pitongtongan toy ari diad dokulan to. Mataktakken lay ari, tan si Abisag a taga Sunem so manaasikasod sikato. Dinmakmomo si Bat-seba a pamagalang tod ari, insan tinepet na ari ed sikato, Antoy labay mo?

Inmebat, Kagalang ya Ari, sinambaan mod ngaran na Katawan a Dios mo a si anak kon Solomon so onsalat ed sikan manari. Balet nagmaliw lan ari si Adonias, anggaman ya anggapoy pikakabat mo. Angibagat na amayamay a baka, insan to binagaan ed pista iray lalakin anak mo, si Abiatar a pari, tan si Joab a pangulo na saray sondalom, balet ag to binagaan si anak mon Solomon. Kagalang ya Ari, amin da ray totood Israel et sikay aalagaren dan mangibagad sikara no siopay manarin onsalat ed sika. No ag mo ya gawaen natan, kapatey mo siak tan si Solomon ya anak ko et nipasen kamin traidor.

Mitotongtong niy Bat-seba ed ari nen sinmabid palasio si Natan. Nibagad ari a sinmabiy propita Natan. Linmoob si Natan, insan dinmakmomod arap na ari. Insan inkuanto, Kagalang ya Ari, imbawag mo la a si Adonias so onsalat ed sikan manari? Diad sayan agew, linman angibagat si Adonias na amayamay a baka, karniro, tan pinataban kilaw na baka, tan binagaan to ray lalakin anak mo, si Joab a pangulo na saray sondalom tan si Abiatar a pari. Diad sayan bekta, kaiba ran manaakan tan maniinom tan iyeeyag na saray kakaiba to, 'Andokey komun so bilay nen Ari Adonias!' Balet ag to ak binagaan, Kagalang ya Ari; ag to met binagaan si Sadoc a pari, si Benaya odino anggan si Solomon. Inabubonan mo ya kasi, Kagalang kon Ari, anta ag mo anggan imbaga ed saray opisyal mo no siopay manarin onsalat ed sika?

Inkuanen Ari David, Ibagam ed kinen Bat-seba ya ompawil diad abay ko -et pinmawil si Bat-seba tan nanalagey ed arap na ari. Insan inkuan na ari ed sikato, Sambaan kod sika, diad ngaran na mabilay a Katawan ya angekal ed siak ed amin a gunigon ko, a sumpalen ko natan imay sinambaan kod sika diad ngaran na Katawan a Dios na Israel a say anak mon Solomon so onsalat ed siak a manari.

Dinmakmomo si Bat-seba a pamagalang to tan kuanto, Mambilay komun ed ando lan ando so Kagalang ya Ari!

Insan ingganggan na ari, Tawag yo ra dia di Sadoc, Natan, tan Benaya. Dinmago rad arap na ari, tan kuan na arid sikara, Itagar yo ray opisyal ko, pakabayo yod dilin mulak si Solomon, tan olup yon onlad Gihon. Sikayon dua, Sadoc tan Natan, so manlana ed kinen Solomon a manari ed Israel. Insan yo paknulen so trumpita tan iyeyag yo, 'Andokey komun so bilay nen Ari Solomon! Tombuk yon ompawil dia, tan kasabi to onirung lad tronok. Salatan to ak a manari, ta sikatoy pinilik a manoley ed Israel tan Juda.

Kanyan si Sadoc, si Natan, si Benaya, tan saray umaantabay na ari et pinakabayo ray Solomon ed mula nen Ari David, tan inolup dan linmad Gihon. Inala nen Sadoc so pananginan na larak na oliban inala tod Tuldan Ayamay Katawan, insan to nilanaay Solomon. Pinaknul day trumpita, tan ineyag na amin a totoo, Andokey komun so bilay nen Ari Solomon! Insan da tinombuk ed impawil to a maneeyag irad liket tan mantotogtog ira na saray plauta; diad kasil na ingal da, ayegyeg so dalin.

Nen nasusumpal lay Adonias tan saray bisita to a mansisilibra, nadngel day ingal. Nen nadngel nen Joab so trumpita, inkuanto, Antoy kabaliksan na saman ya ingal ed siudad? Mansasalita ni nen sinmabiy Jonatan a lakin anak nen Abiatar a pari. Loob ka, kuanen Adonias. Maung kan too - kanyan andi-duaruwan maung a balita so ipasabim.

Insan tinmakot iray bisita nen Adonias, kanyan inmalagey iran amin tan nagsitaynan la ran amin. Diad gaway baleg a takot nen Adonias ed kinen Solomon, linmad Tuldan Ayamay Katawan tan pinmeket ed saray pinagkasaklur na altar. Nibagad Ari Solomon a si Adonias et antakot ed sikato tan akapeket ed saray pinagkasaklur na altar tan inkuanto, Labay ko nin sambaan ed siak nen Ari Solomon ya ag to ak papatey.

Inmebat si Solomon, No ipanengneng ton matoor ed siak, anggapoy maoges a nagawad sikato, balet no andi, nepeg a pateyen. Kanyan angibakiy Ari Solomon, na amaepas ed kinen Adonias. Linmad ari tan dinmakmomod arap to a pamagalang to, tan kuan na arid sikato, Nayarian mo lay onsempet.




#Article 72: 2 Saray Arari, Kapitulo 1 (433 words)


Kayariy impatey nen Ari Acab na Israel, linmaban ed Israel so bansa na Moab.

Aminsan ya agew si Ari Ahazias na Israel apattak a nanlapud balkon na toktok na palasio to ed Samaria tan mapalaloy inkasakitan to. Angibaki sirin na saray mangipanon ed Baalzebub a dios na siudad na Ekron ed Filistia, ta amtaen da no kasi onabig ni odino andi la. Balet ingganggan na sakey ya anghil na Katawan si Elias, say propitan taga Tisbe, ya onla ta abeten to ra may imbaki nen Ari Ahazias tan tepeten tod sikara, Anggapo ta lay Dios na Israel, et onla kayon mangipanon ed Baalzebub a dios na Ekron? Ibaga yod ari ya onya so ibabagay Katawan, 'Ag ka la onabig ed inkasakitan mo; ompatey ka la!'

Sinumpal nen Elias so ingganggan na Katawan, tan amawil ed ari ira may imbaki to. Akin et pinmawil kayo? tepet na ari.

Inmebat ira, Inabet kami na sakey a laki tan imbaga ton ompawil kamid sika, ta ibaga mid sika so ibabagay Katawan, 'Anggapo ta lay Dios na Israel, kanyan mangibabaki kay mangipanon ed Baalzebub a dios na Ekron? Ag ka la onabig ed inkasakitan mo; ompatey ka la!'

Insan angbaki na opisyal to tan limamplon lalaki, ta erelen day Elias. Arumog na samay opisyal si Elias a manyodyorung ed toktok na sakey a pokdul, tan kuantod sikato, Too na Dios, ingganggan na ari ya nakseb ka.

Angibaki lamet so ari na sananey ya opisyal tan limamplon totoo. Linma ra tan kuandad kinen Elias, Too na Dios, ingganggan na ari ya onakseb kan tampol!

Angibaki ni lamet na sakey ya opisyal tan limamplon lalaki. Linmad pokdul imay opisyal, tinmalimukor ed arap nen Elias, tan akikasi, Too na Dios, kasian mo ak pa tan saray totook. Kawananen mo pay bilay mi! Pinatey la na apoy a nanlapud tawen ira may duaran opisyal tan saray totoo ra; balet kasian mo ak pa!

Inkuan na anghil na Katawan ed kinen Elias, Mila kad sikato, tan ag ka natatakot. Kanyan akilay Elias ed samay opisyal tan linma ra ari. Inkuantod ari, Onya so ibabagay Katawan: 'Lapud angibaki ka na saray mangipanon ed Baalzebub a dios na Ekron - a singa anggapo lay Dios na Israel a pangipanonan - ag ka la onabig; ompatey ka la!'

Inatey si Ahazias, onung na imbagay Katawan diad panamegley nen Elias. Anggapoy lakin anak nen Ahazias, kanyan sinmalat ed sikaton manari si agi ton Joram, diad kumadwan taon na panooley nen Jehoram a lakin anak nen Josafat tan ari na Juda.

Nisulat ed libron Say Awaran da ray Ararid Israel iray arum nin ginagawa nen Ari Ahazias.




#Article 73: 1 Saray Awaran, Kapitulo 1 (693 words)


Si Adan so ama nen Set ya ama nen Enos, tan si Enos so ama nen Kenan. Si Kenan so ama nen Mahalalel ya ama nen Jared, tan si Jared so ama nen Enoc ya ama nen Matusalem. Si Matusalem so ama nen Lamec ya ama nen Noe. Taloran lalaki so anak nen Noe: di Sem, Ham, tan Jafet.

Saray lalakin anak nen Jafet sikara di Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Mesec, tan Tiras. Saray lalakin anak nen Gomer sikara di Askenaz, Rifat, tan Togarma. Saray lalakin anak nen Javan sikara di Elisa, Espanya, Chipre, tan Dodanim.

Saray lalakin anak nen Ham sikara di Cus, Egipto, Libia, tan Canaan. Saray lalakin anak nen Cus sikara di Seba, Havila, Sabta, Raama, tan Sabteca. Saray lalakin anak nen Raama sikara di Saba tan Dedan. Walay lakin anak nen Cus a manngaran na Nimrod a sikatoy inmonan bantud a makapanyari diad tapew na dalin. Si Mizraim so ama di Ludim, Anamin, Lehabim, Nabtuhim, Patrusim, Casluhim, Caftorim (a sengeg na saray Filisteo. Saray lalakin anak nen Canaan sikara di Sidon, say sankapangulowanan tan Het. Si Canaan so sengeg na saray Jebuseo, Amorreo, Gergeseo, Heveo, Arkeo, Sineo, Arvadeo, Zemareo, tan Hamoteo.

Saray lalakin anak nen Sem sikara di Elam, Asur, Arfaksad, Lud, Aram, Uz, Hul, Geter, tan Mesek. Si Arfaksad so ama nen Selah ya ama nen Eber. Duaray lalakin anak nen Eber; say sakey manngaran na Peleg, ta diad panaon to asiyan-siyan iray totood mundo, tan say sakey manngaran na Joktan. Si Joktan so ama di Almodad, Selef, Hazarmavet, Jerah, Hadoram, Uzal, Dikla, Obal, Abimael, Saba, Ofir, Havila, tan Jobab.

Saray boleg a manlapud kinen Sem ya anggad kinen Abram et saraya: Sem, Arfaksad, Selah, Heber, Peleg, Reu, Serug, Nacor, Tare, tan si Abram a manngaran met na Abraham.

Duaray lalakin anak nen Abraham: di Isaac tan Ismael. Nagmaliw a pangulo na saray labinduan boleg iray lalakin anak nen Ismael: di Nabayot say sankapangulowanan ya anak nen Ismael, Kedar, Adbel, Mibsam, Misma, Duma, Massa, Hadad, Tema, Jetur, Nafis tan Kedema.

Walay inyamung nen Abraham a manngaran na Ketura tan anemiray lalakin anak da: di Zimran, Jocsan, Medan, Madian, Jisbac, tan Suah. Duaray lalakin anak nen Jocsan: di Saba tan Dedan. Limaray lalakin anak nen Madian: di Efa, Efer, Enoc, Abida, tan Eldaa.

Duaray lalakin anak nen Isaac a lakin anak nen Abraham: di Esau tan Israel. Saray lalakin anak nen Esau sikara di Elifaz, Reuel, Jeus, Jalam, tan Core. Saray lalakin anak nen Elifaz sikara di Timan, Omar, Zefo, Gatam, Kenaz, Timna, tan Amalec. Saray lalakin anak nen Reuel sikara di Nahat, Zera, Sama, tan Miza.

Si Seir so sengeg na saray inmonaonan nanayam ed Edom. Saray lalakin anak nen Seir sikara di Lotan, Sobal, Zibeon, Ana, Dison, Ezer, tan Disan. Saray lalakin anak nen Lotan sikara di Hori tan Hemam. Si Lotan walay agi ton bii a manngaray Timna. Saray lalakin anak nen Sobal sikara di Alvan, Manahat, Ebal, Sefo, tan Onam. Saray lalakin anak nen Zibeon sikara di Aya tan Ana. Si Ana so ama nen Dison, ya ama di Hamran, Esban, Itran, tan Keran. Saray lalakin anak nen Ezer sikara di Bilhan, Zaavan tan Jaakan. Saray lalakin anak nen Dison sikara di Uz tan Aran.

Sikara ya arari a nanooley ed dalin na Edom kasakbayan ya awalaan na ari iray Israelita: si Bela a lakin anak nen Beor, tan taga siudad na Dinaba. Nen inatey si Bela sinalatan nen Jobab a lakin anak nen Zera, tan taga Bosra. Nen natey si Husam sinalatan nen Hadad a lakin anak nen Bedad, tan taga siudad na Avit tinalo tod bakal iray Madianita diad bansa na Moab. Inatey si Hadad sinalatan nen Samla a taga Masreca. Nen inatey si Samla sinalatan nen Saul a taga Rehobot a walad gilig na ilog. Nen inatey si Saul sinalatan nen Baal-hanan a lakin anak nen Acbor. Nen inatey si Baal-hanan sinalatan nen Hadad a taga siudad na Pau say asawa to si Mehetabel ya anak nen Matred tan apo nen Mezahab.

Kayariy impatey nen Hadad, inoleyan na saray onggendan a pangulo so Edom: Timna, Alva, Jetet, Oholibama, Ela, Pinon, Kenaz, Teman, Mibzar, Magdiel, tan Iram. Sikara yay pangulo na Edom.




#Article 74: 1 Esdras (253 words)


Diad ononan taon na panooley nen Impirador Ciro ed Persia say Katawan pinatwa toy imbaga to diad panamegley nen propita Jeremias. Tinanggoyur toy Ciro ya ipaakseb toy onggendan a ganggan, paisulat to insan to paibandod inerman a pasen ed nanarian to:

Lapud saya namparaan ya onlan mamaalagey lamet ed Timplo na Katawan ed Jerusalem iray pangulo na saray boleg ed tribu di Juda tan Benjamin, saray papari tan saray Levita, tan amin da ray tinenyeg na Dios so puso ra. Tinulongan ira na saray kaabay da diad impangiter dad sikara na saray ikakanan pilak, balituk, saray abasto, saray ayayep, saray arum a mabmablin kagawaan, tan saray bagat ya isaklang ed Timplo.

Inter nen Impirador Ciro ed sikara iray yaung tan saray kupa ya inaala nen Ari Nabucodonosor ed Timplo na Jerusalem tan iniiyan to ra ed timplo na saray diriyos to. Inyawat ira nen Ciro ed kinen Mitredates a makaoley ed saray kayamanan na ari. Inlista to ran amin nen Mitredates pian walay pakanengnengan nen Sesbasar a gobirnador na Juda. Saraya so niiter:

talomplon yaung a balituk a para saray bagat

sanlibon yaung a pilak a para saray bagat

duanplo tan siam ya arum a yaung

talomplon ankelag a yaung a balituk

apat lasus tan samploran ankelag a pilak a yaung

sanlibon arum ya ikakana

Aminamin, walay liman libo tan apat a lasus a yaung a balituk tan pilak tan saray arum a kagawaan ya inawit nen Sesbasar, nen sikato tan saray arum a nibantak a bansa et linma rad Jerusalem manlapud Babilonia.




#Article 75: 1 Nehemias (295 words)


Sikato ray istoria na agawaan nen Nehemias alakin anak nen Hacalias.

Diad bulan na Kislev nen Kumaduanmploy taon na panooley nen Impirador Artajerjes, siak, si Nehemias, et wala ak ed manonan siudad na Susan. Si Hanani a sakey ed saray agagik a lalaki et sinmabia kaiba to ray pigaran lalaki a nanlapud Juda. Tinepetan ko ra na nipaakar ed saray Judion pinmawil manlapud nibantakan dan Babilonia tan say nipaakar ed Jerusalem. Imbaga rad siak a baleg so paniirap da ray akaligtar tan akapawil lad baley da; memelag-melagen met ira na saray totoon sangkaili a manaayam ed kaliber-liber da. Imbaga ra met ed siak ya ageba ni ray padir na Jerusalem tan ag ni apasimbalon nipaalagey iray puirtan apoolan. Nen nadngel ko ya, inmirung ak, insan ak nanakis.

Pigay agew ak a nanermen tan ag angan. Nampikasi ak ed Dios. Katawan a Dios na Tawen! Matalonggaring ka tan nepeg kan takotan. Matoor kan mangaro tan susumpalen moy impisipanan mo ed saray mangarod sika tan mangoonur na saray ganggan mo. Imano mo ak pa, Katawan, tan talineng mo ak pa ed agew-labin pangipipikasik ed saray aripen mo a totood Israel. Ipatuak a nankasalanan kami, sikamin totood Israel. Nankasalanan ak tan saray lalakik. Maoges iray ginagawa mi sumpad sika tan ag mi inoonur iray ingganggan mo. Agmi inoonur iray bilin tan totontonen ya inter mod sikami diad panamegley nen Moises ya aripen mo. Nunot mo pa may inkuanmod kinen Moises: 'No aliwa kayon matoor ed siak, sikayon totood Israel, itaytayak ta kayod arum a bansa. Balet no ompawil kayod siak tan onuren yo ray ingganggan kod sikayo, papawilen ta kayod sayan pasen a pinilik a pangigalangan ed siak, anggaman ya ataytayak kayod inerman a sokung na mundo.'

Diad saraman ya agew siak so makaoley ed alak na impirador.




#Article 76: 36 Saray Bilang (352 words)


Saray pangulo da ray pamilya ed boleg nen Galad, a lakin anak nen Makir tan apo nen Manases a lakin anak nen Jose, linma rad kinen Moises tan saray arum a pangulo na Israel. Inkunda, Say Katawan ingganggan to kayon mangapag na dalin ed saray totood Israel diad panamegley na pampapalaranan. Ingganggan to kayo met a mangiter na kayaryan nen kanayon min Zelofehad ed saray bibiin anak to. Balet no miasawa ra ed saray lalakin kabyangay na sananey a tribu, say kayaryan da et nasakop na sayan sananey a tribu, et diad ontan onmelag so apag mi. Diad Taon na Panangipawil na amin a kayaryan a nilako et nepeg lan ipawil ed gendat ya akankayaryan, say kayaryan da ray bibiin anak nen Zelofehad et mansiansia lan niyarum ed tribu na angasawad sikara tan nabawas ed tribu mi.

Kanyan si Moises inter tod saray totood Israel so onggendan a ganggan na Katawan. Inkuanto, Duga so ibabaga na tribu nen Manases. Kanyan say Katawan imbaga to a saray bibiin anak nen Zelofehad et nayarian day miasawa ed siopaman, balet dia labat ed saray kabyangan na dilin tribu ra. Kayaryan na balang sakey ya Israelita et nepeg a mansiansia ed dilin tribu ra. Kayaryan na balang sakey ya Israelita et nepeg a mansiansia ed dilin tribu to. Balang sakey a biin akatawir na kayaryan ed tribud Israel a kawalaanto, et nepeg a miasawa ed lakin katribuan to. Diad onya balang sakey ya Israelita et tawiren toy kayaryan na saray lalaki to, kanyan ag onlad sananey a tribu so kayaryan to. Say kayaryan na balang tribu nepeg a mansiansian kayaryan to.

Kanyan di Mala, Tirza, Hogla, Milca, tan Noa ya anak nen Zelofehad et ginawa ra so ingganggan na Katawan ed kinen Moises; akiasawa ra sirin ed saray kakapinsan da. Akiasawa ra ed saray lalakin kabyangan na saray boleg na tribu nen Manases a lakin anak nen Jose, kanyan nansiansiad tribu nen ama ra so kayaryan da.

Sikara yay bilin tan totontonen ya inter na Katawan ed saray Israelita diad panamegley nen Moises diad saray patar na Moab ed nibaliw na Ilog na Jordan manlapud Jerico.




#Article 77: 12 Daniel (276 words)


Samay anghil a linen so kawes to inkuanto, Diad satan a panaon ompanengneng imay matalonggaring ya anghil Miguel a mangguaguardiad saray totoom. Insan la ondalan so panaon na ontan lan kairapan ya ag nin balut dinmalan nanlapu lad inletneg da ray bansa. No onsabiy tan a panaon, nilaban ya amin iray totoo na bansa a nisulat so kangaranan dad libro na Dios. Onolid bilay iray mayamay ed saray inaatey la: manliket ed bilay ya andi-anggaan iray arum balet manliknay andi-anggaan a kababaingan iray arum. Onsinag a singa liwaway tawen iray makabat a pangulo. Ontan met, saray ananggoyur ed saray inkatonung et anggad anggan onsinag iran singa saray bitewen.

Inkuantod siak, Natan, Daniel, ikaput mo la so libro tan timbrian mo ya anggad isabiy anggan na mundo. Legan to ya, amayamay iray mandarak na sagput dan mangamta na kabaliksan na nagagawa.

Insan anengneng koy duaran lalakin manalalagey ed nantopag a pandel na ilog. Say sakey ed sikara tinepet tod anghil a manalalagey ed bandad tulo tan akakawes na linen, Kapigay itonda na sarayan makapakelaw a nagagawa?

Samay anghil inyonat tod tawen iray lima to tan nansambad ngaran na Andi-anggaan a Dios. Nadngel kon imbaga to, Anggad onlabas so taloy taon tan kapaldua. No mansamput lay panagpairap ed saray totooy Dios, agawa la yan amin a bengatla.

Nadngel koy imbaga to, balet ag ko atalusan. Kanyan tinepet ko, Balet panoy pangangga amin a bengatla?

Inmebat imay anghil, Laka la, Daniel, ta nepeg ya iyamut ira yan salita tan ag iran balut ipaamta ya anggad onsabi lay anggaan. Amayamay iray totoon nalinisan. Ag natalusan na saray totoon maoges, balet ituloy day panggagawa ray kaogsan; saray makabat labat so makatalus.




#Article 78: Bibiin Maarte (157 words)


maslak ya uso la raya natay bibiin 
makageget tan makagigi
ta pati saraya so
akulakulaw ra
kuangko iman 
ya mansulong ya mini

nitan niman la
atakiling ko lang
bikinin abalbalanga
nen asinger la siak so adismaya
tinmalos la manayan regla

walay bii ya mapmabeng
nengneng toy singa piseng
mabetbet yan akakuliseng
labay to met so ontaba
inminom na mantika
mas inmebeng ta
uta lan uta
angalay bomba
bombay bisiklita
dia ed tumbong to inkarga
insan timmekyab yan singa bagabaga
asalanggad bulos ya manga

walay bii mataba
nengneng to so balyena
aburidon agla naasawa
labay to met so onsiksi tan mampagangana ni
pian karawen na saray lalaki
kanyan nandieta ya
nan irobiks la
balet anggapo nin sansya
kanyan nanjogging ya   
asabi toy manila
nen onsempet adisgrasya

sikayon bibii 
ag kayo maararti
umpan sikayo ni napirdi
panomin lalaki
no sikayo so naandi
anggapo so kaakdol miy labi
anggapo so kaloban miy labi
anggaan miy ... mankemkem na kien mi




#Article 79: Nansinan (154 words)


Nanay, perdona yo la kumon si tatay 
ta sikayoy kinmulang 
kanyan si tatay ko la ingey nansinan 
ta narasan 

sakey ya kabuwasan 
si nanay akitindaan 
ta mangalew komoy tilaplan ipangan 
agbalet akasempet 
si tatay koy nairasan 
binmasil ya nansinan 

nanay perdona yo la kumon si tatay 
ta sikayoy kinmulang 
kanyan si tatay ko la ingey nansinan 
ta narasan 

aga akasempet si nanay ko 
nairasan si tatay ko 
ag to labat entepel so eras to 
kasabiy nen nanay ko 
imbasig toy kaldero 
akigtot so pusa tan aso 

nanay perdona yo la kumon si tatay 
ta sikayoy kinmulang 
kanyan si tatay ko la ingey nansinan 
ta narasan 

agla nabanoy tatay ko  
ed inkasinan to 
ta masamit konoy sira no sikutin mo 
say rason na tatay ko 
no manbagtik so kabayo 
alagar mo so itonda to 

nanay perdona yo la komon si tatay 
ta sikayoy kinmulang 
kanyan si tatay ko la ingey nansinan 
ta narasan 
ta narasan




#Article 80: Limon kan kakanen (287 words)


Ilinggis mo pa tay matam ya kawigi 
aleg la tay kawanan ta antak la ran mable 
no ilinggis mo balet agmo isasabi 
ta ipatey kon pilit no ag mo nababawi

bang komon agi  
no limon kan kakanen 
iyan takad nguroy dilak 
ya pantolintolinen 
agta ka akmonen 
agta ka met gatgaten 
iyan takad nguroy dilak 
ya pantolintolinen

anggan wadwan ka agik ed  oteotey day rosas 
ya agko naramdam tan 
agko balot nagawat 
say gaween kon remidyo 
mangala ak na espeho 
ta say anino mo agik 
so pandaleman koy aro

bang komon agi 
no limon kan kakanen 
iyan takad nguroy dilak 
ya pantotolintolinen 
agta ka akmonen 
agta ka met gatgaten 
iyan takad nguroy dilak 
ya pantolintolinen

anggan wadyam ka agik ed pegpegley na dayat 
ya ag balot nasabiay  mandalinton  sulat 
say gaween kon remidyo 
manbilunsalaksak ak 
ya unla ditan diad diking 
ya mandalem ya irap 

bang komon agi 
no limon kan kakanen 
iyan takad nguroy dilak 
ya pantotolintolinen 
agta ka akmonen 
agta ka met gatgaten 
alingasew mo labat 
sarag ko lan kapesel 

anggan wadwan ka agik ed kumapiton palandey 
ya ag balot nasabiay mandalimton oley  
say gaween kon rimidyo 
mankinon kinompapey 
ya unla tad ditan diad diking 
ya mandalem ya patey 

bang komon agi 
no limon kan kakanen 
iyan takad nguroy dilak 
ya pantotolintolinen 
agta ka akmonen 
agta ka met gatgaten 
alingasew mo labat 
sarag ko lan kapesel 

Ilinggis mo pa tay matam ya kawigi 
aleg la tay kawanan ta antak la ran mable 
no ilinggis mo balet agmo isasabi 
ta ipatey kon pilit no ag mo nababawi 

bang komon agi 
no limon kan kakanen 
iyan takad nguroy dilak 
ya pantotolintolinen 
agta ka akmonen 
agta ka met gatgaten 
alingasew mo labat 
sarag ko lan kapesel 
sarag ko lan kapesel 




#Article 81: San Carlos, Pangasinan (145 words)


Say San Carlos, Pangasinan et kumatlo ya klase siyudad ed luyag na Pangasinan, Filipinas. Unong ed 2010 Census, say papulasyon to et 175,103 totoo.  Walay kabaleg tan sukat to ya 169.03 sq. km. Sikato et walad  kumatlo ya distrito. Say zip code to et 2420. 

Datin tatawagen ya Binalatongan , say siyudad et sinalatan da iray espanyol so ngaran na baley bilang galang ed say ari dan si Ari Charles tan piano nabural ed memorya daray totoo ed say pan aaklas ed Palaris

Say Binalatongan so capital na luyag na Caboloan (Natan et probinsiya na Tarlac, Zambales, Nueva Ecija, La Union, Pangasinan tan Benguet) ya pinan arian nen ari Kasikis ruled by King Ari Kasikis. Say Ngaran ya binalatongan so naala lapud say karakel na balatong ed gilig na ilog ya San Juan.

Say siyudad na San Carlos, Pangasinan et buboeen na 86 ya barangay

						




#Article 82: Angela Merkel (196 words)


Si Angela Dorothea Merkel (ipinanganak noong Ika-17 ng Hulyo 1954, sa Hamburg, West Germany), ay ang . Si Merkel, nahalal sa Parlamentaryo ng Alemanya mula sa Mecklenburg-Vorpommern, ay naging tagapangulo ng Christian Democratic Union (CDU) mula Ika-9 ng Abril taong 2000, at Tagapangulo ng grupo ng partidong pangparlamentaryo na CDU-CSU mula 2002 hanggang 2005. Siya ang namumuno sa Grand coalition na may kaakibat na Partido politikal, ang Christian Social Union (CSU), at sa Social Democratic Party of Germany (SPD), na nabuto matapos ang 2005 federal election noong Ika-22 ng Nobyembre 2005.

Taong 2007, si Merkel ay naging Pangulo ng European Council at tagapangulo ng G8. Malaki ang naging papel niya sa negosasyon sa Treaty of Lisbon at sa Berlin Declaration. Gayun din naman sa mga polisiyang pangdomestiko, kalusugan at mga problema sa pagpapaunlad ng enerhiya.

Si Merkel ang unang babaeng Kansilyer ng Alemanya. Itinuturing siyang pinakamakapangyarihan babae sa buong daigdig sa kasalukuyang panahon ng Forbes Magazine. Taong 2007 naging pangalawang babae siya na naupo bilang tagapangulo ng G8 sumunod kay Margaret Thatcher.

Taong 2008 nakamit niya ang Charlemagne Prize para sa kanyang mga hakbang na ireporma ang Unyong Europeo. Ang gantimpala ay iprinisenta ni Nicolas Sarkozy.




#Article 83: Barack Obama (113 words)


Si Barack Hussein Obama sakey na 1 na politika sa United States. (n. August 4, 1961 in Honolulu, Hawaii)

Washington, D.C., Vereingte Staaten - Si Barack Hussein Obama, senator ya Democrat na Illinois, say nangabak a 44th president na Vereingte Staaten noon November 2008. Inabak na si John McCain, senator ya Republica na Arizona. Arapan ya murato nga inianak san dimakil dia so Hawaii, isuna na arapan na president na Vereingte Staaten nga no pure-o, kaskasdew ta ontan na nabayak ya pannakaapi saray nangisit na America. Ni tatangna sakey arapan ya Luo so Kenya sakey ni nanangna sakey arapan ya pure-o na Kansas. Ni Joseph Biden, senator so Delaware, so kaduana ya vice-president.






#Article 85: Manila (547 words)


Say Siyudad na Manila (English: City of Manila; Filipino: Lungsod ng Maynila) sakey kabesera na siyudad ed rehion Metro Manila, Filipinas.
Unong ed  census, say populasyon to et  totoo tan  abong. Walay kabaleg tan sukat to ya  sq. km. Say zip code to et .

Nagtaud iti may nilad, Tagalog ti addaan nilad ti nagan ti Manila, a mangdakdakamat iti maysa a kita ti natayag a ruot nga agtubtubo idi iti ig-igid ti baybay. Idi maika-16 a siglo, nabukel ti Maynilad manipud iti komunidad dagiti Muslim iti ig-igid ti Karayan Pasig a kas sentro ti kolonial a gobierno ti Espana idi inturayanna ti Pilipinas iti nasurok a tallo a siglo. 

Idi katengngaan ti maika-16 a siglo, ti lugar ti agdama a Manila ket iturturayan ti tallo a raya wenno daulo ti Muslim a komunidad. Isuda da Raya Sulayman ken Raya Matanda a mangiturturay kadagiti komunidad iti abagatan ti Karayan Pasig, ken ni Raya Lacandula a mangidadaulo kadagiti komunidad iti amianan ti karayan. Ti Manila idi ti kaamiananan a sultanado iti kapuruan. Kaduana dagiti sultanado ti Brunay, Sulu, ken Ternate iti Cavite.

Idi 1570, maysa nga ekspedision dagiti Espaniol nga imbaon ni Muigel López de Legazpi ti nangballaag a parukmaenna ti Manila. Ti talkenna a buyot a ni Martín de Goiti ti dimteng iti Manila manipud iti Cebu a yan idi ti kuartel dagiti Espaniol. Pinadanon dagiti Muslim a Tagalog dagiti ganggannaet; ngem adda sabali a panggep ni Goiti, kaduana ti 300 a soldadosna, rinautda ti Manila ket darasda a pinarmek dagiti katutubo a purok. Dimteng ni Legazpi ket dagiti pasurotna iti sumaruno a tawen ket nakikappiada kadagiti tallo a rajah ket nangbukelda iti maysa a konseho ti siudad nga addaan iti dua a mayor, 12 a konsehal, ken maysa a sekretario. Kangrunaanna, nangaramidda iti napaderan a siudad iti akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig tapno masaluadan ti pagtaengan ken kuartel dagiti Espaniol. Naawagan daytoy a napaderan a siudad iti Intramuros.

Idi Hunio 10, 1574, inikkan ni Ari Felife II ti Espania ti Manila iti titulo nga Insigne y Siempre Leal Ciudad (Mabigbigbig ken Naynay a Napudno a Siudad). Idi 1595, naideklara ti Manila a kas kapitolio ti Pilipinas ket nagbalin kas tengnga ti trans-Pasipiko a komersio ti pirak.

Idi 1898, sinakup ti Vereinigte Staaten ti kapuruan, agingga iti 1935. Kabayatan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nadadael ti kaaduan a paset ti iudad. Idi 1975, nabukel ti rehion a Metro Manila ket nairaman ti siudad ti Manila.  

Dagiti 8 a distrito iti amianan ti Pasig ket ti Binondo, Quiapo, Sampaloc, San Miguel, San Nicolas, Santa Cruz, Santa Mesa, ken Tondo.

Ti sabali pay a walo a distrito ket ti Ermita, Intramuros, Malate, Paco, Pandakan, Port Area, San Andreas Bukid, ken Santa Ana. Ti San Andreas ket damo a paset ti Santa Ana, ken ti Santa Mesa ket sigud a paset ti Sampalok.

Amin dagitoy a distrito, malaksid iti Port Area, ket addaanda kadagiti kabukbukodanda a simsimbaan. Ti distrito ti Binondo ket isu ti Chinatown ti siudad. Ti Tondo ti yan dagiti marigrigat nga umili, idinto a dagiti met distrito ti Ermita ken Malate ti ad-adda a nalatak kadagiti turista ta addadtoy ti adu a panganan, paginuman, pagraragsakan, lima a butuen nga otel, ken shopping malls.

Ragay ed siyudad walay 897 ya barangay kasarayan walay 16 ya distrito.




#Article 86: Jessy Mendiola (135 words)


Si Jessy Mendiola (inianak ed e.g. Jessica Mendiola Tawile; December 3, 1992 dia Emiratos diad Unido ya Arabo), sakey artista diad Pilipino.


#Article 87: Saray pangulo na Filipinas (138 words)


Say Pangulo (imbes na presidente ed Kastila, tan president ed English) ya daulo ed ulo na luyag diad Republika na Filipinas. I-daulo-an ya pangulo ran ehekotibo ya sanga diad gobiyerno, ya pakairamanan ed cabinet. Arapan ya la'y to'n daulo ed Sihigan ya Boyota diad Pilipino.

Sagudayen ti agdama a Batay-linteg iti Pilipinas (1987) a ti presidente ket nasken nga addan iti edad a 40 agpangato, umili a Pilipino a nayanak iti Pilipinas, ken agnanaed iti pagilian 10 a tawen kasakbayan ti panagbubutos. Butosan dagiti kualipikado a botante a Pilipino ti presidente a mangabak no isu ti makaala iti kadakkelan a bilang ti butos. Agserbi ti presidente iti maysa a termino nga agpaut iti 6 a tawen ken saanton a mapalubosan nga agkandidato para reeleksion kalpasan a maturposna ti terminona.

Ragay walay 15 ya termino-an ya pangulo diad Pilipino.




#Article 88: Baloy diad Doña Francisca (232 words)


Say Baloy diad Doña Francisca (English: Doña Francisca Subdivision; Kastila: Las Casas de la Doña Francisca; Tagalog: Subdibisyon ng Doña Francisca), sakey arapan ya distrito diad barangay ed siyudad na Balanga, Bataan dia Filipinas.

Dati’y palaisdaan na naging bukirin, Ngayo’y isang malawak na lupain, Pangalay hinango sa inang butihin, Doña Francisca Rey Hipolito Pascual, Ina ni Don Miguel Cuaderno ng bangko Central, Hulio 6, ganap na baranggay at 1984 ang taon po naman

Kung sukat po naman ang pag-uusapan, 54 na sukat itong kabuuan, Kung lokasyon naman ang pagtutuunan, Poblacion sa timog ay matatagpuan, At Malabia naman sa dakong kanluran, Puerto Rivas po ang sa gawing silangan, Sa hilaga naman ay Barangay Ibayo at Sibacan

Doña Francisca ay sadyang mapang-akit, Sa lahat ng bagay ay napakalapit, Ang Joyous na resort na sadyang kayrikit, Pampalipas oras sa pusong may sakit, Ang mahal sa buhay kapag namayapa, Eternal Memorial Shrine laging nakahanda, Kumalinga’t humaplos sa katawang lupa

Sa pusod ng Doña ay matatagpuan, Liwasang kayganda at pook pasyalan, Ng mga bata at maging matanda man, Sa tabi nito ay isang kapilya, Tanda ng kanilang pananampalataya, Ang sariwang hangin laging madarama, Sa barangay na itong kahali-halina

Sa buong lalawigan ito ay number one, Halos mayayaman ang naninirahan, Sa negosyo naman ay hindi paiiwan, Nariyan ang bangko, kaina’t hospital, Telecommunication at maging hardware man, Dito rin ay may pribadong paaralan, Edukasyong de-kalidad ang layunin kaylan man.




#Article 90: Europe (191 words)


Ti Europa (imbes: Europe diad English), ti maysa kadagiti pito a kontinente iti lubong. Nabeddeng ti Europa iti amianan ti Taaw Artiko, iti laud ti Taaw Atlantiko, iti abagatan ti Baybay Mediteraneano, ken iti abagatan-a-daya dagiti daldalan ti danum a simmilpo iti Mediteraneano a pakairamanan ti Nangisit a Baybay ken ti Kabambantayan ti Caucasus. Iti daya, naisingay ti Europa iti Asia babaen ti namagsina a danum ti Kabambatayan ti Ural ken ti Baybay Caspiano.


#Article 91: Dayat Pacifico (129 words)


Say Dayat Pacifico (e.g. Mare Pacificum ed salitan Latino) sakey pina-dakkel ya dayat so dalin. Kinabibilangan ito ng isang katlo ng buong kalatagan ng Lupa at may sukat na 179.7 milyon km² (69.4 milyon milya kwadrado). Ito ay umaabot ng mga 15,500 km (9,600 mi) mula sa Dagat Bering sa Karagatang Artiko hanggang sa mayelong lugar ng Dagat Ross ng Antartika sa timog. May kalaparang silangan-kanluran na mga 5 gradong H latitud, ito ay nakalatag mga 19,800 km (12,300 mi) mula Indonesia hanggang sa baybayin ng Colombia. Ang kanlurang hangganan ng karagatan sa kadalasan ay ang Kipot ng Malaka. Matatagpuan ang pinaka-mababang dako sa mundo sa Bambang ng Marianas sa ilalim ng Pasipiko. Ang Bambang ng Marianas ay nasa 10,911 metro (35,797 ft) mababa sa pantay laot (sea level).




#Article 92: Juan 3:16 (180 words)


Say Bogbogtong ya Aaak to sakey tawag tan pamagat ken Hesus kila nabanggit ed Juan 3:16 ed Ebanghelyo ni Juan, ya nasa Balon Tipan na Biblia.

Matatagpuan sa Juan 3:16 o Kabanata 3, taludtod bilang 16 ng Ebanghelyo ni Juan ng Bibliyang Kristiano ang pariralang bugtong na Anak.  Ito ang taludturan o bersong tinawag na ang Mabuting Balita sa loob ng isang balat ng mani dahil naglalaman ito ng kabuuran ng isa sa pinakamahalagang mga panuntunan o doktrina ng Kristianismo, na nilalahad ng paganito batay sa Bibliyang Tagalog na salin ni Amado Espino, gobernador ng lalawigan ng Pangasinan:

Bukod sa sipi mula sa Bibliyang salin ni Amado Espino sa itaas, naririto ang ilan pang mga kinatawang halimbawa ng taludturang Juan 3:16 na naglalaman ng pariralang bogbogtong ya Anak to, o bugtong na Anak o kadiwang parirala, at nasa ibang wika:

Narito ang ilang halimbawa ng bersyon ng Juan 3:16 sa iba pang mga wika sa Filipinas.  Naglalaman ang mga ito ng kahawig na mga parirala ng bugtong na Anak:

Say salitan bersion ed suraten diad biblia walay 6 ya salitan

 




#Article 93: Unang Hirit (148 words)


Say Unang Hirit (e.g. Arapan ya Hidet ed salitan Pangasinan) sakey palabas na telebision ya pang-AM ed Filipinas son himpapawid mula Lunes hanggang Biernes ed GMA Network. Nia et nag-umpisa nen 1999 tan hanggang ngeun ed himpapawid kila.

Ang Unang Hirit ay unang sumahimpapawid sa GMA noong Disyembre 6, 1999, na pumalit sa Mornings @ GMA. Ito ay pinangunahan ng mga orihinal na host na sina Lyn Ching-Pascual, Suzi Entrata-Abrera, Ryan Agoncillo at ng mga bagong mukha nina Mickey Ferriols, Arnold Klavio, at Miriam Quiambao at itinapat sa Alas Singko Y Medya ng ABS-CBN. Napanalunan ng Unang Hirit ang unang Pinakamahusay ng Palabas Pang-Umaga at mga Host sa PMPC Star Award para sa Telebisyon, at sa parehong kategorya ay nanalo noong sa Anak TV Seal Award noong 2006.

Noong 2009, ipinagdiwang ng Unang Hirit ang kanilang ikasampung taon, na nagmarka sa kanila bilang pinakamahabang umagang palabas sa Pilipinas.




#Article 94: Siyudad na Cebu (408 words)


Say  et  ed luyag na , Filipinas. Unong ed  census, say populasyon to et  totoo tan  abong. Walay kabaleg tan sukat to ya  sq. km. Say zip code to et .

Mauswagong kabalayan na ang Sugbo mga tulo ka libo ka tuig kaniadto sa pa sakopa sa Espanya. Nakigbinayloay kini sa China ug uban pang kanasuran sa sidlakang-habagatang Asya.

Miabot si Fernando de Magallanes sa Sugbo niadtong Abril 7, 1521. Gidawat sila isip mga dumuduong ni Radja Humabon nga kauban sa iyang asawa ug walo ka gatos nila ka sakop gipamunyagan sa mga Kachila niadtong Abril 14 isip mga unang Pilipinhong Katoliko. Apan pakyas hinuon si Magallano sa pag-ankon sa kapupud-ang Pilipinhon isip katigayonan sa hari sa Espanya sanglit napatay man siya ni Ka Lapulapu didto sa pulo sa Mactan pagka Abril 27 niadtong tuiga.

Abril 27, 1565, midunggo sa Sugbo si Miguel Lopez de Legazpi kuyog ang Agustinhong pareng si Andres de Urdaneta. Gisalid-an ni Legazpi ang ngalan sa dakbayan gikan sa San Miguel ngadto sa Villa del Santissimo Nombre de Jesus. Sulod sa unom ka tuig ang Sugbo maoy kaulohan sa bag-ong gitukod nga kolonya sa Espanya.

Gimugna ang lalawigan sa Sugbo ubos sa Act No. 2711 niadtong Marso 10, 1917. Mao kini ang
natawhang lalawigan ni Sergio Osmeña, Sr. ang misunod pagkapangulo sa Commonwealth human ni Manuel L. Quezon panahon sa Ikaduhang Gubat sa Tibuok Kalibutan.

Ang lalawigan sa Sugbo ilabi na ang dakbayan sa Sugbo nakatagamtam og pagsaka sa international investments sa naunang bahin sa dekada 1990, diin namugna ang terminong CEBOOM isip tawag adtong pasakaha sa ekonomiya.

Giplanohang ipahigayon ang ASEAN Summit sa mga dakbayan sa Sugbu, Lapulapu, ug Mandaue niadtong 2006 apan tungod sa bagyong mihasi sa taliwalang Kapilipinhan gisibog ang maong panagtapok sa Enero 2007.

Ang Kan-irag Nature Park maoy parke sa baranggay sa Pung-ol Sibugay, sa mga bukiring parte sa dakbayan. Kini nag-abri tuig 2008,ug maoy parte usab sa Central Cebu Protected Landscape. Diri makit-an ang 100 ka eksotiko ug lumad nga espesye sa kahoy ug 27 ka espesye sa langgam.

Say siyudad na Cebú walay 80 ya barangay:

Antes pa man mag-abot ang mga Katsilang kolonisador sa Pilipinas, usa na ka sentro sa komersyo sa kapupud-an ang Sugbo. Karon, kini ang sentrong pangkomersyo sa habagatan sa nasod, ug adunay duha ka distritong pampatigayon sa dakbayan: ang sukod sa Colon Street ug ang Cebu Business Park. Sa Lahug, makit-an usab ang Asiatown IT Park, usa ka deklaradong special economic zone.







#Article 96: Saray nagagawa natan (271 words)


Kakkasumpal ni na eleksyon ed intiron bansa na Filipinas. Ontan to met dia ed luyag na Pangasinan.  Saray analon kandidato et mamnumpa irad kiletnegan dan posisyon no petsa 30 na Hunyo, 2013. 

Analon Gobernador si Amado Totaan Espino, Jr. Sikato et mansirbi et sampot tan kumatlo  ya termino to bilang Gobernador. Say Bise Gobernador to et si Jose Ferdinand Calimlim. Saray Congressman ya analo ed balang distrito et sikara di Jesus Celeste ed unaan ya distrito, Leopoldo Bataoil ed kumadwa, Rosemarie Arenas es kumatlo tan Gina de Venecia ed kumapat, Carmen Cojuangco ed kumalima tan Marlyn Agabas ed kumanem ya distrito.  

Natan ed sayan kaplesan, Hunyo 3,2013 et agawan walay session na saray Bokal ed Luyag ya no akin et tinongtong da so nipaakar ed pamaekseb ed pwesto ton ya nen PNP Provincial Director Marlou Chan ya no akin et biglan naitdan na full fledged staus ed pagka Provincial Director ed sayan luyag anggan aliwan sikato so pinili na dilin Gobernador ya nepeg ya manpili ed taloran listaan ya iparongtal ed sikato na PNP. 

Bangbalet si Chan et singa angga ya akapeket ed pwesto to unong ed saray Bokal kanyan tatawgan day imano ya no nayari et enekseb land pwesto antis dan ideklaran persona non grata diad luyag na Pangasinan o agda bibirbiren so ingkatoo tan posisyon to. 

Ingkwanen Bokal Alfie Bince ya sikato so awtor na resolusyon ya mamapaekal ed si Chan ya saman ya resolusyon et mansisirbin tawag tan tenyeg ed ingkasikaton dili nen Chan lapud ta say ulupan nen Chan tan si Gobernador Espino ya initdan na totoo na balon mandato et agla naapiger tan sipor lan aderal.




#Article 97: Pangasinan (759 words)


     
        
Say  et  ed rehiyon na , Filipinas. Unong ed  census, say populasyon to et  totoo tan  abong. Walay kabaleg tan sukat to ya  sq. km. Say kodigo telefono . Say kapital to et .
        
Say salitan Pangasinan so kumasakey ya salita ed luyag na Pangasinan.

Say ngaran ya Pangasinan so labay ton ibaga et dalin na asin o pasen na gawaan na asin, ya nanlapu ed lamot na salita ya asin.

Nen saman, wala'y daan ya panarian ya atawag na Luyag na Pangasinan. Si Princesa Urduja, sakey ya biin mibabakal, so panisiaan ya nan-oley ed Pangasinan nen 14th siglo o kumalabinapat ya lasus ya taon.

Say Pangasinan so bantog lapu ed say Hundred Islands National Park tan saray mararakep ya baybay to.

Say Pangasinan so nakakabat ya inianakan nen Pangulo Fidel V. Ramos tan si Speaker Jose de Venecia. Say ina nen Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo et inkyanak ed Binalonan, Pangasinan.

Say 1200 megawatt Sual Coal-Fired Power Plant, tan say 345 megawatt San Roque Multi-Purpose Dam so nipasen ed Pangasinan.

Say balon totoo o Homo sapiens so sinmabi ed Malay archipelago o kapuloan Malay nen imbeneg a 50,000 a taon.  Arayan balon totoo so panisiaan ya nanlapu ed Africa.

Say  so kabat a nanlapu ed Taiwan o dia ed dalin Sunda ed Southeast Asia, sakey a baleg a dalin nen abayag lan panaon a akapeket ed dalin na Asya.  Balet, nen abayag lan panaon, say dalin Sunda so adelap.  Say atilak ed dalin na Sunda so saray kapuloan Malay o Malay archipelago.  Saray totoo a managsalita na salitan Awstronesyo tan saray ilalak da a Malayo-Polinesyo so tinmayak ed kapuloan Malay tan saray arom ya kapuloan ed dayat Pasipiko tan dayat Indyo, pati angga ed pulo Easter o Easter Island tan pulo Madagascar.  Saray Malayo-Polinesyo so akasabi met ed Awstralya nen saman.  Arawi so asabi na saray Malayo-Polinesyo ta marunong ira a ondayat tan lapu ed pandayat a baloto, bangka, o parao da.  

Say utit ya ari na Caboloan na Pangasinan si Ari Kasikis.

Ferdinand Magellan

Sinmabi si Ferdinand Magellan ed Filipinas nen 1521.

Nen Abril 27, 1565, say conquistador (managsakop) na Espanya a si Miguel Lopez de Legazpi so sinmabi ed Cebu.

Nen 1571, ingapu na Espayna so pansakop ed Pangasinan.

Nen 1580, say Pangasinan so asakop la insan ginawan Alcadia Mayor na Gobernador a Espanyol ed Filipinas.

Nen Deciembre 1660, si Andres Malong so ginawan ari ed Panarian na Pangasinan nen tinalo da ray Kastila.

Nen Noviembre 3, 1762, si Juan de la Cruz Palaris akilaban ed saray Kastila.  In-proklama na totoon Pangasinan so kawayangen (independence) na Pangasinan.

Nen Nobyembre 3, 1897, ginmapoy paloob ed muyong ya Katipunan ed Pangasinan.
Saray angipangulo ed Katipunan ed Pangasinan-Zambales:

Say kultura na Pangasinan so karaklan a laok na Malayo-Polynesian, Kastila, tan American, a alaokan met na Hindu, tan Insik.  Natan, say Pangasinan so maslak a westernized la.

Saray totoo ed Pangasinan et tatawagen na Pangasinan, Pangasinense, o taga Pangasinan.  Saray arom a totoo ed Pangasinan et saray Ilocano, Bolinao, tan Tagalog.

Saray Pangasinan so Malay o Malayan, singa saray arom a totoo ed kapuloan na kapuloan Malay o Malay archipelago.  Saray totoo ed Pangasinan so mikanayon ed saray Polynesian ed kapuloan na dayat Pacific, saray totoo a Formosan ed Taiwan, saray Cham ed Vietnam tan Kampuchea, saray Malagasy ed Madagascar, tan nayarin walay arawin pikanayon da ed saray Ainu ed Japan.

Saray kabkabat a totoon nanlapu ed Pangasinan, si Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo; datin Pangulo Fidel V. Ramos; Speaker Jose de Venecia, Jr.; tan si Fernando Poe, Jr.

Say salitan Pangasinan so sakey a sanga na salitan Malayo-Polynesian a sanga na salitan Austronesian.  Say salitan Pangasinan so asingger a kanayon na salitan Ibaloi ed luyag na Benguet tan baley na Baguio.  Saray salitan Pangasinic:

Saraya so arom a salitan Pangasinic so salita ed luyag na Benguet, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, tan Ifugao.

Say salitan Pangasinan so sakey a salitan agglutinative (nanpepeket).  Nayarin say salitan Pangasinan so walay pikanayon to ed salitan Sumerian, amay salita nen saman ed dalin na Sumer ed Mesopotamia, natan diman ed Iraq.

Say Kapulo-puloan odino Taytay Bakes, dia ed baybay na Barangay Lucap ed Alaminos City, so 123 a kapuloan ed Lingayen Gulf. 

Say Nuestra Señora de Manaoag. Papanisiyaan ya makapampaabig ya sakit tan makatulong ed kairapan ya bilay. Dakerakel ya milagro so agawaan to manlapo la nen saman angga ed natan ed bilay-bilay ya totoo. Saray totoo ya taga salaney ya baley o salaney ya luyag na Filipinas so lanang ya unbibisita kada simba lalo la no pista. Say pista ya birhen et no Mayo tan no Oktubre.




#Article 98: Amado T. Espino Jr. (101 words)


Si Amado T. Espino Jr. so ika 31 ya gobernador na luyag na Pangasinan tan say kasalukuyan ya gobernador na probinsiya.

Si Gov. Amado T. Espino et ginmapo ya intellegence and Operations officer dyad Quirino Constabulary Command tan nanmaliw ya Company Commander ed Philippine Constabulary ed La Union tan Pangasinan; COmmanding Officer na Angeles Metrodiacom ed Pampanga; District Commander ed Criminal Investigation Service, Region 3ed Philippine National Police;Narcotics Regional Chief ed Region 3, PNP;Provincial Director La Union Police Office; Provincial Director, Pangasinan Police Provincial Office; Chief, Regional Directorial Staff ed Region I, PNP; anggad nanmaliw ya Regional Director ed Region 1





#Total Article count: 99
#Total Word count: 45851